Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 398/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145, art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, 77, 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 233, art. 129
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2018 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania; I. uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm. dalej k.p.a.), w związku z art. 16 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania J. K. (dalej jako strona lub skarżący), reprezentowanego przez zawodowego pełnomocnika, od decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2017 r. [...] o odmowie ustalenia i wypłaty na rzecz J. K. odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 1,78 ha, położoną w C., przejętą na rzecz Skarbu Państwa na podstawie zarządzenia nr [...] Naczelnika Gminy w C. z dnia [...] sierpnia 1982 r. ", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 11 grudnia 2015 r. (data wpływu do organu 14.12.2015 r.) J. K., działający przez pełnomocnika wystąpił o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę nr [...] o pow. 1,78 ha położoną w C., będącą uprzednią własnością T. K., która została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie zarządzenia nr [...] Naczelnika Gminy w C. z dnia [...].08.1982 r.

We wniosku wskazano, że skarżący nie jest w posiadaniu żadnych dokumentów potwierdzających wydanie decyzji o odszkodowaniu lub prowadzeniu postępowania administracyjnego.

Wnioskodawca wykazał swą legitymację do wstępowania z wnioskiem o odszkodowanie, powołując się na złożone do akt sprawy: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 16.06.1998 r. sygn. akt Ns [...] oraz postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 14.10.2015 r. sygn. akt I Ns [...].

Starosta P. decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. znak [...] odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania. Decyzja Starosty [...] została zaskarżona przez wnioskodawcę. Decyzją z dnia [...].03.2016 r. znak [...] Wojewoda uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta P. decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 1,78 ha, położoną w C. przejętą na rzecz Skarbu Państwa na podstawie zarządzenia nr [...] Naczelnika Gminy w C. z dnia [...] sierpnia 1982 r.

Organ ustalił, że dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1,78 ha, położonej w C. prowadzona była pierwotnie księga wieczysta C. karta [...], w której jako właściciela wpisano A. K. na podstawie wpisu z 1938 r. Na podstawie aktu własności ziemi z dnia 28.09.1976 r. właścicielem nieruchomości stał się T. K., co nie zostało ujawnione w ww. księdze wieczystej. Na podstawie zarządzenia nr [...] Naczelnika Gminy w C. z dnia [...] sierpnia 1982 r. w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa we wsi C., działka nr [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa. Jak wynika z treści §2 zarządzenia, za nieruchomość ustalono i wypłacono odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości. Stosownie do §3 zarządzenia, wykonanie zarządzenia powierzono Urzędowi Gminy w C.. Zarządzenie nr [...] Naczelnika Gminy w C. zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 17 września 1982 r. Nr [...], poz. 28.

Na podstawie powyższego zarządzenia Naczelnika Gminy w C. działka nr [...] została odłączona do księgi wieczystej nr [...], w której jako właściciel wpisany został Skarb Państwa.

T. K. zmarł w dniu 31.01.1988 r. Spadek po nim nabyli: żona S. K. oraz syn (skarżący) w częściach równych ( postanowienie Sądu Rejonowego w Jarocinie - Roki Sądowe w Pleszewie z dnia 16.06.1998 r. sygn. akt Ns [...]) S. K. zmarła w dniu 17.03.2008 r. Spadek po niej nabył skarżący w całości (postanowienie Sądu Rejonowego w Pleszewie z dnia 14.10.2015 r. sygn. akt I Ns [...]).

Starosta P. podjął działania mające na celu odnalezienie akt postępowania dotyczącego ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz T. K.. W tym celu wystąpiono do Urzędu Gminy w C., do którego należało wykonanie zarządzenia nr [...] Naczelnika Gminy w C. z dnia 25.08.1982 r. oraz do Archiwum Państwowego w K.. Wyniki kwerend nie doprowadziły do odnalezienia dokumentacji postępowania dotyczącego wywłaszczenia i odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Ustalono jedynie, że nieruchomość została wywłaszczona na podstawie zarządzenia Naczelnika Gminy C. nr [...], które zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w K..

Z uwagi na upływ terminów archiwizacji dokumentów nie było również możliwe ustalenie, czy odszkodowanie na rzecz T. K. zostało wypłacone za pośrednictwem Banku Spółdzielczego w P..

Niezachowanie dokumentacji sprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wynika najprawdopodobniej z tego, że przepisy dotyczące archiwizacji dokumentów dopuszczały ich niszczenie po upływie określonego okresu czasu.

Wobec nieodnalezienia akt postępowania administracyjnego w przedmiocie wywłaszczenia i odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, dopuszczono dowód z zeznań świadków: E. Z., M. K., D. S., J. M., Danuty S. i J. M..

Spośród złożonych zeznań za najbardziej wiarygodne i posiadające największą wartość dowodową dla sprawy uznano zeznania M. K. i D. S. - byłych pracowników Urzędu Gminy w C. oraz J. M. - N. Gminy C. w latach 1973-1985, który wydał zarządzenie nr [...]. Świadkowie ci - z racji swej pracy w Urzędzie Gminy C. - pamiętają sprawę wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.

Jak wynika ze zgodnych zeznań świadka D. S. i M. K. wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło nie przymusowo, lecz z inicjatywy Pana T. K., który według wiedzy świadka był zainteresowany tym wywłaszczeniem, gdyż -jak podaje świadek - w tamtym czasie nie było innej drogi do wykupu gruntów pod tereny budowlane.

Żaden spośród przesłuchanych świadków nie słyszał, aby Pan T. K. zgłaszał jakiekolwiek pretensje czy roszczenia o odszkodowanie, albo żeby twierdził, że nie otrzymał odszkodowania.

W opinii świadka M. K. nie było możliwe, aby P. T. K. nie otrzymał odszkodowania. Natomiast jak zeznała świadek D. S., według jej wiedzy odszkodowanie było wypłacone.

Z kolei świadek J. M., pełniący w roku 1982 funkcję Naczelnika Gminy C., który wydał zarządzenie nr [...], na podstawie którego przejętą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość Pana T. K., zeznał m. in., że nie było możliwości, aby ktoś, komu wywłaszczono nieruchomość nie otrzymał odszkodowania.

Pomimo pewnej ogólnikowości zeznań i braku pamięci kwestii szczegółowych przez świadków, co - zdaniem organu - uzasadnione jest znacznym upływem czasu, z zeznań świadków wynika, że nie słyszeli, aby Pan T. K. - po wywłaszczeniu nieruchomości - zgłaszał jakiekolwiek pretensje czy roszczenia z tytułu odszkodowania za nieruchomość. Ponadto, w ocenie świadków nie było możliwości, aby odszkodowanie nie było wypłacone.

Zeznania świadków J. M., E. Z. i D. S. - z uwagi na powoływanie się przez świadków na nieznajomość okoliczności sprawy - w ocenie organu - nie wniosły istotnych informacji dla ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Organ zwrócił również uwagę, że strona postępowania nie wskazała skąd czerpie swoją wiedzę i przekonanie, że przedmiotowe odszkodowanie nie zostało wypłacone. Nie wyjaśniła również, dlaczego osoby uprawnione przez długie lata nie czyniły żadnych starań, żeby odszkodowanie otrzymać. Ponadto organ odstąpił od dowodu z przesłuchania strony z uwagi na fakt, że osoba której przysługiwało odszkodowanie nie żyje, a stroną postępowania jest spadkobierca, który nie brał udziału w postępowaniu wywłaszczeniowo - odszkodowawczym.

Mając to na uwadze organ uznał, że brak jest podstaw do ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz skarżącego.

J. K. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

W odwołaniu podniesiono, że Starosta P. wydając przedmiotową decyzję naruszył przepisy prawa materialnego - art. 129 ust. 5 w związku z art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147, z późn. zm.), zwanej dalej "u.g.n." oraz przepisy proceduralne - art. 7 w związku z art. 77 i art. 86 K.p.a

Opisaną we wstępie decyzją z dnia 8 marca 2018 r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Starosty.

Wojewoda stwierdził, że w dacie wydania zarządzenia ([...] sierpnia 1982 r. ) organem właściwym do podjęcia rozstrzygnięcia był Naczelnik Gminy w C.. Ustalono mianowicie, że w ówczesnym stanie prawnym, wynikającym z przepisów ustawy z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz zmianie ustawy o radach narodowych (Dz. U. nr 16 poz. 91, dalej: u.d.p.a.p.), jednostkami stopnia podstawowego były gminy, a stopnia wojewódzkiego - województwa. Terenowym organem administracji państwowej stopnia podstawowego w mieście (mieście i gminie) był naczelnik gminy (miasta i gminy), który wydawał decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji państwowej. Zgodnie z art. 37 ust. 1 u.d.p.a.p. zadania i uprawnienia oraz sprawy indywidualne z zakresu administracji państwowej, należące w myśl dotychczasowych przepisów do powiatowych rad narodowych i powiatowych organów administracji państwowej, przejęły z zastrzeżeniem ust. 4 i 5 odpowiednie organy stopnia podstawowego - naczelnicy gmin (miast i gmin).

Przedmiotowa nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 8 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. nr 27 poz. 216 i z 1972 r. nr 49 poz. 312, dalej: u.t.b.w). Wskazany przepis stanowił, że stosownie do potrzeb budownictwa prezydia powiatowych rad narodowych przejmowały na własność Państwa grunty stanowiące własność m.in. osób fizycznych, wyznaczone w trybie art. 2 i art. 3-6 u.t.b.w., jako tereny budowlane budownictwa mieszkaniowego i zagrodowego. Przejęcie na własność Państwa gruntów następowało z mocy prawa, z dniem ogłoszenia we właściwym dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej.

W niniejszej sprawie doszło do przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa z dniem 17 września 1982 r. Konsekwencją przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa było to, że za grunty przejęte na własność Państwa, odszkodowanie ustalano i wypłacano według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), zwanej dalej "ustawą wywłaszczeniową z 1958 r."

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. odszkodowanie za grunty rolne ustalało się w drodze decyzji administracyjnej, według stawek przewidzianych przy sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych, powiększonych najwyżej do pięciokrotnej wysokości. Odszkodowanie ustalało się na rzecz osób wywłaszczonych.

Wojewoda podzielił stanowisko Starosty [...], że nieodnalezienie akt przedmiotowej sprawy, nie przesądza, że Naczelnik Gminy w C. nie wydał decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za przejętą przez Skarb Państwa, należącą do T. K., nieruchomość położoną we wsi C., stanowiącą działkę nr [...]. Za przyjęciem tezy, że taka decyzja została wydana przemawia cytowany wyżej § 2 zarządzenia oraz zeznania świadków, w tym Naczelnika Gminy C., który wydał przedmiotowe zarządzenie oraz dwóch ówczesnych pracowników Urzędu Gminy w C., którzy stwierdzili, iż nie było możliwe wywłaszczenie nieruchomości bez odszkodowania. Zeznania te - w ocenie Wojewody - zostały słusznie zakwalifikowane przez organ I instancji jako dowody w sprawie.

Wojewoda uznał za nieuprawnione twierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie wydano decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za działkę nr [...] i stwierdził, iż Starosta P. wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył cytowanych wyżej przepisów art. 129 ust. 5 w związku z art. 233 u.g.n.

J. K. reprezentowany przez adwokata wniósł skargę na decyzję Wojewody, zaskarżając ją w całości, wnosząc o jej uchylenie w całości i zarzucając, że decyzja narusza:

1. art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w zw. z art. 233 u.g.n. poprzez ich niezastosowanie w sytuacji gdy nie doszło do ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w C., oznaczoną jako dz. ew. [...] o pow. 1,78 ha, przejętą na własność Skarbu Państwa zarządzeniem Naczelnika Gminy w C. nr [...].

2. art. 7, 77, i 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego co doprowadziło do przyjęcia, iż brak dowodów na wypłacenie odszkodowania nie uwiarygadnia faktu jego wypłacenia;

3. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy organ doszedł do przekonania, iż w związku z wypłatą odszkodowania sprawa administracyjna o odszkodowanie za nieruchomość została już uprzednio załatwiona wydaniem decyzji i wypłatą odszkodowania na rzecz poprzednika prawnego skarżącego;

4. art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy;

5. art. 86 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych, a uznając niektóre fakty w sprawie za niedostatecznie wyjaśnione nie skorzystał z możliwości przesłuchania strony w charakterze świadka.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skargę należało uwzględnić.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie było ustalenie czy T. K. (ojciec skarżącego) otrzymał odszkodowanie za działkę nr [...], która przeszła na własność Skarbu Państwa na mocy zarządzenia Naczelnika Gminy w C. nr [...] z dnia 25 sierpnia 1982 r. (dalej: zarządzenie).

Zarządzenie zostało wydane na podstawie art. 8 ust. 1 i 3 oraz art. 9 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. nr 27 poz. 216 i z 1972 r. nr 49 poz. 312- dalej u.t.b.w.), § 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 1970 r. w sprawie zasad przejmowania terenów budowlanych na obszarach wsi na własność Państwa (Dz. U. nr 3 poz. 16, dalej: rozporządzenie) oraz art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz. U. nr 16 poz. 91).

Z treści § 1 zarządzenia wynika, że "ustala się granice terenów budowlanych, przejmowanych na własność Państwa, położonych we wsi C. o powierzchni ogólnej 1,78 ha, obejmujących następujące działki- nr [...] o pow. 1,78 ha, karta nr [...], stanowiącą własność T. K., akt własności z dnia 28 września 1976 r."

Stosownie zaś do § 2 zarządzenia "za nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa ustala się i wypłaca odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości".

Zgodnie z § 3 wykonanie zarządzenia powierza się Urzędowi Gminy w C..

Paragraf 2 zarządzenia nawiązuje do ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (uchylonej w 1985 r., a więc obowiązującej w dacie wydania zarządzenia; dalej: "ustawa"), która reguluje ustalenie i sposób wypłaty odszkodowania oraz postępowanie wywłaszczeniowe. Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem. O wywłaszczeniu i o odszkodowaniu orzeka prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwej ze względu na położenie nieruchomości (art. 14 ust. 1).

Zgodnie z art. 22 ustawy orzeczenie o wywłaszczeniu powinno w szczególności zawierać 1) ustalenie przedmiotu wywłaszczenia oraz ustalenie, jakie prawa rzeczowe obciążające wywłaszczoną nieruchomość zostają utrzymane; 2) wskazanie, na czyj wniosek następuje wywłaszczenie; 3) ustalenie odszkodowania i terminu zapłaty odszkodowania; 4) wymienienie osób (imię, nazwisko i adres) uprawnionych do otrzymania odszkodowania; 5) szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne; 6) pouczenie o środkach odwoławczych.

W dacie zgłoszenia żądania przez J. K., to jest w 2015 r. nie obowiązywała już ustawa gruntowa z 1958 r. a jej funkcje pełni ustawa o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.). Zawiera ona przepis art. 129 ust. 5, stanowiący, iż starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu: 1) w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126 tej ustawy; 2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości; 3) gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2009 r. (sygn. akt I OSK 111/08), w którym Sąd stwierdził, że przepis art. 129 ust. 5 u.g.n. ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie u.g.n., czyli do stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania. Analogiczne stanowisko zostało też przyjęte w wyrokach Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2014 r. (sygn. akt I OSK 147/13), z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 397/11, z dnia 12 maja 2009 r. (sygn. akt I OSK 710/08) i z dnia 27 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I OSK 650/08) .

W wyrokach tych sądy akcentowały zwłaszcza, że skoro odszkodowanie z tytułu (przejęcia na rzecz Skarbu Państwa, wywłaszczenia, czy ograniczenia prawa własności) powinno być przyznane w trybie przepisów o wywłaszczeniu, a więc winna być w tym przedmiocie wydana decyzja administracyjna, która do tej pory nie została wydana, to nie ma przeszkód, aby kwestia ta była rozstrzygnięta obecnie. Podstawą prawną dla takiego rozstrzygnięcia jest właśnie przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Przepis ten został wprowadzony do powołanej ustawy ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), która weszła w życie z dniem 22 września 2004 r., a następnie został zmieniony przez art. 3 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 220, poz.1601) z dniem 16 grudnia 2006 r.

Jak wskazuje się w orzecznictwie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.stwarza możliwość zrealizowania obowiązku wypłaty odszkodowania w takich przypadkach, gdzie przewidziane przez akt normatywny będący, podstawą wywłaszczenia odszkodowanie nie zostało ustalone, a mamy do czynienia z wywłaszczeniem w rozumieniu obecnej Konstytucji oraz obecnie obowiązujących przepisów o wywłaszczaniu. Taka wykładnia omawianego przepisu pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą ochrony własności (art. 64 Konstytucji RP) i z zasadą wyrażoną w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP gwarantującą prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia. Jeżeli art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami odnosi się do stanów sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, to konsekwentnie należy przyjąć, że ustawodawca zobowiązał się do regulowania roszczeń także w przypadkach, gdy przed 1998 r. nastąpiło wywłaszczenie, a obecne przepisy przewidują ustalenie (i co za tym idzie wypłacenie) odszkodowania. Oznacza to, że prawo do odszkodowania, a także jego wysokość ustalane są na podstawie aktualnych przepisów.

Potwierdza to treść art. 233 u.g.n. z którego wynika, że ustawodawca wprowadził zasadę natychmiastowego jej działania do spraw będących w toku, a wszczętych pod rządami poprzednich ustaw. Z uwagi na fakt, że za wywłaszczoną nieruchomość nie ustalono odszkodowania na rzecz byłego właściciela lub jego spadkobierców, choć przepisy przewidywały wypłatę tego odszkodowania, oznacza to, iż złożenie pod rządami u.g.n. wniosku o ustalenie odszkodowania przez spadkobierców nieruchomości, nie inicjuje nowej sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania w związku z utraconą własnością nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, ale stanowi kontynuację postępowania rozpoczętego przed wejściem w życie u.g.n. Wskazuje to, że sprawy, które nie zostały zakończone decyzjami ostatecznymi do dnia 31 grudnia 1997 r. mogą się toczyć wyłącznie w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z tym organy prawidłowo jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołały art. 233 u.g.n.

W rozpoznawanej sprawie wymagało ustalenia, czy za wywłaszczoną nieruchomość należącą do T. K. zostało ustalone i wypłacone odszkodowanie. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę powyższe kwestie nie zostały w sposób dostateczny wyjaśnione, czym organy naruszyły art. 7, 77 i 80 k.p.a. Nie zostało bowiem wykazane, poza powołaniem się na treść zarządzenia z dnia 25 sierpnia 1982 r., czy decyzja w przedmiocie odszkodowania została kiedykolwiek wydana. Ze znajdujących się w aktach sprawy notatek służbowych organu wynika, że nie odnaleziono akt sprawy dotyczących odszkodowania zarejestrowanych na nazwisko K. (k. 12). Z powyższego wynika jedynie fakt nieodnalezienia dokumentacji sprawy. Nie można zaś na tej podstawie wnioskować, że decyzja o odszkodowaniu została wydana, a następnie zagubiona lub, że w ogóle nie została wydana. Z notatek służbowych organu nie wynika, czy nie ma żadnych dokumentów dotyczących odszkodowania z lat 80-tych, czy tylko decyzji dotyczącej tego konkretnego adresata. W związku z tym na podstawie poczynionych przez organ ustaleń nie można uznać, że T. K. otrzymał decyzję w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczona w 1982 r. nieruchomość.

Organ nie ustalił również, czy w sytuacji gdyby akta uległy zniszczeniu (odpowiednio wg przepisów o archiwizacji dokumentów) zostały zachowane protokoły zniszczenia akt, a w nich informacja czy zniszczeniu uległa również ewentualna decyzja o odszkodowaniu. Organ nie wyjaśnił przy tym zasad przechowywania i archiwizacji dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie czy – jeśli kiedykolwiek wydano decyzję, uległa ona zniszczeniu i kiedy to się stało. Nie wyjaśnił również czy wnioski o odszkodowanie składane w latach 80 – tych i decyzje wydawane w tym zakresie były rejestrowane, czy zniszczenie akt obejmowało również te rejestry. Powyższe kwestie będą wymagać uzupełnienia przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Organy w główniej mierze oparły swoje rozstrzygnięcie na treści zarządzenia, z którego nie wynika fakt wypłaty odszkodowania (nie jest tam podany ani termin, ani kwota odszkodowanie, jedynie przekazanie sprawy do dyspozycji Urzędu Gminy w C.) oraz dowodach osobowych. Na podstawie zeznań słuchanych w sprawie świadków również nie można przyjąć, że kiedykolwiek została wydana decyzja o odszkodowaniu. Jak wskazano w zaskarżonej decyzji "z zeznań świadka pełniącego w dacie wydania zarządzenia (1982 r.) funkcję Naczelnika Gminy C., wynika, że nie było możliwości, aby ktoś, komu wywłaszczono nieruchomość nie otrzymał odszkodowania". Podobne zeznania złożyli również pozostali świadkowie. Z zeznań dwóch świadków (byłych pracowników Urzędu Gminy C.) wynika, że wywłaszczenie ww. nieruchomości nastąpiło z inicjatywy T. K., ponieważ w tym czasie nie było innej możliwości wykupu gruntów na tereny budowlane". Żaden z słuchanych świadków nie zeznał, że brał udział w wydaniu decyzji, widział decyzję (dokument), przekazywał środki pieniężne panu K. . Świadkowie wskazywali jedynie na praktykę i generalną zasadę wypłaty odszkodowań za wywłaszczoną nieruchomość. Świadkowie nie znali zaś szczegółów dotyczących konkretnie sprawy odszkodowania pana K. . Nie jest również wystarczającym dowodem na okoliczność wypłaty odszkodowania fakt nieupominania się przez ojca skarżącego o jego wypłatę, czy brak wiedzy o składaniu przez niego wcześniej wniosków. W ocenie Sądu należało zaś przesłuchać skarżącego w charakterze strony, gdyż składane przez niego wyjaśnienia mogą okazać się cenne z punktu widzenia ustalenia, czy w sprawie zapadła już decyzja o odszkodowaniu. To, że jest spadkobiercą - synem wywłaszczonego nie oznacza, że nie posiada żadnej wiedzy w zakresie spornych okoliczności. Brak wysłuchania skarżącego uniemożliwia uznanie, czy posiadana przez niego wiedza jest przydatna dla ustalenia istotnych okoliczności, czy też nie.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niekompletny i wymaga uzupełnienia. Nie została wyjaśniona zasadnicza kwestia- czy kiedykolwiek została wydana decyzja odszkodowawcza za wywłaszczoną nieruchomość. Tylko prawidłowe ustalenie stanu faktycznego umożliwi zastosowanie właściwej normy prawnej, a tego w sprawie zabrakło. Zgodnie z ogólną zasadą prawdy obiektywnej, określoną w art. 7 k.p.a., organy administracji w toku prowadzonego przez nie postępowania zobowiązane są do podejmowania z urzędu lub na wniosek strony wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady są przepisy normujące postępowanie dowodowe. W szczególności związana jest ona z art. 77 § 1 k.p.a., który nakłada na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także art. 80 k.p.a., zgodnie z którym cały materiał dowodowy powinien być podstawą dokonywanej przez organ oceny. W myśl zasady ustalonej w art. 8 k.p.a., organy administracji zobowiązane są przy tym prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się również m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania, sformułowaną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. Istota zasady przekonywania sprowadza się z kolei do wyjaśnienia stronie podstaw faktycznych i prawnych podjętej decyzji. Nabiera ona szczególnego znaczenia w przypadku podejmowania przez organy negatywnych dla strony rozstrzygnięć, kiedy to organy powinny odnieść się również do twierdzeń strony, wskazywanych przez nią jako istotne.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wezmą pod uwagę rozważania zawarte w niniejszym wyroku oraz dokonają wnikliwego ustalenia stanu faktycznego. W sytuacji stwierdzenia, że decyzja o odszkodowaniu nie została wydana, organy stosownie do art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. mają możliwość wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu na rzecz skarżącego.

W związku z naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. art 135 p.p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 poz.1800). Na koszty postępowania składają się: uiszczony przez skarżącego wpis w kwocie [...]zł, stawka minimalna opłat za czynności adwokackie w kwocie [...]zł i [...] zł z tytułu uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.