Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1109/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II inst

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: WSA Beata Łomnicka (spr.) WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 6 lipca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [...] kwotę 474 zł (czterysta siedemdziesiąt cztery złote), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 6 lipca 2015r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 6 czerwca 2014 r. sygn. [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza A. z dnia 13 kwietnia 2007 r. sygn. [...] zezwalającej A. R. i S. R. zam. R., ul. D[...] na usunięcie [...] sztuk drzew na działkach nr [...][...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...] [...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...] [...][...][...][...][...][...][...][...][...][...]

działając na podstawie art. 156 § 1, art. 157, art. 158 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.);

utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 6 czerwca 2014 r. sygn. [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza A. z dnia 13 kwietnia 2007 r. sygn. [...] zezwalającej A. R. i S .R., zam. R., ul. D. na usunięcie [...] sztuk drzew na działkach nr [...][...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...] [...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...] [...][...][...][...][...][...][...][...][...][...] położonych w R.

Ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę skład Kolegium ustalił następujący stan faktyczny:

Decyzją Burmistrza A. z dnia 13 kwietnia 2007 r. sygn. [...][...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...] [...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...] [...][...][...][...][...][...][...][...][...][...] zezwolono A. R. i S. R. zam. R., ul. D. na usunięcie [...] sztuk drzew z terenu działek stanowiących ich własność. Dnia 11 marca 2010 r. do SKO w K. wpłynęło pismo Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie, w którym podnosi on szereg nieprawidłowości związanych z wydaniem przedmiotowej decyzji Burmistrza A.. W szczególności rozstrzygnięciu zarzucono:

niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego A.;

brak opinii dyrektora Parku Krajobrazowego [...]

brak naliczenia opłaty, mimo, że wycinka drzew była związana z celem prowadzenia działalności gospodarczej;

brak podstaw do przyjęcia, że stan drzew przeznaczonych do usunięcia uzasadnia ich wycinkę.

Ponadto do stanu drzew odniesiono się jedynie w sposób ogólny.

Kolejno, w dniu 16 marca 2010 r. do Kolegium wpłynęło pismo Stowarzyszenia [...] z siedzibą w B., zarzucając przedmiotowej decyzji:

1) niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego A.;

brak naliczenia opłaty, mimo, że wycinka drzew była związana z celem prowadzenia działalności gospodarczej;

nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji (nieprawidłowości we wszczęciu postępowania, brak należytego uzasadnienia decyzji, brak prawidłowego oznaczenia stron postępowania).

na uwadze podniesione zarzuty Kolegium dnia 5 maja 2010 r. wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. W wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności opisanej na wstępie decyzji Burmistrza A. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w dniu 8 listopada 2010 r. wydało decyzję [...], którą stwierdziło z urzędu nieważność badanej decyzji Burmistrza A. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez ten sam organ decyzją z dnia 18 kwietnia 2011 r. znak [...] wydaną w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony przez A. R. i S. R.. W wyniku skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. II SA/Kr 1051/11 uchylił obydwie wydane w sprawie decyzje Kolegium.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zasadne było w szczególności sprawdzenie, czy kontrolowane decyzje zostały wydane przez właściwy rzeczowo organ. Jak bowiem wynika ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji, w szczególności z mapy oraz dokumentacji fotograficznej przedmiotem czynności wyjaśniających Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. winno być ustalenie rodzaju gruntów, na których rosły przeznaczone do usunięcia drzewa. Powołane wyżej dokumenty pozwalały w sposób uzasadniony przyjmować, że co najmniej część terenów, na których rosły podlegające wycince drzewa mogła mieć - według stanu na chwilę wydawania kwestionowanych rozstrzygnięć - charakter leśny.

Zgromadzone dokumenty wskazywały, że tereny wymienione w decyzjach Burmistrza A. były gęsto zadrzewione, a nadto sąsiadowały z terenami leśnymi, na których była prowadzona gospodarka leśna (decyzja z dnia 12 sierpnia 2008 r., nr [...] w sprawie nakazania wyrębu, oznaczona jako dowód nr l w dołączonym do akt sprawy segregatorze). W świetle powołanej wyżej regulacji ustalenia wymagało, czy grunt, na którym rosły będące przedmiotem kwestionowanych decyzji drzewa nie był lasem. Niezbędne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, z wykorzystaniem dostępnych środków dowodowych. Podkreślenia wymaga, że podstawą ustaleń charakteru gruntu, na którym rosną przeznaczone do usunięcia drzewa uczynić należało nie tylko samą dokumentację geodezyjną tego terenu.

Organ wskazał, iż zgodzić się należy z poglądem, że zasadniczo zapis ewidencji będzie miarodajny dla ustalenia charakteru danego gruntu. W przypadku jednak rozbieżności danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym - tak jak może to mieć miejsce w rozpoznawanej sprawie - decydować powinien rzeczywisty stan gruntu. Pogląd powyższy uwzględnia charakter prawny ewidencji gruntów, wynikający z ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.) i z tego też względu jest aprobowany przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Złożona na powyższy wyrok skarga kasacyjna została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 listopada 2013 r. sygn. II OSK 1445/12. Kolejno w dniu 6 czerwca 2014 roku, decyzją nr SKO. Oś/4170/63/2014 Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza A. z dnia 13 kwietnia 2007 r. sygn. [...] zezwalającej A. R. i S. R. zam. R., ul. [...] na usunięcie [...] sztuk drzew na wskazanych działkach położonych w R.

Na skutek złożenia wniosku o ponowne rozparzenie przedmiotowej sprawy SKO w K. decyzja z dnia 25 sierpnia 2014 roku utrzymało w mocy decyzje SKO w K. z dnia 6 czerwca 2014 roku, nr [...]

Kolejno, po rozpatrzeniu skargi Stowarzyszenia [...] w B. złożonej do WSA w Krakowie przedmiotowe rozstrzygnięcie Kolegium zostało uchylone.

Równocześnie Sąd wskazał, ze zaskarżona decyzja nie zawiera prawidłowego uzasadnienia, ponieważ jak stwierdził Sąd uzasadnienie skarżonej decyzji stanowi w istocie uzasadnienie innej decyzji. Bowiem, jak wskazano, treść uzasadnienia obrazująca szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, wskazująca i wyjaśniająca przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie jest istotna dla badania legalności zaskarżonej decyzji i nie może zostać pominięta lub zastąpiona uzasadnieniem decyzji I instancji także w sytuacji, gdy utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium stwierdziło, że kwestia istnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa jako podstawy stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza A. z dnia 13 kwietnia 2007 r. znak [...] została oceniona w opisanym wyżej wyroku Sądu. Jednocześnie Sąd wskazał, iż zasadne jest wyjaśnienie okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji z innych niż art. 156 § 1 pkt 2 kpa podstaw. W szczególności zauważył, iż wątpliwości rodzi właściwość organu do wydania decyzji o usunięciu drzew w niniejszej sprawie z uwagi na brzmienie przepisu art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (w brzmieniu obowiązującym na chwilę wydawania decyzji przez Burmistrza A.), który stanowi, iż wymogu wydania zezwolenia przez wójta burmistrza prezydenta miasta nie stosuje się do drzew lub krzewów w lasach. Dla drzew rosnących w lasach nie są wydawane decyzje o zezwoleniu usunięcia wskazanych, konkretnych okazów drzew, a usuwanie drzew z zasobów leśnych odbywa się na zasadach pozyskiwania drewna. Z kolei zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 45, po. 435 ze zm.) lasem w rozumieniu ustawy jest grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony przeznaczony do produkcji leśnej lub stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo wpisany do rejestru zabytków bądź związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne. W ocenie Sądu należy dokonać stosownych wyjaśnień celem ustalenia, czy wnioskowane do usunięcia drzewa rosły na gruncie, który był lasem czy też nie. Podkreślono, iż ustaleń tych należy dokonać w oparciu o dostępne środki dowodowe. Nie jest wystarczające stwierdzenie przeznaczenia działki w oparciu o wypis z ewidencji gruntów. Mieć bowiem należy na uwadze wyrażone w orzecznictwie sądowo - administracyjnym stanowisko, że w sprawie o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, zapis w ewidencji gruntów ma jedynie charakter pomocniczy dla oznaczenia charakteru użytku.

Kolegium przeanalizowało ponownie materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy i stwierdziło, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, iż wnioskowane do usunięcia drzewa rosły na gruncie będącym lasem.

W pierwszej kolejności stwierdziło, iż działki ewidencyjne [...][...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...] [...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...] [...][...][...][...][...][...][...][...][...][...] położone w R. zgodnie z informacją z rejestru gruntów stanowią łąki trwałe - w części lasy i grunty leśne.

Z uwagi na stanowisko orzecznictwa, iż informacje z ewidencji mają charakter informacji pomocniczych, a przesądzające znaczenie ma faktyczny stan gruntu powołano art. 3 z ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. 2005 nr 45 póz. 435 ze zm.).

Organ wskazał, iż zasadne będzie ustalenie po pierwsze, czy wnioskowane do usunięcia drzewa rosły na terenie pokrytym roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawionym i czy tworzyły zwartą powierzchnię 0,10 ha.

Podkreślił, iż w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez Burmistrza A. nie dokonywano ustaleń dotyczących miejsc usytuowania poszczególnych drzew na konkretnych działkach. W decyzji wydanej w tej sprawie w sposób zbiorczy określono, iż zezwolenie dotyczy [...] drzew położonych na [...] wymienionych działkach ewidencyjnych. W wyjaśnieniu jakie organ skierował w tej sprawie do Kolegium w dniu 28 czerwca 2010 r. stwierdzono, iż drzewa przeznaczone do usunięcia w chwili wydawania zaskarżonych decyzji (2006-2008) zostały wyznaczone w terenie w czasie przeprowadzanych wizji lokalnych z udziałem organu i wnioskodawcy. Nie wykonywano schematu mapy uwzględniającej lokalizacje usuniętych drzew. Brak jest również możliwości ustalenia położenia drzew - i w wyniku tej operacji ustalić, czy drzewa te stanowiły jakieś zwarte kompleksy o powierzchni 0,10 ha na podstawie zdjęć załączonych do akt sprawy z uwagi na brak określenia umiejscowienia uwidocznionego na zdjęciu drzewa w odniesieniu do konkretnej działki ewidencyjnej. Obszar zaś, na którym wnioskowano o usunięcie drzew to powierzchnia [...] ha. W chwili obecnej z uwagi na upływ czasu i wykonanie decyzji przez wnioskodawców również brak jest możliwości stwierdzenia czy drzewa usuwane na podstawie badanej decyzji rosły na gruncie będącym w istocie lasem - a więc na terenie pokrytym roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym w zwartych powierzchniach.

Przesądzającą w niniejszej sprawie kwestią jest jednak okoliczność, iż z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, iżby teren ten spełniał pozostałe przesłanki.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga Stowarzyszenia [...] z siedzibą w B.

Strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t. j. Dz. U. 2011, nr 12, poz. 59) dalej jako "u.o.l." poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że według tego przepisu lasem jest grunt, o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) drzewami i krzewami oraz runem leśnym lub przejściowo jej pozbawiony i dodatkowo spełniający jedną z przesłanek określonych w art. 3 pkt. 1 lit. a - c u.o.l.;

art. 153 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że przeprowadzenie nowych dowodów w sprawie stanowiłoby naruszenie zasady związania Organu oceną prawną sądu;

art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak odniesienia się do ortofotomap powołanych jako dowody przez Skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy;

art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie

fragmentarycznie zebranego materiału dowodowego.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o nakazanie Organowi wydania decyzji uchylającej decyzję z dnia 6 czerwca 2014 r. (znak [...]) i stwierdzenie nieważność decyzji Burmistrza A. z dnia 13 kwietnia 2007 r. (znak [...]).

Strona skarżąca podniosła, iż Organ oparł zaskarżoną decyzję na błędnej wykładni definicji lasu. Skarżący powołał się na stanowisko SN, który w wyroku z dnia 28 stycznia 2009 r. (sygn. akt IV CSK 353/2008), lasem jest także grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi), drzewami i krzewami oraz runem leśnym, który nie spełnia żadnego dodatkowego kryterium przewidzianego w art. 3 pkt 1 lit. a, b i c ustawy o lasach.

Łączne potraktowanie tych trzech kryteriów (przyrodniczego, przestrzennego i przeznaczenia) a contrario prowadzi bowiem do wniosku, że nie byłaby lasem np. nieruchomość o obszarze 10 ha, pokryta roślinnością leśną, krzewami oraz runem leśnym, jeśli nie byłaby przeznaczona do produkcji leśnej, nie stanowiłaby rezerwatu przyrody lub nie byłaby wpisana do rejestru zabytków. Taki wniosek trudno zaakceptować, gdyż zgodnie z art. 2 u.o.l. jej przepisy stosuje się do lasów, bez względu na formę ich własności, a ponadto nie ma w ustawie definicji produkcji leśnej. Zdefiniowano jedynie pojęcie gospodarka leśna jako działalność leśną w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymywania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwanie drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaży tych produktów oraz realizacji pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Nawet przy założeniu, że pojęcie produkcja leśna jest równoważne określeniu gospodarka leśna, powstaje pytanie, w jaki sposób można stwierdzić i wykazać, że dana nieruchomość gruntowa o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha pokryta roślinnością leśną była lub jest przeznaczona do produkcji leśnej.

W związku z powstałymi wątpliwościami na gruncie wykładni gramatycznej pojęcia lasu w świetle u.o.l., SN we wzmiankowanym wyżej orzeczeniu proponuje wykładnię systemową. Opiera się ona na porównaniu treści załącznika nr 6 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t. j. Dz. U. 2001, nr 38, poz. 454). W pkt. 10 w/w załącznika w części tabeli określającej rodzaj i oznaczenie użytku gruntowego znajduje się pozycja Lasy- /s. W części tabeli wskazującej na cechy gruntów i inne przesłanki decydujące o zaliczeniu ich do poszczególnych użytków gruntowych, przyporządkowanej do tej pozycji znajduje się odwołanie do definicji lasu zawartej w u.o.l. W pkt. 11 w/w załącznika natomiast, znajduje się pozycja Grunty zadrzewione i zakrzewione - Lz. W części tabeli wskazującej na cechy gruntów i inne przesłanki decydujące o zaliczeniu ich do poszczególnych użytków gruntowych, przyporządkowanej do tej pozycji znajduje się definicja gruntów zadrzewionych i zalesionych. Grunty zadrzewione i zalesione to m.in. grunty porośnięte roślinnością leśną, których pole powierzchni jest mniejsze niż 0,1000 ha. Z tego sformułowania jasno wynika, że podstawą rozróżnienia między lasem - czyli gruntem pokrytym roślinnością leśną, a gruntami zadrzewionymi i zakrzewionymi (a więc również pokrytymi roślinnością leśną) -jest wyłącznie kryterium obszarowe. Lasem jest więc grunt pokryty roślinnością leśną o obszarze zwartym co najmniej 10 arów, a gruntami zadrzewionymi i zakrzewionymi są grunty pokryte roślinnością leśną o obszarze poniżej 10 arów. Co prawda, jak wskazuje SN, w/w rozporządzenie jest aktem prawnym niższego rzędu, jednak przy założeniu spójności systemu prawnego i racjonalności ustawodawcy, zarówno u.o.l., jak i przywołane rozporządzenie wskazują na określony sposób rozumienia przez ustawodawcę pojęcia lasu.

Zdaniem Skarżącego, organ błędnie zanalizował zakres związania oceną prawną w/w wyroku WSA w Krakowie w kwestii dowodów, na podstawie których powinien był ustalić, czy grunt objęty postępowaniem jest lasem.

Strona skarżąca wskazała, że organ w zaskarżonej decyzji w ogóle nie odniósł się do ortofotomap załączonych przez stronę skarżącą do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tymczasem wynika z nich kluczowy dla rozstrzygnięcia sprawy fakt, że działki ewidencyjne objęte kwestionowaną decyzją Burmistrza A. były porośnięte zwartymi kompleksami leśnymi. W związku z tym nie znajduje potwierdzenia stanowisko organu, że tereny te nie były lasem.

Strona skarżąca podniosła także, iż wniosek o wydanie orzeczenia w trybie art. 145a § 1 p.p.s.a. jest uzasadniony okolicznościami sprawy. Jak widać, Organ mimo iż ma wiedzę na temat sposobu zakończenia bliźniaczo podobnych spraw przywołanych w pkt. II niniejszego pisma oraz przeważającej linii orzeczniczej, wciąż uparcie stoi na stanowisku poprawności zaprezentowanej przez siebie definicji lasu, nie przedstawiając przy tym żadnych racjonalnych argumentów. Co więcej, Organ zignorował zupełnie fakt złożenia ortofotomap, a co za tym idzie także wnioski płynące z ich analizy. W związku z powyższym, istnieje ryzyko, że mimo uchylenia przez Sąd decyzji i zawarcia w uzasadnieniu wyroku wskazań dalszego postępowania, Organ ponownie wyda wadliwą decyzję. Jeżeli zaś tut. Sąd określi rozstrzygnięcie, które powinno znaleźć się w decyzji Organu, nawet jeśli ten złoży skargę kasacyjną, to być może wreszcie uda się załatwić przedmiotową sprawę w sposób ostateczny i prawomocny. Skarżący zwraca przy tym uwagę, sprawa zagrożona jest przedawnieniem. Decyzja Burmistrza A. została wydana 13 kwietnia 2007 r., a zapewne doręczona niedługo po tej dacie. Oznacza to, że upłynęło już ponad 8 lat od jej doręczenia, a zatem zostało mniej niż dwa lata, aby możliwe było jeszcze stwierdzenie jej nieważności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mające wpływ na wynik postępowania. Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania sądu jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew. Zdaniem organu, aktualnie nie da się jednoznacznie stwierdzić czy drzewa te rosły w lesie a zatem czy zgody na ich wycinkę dokonał kompetentny organ. Poglądu tego nie podziela sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę a stanowisko organu, który na podstawie okoliczności wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej je decyzji organu tej samej instancji odmówił dokonania ustaleń czy decyzja o zezwoleniu na usunięciu drzew została wydana przez właściwy organ - w sposób rażący narusza przepisy postępowania.

Wskazać w pierwszej kolejności należy, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, LEX 44392, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009r. IISA/Ol 443/09).

Rozpoznając niniejszą sprawę sąd musi mieć na względzie fakt, iż sprawa ta byłą przedmiotem rozpoznania tutejszego sądu w postępowaniu II SA/Kr 1051/11, zakończonym wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012 r. oraz w postępowaniu II SA/Kr 1579/14, zakończonym wyrokiem z dnia 4 marca 2015 r.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 31 stycznia 2012 wskazano, iż stwierdzone przez sąd uchybienia w postępowaniu prowadzącym do wydania decyzji o zgodzie na wycinkę drzew nie miały charakteru rażącego, jednakże organ winien zbadać, czy decyzję wydał organ właściwy. Właściwość organu wymaga natomiast ustalenia czy drzewa zostały usunięte z terenu nie będącego lasem czy też z lasu. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, wymogu wydania zezwolenia przez wójta burmistrza prezydenta miasta nie stosuje się do drzew lub krzewów w lasach. Organy te nie mają zatem kompetencji do wydania decyzji zezwalającej na wycinkę drzew. Z kolei wydanie decyzji przez organ niewłaściwy jest przesłanką do stwierdzenia nieważności takiej decyzji (art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a).

W uzasadnieniu wydanego przez siebie wyroku sąd wskazuje, iż "przedmiotem czynności wyjaśniających Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. winno być ustalenie rodzaju gruntów, na których rosły przeznaczone do usunięcia drzewa. Powołane wyżej dokumenty pozwalały w sposób uzasadniony przyjmować, że co najmniej część terenów, na których rosły podlegające wycince drzewa mogła mieć - według stanu na chwilę wydawania kwestionowanych rozstrzygnięć - charakter leśny. Zgromadzone dokumenty wskazywały, że tereny wymienione w decyzjach Burmistrza A. były gęsto zadrzewione, a nadto sąsiadowały z terenami leśnymi, na których była prowadzona gospodarka leśna". W tym samym uzasadnieniu sąd zwraca uwagę, iż "w świetle powołanej wyżej regulacji ustalenia wymagało, czy grunt, na którym rosły będące przedmiotem kwestionowanych decyzji drzewa nie był lasem. Niezbędne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, z wykorzystaniem dostępnych środków dowodowych. Podkreślenia wymaga, że podstawą ustaleń charakteru gruntu, na którym rosną przeznaczone do usunięcia drzewa uczynić należało nie tylko samą dokumentację geodezyjną tego terenu. Mieć bowiem należy na uwadze wyrażone w orzecznictwie sądowo - administracyjnym stanowisko, że w sprawie o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, zapis w ewidencji gruntów ma jedynie charakter pomocniczy dla oznaczenia charakteru użytku (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 października 2010 r, sygn. akt: II SA/Wr 326/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt: l OSK 389/10, Lex nr 745227). Zgodzić się należy z poglądem, że zasadniczo zapis ewidencji będzie miarodajny dla ustalenia charakteru danego gruntu. W przypadku jednak rozbieżności danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym - tak jak może to mieć miejsce w rozpoznawanej sprawie - decydować powinien rzeczywisty stan gruntu."

Pomimo, iż wskazania wyżej przytoczonym wyroku były dla organu wiążące organ do wskazań tych się nie zastosował. Podnieść w tym miejscu należy, iż powinnością organu było przede wszystkim ustalenie charakteru gruntu na którym rosły drzewa objęte zgodą na ich usunięcie decyzją z dnia 25 lipca 2006 r. Zgodnie ze wskazaniami sądu, zapisy w ewidencji gruntów mają miarodajny charakter, jednakże w sytuacji stwierdzenia rozbieżności tych zapisów ze stanem rzeczywistym (w rozumieniu definicji lasu zawartej w art. 3 ust 1 ustawy o lasach) decydujące znaczenie miał rzeczywisty stan gruntu.

Ponieważ sąd w w/w wyroku nie związał organu wskazaną przez siebie definicję lasu należało w sposób prawidłowy pojęcie to sformułować. Zgodnie z art. 3 pkt 1a ustawy o lasach; lasem w rozumieniu ustawy jest grunt:

1) o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony:

a) przeznaczony do produkcji leśnej lub

b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo

c) wpisany do rejestru zabytków;

Zdaniem organu, lasem jest grunt który po pierwsze jest pokryty roślinnością leśną na powierzchni co najmniej 0,10 ha i który po drugie jest przeznaczony do produkcji leśnej. Organ wyraził stanowisko, że ponieważ na przedmiotowym gruncie (działki [...] i [...]) nie jest prowadzona gospodarka leśna, grunt ten nie może być uznany za las. Stanowisko to jest wadliwe. Przepis ten wyraźnie rozróżnia dwa rodzaje gruntu, który ustawa definiuje jako las. Pierwszy do grunt pokryty roślinnością leśną o powierzchni co najmniej 0,10 ha, drugi natomiast to grunt tej roślinności czasowo pozbawiony. Zdaniem sądu warunek w pkt a, b oraz c przepisu art. 3 pkt 1 ustawy o lasach, odnosi się wyłącznie do gruntu przejściowo pozbawionego roślinności. W tym sensie lasem jest zawsze grunt o powierzchni co najmniej 0,10 ha pokryty roślinnością leśną a także grunt tej roślinności pozbawiony, jeżeli jest przeznaczony do produkcji leśnej lub stanowi rezerwat przyrody czy też wchodzi w skład parku narodowego albo też jest wpisany do rejestru zabytków. Takie same stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. IV CSK 353/08 wskazując, iż w świetle art. 3 pkt 1 ustawy o lasach za las należy także uznać grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) drzewami i krzewami oraz runem leśnym, który nie spełnia żadnego dodatkowego kryterium z art. 3 pkt 1 lit. "a"', "b" i "c". Dodatkowe kryteria dotyczą bowiem gruntów o powierzchni co najmniej 0,10 ha przejściowo pozbawionych roślinności leśnej, które za las będą uznane o ile spełniają dodatkowe kryteria wymienione w pod literami "a", "b" czy "c" art. 3 pkt 1 ustawy o lasach (LEX nr 527250, OSNC-ZD 2009/4/99). Identyczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 września 2012 r. IV CSK 41/12 (LEX nr 1232472) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 5 kwietnia 2012 r. II SA/Bk 132/12 (Lex Nr 527250). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 2 grudnia 2013 r. II SA/Kr 1501/12 (LEX nr 1495344), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 11 lipca 2013 r. II SA/Po 343/13 (LEX nr 1513456), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 maja 2011 r. IV SA/Wa 547/11 (LEX nr 1100718). Pogląd ten uznać należy zatem za ugruntowany.

Pogląd wyrażony przez organ jest zatem poglądem wadliwym. Decydujące znaczenie dla określenia czy przedmiotowy grunt miał charakter leśny uzależniony był zatem od ustalenia czy obszar objęty zezwoleniem na usunięcie drzew (o powierzchni jak wynika z zapisów ewidencyjnych znacznie przekraczający 0,10 ha) był pokryty roślinnością leśną. Z zapisów ewidencyjnych wynika iż działka [...] to lasy, grunt leśny i łąki trwałe natomiast działka [...] grunty zadrzewione i łąki trwałe. Zapisy w ewidencji gruntów zgodnie z zaleceniami sądu nie miały znaczenia decydującego ale nie były też bez znaczenia. Skoro zatem z zapisów tych wynika, iż grunty te, to w przeważających częściach lasy, grunty leśne oraz zadrzewione, to tylko ustalenie przez organ, iż pomimo tych zapisów grunty ten w istocie lasem nie były, bo nie pokrywała ich roślinność leśna na powierzchni co najmniej 0.10 ha, pozwalałby organowi uznać, iż decyzję w sprawie wycinki drzew wydał organ właściwy. Ustaleń takich jednakże w sprawie brak.

Nie ma też podstawy do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, (na który to argument w uzasadnieniu wydanej decyzji powołuje się organ) że organ nie jest w stanie dokonać ustaleń stanu faktycznego sprawy. Dokonanie tych ustaleń nie wydaje się zresztą w stosunku do działek [...] i [...] nadmiernie utrudnione. Skoro strona skarżąca była w stanie przedstawić ortofoomapy z okresu przed dokonaniem wycinki na których w sposób jednoznaczny można ustalić sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości, sąd nie widzi przeszkód by dowody w tym zakresie pozyskał organ. Organ mógł pozyskać także inne dowody jak np. zdjęcia lotnicze z okresu przed 25 lipca 2006 r. pozwalające ustalić wszelkie elementy stanu faktycznego niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Mało tego, organ rozpoznając ponownie sprawę po wniosku złożonym przez stronę skarżącą, nie odniósł się w żaden sposób do przedstawionych przez nią ortofotomap, wykazujących zagospodarowanie przedmiotowych działek. Tym samym organ dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co powoduje, że kontrolowane postępowanie dotknięte jest wadami, które musiały prowadzić do wyeliminowania obu kwestionowanych decyzji z obrotu prawnego. Zaistniałe uchybienia miały bowiem istotny wpływ na sposób orzekania. Jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej jest wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy materialnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta znajduje rozwinięcie w dalszych przepisach, między innymi w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie, z którym organ administracji publicznej winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Z kolei w myśl art. 80 k.p.a. udowodnienie danej okoliczności ma nastąpić na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Należy podkreśli, że art. 80 k.p.a. w doktrynie prawa administracyjnego powszechnie uznaje się za przepis, statuujący zasadę tzw. swobodnej oceny dowodów rozumianą w ten sposób, iż jest nią taka ocena, która wywiedziona po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego nie przekracza granic doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania.

Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona ustaleń faktycznego sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości z daty przed wydaniem kontrolowanej decyzji mając na uwadze wskazania sądu, co do definicji lasu tj. iż lasem jest zawsze obszar pokryty roślinnością leśną jeżeli obszar taki ma co najmniej 0,10 ha i brak podstaw by wykazywać, że grunt ten jest przeznaczony do produkcji leśnej. Wskazać też należy, iż bez znaczenia jest kwestia dokładnej lokalizacji usuniętych drzew tj. jak wskazuje organ czy znajdowały się w zwartym obszarze co najmniej 0,10 ha. Istotnym jest tylko ustalenie czy obszar objęty kontrolowaną decyzją był lasem zgodnie z ustawową definicją. W jakich fragmentach tego obszaru rosły drzewa usunięte na podstawie decyzji z 25 lipca 2006 r. jest prawnie obojętne. Istotne jest tylko ustalenie czy rosły one w terenie będącym lasem czy poza takim obszarem.