Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 874/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2013 r. sprawy ze skargi A. K., I. Z. i M. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego I. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] września 2012 roku; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących A. K., I. Z. i M. L. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] kwietnia 201 Or. zostało wszczęte, na wniosek strony B. N., postępowanie rozgraniczeniowe w celu ustalenia przebiegu granicy pomiędzy nieruchomością nr [...] obr. [...], stanowiąca własność B. N., a nieruchomością sąsiednią oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] obr. [...], stanowiącą współwłasność A. O., I. O. i M. O.

Jednocześnie ww. postanowieniem Burmistrz upoważnił uprawnionego geodetę inż. B. G. do przeprowadzenia czynności technicznych związanych z ustaleniem przebiegu granicy. Przedmiotowa granica została przedstawiona na szkicu granicznym stanowiącym integralną część protokołu granicznego sporządzonego przez geodetę inż. B. G.

W toku przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego nie doszło jednak do zawarcia ugody granicznej, ani do podpisania protokołu granicznego przez pełnomocnika współwłaścicielek działki nr [...] - L. O., który zakwestionował wskazaną przez geodetę granicę ustaloną na podstawie zebranych dowodów.

W tej sytuacji Burmistrz stwierdził, że brak jest podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] września 2012r. Burmistrz Miasta i Gminy P. na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) oraz art. 105 §1 k.p.a., umorzył postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte postanowieniem z dnia [...] kwietnia 201 Or. pomiędzy nieruchomością położoną w P., oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] obr. [...], stanowiącą własność B. N., a nieruchomością sąsiednią położoną w P., oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] obr. [...], stanowiącą współwłasność A. O., I. O. i M. O. - na spornym odcinku oznaczonym na szkicu graficznym [...] i przekazał sprawę z urzędu do rozpatrzenia Sadowi Rejonowemu w P.

Również w dniu [...] września 2012r. Burmistrz Miasta i Gminy P. wydał na podstawie art. 264 § 1 k.p.a. i 262 § 1 pkt 2 k.p.a. postanowienie znak [...], którym ustalono koszty postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 4920 zł.

Kosztami postępowania rozgraniczeniowego obciążono wnioskodawczynię B. N. w kwocie 2460 zt oraz współwłaścicielki działki nr [...]: A. O., I. O. i M. O. w wysokości po 820 zł.

Na powyższe postanowienie wpłynęło zażalenie współwłaścicielek działki nr [...] tj. A. K. zd. O., I. Z. zd. O. i M. L. zd. O.

W zażaleniu podkreślono, że postanowienie narusza prawo, ponieważ skarżące nie powinny ponosić kosztów rozgraniczenia z uwagi na to, że rozgraniczenie było już przeprowadzone i brak było podstaw do prowadzenia ponownego rozgraniczenia.

Do ewentualnego załatwienia pozostała sprawa odtworzenia znaków granicznych w trybie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.

W zażaleniu podniesiono także, iż Burmistrz dopuścił do udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym dodatkowe podmioty i one także powinny zostać obciążone kosztami postępowania.

Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2013r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] września 2012r. w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazano, że w sprawie prawidłowo zastosowano przepisy dotyczące ponoszenia przez strony kosztów postępowania (art. 262 i 264 k.p.a.).

Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie rozgraniczeniowe było prowadzone w interesie wszystkich osób, które zostały obciążone kosztami.

Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 152 kodeksu cywilnego właściciele nieruchomości sąsiednich ponoszą koszty rozgraniczenia po połowie i tak właśnie ustalono w zaskarżonym postanowieniu organu I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2013 r. wniosły współwłaścicielki działki nr [...]: A. K. zd. O., I. Z. zd. O. i M. L. zd. O.

W skardze podniesiono, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa tj. art. 262 i 264 k.p.a. Podkreślono, że prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego było całkowicie zbędne, ponieważ kwestia przebiegu granicy została wcześniej rozstrzygnięta w wyrokach sądów powszechnych. W związku z tym, skoro nie było konieczności prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego to kosztami należało obciążyć wyłącznie stronę na wniosek, której postępowanie wszczęto.

Skarżące wskazały również na naruszenie art. 7 , art. 8 i 77 kpa k.p.a. ponieważ organy administracji nie podjęły wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.

Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać, iż zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy zgodzić się z zarzutami skargi, że wszczęcie i prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego w celu ustalenia przebiegu granicy pomiędzy nieruchomością nr [...] obr. [...], stanowiąca własność B. N., a nieruchomością sąsiednią oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] obr. [...], - było bezcelowe.

Stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010r., Nr 193, poz. 1287 ze zm.) rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów.

Rozgraniczenie w trybie przywołanej ustawy ma pomocniczy charakter, bowiem do administracyjnego ustalenia granicy dochodzi tylko wówczas, gdy strony nie są niezadowolone z ustalenia przebiegu granicy. W innym przypadku strona może żądać przekazania sprawy sądowi (art. 33 ust. 3 ustawy). Może też dojść do przekazania sprawy sądowi z urzędu (art. 34 ust. 2).

Gdy dojdzie do uregulowania spornej granicy orzeczeniem sądu powszechnego, wyłączona już jest możliwość innego ustalenia tej granicy przez organ administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 574/00 (LEX nr 54190) stwierdził, że niemożliwe jest ustalenie w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym innego przebiegu granicy, niż uczynił to sąd powszechny w postępowaniu cywilnym.

Pogląd ten sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w całości podziela.

W wyniku dokonanej analizy akt sprawy, Sąd stwierdził, że kwestia spornej granicy między działką ewidencyjną nr [...] obr. [...], a nieruchomością sąsiednią oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] obr. [...], została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] maja 2008r. (sygn. akt [...]).

Wprawdzie powołany wyrok Sądu Rejonowego w P. zapadł w sprawie o wydanie nieruchomości, to nie mniej Sąd ten rozstrzygnął w nim również kwestię przebiegu granicy prawnej pomiędzy nieruchomością położoną w P., oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] obr. [...], stanowiącą własność B. N., a nieruchomością sąsiednią położoną w P., oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] obr. [...], stanowiącą współwłasność A. O., I. O. i M. O.

Wyrokiem tym Sąd Rejonowy nakazał właścicielce działki nr [...] (pkt I sentencji wyroku) wydanie współwłaścicielkom sąsiedniej działki nr [...], w stanie wolnym od naniesienia w postaci siatki ogrodzeniowej na podmurówce, zajętej części nieruchomości gruntowej znajdującej się w P., stanowiącej działkę nr ewid. [...], to jest pasa gruntu od zewnętrznej (południowo-zachodniej) granicy podmurówki wyżej opisanego ogrodzenia do granicy prawnej wynikającej z mapy- planu nieruchomości hipotecznej z dnia [...] października 1958r., sporządzonej przez geodetę W. W., znajdującej się w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. nr [...].

W uzasadnieniu wymienionego wyroku Sąd Rejonowy stwierdził, że przebieg granicy prawnej na gruncie między przedmiotowymi działkami jednoznacznie wynika z mapy - planu nieruchomości hipotecznej [...] z dnia [...] października 1958r., sporządzonej przez geodetę W. W. Podkreślił, że na mapie tej zostały oznaczone długości granic przedmiotowych działek, jak również naniesione zostały budynki, co umożliwia odniesienie się do istniejących i zestabilizowanych na gruncie punktów przy wytyczaniu przebiegu granicy prawnej. Podkreślić należy, iż w wyroku tym Sąd Rejonowy jednocześnie stwierdził, że w sporze między stronami,(tj. między właścicielami działek w stosunku do których toczyło się postępowanie rozgraniczeniowe przed organem administracji w niniejszej sprawie), wytyczenie tych punktów nie będzie jednak następowało poprzez dokonanie rozgraniczenia nieruchomości, zgodnie z art 36 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i wskazał, że wznowienia granic dokonuje się na podstawie art. 39 w/w ustawy, a jeśli wyniknie spór co do położenia znaków, strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy.

Z powyższego jednoznacznie wynika - że doszło już do uregulowania orzeczeniem sądu powszechnego przebiegu granicy między przedmiotowymi działkami, jak również w orzeczeniu tym rozstrzygnięto co do rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości poprzez wskazanie, że nie występuje taka potrzeba. Sąd Rejonowy wskazał zaś na możliwość przeprowadzenia na podstawie art. 39 ww. ustawy wznowienia znaków granicznych.

W tej sytuacji postępowanie rozgraniczeniowe w trybie administracyjnym nie powinno być prowadzone. Skoro tak, to zasadne było umorzenie postępowania rozgraniczeniowego. Takie umorzenie postępowania dokonane zostało prawidłowo decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2013r. nr [...].

Prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego po wydaniu wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] maja 2008r., którym przesądzono o przebiegu granicy pomiędzy przedmiotowymi działkami prowadziłoby do weryfikacji prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego w postępowaniu administracyjnym. W tym miejscu należy zauważyć, że niedopuszczalność kontroli zasadności prawomocnego orzeczenia sądu w postępowaniu administracyjnym wynika z zasady wyrażonej w art. 365 § 1 ustawy - Kodeks postępowania cywilnego. Według przepisu art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyjątek od tej zasady został przewidziany tylko dla sądu w postępowaniu karnym i to jedynie w zakresie określonym w Kodeksie postępowania karnego.

Podkreślenia wymaga przewidziana przez ten przepis moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu. Jej swoistość wyraża się w tym, że obejmuje także inne sądy i organy administracji publicznej, w tym także orzekające w postępowaniu administracyjnym. Organy te muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 marca 2012r. (sygn.akt II UK 327/11,Lex nr 1214585) moc wiążąca prawomocnego orzeczenia (art. 365 § 1 k.p.c.) zapadłego między tymi samymi stronami w innej sprawie o innym przedmiocie polega na zakazie dokonywania ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z ustaleniami i ocenami dokonanymi w sprawie już osądzonej. Jest to skutek pozytywny (materialny) powagi rzeczy osądzonej przejawiający się w tym, że sądy rozpoznające między tymi samymi stronami nowy spór muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto to w prawomocnym, wcześniejszym wyroku.

Sens przepisu art. 365 § 1 k.p.c. wyraża się w tym, iż gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów publicznych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie przyznanych im kompetencji.

W świetle powyższych okoliczności trzeba zgodzić się z argumentami skargi, że prowadzenie przez Burmistrza Miasta i Gminy P. postępowania rozgraniczeniowego w celu ustalenia przebiegu granicy pomiędzy nieruchomością nr [...] obr. [...], stanowiąca własność B. N., a nieruchomością sąsiednią oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] obr. [...], stanowiącą współwłasność A. O., I. O. i M. O. było bezcelowe i niezgodne z prawem.

Za niedopuszczalną uznać należy próbę wzruszenia w drodze postępowania administracyjnego, ustaleń i oceny prawnej wyrażonych w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w P., który regulował kwestię przebiegu granicy pomiędzy ww. działkami.

W tej sytuacji obciążanie kosztami postępowania rozgraniczeniowego stron, które nie wnosiły o przeprowadzanie takiego postępowania jest niezgodne z prawem (art. 262 § 1 k.p.a. i art. 152 kc.).

Sąd stwierdza, że organy orzekające w sprawie kosztów postępowania rozgraniczeniowego nie podjęły czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona już na etapie zażalenia wskazywała, że prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego jest bezcelowe i niezasadne. Niewyjaśnienie tych okoliczności w toku postępowania stanowi uchybienie przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością zaskarżonego aktu. Stosownie do przepisów art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., podstawą niewadliwego rozstrzygnięcia w każdej sprawie może być tylko ocena zgromadzonego przez organ administracyjny pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie zgodnego bądź zbliżonego do rzeczywistości stanu faktycznego sprawy.

Obowiązek organu administracji publicznej zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego jest niezależny od tego, czy materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, ponownie rozpatrujący sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych.

W ponownym postępowaniu organ administracji musi jednoznacznie wyjaśnić, na jakiej podstawie ustalił, że zasadne jest wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego i jakie podmioty mogą być obciążone ewentualnymi kosztami.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.