Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 886/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-01-15 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 246 §2 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017r. postanawia: odmówić skarżącej częściowego zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 400 zł, Skarżąca Spółka A (dalej jako: "skarżąca", "spółka") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, z uwagi na trudną wciąż pogarszającą się kondycję finansową spółki. Brak środków jest następstwem zajęcia rachunków bankowych spółki przez komorników sądowych oraz poniesionej w ubiegłym roku straty w wysokości "[...]" zł.

Z oświadczeń Skarżącej wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi "[...]" zł, wartość środków trwałych wynosi "[...]"zł. Stan na trzech rachunkach bankowych wynosi 0 zł. Stan w kasie podmiotu wynosi 0 zł. Miesięczne dochody spółki oscylują w granicach ok. "[...]" zł, natomiast wydatki/koszty utrzymania wynoszą "[...]" zł.

Do wniosku została załączona kopia zeznania podatkowego CIT-8 za 2016r.,

z którego wynika, iż przychody spółki w ubiegłym roku wynosiły "[...]", koszty uzyskania przychodów wyniosły "[...]" zł, a strata "[...]". Załączono także kopie z dwóch rachunków bankowych z "[...]" na dzień 16.10.2017r. oraz z "[...]" za okres od 01.01.2016r. do 08.02.2016r.

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej – "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem

w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej

z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony

z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc

o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13).

W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych obejmujące zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Dodatkowo należy podkreślić, że osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. W szczególności zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1397/13, publ. CBOSA).

Rozpoznając niniejszy wniosek stwierdzić należy, iż spółka nie spełnia przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.. Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w dokumentach źródłowych wynika, że skarżąca, pomimo podnoszonych trudności, nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym i nie ma informacji, aby utraciła płynność finansową. Z wyciągu z KRS (k. 20-23, stan na dzień 21.12.2017r.) nie wynika, aby spółka prowadzoną działalność zawiesiła, zlikwidowała, rozwiązała czy zgłosiła wniosek o upadłość. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08, publ. CBOSA). Podkreślić również należy, iż nawet brak bieżących dochodów, czy strata za ostatni rok obrotowy wykazywane w zeznaniach podatkowych, nie mogą być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy spółka w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości.

Należy wskazać, że o kondycji finansowej spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym jest oczywiście zysk, który spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak równocześnie, że w razie poniesienia przez nią straty, zasadnym jest automatyczne przyznanie jej wsparcia ze środków publicznych. Dla oceny kondycji finansowej spółki istotne znaczenie ma także uzyskiwany przychód. W 2016r. Spółka osiągnęła łączny przychód w wysokości "[...]" zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły "[...]" zł, natomiast strata "[...]" zł. Okoliczność poniesienia straty nie stanowi samoistnej podstawy do zwolnienia wnioskodawczyni z kosztów sądowych. Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 20 kwietnia 2011r., sygn. akt II GZ 208/11, publ. CBOSA ). Przyjmuje się, że strata nie stanowi o zagrożeniu egzystencji skarżącej, stanowi normalny element prowadzonej działalności gospodarczej. Koszty sądowe, związane z toczonymi sporami sądowymi, należy zaliczyć do zwykłych kosztów funkcjonowania spółki, tak więc konieczność ich sfinansowania nie może być rozpatrywana w kategorii obciążenia jej nieuzasadnionymi ciężarami, zwłaszcza że wysokość wpisu (400 zł) jest wielokrotnie niższa od ponoszonych przez skarżącą kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca wykazała bowiem za ubiegły rok poniesione koszty w wysokości "[...]" zł, aktualnie deklarowała miesięczne wydatki w granicach ok. "[...]" zł i uzyskany miesięczny dochód w wysokości ok. "[...]" zł. Powyższe dane świadczą o prowadzeniu działalności na znaczną skalę. Spółka odnotowuje znaczące obroty (za ubiegły rok blisko "[...]" mln zł), generując jednocześnie wysokie koszty prowadzonej działalności. Tylko z porównania tych kwot wynika, że Spółka posiadała nie tylko znaczny potencjał finansowy przejawiający się w postaci uzyskiwanych przychodów, ale również znaczne zasoby finansowe przejawiające się w kwocie wykazywanych poniesionych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. W tym względzie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że dla oceny zasadności wniosku ta okoliczność posiada większe znaczenie niż dochody czy też szeroko pojęta płynność finansowa firmy bądź jej rentowność. O potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Jeżeli podmioty gospodarcze osiągają przychody, jest kwestią wyboru, czy przeznaczą uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej czy pokrycie kosztów sądowych. Przy czym nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi (por. postanowienie NSA

z dnia 21 lipca 2014 r., I FZ 239/14, postanowienie NSA z dnia 15 października 2014 r., II FZ 1509/14, postanowienie z dnia 15 października 2014 r., II GZ 655/14, publ. CBOSA). W tej sytuacji niezrozumiałe jest dlaczego kosztów sądowych skarżąca nie może ponieść w ramach innych kosztów związanych z jej funkcjonowaniem.

Należy mieć na uwadze, że z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wystąpiła spółka prawa handlowego, a więc podmiot, którego celem istnienia i funkcjonowania

w obrocie gospodarczym jest pomnażanie zysku swoich udziałowców. Zauważyć należy, że wspólnikami skarżącej są dwie spółki: spółka akcyjna i spółka z o.o., które posiadają w skarżącej spółce udziały o łącznej wartości "[...]" zł. Tak więc,

w sensie ekonomicznym, skarżąca spółka jest własnością tychże udziałowców i ich interesy gospodarcze realizuje, a zatem brak jest podstaw do jej uprzywilejowanego traktowania, w stosunku do innych uczestników obrotu, poprzez przyznanie jej dofinansowania ze środków publicznych, w postaci prawa pomocy.

W tym miejscu wskazać należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11). W powyższym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Powyższe stanowisko zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015r. sygn. akt I SA/Po 1072/14, postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2014r. sygn. akt II SA/Rz 1062/14, publ. CBOSA). Podjęcie takich działań oznaczałoby wyczerpanie wszelkich możliwości zmierzających do pozyskania niezbędnych środków na pokrycie działalności Spółki. Wspólnicy, decyzją których Spółka powstała nie mogą pozostawać bierni w sytuacji trudności finansowych i żądać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. Tak więc jeżeli spółka aktualnie doświadcza problemów finansowych, to w pierwszej kolejności winna zwrócić się o pomoc do swoich udziałowców, z woli których funkcjonuje w obrocie prawnym. Dodać również należy, że taka możliwość istnieje nawet jeżeli umowa spółki nie przewiduje tego typu rozwiązań, poprzez odpowiednie zmiany w jej zapisach.

Odnosząc się do prowadzonego wobec spółki postępowania egzekucyjnego stwierdzić należy, że okoliczność ta także nie może być wystarczającym argumentem za przyznaniem prawa pomocy, na co zwrócił również uwagę Naczelny Sąd Administracyjny (zob. postanowienie z 7 stycznia 2014 r., II FZ 1196/13, LEX 1410630; postanowienie z 15 stycznia 2014 r., II FZ 1527/13, LEX 1417310). Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, względem którego prowadzona jest egzekucja administracyjna, powinien być zwolniony

z ponoszenia kosztów sądowych.

W ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek kwota wymaganego na obecnym etapie wpisu sądowego w wysokości 400 zł nie stanowi zagrożenia dla bytu spółki

i należy zaliczyć ją do bieżących kosztów funkcjonowania podmiotu gospodarczego. Porównanie wysokości wpisu, jaki strona zobowiązana jest uiścić w niniejszej sprawie (a także w sprawach, w których aktualnie ubiega się o zwolnienie od wpisu sądowego zawisłych przed tutejszym Sądem) z przychodem netto spółki, ponoszonymi kosztami działalności gospodarczej oraz wartością kapitału zakładowego prowadzi do wniosku, że nie istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez spółkę postępowania sądowoadministracyjnego. Spółka nie wykazała również, że zmaga się z groźbą niewypłacalności, gdyż przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę. Nie wykazała także, że nie ma możliwości pozyskania dopłat od wspólników. W tej sytuacji nie ma powodu, aby na tym etapie przerzucać koszty prowadzonego przez spółkę postępowania sądowoadministracyjnego na podatników.

W związku z powyższym, skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.