Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4317/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora Politechniki Częstochowskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 312/20 w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Rektora Politechniki Częstochowskiej z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej orzekającej o przyjęciu na studia stacjonarne 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od K. C. na rzecz Rektora Politechniki Częstochowskiej kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 17 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 312/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi K. C. na decyzję Rektora Politechniki Częstochowskiej z [...] marca 2020 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej orzekającej o przyjęciu na studia stacjonarne: 1) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Zarządzania Politechniki Częstochowskiej z [...] stycznia 2020 r., nr [...]; 2) zasądził od Rektora Politechniki Częstochowskiej na rzecz skarżącego kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych

i prawnych.

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2020 r. Rektor Politechniki Częstochowskiej utrzymał w mocy decyzję Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Zarządzania Politechniki Częstochowskiej z [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie uchylenia – po wznowieniu postępowania - ostatecznej decyzji Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Zarządzania Politechniki Częstochowskiej z [...] października 2011 r., nr [...], w przedmiocie przyjęcia skarżącego K. C. na I rok studiów stacjonarnych drugiego stopnia na kierunek Zarządzanie – nurt psychologiczno-socjologiczny roku akademickiego 2011/2012.

W podstawie prawnej Rektor powołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 17 pkt 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeksu Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256; zwanej dalej "k.p.a.") w związku z art. 69 ust. 3, art. 70 ust. 1 oraz art. 72 ust. 1, 3 i 4 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r. poz. 85).

W uzasadnieniu wskazał, że w 2011 r. skarżący, jako student III roku studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku Zarządzanie, złożył do Wydziału Zarządzania Politechniki Częstochowskiej pracę dyplomową (licencjacką) pt.: "[...] ". Następnie przystąpił do egzaminu dyplomowego licencjata, uzyskując z tego egzaminu ocenę pozytywną. Decyzją z [...] września 2011 r., zawartą w protokole egzaminu licencjackiego, Komisja Egzaminacyjna Wydziału Zarządzania Politechniki Częstochowskiej orzekła o nadaniu skarżącemu tytułu zawodowego licencjata. Powyższe stało się podstawą wydania skarżącemu przez Wydział Zarządzania Politechniki Częstochowskiej dyplomu nr [...] z [...] października 2011 r. stwierdzającego ukończenie studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku Zarządzanie.

Następnie skarżący złożył do Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Zarządzania Politechniki Częstochowskiej dokumenty przewidziane w trybie postępowania kwalifikacyjnego, w tym między innymi dyplom ukończenia studiów stacjonarnych pierwszego stopnia. Zgodnie z uchwałą Senatu Politechniki Częstochowskiej nr 160/2009/2010 z 24 marca 2010 r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji na studia pierwszego i drugiego stopnia w roku akademickim 2011/2012, kandydatów na studia drugiego stopnia kwalifikowano na podstawie konkursu dyplomów. Decyzją z [...] października 2011 r., nr [...] , Komisja Rekrutacyjna Wydziału Zarządzania Politechniki Częstochowskiej orzekła o przyjęciu skarżącego na I rok studiów stacjonarnych drugiego stopnia na kierunku Zarządzanie w roku akademickim 2011/2012.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z [...] grudnia 2014 r., sygn. akt [...] , skarżący został prawomocnie uznany za winnego popełnienia występku z art. 115 ust. 1 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, tj. tego, że przywłaszczył sobie cudze autorstwo pracy licencjackiej.

Decyzją z [...] grudnia 2015 r., wydaną na podstawie art. 193 i art. 207 ust. 2 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), Rektor Politechniki Częstochowskiej stwierdził nieważność postępowania w sprawie nadania skarżącemu tytułu zawodowego licencjata na kierunku Zarządzanie, unieważniając jednocześnie między innymi decyzję Komisji Egzaminacyjnej Wydziału Zarządzania o nadaniu tytułu licencjata zawartą w protokole egzaminu licencjackiego z [...] września 2011 r. oraz dyplom o nr [...] wydany przez Wydział Zarządzania Politechniki Częstochowskiej [...] października 2011 r.

Decyzją z [...] stycznia 2020 r. Komisja Rekrutacyjna Wydziału Zarządzania Politechniki Częstochowskiej, po uprzednim wznowieniu postępowania, uchyliła ostateczną decyzję tej Komisji z [...] października 2011 r., nr [...] , orzekającą o przyjęciu skarżącego na I rok studiów stacjonarnych drugiego stopnia. W podstawie prawnej Komisja powołała m.in. art. 151 § 1 ust. 2 i art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a w uzasadnieniu wskazała na dwie okoliczności: przyjęcie skarżącego na studia drugiego stopnia w oparciu o dyplom nr [...] z [...] października 2011 r. oraz to, że decyzją z [...] grudnia 2015 r. Rektor Politechniki Częstochowskiej stwierdził nieważność postępowania w sprawie nadania skarżącemu tytułu zawodowego licencjata potwierdzonego ww. dyplomem.

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2020 r., po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Rektor utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Zarządzania Politechniki Częstochowskiej. Przytoczył treść art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz stwierdził, że dowód w postaci dyplomu licencjata z [...] października 2011 r. okazał się fałszywy, a to na jego podstawie Komisja Rekrutacyjna ustaliła istotną dla sprawy okoliczność faktyczną, tj. fakt posiadania przez skarżącego tytułu licencjata, co stanowiło warunek przyjęcia go na studia magisterskie. Zatem okolicznością faktyczną, która legła u podstaw wydania zaskarżonej decyzji, było fałszerstwo dowodu – dyplomu licencjata, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a nie – jak twierdziła strona w odwołaniu – wydanie przez Rektora decyzji z [...] grudnia 2015 r., stwierdzającej nieważność postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego licencjata. Zdaniem Rektora skarżący nie spełniał wymogów przyjęcia na studia magisterskie dlatego, że posłużył się fałszywym dyplomem, a nie dlatego, że na skutek ujawnienia tego fałszerstwa Rektor dyplom ten unieważnił.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gliwicach wniósł skarżący. Zaskarżonej decyzji zarzucił m.in.:

1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że wydany absolwentowi dokument w postaci dyplomu ukończenia studiów może okazać się fałszywy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a co za tym idzie, stanowić podstawę wznowienia innego postępowania, w sytuacji gdy:

- zgodnie z art. 167 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym dyplom ukończenia studiów stanowi jedynie potwierdzenie uzyskania tytułu zawodowego;

- podstawę nadania tytułu zawodowego stanowi decyzja właściwej Komisji Egzaminacyjnej;

- dyplom nie może zatem poświadczać nieprawdy, a co za tym idzie, okazać się fałszywy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., jeżeli jest on absolwentowi wydawany w związku z funkcjonującą w dacie jego wydania w obrocie prawnym ostateczną decyzją Komisji Egzaminacyjnej o nadaniu takiemu absolwentowi tytułu zawodowego, gdyż dyplom zaświadcza jedynie o istnieniu takiej decyzji i nie jest to wówczas okoliczność nieprawdziwa;

2) nieuzasadnionym przyjęciu za organem pierwszej instancji, że art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. winien stanowić podstawę prawną wszczęcia postępowania wznowieniowego w niniejszej sprawie i uchylenia decyzji ostatecznej, w sytuacji gdy:

- brak było prawomocnego orzeczenia sądu lub innego uprawnionego organu, stwierdzającego sfałszowanie dowodu, który mógłby być podstawą wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.,

- brak było dowodu, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności, a jednocześnie który okazał się fałszywy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.,

- nie zachodziły okoliczności z art. 145 § 2 i § 3 k.p.a., jak również organy obu instancji żadnych przesłanek w tym zakresie nie wykazały,

- rzeczywistą i prawdziwą podstawę faktyczną wszczęcia niniejszego postępowania i wydania zaskarżonej decyzji stanowiło wydanie przez Rektora Politechniki Częstochowskiej ostatecznej decyzji z [...] października 2015 r. stwierdzającej nieważność postępowania w sprawie nadania stronie tytułu zawodowego licencjata na Wydziale Zarządzania Politechniki Częstochowskiej, unieważniającej jednocześnie między innymi decyzję Komisji Egzaminacyjnej Wydziału Zarządzania o nadaniu tytułu zawodowego Iicencjata oraz dyplom o nr [...] wydany przez Wydział Zarządzania Politechniki Częstochowskiej [...] października 2011 r., w związku z czym brak było podstaw faktycznych dla przyjęcia art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jako podstawy prawnej wznowienia postępowania i uchylenia decyzji ostatecznej, gdyż w realiach niniejszej sprawy co najwyżej mogły zachodzić przesłanki z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. (czego wyrazem było uzasadnienie decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji).

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że jest ona zasadna. Przytoczył art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Wskazał, że w orzecznictwie wyraża się pogląd, zgodnie z którym wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wymaga wystąpienia łącznie trzech warunków: po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu. Po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Trzecim warunkiem jest, aby fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Przez istotne okoliczności faktyczne należy rozumieć fakty, które dotyczą bezpośrednio danej sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem postępowania zakończonego decyzją ostateczną oraz mają znaczenie prawne. Określenie "danej sprawy" wskazuje, że posłużenie się fałszywym dowodem winno nastąpić w tej samej sprawie, w której wznawia się postępowanie, a nie jakiejś innej, nawet z nią związanej.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją Rektor utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o uchyleniu decyzji z [...] października 2011 r. o przyjęciu strony na I rok studiów drugiego stopnia. W jej podstawie prawnej organ pierwszej instancji powołał art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., natomiast w uzasadnieniu podniósł, że [...] października 2011 r. Komisja wydała decyzję o przyjęciu strony na studia na podstawie dyplomu z [...] października 2011 r.

Zdaniem tego Sądu podstawą rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej z [...] października 2011 r. o przyjęciu skarżącego na studia magisterskie nie były zatem ustalenia odnoszące się do pracy licencjackiej (bo ta została już oceniona w innym postępowaniu, zakończonym odrębną decyzją z [...] września 2011 r. o nadaniu tytułu licencjata), lecz sam fakt wydania tej drugiej decyzji - o nadaniu tytułu zawodowego licencjata i wydanie na jej podstawie dyplomu [...] października 2011 r. Brak jest zatem, wskazanej jako warunek trzeci, tożsamości postępowania, w którym posłużono się sfałszowanym dowodem (w znaczeniu fałszu intelektualnego przypisującego autorstwo pracy licencjackiej skarżącemu, podczas gdy w rzeczywistości były nimi inne osoby) oraz tego postępowania, w którym po wznowieniu uchyla się decyzję dotychczasową. Ów sfałszowany dowód w postaci cudzej pracy przedstawionej przez stronę jako jej własna został bowiem przedłożony w postępowaniu zakończonym decyzją o nadaniu tytułu zawodowego licencjata, zaś przedmiotem wznowienia jest postępowanie zakończone wydaniem decyzji o przyjęciu na studia magisterskie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zasadny jest więc zarzut strony skarżącej co do powołania błędnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, która nie jest adekwatna do stanu faktycznego sprawy, co skutkowało naruszeniem prawa materialnego - art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 146 § 1 k.p.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a także, że wskutek tego doszło również do obrazy art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Zdaniem tego Sądu zasadnie też podniósł skarżący, że o fałszerstwie dyplomu nie może być mowy, skoro został on wydany w przepisanym trybie przez uprawniony organ i potwierdzał fakty, które w dacie jego wydania nie były podważane. Także decyzjom dotkniętym wadą nieważności - w tym decyzji z [...] września 2011 r. o nadaniu tytułu licencjata, będącej podstawą wydania dyplomu - służy domniemanie legalności, które obowiązuje dotąd, dokąd nie zostanie obalone przez stwierdzenie nieważności wadliwej decyzji w drodze decyzji deklaratoryjnej.

Sąd pierwszej instancji wskazał, by ponownie rozpoznając sprawę, organ wziął pod uwagę wyżej przedstawione stanowisko i ocenę prawną.

O kosztach postępowania Sąd ten orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; zwanej dalej: "p.p.s.a") przy uwzględnieniu faktu, że skarżącego reprezentował fachowy pełnomocnik w osobie adwokata. Na koszty składa się wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz koszty zastępstwa adwokackiego w kwocie 480 zł.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Rektor Politechniki Częstochowskiej reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji. Nadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także zrzekł się rozprawy.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, iż w ustalonym stanie faktycznym brak było podstaw do wznowienia postępowania i uchylenia ostatecznej decyzji orzekającej o przyjęciu K. C. na I rok studiów stacjonarnych drugiego stopnia, co doprowadziło do uchybienia mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Komisji Rekrutacyjnej, podczas gdy skarga winna ulec oddaleniu;

2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez błędne ustalenie, iż podstawą rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej z [...] października 2011 r. o przyjęciu K. C. na studia była decyzja komisji egzaminacyjnej o nadaniu tytułu licencjata, co skutkowało uznaniem przez Sąd, iż brak było podstaw do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji, podczas gdy faktycznie dokumentem, w oparciu

o który Komisja Rekrutacyjna wydała decyzję o przyjęciu skarżącego na studia drugiego stopnia był przedłożony przez niego dyplom o nadaniu tytułu zawodowego licencjata.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1) naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię przepisów polegającą na przyjęciu, iż posłużenie się dowodem w postaci dyplomu o nadaniu tytułu zawodowego licencjata uzyskanego na podstawie sfałszowanych dokumentów nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania, w którym tym dowodem się posłużono, co w konsekwencji skutkowało niesłusznym uznaniem przez Sąd, iż brak było podstaw do uchylenia decyzji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Rektor rozwinął powyższe zarzuty. W szczególności podniósł, że wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji podstawą rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej, która wydała decyzję o przyjęciu skarżącego na studia magisterskie, nie były ani ustalenia odnoszące się do pracy licencjackiej, ani też decyzja Komisji Egzaminacyjnej o nadaniu tytułu licencjata, która nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a., ale przedłożony przez stronę dyplom licencjata. To nie decyzja Komisji Egzaminacyjnej potwierdzająca złożenie egzaminu licencjackiego lub magisterskiego, ale dyplom ukończenia studiów jest dokumentem państwowym, urzędowo potwierdzającym posiadanie wyższego wykształcenia oraz stosownych kwalifikacji zawodowych. Zdaniem Rektora, z dokumentów zgromadzonych w sprawie bezsprzecznie wynika, że skarżący, ubiegając się o przyjęcie na studia magisterskie, posłużył się dowodem w postaci dyplomu o nadaniu tytułu zawodowego licencjata, który okazał się fałszywy, bowiem poświadczał nieprawdę, tj. posiadanie przez stronę wykształcenia koniecznego do podjęcia studiów magisterskich (fałsz intelektualny), co stwierdzono prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w C. II Wydział Karny z [...] grudnia 2014 r., sygn. akt [...] , oraz Rektor ostateczną decyzją, którą przedmiotowy dyplom unieważniono.

Podstawą faktyczną wszczęcia w sprawie postępowania wznowieniowej i wydania zaskarżonej decyzji było zatem posłużenie się przez stronę dowodem w postaci dyplomu licencjata, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, tj. fakt posiadania przez stronę wymaganego wykształcenia, który to dowód okazał się fałszywy – uzyskany w wyniku przestępstwa dokument w postaci dyplomu licencjata stanowił podstawę wydania rozstrzygnięcia o przyjęciu na studia magisterskie. W ocenie Rektora okoliczność, iż dowód w postaci dyplomu został wydany w przepisanym trybie przez uprawniony organ, a fakty, które potwierdzał, nie były podważane w dniu jego wydania, nie wyklucza możliwości wznowienia postępowania, jeśli dowód ten okaże się fałszywy, co wynika wprost z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od Rektora na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Nadto oświadczył, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej "p.p.s.a.", zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Za trafny uznać należy podniesiony w niej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zw. z art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że w ustalonym stanie faktycznym brak było podstaw do wznowienia postępowania i uchylenia ostatecznej decyzji orzekającej o przyjęciu skarżącego na I rok studiów stacjonarnych drugiego stopnia, co doprowadziło do uchybienia mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Komisji Rekrutacyjnej, podczas gdy skarga winna ulec oddaleniu. Trafnie także strona skarżąca kasacyjnie podnosi w ramach zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., że Sąd pierwszej instancji błędnie ustalił, że podstawą rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej z [...] października 2011 r. o przyjęciu skarżącego na studia była decyzja komisji egzaminacyjnej o nadaniu tytułu licencjata, co skutkowało błędnym uznaniem przez ten Sąd, że brak było podstaw do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji, podczas gdy faktycznie dokumentem, w oparciu o który Komisja Rekrutacyjna wydała decyzję o przyjęciu skarżącego na studia drugiego stopnia był przedłożony przez niego dyplom o nadaniu tytułu zawodowego licencjata.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 169 ust. 2 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.) obowiązującej w roku akademickim 2011/2012, to jest w dacie przyjęcia skarżącego na studia drugiego stopnia, w przypadku ubiegania się o przyjęcie na studia drugiego stopnia, do odbywania studiów mogła być dopuszczona osoba, która spełniała warunki rekrutacji ustalone przez uczelnię oraz posiadała tytuł magistra, licencjata, inżyniera lub równorzędny i spełnia warunki określone na podstawie ust. 2 - w przypadku ubiegania się o przyjęcie na studia drugiego stopnia. Zgodnie natomiast z treścią art. 69 ust. 1 obowiązującej obecnie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r. poz. 85), na studia drugiego stopnia może być przyjęta osoba, która posiada dyplom ukończenia studiów. Zgodnie z uchwałą z dnia 24 marca 2010 r. nr 160/2009/2010 Senatu Politechniki Częstochowskiej w sprawie warunków i trybu rekrutacji na studia pierwszego i drugiego stopnia w roku akademickim 2011/2012 kandydatów na studia drugiego stopnia kwalifikowano na podstawie konkursu dyplomów.

Z niekwestionowanych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że w dniu 1 października 2011 r. skarżący złożył do Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Zarządzania Politechniki Częstochowskiej dokumenty przewidziane w trybie postępowania kwalifikacyjnego, w tym między innymi dyplom ukończenia studiów stacjonarnych pierwszego stopnia o nr [...] wydany przez Wydział Zarządzania Politechniki Częstochowskiej na podstawie egzaminu dyplomowego z [...] października 2011 r. oraz pracy dyplomowej pt.: "[...] ".

Z akt sprawy wynika, że w kwestionariuszu o przyjęciu na studia złożonym przez skarżącego w pozycji "dokument uprawniający do podjęcia studiów" wskazano dyplom licencjata lub równoważny i w oparciu o ten właśnie dokument, potwierdzający ukończenie studiów stacjonarnych pierwszego stopnia Komisja Rekrutacyjna Wydziału Zarządzania Politechniki Częstochowskiej orzekła decyzją z [...] października 2011 r., nr [...], o przyjęciu skarżącego na I rok studiów stacjonarnych drugiego stopnia na kierunku Zarządzanie w roku akademickim 2011/2012.

Trafnie podnosi strona skarżąca kasacyjnie, że podstawą przyjęcia skarżącego na I rok studiów stacjonarnych drugiego stopnia na kierunku Zarządzanie w roku akademickim 2011/2012 był przedłożony przez niego dyplom licencjata. Trafnie także, z powołaniem się na literaturę podnosi, że decyzja komisji egzaminacyjnej potwierdzająca złożenie egzaminu licencjackiego lub magisterskiego nie jest dokumentem państwowym urzędowo potwierdzającym posiadanie wyższego wykształcenia oraz stosownych kwalifikacji zawodowych, lecz jest nim dyplom ukończenia studiów (por. H. Izdebski, J. Zieliński, Prawo szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, WKP 2019).

Niespornym w sprawie jest, że wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z [...] grudnia 2014 r., sygn. [...] skarżący został prawomocnie uznany za winnego występku z art. 115 ust. 1 ustawy z 4.02.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, tj. tego, że przywłaszczył sobie cudze autorstwo pracy licencjackiej.

W tej sytuacji decyzją z [...] grudnia 2015 r., wydaną na podstawie art. 193 i 207 ust. 2 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2012r., poz. 572 ze zm.), Rektor Politechniki Częstochowskiej stwierdził nieważność postępowania w sprawie nadania skarżącemu tytułu zawodowego licencjata na kierunku Zarządzanie, unieważniając między innymi decyzję Komisji Egzaminacyjnej Wydziału Zarządzania o nadaniu skarżącemu tytułu licencjata zawartą w protokole egzaminu licencjackiego z [...] września 2011 r. oraz dyplom o nr [...] wydany przez Wydział Zarządzania Politechniki Częstochowskiej [...] października 2011 r.

Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z [...] października 2019 r. Komisja Rekrutacyjna Wydziału Zarządzania Politechniki Częstochowskiej wznowiła postępowanie zakończone decyzją tego organu z [...] października 2011 r., nr [...] o przyjęciu skarżącego na I rok studiów stacjonarnych drugiego stopnia na kierunku Zarządzanie w roku akademickim 2011/2012. Jako podstawę wznowienia wskazała art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

Zgodnie z owym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu.

Prawidłowo rozstrzygając sprawę Sąd pierwszej instancji wskazał, że w orzecznictwie wyraża się pogląd, zgodnie z którym wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wymaga wystąpienia łącznie trzech warunków: po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu; po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, po trzecie, fałszywy dowód ma być podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Przez istotne okoliczności faktyczne należy rozumieć fakty, które dotyczą bezpośrednio danej sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem postępowania zakończonego decyzją ostateczną oraz mają znaczenie prawne.

Uszło jednak uwadze tego Sądu, że wyróżnia się fałsz materialny i intelektualny dokumentu. "Pierwszy godzi bezpośrednio w sam dokument i polega na jego podrobieniu (...). Podrobienie jest sporządzeniem dokumentu z zachowaniem pozorów, jak gdyby podchodził od rzeczywistego wystawcy, przerobienie zaś nadaje dokumentowi inną treść, niż ją pierwotnie, to jest przed przerobieniem, miał (...). Drugi fałsz – intelektualny, wyraża się w nieprawdziwej treści dokumentu, w poświadczeniu nieprawdy w jej części istotnej, chociaż sam dokument co do formy jest autentyczny i nie budzi zastrzeżeń (...)." (B. Graczyk, Postępowanie administracyjne, s. 112 -113).

Zgodzić się należy ze stroną skarżącą kasacyjnie, że w sprawie zakończonej decyzją Komisji Rekrutacyjnej z [...] października 2011 r. o przyjęciu skarżącego na studia magisterskie wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. do wznowienia postępowania z powodu fałszu dowodu, skoro dla ustalenia istotnej okoliczności w ww. sprawie konieczne było przedłożenie przez skarżącego dyplomu, a ten wskutek prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w C. z [...] grudnia 2014 r., sygn. [...] dotknięty był fałszem intelektualnym albowiem poświadczał nieprawdę, że skarżący w postępowaniu o nadanie tytułu licencjata przedłożył pracę licencjacką, skoro praca ta okazała się plagiatem, co ww. wyrok karny stwierdza.

Trafnie też zauważa strona skarżąca kasacyjnie, że między popełnionym przestępstwem, a wydaniem decyzji o przyjęciu skarżącego na studia magisterskie zachodził bezpośredni związek – uzyskany w wyniku przestępstwa dokument w postaci dyplomu licencjata stanowił podstawę wydania rozstrzygnięcia o przyjęciu skarżącego na studia magisterskie. Nie sposób podzielić poglądu Sądu pierwszej instancji, że w tych okolicznościach sprawy nie można mówić o fałszerstwie dyplomu, skoro został on wydany w przepisanym trybie, przez uprawniony organ i potwierdzał fakty, które w dacie jego wydania nie były podważane. Nie wziął bowiem Sąd ten pod uwagę, że dyplom ten zawierał fałsz intelektualny.

Za błędne w tej sytuacji uznać należało stanowisko Sądu pierwszej instancji, że brak było w sprawie podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Zasadny więc okazał się też zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię.

Skoro zatem skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę, uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W tej sytuacji na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. oddalił skargę.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.