Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1534/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2013 r. sprawy ze skargi L. L. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia[...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do oddania odpadów I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2012 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego L. L. kwotę 453,97 (czterysta pięćdziesiąt trzy 97/100) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] października 2012 r. znak: [...]w przedmiocie zobowiązania L. L. do oddania odpadów o kodzie 16 01 04 w postaci: 14 sztuk uszkodzonych pojazdów i 5 sztuk połówek oraz odpadów o kodzie 16 01 06 w postaci: 4 sztuk uszkodzonych pojazdów, 3 sztuk połówek pojazdów, 1 sztuki karoserii pojazdów i 3 sztuk fragmentów karoserii, do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub do przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, a w pozostałym zakresie uchylił postanowienie.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniach od 6 do 23 grudnia 2011 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przeprowadził kontrolę na posesji nr 231 w miejscowości D., na której L. L. prowadzi działalność gospodarczą. Podczas kontroli stwierdzono obecność 62 pojazdów w różnym stopniu zdekompletowania. L. L. w przypadku 18 sztuk pojazdów posiadał stosowne dokumenty, natomiast do pozostałych pojazdów nie przedstawił żadnych dokumentów. Zgodnie z oświadczeniem L. L. dokumenty do tych pojazdów uległy zniszczeniu, zgubieniu bądź też strona fizycznie ich nie posiada. Organ wywiódł, że skoro przekazaniu pojazdów przez poprzedniego posiadacza nie towarzyszyło przekazanie ich dowodów umożliwiających ich ponowną rejestrację, to pojazdy jeszcze na terenie kraju wysyłki (Niemcy i Wielka Brytania) stanowiły pojazdy wycofane z eksploatacji.

Wśród pojazdów znajdowały się również mechanicznie odcięte części (fragmenty) pojazdów oraz fragmenty karoserii, które w ocenie organu nie można traktować jako części zamienne. Nie mogą być one wykorzystane zgodnie ze swoim przeznaczeniem w innym pojeździe, a tym samym stanowią odpady w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji. Części te nie mogą bowiem zostać bezpośrednio użyte w całości jako części zamienne w innym pojeździe, bez konieczności uprzedniego ich przygotowania polegającego m.in. na wymontowaniu uszkodzonych elementów i podzespołów, a także wymontowaniu części składowych, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko. Organ podkreślił, że demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz odzysk części z nich pochodzących może odbywać się tylko i wyłącznie w stacji demontażu pojazdów, którą prowadzący posiada wszelkie wymagane w tym zakresie zezwolenia.

W konsekwencji organ uznał L. L. za osobę odpowiedzialną za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów w postaci przedmiotowych pojazdów oraz ich części (fragmentów) i zobowiązał go do oddania odpadów wymienionych w postanowieniu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu pojazdów lub do przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów.

Jednocześnie Główny Inspektor Ochrony Środowiska podniósł, że 12 pojazdów wymienionych enumeratywnie w postanowieniu, zostało sprowadzonych przez firmę K. w W., przez co nie można było uznać, L. L. za osobę odpowiedzialną za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów. Natomiast inne 4 pojazdy, wymienione w postanowieniu, zostały zarejestrowane na terytorium Polski i potwierdzone polskimi dowodami rejestracyjnymi, przez co nie można zakwalifikować tych pojazdów jako odpady w międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

L. L. wywiódł do Sądu skargę na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2013 r.

W skardze podniósł, że 8 części wymienionych pojazdów pochodzi z legalnie działającej stacji demontażu pojazdów na terenie Niemiec. Po demontażu zostały oznaczone kodami kreskowymi w celu możliwości identyfikacji z jakiego pojazdu pochodzą, a tym samym odnalezienia miejsca z którego pochodzą i osób, które te części sprowadziły. Skarżący podniósł, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska nie dołożył starań aby odnaleźć osoby odpowiedzialne za ich przywóz, a sam skarżący twierdzi, że nigdy nie nabywał takich części poza granicami Polski. Części te były zmontowane w całości w celu uniknięcia ich uszkodzenia podczas transportu, nie są własnością skarżącego i nie może zostać przymuszony do ich oddanie.

Skarżący wskazał, że 16 z wymienionych części pojazdów, będących częściami pochodzącymi z demontażu, nie są własnością skarżącego, a pozostawione były na posesji w Dąbrowie przez właścicieli w celu naprawy bądź wywozu z Polski.

Dalej skarżący L. L. podniósł, że pojazdy nie posiadające dokumentów lub posiadające dokumenty stwierdzające wycofanie z ruchu, mają możliwość rejestracji w innych krajach, jak również na terenie Polski - w szczególnych przypadkach (pojazdy o wartości historycznej, pojazdy zabytkowe).

Z kolei w odniesieniu do pojazdów na które skarżący przedstawił fakturę i tymczasowy dowód rejestracyjny, skarżący stwierdził, że nie są jego własnością – nie zapłacił za nie i czeka na dostarczenie kompletnych dokumentów.

W konsekwencji skarżący L. L. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a na rozprawie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, czy jest ono zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE Seria L 190/1 z dnia 12 lipca 2006 r.) określa procedury i systemy kontroli w zakresie przemieszczania odpadów, w zależności od pochodzenia, przeznaczenia i trasy przemieszczania odpadów, rodzaju przesyłanych odpadów oraz przewidzianego trybu postępowania z odpadami w miejscu przeznaczenia – art. 1 ust. 1. Rozporządzenie to ma zastosowanie m. in. do przemieszczania odpadów pomiędzy Państwami Członkowskimi, na terytorium Wspólnoty – art. 1 ust. 2 lit. a.

Nielegalne przemieszczanie odpadów, oznacza m.in. przemieszczanie odpadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom, zgodnie z ww. rozporządzeniem – art. 2 pkt 35 lit. a.

Ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów z dnia 29 czerwca 2007 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 859 ze zm.) określa postępowanie i organy do wykonania zadań z zakresu międzynarodowego przemieszczania odpadów wynikających z rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. – art. 1 ust. 1. Art. 4 pkt 1 przewiduje, że zezwolenia na przywóz odpadów na teren kraju wydaje Główny Inspektor Ochrony Środowiska.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni.

W ocenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że przedmioty objęte zaskarżonym postanowieniem wypełniają definicję odpadów, które zostały nielegalnie sprowadzone do Polski, a ich odbiorcą odpowiedzialnym za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie jest skarżący, co uzasadnia wezwanie jego do przekazania odpadów w postaci przedmiotowych pojazdów i części pojazdów do uprawnionego odbiorcy. Powyższe wskazuje, że organ uznał skarżącego za odbiorcę nielegalnie sprowadzonych do Polski.

Ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w art. 2 ust. 1 pkt 4 definiuje pojęcie odbiorcy odpadów sprowadzonych nielegalnie jako każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady, przy czym domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie.

Organ korzystając z domniemania, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy uznał, że skarżący jako władający działką nr [...] w miejscowości D., na której w trakcie wizji terenowej w dniu 6 grudnia 2011 r. stwierdzono obecność 62 pojazdów, w różnym stopniu zdekompletowania jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie wyszczególnionych w zaskarżonym postanowieniu. Skarżący już w toku kontroli składał oświadczenia, dotyczące niektórych zdekompletowanych pojazdów, że nie stanowią one jego własności. Jednocześnie wskazał osoby, których stanowią one własność, co wynika z treści protokołu kontroli z dnia 23 grudnia 2011 r. W ocenie Sądu, w ten sposób skarżący chciał obalić domniemanie, z którego w tej sprawie skorzystał organ. Organ nie podjął próby ustalenia, czy faktycznie osoby wskazane przez skarżącego są właścicielami zdekompletowanych pojazdów lub części pojazdów będących przedmiotem tego postępowania. W tej sytuacji nie można wykluczyć, że to nie skarżący jest ich właścicielem, a tym samym odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie. Braki w wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy powodują, że postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., które to naruszenie może mieć istotne znaczenie na rozstrzygnięcie sprawy.

Organ ponownie przeprowadzając postępowanie, przesłucha w charakterze świadków osoby wskazane przez skarżącego jako właścicieli pojazdów lub części pojazdów wymienionych w zaskarżonym postanowieniu, ustali czy osoby te dysponują dokumentami dotyczącymi tych pojazdów i ponownie dokona ustaleń faktycznych w sprawie.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.