Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 603/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75;  art. 77,  art. 107;  art. 138
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1 i 2;  art. 9 ust. 1 i 2;  art. 10 ust. 1 i 2;
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: par. 39 ust. 1 i 2 art. 39 ust. 2 pkt 2;  art. 39 ust. 4 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15  art. 44 ust. 3 i 4;  art. 47
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (spr.) Protokolant Aneta Szmyt po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2012 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2012. Na podstawie w/w wniosku producent zadeklarował do płatności rolnośrodowiskowej w ramach: pakietu 2 rolnictwo ekologiczne wariant 2.1 uprawy rolnicze, dla których zakończono okres przestawiania działki rolne o łącznej powierzchni 17,32 ha, pakietu 2 rolnictwo ekologiczne wariant 2.9 uprawy sadownicze i jagodowe, dla których zakończono okres przestawiania działki rolne o łącznej powierzchni 84,55 ha, oraz pakietu 6 zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie wariant 6.1 produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych działkę rolną o powierzchni 0,99 ha.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego we W. przyznał skarżącemu płatność w wysokości [...] zł (słownie: [...]), z czego kwotę:

- [...] zł (słownie: [...]), z tytułu realizacji wariantu 2.1,

- [...] zł (słownie: [...]) z tytułu realizacji wariantu 2.9,

- [...] zł (słownie: [...]) z tytułu realizacji wariantu 6.1.

Organ poinformował nadto skarżącego, iż przyznając płatność stwierdza się, że terminem rozpoczęcia 5-cio letniego okresu zobowiązania jest dzień [...] marca 2012 r.

W dniu [...] stycznia 2013 r. przyznane płatności zostały przekazane na rachunek bankowy beneficjenta wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W dniu [...] maja 2013 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2013 r., z deklaracją pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 w roku 2013. Na podstawie w/w wniosku skarżący zadeklarował do płatności rolnośrodowiskowej w ramach: pakietu 2 rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 uprawy rolnicze dla których zakończono okres przestawiania działki rolne o łącznej powierzchni 17,32 ha, pakietu 2 rolnictwo ekologiczne, wariant 2.9 uprawy sadownicze i jagodowe dla których zakończono okres przestawiania działki rolne o łącznej powierzchni 84,55 ha, oraz pakietu 6 zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, wariant 6.1 produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych działkę rolną o powierzchni 0,99 ha.

Gospodarstwo skarżącego zostało wytypowane do kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz kontroli na miejscu z tytułu realizacji działania "Program rolnośrodowiskowy", podczas której stwierdzono powierzchnie mniejsze niż deklarowane przez skarżącego we wniosku. Ponadto w ramach kontroli pakietu ekologicznego zastosowano kod E2 (materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań) i kod E7 (nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu do 5 % wymaganej obsady). Nieprawidłowości te miały wpływ na przyznanie płatności.

Decyzją nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. przyznał skarżącemu płatność w ramach: pakietu 2 rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 uprawy rolnicze dla których zakończono okres przestawiania w kwocie [...] zł (słownie: [...]), do powierzchni stwierdzonej, tj. 16,89 ha, pakietu 6 zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, wariant 6.1 produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych w kwocie [...] zł ([...]), do powierzchni stwierdzonej 0,93 ha.

oraz odmówił przyznania płatności w ramach pakietu 2 rolnictwo ekologiczne, wariant 2.9 uprawy sadownicze i jagodowe dla których zakończono okres przestawiania. Na odmowę przyznania płatności w ramach w/w wariantu miały wpływ nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli na miejscu. Na powierzchni stwierdzonej działek rolnych z zadeklarowanym wariantem 2.9. (83,33 ha), podczas inspekcji terenowej stwierdzono, że materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań (kod E2). Płatność w ramach w/w wariantu nie została przyznana w związku z niespełnieniem warunku przyznania płatności, o którym mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.).

Mając na uwadze powyższe, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. w dniu [...] marca 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych skarżącemu na mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] grudnia 2012 Nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. orzekł o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wys. [...] zł.

Skarżący niezadowolony z rozstrzygnięcia wniósł do organu II instancji odwołanie, po rozpoznaniu którego, organ ten wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r. o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest powtórne rozpatrzenie sprawy z wniosku skarżącego dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. Tymczasem zarzuty zawarte przez skarżącego w odwołaniu dotyczą sprawy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013, która to stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, na podstawie której Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. przyznał skarżącemu płatność do wariantu 2.1 (uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności), w wys. [...] zł i wariantu 6.1 (produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych), w wys. [...] zł. W ramach wariantu 2.9 (uprawy sadownicze i jagodowe z certyfikatem zgodności) płatność nie została przyznana. Od decyzji tej przysługiwało skarżącemu odwołanie, lecz z możliwości tej skarżący nie skorzystał, a tym samym decyzja stała się ostateczna.

Dalej organ podkreślił, że składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, potwierdza ona własnoręcznym podpisem, że znane są jej zasady oraz tryb realizacji płatności oraz jest świadomy konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Dlatego też organ przyjął, że skarżącemu znany był wymóg prowadzenia działalności na niezmienionej powierzchni przez 5 lat trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz był świadomy wymogów dotyczących uprawianych roślin określonych w rozporządzeniu w § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.).

Ponadto organ wskazał, że skarżący składając wniosek zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznawanie, przedłużanie, korzystanie lub dalsze wypłacanie płatności rolnośrodowiskowej oraz o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych przez nią zobowiązań, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni oraz przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego rolnika oraz prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej w gospodarstwie rolnym. Ponadto składając wniosek o przyznanie płatności skarżący potwierdził własnym podpisem prawdziwość zawartych w nich danych, biorąc tym samym odpowiedzialność za wszystkie wykazane w nim deklaracje działek ewidencyjnych. Organ wskazał też, że wyniki kontroli na miejscu są zamieszczone w raporcie z czynności kontrolnych (raport nr [...]). Skarżący nie złożył odwołania od tej kontroli, a więc należy przyjąć, iż zgodził się z wynikami przeprowadzonej w jego gospodarstwie kontroli na miejscu.

Skarżący nie odwołał się też od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, wydanej w oparciu o wyniki kontroli na miejscu. Dlatego też – jak uznał organ - wystarczającą przesłanką dla powstania ustalenia obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranej z tytułu programu rolnośrodowiskowego dla skarżącego było zmniejszenie powierzchni podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz fakt, iż materiał szkółkarski nie spełniał wymagań określonych w § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.).

Dalej organ przywołał szczegółowo przepisy związane ze zwrotem płatności rolnośrodowiskowych oraz możliwością odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wskazując ostatecznie, że na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności rolnośrodowiskowej w wysokości: [...] zł przyznanej za rok 2012. Dalej organ stwierdził iż przekracza ona kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności – w ocenie organu - nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Odnosząc się do kwestii siły wyższej (szczegółowo przywołując przepisy prawne w tym zakresie), organ stwierdził, iż z analizy zgromadzonych akt sprawy wynika, że w sprawie tej nie zaistniały przesłanki, które wykluczałyby obowiązek zwrotu płatności. Organ wskazał, że z zebranych dokumentów wynika, że informacja o sile wyższej została zgłoszona przez skarżącego dopiero w złożonej skardze. Nieprawdą jest, co wskazuje skarżący w skardze, iż zgłoszenie w terminie szkody wyrządzonej przez dziką zwierzynę nie zostałoby uwzględnione, ponieważ przepis ten został wprowadzony dopiero w dniu [...] marca 2014 r. Biorąc pod uwagę powyższe wskazać należy, iż przedmiotowy przypadek mógłby zostać zakwalifikowany pod kategorię siły wyższej wskazaną w art. 28 ust. 4 ustawy PROW 2007-2013 w zw. z art. 45 ust. 4 oraz art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 oraz § 35 rozporządzenia PRŚ 2009, tj. jako inną okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania, mającą wpływ na realizację tego zobowiązania i będącą wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika, o ile strona poinformowałaby Kierownika Biura Powiatowego o tym przypadku w odpowiednim czasie.

Od niniejszej decyzji skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając jej:

- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 107 § 1 i 2 k.p.a. poprzez sporządzenie decyzji w sposób sprzeczny z treścią tego przepisu polegające na przywołaniu samych tylko poglądów doktryny oraz orzecznictwa bez przedstawienia uzasadnienia faktycznego, niewskazania dowodów, na których oparta została zaskarżona decyzja oraz nieprzedstawienie ich oceny, a także nierozpoznanie wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu i nie ustosunkowanie się do twierdzeń zawartych w uzasadnieniu,

- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy postępowanie przeprowadzone przed organem pierwszej instancji dotknięte było brakami uzasadniającymi jej uchyleniem z podanych poniżej przyczyn,

- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co w konsekwencji przyjęcia za prawidłowo argumentacji i oceny organu pierwszej instancji prowadziło do powielenia błędów postępowania pierwszoinstancyjnego,

- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art.75 § 1 k.p.a. poprzez nierozważenie i nieprzeprowadzenie pomiarów działek na których wykonywane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe z wykorzystaniem aparatury GPS, pomimo zastrzeżeń ze strony skarżącego oraz co do konieczności przeprowadzenia tego dowodu.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ostatnio poczyniona uwaga jest konieczna, z uwagi na okoliczność, że Sąd nie był uprawniony do badania tych zarzutów skargi, które wychodziły poza granice sprawy zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, a które zostały przywołane już w treści odwołania, a następnie powtórzone w treści skargi i dotyczyły – przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 - która to stanowiła przecież przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] stycznia 2014 r. (nr [...]) o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. Decyzją tą organ I instancji przyznał skarżącemu płatność do wariantu 2.1 (uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności) w wysokości [...] do powierzchni stwierdzonej 16,89 ha i wariantu 6,1 (produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych) w wys. [...] zł do powierzchni stwierdzonej 0,93 ha. W ramach wariantu 2,9 (uprawy sadownicze i jagodowe z certyfikatem zgodności) płatność nie została przyznana. Na odmowę przyznania płatności w ramach tego wariantu miały wpływ nieprawidłowości stwierdzone w trakcie kontroli na miejscu, w wyniku której ustalono, że na powierzchni 83,33 ha materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań (kod. E2). I wówczas to skarżącemu przysługiwało prawo – w trybie tamtego postępowania administracyjnego (co wymaga podkreślenia Sądu) – do zaskarżenia decyzji do organu odwoławczego. Skarżący nie uczynił tego jednak wówczas, w wyniku czego decyzja pierwszoinstancyjna stała się ostateczna i jako taka funkcjonuje w obrocie prawnym. I jako taka nie może też podlegać badaniu przez tutejszy Sąd w tym postępowaniu. Dlatego też za niezasadne należy uznać wszystkie zarzuty skargi, które de facto odnoszą się do decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2012 i 2013 rok (w tym naruszenie art. 75, 77 kpa).

Dokonując natomiast kontroli zaskarżonej decyzji (a zatem decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności), pod wskazanym wyżej kątem, Sąd stwierdził, że nie zawiera ona – wbrew twierdzeniom skarżącego - wad skutkujących koniecznością jej uchylenia albo stwierdzenia nieważności w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący w ramach realizacji pięcioletniego programu rolnośrodowiskowego, który rozpoczął w 2012 r., otrzymał płatność rolnośrodowiskową za 2012 r. w kwocie 143 715,45 (decyzja organu I instancji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]) oraz płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości za 2013 r. (decyzja organu I instancji z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...]). W konsekwencji bowiem przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego kontroli na miejscu stwierdzono nieprawidłowości na działkach rolnych zgłoszonych do programu rolnośrodowiskowego polegających na pomniejszeniu powierzchni użytków rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym oraz niespełnieniu warunku przyznania płatności, o którym mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.).

Nieprawidłowości te obejmowały odpowiednio: w pakiecie 2, rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 zmniejszenie powierzchni o 0,43 ha w stosunku do zadeklarowanej; w pakiecie 2 rolnictwo ekologiczne, wariant 2,9 zmniejszenie powierzchni o 83,33 oraz niespełnienie warunku o którym mowa w § 9 ust. 2 w/w rozporządzenia Ministra Rolnictwa oraz pakietu 6, wariantu 6.1 zmniejszenie powierzchni o 0,06 ha.

Konsekwencją tego stanu było zatem – prawidłowe - wszczęcie przez Kierownika PB ARiMR we W. postępowania w przedmiocie ewentualnego ustalenia kwoty podlegających zwrotowi należności pobranych w związku z realizacją programu rolnośrodowiskowego na 2012 rok, (termin rozpoczęcia 5 – cio letniego okresu zobowiązania wyznaczony został na dzień [...] marca 2012 r.). I tylko zarzuty skargi odnoszące się do tej decyzji mogły zostać przez tutejszy Sąd rozpoznane (tj. naruszenie art. 107 kpa. i art. 138 kpa).

Wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego, w sprawie tej organy ARiMR dokonały ustaleń w pełni wystarczających do podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia, kierując się rozwiązaniami wynikającymi z prawidłowo wskazanych aktów prawnych, które legły u podstaw wydanych decyzji.

W pierwszej kolejności podnieść należy, że decyzję w przedmiocie ustalenia kwot nienależnie pobranych środków publicznych, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, wydaje organ właściwy w sprawie przyznawania tychże środków, czyli właściwy miejscowo kierownik biura powiatowego Agencji (art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - Dz. U. nr 98, poz. 634, ze. zm.). Od decyzji tej przysługuje odwołanie do dyrektora oddziału regionalnego Agencji, jako organu wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 9 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1 i 2 cyt. ustawy). W świetle zarzutów skargi wyjaśnienia wymaga, że postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Brak jest przy tym podstaw, aby zasadnie wywodzić, że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków, jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyroki NSA z 15 listopada 2012 r., II GSK 518/11, LEX nr 1070257 oraz z 11 kwietnia 2013 r., II GSK 96/12, LEX nr 1337229; wyrok WSA w Warszawie z 24 listopada 2011 r., V SA/Wa 1884/11, LEX nr 968989). Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków nie występuje tylko wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane i wypłacone na podstawie decyzji administracyjnej, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z porządku prawnego, ale mamy z nią do czynienia także w przypadku, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie.

Dlatego też istnieje możliwość uznania za nienależnie pobrane płatności za 2012 rok, podczas gdy w porządku prawnym pozostaje ostateczna decyzja przyznająca te płatności ([...] grudnia 2012 r. nr [...]). Wywiązanie się bowiem w danym roku z zadań wynikających z programu rolnośrodowiskowego nie oznacza, że producent rolny wypełnił w całości zobowiązanie i może zatrzymać płatność dotyczącą tego roku. Powtórzyć przyjdzie, że wywiązanie się z obowiązków przyjętych w ramach programu ocenia się w okresie 5-letniego okresu zobowiązania, zaś stwierdzenie uchybień w realizacji tego programu oznacza niedotrzymanie zobowiązania i powoduje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności za cały okres ich pobierania. Z akt sprawy wynika zaś, że skarżący nie dotrzymał zobowiązania, o czym świadczy treść – również niezaskarżonej przez skarżącego – decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości za rok 2013 ([...] stycznia 2014 r. nr [...]).

Dalej wskazać należy, że w sprawie zastosowanie miały przepisy rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 ze. zm.), zwane dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym. Sytuacje, kiedy płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, określone zostały natomiast w § 39 rozporządzenia z 2013 r. Za Dyrektorem DOR ARiMR wskazać należy rozwiązania przyjęte w § 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolośrodowiskowego, obowiązującego w wersji na dzień wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z nimi, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z nieprzestrzeganiem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolno środowiskowej określonych w rozporządzeniu (§ 39 ust 1). Płatność rolnośrodowiskową podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na których powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem (§ 39 ust. 2 pkt 2 ). Gdy rolnik nie złożył informacji, o której mowa w § 23 ust. 3 (informację o gruntach, na których realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie tego wariantu w danym roku, wskazując ich położenie i powierzchnię), przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana na realizacje tego wariantu (§ 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego).

Powyższe wskazuje, że sytuacja w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata, tak jak w sprawie, kiedy to w dniu [...] stycznia 2013 r. przyznane płatności za 2012 r. zostały przekazane na rachunek bankowy skarżącego), a rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, poprzez zmniejszenie obszaru, na którym winien realizować to zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Uwzględnienia wymaga ponadto powinność informowania Agencji przez beneficjenta o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, przedłużanie, korzystanie lub dalsze wypłacanie płatności rolnośrodowiskowej, wynikającą z zapisów pomieszczonych we wniosku o przyznanie płatności .

W świetle przytoczonych przepisów i dodatkowych zobowiązań przyjmowanych przez rolnika składającego pierwotny wniosek o płatność rolnośrodowiskową jest oczywiste, że w razie zmiany warunków realizacji przyjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, bez poinformowania organów Agencji o przyczynach tego stanu, istnieje – co do zasady – podstawa do wydania decyzji ustalającej wysokość kwoty pobranych płatności przypadających do zwrotu.

Jak wynika z akt sprawy, na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] grudnia nr [...] przekazano w dniu [...] stycznia 2013 r. na rachunek bankowy wskazany przez niego we wniosku o wpis do ewidencji producentów płatności z tytułu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 ([...] zł), z czego kwotę: [...] zł z tytułu realizacji wariantu 2.1, [...] zł z tytułu realizacji wariantu 2.9 oraz [...] zł (słownie: [...]) z tytułu realizacji wariantu 6.1. Tymczasem w roku 2013 skarżący zmniejszył powierzchnię użytków rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, co zostało potwierdzone podczas niekwestionowanej przez skarżącego kontroli na miejscu.

W wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu stwierdzono bowiem mniejsze powierzchnie w stosunku do zobowiązania podjętego w 2012 roku tj. w pakiecie 2, rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 zmniejszenie powierzchni o 0,43 ha w stosunku do zadeklarowanej; w pakiecie 2 rolnictwo ekologiczne, wariant 2,9 zmniejszenie powierzchni o 83,33 oraz niespełnienie warunku o którym mowa w § 9 ust. 2 w/w rozporządzenia Ministra Rolnictwa oraz pakietu 6, wariantu 6.1 zmniejszenie powierzchni o 0,06 ha.

W tym stanie, uwzględniając powyższe ustalenia, zasadnie określona została skarżącemu kwota nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowej w wysokości [...] zł., z powodu niedotrzymania zobowiązań wieloletnich z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. Wyliczenia wysokości tej kwoty skarżący nie kwestionował.

Zarówno wspólnotowy, jak i rodzimy prawodawca przewidział sytuacje, których wystąpienie wykluczy możliwość żądania przez organy zwrotu tych płatności. Zważywszy na okoliczności rozpoznawanej sprawy, uznać należy, że słusznie przyjął organ drugiej instancji, że nie zachodzą żadne okoliczności tego typu wskazane w § 39 ust. 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego: odsyłające do art. 44 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006; przewidujące odstąpienie od zwrotu jeżeli zmniejszenie to nie przekroczyło 3% całkowitej powierzchni objętej zobowiązaniem. W rozpatrywanej sprawie, jak wskazał organ, nie zachodzą także przesłanki odstąpienia od zwrotu wskazanej płatności, w zakresie wystąpienia siły wyższej (lub innej wyjątkowej okoliczność), o których mowa w § 28 ust. 4 ustawy PROW 2007-2013 w zw. z art. 45 ust. 4 oraz art. 47 rozporządzenia Komisji (WE Nr 1974/2006) oraz § 35 rozporządzenia PRS 2009.

Ze względu na powoływanie się przez skarżącego na szkody wyrządzone dziką zwierzyną, wprawdzie potencjalnie mogłyby wchodzić w rachubę - zaistnienie siły wyższej (lub innej wyjątkowej okoliczność) - mającej wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będącej wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika, gdyby wystąpienie ww. okoliczności zostało zgłoszone przez rolnika lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności (§ 28 ust. 4 ustawy PROW 2007- 2013 w zw. z art. 45 ust. 4 oraz art. 47 rozporządzenia Komisji (WE Nr 1974/2006) oraz § 35 rozporządzenia PRS 2009). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie - w pełni należy się zgodzić ze stanowiskiem organu Agencji, że skarżący w obowiązującym terminie nie poinformował Kierownika Biura Powiatowego o wystąpieniu tej okoliczności - co uniemożliwiało organowi rozpoznaniu jej jako przesłanki warunkującej możliwość odstąpienia od zwrotu naliczonej płatności rolnośrodowiskowej.

Organ nie mógł również uwzględnić powołanych przez skarżącego okoliczności (szkody wyrządzone przez dziką zwierzynę) jako wypełnienie przesłanki o której mowa w § 45 ust. 7a wskazanego Rozporządzenia tj. "uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego", gdyż przepis ten wszedł w życie dopiero w dniu [...] marca 2014 r. Ponadto wskazać należy, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, podpisał oświadczenie, że: znane mu są zasady oraz tryb realizacji płatności i jest świadomy konsekwencji i sankcji niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Tym samym stwierdzić należy, iż znane były stronie zasady przyznawania płatności i związane z tym obowiązki. Jak już wskazano, skarżący zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie płatności rolnośrodowiskowej oraz o każdej zmianie powstałej w okresie trwania zobowiązania, a w szczególności jeżeli zmiana ta dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni oraz przeniesienia posiadania gruntów rolnych na rzecz innego rolnika. Natomiast pierwsza wzmianka o powstaniu szkody wpłynęła do ARiMR wraz z odwołaniem od decyzji organu pierwszej instancji, a więc po terminie zgłoszenia zdarzenia siły wyższej, lub inne wyjątkowej okoliczności, tj. po 10 dniach (co przewiduje rozporządzenie). Co również zostało szczegółowo rozważone i uzasadnione w zaskarżonej decyzji.

W konkluzji należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, organy obu instancji poczyniły ustalenia w sprawie w sposób prawidłowy i zgodny z wymogami określonymi w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., zaś uuzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia ustawowe wymogi wynikające z art. 107 k.p.a., gdyż wyczerpująco przedstawia okoliczności sprawy i rozważania, jakie organ na ich tle przeprowadził, orzekając jak w sentencji decyzji (przywołując prawidłową podstawę prawną decyzji w tym w szczególności art. 138 § 1 pkt 1 kpa, skoro utrzymał rozstrzygnięcie pierwszointsncyjne w mocy). W szczególności organ prawidłowo – co już Sąd akcentował – odniósł się jedynie do zarzutów odnoszących się do decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, a nie zaś do ostatecznych decyzji w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowych. Również dlatego niezasadny jest zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa w kontekście utrzymania przez organ odwoławczy w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, podczas gdy w decyzji tej organ nie dokonał oceny faktów "dokumentów w postaci faktur i dowodów dostaw", a zatem dokumentów, które (w ocenie skarżącego) podważały ustalenia ostatecznych decyzji w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowych. Zarzuty te mogły być bowiem zgłaszane przez skarżącego, a następnie rozpoznane przez organy w ramach postepowań w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowych, a nie w ramach tego postępowania.

Powyższe obligowało natomiast Sąd do oddalenia skargi, stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a.