Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 786/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 34 § 4, § 5 w związku z art. 33 § 1 punkty 1, 2, 3, 6,8,10
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Irena Wesołowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 31 maja 2022 r. nr 2201-IEE.711.91.87.2022.DW w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Organ egzekucyjny – Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku (dalej jako Naczelnik US), wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku A.K. (dalej: zobowiązany, skarżący) na podstawie wskazanych 18 tytułów wykonawczych wystawionych w latach 2014 - 2017 przez wierzyciela – Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Gdańsku.

Celem wyegzekwowania należności objętych wszystkimi w/w tytułami wykonawczymi organ egzekucyjny 3 listopada 2021 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku 1 S.A. w Warszawie. Wydruk zawiadomienia doręczono Skarżącemu 24 listopada 2021 r.

Pismem z 25 listopada 2021 r. Skarżący wniósł 18 zarzutów (odrębne pismo do każdego tytułu wykonawczego) w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika US na podstawie w/w tytułów wykonawczych z zawartym w ich treści wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia. Wnioski o przywrócenie terminów do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie w/w tytułów wykonawczych zostały złożone z ostrożności w postępowaniu na podstawie art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) – ustawa o COVID-19.

W uzasadnieniu zobowiązany wskazał, że ma wątpliwości dotyczące daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego i co za tym idzie, zarzucił:

- nieistnienie obowiązków objętych tytułami wykonawczymi - oparty na art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.,

- określenie obowiązków niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 - oparty na art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a.,

- określenie obowiązków niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 - oparty na art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a.,

- brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnień - oparty na art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.,

- wygaśnięcie obowiązków w całości - oparty na art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.,

- brak wymagalności obowiązków - oparty na art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.

Jednocześnie w związku z wątpliwościami dotyczącymi daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego zobowiązany zarzucił:

- wykonanie, wygaśnięcie, nieistnienie, przedawnienie obowiązków objętych tytułami wykonawczymi - oparty na art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.),

- brak wymagalności obowiązków objętych tytułami wykonawczymi - oparty na art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.),

- określenie egzekwowanych obowiązków niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji lub bezpośrednio z przepisów prawa - oparty na art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.),

- niedopuszczalność egzekucji administracyjnej na podstawie wyżej wymienionych tytułów wykonawczych - oparty na art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.),

- niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego - oparty na art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.),

- brak uprzedniego doręczenia upomnień - oparty na art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.),

- zastosowanie zbyt uciążliwego środków egzekucyjnych - oparty na art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.),

- niespełnienie w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. -oparty na art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.).

W następstwie powyższych zarzutów zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na jego majątku na podstawie wszystkich 18 tytułów wykonawczych oraz o uchylenie wszystkich zastosowanych środków egzekucyjnych, w szczególności zajęcia rachunku.

W uzasadnieniu do 18 pism zobowiązany wskazał, że zaległości podatkowe są sporne. Zdaniem Skarżącego zobowiązania objęte 18 tytułami wykonawczymi są przedawnione. Jednocześnie wskazał, że odsetki objęte w/w tytułami wykonawczymi są nienależne, oraz że Skarżącemu nie doręczono upomnień. Końcowo wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia 18 zarzutów.

Odrębnymi pismami z 25 listopada 2021 r. zobowiązany wniósł także skargę na

czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z 3 listopada 2021 r., jak również wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia 28 lutego 2022 r. organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia 18 wniosków zobowiązanego, w treści których Skarżący wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] z 12 września 2014 r., [...] z 25 kwietnia 2015 r., [...]z 25 kwietnia 2015 r., [...]z 25 kwietnia 2015 r., [...]z 15 marca 2016 r., [...]z 15 marca 2016 r. [...]z 15 marca 2016 r., [...]z 15 marca 2016 r., [...] z 15 marca 2016 r., [...] z 15 marca 2016 r., [...] z 15 marca 2016, [...] z 15 marca 2016 r., [...] z 15 marca 2016 r., [...] z 19 kwietnia 2016 r., [...] z 19 kwietnia 2016 r., [...] z 19 kwietnia 2016 r., [...] z 27 grudnia 2016 r. oraz [...] z 27 grudnia 2016 r. W podstawie prawnej wskazano art. 61a § 1 K.p.a.

Nie zgadzając się z w/w rozstrzygnięciem prawnym, pismem z dnia 17 marca 2022 r. zobowiązany wniósł zażalenie, w treści którego wskazał na naruszenia przez organ egzekucyjny przepisów:

I. postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – K.p.a.;

- art. 34 § 4, § 5 w związku z art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3, 6, 8 i 10 u.p.e.a.,

- art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.,

- art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.,

poprzez niewłaściwe ich zastosowanie.

II. prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy:

- art. 59 § 2 pkt 1-11, art. 70 § 1, § 4, § 6 pkt 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie.

Zarzucając powyższe wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący wskazał, że rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania zostało wydane z naruszeniem przepisu art. 61a § 1 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wszczęcia postępowania w w/w sprawie, gdyż zarzuty powinny być rozpatrzone merytorycznie i uwzględnione w całości. Dodatkowo wskazał, że wnioski o przywrócenie terminów do wniesienia w/w zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie w/w tytułów wykonawczych zostały złożone z ostrożności w postępowaniu (o ile terminy został uchybiony) na podstawie 58 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art. 15 zzzzzn2 ustawy o C0VID-19. Zdaniem Skarżącego, nowe zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Bank 1 S.A. na podstawie zawiadomienia z 3 listopada 2021 r. zostało dokonane z naruszeniem przepisu art. 35 § 1 u.p.e.a., gdyż nastąpiło w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa, które nastąpiło w dacie wniesienia pismem z dnia 2 lutego 2017 r. zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z 27 grudnia 2016 r. nr 6496.2016. Końcowo podniósł, że zobowiązania objęte tytułami wykonawczymi i należności uboczne (odsetki) są przedawnione, ponieważ nie nastąpiło ani zawieszenie ani przerwa biegu terminu przedawnienia.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako Dyrektor IAS lub organ odwoławczy) postanowieniem z dnia 31 maja 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Na wstępie organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanych 18 tytułów wykonawczych zostało wszczęte przed 29 lipca 2020 r. Oznacza to, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), do tych postępowań będą miały zastosowanie przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym do tego dnia, tj. do 29 lipca 2020 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie w/w tytułów wykonawczych pismami z 2 lutego 2017 r. oraz 27 grudnia 2017 r. (uzupełnione pismem z 3 stycznia 2018 r.) zobowiązany wniósł tożsame zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej jak w pismach z 25 listopada 2021 r. Przy czym, postępowania w sprawie zarzutów złożonych wcześniejszymi pismami (z 2 lutego 2017 r. oraz 27 grudnia 2017 r.) zostały już rozpoznane przez Naczelnika US. A mianowicie:

1. postanowieniem z 14 lipca 2017 r. organ egzekucyjny uznał zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 27 grudnia 2016 r. za nieuzasadnione i odmówił umorzenia postępowania w tej w sprawie. W dalszej kolejności, Dyrektor IAS postanowieniem z 19 października 2017 r. utrzymał w mocy wyżej wymienione postanowienie.

2. postanowieniem z 11 lipca 2018 r. organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów dotyczących tytułów wykonawczych o numerach: [...]., w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia. Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 17 września 2018 r. utrzymał w mocy w/w postanowienie.

3. postanowieniem z 25 lutego 2022 r. organ egzekucyjny uznał za uzasadniony zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr: [...] z 27 grudnia 2016 r. nieistnienia obowiązku w zakresie naliczonych za okres od dnia 24 marca 2017 r. do dnia 9 czerwca 2017 r. odsetek od należności głównej, zaś pozostałe zarzuty podniesione przez Skarżącego w piśmie z 2 lutego 2017 r. uznano za nieuzasadnione. Dyrektor IAS postanowieniem z 13 maja 2022 r. utrzymał w mocy w/w postanowienie.

Wszystkie trzy postanowienia w przedmiocie zarzutów są ostateczne. Jednocześnie, Dyrektor IAS wskazał, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne i prawne. Oznacza to, że podniesiony przez Skarżącego w piśmie z 25 listopada 2021 r. nowy zarzut, tj.: zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.) nie mógł być rozpatrzony przez organ. Skoro tytuły wykonawcze zostały odebrane odpowiednio: 14 października 2014 r., 13 października 2015 r., 11 kwietnia 2016 r., 10 maja 2016 r., 27 stycznia 2017 r., (czego dowodzą zwrotne potwierdzenia odbioru znajdujące się w aktach niniejszej sprawy), to termin na wniesienie zarzutów minął 7 dni od ich odebrania odpowiednio w dniach: 21 października 2014 r., 20 października 2015 r., 18 kwietnia 2016 r., 17 maja 2016 r. oraz 3 lutego 2017 r. Po upływie terminu do ich wniesienia, nie można już uzupełniać zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując nowe ich podstawy, ani też zgłaszać nowych zarzutów. Organ odwoławczy podkreślił, że nie jest uprawniony do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy w zażaleniu. Organ nie ma przy tym obowiązku z urzędu badać, czy wskazana przez zobowiązanego podstawa prawna zarzutu jest adekwatna do jego uzasadnienia. Uznanie za dopuszczalne zmiany podstawy prawnej zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego lub dodanie nowych zarzutów, po terminie do ich złożenia, nie tylko powodowałoby obejście przepisów dotyczących terminu na dokonanie czynności procesowej, ale także przerzucałoby konieczność rozpoznawania tego zarzutu po raz pierwszy przez organ odwoławczy, co jest sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności postępowania określoną w art. 15 K.p.a.

Skutkiem powyższego w opinii organu odwoławczego nie było możliwości powtórnego rozstrzygania zarzutów już raz rozpoznanych ani też nowych zarzutów, co do których termin na ich wniesienie minął.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.;

- art. 61 a § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.;

- art. 34 § 4, § 5 w związku z art. 33 § 1 punkty 1, 2, 3, 6,8,10 u.p.e.a.;

- art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.;

- art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.;

poprzez niewłaściwe zastosowanie.

II. przepisów prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy:

- art. 59 § 2 pkt 1-11, art. 70 § 1, § 4, § 6 pkt 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie.

Zarzucając powyższe Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS i w całości poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Pierwszego US z 28 lutego 2022 r. oraz o zasądzenie od Dyrektora IAS na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadnienie skargi stanowi powtórzenie argumentacji z zażalenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone do sądu postanowienie odpowiada prawu.

Z niespornych ustaleń wynika, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. 18 tytułów wykonawczych, skarżący pismami odpowiednio z dnia 2 lutego 2017 r. oraz z dnia 27 grudnia 2017 r. (uzupełnione pismem z dnia 3 stycznia 2018 r.) wniósł zarzuty, które zostały rozpoznane jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu odpowiednio przez organ I instancji postanowieniami z dnia 14 lipca 2017 r., z dnia 11 lipca 2018 r. i z dnia 25 lutego 2022 r., utrzymanymi w mocy przez Dyrektora IAS postanowieniami odpowiednio: z dnia 19 października 2017 r., z dnia 17 września 2018 r., z dnia 13 maja 2022 r. wskutek rozpoznania zażaleń złożonych przez zobowiązanego. Zarzuty zostały wniesione w terminie (czego dowodzą zwrotne potwierdzenia odbioru znajdujące się w aktach sprawy), to termin na wniesienie zarzutów minął 7 dni od ich odebrania odpowiednio w dniach: 21 października 2014 r., 20 października 2015 r., 18 kwietnia 2016 r., 17 maja 2016 r. oraz 3 lutego 2017 r. Po upływie terminu do ich wniesienia, jak trafnie podkreślono w zaskarżonym postanowieni, nie można już uzupełniać zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując nowe ich podstawy, ani też zgłaszać nowych zarzutów. Organ odwoławczy nie jest uprawniony do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy w zażaleniu. Organ nie ma przy tym obowiązku z urzędu badać, czy wskazana przez zobowiązanego podstawa prawna zarzutu jest adekwatna do jego uzasadnienia. Uznanie za dopuszczalne zmiany podstawy prawnej zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego lub dodanie nowych zarzutów, po terminie do ich złożenia, nie tylko powodowałoby obejście przepisów dotyczących terminu na dokonanie czynności procesowej, ale także przerzucałoby konieczność rozpoznawania tego zarzutu po raz pierwszy przez organ odwoławczy, co jest sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności postępowania określoną w art. 15 K.p.a.

Reasumując, w tych okolicznościach sprawy prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że nie ma możliwości powtórnego rozstrzygania zarzutów już raz rozpoznanych, ani też nowych zarzutów, co do których termin na ich wniesienie już minął.

Również wniosek zobowiązanego o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów oparty na art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19, w związku z art. 58 § 1 K.p.a. oraz art. 58 § 2 K.p.a., nie ma w tych okolicznościach zastosowania.

Dyrektor IAS trafnie stwierdził, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez Stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów, możliwe jest skorzystanie z instytucji wniosku o przywrócenie terminu. Jednakże, zobowiązany wniósł zarzuty pismami z 2 lutego 2017 r. oraz 27 grudnia 2017 r., zaś stan epidemii nastąpił później.

Odnosząc się do naruszenia przez organ I instancji przepisów z art. 124 § 1 i § 2 K.p.a w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, uznając zarzut ten za niezasadny, wskazać należy, że analiza treści zaskarżonego postanowienia dowodzi, że spełnia ono wymogi określone w art. 124 § 1 i 2 K.p.a.

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie uchybił także przepisom art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 K.p.a. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), co miało miejsce w niniejszej sprawie. Przepisem, który nakłada na organ egzekucyjny obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jest właśnie przywołany powyżej art. 7 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Ustawodawca zawarł w ustawie egzekucyjnej wiele instrumentów służących realizacji zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu egzekucyjnym. Organ administracji publicznej jest obowiązany również w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić wszystko, co miało miejsce w niniejszej sprawie (art. 80 K.p.a.), co również znalazło odzwierciedlenie w sprawie.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), skargę jako niezasadną oddalił.