Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 960/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 par. 2, art. 3 pkt 1, art. 3 pkt 3, art. 5, art. 12 par. 6 pkt 2, art. 145 par. 1, art. 162 par. 1, art. 163 par. 2, art. 223 par. 2 pkt 1, art. 228 par. 1 pkt 1-2, art. 233 par. 1 pkt 1, art. 253a par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 1 pkt 1, art. 3 par. 1 pkt 2, art. 9 kpa, art. 35 par. 1-3, art. 36 par. 1-2, art. 58 par. 1, art. 59 par. 2, art. 134, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 155, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 92, art. 94
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 54 par. 2, art. 133 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 145 par. 1 pkt 2, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Karol Pawlicki WSA Donata Starosta /spr./ Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] września [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] lipca [...] r. o nr [...] 2. stwierdza nieważność postanowienia Dyrektora Izby Celnej w P. z [...] marca [...] r. o nr [...] 3. uchyla postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z [...] marca [...] r. o nr [...] 4. określa, że decyzje i postanowienia opisane w punkcie 1, 2, 3 wyroku nie mogą być wykonane 5. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w P. na rzecz G. M. kwotę 200 złotych (dwieście) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. (nr [...]) Naczelnik Urzędu Celnego w P. (dalej NUC) działając na podstawie art. 207 § 1 oraz art. 253 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm., zwaną dalej op), w związku ze wszczętym na wniosek G. M. z dnia [...] marca 2010 r. postępowaniem administracyjnym w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji NUC, nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r., odmówił uchylenia lub zmiany przedmiotowej decyzji.

Charakteryzując dotychczasowy przebieg postępowania, organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] stycznia 2008 r., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją nr [...] NUC nałożył na G. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Usługi Transportowe karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie ustawy o transporcie drogowym (t. j. Dz. U. 2007 r., nr 125, poz. 874 ze zm, zwaną dalej uotd) z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji, bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie wystawienia zaświadczenia poświadczającego spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą oraz pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące. G. M. wniósł odwołanie od przedmiotowej decyzji, aczkolwiek z uchybieniem czternastodniowego terminu (powyższy fakt stwierdzono postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w P. – dalej DIC z dnia [...] marca 2010 r.). Dnia [...] lutego 2008 r. strona zwróciła się o przywrócenie tego terminu, jednakże ze względu na brak ustawowych przesłanek do jego uznania, postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. organ odwoławczy odmówił uwzględnienia tego żądania. W obu wymienionych postanowieniach strona została pouczona, że powyższe orzeczenia są ostateczne w administracyjnym toku instancji oraz że mogą one zostać zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA). Powyższe oznaczało, że wniesione przez stronę odwołanie nie zostanie rozpatrzone, natomiast decyzja NUS stała się w świetle prawa ostateczna i podlega wykonaniu.

W dniu [...] marca 2010 r. do Izby Celnej w P. wpłynęło pismo strony (adresowane do DIC), w którym odniosła się ona do okoliczności sprawy związanej z nałożeniem kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego. W efekcie braku sprecyzowania żądania zawartego w ww. piśmie, pismem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. DIC wezwał stronę do jego uściślenia poprzez wskazanie, czy powyższe podanie ma być potraktowane jako skarga do WSA na którekolwiek (bądź oba) z postanowień DIC, czy też jest to wniosek o uruchomienie trybu nadzwyczajnego w celu wzruszenia decyzji NUC. W odpowiedzi, strona wskazała, że jego pismo ma być potraktowane jako wniosek o uruchomienie trybu nadzwyczajnego w celu wzruszenia decyzji NUC.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. wezwano stronę do sprecyzowania, jakiego trybu nadzwyczajnego (wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji, uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej) dotyczy żądanie zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2010 r. wraz ze wskazaniem przesłanek jego zastosowania. W dniu [...] maja 2010 r. wpłynęło pismo strony, z którego wynika, że powyższe podanie dotyczy uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej.

Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r., na podstawie art. 200 op NUC wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, zapewniając tym samym czynny udział w prowadzonym postępowaniu. Z przysługującego jej prawa strona skorzystała, nadsyłając w dniu 25 czerwca 2010 r. pismo, w którym opisała okoliczności braku licencji na wykonywanie transportu drogowego oraz ponownie wskazała na zbytnią dolegliwość nałożonej kary.

W dalszej części uzasadnienia NUC wskazał, że zgodnie z art. 253a §1 op decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Organ celny orzekając w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji tworzącej dla strony prawa nabyte (tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie) opiera się na zasadzie uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet w sytuacji gdyby zaistniały wszystkie przesłanki przemawiające za wzruszeniem decyzji ostatecznej, organ nie jest zobligowany do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia.

Natomiast art. 253b op zawiera katalog decyzji ostatecznych niepodlegających wzruszeniu, a co za tym idzie listę decyzji wobec których nie stosuje się art. 253a op. W myśl obowiązujących przepisów, kwoty wynikające z kar nakładanych za naruszenia ustawy o transporcie drogowym są traktowane jako niepodatkowe należności budżetu państwa, do których zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1 op stosuje się przepisy powyższej ustawy.

Nie ulega wątpliwości, że decyzja NUC z dnia [...] stycznia 2008 r., określająca karę pieniężną z tytułu naruszeń ustawy o transporcie drogowym jest w świetle op decyzją określającą wysokość zobowiązania podatkowego, gdyż zgodnie z art. 3 pkt 3 op przez podatek rozumie się również m. in. niepodatkowe należności budżetowe.

Biorąc pod uwagę treść art. 253b op, NUC odmówił uchylenia lub zmiany decyzji nr z dnia 3 stycznia 2008 r., gdyż ustawowe wyłączenie katalogu decyzji niepodlegających wzruszeniu w tym trybie, wyklucza możliwość zastosowania uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej (k. 19 akt administracyjnych).

Odwołanie od powyższej decyzji złożył w dniu [...] lipca 2010 r. G. M. W uzasadnieniu wskazał on, że uchybienie terminu w złożeniu odwołania od decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. było jednodniowe. Odwołujący wyjaśnił wówczas, co było powodem jego opóźnienia, jednakże wszystkie jego twierdzenia nie zostały rozpatrzone pozytywnie. Poza tym odwołujący zwrócił uwagę na to, że jest on małym przedsiębiorcą, którego miesięczne dochody wystarczają na bieżącą egzystencję. Dlatego nałożona wysoka kara może spowodować daleko idące, niekorzystne konsekwencje dla prowadzonej działalności gospodarczej (k. 22 akt administracyjnych).

Pismem z dnia [...] września 2010 r. odwołujący podkreślił, że decyzję ostateczną otrzymał w sprawie dopiero po dwóch latach. Zabezpieczenie za wydanie licencji wynosiło wówczas ponad [...] zł, co było dla odwołującego niewykonalnym do realizacji. Chociaż odwołujący posiadał Certyfikat Kompetencji Zawodowej, to żadna instytucja zajmująca się transportem nie poinformowała odwołującego o zmianie przepisów. Mając na uwadze powyższe, odwołujący wniósł o zmianę decyzji oraz umorzenie nałożonej kary pieniężnej w całości lub w znacznej części, ponieważ tak wysoka kara pieniężna może spowodować zamknięcie firmy odwołującego i spowodować dla niego poważne kłopoty osobiste (k. 27 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. (nr [...]) DIC utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że rozstrzygnięcie wydane przez organ I instancji jest prawidłowe. Odmienne natomiast powinny być podstawy prawne odmowy uchylenia lub zmiany decyzji NUC z dnia [...] stycznia 2008 r. Nie ma jednoznacznego potwierdzenia w orzecznictwie sądowym, że kary pieniężne orzekane na podstawie uotd można utożsamiać z zobowiązaniami podatkowymi. Bezspornym jest natomiast, że decyzja organu I instancji nakładająca na stronę karę pieniężną jest ostateczna, co biorąc pod uwagę wskazane powyżej wątpliwości czyni zasadnym rozpatrzenie przedmiotowego wniosku pod kątem spełnienia określonych w art. 253a § 1 op przesłanek "interesu publicznego" lub "ważnego interesu podatnika".

Przedmiotowy przepis stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ celny, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Analizując treść tego przepisu należy zwrócić uwagę, że jego zastosowanie uzależnione jest od spełnienia następujących przesłanek:

1. dotyczy on wyłącznie decyzji ostatecznych, na mocy których strona nabyła prawo,

2. strona, sama złożyła wniosek o zmianę lub o uchylenie decyzji albo złożyła oświadczenie o wyrażeniu zgody na zmianę albo uchylenie decyzji,

3. wzruszenie decyzji nie może być sprzeczne z przepisami szczególnymi,

4. za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes publiczny lub ważny interes strony.

Decyzja NUC z dnia [...] stycznia 2008 r. jako decyzja w stosunku do której nie może być zastosowana procedura odwoławcza jest niewątpliwie decyzją ostateczną.

Skoro omawiany przepis jako jedną z przesłanek uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej wymienia zgodę strony, to przesłanka ta konsumuje tym bardziej czynność w postaci wniosku strony o zastosowanie tego trybu nadzwyczajnego. Mając na względzie treść pisma strony z dnia [...] marca 2010 r. organ uzyskał podstawę do uruchomienia omawianej instytucji. Na przeszkodzie do rozpatrzenia niniejszego wniosku nie stoją przepisy szczególne, w tym także regulacja zawarta w art. 253b op. W efekcie zdaniem organu odwoławczego rozpatrzenie wniesionego przez stronę w trybie art. 253a op żądania uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej sprowadzać się winno do oceny, czy przedstawione przez stronę przesłanki mieszczą się w ustawowych kryteriach "interesu publicznego" lub "ważnego interesu strony".

Przesłanka "ważnego interesu podatnika", nie została prawnie zdefiniowana, jednak przyjmując, że jest to tryb nadzwyczajny (w tym trybie organ nie rozstrzyga ponownie sprawy merytorycznie), jej badanie nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Taką natomiast stała się decyzja o nałożeniu kary pieniężnej po stwierdzeniu przez organ II instancji niedopuszczalności wniesienia odwołania w tej sprawie. Celem trybu nadzwyczajnego wynikającego z art. 253a §1 op nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji. Jego zastosowanie, które stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej uzasadnia stanowisko, że ważny interes strony musi być rzeczywiście na tyle ważny, aby równoważył i usprawiedliwiał odstępstwo od owej podstawowej zasady postępowania administracyjnego i uzasadniał zastosowanie trybu nadzwyczajnego. Ponadto trwałość decyzji pozwala stronie polegać na rozstrzygnięciach organów państwa, a organy państwa zabezpiecza przed wielokrotnym rozstrzyganiem tych samych spraw. Omawiana instytucja uruchamiana jest na wniosek strony w wyjątkowych okolicznościach i to strona musi wskazać, jakie przesłanki stoją za jej ważnym interesem i na czym polega interes publiczny przemawiający za uwzględnieniem jej wniosku. Ze względu na wyjątkowy charakter omawianego trybu strona powinna wyjątkowo szczegółowo uzasadnić swoje żądanie, gdyż jego uwzględnienie jest równoznaczne z uznaniem przez organ orzekający, że zachodzą przesłanki do naruszenia jednej z fundamentalnych zasad państwa prawa, a mianowicie zasady stabilności porządku prawnego.

W piśmie z dnia [...] marca 2010 r. oraz stanowiącym jego uzupełnienie piśmie z dnia [...] kwietnia 2010 r., strona podniosła, że brak licencji spowodowany był chorobą, a dokument ten uzyskała dwa dni po kontroli. Okoliczność ta z pewnością nie jest na tyle istotna, aby stanowić podstawę wyjątku od wskazanej powyżej zasady stabilności porządku prawnego. Choroba strony w żaden sposób bowiem nie stanowi usprawiedliwienia dla podjęcia przez nią działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego bez uzyskania stosownego zezwolenia. Obowiązek ten oznacza, że co do zasady istnieje zakaz wykonywania tego rodzaju działalności do momentu uzyskania licencji. Każdy podmiot więc, bez względu na okoliczności musi wstrzymać się z wykonywaniem transportów drogowych do momentu wydania licencji. Uwzględnienie zatem wyjaśnień strony stanowiłoby zatem nieuzasadnione jej uprzywilejowanie wobec tych podmiotów, które zgodnie z prawem pomimo różnych niedogodności cierpliwie czekają na uzyskanie wymaganego dokumentu. Poza tym stwierdzone naruszenia nie stanowią wykroczenia, a tym bardziej przestępstwa, są to natomiast tzw. delikty administracyjne. W odróżnieniu od wykroczeń oraz przestępstw, w przypadku naruszeń przepisów prawa administracyjnego, dla ustalania osoby odpowiedzialnej istotne znaczenie ma samo naruszenie normy administracyjnej. Nie bierze się natomiast pod uwagę w tych postępowaniach, właściwych dla sfery postępowania karnego przesłanki społecznej szkodliwości czynu. Dlatego odpowiedzialność strony za stwierdzone naruszenia wynika z samego wykonywania transportu bez licencji, bez względu na to, czy naraził on swoim działaniem państwo na jakiekolwiek straty finansowe.

W kategorii ważnego interesu strony nie mieści się podniesiony w piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. argument, że wysokość wymaganego w ówczesnym stanie prawnym zabezpieczenia warunkującego uzyskanie licencji uniemożliwia ubieganie się odwołującego o jej wydanie. W ten sposób strona domaga się, aby w drodze wyjątku organ administracji bez żadnych racjonalnych przesłanek zaakceptował wykonywanie przez nią działalności transportowej bez wymaganej licencji tylko dlatego, że wysokość zabezpieczenia przerastała jej możliwości finansowe.

Kryterium ważnego interesu podatnika nie spełnia również argument dotyczący przekroczenia terminu do złożenia odwołania tylko o jeden dzień. Przedstawione przez odwołującego przyczyny opóźnienia zostały rozstrzygnięte postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. odmawiającym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Strona nie skorzystała z możliwości zaskarżenia tego postanowienia do WSA. Dlatego kwestionowanie w trybie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stanowi próbę doprowadzenia do ponownej merytorycznej oceny tego zagadnienia.

Na zasadność złożonego w rozpatrywanym trybie żądania nie ma wpływu długotrwałość prowadzonego postępowania. Przepisy podatkowe zakreślając ramy czasowe, w jakich powinny być rozpatrywane sprawy, umożliwiają jednocześnie ich przedłużanie w uzasadnionych okolicznościach, po uprzednim poinformowaniu o tym fakcie strony. Nawet naruszenie tych zasad może stanowić przesłankę ponaglenia skierowanego do właściwych organów, jednakże nie może być podstawą wzruszania decyzji ostatecznych.

Zdaniem organu odwoławczego, uwzględnienie wniosku strony nie tylko nie służy powyższym wartościom, ale prowadziłoby do ich naruszenia. W dużym uproszczeniu, nie wypaczającym jednak istoty tego pojęcia zasada praworządności sprowadza się do działania organów państwa na podstawie i w granicach prawa. Pozytywne rozpatrzenie wniosku kwestionującego de facto legalność decyzji orzekającej karę pieniężną, prowadziłoby do wydania decyzji niezgodnej z prawem. Dla tego rodzaju zarzutów, w przypadku decyzji ostatecznych, przewidziane są inne tryby wzruszania decyzji, których ze względu na wspomniany już zakaz wyboru i rozgraniczenie nie można stosować zamiennie.

Poza tym, decyzja wydana na podstawie art. 253a § 1 op jest decyzją o charakterze uznaniowym, bowiem w przepisie tym ustawodawca stwierdził, że przy spełnieniu określonych przesłanek decyzja ostateczna "może" być uchylona lub zmieniona. Oznacza to, że nawet w sytuacji spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie organ celny może, ale nie musi wzruszyć decyzji ostatecznej.

Reasumując, zdaniem organu II instancji, przesłanki wymienione przez odwołującego mające uzasadniać konieczność uchylenia ostatecznej decyzji NUC zmierzają do ponownej merytorycznej oceny prawidłowości wydania decyzji przez organ I instancji, do czego w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 253a § 1 op organ nie jest uprawniony. Prowadziłoby to do obejścia zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 127 op. To z kolei doprowadziłoby do naruszenia zasady trwałości decyzji administracyjnych, będącej fundamentem stabilności porządku prawnego. Poza tym decyzja wydana na podstawie art. 253a § 1 op jest decyzją o charakterze uznaniowym, gdyż przy spełnieniu określonych przesłanek organ celny może, ale nie musi wzruszyć decyzji ostatecznej (k. 28-30 akt administracyjnych).

W skardze do WSA z dnia [...] października 2010 r. G. M. wniósł o umorzenie lub zmniejszenie przez sąd nałożonej kary wskazując, że Dyrektor Izby Celnej nie odniósł się rzetelnie do wszystkich przedstawionych przez niego twierdzeń i argumentów, przede wszystkim wyrażonych w pismach sporządzonych przed 2010 r. Skarżący przytoczył ponadto okoliczności faktyczne związane z wymierzeniem jemu kary pieniężnej zwracając uwagę na brak winy w niedopełnieniu wymogu posiadania licencji oraz znaczący interes w umorzeniu kary, gdyż w przeciwnym razie konieczność jej uiszczenia może doprowadzić do zakończenia prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej (k. 3 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] października 2010 r. (nr [...]) DIC wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że wyjaśnienia z 2008 r., o których wspomina strona w skardze składane były na etapie postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji w sprawie naruszenia w przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz na etapie postępowania drugoinstancyjnego zainicjowanego odwołaniem strony od decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Tym samym stanowisko w ich kwestii zostało zawarte w rozstrzygnięciach NUC oraz częściowo DIC, mimo iż organ ten nie rozpatrywał merytorycznie złożonego odwołania. Ponieważ odwołanie to wniesione zostało z uchybieniem terminu, a organ odwoławczy odmówił jego przywrócenia, po doręczeniu stosownych postanowień stwierdzających te fakty, decyzja NUC o nałożeniu kary pieniężnej stała się ostateczna.

Poszerzając swoją dotychczasową argumentację w sprawie organ administracji publicznej stwierdził ponadto, że skarżący nie wykazał w jakikolwiek bądź sposób i nie uwiarygodnił trudności finansowych. Niewątpliwie kara w wysokości 14.500,00 zł dla większości przedsiębiorców - osób fizycznych stanowi ogromną dolegliwość, ale fakt ten nie stanowi wystarczającej przesłanki do uchylenia decyzji, w tych bowiem okolicznościach większość ukaranych podmiotów miałaby podstawy do uniknięcia nałożonej kary. Strona natomiast nie wykazała w żaden sposób, aby w jej sytuacji zaistniały nadzwyczajne okoliczności uzasadniające uruchomienie tego mającego wyjątkowy charakter trybu postępowania (k. 7-8 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). natomiast zgodnie z art. 135 ppsa, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Określenie "we wszystkich postępowaniach", użyte w art. 135 p.p.s.a., wskazuje, że środki prawne, o których mowa w tym przepisie, powinny być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc w odrębnych postępowaniach prowadzonych "w granicach sprawy, której dotyczy skarga" (wyrok WSA z dnia 25.08.2009 r., sygn. akt I SA/Go 183/09, lex nr 552452).

Analizując dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. (nr [...]) NUC nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 14.500,00 zł za naruszenie przepisów uotd. Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, jednakże z uchybieniem ustawowego terminu. Dnia [...] lutego 2008 r. skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. (nr [...]) DIC działając na podstawie art. 163 § 2 op w zw. z art. 145 § 1, art. 149, art. 162 § 1 op odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji NUC z 3 stycznia 2008 r. Następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. (nr [...]) DIC działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 op w zw. z art. 12 § 6 pkt 2 i art. 223 § 2 pkt 1 op stwierdził, że odwołanie skarżącego z dnia [...] stycznia 2008 r. od decyzji NUC z dnia 3 stycznia 2008 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Z kolei skarżący pismem adresowanym do DIC, złożonym w dniu [...] marca 2010 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o uchylenie kary pieniężnej. Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. (nr [...]) DIC wezwał skarżącego do wyjaśnienia w 7-dniowym terminie, czy złożone przez niego pismo stanowi skargę do sądu administracyjnego na decyzje z dnia [...] marca 2010 r. oraz z dnia [...] marca 2010 r. (względnie, czy odnosi się ono tylko do jednej z tych decyzji), czy też zamiarem skarżącego było zakwestionowanie słuszności nałożonej na niego kary pieniężnej w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. skarżący wyjaśnił, że złożył on wniosek o uruchomienie trybu nadzwyczajnego w celu wzruszenia decyzji NUC. Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. (nr [...]) NUC wezwał skarżącego do sprecyzowania w 7-dniowym terminie, jakiego nadzwyczajnego trybu dotyczy jego zadanie wskazane w piśmie z dnia [...] kwietnia 2010 r., wskazując na trzy tryby wzruszania decyzji ostatecznych. W odpowiedzi z dnia [...] kwietnia 2010 r. skarżący wyjaśnił, że jego pismo z dnia [...] kwietnia 2010 r. dotyczy uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji. Dnia [...] lipca 2010 r. NUC wydał decyzję o odmowie uchylenia lub zmiany decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzja DIC z dnia [...] września 2010 r., zaskarżoną do WSA.

Organy administracji publicznej w przedmiotowej sprawie procesową podstawą podejmowanych rozstrzygnięć, jak również przebiegu postępowania uczyniły op. Tymczasem w sprawie zastosowanie powinny znaleźć przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej kpa). Kary pieniężne, o których mowa w art. 92 i nast. uotd mają charakter sankcji finansowych nakładanych przez uprawnione organy w związku ze stwierdzeniem naruszenia norm prawa publicznego. Nie kwestionując poglądów organu dotyczących charakteru przedmiotowej kary jako niepodatkowej należności budżetu państwa, zastosowanie do kar pieniężnych nakładanych na podstawie przepisów uotd działu III zatytułowanego "Zobowiązania podatkowe" (art. 2 § 2 op) nie prowadzi automatycznie do stosowania również przepisów działu IV op, który normuje postępowanie podatkowe. Kpa w art. 1 pkt 1 stanowi, że normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Natomiast art. 3 § 1 pkt 2 kpa przewiduje, że przepisów kpa nie stosuje się do spraw uregulowanych w op.

Niniejsza sprawa dotyczy kary pieniężnej o charakterze niepodatkowym, która nie jest nakładana na podstawie ustawy podatkowej (art. 5 w związku z art. 3 pkt 1 i 3 op), lecz znajduje swoje materialnoprawne uregulowanie w przepisach uotd, zatem w tym znaczeniu nie jest normowana przepisami op (ani szczególnej ustawy podatkowej). Zgodnie z art. 92 ust. 1 uotd kara ta jest sankcją za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów tej ustawy oraz innych przepisów, o których mowa w pkt 1-8. W konsekwencji, skoro żaden z przepisów ustawy o transporcie drogowym nie nakazuje organom nakładającym przedmiotową karę posługiwanie się procedurą podatkową, to należy przyjąć, że zgodnie z art. 1 kpa w sprawach tego rodzaju należności mają zastosowanie przepisy kpa, zaś sprawa nie podlega wyłączeniu spod zakresu przedmiotowego Kodeksu na podstawie art. 3 § 1 pkt 2 kpa (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt II SA/Po 336/10, baza orzeczeń NSA, wyrok WSA z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 2028/09, baza orzeczeń NSA, wyrok WSA z dnia 31 maja 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 389/07, baza orzeczeń NSA). Uchybienie to jednak nie miało istotnego wpływu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, ponieważ zastosowane w sprawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 253a § 1, art. 228 § 1 pkt 1 op mają swoje odpowiedniki w art. 138 § 1 pkt 1, art. 155, art. 134 kpa. Organy administracji nieprawidłowo prowadząc postępowanie na podstawie op dopuściły się jednak innego rodzaju poważnych uchybień procesowych, które skutkowały wyeliminowaniem z obrotu prawnego poszczególnych ich rozstrzygnięć.

W rozpoznawanej sprawie nie ulegało wątpliwości, że skarżący z uchybieniem terminu złożył odwołanie od decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. Dnia [...] lutego 2008 r. skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Postanowieniem z dnia 1 marca 2010 r. DIC działając na podstawie art. 163 § 2 op w zw. z art. 145 § 1, art. 149, art. 162 § 1 op (odpowiednio art. 58 § 1 oraz art. 59 § 2 kpa) odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji NUC z 3 stycznia 2008 r. W uzasadnieniu tego postanowienia DIC powołał się na decyzję z dnia 3 stycznia 2008 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 14.500,00 zł, na odbiór tej decyzji przez skarżącego w dniu [...] stycznia 2008 r., następnie kolejno na złożone przez skarżącego w dniu [...] stycznia 2008 r. odwołanie, pismo NUC z dnia [...] stycznia 2008 r., pismo skarżącego z dnia [...] lutego 2008 r. zawierające wniosek o przywrócenie terminu. Powołując się na powyżej wymienione pisma DIC nie załączył ich wszakże do akt sprawy uniemożliwiając tym samym Sądowi zbadanie zgodności z prawem odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Dodatkowo trzeba zauważyć, że G. M. w swojej skardze przywołał wnioski i oświadczenia składane w 2008 r. podkreślając, że nie zostały one rozpatrzone przez DIC. Przekazane Sądowi akta sprawy nie zawierają również tych pism skarżącego. Zgodnie z art. 54 § 2 ppsa, organ, którego działanie jest przedmiotem skargi przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Natomiast zgodnie z art. 133 § 1 ppsa ab initio, sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aby to było możliwe, Sąd musi dysponować kompletem akt sprawy, które powinien przesłać organ, którego decyzji dotyczy skarga. Jeżeli Sąd w dacie orzekania nie dysponuje kompletnymi aktami sprawy to nie powinien orzekać w sprawie i wezwać organ do uzupełnienia akt (wyrok NSA z dnia 17 września 2008 r., sygn. akt II OSK1047/07, lex nr 508474). Podstawą orzekania przez sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed wymienionymi organami (A. Kabat, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006 r., str. 298). Sąd w rozpoznawanej sprawie zarządzeniem z dnia 21 stycznia 2011 r. (k. 22 akt sądowych) wezwał NUC oraz DIC do przedłożenia decyzji z dnia 3 stycznia 2008 r. Mając wszakże na uwadze stanowisko DIC wyrażone w odpowiedzi na skargę, zgodnie, z którym zapoznał się on z wyjaśnieniami skarżącego pochodzącymi z 2008 r. bez szczegółowego merytorycznego odniesienia się do ich treści oraz szereg dalszych uchybień procesowych w przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że zaistniały przesłanki do uchylenia decyzji DIC z dnia [...] marca 2010 r., która wydana została bez zbadania przez organ administracji całokształtu akt sprawy oraz wszystkich argumentów podniesionych przez skarżącego. Ubocznie należy dodać, że decyzja o odmowie przywrócenia terminu została wydana dwa lata po złożeniu przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. DIC w żaden sposób, na co wskazuje sam skarżący, nie wyjaśnił, dlaczego rozpoznanie przedmiotowej sprawy zajęło jemu tyle czasu. Stwierdzić zatem należy, że decyzja z dnia [...] marca 2010 r. została wydana z uchybieniem art. 35 § 1-3 oraz art. 36 § 1-2 kpa.

Wobec uchylenia przez Sąd postanowienia DIC z dnia [...] marca 2010 r. należało uznać, że postanowienie DIC z dnia [...] marca 2010 r. wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 op w zw. z art. 12 § 6 pkt 2 i art. 223 § 2 pkt 1 op (odpowiednio art. 134 kpa) zostało rażącym naruszeniem prawa i jako takie podlegało stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W doktrynie, orzecznictwie Sądu Najwyższego (dalej SN) i Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej NSA), wyróżnia się trzy różne stanowiska odnośnie treści pojęcia rażące naruszenie prawa (J. Borkowski "Nieważność decyzji administracyjnej" ZCO 1997 str. 102). Wskazuje się na różne koncepcje nieważności decyzji administracyjnej (Z. Janowicz "Kpa. Komentarz": PWN 1995 s. 389-400=W.Pr. PWN 1999 s.438-449; J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kpa. Komentarz" C.H. Beck 2009 s. 578-579 nb 3 i n.). Sąd, nie wdając się w owe spory doktrynalne i rozbieżności w orzecznictwie, winien dekodować taką normę prawną z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, która najpełniej odzwierciedla wolę ustawodawcy i najlepiej służy współczesnym potrzebom obywateli i organów stosujących prawo. Przepisy nie definiują pojęcia rażącego naruszenia prawa, zawartego w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Znaczenia tego terminu należy szukać w orzecznictwie i doktrynie. Orzecznictwo wskazuje, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnym ciężarze gatunkowym. Zachodzi więc w przypadku, gdy czynność zmierzająca do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (przykładowo: wyroki NSA z dnia 21.08.2001 r., II SA 1726/00, lex 51233; 26.09.2000 r., V SA 2998/99, lex 51249; 5.10.2000 r., III SA 2244/99, lex 47084, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9.11.2005 r., III SA/Wa 2210/05, lex 192628). Rażące naruszenie prawa określa się jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21.12.2005 r., VII SA/Wa 706/05, lex 196278). W części orzecznictwa NSA wskazuje się, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Ten pogląd należy uznać za przestarzały i odwołujący się do nieaktualnej koncepcji stosowania przepisów prawa, nie zaś norm prawnych. W doktrynie wskazuje się, że koncepcja rozumienia bezpośredniego przepisów prawnych (J. Wróblewski, "Wykładnia prawa a poglądy na strukturę normy prawnej" PiP 1/60/118), jest nieadekwatna (J. Woleński "Logiczne problemy wykładni prawa" Kraków 1972 s. 72-73). Z wyróżnieniem rozumienia bezpośredniego i jego braku, łączono paremię clara non sunt interpretanda (J. Wróblewski, "Rozumienie prawa i jego wykładnia" Ossolineum 1990 s. 55-59). W orzecznictwie SN w okresie 1990-2000 odstąpiono od takiego rozumienia zasady clara non sunt interpretanda, nadając jej znaczenie właściwe dla paremii interpretatio cessat in claris, czy wręcz omnia sunt interpretanda, a SN w tym okresie, w przytłaczającej większości przypadków, nawet w sytuacji uzyskania jednoznaczności językowej przepisu, poddawał go również wykładni systemowej i funkcjonalnej - zwykle po to, by sprawdzić, czy jednoznaczność uzyskana nie prowadzi do sprzeczności w systemie prawa (np. z normami hierarchicznie wyższymi albo z zasadami prawa), bądź czy nie burzy powszechnie akceptowanych społecznie wartości (A. Municzewski, "Reguły interpretacyjne w działalności orzeczniczej Sądu Najwyższego" Szczecin 2004 str. 103-104, 151-152, 217). Takie stanowisko odnośnie interpretacji przepisów prawa administracyjnego prezentują E. Smoktunowicz "Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego - kpa" Białystok 1994 s. 18-51; J. P. Tarno, "Naczelny Sąd Administracyjny a wykładnia prawa administracyjnego" W-wa 1999 s. 52-53). Poglądy te akceptuje doktryna (M. Zieliński "Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki" W. Pr. LexisNexis 2008 s. 57-64). Tym samym za niewystarczające dla stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa byłoby proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu przez organ nadzoru. O rażącym naruszeniu prawa decydują zatem łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki które wywołuje decyzja. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (wyrok NSA z: 9.02.2005 r.- OSK 1134/04; 2.3.1006 r. II GSK 398/05; 30.11. 1999 r., V SA 876/99; 29.7.1999 r., IV SA 1381/97; 30.11.1999 r., V SA 876/96; 29. 7.1999 r., IV SA 1381/97; 21.6.1999 r., IV SA 935/96; 13.5.1999 r., IV SA 881/97; 29.4.1999 r., II SA 505/99; 15.11.2007 r., II OSK 1512/06).

W rozpoznawanej sprawie DIC wydając w dniu [...] marca 2010 r. postanowienie stwierdzające wniesienie przez skarżącego odwołania z uchybieniem terminu dopuścił się rażącego naruszenia prawa, ponieważ błędnie rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, a następnie wydając w dniu [...] marca 2010 r. analizowane postanowienie, w ten sposób pozbawił skarżącego prawa do rozpatrzenia jego odwołania przez organ II instancji. Prawo do zaskarżania orzeczeń oraz decyzji wydanych w I instancji zgodnie z art. 78 Konstytucji przysługuje każdemu. Jego potwierdzeniem jest art. 15 kpa. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się w odniesieniu do różnych stanów faktycznych i prawnych, że pogwałcenie prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej stanowi rażące naruszenie prawa (zob. wyrok NSA z dnia 10.04.1989 r., sygn. akt II SA 1198/88, ONSA 1989/1/36).

Kolejnym uchybieniem prowadzącym do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji DIC z dnia [...] września 2010 r. oraz decyzji NUC z [...] lipca 2010 r. było mylące wezwanie skarżącego przez DIC w piśmie z dnia [...] kwietnia 2010 r. do wyjaśnienia, czy złożone przez niego pismo stanowi skargę do sądu administracyjnego na decyzje z dnia [...] marca 2010 r. oraz z dnia [...] marca 2010 r. (względnie, czy odnosi się ono tylko do jednej z tych decyzji), czy też zamiarem skarżącego było zakwestionowanie słuszności nałożonej na niego kary pieniężnej w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego. Efektem wprowadzającego w błąd powyższego wezwania było oświadczenie skarżącego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2010 r., że złożył on wniosek o uruchomienie trybu nadzwyczajnego w celu wzruszenia decyzji NUC. Zgodnie z art. 9 kpa, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela pogląd wyrażony w wyroku SN zgodnie z którym, obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami (wyrok SN z dnia 23.07.1992 r., sygn. akt III ARN 40/92, lex nr 10909). W innym orzeczeniu NSA zauważył, że obowiązek informowania strony przez organ administracji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków (art. 9 kpa), ciąży na organach administracji państwowej zwłaszcza w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona pierwszy raz zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi (wyrok NSA z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984/2/117). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie DIC swoim wezwaniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. wprowadził w błąd skarżącego odnośnie możliwości skutecznego dochodzenia swoich praw w trybie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Analizowane wezwanie Sąd ocenia jako nieprecyzyjne oraz mylące. Organ administracji co prawda przedstawił skarżącemu dwie możliwości złożenia środka prawnego, jednakże nie poinformował w rzetelny sposób, jakie konsekwencje pociąga za sobą wybór którejkolwiek z dróg. Poza tym DIC wyraźnie stwierdził, że w sytuacji dążenia do zakwestionowania nałożonej na skarżącego kary pieniężnej, powinien on wybrać tryb nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Nie ulega przy tym wątpliwości, że właśnie w tym celu skarżący składał wszelkie środki prawne w toczącym się postępowaniu. Organ administracji nie poinformował skarżącego, jakie skutki prawne może wywołać wniesienie przez niego skargi do sądu administracyjnego, a jakie zainicjowanie postępowania administracyjnego w jednym z trybów nadzwyczajnych. Skarżący nie został poinformowany o przesłankach skorzystania z któregokolwiek z tych trybów. W efekcie błędnego pouczenia przez DIC, skarżący został pozbawiony prawa do sądu, które stanowi jedno z fundamentalnych praw konstytucyjnych (art. 45 ust. 1 Konstytucji).

Mając powyższe na uwadze Sąd w punkcie I wyroku działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji DIC z dnia [...] września 2010 r. oraz poprzedzającej ją decyzji NUC z dnia [...] lipca 2010 r.

W II punkcie wyroku Sąd działając na podstawie art. 135 ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdził nieważność postanowienia DIC z dnia [...] marca 2010 r.

W III punkcie wyroku Sąd działając na podstawie art. 135 ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa uchylił postanowienie DIC z dnia [...] marca 2010 r.

Stwierdzając nieważność postanowienia DIC z dnia [...] marca 2010 r. oraz uchylając postanowienie DIC z [...] marca 2010 r. Sąd zgodnie z art. 135 ppsa wyszedł poza granice skargi, eliminując z obrotu prawnego rozstrzygnięcia DIC mieszczące się w granicach tej samej sprawy, której dotyczyła skarga. Aby stwierdzać ewentualną nieważność decyzji o nałożeniu kary pieniężnej w postępowaniu nadzwyczajnym musi być ona prawomocna. Taką zaś nie staje się ,kiedy organ błędnie przeprowadza postępowanie do jej zaskarżenia i popełnia uchybienia na etapie postępowania prowadzącego do przywrócenia terminu do jej zaskarżenia. W doktrynie podkreśla się, że rozstrzygnięcie kwestii "głębokości" upoważnień do orzekania sądu administracyjnego powinno odpowiadać istocie i funkcjom sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej. Obowiązkiem sądu administracyjnego pozostaje przez wydanie orzeczenia stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodna z prawem. Granice "sprawy" o których mowa w art. 134 § 1 ppsa oraz w art. 135 ppsa wyznacza istota stosunku administracyjnoprawnego podlegającego załatwieniu danym, skarżonym rozstrzygnięciem administracyjnoprawnym (T. Woś, w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008 r., str. 501-502), czy inaczej, tożsamość sprawy mierzona faktem konkretyzacji jednego stosunku administracyjnoprawnego (Z. Kmieciak, Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, "Państwo i Prawo" 2007 r., z. 4, str. 34). Zwrot "we wszystkich postępowaniach", użyty w art.135 ppsa, wskazuje, że środki prawne, o których mowa w tym przepisie, mają być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc odrębnych postępowaniach prowadzonych "w granicach danej sprawy". Niewątpliwie pomiędzy zaskarżoną decyzją DIC z dnia [...] września 2010 r., a postanowieniami DIC z dnia [...] marca 2010 r. oraz [...] marca 2010 r. zachodzi tożsamość podmiotowa oraz przedmiotowa, gdyż dotyczą one tego samego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia odwołania DIC powinien oprzeć swoje rozstrzygnięcie na całym materiale dowodowym sprawy, odnosząc się do wszystkich okoliczności przedstawionych przez skarżącego. Podstawą prawną rozpoznania wniosku skarżącego DIC powinien uczynić kpa, a nie op, mając na względzie, że zanim podejmie rozstrzygnięcie w sprawie, powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z dyrektywą prawdy obiektywnej, wynikająca z art. 7 kpa. DIC powinien rozważyć przy tym zasadność przesłuchania w tej sprawie skarżącego oraz jego matki, która zdaniem skarżącego odebrała adresowaną do niego przesyłkę pocztową. Opierając bowiem swoje rozstrzygnięcie na pełnym materiale dowodowym sprawy DIC będzie mógł dopiero wówczas stwierdzić, czy zaistniały w niniejszej sprawie przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia odwołania.

W IV punkcie wyroku Sąd działając na podstawie art. 152 ppsa określił, że decyzje i postanowienia opisane w punktach I, II i III wyroku nie mogą zostać wykonane.

W V punkcie wyroku Sąd działając na podstawie art. 200 ppsa zasądził od DIC na rzecz skarżącego 200,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na powyższą kwotę złożył się jedynie wpis od skargi, którego wysokość została określona w §2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2003 r., nr 221, poz. 2193).