Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 97/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-01-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 8, art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech, Sędziowie NSA Izabella Kulig - Maciszewska - spr., Małgorzata Pocztarek, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Burmistrzem M. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie skierowania do Domu Pomocy Społecznej J. J. oraz do wydania decyzji ustalającej odpłatność za pobyt tej osoby w Domu Pomocy Społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. - reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. pismem z dnia 14 września 2007 r. wniósł o wskazanie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w M. działającego z upoważnienia Burmistrza w M., jako organu właściwego skierowania do Domu Pomocy Społecznej J. J. oraz do wydania decyzji ustalającej odpłatność za pobyt tej osoby w Domu Pomocy Społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w K. pismem z dnia 24 maja 2007r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w M. jako Ośrodka działającego na terenie Gminy właściwej wg. miejsca zamieszkania, o wydanie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej oraz decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w DPS w K., J. J., która została umieszczona w tej placówce.

Wnioskodawca zaznaczył, że zainteresowana zameldowana jest na pobyt stały w Gminie M.: [...] K. ul. [...]. Natomiast od 12 kwietnia 2007r. przebywa na terenie Gminy K. Przyjechała z Gminy swojego zamieszkania, aby zamieszkać z mężem K. J., który jest osobą bezdomną. Dzięki uprzejmości znajomych posiada on wprawdzie zameldowanie w K., jednak faktycznie nie przebywa pod tym adresem, bowiem od ok. 7 lat mieszka w stogu słomy. J. J. w dniu 12 kwietnia 2007r. przyjechała do męża, uciekając z dotychczasowego miejsca zamieszkania, gdzie posiada stałe zameldowanie. W związku z powyższym wniosła o wstrzymanie wypłaty świadczeń pomocy społecznej oraz zasiłku pielęgnacyjnego wypłacanych w Gminie M. Wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej tych świadczeń w Gminie K., w której to gminie przyznawaniem tych świadczeń zajmuje się Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w K. Na dzień dzisiejszy pobiera w tutejszym Ośrodku zasiłek pielęgnacyjny. J. J. w pismach wnoszonych do MOPR K. podaje adres zameldowania tożsamy z adresem zameldowania męża K. J., jednak jak wynika z ustaleń Ośrodka, nie jest tam faktycznie zameldowana.

Z uwagi na pogarszający się stan zdrowia, w dniu 21 maja 2007r., została za jej zgodą umieszczona w DPS w K. Ze względu na trudną sytuację zdrowotną oraz niemożność podejmowania świadomie decyzji (schizofrenia), zaistniała konieczność szybkiej reakcji i umieszczenia osoby w najbliższym, posiadającym wolne miejsca domu pomocy społecznej. Została w ten sposób złamana zasada, wynikająca z art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, umieszczania w najbliższym miejscu zamieszkania domu pomocy społecznej.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r., Ośrodek Pomocy Społecznej w M. przekazał zgodnie z właściwością Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Rodzinie w K. wniosek J. J. o udzielenie pomocy w formie umieszczenia w domu pomocy społecznej. Jako uzasadnienie powyższego postanowienia przytoczono fakt, że K. jest miejscem zamieszkania Pani J., gdyż przybyła tu z zamiarem stałego pobytu. Ośrodek Pomocy Społecznej w M. uznał również, że Pani J. J. przebywała w K. pod adresem ul. [...].

W ocenie wnioskodawcy J. J. jako osoba chora, po przyjeździe do K. stała się osobą bezdomną, w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. W toku postępowania MOPR K. ustalił, że w związku z bezdomnością osoby umieszczonej w DPS ul. [...] oraz brakiem świadomej decyzji, co do przebywania na terenie Gminy K., gminą właściwą dla Pani J. J. jest Gmina M. Trudno jest bowiem mówić o jakimkolwiek zamiarze, w rozumieniu art. 25 k.c. u osoby z zaburzeniami psychicznymi. W związku z powyższym uznać należy, że Gmina K. nie jest właściwa do rozpatrzenia wniosku Pani J. J. o skierowaniu jej do domu pomocy społecznej oraz ustaleniu odpłatności za ten pobyt.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Burmistrz M. wniósł o stwierdzenie, że organem właściwym w sprawie jest działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. Organ podniósł, że J. J. przybyła do K. z zamiarem stałego pobytu, dodatkowo wskazuje na to również treść jej pisemnego oświadczenia złożonego w K. w dniu 17 kwietnia 2007 r., w którym oświadcza, że z dniem 12 kwietnia 2007 r. zamieszkuje razem ze swoim mężem w K. przy ulicy [...] i dlatego prosi o przekazanie wszystkich dokumentów i decyzji o przyznanych jej przez OPS w M. świadczeniach oraz oświadcza, że rezygnuje z pomocy udzielanej jej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w M.

Ponadto wskazano, iż o miejscu zamieszkania człowieka nie decydują kryteria administracyjnoprawne, czyli fakt zameldowania, ale fakt przebywania w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu. Zamiar pobytu w danej miejscowości musi być połączony z przebywaniem w niej i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam swoich osobistych i majątkowych interesów. Przy czym zamiar określa się jako wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. (Postanowienie NSA z dnia 7 września 2005 r. I OW 163/2005).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzje ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego tenże dom.

Zgodnie zaś z art. 101 ust. 1 wymienionej ustawy, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o wskazane świadczenie. W przypadku natomiast osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Stosownie do art. 6 pkt 8 tej ustawy - osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobą niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

Miejscem zamieszkania osoby fizycznej zgodnie z art. 25 k.c. jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle ww. przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Przy czym jednocześnie zauważyć należy, że samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego.

Dla ustalenia zatem gminy właściwej, a tym samym ośrodka pomocy społecznej właściwego do rozpoznania wniosku J. J. o przyznanie jej świadczeń z pomocy społecznej, koniecznym jest ustalenie miejsca zamieszkania zainteresowanej, co wynika z powyżej cytowanych przepisów wraz z oceną, czy chodzi o osobę bezdomną czy też nie.

Jak wynika z akt sprawy J. J. zameldowana jest na pobyt stały w Gminie M.: [...] K. przy ul. [...]. Jednakże dnia 12 kwietnia 2007 r. przyjechała do K., do męża, z zamiarem stałego z nim zamieszkania, a tym samym z zamiarem stałego pobytu na terenie Gminy K. Okoliczność tą strona wielokrotnie potwierdzała, w tym rezygnując ze świadczeń wypłacanych jej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w M. i wnosząc o ich wypłatę przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w K.

Zważywszy zaś, że miejsce zamieszkania nie może być utożsamiane z miejscem zameldowania, ale z faktem przebywania w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu, uznać należy, iż w niniejszej sprawie właściwym jest Prezydent Miasta K., tj. działający w jego imieniu Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K.

Tym samym, nie można podzielić stanowiska wnioskodawcy, aby J. J. stała się osobą bezdomną z chwilą przyjazdu do męża. Bowiem, jak wskazano wyżej za osobę bezdomna można uznać jedynie osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym, w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkałą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powoływany już przepis art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej zawiera dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu służącym do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokalu będącym pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki i jednocześnie nie posiadającą stałego zameldowania, zaś drugi odnosi się do sytuacji kiedy osoba taka nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym a posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Każdy z tych stanów faktycznych musi występować kumulatywnie.

W rozpoznawanej sprawie żaden z opisanych wyżej przypadków nie zachodzi kumulatywnie, już bowiem z tej przyczyny, że J. J. jest na stałe zameldowania w Gminie M., a nie przebywa w lokalu objętym meldunkiem z własnej woli i deklaruje zamiar stałego pobytu w K., nie może być uznana za osobę bezdomną.

Ponadto, uzasadnienia nie znajduje też stanowisko wnioskodawcy, iż zainteresowana nie podjęła decyzji o pobycie na terenie Gminy K. świadomie, z uwagi na problemy zdrowotne, w tym stwierdzoną schizofrenię. Bowiem - jak wynika z akt sprawy - zainteresowana nie została ubezwłasnowolniona ani całkowicie, ani częściowo na mocy prawomocnego orzeczenia sądu, co pozwalałoby podawać w wątpliwość zamiar jej stałego pobytu w K.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.