Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 326/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 8 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

IV SA/Po 326/18

Uzasadnienie

Prezydent Miasta Poznania decyzją z dnia 06.12.2017r. nr [...] wydaną na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm., dalej p.b.),oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., dalej jako k.p.a.) po rozpatrzeniu wniosku [...]a [...]ego (dalej skarżący) z dnia 01.09.2017r. o pozwolenie na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej - segment skrajny usytuowanego na terenie nieruchomości przy ul. [...]ej [...] w Poznaniu (działka nr geod. [...], arkusz 37, obręb Golęcin) odmówił udzielenia pozwolenia na rozbiórkę.

W jej uzasadnieniu wyjaśniono, że w dniu 01.09.2017r. skarżący złożył wniosek o wydanie pozwolenia na rozbiórkę "z uwagi na odstępstwo od projektu, brak dokumentacji i dziennika budowy" budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej - segment skrajny usytuowanego na terenie nieruchomości przy ul. [...]ej [...] w Poznaniu (działka nr geod. [...], arkusz 37, obręb Golęcin).

Skarżącego na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwano do prawidłowego wypełnienia wniosku o pozwolenie na rozbiórkę w zakresie wpisania danych planowanej inwestycji, załączników do wniosku, a także o dostarczenie pisemnej zgody wszystkich właścicieli obiektu na przedmiotową rozbiórkę. Dnia 25.09.2017r. skarżący uzupełnił brakujące dane we wniosku, a w dniu 03.10.2017r. jako większościowy współwłaściciel dostarczył swoją zgodę na przedmiotową rozbiórkę w formie uchwały sporządzonej dnia 01.09.2017r.

Pismem z dnia 16.10.2017r. organ wszczął postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie i postanowieniem z dnia 16.10.2017r. zobowiązał skarżącego do przedłożenia prawidłowej zgody wszystkich właścicieli przedmiotowej nieruchomości. W ww. postanowieniu organ wskazał także inne braki, które należało uzupełnić w celu uzyskania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę. Skarżący został wezwany postanowieniem z dnia 16.10.2017r. do przedłożenia zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych oraz opisu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia z uwzględnieniem usytuowania budynku, w granicy działki oraz stanu budynku sąsiedniego i wpływu na niego przedmiotowej rozbiórki. Skarżacy nie przedłożył jednak wymaganych dokumentów określających ww. zakres prac

Dnia 26.10.2017r. wpłynęły do sprawy uwagi strony [...]a [...]ego wraz z załącznikami (uwierzytelniona kopia dziennika budowy) w których wykazał, że przedmiotowy budynek jest w trakcie realizacji, a roboty budowlane nie zostały przerwane na okres dłuższy niż 3 lata oraz oświadczył, że jako współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości nie wyraża zgody na ww. rozbiórkę. Dnia 30.10.2017r. wpłynęło jego kolejne pismo w którym oświadczył, że prace budowlane związane z przedmiotowym obiektem są nadal kontynuowane i nie zostały przerwane na okres dłuższy niż 3 lata o czym świadczą wpisy w złożonym przez niego dzienniku budowy.

W związku z brakiem uzupełnienia wniosku o wymagane w postanowieniu z dnia 16.10.2017r. dokumenty pismem z dnia 22.11.2017r., zgodnie z art. 79a k.p.a., ponownie poinformowano skarżącego o ww. brakach, które mogą skutkować wydaniem decyzji o odmowie udzielenia pozwolenia na rozbiórkę. W wyznaczonym w ww. zawiadomieniu terminie skarżący mógł uzupełnić wniosek poprzez przedłożenie właściwych dokumentów, czego nie uczynił do dnia wydania tej decyzji.

Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 33 ust. 4 p.b. do wniosku o pozwolenia na rozbiórkę należy dołączyć:

1. zgodę właściciela obiektu;

2. szkic usytuowania obiektu budowlanego;

3. opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych;

4. pozwolenia, uzgodnienia lub opinie innych organów, a także dokumenty wymagane przepisami szczególnymi (...);

5. w zależności od potrzeb projekt rozbiórki obiektu.

Dalej wskazał, że na rozbiórkę obiektu budowlanego zgodę muszą wyrazić wszyscy współwłaściciele, gdyż zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459 ze zm., dalej k.c.), "Do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli".

Nadto obiekt objęty rozbiórką usytuowany jest na terenie wpisanym do rejestru zabytków pod numerem [...]. Zatem konieczne jest uzyskanie pozwolenia Miejskiego Konserwatora Zabytków na wykonanie robót budowlanych na terenie zabytkowego zespołu urbanistyczno - architektonicznego najstarszych dzielnic miasta. Do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę należy też dołączyć opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych.

Dnia 02.11.2017r. wpłynęło pismo skarżącego w którym ustosunkował się do postanowienia z dnia 16.10.2017r. W jego ocenie w stosunku do przedmiotowego obiektu, określanego przez niego jako samowola budowlana, nie jest wymagane pozwolenie miejskiego konserwatora zabytków, zgoda na rozbiórkę wszystkich współwłaścicieli obiektu, a także przedłożenie opisu zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych.

Jednak zdaniem organu żądane dokumenty wynikają wprost z art. 33 ust. 4 p.b.

Odnosząc się do informacji zawartej w piśmie skarżącego odnośnie toczącego się postępowania w sądzie o zniesienie współwłasności należy wskazać, że po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia przez sąd, inwestor może ewentualnie złożyć nowy kompletny wniosek o pozwolenie na rozbiórkę. Kwestia autentyczności złożonego przez [...]a [...]ego dziennika budowy zostanie zbadana przez Prokuraturę Rejonową Poznań Grunwald.

Istotne jest, że w Wydziale Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta Poznania zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie wygaśnięcia z mocy prawa decyzji Prezydenta Miasta Poznania nr [...] z dnia 31.12.1999r., znak [...] o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego z przyłączami: wodociągowym, kanalizacyjnym, gazowym oraz wewnętrzna instalacją gazową przy ul. [...]ej [...] w Poznaniu przeniesionej decyzją z dnia 18.11.2003r., znak [...] na rzecz [...]i i [...]a [...]ch oraz [...]a [...]ego. Decyzja ta obecnie pozostaje w obrocie prawnym, gdyż postępowanie wszczęte w sprawie jej wygaśnięcia zostało zawieszone postanowieniem z dnia 20.11.2017r. z uwagi na pismo skierowane przez pełnomocnika inwestora do Prokuratury Rejonowej Poznań Grunwald w sprawie o podejrzenie popełnienia przestępstwa związanego ze sfałszowaniem wpisów w dzienniku budowy.

Podsumowując, skarżący nie zastosował się do postanowienia z dnia 16.10.2017r., a także do ponownego zawiadomienia z dnia 22.11.2017r. Nadto z zebranego materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy obiekt jest w trakcie realizacji, a zatem zgodnie z art. 35 ust. 3 p.b. wydana decyzja jest zasadna.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł [...] [...] wnosząc o jej uchylenie w trybie art. 132 k.p.a. i wydanie decyzji zgodnej z wnioskiem strony, lub o jej uchylenie w całości i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy w trybie art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a., względnie o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w trybie art. 138 § 2 k.p.a.

W uzasadnieniu zarzucono, iż nie zostały zachowane przepisy art. 7, 8 i 9 k.p.a. Postępowanie administracyjne nie jest oparte o faktyczny materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy a szczególnie bez uwzględnienia analizy przedłożonego przez W. [...]ego sfałszowanego Dziennika Budowy. Wydana decyzja narusza przepis art. 199 k.c., gdyż narusza prawo własności większościowego współwłaściciela [...]a [...]ego posiadającego udział 3/4 w stosunku do ¼ udziału [...]a [...]ego w przedmiotowej nieruchomości.

Organ, który wydał dziennik budowy pomija fakt, iż jest on sfałszowany przez [...]a [...]ego i w tym zakresie dopuszcza obecny stan zapisów w dzienniku wykonanych przez kierownika budowy, które są antydatowane, wskazując w uzasadnieniu, iż [...] [...] przedstawił kopię dziennika budowy, a nie oryginał i przez co wykazał, iż przedmiotowa budowla jest w trakcie realizacji, a roboty budowlane nie zostały przerwane na okres dłuższy niż trzy lata. Prace budowlane na budowie, które są wpisane do dziennika budowy, nie były wykonywane przez okres co najmniej 13 lat.

Obowiązuje decyzja Nr [...] z dnia 16 października 1998 roku, w której są wydane warunki zabudowy dla dwóch działek, a nie jednej działki. Zatem obecna budowa nie jest zgodna z otrzymaną decyzją o warunkach zabudowy.

Nie zbadano w jakim udziale współwłaścicielem jest [...] [...], oraz czy ma on prawo działać samodzielnie w imieniu pozostałych współwłaścicieli. [...] [...] nie ma prawa prowadzenia jakichkolwiek prac budowlanych bez zgody drugiego współwłaściciela [...]a [...]ego, który jest większościowym udziałowcem (3/4).

Organ domagał się od skarżącego uzupełnienia braków i przedłożenia opinii Konserwatora Zabytków, która nie jest istotna dla tego postępowania. Nie jest bowiem możliwym uzyskanie opinii Konserwatora Zabytków w przypadku samowoli budowlanej, ponieważ budowla nie ma pozwolenia na użytkowanie, a w związku z tym nie może być wpisana do Ewidencji lub Rejestru Zabytków.

Wydanie decyzji o rozbiórce samowoli budowlanej ma na celu utworzenie nowych dokumentów, które pozwolą na dokończenie zamierzonej budowy oraz uzyskanie pozwolenia na jego użytkowanie na podstawie prawidłowo uzupełnionego nowego dziennika budowy wraz z projektem zamiennym.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia 08.02.2018r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W jej uzasadnieniu wyjaśniono, że w dniu 01 września 2017 r. skarżący złożył do Prezydenta Miasta Poznania wniosek o wydanie decyzji pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej - segment skrajny usytuowanego na dz. nr ewid. [...] (ark. 37, obręb Golęcin), przy ul. [...]ej [...] w Poznaniu. Wezwaniem z dnia 13 września 2017 r. organ I instancji zobowiązał skarżącego w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braków podania. Dnia 27 września 2017 r. skarżący złożył wyjaśnienia w sprawie. Postanowieniem z dnia 16 października 2017 r. nałożono na niego obowiązek usunięcia nieprawidłowości poprzez dostarczenie brakujących dokumentów. W dniu 26 października 2018 r. do organu I instancji wpłynęło oświadczenie współwłaściciela budynku [...]a [...]ego, z którego wynika, że nie wyrażał on i nie wyraża zgody na rozbiórkę budynku zlokalizowanego przy ul. [...]ej [...] w Poznaniu. Dodatkowo przedłożył on kopię projektu budowlanego budynku mieszkalnego przy ul. [...]ej [...], dziennik budowy, którego zgodność z oryginałem została poświadczona przez pracownika organu I instancji, kopię zgłoszenia zmiany kierownika budowy oraz kopię oświadczenia kierownika budowy. W dniu 30 października 2017 r. wpłynęło oświadczenia [...]a [...]ego z którego wynika, że "prace budowlane są kontynuowane, a budowa nie została przerwana na okres dłuższy jak 3 lata, o czym świadczą wpisy w dzienniku budowy". W dniu 02 listopada 2017 r. wpłynęło pismo skarżącego ustosunkowujące do wydanego postanowienia oraz złożonego dziennika budowy przez [...]a [...]ego i stwierdzając, że nastąpiło poświadczenie nieprawdy zapisanej w dzienniku budowy. W aktach sprawy znajduje się również zawiadomienie skarżącego do Prokuratury Rejonowej Poznań - Grunwald w Poznaniu o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 273 k.k. w zw. z art. 271 i 272 k.k.

Zawiadomieniem z dnia 22 listopada 2017 r. poinformowano strony o możliwości zapoznania się z aktami w sprawie, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wskazano również zgodnie z art. 79a k.p.a. o nieuzupełnieniu wszystkich braków wskazanych w postanowieniu z dnia 25 września 2017 r. W dniu 06 grudnia 2017 r. wpłynęło wyjaśnienie w sprawie wydania decyzji pozwolenia na rozbiórkę.

Zgodnie z treścią przepisu art. 33 ust. 4 p.b. do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę należy dołączyć:

1. zgodę właściciela obiektu;

2. szkic usytuowania obiektu budowlanego;

3. opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych;

4. opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia;

5. pozwolenia, uzgodnienia lub opinie innych organów, a także inne dokumenty, wymagane przepisami szczególnymi; nie dotyczy to uzgodnienia i opinii uzyskiwanych w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000;

6. w zależności od potrzeb, projekt rozbiórki obiektu.

Złożenie przez wnioskodawcę kompletu dokumentów wskazanych w przepisach prawa powoduje, że zostały spełnione wszystkie wymogi dotyczące wydania pozwolenia na rozbiórkę i organ rozpatrujący wniosek zobowiązany jest do wydania decyzji pozwolenia na rozbiórkę.

Stwierdzono, że skarżący nie przedłożył wymaganych prawem dokumentów, zwłaszcza zgody jednego ze współwłaścicieli obiektu. Ponadto współwłaściciel nieruchomości [...] [...], złożył oświadczenie o nie wyrażeniu zgody na rozbiórkę budynku zlokalizowanego przy ul. [...]ej [...] w Poznaniu. Jak słusznie zauważył organ I instancji, wątpliwości nie pozostawia fakt, że na rozbiórkę obiektu budowlanego muszą wyrazić wszyscy właściciele nieruchomości. Jak stanowi bowiem art. 199 k.c., "do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli", W myśl art. 33 ust. 4 pkt 1 p.b. do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę załączyć należy zgodę właściciela obiektu. Skarżący nie przedłożył również wymaganego przepisami prawa opisu zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych oraz opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia. O konieczności załączenia ww. dokumentów stanowi art. 33 ust. 4 pkt 3 oraz pkt 4 p.b.

Skarżący nie wywiązał się również obowiązku z wynikającego z pkt 3 postanowienia Prezydenta Miasta Poznania z dnia 16 października 2017 r. W sprawie bezsprzecznym jest, że budynek, którego dotyczy złożony wniosek o wydanie pozwolenia na rozbiórkę znajduje się na terenie zabytkowego zespołu urbanistyczno-architektonicznego najstarszych dzielnic miasta wpisanego do rejestru 06 października 1982 r. (nr rej. [...]). Jak stanowi art. 39 ust. 1 p.b. "prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków". Pod pojęciem robót budowlanych określonych w ww. przepisie ustawodawca definiuje również prace polegające na rozbiórce obiektu budowlanego, dlatego też organ I instancji zasadnie wezwał wnioskodawcę do przedstawienia decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków dla Miasta Poznania dotyczącego planowanej rozbiórki budynku z uwagi na usytuowanie budynku na obszarze wpisanym do rejestru zabytków (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II OSK 1726/09, II OSK 2152/10, wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 960/10, wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 318/09), czego skarżący nie wypełnił.

Wskazane w decyzji organu I instancji oraz organu odwoławczego przepisy prawa nie budzą wątpliwości interpretacyjnych. Prawo budowlane wskazuje wprost, jakie dokumenty należy załączyć w celu uzyskania pozwolenia na rozbiórkę obiektu budowlanego. Brak któregokolwiek dokumentu, zwłaszcza brak zgody współwłaściciela, uniemożliwia wydanie przez organ administracji architektoniczno-budowlany pozwolenia na rozbiórkę w sposób zgodny z przepisami prawa.

Z analizy akt sprawy nie wynika naruszenie przepisów postępowania na które wskazuje skarżący w odwołaniu, zawartych w art. 7, 8, 9 k.p.a. W wydanym przez Prezydenta Miasta Poznania postanowieniu z dnia 16 października 2017 r. (znak UA-VI-A04.6740.2308.2017) na podstawie art. 35 ust. 3 p.b. organ I instancji wyraźnie wskazał jakie dokumenty należy dostarczyć w celu wydania pozwolenia na rozbiórkę budynku zlokalizowanego przy ul. [...]ej [...] w Poznaniu, a skarżący tych dokumentów nie uzupełnił. Nie ma znaczenia dla wydanej decyzji przedłożony przez [...]a [...]ego dziennik budowy, ani również możliwe późniejsze rozstrzygnięcie sprawy przez Prokuraturę Rejonową Poznań - Grunwald w Poznaniu w zakresie sfałszowania dokonanych w nim wpisów.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...] [...] wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz błędnego określenia: budynek mieszkalny jednorodzinny w zabudowie szeregowej-skrajnej, gdy rzeczywisty stan to: budowla budynku mieszkalnego w stanie surowym otwartym zadaszonym w zabudowie szeregowej skrajnej z dużym odstępstwem od projektu zasadniczego.

2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 7 zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy.

Równocześnie wskazał, iż należy zastosować w tej sprawie art. 145a § 1 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego jest uregulowanie stanu prawnego nieruchomości gruntowej składającej się z dwóch działek: [...] i [...]. Działka [...] jest zabudowana budowlą, a działka nr [...] nie jest zabudowana, a powinna być zabudowana zgodnie z wydanymi warunkami zabudowy dla tych nieruchomości gruntowych. Działka nr [...] jest zabudowana budowlą w stanie surowym otwartym zadaszonym z odstępstwem od projektu zasadniczego.

Brak jest oryginalnego dziennika budowy oraz oryginału projektu. Przedłożone kopie dziennika budowy są niezgodne ze stanem faktycznym. Wszystkie przedstawione dowody przez [...]a [...]ego, udziałowca w 1/4, przedmiotowej nieruchomości gruntowej są antydatowane i sfałszowane.

Określenie w prowadzonym postępowaniu administracyjnym budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej - segment skrajny, jest błędne, gdyż stan faktyczny obecnego placu budowy to : segment skrajny w stanie surowym zadaszonym otwartym z odstępstwem od projektu zasadniczego.

Zgodnie z art. 34 ust. 1 p.b. projekt budowlany powinien spełniać wymagania określone w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu. W tym przypadku warunki nie są spełnione, ponieważ jest zabudowana jedna działka, a nie dwie.

Zgodnie z art.39 ust.3 p.b. w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów nie wpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem zabytków.

W tym przypadku nie ma zastosowania art. 33 ust. 4 p.b., gdyż podstawą do wpisu ewidencji jest pozwolenie na użytkowanie i dokonanie wpisu do rejestru zabytków jako budowli o znaczeniu historycznym a nie inwestycja, która nie posiada żadnych warunków aby była wymagana zgoda Konserwatora Zabytków.

Wskazanie w zaskarżonej decyzji, iż jest to budynek mieszkalny jednorodzinny, jest błędne, gdyż z odpisu z Księgi wieczystej numer [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu, V Wydział Ksiąg Wieczystych wynika, że w dziale I są zapisane działki nr [...] i [...] jako teren jest niezabudowany.

Wojewoda Wielkopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia 08.02.2018r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia 06.12.2017r. nr [...] odmawiającą [...]owi [...]emu udzielenia pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej - segment skrajny usytuowanego na terenie nieruchomości przy ul. [...]ej [...] w Poznaniu (działka nr geod. [...], arkusz 37, obręb Golęcin).

Podstawę materialnoprawną kontrolowanych decyzji stanowi ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm., dalej p.b.),

Jak trafnie wskazały organy obu instancji zasadniczym przepisem znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie jest art.33 ust.4 p.b. Przepis ten normuje wymogi, których spełnienie jest niezbędne do przyjęcia, że wniosek o pozwolenie na rozbiórkę jest pozbawiony braków, a tym samym należy go rozpoznać merytorycznie. Artykuł 38 ust.4 p.b. stanowi, że do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę należy dołączyć:

1) zgodę właściciela obiektu;

2) szkic usytuowania obiektu budowlanego;

3) opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych;

4) opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia;

5) pozwolenia, uzgodnienia lub opinie innych organów, a także inne dokumenty, wymagane przepisami szczególnymi; nie dotyczy to uzgodnienia i opinii uzyskiwanych w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000;

6) w zależności od potrzeb, projekt rozbiórki obiektu.

5. Projekt budowlany i inne dokumenty, o których mowa w ust. 2-4, zawierające informacje niejawne mogą być za zgodą organu administracji architektoniczno-budowlanej przechowywane przez inwestora.

W art.33 ust.6 p.b. wskazano, że w przypadku wezwania do usunięcia braków innych niż braki, o których mowa w art. 35 ust. 1, stosuje się art. 64 § 2 k.p.a., z tym że wezwanie wnoszącego do usunięcia braków nie powinno nastąpić później niż po upływie 14 dni od dnia wpływu wniosku.

Organ I instancji trafnie dostrzegł braki przedmiotowego wniosku i na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwał skarżącego do prawidłowego wypełnienia wniosku o pozwolenie na rozbiórkę w zakresie wpisania danych planowanej inwestycji, załączników do wniosku, a także o dostarczenie dokumentu zgody wszystkich właścicieli obiektu na przedmiotową rozbiórkę. Dnia 25.09.2017r. skarżący uzupełnił brakujące dane we wniosku, natomiast w dniu 03.10.2017r. dostarczył zgodę na przedmiotową rozbiórkę współwłaściciela większościowego przedmiotowej nieruchomości (czyli swoją) w formie uchwały sporządzonej dnia 01.09.2017r.

Postanowieniem z dnia 16.10.2017r. organ I instancji zobowiązał skarżącego do przedłożenia prawidłowej zgody wszystkich właścicieli przedmiotowej nieruchomości, opisu zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych oraz opisu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia z uwzględnieniem usytuowania budynku w granicy działki oraz stanu budynku sąsiedniego i wpływu na niego przedmiotowej rozbiórki , a także do złożenia ostatecznej decyzji pozwolenia Miejskiego Konserwatora Zabytków dla Miasta Poznania na rozbiórkę przedmiotowego obiektu zgodnie z art. 39 ust.1 w zw. z art.36 ust.1 p.b., gdyż przedmiotowy budynek znajduje się na obszarze zabytkowego zespołu urbanistyczno – architektonicznego najstarszych dzielnic miasta wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...]. Skarżący został wezwany postanowieniem z dnia 16.10.2017r. do uzupełnienia w/w braków, których jednak nie uzupełnił.

Natomiast dnia 26.10.2017r. wpłynęły uwagi strony [...]a [...]ego do sprawy wraz z załącznikami (uwierzytelniona kopia dziennika budowy) w których wskazał on, że przedmiotowy budynek jest w trakcie realizacji, a roboty budowlane nie zostały przerwane na okres dłuższy niż 3 lata. Przede wszystkim zaś oświadczył, że jako współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości nie wyraża zgody na ww. rozbiórkę. Dnia 30.10.2017r. wpłynęło jego kolejne pismo w którym oświadczył, że prace budowlane związane z przedmiotowym obiektem są nadal kontynuowane i nie zostały przerwane na okres dłuższy niż 3 lata o czym świadczą wpisy w przedłożonym przez niego dzienniku budowy.

W związku z brakiem uzupełnienia wniosku o wymagane w postanowieniu z dnia 16.10.2017r. dokumenty pismem z dnia 22.11.2017r., zgodnie z art. 79a k.p.a., organ I instancji ponownie poinformował skarżącego o ww. brakach, które mogą skutkować wydaniem decyzji o odmowie udzielenia pozwolenia na rozbiórkę. W wyznaczonym w ww. zawiadomieniu terminie skarżący mógł uzupełnić wniosek poprzez przedłożenie właściwych dokumentów. Do dnia wydania tej decyzji nie uzupełniono wniosku o wymagane dokumenty.

Tak więc skarżący nie zastosował się do postanowienia z 16.10.2017 r. oraz zawiadomienia z 22.11.2017 r. Przede wszystkim skarżący, mimo wezwań do uzupełnienia braków, nie przedłożył zgody wszystkich współwłaścicieli budynku, a także nie przedstawił zgody Miejskiego Konserwatora Zabytków (budynek znajduje się w obszarze ochrony konserwatorskiej). Ponadto nie przedłożył również dokumentów określających zakres i sposób prowadzenia robót rozbiórkowych.

Zasadniczą kwestia wymagającą oceny Sądu w niniejszej sprawie było to, czy w kontrolowanym przypadku wymagana była zgoda wszystkich współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, czy jedynie zgoda współwłaścicieli większościowych. Niespornym jest bowiem, że współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości jest skarżący [...] [...] w udziale ¾ części oraz uczestnik postępowania [...] [...] w udziale ¼ części (k.36 i 57 akt admin.). fakt ten zresztą przyznaje sam skarżący w swym odwołaniu i skardze.

Skarżący złożył uchwałę z dnia 01.09.2017r. podjętą przez niego jako współwłaściciela większościowego, o rozbiórce budynku posadowionego na działce nr [...] położonej w Poznaniu przy ul. [...]ej [...]. Uchwała ta jednak nie jest wystarczająca, by przyjąć, że został spełniony wymóg uzyskania zgody określonej w art.33 ust.4 pkt 1 p.b. Z akt sprawy wynika bowiem, że współwłaściciel nieruchomości [...] [...] nie wyraził zgody na rozbiórkę przedmiotowego budynku. Prawo własności nie jest prawem bezwzględnym; doznaje szeregu ograniczeń ustawowych, m. in. ze względu na konieczną ochronę praw osób trzecich lub – jak w sprawie niniejszej – współwłaścicieli. Współwłaściciel może samodzielnie dokonywać czynności mających za przedmiot nieruchomość wspólną tylko w zakresie tzw. zwykłego zarządu rzeczą (art. 199 k.c.). W ocenie Sądu orzekającego rozbiórka bezsprzecznie przekracza zakres zwykłego zarządu i wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli.

Ocena, czy dane zamierzenie inwestycyjne jest zamierzeniem przekraczającym zakres zwykłego zarządu dokonywana jest wstępnie przez inwestora, a następnie jest ona weryfikowana przez organ administracji. Organ administracji jest uprawniony do dokonania takiej oceny samodzielnie. Brak jest podstaw do przyjęcia, że każde wykorzystanie nieruchomości wspólnej na cele budowlane jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Tym samym nie ma wymogu, by współwłaściciel chcący wykorzystać wspólną nieruchomość na cele budowlane zawsze musiał posiadać zgodę wszystkich współwłaścicieli, a w przypadku jej braku musiał uzyskać zgodę sądu powszechnego (tak NSA w wyroku z 26.10.2016r., sygn. II OSK 131/15, publ. CBOSA)

Zgoda wszystkich współwłaścicieli bądź w przypadku jej braku orzeczenie sądu powszechnego wymagane są wówczas, gdy planowane roboty budowlane rzeczywiście przekraczają zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną. Okoliczność tę może stwierdzić sam inwestor bądź też organ administracji. Nie można wymagać od inwestora, by z góry zakładał, że inwestycja na nieruchomości wspólnej przekracza zakres zwykłego i w przypadku braku zgody wszystkich współwłaścicieli występował do sądu tylko po to, by uzyskać orzeczenie sądu stwierdzające, że czynność nie przekracza zwykłego zarządu i zgoda wszystkich współwłaścicieli nie jest wymagana. Jeśli orzeczenie takie zostanie przez sąd wydane, to będzie ono oczywiście wiązać organy administracji. Jeśli jednak inwestor orzeczeniem takim nie dysponuje, to jak to zostało już wcześniej wskazane, organ administracji jest uprawniony do dokonania samodzielnej oceny, czy z uwagi na zakres planowanych robót wykorzystanie wspólnej nieruchomości mieści się w granicach zwykłego zarządu nieruchomością, czy też przekracza zwykły zarząd.

W myśl art.195 k.c. własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). W kontrolowanym przypadku występuje współwłasność ułamkowa (.art.196 § 1 k.c.).

Według art.198 k.c. każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Jednak w myśl art. 199 k.c. do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. Zgodnie z art.201 k.c. do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. W braku takiej zgody każdy ze współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności.

Kodeks cywilny nie zawiera definicji czynności zwykłego zarządu lub przekraczającej zwykły zarząd. Ustawodawca określenie tych pojęć pozostawił do wyjaśnienia praktyce sądów i doktrynie. Pojęcia te są względne.Nie jest możliwe przyjęcie jednolitego kryterium do ich rozgraniczenia, gdyż kryterium to można ustalić jedynie w konkretnych okolicznościach faktycznych. Ogólnie uważa się, że czynności zwykłego zarządu to załatwianie spraw związanych z normalną eksploatacją rzeczy, pobieranie pożytków i dochodów, uprawa gruntu, konserwacja, administracja i szeroko rozumiana ochrona w postaci różnych czynności zachowawczych,

Przyjmuje się, że czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu są czynności np. użyczenia lokalu, sprzedaż nieruchomości. Według poglądu Sądu Najwyższego (wyrażonego w orzeczeniu z 11.10.1990r., sygn. III ARN 15/90, publ. OSP 6/91, poz. 163) wzniesienie stałego obiektu budowlanego na nieruchomości stanowiącej współwłasność jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu i wymaga zgody wszystkich uprawnionych do decydowania w tej sprawie. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność kilku osób, a tylko jeden ze współwłaścicieli ubiega się o pozwolenie na budowę, niedopuszczalne jest wydanie decyzji o takim pozwoleniu na rzecz wszystkich współwłaścicieli. Pozwolenie na budowę może być wydane tylko tej osobie, która wystąpiła z wnioskiem w tej sprawie, po przedstawieniu przez wnioskodawcę dowodu, że pozostali współwłaściciele wyrażają na to zgodę (tak wyrok NSA z 17.08.1998r., sygn. IV SA 585/16, publ. "Wspólnota 48/98, s.27). Sąd orzekający podziela powyższe poglądy dotyczące pozwolenia na budowę, przy czym w ocenie Sądu orzekającego na zasadzie analogii odnoszą się one także do pozwolenia na rozbiórkę.

W świetle powyższego i w realiach ustalonego stanu faktycznego niewątpliwie w kontrolowanej sprawie rozbiórka przedmiotowego obiektu jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu wymagającą zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, której w tym przypadku brak. Wprawdzie skarżący podnosił na rozprawie argument o niewielkiej wartości tego obiektu, jednak w świetle analizy złożonych fotografii nieprawdopodobne jest twierdzenie skarżącego, że jego wartość wynosi tylko ok. 6.000 zł. Wskazuje na to skala i stopień zaawansowania inwestycji wynikające m.in. z fotografii złożonych do akt na rozprawie w dniu 13.06.2018r. oraz złożonego na tej rozprawie oświadczenia uczestnika postępowania [...]a [...]ego. Ponadto nie tylko wartość, ale także charakter czynności jaką jest rozbiórka, jej wpływ na wykorzystanie nieruchomości i ostateczny, nieodwracalny charakter prowadzą do wniosku, że rozbiórka obiektu budowlanego co do zasady ma charakter czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu.

Reasumując ten wątek zdaniem Sądu orzekającego w tym przypadku pozwolenie na rozbiórkę jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu i w związku z tym wymaga zgody wszystkich właścicieli, której w tej sprawie nie przedstawiono.

Niespornym jest, że przedmiotowa nieruchomość na której znajduje się sporny budynek, którego dotyczy złożony wniosek o wydanie pozwolenia na rozbiórkę, znajduje się na terenie zabytkowego zespołu urbanistyczno-architektonicznego najstarszych dzielnic miasta wpisanego do rejestru 06 października 1982 r. (nr rej. [...]). Jak stanowi art. 39 ust. 1 p.b. "prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków". Pod pojęciem robót budowlanych określonych w ww. przepisie ustawodawca definiuje również prace polegające na rozbiórce obiektu budowlanego. Dlatego też organ I instancji zasadnie wezwał skarżącego do przedstawienia decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków dla Miasta Poznania dotyczącego planowanej rozbiórki budynku z uwagi na usytuowanie budynku na obszarze wpisanym do rejestru zabytków (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II OSK 1726/09, II OSK 2152/10, wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 960/10, wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 318/09).

Nie ma racji skarżący wskazując, że zgodnie z art. 39 ust. 3 p.b. "W stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków." W niniejszej sprawie przepis ten nie ma zastosowania, ponieważ, przedmiotowy budynek znajduje się na obszarze zabytkowego zespołu urbanistyczno-architektonicznego wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...]. Tym samym obowiązek pozyskania pozwolenia konserwatora zabytków spoczywał na inwestorze, a nie na organie. Jednak skarżący nie złożył pozwolenia na prowadzenie rozbiórki, wydanego przez Miejskiego Konserwatora Zabytków dla Miasta Poznania.

W świetle powyższego wobec braku zgody współwłaściciela na rozbiórkę spornego budynku oraz braku decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków dla Miasta Poznania dotyczącej planowanej rozbiórki budynku organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że nie jest możliwe wydanie pozwolenia na rozbiórkę przedmiotowego obiektu.

Nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia to, czy organ nazywa przedmiotowy budynek: budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie szeregowej - skrajnej, czy budowlą budynku mieszkalnego w stanie surowym, otwartym, zadaszonym (tak jak wskazuje skarżący w skardze). Bez względu na to jak organ nazwałby przedmiotowy obiekt budowlany, to wniosek o pozwolenie na rozbiórkę musi spełniać wymagania z art. 33 ust. 4 p.b. Z akt sprawy wynika, że mimo wezwań wymagania nie zostały przez inwestora spełnione.

Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje również kwestia dotycząca decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z 16.10.1998 r., a także prawidłowość prowadzenia dziennika budowy.

Także błąd pisarski dotyczący tego, że [...] [...] złożył oświadczenie w dniu 26.10.2018 r. (data, której jeszcze nie było) pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Wobec powyższego, ponieważ organy obu instancji wydały trafne decyzje, na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.