Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 142/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Ewa Makosz - Frymus NSA Paweł Miładowski (spr.) Protokolant Sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 marca 2007 r. ze skargi J. D.-K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z [...] r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. D.-K. kwotę 100 /sto/ złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/P.Miładowski /-/J.Stankowski /-/E.Makosz-Frymus KP


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z [...] r. uchyliło decyzję Zarządu Dróg Miejskich nr [...] z [...] r. w części określającej termin przywrócenia pasa drogowego ul. P., czyli terenu stanowiącego działkę nr [...],[...],[...] i [...] do stanu poprzedniego poprzez usunięcie istniejącego tam ogrodzenia, nasadzeń oraz pojemnika na śmieci. W punkcie 2 wskazanej decyzji organ zobowiązał J. D. K. i J. K. do przywrócenia pasa drogowego ul. P. do stanu poprzedniego poprzez usunięcie istniejącego tam ogrodzenia, nasadzeń oraz pojemnika na śmieci w terminie do 31 grudnia 2004r.

Wobec niewykonania powyższych obowiązków Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w dniu [...] maja 2005r. wystawił tytuł wykonawczy wraz z klauzulą o skierowaniu do egzekucji administracyjnej.

Pismem z [...] maja 2005r. skarżący wniósł zarzuty, podając, że nie jest dzierżawcą ani użytkownikiem wskazanego terenu; a dzierżawioną przez siebie część terenu przywrócił już do stanu pierwotnego.

Postanowieniem nr [...] z [...] r. Prezydent Miasta na podstawie art. 34 § 4 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2002r., nr 110, poz. 968 ze zm., dalej: p.e.a.) oddalił zarzuty. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że zasadność i wymagalność obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie podlega badaniu przez organ egzekucyjny, wobec czego zarzuty skarżącego są bezzasadne. Zdaniem organu nie budzi wątpliwości fakt, że decyzja z [...] r. jest wymagalna oraz, że nie została wykonana przez skarżącego.

W zażaleniu z dnia [...] września 2005r. od powyższego postanowienia, skarżący podniósł, że nie dzierżawi odcinka drogi wydzielonej parkanem, a nadto że nie sadził tam drzew, nie siał trawy a kubeł na śmieci nie jest jego własnością. Do wskazanego zażalenie skarżący dołączył "skargę zbiorową" skierowaną do Prezydenta Miasta, w której poniesiono, że Zarząd Dróg w 1998r. wypowiedział skarżącemu dzierżawę pasa drogowego i ta część ulicy została przez niego udostępniona.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem nr [...] z [...] r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ podniósł, ze skarżący do [...] sierpnia 2003r. był stroną umowy dzierżawy pasa drogowego przy ul. P., zawartej z Zarządem Geodezji i Katastru Miejskiego "[...]". Dalej organ stwierdził, w oparciu o protokół wizji lokalnej z [...] marca 2005r., że skarżący nie wykonał obowiązków nałożonych na niego decyzja z [...] 2003r. Zdaniem organu skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na wykonanie obowiązku, zaś z akt sprawy wynika, że tylko on posiadał tytuł prawny do zajmowania tego terenu do [...] sierpnia 2003r., a do chwili wystawienia tytułu wykonawczego istniejące tam ogrodzenie, nasadzenia i przedmioty nie zostały usunięte.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, podkreślając że po wygaśnięciu umowy dzierżawy zawartej z Wydziałem Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego (której kopię dołączono do skargi – k. 5 akt) uporządkował użytkowane przez siebie działki [...] cz. i [...] cz. Ponadto skarżący wskazał, ze wielokrotnie w swoich pismach do Zarządu Dróg Miejskich wskazywał na powyższe okoliczności, przy czym organ nie zwrócił się do niego ani o dokumenty dzierżawy, ani o dalsze wyjaśnienia.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.

Skarżąc przesłał do Sądu pismo Zarządu Dróg Miejskich z dnia [...] września 2006r., z którego wynika, że organ wstrzymał wykonanie tytułu egzekucyjnego, jak również, że dzierżawcą przedmiotowej działki jest E. R.

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu [...] r. sąd zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o podanie, czy E. R. zawarła umowę dzierżawy przedmiotowej działki, a jeżeli tak, to kiedy; Sąd zwrócił się również o doręczenie odpisu tej umowy. Ponadto Sąd zobowiązał organ do zajęcia stanowiska w związku z treścią pisma Zarządu Dróg Miejskich z dnia [...] września 2006r., pod rygorem rozpoznania sprawy według stanu wynikającego z akt.

W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że dysponuje jedynie pismem Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "[...]" z [...] marca 2004r., z którego wynika, że przedmiotowa działka nie jest przedmiotem dzierżawy.

Na rozprawie w dniu 29 marca 2007r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko, podkreślając, że przedmiotowa działka jest dzierżawiona przez E. R., znajdujące się tam przedmioty są jej własnością, a nasadzenia dokonane były przed 2000r. Ponadto skarżący przedłożył pisma adresowane do Prezydenta Miasta i Zarządu Dróg Miejskich, w których jako nadawca widnieje E. R. i z treści których wynika, że przedmiotowa działka od 1989r. jest dzierżawiona przez E. R.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Na wstępie Sąd uznał za zasadne wskazać, że adresatami decyzji stanowiącej podstawę tytułu egzekucyjnego byli J. i J. K., podczas gdy w postępowaniu egzekucyjnym udział brał jedynie J. D.-K.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ dopuścił się naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji a w szczególności art. 29 §1 p.e.a. w związku z art. 33 pkt 1 p.e.a.

Pierwszy ze wskazanych przepisów stanowi, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej i nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ I instancji powołując w uzasadnieniu postanowienia nr [...] z [...] r. uznał, że nie jest władny do ustosunkowania się do podniesionych przez skarżącego zarzutów, gdyż wkraczają one w zakres merytoryczny sprawy. Podobne stanowisko zajął organ II instancji utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. "Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji" R. Hauser i Z. Leoński, Warszawa 1995r. i wyrok NSA z 19 marca 1991r. sygn. akt IV SA 179/91 nie publ.) zwraca się uwagę na zależność, między przepisem art. 29 § 1 p.e.a., a merytorycznym charakterem zarzutów określonych w art. 33 pkt 1 i 2 p.e.a. W sprawach, w których zobowiązany formułuje zarzuty określone w art. 33 pkt 1 p.e.a. – a więc zarzuty merytoryczne, co też miało miejsce w niniejszej sprawie, organ egzekucyjny winien był postąpić zgodnie z art. 34 § 1 p.e.a.

Przy czym nie można uznać za słuszne stanowiska zajętego przez organy egzekucyjne obu instancji, które uznały, że zarzuty podniesione przez zobowiązanego nie mogły być rozpoznane ze względu na swój merytoryczny charakter. W ocenie Sądu, skoro ustawodawca dopuścił możliwość podniesienia zarzutu wykonania obowiązku w całości albo w części, to rolą organu jest zbadanie zasadności tego zarzutu bez naruszania art. 29 § 1 p.e.a. Podkreślenia w niniejszej sprawie wymaga okoliczność, że skarżący uprawdopodobnił, w zakresie swoich możliwości, okoliczność o której mowa w art. 33 pkt 1 p.e.a., to jest, że wykonał swój obowiązek, a nasadzenia i inne przedmioty należą do innej osoby – którą również wskazał z imienia i nazwiska. Dodatkową przesłanką przemawiającą za okolicznościami przedstawionymi przez skarżącego, jest pismo Zarządu Dróg Miejskich z [...] września 2006r., w którym wierzyciel odnosi się do umowy zawartej z osobą trzecią, na którą skarżący wskazywał, jako właściwą do wykonania nałożonych na niego obowiązków.

Zdaniem Sądu zarówno obowiązek nałożony na skarżącego spełniał przesłanki wskazane w powołanym przepisie – miał charakter zobowiązania niepieniężnego, jak i podniesione zarzuty mieściły się w zakresie wskazanym w art. 34 § 1 p.e.a. Stąd też organ egzekucyjny winien był uzyskać stanowisko wierzyciela – w tym wypadku Zarządu Dróg Miejskich. Z akt administracyjnych nie wynika, aby organ egzekucyjny zwrócił się z wnioskiem o zajęcie przez wierzyciela stanowiska, co do zarzutów podnoszonych przez skarżącego, ani aby takie stanowisko wierzyciel sam wyraził na etapie postępowania administracyjnego. Nie można bowiem przyjąć, aby pismo Zarządu Dróg Miejskich z [...] września 2005r. skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego miało przymiot stanowiska, w którym wierzyciel ustosunkowuje się do podnoszonych zarzutów.

Mając powyższe na uwadze, organ egzekucyjny rozpatrując sprawę ponownie winien w pierwszej kolejności ustalić aktualne stanowisko wierzyciela, bowiem w świetle przepisu art. 34 § 1 p.e.a. stanowisko to jest dla organu wiążące. Zatem dopiero uzyskanie stanowiska wierzyciela pozwoli organowi egzekucyjnemu na podjęcie dalszych czynności egzekucyjnych zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Niezależnie od powyższego organy prowadzące egzekucję winny wziąć pod uwagę okoliczności podnoszone przez zobowiązanego w toku postępowania egzekucyjnego, a które wskazywały na okoliczność, że skarżący wykonał ciążący na nim obowiązek jeszcze przed wszczęciem postępowania. Zgromadzony w aktach materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, że taka okoliczność była brana pod rozwagę w toku postępowania egzekucyjnego. Zgodnie zaś z art. 59 § 1 w zw. z § 3 i § 4 p.e.a. postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z przyczyny wykonania obowiązku podlegającego egzekucji, może zapaść zarówno na żądanie zobowiązanego, wierzyciela jak i z urzędu.

Ponadto w ocenie Sadu organy egzekucyjne nie odniosły się do twierdzeń skarżącego, w których podnosił on, że nasadzenia i inne przedmioty znajdujące się na przedmiotowej działce nie są jego własnością. Jakkolwiek postępowanie egzekucyjne reguluje osobna ustawa, to jednak organy egzekucyjne są również organami administracji publicznej, wobec czego rozważyć należy zasady wnikające dla tych organów z kodeksu postępowania administracyjnego, które znajdują swoje odbicie w zapisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli winna mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, także ze względu na art. 59 § 4 p.e.a. dopuszczający umorzenie postępowania egzekucyjnego z urzędu.

Rozpatrując ponownie sprawę organ egzekucyjny powinien wziąć również pod rozwagę ewentualne istnienie w niniejszej sprawie przesłanek uzasadniających wszczęcie przez właściwe organ administracji publicznej nadzwyczajny trybów wzruszenia decyzji będącej podstawą egzekucji.

Wobec powyższego uznając, że zarówno postanowienie nr [...] z [...] r., jak i poprzedzające je postanowienie nr [...] z [...] r. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzekła jak w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). O kosztach procesu orzeczono jak w punkcie 2 wyroku zgodnie z art. 200 p.p.s.a.

/-/ E. Makosz-Frymus /-/ J. Stankowski /-/ P. Miładowski

KP