Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1879/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3, art. 113 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 4 marca 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 127/13 w sprawie ze skargi M.T. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku dostarczenia opinii technicznej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M.. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie obowiązku dostarczenia opinii technicznej.

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Leszna, postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., wydanym na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), nakazał W.T. i M.T., współwłaścicielom lokali nr 1 i 2 w budynku wielorodzinnym w Lesznie przy ul. P., dostarczenie w terminie do dnia 31 grudnia 2012 r., oceny technicznej elementu konstrukcyjnego (ściany), w którym wykonano samowolnie otwór drzwiowy pomiędzy tymi lokalami. Uzasadniając wydane postanowienie organ wyjaśnił, że w dniu 6 grudnia 2011 r. do siedziby organu wpłynęło pismo Prezesa Zarządu E. Spółki z o.o. w Rawiczu, w którym zawiadomiono o samowoli budowlanej w budynku wielorodzinnym w Lesznie przy ul. P., polegającej na przekuciu w ścianie nośnej budynku otworu drzwiowego pomiędzy lokalami mieszkalnymi nr 1 i 2. W toku postępowania ustalono, że właścicielami obu lokali mieszkalnych są W.T. i M.T., a pomiędzy tymi lokalami, w ścianie nośnej budynku, wykonany został "około grudnia 2008 r." otwór drzwiowy o szerokości 0,813 m i wysokości 2,046 m. Organ uznał, że wykonanie przedmiotowego otworu drzwiowego w elemencie konstrukcyjnym budynku – ścianie nośnej – bez wymaganego dla tego rodzaju robót budowlanych pozwolenia na budowę jest równoznaczne z wykonaniem robót budowlanych w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, a ponieważ przedmiotowe roboty budowlane polegają na naruszeniu elementu konstrukcyjnego (ściany nośnej) i zachodzi uzasadniona wątpliwość co do stanu technicznego obiektu budowlanego - uzasadnione jest nałożenie na właścicieli lokali, a zarazem inwestorów wykonanych robót budowlanych, obowiązku dostarczenia w określonym terminie oceny technicznej.

Na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Leszna M.T. wniósł zażalenie, wyjaśniając, że w momencie wykonania otworu w ścianie właścicielem lokalu był Prezes Zarządu Spółki z. o.o. E. – T.S., który też wyraził zgodę na takie działanie. Ponadto, ściana, w której wykonano otwór drzwiowy, jest ścianą działową, a nie nośną. Informacja o tym, że jest to ściana działowa wynika bezpośrednio z rzutów piętra, a także z dokumentacji projektowo-budowlanej. Informację tę potwierdził również telefonicznie oraz pocztą elektroniczną projektant przedmiotowego budynku.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, wskazując, że organ I instancji zasadnie prowadzi w trybie art. 50 – 51 ustawy Prawo Budowlane postępowanie dotyczące wykucia otworu drzwiowego pomiędzy lokalami nr 1 i 2 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. P. w Lesznie. Wykonanie takich robót budowlanych wymagało bowiem uzyskania pozwolenia na budowę, którego inwestorzy nie posiadają. Ponieważ roboty zostały wykonane samowolnie, a inwestorzy nie przedstawili żadnych dokumentów potwierdzających prawidłowość ich wykonania, to wątpliwości co do ich jakości są w pełni uzasadnione i uprawniały organ do nałożenia na inwestorów obowiązku dostarczenia oceny technicznej ściany. Opinia taka pozwoli stwierdzić, czy roboty zostały wykonane prawidłowo, czy nie nastąpiło naruszenie elementu konstrukcyjnego oraz czy nie nastąpiła zmiana obciążeń zagrażająca konstrukcji całego budynku. Organy nadzoru budowlanego, pomimo iż stanowią fachowy pion administracji publicznej, nie mogą dokonać takiej oceny w zakresie posiadanych kompetencji.

Odnosząc się do argumentów przedstawionych w zażaleniu organ wyjaśnił natomiast, że z analizy projektu budowlanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią handlowo – usługową przy ul. P. w Lesznie wynika, że ściana, w której został wykuty przedmiotowy otwór drzwiowy, jest ścianą nośną, a wykonywanie na niej robót budowlanych może mieć wpływ na sposób, w jaki przenoszone jest na nią obciążenie stropu.

M.T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu, domagając się jego uchylenia. Skarżący wniósł jednocześnie o przeprowadzenie dowodu z zeznań projektanta budynku oraz o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Skarżący wyjaśnił, że otwór drzwiowy został wykonany w ścianie działowej, a nie w ścianie nośnej budynku, a twierdzenie to potwierdzone zostało przez projektanta budynku, który dokonywał pełnych obliczeń podczas projektowania budynku. Skarżący wskazał także, że otwór drzwiowy został wykonany na najwyższej kondygnacji, co powoduje, że nie ma żadnych powodów do występowania jakichkolwiek wątpliwości co do jakości robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu. Ponadto, wskazał, że w dacie wykonania otworu drzwiowego właścicielem obu lokali mieszkalnych był T.S., a zatem roboty realizowane było za jego zgodą i przy jego pełnej aprobacie. Do skargi skarżący załączył kopię korespondencji mailowej prowadzonej z projektantem budynku na temat rodzaju ściany oraz rzut konstrukcyjny stropu trzeciego piętra.

W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu wnosił o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 3 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że kontrolowane postanowienia wydane zostały w ramach postępowania dotyczącego samowoli budowlanej wszczętego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Leszna w trybie art. 50 – 51 ustawy Prawo budowlane, przy czym kwestia zasadności wszczęcia i prowadzenia takiego postępowania nie podlega ocenie Sądu w niniejszej sprawie.

Sąd wyjaśnił, że wydając kontrolowane postanowienia w trybie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane organy powołały się na przesłankę "wątpliwości co do robót budowlanych a także stanu technicznego obiektu budowlanego". Przy czym organy istotną wagę przywiązały do tego, że otwór wybito w ścianie konstrukcyjnej (nośnej). Ponadto, organ II instancji wprost wskazał, że żądana opinia pozwoli stwierdzić, czy roboty zostały wykonane prawidłowo, czy nie nastąpiło naruszenie elementu konstrukcyjnego oraz czy nie nastąpiła zmiana obciążeń zagrażająca konstrukcji całego budynku. Spór między stronami sprowadzał się zaś zasadniczo do tego, czy przedmiotowy otwór drzwiowy został wykonany w ścianie nośnej czy działowej, a w konsekwencji, czy konieczne jest sporządzanie oceny technicznej przez skarżącego (i ponoszenie przezeń związanych z tym kosztów). Zdaniem Sądu, fakt istnienia tego sporu potwierdza tylko potrzebę przeprowadzenia pogłębionej oceny w analizowanym zakresie. Z perspektywy przesłanek zawartych w art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane a zwłaszcza wątpliwości co do jakości i wpływu wykonanych robót na stan techniczny budynku, bardziej istotne znaczenie ma jednak ocena, czy i ewentualnie jakie obciążenie przenosi ściana, w której wykonano otwór, względnie jakie jeszcze inne funkcje (np. usztywnienie konstrukcji) pełni – co może wykraczać poza dychotomicznie ujmowany podział na ściany "nośne" i "działowe". W ocenie Sądu z ustaleń organów w stopniu dostatecznym wynika, że wpływ taki może występować.

Sąd orzekający wyjaśnił, że choć z jednej strony sam fakt wykonania robót w warunkach (podejrzenia) samowoli budowlanej rzeczywiście nie stanowi wystarczającej przesłanki nałożenia obowiązku z art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, to jednak, z drugiej strony, fakt ten – zwłaszcza jeśli, jak w niniejszej sprawie, towarzyszy jemu brak udokumentowania sposobu i fachowości wykonania robót – może rodzić wątpliwości co do jakości wykonanych robót, a ponadto, w razie ingerencji w element istotny dla konstrukcji budynku, także ich ewentualnego wpływu na stan techniczny obiektu. Oczywiście w przypadku robót nieskomplikowanych i typowych, gdy jakość ich wykonania jest możliwa do oceny przez organ nadzoru już "na pierwszy rzut oka" w toku przeprowadzonej kontroli, i gdy w taki sam sposób możliwe jest wykluczenie ewentualnego negatywnego wpływu tych robót na stan techniczny budynku, organ nadzoru budowlanego winien dokonać stosownych ocen we własnym zakresie, korzystając z posiadanych kompetencji i wiedzy fachowej. Niedopuszczalne jest bowiem nadużywanie władczej pozycji przez organ administracji publicznej poprzez automatyczne nakładanie obowiązku przedłożenia oceny technicznej w każdym przypadku nabrania wątpliwości przez kontrolującego. Równie nieuprawnione jest oczekiwanie, aby inspektorzy nadzoru budowlanego wykorzystywali swoje kompetencje i uprawnienia do sporządzania specjalistycznych ocen technicznych, wymagających dokonania pogłębionych analiz, badań, wyliczeń itp. na rzecz indywidualnego podmiotu, tym bardziej takiego, co do którego istnieje podejrzenie, że działał w warunkach samowoli budowlanej. W ocenie Sądu konieczność dokonania w konkretnej sprawie takich "nieoczywistych" ocen spełnia kryterium wystąpienia wątpliwości "uzasadnionych" w rozumieniu art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane.

W ocenie Sądu, zasadność nałożenia obowiązku przedłożenia oceny technicznej na gruncie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane została w sposób dostateczny wykazana przez organ odwoławczy. Organ I instancji w istocie uchylił się od należytego uzasadnienia swojego stanowiska co do konieczności sporządzenia i wymaganego zakresu żądanej oceny technicznej. Jednakże, Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uzupełnił akta administracyjne o kopię rzutu trzeciego piętra budynku, a przede wszystkim o kopię rzutu konstrukcyjnego stropu trzeciego piętra i po ich analizie stwierdził, że wykonanie robót budowlanych w przedmiotowej ścianie może mieć wpływ na sposób, w jaki przenoszone jest na nią obciążenie stropu, co uzasadnia wykonanie oceny technicznej przedmiotowej ściany. Organ odwoławczy wskazał także, że taka opinia pozwoli stwierdzić, czy roboty zostały wykonane prawidłowo, czy nie nastąpiło naruszenie elementu konstrukcyjnego oraz czy nie nastąpiła zmiana obciążeń zagrażająca konstrukcji całego budynku.

M.T. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się jego uchylenia w całości.

Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego tj.: art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane - poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że powstanie uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót budowlanych, a także, w konsekwencji wykonania tych robót, co do stanu technicznego obiektu budowlanego, jest możliwe bez uprzedniego jednoznacznego ustalenia, czy miało miejsce wykonanie robót budowlanych, które podlegały zgłoszeniu lub konieczności uzyskania pozwolenia na budowę; art. 3 pkt. 7 ustawy Prawo budowlane - poprzez jego niezastosowanie, gdyż prace objęte skarżonymi postanowieniami nie są robotami budowlanymi, a tym samym nie może mieć do nich zastosowania art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane.

W ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący wskazał na naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 106 § 3 w/w ustawy - poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania projektanta oraz z opinii biegłego w sytuacji, gdy niewątpliwie były to dowody niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w zakresie "udziału" ściany, w której wykuto otwór drzwiowy w konstrukcji budynku; art. 113 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - poprzez zamknięcie rozprawy w sytuacji, gdy sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, gdyż przed jej zamknięciem organ zmienił stanowisko w zasadniczej kwestii uznania ściany za ścianę nośną; art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i brak ustalenia, w pierwszej kolejności, czy prace przeprowadzone przez skarżącego były robotami budowlanymi, a zatem czy może w ogóle dojść do sytuacji nałożenia obowiązków opisanych w art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane; art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i uznanie, że organ II instancji wyczerpująco zebrał i wszechstronnie rozpatrzył cały materiał dowodowy, niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia, gdy podstawą rozważań organów w toku postępowania było założenie, że ściana, w której wykuto drzwi, jest ścianą nośną, które to założenie zostało na ostatniej rozprawie zniesione przez sam organ i przyjęto zupełnie inną podstawę nałożenia obowiązku; art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i wskazanie, że spór między stronami miał charakter sporu "werbalnego" o właściwe "nazwanie" ściany, w sytuacji, gdy ustalenie tej okoliczności powinno być pierwszą i zasadniczą czynnością dokonaną przez organ, gdyż pozwala na dalsze uznanie, czy w ogóle można uznawać wykonane prace jako prace budowlane.

Skarżący wskazał, że Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego składając na posiedzeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oświadczenie uznał zmianę charakteru prac wykonywanych w czasie wykucia przedmiotowego otworu drzwiowego na niemające znaczenia dla stabilności konstrukcji budynku, a tym samym wskazał na bezpodstawność swego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i wyjaśnił, że podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu podtrzymał swoje stanowisko zajęte w sprawie i wniósł o oddalenie skargi M.T. Wskazanie zaś, że na przedmiotowej ścianie oparcie znajdują belki stropowe jedynie potwierdza, że przenosi ona obciążenia, co oznacza, że jest ona ścianą nośną, a nie ścianą działową, która jedynie wydziela określoną przestrzeń. Ponadto, organ wskazał, że oświadczenie projektanta, na które powołuje się skarżący budzi poważne wątpliwości. Z jednej bowiem strony projektant wskazuje, że ściana nie jest ścianą nośną, z drugiej natomiast zastrzega, że w przedmiotowej ścianie powinno zostać wykonane nadproże.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Oceniając w pierwszej kolejności zarzuty zgłoszone w ramach podstawy wymienionej w art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy wskazać, że pierwszy ze wskazanych zarzutów nie jest zasadny. Artykuł 106 § 3 w/w ustawy stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zgodnie z przyjętą formułą postępowania przed sądami administracyjnymi podstawą ich orzekania są akta sprawy administracyjnej wraz z materiałem dowodowym zgromadzonym przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania. Ponadto sąd może brać pod uwagę fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 ustawy), a także dowody uzupełniające z dokumentów (art. 106 § 3 ustawy). Zakres postępowania dowodowego prowadzonego przez sąd administracyjny jest jednak ściśle wyznaczony przez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, jaką jest ocena zaskarżonego aktu lub czynności zgodnie z kryterium legalności. Celem postępowania dowodowego nie jest więc ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym, o którym mowa w art. 106 § 3 ustawy, ma zaś jedynie charakter uzupełniający w związku z czym dokonywanie przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych jest dopuszczalne jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Prowadzenie dowodów uzupełniających zależy więc jedynie od uznania sądu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 670/08, Legalis). Stąd art. 106 § 3 ustawy nie może być podstawą kwestionowania ustaleń przyjętych przez organy i nie może służyć zwalczaniu ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. Sformułowanie "niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości", o którym mowa w art. 106 § 3 ustawy, odnosi się więc jedynie do istotnych wątpliwości związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś do istotnych wątpliwości związanych z uzasadnieniem stanu faktycznego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2005 r., sygn. akt I FSK 239/05, Legalis). Ponadto, art. 106 § 3 ustawy ściśle wskazuje, że jedynie dowód z dokumentów może być dopuszczony w uzupełniającym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Pojęcie dokumentu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, na mocy odesłania w art. 106 § 5 ustawy, należy z kolei interpretować w kontekście art. 244 i 245 kodeksu postępowania cywilnego. Przeprowadzenie jakichkolwiek innych dowodów, poza dowodami z dokumentów, jest więc niedopuszczalne. Co więcej w orzecznictwie przyjęto, że art. 106 § 3 ustawy nie daje podstaw do dopuszczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowodu z dokumentu, który w istocie ma charakter opinii biegłego, czy dowodu z oględzin (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1932/06, Legalis).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając skargę M.T. nie mógł zatem przeprowadzić uzupełniającego postępowania dowodowego z przesłuchania projektanta oraz z opinii biegłego. Dowody te nie są przede wszystkim dokumentami w rozumieniu art. 244 i art. 245 Kodeksu postępowania cywilnego, a ponadto, jak stwierdził Sąd w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku: "spór o status ściany - o to, czy jest to ściana nośna czy działowa – nie ma pierwszoplanowego znaczenia w sprawie, acz fakt istnienia tego sporu potwierdza tylko potrzebę przeprowadzenia pogłębionej oceny w analizowanym zakresie".

Nie znajduje również uzasadnienia, w okolicznościach niniejszej sprawy, zarzut naruszenia art. 113 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną.

Przepis ten reguluje jedną z kompetencji Przewodniczącego składu orzekającego i ma charakter jedynie porządkowy. Przez "dostateczne wyjaśnienie sprawy", o którym mowa w art. 113 § 1, rozumie się nie konieczność wyjaśnienia przez sąd stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz stan zdolności sprawy sądowoadministracyjnej do wydania wyroku, a zatem dokonania przez sąd oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu czy też nie. Przepis ten ma charakter techniczny, a więc może zostać naruszony tylko wtedy, gdyby przewodniczący nie wydał zarządzenia o zamknięciu rozprawy w ogóle, bądź wtedy, gdyby podjął taką czynność procesową w sytuacji, gdy sąd nie uznał jeszcze sprawy za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 1266/12, LEX nr 1487698). W orzecznictwie uznano ponadto, że przepis ten nie ma charakteru istotnego, a więc nie może stanowić podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2008 r., sygn. akt. II FSK 797/07, LEX nr 496300 oraz z dnia 12 marca 2009 r., sygn.. akt II FSK 1759/07, LEX nr 575446).

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że z protokołu rozprawy przeprowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 3 kwietnia 2013 r. wynika, że Przewodniczący zamknął rozprawę po przedstawieniu sprawozdania z przebiegu sprawy oraz po przedstawieniu stanowiska skarżącego i pełnomocnika organu. Stanowisko pełnomocnika organu w sprawie nie było odmienne od prezentowanego wcześniej w toku sprawy. W protokole wskazano, że pełnomocnik organu wyjaśnił, iż "z analizy rzutu konstrukcji trzeciego piętra wynika, że nie bezpośrednio nad otworem ale z boku na ścianie w której wykonano otwór znajdują oparcie belki stropowe. (...) Pan projektant wskazuje, że nadproże powinno być wykonane, co sugeruje, iż także jego zdaniem ściana przenosi jakieś obciążania". Ponadto, w odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wyjaśnił, że podczas rozprawy podtrzymał stanowisko zajęte w sprawie. Wskazanie zaś, że na przedmiotowej ścianie oparcie znajdują belki stropowe jedynie potwierdza, że przenosi ona obciążenia, co oznacza, że jest to ściana nośna, a nie działowa. Przewodniczący zamknął więc rozprawę po uprzednim dostatecznym wyjaśnieniu sprawy.

Nie jest także trafny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym uzasadnianie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako samodzielna podstawa kasacyjna może być skutecznie postawiony, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie oraz, gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, LEX nr 552012). Jak przyjęto w orzecznictwie za pomocą tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni, bądź zastosowania prawa materialnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 230/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2013 r. posiada wszystkie elementy określone w art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z wywodów Sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze, wynika również dlaczego Sąd ten uznał za prawidłowe ustalenia organów i dlaczego podzielił ich ocenę. To, że skarżący z tym stanowiskiem się nie zgadza, nie oznacza, że doszło do naruszenia przepisu określającego wymogi formalne uzasadnienia.

Na uwzględnienie nie zasługiwały również zarzuty zgłoszone w ramach podstawy wymienionej w art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Artykuł 81 c ust. 2 Prawa budowlanego stanowi, że organy administracji architektoniczno – budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.

Przepis ten zamieszczony został w rozdziale 8 ustawy Prawo budowlane zatytułowanym "Organy administracji architektoniczno - budowlanej i nadzoru budowlanego". Jest to rozdział obejmujący przepisy ustrojowe i kompetencyjne organów budowlanych. Umiejscowienie tego przepisu w tym rozdziale pozwala stwierdzić, że ma on charakter ogólny i znajduje zastosowanie w każdym przypadku, gdy organ prowadzący postępowanie na podstawie przepisów ustawy poweźmie wątpliwość co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 2016/98, LEX nr 49056). Postępowanie, w którym jest wydawane to postanowienie jest więc częścią innego toczącego się przed organem postępowania. Przepis art. 81c nie zawiera przy tym żadnych ograniczeń, co do rodzaju postępowań w których może być on stosowany (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 353/11, LEX nr 1219138).

W orzecznictwie przyjmuje się, że postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane nie rozstrzyga sprawy co do istoty, nie kończy prowadzonego postępowania administracyjnego, nie jest orzeczeniem merytorycznym. Ma jedynie dostarczyć materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Postanowienie wydawane przez organ nadzoru na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane służy zebraniu materiału dowodowego na potrzeby prowadzonego postępowania administracyjnego lub też w celu weryfikacji przesłanek warunkujących wszczęcie konkretnego postępowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1335/12, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zastrzeżenie, że postanowienie to może dostarczyć materiału dowodowego uzasadniającego podjęcie decyzji, jest konieczne, gdyż nie można wykluczyć, że mimo istnienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości np. robót budowlanych lub stanu technicznego budynku, po dokonaniu oceny technicznej lub wykonaniu ekspertyzy okaże się, iż jakość ta nie jest na tyle zła, aby było uzasadnione podjęcie jakichś działań na podstawie przepisów komentowanej ustawy. Jednakże taki dowodowy charakter postanowienia o nałożeniu obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz nie stoi na przeszkodzie uznaniu, że może ono być podejmowane nie tylko w toczącym się już postępowaniu administracyjnym, lecz także po to, aby sprawdzić czy istnieje podstawa do wszczęcia takiego postępowania (zob. Z. Kostka [w:] Prawo budowlane. Komentarz, W. Piątek, A. Despot-Mładanowicz, A. Gliniecki, A. Ostrowska, Z. Kostka, wyd. II, Warszawa 2014, str. 870).

Celem organu nakładającego obowiązek przedłożenia oceny technicznej jest uzyskanie takich informacji o obiekcie budowlanym, które wymagają posiadania wiedzy specjalistycznej z zakresu budownictwa. Przeprowadzenie takiego dowodu służyć ma uzyskaniu informacji na temat stanu technicznego obiektu budowlanego oraz czynności, jakie należy w związku z ustalonym stanem technicznym podjąć (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt II OSK 917/12, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, w pełni uzasadnione było zaakceptowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozstrzygnięć podjętych przez organy obu instancji. Postanowienie, nakazujące dostarczenie oceny technicznej ściany, w której wykonano otwór drzwiowy między lokalami nr 1 i 2 w budynku wielorodzinnym w Lesznie przy ul. P. – zostało wydane w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 50 – 51 ustawy Prawo budowlane. Konieczność jego dalszego prowadzenia zostanie zweryfikowana w oparciu o żądaną ekspertyzę techniczną. Zauważyć należy, że możliwość zastosowania przewidzianego w tych przepisach tzw. trybu naprawczego dotyczy nie tylko robót budowlanych wykonanych bez pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, ale również robót budowlanych mogących powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia (art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Prawidłowo zatem uznał Sąd I instancji, że spór o rodzaj ściany nie jest sporem pierwszoplanowym, chodzi przede wszystkim o ustalenie czy wykonany otwór drzwiowy zagraża bezpieczeństwu konstrukcji budynku czy nie. Wyjaśnieniu właśnie tej kwestii ma służyć żądana ocena techniczna, a nie ustaleniu czy ściana ma charakter ściany nośnej czy działowej.

Z powyższych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, również tych branych pod uwagę przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu (por. art. 183 § 2 i art. 189 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), orzeczono o jej oddaleniu stosownie do art. 184 tej ustawy.