Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 587/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 7;  art. 77;  art. 139
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65  art. 26 ust. 1;  art. 34;  art. 72;  art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w R. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi za rok 2010 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzja z dnia [...] października 2012 r. (nr [...]) Dyrektor D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej: Dyrektor DOR) – po rozpatrzenia odwołania "A" S.A. (dalej: Spółka), z siedzibą w R. S., od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: Kierownik BP) z dnia [...] czerwca 2012 r. (nr [...]) przyznającej spółce płatność rolno-środowiskową za rok 2010 w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie: k.p.a.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 21 ust. 4 pkt 1-2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm., zwanego dalej: rozp. 2009).

W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał, że w dniu [...] maja 2010 r. do Kierownika BP wpłynął wniosek Państwowego Zakładu Budżetowego "A" w likwidacji o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010. Wniosek obejmował 15 działek rolnych, na których zadeklarowano pakiety programu rolnośrodowiskowego: Pakiet 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone, Wariant 3.1 – Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach – 25,82 ha., Pakiet 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, Wariant 5.1 – ochrona siedlisk lęgowych ptaków – 25,82 ha. Strona wnioskowała także o zwrot kosztów transakcyjnych za sporządzenie dokumentacji przyrodniczej dla powierzchni siedlisk stanowiącej powyżej 50 ha w wysokości 3 000 zł.

W dniu [...] września 2010 r. wnioskodawca poinformował organ o braku możliwości wykoszenia w terminie do [...] września działki nr [...] o pow. 8,89 ha ze względu na sytuację hydrologiczną tego terenu. Z kolei w dniu [...] grudnia 2010 r. strona skarżąca poinformowała organ, że z dniem [...] grudnia 2010 r. kończy działalność, a podmiotem, który będzie prowadził działalność jest spółka "A" S.A. Spółka ta w dniu [...] lutego 2011 r. złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów oraz wniosek o przyznanie płatności na 2010 r.

Podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie Spółki w dniu [...] lipca 2010 r. stwierdzono na działce N położonej na działce nr [...] na powierzchni 5,98 ha niewykoszenie łąki (naruszenie normy N.04). Z raportu z czynności kontrolnych wynika, że inspektorzy terenowi stwierdzili ponadto nieprawidłowości dotyczące różnic w stwierdzonej powierzchni działek od A do N (71,49 ha) od powierzchni zadeklarowanej (91,88 ha). Na działce G stwierdzono jedynie 4,05 ha łąki trwałej, a na pozostałej powierzchni stwierdzono żyto, które nie kwalifikuje się do przyznania płatności w ramach wariantu 3.1.

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. (nr [...]) Kierownik BP przyznał Spółce płatność jedynie do wariantu 3.1 w kwocie 10 823,13 zł oraz odmówił pomocy w ramach wariantu 5.1 z uwagi na stwierdzenie różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną (66,06 ha), a stwierdzoną (44,35 ha) wynoszącą 48,95%. Dodatkowo organ pierwszej instancji nakazał Spółce dokonanie działań naprawczych zmierzających do usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych na działce N w trakcie kontroli z dnia [...] września 2011 r. Do przyznanej kwoty pomocy organ pierwszej instancji zastosował sankcje w wysokości 1% z tytułu niezgłoszenia we wniosku wszystkich obszarów stanowiących grunty rolne.

Dyrektor DOR – po rozpatrzeniu odwołania Spółki – decyzją z dnia [...] września 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Gospodarstwo rolne Spółki poddano ponownej kontroli na miejscu w dniu [...] marca 2012 r., stwierdzając różnice w powierzchni zadeklarowanej działek od A do N (91,88 ha), a stwierdzonej (69,86 ha).

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. (nr [...]) Kierownik BP przyznał Spółce płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi na rok 2010. Na podstawie tej decyzji przyznano stronie skarżącej jedynie płatność w odniesieniu do wariantu 3.1 w kwocie 10 932,45 zł, odmówiono zaś pomocy w ramach wariantu 5.1 i nałożono sankcje wieloletnie w wysokości 31 236,00 zł z uwagi na stwierdzenie różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną (66,06 ha), a stwierdzoną (43,26 ha) wynoszącą 52,70 %. Dodatkowo w decyzji tej nakazano Spółce podjęcie działań naprawczych, zmierzających do usunięcia nieprawidłowości N.04.1 stwierdzonych na działce N w trakcie kontroli w dniu [...] września 2011 r. W związku ze stwierdzoną nieprawidłowością organ naliczył 3% sankcji od przyznanej kwoty, jednak na podstawie art. 28b ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich organ ten odstąpił od pomniejszania płatności rolnośrodowiskowej.

Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, Dyrektor DOR decyzją z dnia [...] października 2012 r. (nr [...]) utrzymał zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. w mocy.

Organ drugiej instancji – odnosząc się w pierwszej kolejności do przywołanego przez Spółkę argumentu o wpisaniu powierzchni 66,06 ha w kilku tabelach wskutek oczywistego błędu – przywołał treść dokumentu roboczego Komisji Europejskiej nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. i podkreślił, że błędem oczywistym nie jest wpisanie nieprawidłowej powierzchni działki rolnej i powtórzenie jej kilkakrotnie we wniosku pomocowym. Nie ma również możliwości zmiany tej nieprawidłowości w każdym momencie po złożeniu wniosku. Dalej organ odwoławczy wskazał na rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, zauważając że obowiązuje unormowanie zawarte w art. 14 ust. 3, dotyczące poprawek pojedynczego wniosku – jeżeli właściwy organ poinformował rolnika o nieprawidłowościach w pojedynczym wniosku lub jeżeli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeżeli kontrola ta ujawni nieprawidłowości, poprawki – zgodnie z ust. 1 – nie są dozwolone odnośnie do tych działek rolnych, których dotyczą nieprawidłowości, oraz art. 21 dotyczący korekty oczywistych błędów. W sprawie jednak nie ma zdaniem organu zastosowania art. 21, gdyż poprawiając wniosek zgodnie z tym przepisem naruszony zostałby art. 14 ust. 3, bowiem strona skarżąca została poinformowana w dniu [...] lipca 2010 r. o mającej się odbyć kontroli na miejscu. Kontrola przeprowadzona w dniu [...] września 2010 r. zakwestionowała zadeklarowane powierzchnie działek rolnych Ł i N, powodując zmniejszenie wariantu 5.1. Ponowna kontrola, która odbyła się w dniu [...] marca 2012 r., potwierdziła te nieprawidłowości.

Następnie organ drugiej instancji podniósł, że we wzorze wniosku zawarta jest treść zobowiązań spoczywających na składających wniosek. Poprzednik prawny Spółki, składając w dniu [...] maja 2010 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych za 2010 r., zapoznał się z treścią ciążących na nim zobowiązań. Nie odnotowano natomiast, aby producent zgłosił organom Agencji, że podczas wypełniania wniosku popełnił omyłkę pisarską.

Organ zauważył, że odpowiedzialność za treść i zawartość wniosku ponosi wnioskodawca, który go składa i swoim podpisem akceptuje. Podniósł przy tym, że producent we wniosku w sekcji VII na działce nr [...] (na której realizuje wariant 5.1, działka rolna Ł) deklaruje powierzchnię gruntów rolnych 57,17 ha, a na działce ewidencyjnej [...] (działka rolna N) deklaruje powierzchnię 8,89 ha. Następnie potwierdza te powierzchnie w sekcji VIII. W deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 w pakiecie 5 w wariancie 5.1 ujęta jest powierzchnia 66,06 ha, co stanowi sumę powierzchnia działki rolnej Ł (57,17 ha) i powierzchni działki N (8,89 ha). W takiej sytuacji, kiedy nieprawidłowe dane są powtarzane kilkakrotnie w różnych sekcjach wniosku, nie można zdaniem organu mówić o pomyłce pisarskiej.

Dodatkowo producent podniósł argument, który jego zdaniem miałby potwierdzać zaistnienie pomyłki pisarskiej. Wywiódł mianowicie, że skoro maksymalna płatność dla jednej pary chronionego ptaka wynosi 10 ha, a w jego gospodarstwie podczas diagnozy ornitologicznej znaleziono cztery pary ptaków, to z tego powodu we wniosku powinna zostać wskazana wielkość 36,45 ha, a nie 57,17 ha. Dyrektor DOR zauważył jednak, że organ przyjmujący wniosek nie ma obowiązku żądać od składającego wniosek dostarczenia i okazania Planu Rolnośrodowiskowego opracowanego przez doradcę, Opinii Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, czy też dokumentacji przyrodniczej sporządzonej przez eksperta przyrodniczego. Obowiązek zlecenia i posiadania wskazanej dokumentacji ciąży bowiem na składającym wniosek. Wniosek natomiast ma być złożony zgodnie ze stanem faktycznym. Odpowiedzialność za treść wniosku ponosi składający wniosek. Dlatego też organy nie mają podstaw, aby odstąpić od zastosowanych zmniejszeń i sankcji, gdyż strona składając i podpisując wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej oświadczyła, że jest świadoma konsekwencji i sankcji podania danych niezgodnych ze stanem fatycznym.

Dalej organ wyjaśnił, dlaczego w sprawie nie może znaleźć zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. Nie zgodził się również z zarzutem producenta o błędnym ustaleniu stanu faktycznego, akcentując przy tym, że stan faktyczny został oparty na dwóch kontrolach administracyjnych z [...] lipca 2010 r. i [...] marca 2012 r., których wyniki nieznacznie tylko różnią się od siebie. Okoliczność ta uprawdopodabnia faktyczny stan gruntów rolnych strony skarżącej. Skoro zaś ponowna kontrola na miejscu w zakresie uprawnienia strony do uzyskania płatności do gruntów rolnych z dnia [...] marca 2012 r. potwierdziła nieprawidłowości w zakresie faktycznej powierzchni ich użytkowania rolniczego na działkach rolnych Ł i N, na których realizowany jest wariant 5.1. (łączna powierzchnia zadeklarowana wynosi 57,17 ha, zaś powierzchnia stwierdzona w kontroli na miejscu wynosi 37,34 ha), musiało to skutkować – zdaniem organu drugiej instancji – odmową przyznania płatności dla tego wariantu i sankcjami według art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Spółka zarzuciła wydanie decyzji organu odwoławczego z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 73 i art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 –przez ich niezastosowanie i przyjęcie, że to strona skarżąca jest winna nieprawidłowości wynikających z różnicy w powierzchni działek wykazanych na podstawie opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz kontroli organów z lat 2010 i 2012, i że jej wniosek nie może być poprawiony w każdym momencie po jego złożeniu.

Zarzuciła ponadto naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności – przez jego niewykorzystanie, oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. – przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu strony skarżącej.

Zdaniem Spółki naruszono również art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. – przez zaniechanie czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego sprawy. Strona skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 139 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor DOR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Oceniając zaskarżoną decyzję według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), Sąd nie znalazł dostatecznych podstaw do wyeliminowania kwestionowanego rozstrzygnięcia ze zbioru legalnych aktów administracji publicznej. Również zarzuty podniesione w skardze nie mogły wzruszyć decyzji.

W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca zadeklarowała we wniosku do płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 taką powierzchnię uprawianych gruntów rolnych, jaka została stwierdzona przez organ w 2009 r. oraz w opinii RDOŚ z [...] kwietnia 2010 r. We wniosku tym strona skarżąca zadeklarowała (w ramach wariantu 5.1) w sekcji VII na działce ewidencyjnej nr [...] (działka rolna Ł) powierzchnię gruntów rolnych 57,17 ha, a na działce ewidencyjnej nr [...] (działka rolna N) powierzchnię 8,89 ha. Następnie potwierdziła te powierzchnie w sekcji VIII oraz w deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 w pakiecie 5 w wariancie 5.1, gdzie ujęta została powierzchnia 66,06 ha, co stanowi sumę powierzchnia działki rolnej Ł (57,17 ha) i powierzchni działki rolnej N (8,89 ha). Tymczasem kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu [...] marca 2012 r. wykazała nieprawidłowości w zakresie faktycznej powierzchni użytkowania rolniczego działek Ł i N, a zatem działek na których realizowany jest wariant 5.1. I tak w przypadku działki rolnej Ł powierzchnia zadeklarowana wynosiła 57,17 ha, zaś powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli na miejscu 37,34 ha, natomiast w przypadku działki rolnej N powierzchnia zadeklarowana wyniosła 8,89 ha, a stwierdzona 5,92 ha. Innymi słowy łączna powierzchnia zadeklarowana przez stronę skarżącą dla wariantu 5.1 wyniosła 66,06 ha, podczas gdy stwierdzona powierzchnia wyniosła 43,26 ha. Skutkiem tych ustaleń była odmowa przyznania płatności dla wariantu 5.1 i nałożeniem sankcji.

Odnosząc się do nałożonych sankcji odpowiednio w decyzjach pierwszoinstancyjnych z dnia [...] lipca 2011 r. (nr [...]) oraz z dnia [...] czerwca 2012 r. (nr [...]) należy zauważyć, że wprawdzie w pierwszej z nich w stosunku do przyznanej kwoty pomocy organ zastosował sankcje 1%, w drugiej zaś 3%, to jednak tylko w tej drugiej na podstawie art. 28b ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich organ pierwszej instancji odstąpił od pomniejszania kwoty płatności rolnośrodowiskowej. Tym samym zarzutu naruszenia art. 139 k.p.a. przez organ drugiej instancji utrzymujący w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. (nr [...]) nie można uznać za trafny.

Nie sposób także przyjąć za stroną skarżącą, aby stan faktyczny sprawy został błędnie ustalony. Stwierdzono go bowiem na podstawie dwóch kontroli na miejscu przeprowadzonych na działkach rolnych strony skarżącej. Co więcej, kontrola z dnia [...] marca 2012 r. potwierdziła w zasadzie wyniki uprzednio przeprowadzonej kontroli na miejscu w dniu [...] lipca 2010 r. Zresztą sama strona skarżąca nie zanegowała powierzchni stwierdzonych w wyniku tych kontroli na działkach rolnych Ł i N, przyznając w odwołaniu z dnia [...] czerwca 2012 r., że "powierzchnia dwóch działek ornitologicznych wynosi 45,34 ha, tzn. jest przybliżona do wyników kontroli na miejscu". Generalną zasadą jest wprawdzie, że postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych wszczynane jest na żądanie strony, która składa wniosek o przyznanie tej płatności (art. 10 ust. 1 ustawy z dnia

7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich), aczkolwiek wystąpienie z wnioskiem obliguje organ do przeprowadzenia kontroli wniosku i zawartych w nim informacji m.in. poprzez przeprowadzenie kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu (art. 26 ust. 1 i art. 34 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). O wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty, a to przez dyrektora oddziału regionalnego Agencji bądź przez inne jednostki organizacyjne – jeżeli Prezes Agencji powierzy im przeprowadzenie kontroli i jeżeli dysponują one odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi. Do określenia w drodze rozporządzenia tych warunków (z uwzględnieniem zapewnienia wykonywania ich

w jednolity sposób na obszarze całego kraju) ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Z tych też względów dowodom z protokołu kontroli – właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi) i bezstronne – co do zasady należy przypisać przymiot wiarygodności. W tym kontekście zarzut strony skarżącej dotyczący nieprawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracji publicznej, jako opartych na wynikach kontroli na miejscu, nie zasługuje na uwzględnienie.

Trzeba przy tym zauważyć, że stwierdzona przez organ administracji powierzchnia działek rolnych w roku 2009 oraz w opinii RDOŚ z dnia [...] kwietnia 2010 r. nie mogła – odmiennie niż uważa strona skarżąca – stanowić podstawy do określenia powierzchni gruntów deklarowanych w następnym roku kalendarzowym. Powierzchnia uprawianych gruntów rolnych, rodzaj prowadzonej uprawy, mogą się bowiem zmieniać w każdym roku kalendarzowym. Dlatego też powierzchnia zadeklarowanych działek do płatności powinna być zgodna ze stanem faktycznym. Prawodawca dopuszcza wprawdzie możliwość popełnienia błędu w treści wniosku o płatność, jednakże wprowadza w tym zakresie surowe zasady.

Według art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Ponadto, zgodnie z art. 72 ust. 2, zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. W ocenie Sądu wynikająca z przywołanych przepisów możliwość odstąpienia od przewidzianych w rozporządzeniu zmniejszeń i wykluczeń nie występuje jednak – wbrew zarzutom skargi – w badanej sprawie.

Po pierwsze dlatego, że popełniony przez stronę skarżącą błąd – a zatem zadeklarowanie we wniosku do płatności na rok 2010 takiej powierzchni uprawianych gruntów rolnych, jaka została stwierdzona przez organ w 2009 r., czy też w opinii RDOŚ z [...] kwietnia 2010 r. – trudno uznać za usprawiedliwiony. Strona skarżąca nie wykazała w żaden sposób, aby dostrzeżona nieprawidłowość nie wynikała z jej winy. Trudno za brak winy przyjąć bowiem niedbalstwo strony skarżącej przejawiające się w nieprawidłowym – bo niestarannym – wypełnieniu wniosku o przyznanie płatności. Tymczasem przy wypełnianiu wniosku każdy wnioskodawca powinien zachować szczególną staranność, a w razie potrzeby zasięgnąć porady w instytucjach wspierających rolników, czy wystąpić o udzielenie stosownych informacji przez pracowników Agencji, którzy m.in. na żądanie rolnika mogą udostępnić ortofotomapy, ułatwiające wypełnienie wniosku w zakresie prawidłowego wskazania powierzchni działek użytkowanych rolniczo. Strona skarżąca nie skorzystała z tej możliwości. Nie można przy tym zapominać, że to na stronie skarżącej, jako wnioskodawcy, ciąży odpowiedzialność za prawidłowość złożonego wniosku. W tym kontekście trzeba jeszcze zwrócić uwagę na art. 3 ustawy o płatnościach, który – choć przewiduje stosowanie do postępowań w sprawach indywidualnych dotyczących płatności, rozstrzyganych w drodze decyzji, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego – to jednak wprowadza pewne odstępstwa od zasad kodeksowych. Z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy szczególnie istotne jest uregulowanie zawarte w art. 3 ust. 3, według którego strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Treść tych przepisów potwierdza, że to rolnik odpowiada za treść wypełnionego wniosku i to na nim spoczywa obowiązek wykazania, że zachodzą przesłanki, które pozwalają na odstąpienie od wykluczeń stosowanych w przypadku rozbieżności pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a kwalifikującą się do płatności. W badanej sprawie strona skarżąca popełniła omówiony błąd przy wypełnianiu wniosku i nie wykazała należycie, aby błąd ten był wynikiem okoliczności przezeń niezawinionych. Już tylko z tych przyczyn w sprawie nie można zastosować odstępstwa, o którym mowa w art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009.

Po wtóre niemożliwe jest również skorzystanie z opcji niezastosowania zmniejszeń i wykluczeń w zakresie płatności na podstawie art. 73 ust. 2 rozporządzenia. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie tylko w sytuacji, gdy rolnik poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, z zastrzeżeniem, że organ nie powiadomił rolnika o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub nie poinformował rolnika o stwierdzonych nieprawidłowościach. Tymczasem w badanej sprawie strona skarżąca nie informowała organu przed przeprowadzoną kontrolą o tym, że wniosek jest nieprawidłowy, czy też się zdezaktualizował od czasu jego złożenia.

Przedstawione unormowania wskazują jednoznacznie, że rolnik występujący z wnioskiem o płatność musi dołożyć szczególnej staranności przy wypełnianiu wniosku, skoro błędy w tym zakresie mogą nieść tak daleko idące konsekwencje. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut strony skarżącej, jakoby to na organie spoczywał obowiązek wezwania strony do złożenia korekty błędnego wniosku. Według bowiem art. 14 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jeżeli właściwy organ poinformował już rolnika o nieprawidłowościach w pojedynczym wniosku lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeżeli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, poprawki zgodnie z ust. 1, nie są dozwolone odnośnie do działek, których dotyczą nieprawidłowości. To natomiast oznacza, że w przypadku zaistnienia takiej sytuacji nie ma możliwości zmiany wniosku (jego poprawienia), a organ rozpatruje wniosek w kształcie pierwotnym, stosując przewidziane prawem sankcje, co też zasadnie uczyniono w rozpatrywanej sprawie. Dlatego też, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, w sprawie nie może znaleźć zastosowania art. 21 tego rozporządzenia, gdyż poprawiając wniosek o przyznanie płatności zgodnie

z tym przepisem doszłoby do naruszenia powołanego art. 14 ust. 3. Strona skarżąca była bowiem poinformowana w dniu [...] lipca 2010 r. o mającej się odbyć kontroli na miejscu. Kontrola przeprowadzona w dniu [...] września 2010 r. zakwestionowała zadeklarowane powierzchnie działek rolnych Ł i N, powodując zmniejszenie wariantu 5.1. Ponowna kontrola, która odbyła się w dniu [...] marca 2012 r., potwierdziła te nieprawidłowości.

Należy ponadto zauważyć, że sama Spółka wykazała się niekonsekwencją. Z jednej bowiem strony wskazała, że zadeklarowała we wniosku do płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 taką powierzchnię uprawianych gruntów rolnych, jaka została stwierdzona przez organ w 2009 r. oraz w opinii RDOŚ z [...] kwietnia 2010 r., i z tego powodu nie może ponosić negatywnych konsekwencji, z drugiej zaś podniosła, że w tym zakresie popełniła "oczywistą omyłkę pisarską". Tymczasem w sprawie nie może być mowy o oczywistej omyłce w rozumieniu dokumentu Komisji Europejskiej nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r., który za "oczywistą omyłkę" uznaje m.in. błędy o czysto pisarskim charakterze (literówki), błędy powstałe w wyniku obrócenia liczb, błędy w numerze obrębu czy gminy, w rejestrze, błędy w numerach sąsiadujących działek. W sprawie mamy bowiem do czynienia z niezgodnością powierzchni deklarowanej do płatności z powierzchnią stwierdzoną (faktyczną), która w sposób oczywisty wykracza poza granice "oczywistego błędu". Ponadto "oczywistej omyłki" nie sposób konsekwentnie powtarzać we wniosku, jak czyniła to strona skarżąca.

Za chybiony należy również uznać zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności – przez niezastosowanie tego przepisu. Jak bowiem trafnie podniosły organy administracji publicznej, z treści art. 2 powołanej ustawy wynika, że Agencja tworzy i prowadzi krajowy system ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "systemem". Zakres wykorzystywania systemu określa art. 5 ustawy. System ten – co wymaga podkreślenia – jest wykorzystywany w odniesieniu do każdego rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności będących w dyspozycji ARiMR, jednakże sam fakt uzyskania przez rolnika wpisu do ewidencji rolników rolnych nie obliguje automatycznie organu do przyznania i wypłaty płatności. Uzyskanie płatności uzależnione jest od spełnienia przesłanek warunkujących ich przyznanie. System ten zawiera wszelkie dane dotyczące działek ewidencyjnych, w tym powierzchnie całkowite wynikające z EGiB wraz z podziałem na określone rodzaje użytkowania, a także informacje co do przebiegu granic działek rolnych w państwowym systemie odniesień przestrzennych, o którym mowa w przepisach Prawa geodezyjnego i kartograficznego (art. 5 ust. 4). Ponadto system identyfikacji działek rolnych zawiera: wektorowe granice oraz powierzchnię maksymalnego kwalifikowanego obszaru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009 oraz identyfikatory działek ewidencyjnych zawarte w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego (art. 9a), a do jego prowadzenia wykorzystuje się w szczególności: ortofotomapy cyfrowe sporządzane zgodnie z przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego; dane z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego; dane z wniosków o przyznanie płatności oraz wyniki kontroli na miejscu (które zostały przecież wykorzystane w przypadku strony skarżącej), o których mowa w rozporządzeniu nr 1122/2009. Tym samym nie można zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, że w jej wypadku "niewykorzystano systemu".

Odnosząc się do zarzucanych naruszeń prawa procesowego, należy zauważyć, że w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach ramach systemów wsparcia bezpośredniego – według którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy – ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia przez ustawodawcę od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. W kontekście tego przepisu organ administracji publicznej zobowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ powinien to zrobić z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi dowody wskazane lub dostarczone w toku postępowania przez strony. Zatem to organy administracji, gospodarujące postępowaniem w danej sprawie, podejmują wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

W art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obowiązek organów został ograniczony jedynie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę, czy też innych uczestników postępowania. Na organach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie ciąży więc – co wymaga wyraźnego zaakcentowania - obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności bezpośrednich. Ciężar udowodnienia faktu, jak stanowi art. 3 ust. 3 tej ustawy, spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W konsekwencji tego wynik wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, a twierdzenia organu, zarówno co do ustaleń stanu faktycznego, jak i co do oceny dowodów, powinny znajdować swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy. Skoro bowiem organ – stosownie do dyspozycji art. 3 ust. 2 pkt 1 – ma stać na straży praworządności, przeto jego obowiązkiem jest wykazanie działania na podstawie prawa materialnego i prowadzenie postępowania według obowiązujących reguł procesowych oraz przywołanie w decyzji podstawy prawnej rozstrzygnięcia i sporządzenie uzasadnienia prawnego. Organ musi zatem wskazać, że działa na podstawie obowiązującej normy prawnej, scharakteryzować jej znaczenia i rozumienie (dokonać wykładni prawa), przedstawić fakty uznanych za udowodnione, ukazać proces podstawienia faktów uznanych za udowodnione pod stosowaną normę, czy normy prawne oraz określić następstwa prawne takiego procesu.

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada przedstawionym wymaganiom (w szczególności s. 6 i nast. uzasadnienia), a jako takie – wbrew twierdzeniom strony skarżącej – nie uchybia postanowieniom art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W konsekwencji nie sposób było również uznać, że organy dopuściły się wskazanych w skardze naruszeń przepisów art. 7, art. 77, art. 80 i art. 76 § 1 k.p.a.

Z tych względów – stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. – należało orzec jak w sentencji wyroku.