Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 4/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: par. 6
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 326
law: Rozporządzenie MInistra Rolnictwa i Rozwoju Wsi  z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz  szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 marca 2011 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej stanowi decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...], nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 K.p.a., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. z [...], nr [...], w sprawie przyznania J. B. płatności na rok 2009 w ramach wsparcia bezpośredniego.

Zaskarżoną decyzję poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

Wnioskiem z dnia 5 maja 2009 r. J. B. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w N. o przyznanie płatności do gruntów rolnych oraz płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce) na rok 2009. W sekcji VI wniosku "oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych" skarżący zadeklarował czterdzieści jeden działek ewidencyjnych. W sekcji VII "oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych" strona zadeklarowała do jednolitej płatności obszarowej (JPO) trzydzieści pięć działek rolnych oznaczonych literami od "A" do "B" o łącznej powierzchni 64,49 ha, w tym dziewięć działek o całkowitej powierzchni 4,46 ha zgłoszonych do płatności zwierzęcej (JPO TUZ), a dwadzieścia sześć – o łącznym areale 59.20 ha, do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO).

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ I instancji przyznał, w ramach wsparcia bezpośredniego, J. B. płatności na rok 2009 w łącznej wysokości 55.088,18 zł, w tym:

- jednolitą płatność obszarową, kod pomocy 050301020000006, krajowa pozycja budżetowa 99999999999, w wysokości 32.624,16 zł;

- uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni upraw podstawowych, kod pomocy 050211220000406, krajowa pozycja budżetowa 00003301037, w wysokości 21.056,68 zł;

- uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, kod pomocy 050211211810667, krajowa pozycja budżetowa 00003301037, w wysokości 1.407,34 zł.

W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej wskazano, iż powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności wynosiła dla JPO 64,49 ha, dla UPO 59,20 ha, jednakże w wyniku kontroli administracyjnej wniosku, przeprowadzonej w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG), ustalono, że powierzchnia stwierdzona działek rolnych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] jest niższa od powierzchni deklarowanej. Tym samym całkowita powierzchnia stwierdzona dla grupy upraw JPO wynosiła 64,35 ha, dla grupy upraw UPO 59,07 ha.

Wskazano jednocześnie, że płatność zwierzęca została przyznana do powierzchni 2,80 ha.

Od powyższej decyzji pierwszoinstancyjnej J. B., wniósł w terminie odwołanie, podnosząc, że nie zgadza się z odmową wpłaty "tj. odmową przyznania pełnej płatności uzupełniającej obszarowej do powierzchni roślin przeznaczanych na pasze uprawianych na trwałych użytkach rolnych o areale wnioskowanym wynoszącym 4,45 ha." Zarzucił, że kwestia odmowy nie została uzasadniona, podkreślił, że w jego sprawie, odnoszącej się do płatności zwierzęcych za poprzednie okresy, wniesiono już dwie skargi kasacyjne.

W toku postępowania odwoławczego, strona wniosła o uzupełnienie materiału dowodowego o wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Strasbourgu w sprawie C-470/08, mającej za przedmiot wniosek o wydanie, podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, w sprawie wykładni rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) 1454 /2001, (WE) nr 1868/94, nr 2358/71 i (WE) nr 1251/1999, (WE) 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.U. L 270), s.1 oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 795/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady w celu wdrożenia systemu jednolitych płatności określonego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. L 141, s.1).

W ramach czynności wyjaśniających organ II instancji wezwał odwołującego do złożenia oświadczenia o pozostawaniu w związku małżeńskim z W. D., bądź o wyjaśnienie, czy pozostawał w związku małżeńskim na dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych oraz do płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce) na rok 2009, tj. na dzień 5 maja 2009 r. W odpowiedzi, J. B. oświadczył, że nie pozostawał i nie pozostaje w związku małżeńskim z W. D.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w O., decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia, w pierwszej kolejności organ przywołał regulacje prawne, normujące zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, wskazując na art. 1, art. 3 i art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia 26 stycznia 2007 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2008 Nr 170, poz. 1051), zwanej dalej ustawą, oraz przytoczył treść załącznika XX rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20.11.2004 r. ze zm.), stanowiący, iż minimalna powierzchnia zakwalifikowanego obszaru na gospodarstwo w ramach planu jednolitych dopłat obszarowych dla Polski stanowi 1 ha. Powołując się na akty wykonawcze do ustawy, tj. rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326.) zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 9.03.2009 r., organ odwoławczy stwierdził, iż stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia z dnia 9.03.2009 r., płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli:

1) rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła, owiec, lub kóz, lub koni, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie;

2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 r., rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni:

a) trwałych użytków zielonych lub,

b) upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych lub,

c) mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, jeżeli we wniosku złożonym w 2006 r. o przyznanie tej płatności rolnik wskazał taki rodzaj mieszanki – także w przypadku, gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim.

W myśl ust 2 § 6 rozporządzenia z 9 marca 2009 r. płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia maksymalna ustalona dla danego rolnika, zwana dalej powierzchnią maksymalną, która stanowi najmniejsza z następujących powierzchni:

1) ustalonej jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1 przeliczonej na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), i współczynnika 0,3 oraz

2) trwałych użytków zielonych lub powierzchnia upraw traw przeznaczonych na pasze uprawianych na gruntach ornych, lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt 2.

Dodając, że zgodnie zaś z ust. 3 liczbę dużych jednostek przeliczeniowych (DJP) oblicza się jako iloczyn liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, i współczynnika ustalonego z uwzględnieniem rodzaju i wieku zwierząt, zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia, według stanu na dzień, w którym liczba (DJP) w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, jest największa.

Dokonując analizy powyższych unormowań, organ stwierdził, iż warunkiem koniecznym otrzymania płatności zwierzęcej jest posiadanie przez rolnika lub jego małżonka zwierząt gospodarskich w okresie od dnia 01.04.2005 r. do 31.03.2006 r. (z zastrzeżeniem, iż zwierzęta te wpisane były w tym okresie do odpowiedniego rejestru) oraz – co szczególnie istotne w przedmiotowej sprawie – uzyskanie uzupełniającej płatności obszarowej do trwałych użytków zielonych (TUZ) lub powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę, uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami (zmiana w stosunku do zapisu na lata 2007 i 2008) na podstawie wniosku złożonego w 2006 r. Organ wywodził, iż w zakresie ustalania wysokości tejże płatności ustawodawca przyjął, że przysługuje ona do powierzchni TUZ zadeklarowanych we wniosku, nie większej jednak niż powierzchnia określona jako iloraz liczby zwierząt przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) i współczynnika 0,3 oraz powierzchnia TUZ lub upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, do których rolnik lub jego małżonek otrzymał płatność na podstawie wniosku na 2006 r. Wskazał, że taka redakcja prawna cytowanych przepisów sprawia, iż płatność zwierzęca, pomimo pewnych zmian w jej konstrukcji nadal ma charakter historyczny, tzn. nabycie prawa do jej otrzymania, jak również wysokość tejże płatności uzależniona jest od ukształtowanego w przeszłości stanu faktycznego – od ilości zwierząt gospodarczych będących w posiadaniu producenta rolnego w terminie od dnia 01.04.2005 r. do dnia 31.06.2006 r. oraz od powierzchni TUZ i upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach rolnych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, do której tenże rolnik lub jego małżonek, otrzymał uzupełniającą płatność obszarową na podstawie wniosku na 2006 rok. Przy czym stwierdził, że oba warunki muszą być spełnione łącznie.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, w rozpatrywanej sprawie strona nie spełniła jednego z warunków, gdyż J. B. nie otrzymał w roku 2006 płatności uzupełniającej do trwałych użytków zielonych i do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych do powierzchni 4,46 ha, a jedynie do powierzchni 2,80 ha. Organ przyjął, że skoro J. B. zgłosił we wniosku obszarowym na rok 2009 do płatności zwierzęcej działki rolne o łącznej powierzchni 4,46 ha, to warunkiem otrzymania tejże płatności w kwocie odpowiadającej całej powierzchni deklarowanej – 1.692,79 zł ( z wyliczenia 4,46 ha x 502.62 zł) było posiadanie we wskazanym wyżej okresie zwierząt gospodarskich w ilości odpowiadającej, co najmniej 1,338 DJP (1,338 DJP/0,3=4,46ha) oraz otrzymanie w roku 2006 płatności uzupełniającej do powierzchni TUZ lub upraw traw do areału, co najmniej 4,46 ha. Tymczasem, z danych zawartych w ZSZiK oraz akt sprawy o przyznanie płatności na 2006 rok jednoznacznie wynika, iż J. B. spełnił pierwszy z wyżej ww warunków, tzn. posiadał w wymaganym okresie liczbę zwierząt gospodarskich, która po przeliczeniu na DJP wynosiła, co najmniej 1,338 DJP. Natomiast, co ma decydujące znaczenie w sprawie, J. B. nie otrzymał w roku 2006 płatności uzupełniającej do trwałych użytków zielonych i do powierzchni upraw traw przeznaczonych paszę uprawianych na gruntach rolnych do powierzchni 4,46 ha, a jedynie do powierzchni 2,80 ha.

Zatem, zdaniem Dyrektora, maksymalna powierzchnia działek rolnych, do której strona mogła otrzymać płatność zwierzęcą w 2008 r. wynosiła 2,80 ha, co jest zgodne z rozstrzygnięciem podjętym przez organ I instancji w skarżonej decyzji.

Odnosząc się zaś do wniosku strony zaliczenia do naliczenia płatności zwierzęcej powierzchni trwałych użytków zielonych zgłoszonej w 2006 r. przez innego producenta rolnego (konkubiny skarżącego – W. D.), do której to ona, jako inny rolnik otrzymała płatność, organ odwoławczy wskazał, iż kierował się w tym względzie oceną dokonaną w sprawie z odwołania od decyzji w sprawie płatności zwierzęcej za rok 2007, zaaprobowaną następnie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu - sygn. akt I SA/Op 301/08.

Stwierdził, iż ze złożonych wniosków o przyznanie płatności do gruntów rolnych za lata 2004-2006 wynika, iż zarówno skarżący, jak i W. D. odrębnie każdorazowo wykazywali grunty w samodzielnych wnioskach. Każdy z nich osobno wystąpił wcześniej do ARiMR o nadanie numeru identyfikacyjnego. Także, każdy z nich był oddzielnie zarejestrowanym rolnikiem w KRUS na potrzeby ubezpieczenia społecznego i samodzielnie regulował składki ubezpieczeniowe za siebie – co wskazuje na odrębny byt prawny skarżącego i W. D.

W ocenie organu odwoławczego, również argumenty skarżącego w kwestii istnienia gospodarstwa rodzinnego oraz umowa dzierżawy z dnia 30 marca 2006 r. o wydzierżawieniu J. B. przez W. D. na okres 10 lat, działek o numerach A oraz B o łącznej powierzchni 4,57 ha, nie pozwalają na wywiedzenie takich skutków prawnych, jakich domagał się skarżący w zakresie prawa do uzyskania w 2009 r. "płatności zwierzęcej" również do gruntów stanowiących własność konkubiny. Zgodnie z zapisami tej umowy dzierżawca przystępuje do użytkowania gruntów objętych umową z chwilą jej podpisania. Dzierżawca zobowiązuje się uprawiać grunty zgodnie z wymogami prawidłowej gospodarki, a umowa dzierżawy uwzględniona będzie w płatnościach bezpośrednich począwszy od 2007 r.. Skoro zatem strony powyższej umowy z dnia 30.03.2006 r. wyraźnie określiły datę początkową jej obowiązywania, a tym samym również początek użytkowania gruntów W. D. przez skarżącego, na dzień podpisania umowy, to nie można skutecznie uznać, iż grunty te już od wielu lat wchodziły w skład ich wspólnego gospodarstwa rodzinnego. Zaś na tej właśnie okoliczności skarżący opierał swoje prawo do objęcia przysługującą mu w 2009 r. "płatności zwierzęcej" również w stosunku do gruntów swojej konkubiny. Skoro zatem z dniem 30 marca 2006 r. sporne grunty weszły w posiadanie zależne skarżącego, to na nim, zgodnie z umową, od tej chwili ciążył obowiązek ich uprawiania zgodnie z wymogami prawidłowej gospodarki. Zatem to J. B. winien wykazać te grunty w ramach wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych za 2006 r. To, że same strony ustaliły, że umowa dzierżawy uwzględniona będzie w płatnościach bezpośrednich dopiero począwszy od 2007 r., było ich własną wolą, a zapis taki pozbawiony jest doniosłości prawnej, gdyż każdy rolnik w swym wniosku o dopłaty winien wykazywać grunty znajdujące się w jego posiadaniu na dany rok, tzn. te, które użytkuje niezależnie od podstawy prawnej takiego władztwa. Odrębnego wyjaśnienia, zdaniem organu, wymagała kwestia ewentualnego pozostawania skarżącego w związku małżeńskim z W. D. Nowelizacja przepisów regulujących płatność zwierzęcą (aktualne brzmienie rozporządzenia z 9 marca 2009 r.) umożliwiła ubieganie się o przyznanie tej płatności począwszy od roku 2009 na powierzchnię referencyjną (powierzchnię TUZ lub upraw traw przeznaczonych na paszę, uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami), do której rolnik lub jego małżonek otrzymał płatność na podstawie wniosku na 2006 rok, także w przypadku, gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim (wówczas, gdy ta powierzchnia była ustalana). Dyrektor ARMiMR przyjął, że gdyby skarżący, obecnie, tzn. na kampanię 2009 roku, pozostawał w związku małżeńskim z W. D. to powierzchnię użytków zielonych, wskazanych przez nią we wniosku na 2006 rok można by uwzględnić w sprawie J. B. Jednoznaczne oświadczenie J. B., iż nie zawierał związku małżeńskiego z W. D. spowodowało, że dyspozycja § 6 rozporządzenia z 9 marca 2009 r. w nowym brzmieniu (uwzględnienie powierzchni referencyjnej z wniosku aktualnego małżonka) nie mogła odnosić się do sytuacji faktycznej skarżącego.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skarżący domagał się wydania orzeczenia na podstawie art. 8 i art. 2. Konstytucji RP, zgodnie z art. 2, art. 32 ust 1 i art. 67 Konstytucji RP, uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- § 6 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 4.poz 326),

- art. 7 ust 2 pkt 2 Ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U.2007. Nr 35 poz.217 ze zm.) polegające na przyjęciu, iż skarżącemu nie przysługuje w 2009 r. płatność obszarowa uzupełniająca do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) na grunty rolne o powierzchni 1,68 ha, stanowiące własność W. D. (użytkowane umową dzierżawy przez skarżącego z powodu, że grunty te zostały w 2006 r. zgłoszone do płatności do gruntów rolnych przez W. D. a nie przez skarżącego, w związku z czym nie został spełniony warunek, o którym mowa w § 6 ust. 1 i 2 – podczas gdy prawidłowa wykładnia w/w przepisów prowadzi do wniosku, iż płatność zwierzęca przysługuje do gruntów rolnych, co do których spełnione są wymagania wymienione w tych przepisach tj. warunki dotyczące gruntów oraz warunki dotyczące ich użytkowników (rolników) niezależnie od tego czy na przestrzeni lat 2006,2007,2008 zmienił się użytkownik działek rolnych objętych tą płatnością,

- art. 336-352 K.c. – poprzez administracyjne określenie posiadania w składanych wnioskach, podczas gdy powinno to być ujęcie cywilnoprawne,

- art. 2, art. 23, art. 32 ust 1 oraz 92 ust.1 Konstytucji RP.

Skarżący, powołując się na tezę zawartą w wyroku WSA w Warszawie z 8 listopada 2005 r. – sygn. akt IV SA/Wa 1524/05 – wywodził, że nie może być wymogiem zgłoszenia prawa o płatność uzupełniającą we wniosku dotyczącego 2006 roku, posiadanie tytułu prawnego do gruntów rolnych, ponieważ dla przyznania tej płatności istotne jest czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych. Dodatkowo zarzucił, że rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zostało wydane zgodnie z delegacją ustawową, zawiera bowiem regulacje o charakterze materialnoprawnym, co w świetle wielokrotne prezentowanego stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, nie może zostać uznane za legalne. Natomiast odnosząc się do samej treści § 6 pkt 1 i 2 rozporządzenia stwierdził, że w przepisach tych brak jest zastrzeżenia, aby płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub powierzchni traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach rolnych przyznano w roku 2006 temu samemu rolnikowi, który ubiega się o nią w 2009 roku. Zdaniem skarżącego, wystarczające jest spełnienie warunku, aby te same grunty, które mają być objęte płatnością zwierzęcą w roku 2009 zostały nią objęte wcześniej tzn. w roku 2006. Według niego, bez znaczenia przy tym pozostaje "kto był w tych latach użytkownikiem gruntu oraz czy osoba użytkownika (rolnika) się zmieniła". Podkreślił, że jeżeli tylko zostaje spełniony warunek, o którym mowa w pkt 1 (rolnik posiadał odpowiednią ilość zwierząt odpowiednich gatunków i zwierzęta te zarejestrował we właściwej ewidencji), to na grunty objęte płatnością zwierzęcą w 2006 roku, płatność zwierzęcą przysługuje również i w 2009 roku. Stąd, skarżący przyjął, "że dla uzyskania płatności zwierzęcych w 2009 roku, zgodnie z gramatyczną wykładnią przepisów rozporządzenia, konieczne jest zachowanie przez danego (tego samego) rolnika ciągłości posiadania odpowiedniej ilości zarejestrowanych zwierząt określonych gatunków, natomiast nie jest wymagane, aby te grunty, na które przyznano płatność zwierzęcą w 2006 roku, w 2009 roku były w posiadaniu tego samego rolnika". Reasumując stwierdził, że tylko taka interpretacja przepisów rozporządzenia pozwala właściwie odczytać intencję ustawodawcy, który wprowadził przepisy ustawy w oparciu o przyjęte przez Wspólnotę Europejską zasady wspólnej polityki rolnej. Skarżący dodał, że celem wsparcia finansowego wypłacanego rolnikom w ramach płatności zwierzęcej jest wyrównywanie strat spowodowanych utrzymywaniem trwałych użytków zielonych bądź też uprawą traw na gruntach rolnych, zaś nie ulega wątpliwości, że pozyskiwanie paszy dla zwierząt z takich gruntów jest najbardziej korzystne z punktu widzenia nowoczesnego, ekologicznego rolnictwa, prowadzi jednakże do strat w rachunku ekonomicznym, ponieważ te same grunty można by wykorzystać do prowadzenia bardziej dochodowych upraw a posiadane zwierzęta karmić sztuczną paszą. Przedmiotowa płatność ma te straty wyrównać i dlatego brak jest podstaw do uznania, iż przepisy uzależniają przyznanie tej formy finansowego wsparcia od ciągłości – posiadania danych gruntów rolnych nieprzerwanie przez tego samego rolnika. Skarżący argumentował, że zaskarżona decyzja to "przykład traktowania gospodarstwa rodzinnego jako środka do dyskryminacji równoprawnych podmiotów w imię doraźnych upodobań poszczególnych ministrów, którzy raz przyznają pełne płatności w 2006 roku na podstawie posiadanych użytków zielonych, aby już w 2007 roku ograniczyć je dla tych, którzy w 2005 i 2006 roku posiadali bydło zarejestrowane w agencji, pozbawiając takiego prawa tych, którzy nabyli i zarejestrowali swoje bydło po okresie opisanym w rozporządzeniach".

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w O., wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zawartą w zaskarżonej decyzji. Na wstępie organ zauważył, że sprawa zakończona zaskarżoną decyzją powiązana jest z postępowaniem w sprawach o przyznanie płatności do gruntów rolnych z wniosku skarżącego na rok 2007 oraz 2008, które były przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu pod sygnaturami: I SA/Op 89/08 i I SA/Op 154/09. Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów skargi, Dyrektor wskazał, iż rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009 r. zostało wydane w granicach delegacji ustawowej, a uregulowanie płatności zwierzęcej jako tzw. płatności historycznej nie może być traktowane jako przejaw dyskryminacji określonych grup rolników, na poparcie swojego stanowiska przytaczające fragmenty uzasadnień wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Załączony do skargi wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 437/09, nie wpłynął na zmianę stanowiska organu, skoro odnosi się on do zagadnień związanych z warunkiem posiadania zwierząt w okresie referencyjnym, co z kolei nie było przedmiotem sporu w niniejszej sprawie.

Postanowieniem z dnia 8 lipca 20010 r. zapadłym na rozprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zawiesił postępowanie w sprawie, mając na uwadze wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania w tej sprawie do czasu wydania przez NSA orzeczenia w sprawie o sygn. akt I SA 154/09 oraz brak sprzeciwu organu, co do tego wniosku formalnego.

Pismem procesowym z dnia 14 grudnia 2010 r. organ poinformował, iż ustała przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z 14 października 2010 r. oddalił skargę kasacyjną J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Op 154/09, w sprawie dotyczącej przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2008.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 3 stycznia 2011 r. podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodność z prawem oznacza przy tym zarówno zgodność z prawem krajowym jak i prawem wspólnotowym, w szczególności w sytuacji, gdy akty prawa krajowego wprost oparte są, bądź wynikają z przepisów prawa wspólnotowego, które, co do zasady mają bezpośrednie zastosowanie do praw i obowiązków obywateli Wspólnoty.

Zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośredniej i uzupełniającej (oraz innych płatności) reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn.: z 2008 r., Dz. U. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) - zwana dalej "ustawą o płatnościach". W art. 1 ustawa ta powołuje się na akty prawne Unii Europejskiej:

- rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników,. (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, ze zm.) - zwane dalej "rozporządzeniem nr 1782/2003",

- rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidziane w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003,. (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, ze zm.) - zwane dalej "rozporządzeniem nr 796/2004",

- rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20.11.2004, str. 1, ze zm.), stanowiąc dalej, że regulacje krajowe dotyczą kwestii nieokreślonych w przepisach Unii Europejskiej lub przewidzianych w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie.

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania płatności bezpośredniej oraz płatności uzupełniającej zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 4, poz. 326) - zwane dalej "rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r.", wydanym na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2 lit a oraz art. 24 c ustawy o płatnościach. Zgodnie § 6 ust.1 ww wskazanego aktu płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli:

1) rolnik lub jego małżonek w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie;

2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 r., rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni:

a) trwałych użytków zielonych lub

b) upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, lub

c) mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, jeżeli we wniosku złożonym w 2006 r. o przyznanie tej płatności rolnik wskazał taki rodzaj mieszanki

- także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim.

Płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia maksymalna ustalona dla danego rolnika, zwana dalej "powierzchnią maksymalną", którą stanowi najmniejsza z następujących powierzchni:

1) powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), i współczynnika 0,3;

2) powierzchnia trwałych użytków zielonych lub upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt 2.

Liczbę dużych jednostek przeliczeniowych (DJP) oblicza się jako iloczyn liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, i współczynnika ustalonego z uwzględnieniem rodzaju i wieku zwierząt, zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia, według stanu na dzień, w którym liczba (DJP) w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, jest największa.

Z przywołanych przepisów wynika, że warunkiem koniecznym do otrzymania płatności jest posiadanie przez rolnika lub jego małżonka zwierząt gospodarskich w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. (z zastrzeżeniem, że posiadanie tych zwierząt potwierdza zgłoszenie do odpowiedniego rejestru) oraz, co szczególnie ważne w przedmiotowej sprawie, uzyskanie uzupełniającej płatności obszarowej do trwałych użytków zielonych lub powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami na podstawie wniosku złożonego w 2006 r. Trafnie organ uznał, że taka konstrukcja prawna cytowanej regulacji sprawia, iż płatność zwierzęca mimo pewnych zmian w jej konstrukcji, nadal ma charakter historyczny, tzn. nabycie prawa do jej otrzymania, jak również wysokość tejże płatności uzależniona jest od ukształtowanego w przeszłości stanu faktycznego – od ilości zwierząt gospodarskich będących w posiadaniu rolnika lub jego małżonka w terminie od 1.04.2005 r. do 31.06.2006 r. oraz od powierzchni trwałych użytków zielonych i upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach rolnych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, do której tenże rolnik lub jego małżonek otrzymał uzupełniającą płatność obszarową, na podstawie wniosku na 2006 r., także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim. Z powyższego zatem wynika, że skoro skarżący zgłosił we wniosku obszarowym na rok 2009 do płatności zwierzęcej działki rolne o powierzchni łącznej 4,46 ha, to warunkiem otrzymanie tejże płatności w kwocie odpowiadającej całej powierzchni deklarowanej było posiadanie we wskazanym wyżej okresie zwierząt gospodarskich w ilości odpowiadającej, co najmniej 1,338 DJP oraz otrzymanie w roku 2006 płatności uzupełniającej do powierzchni trwałych użytków zielonych lub upraw traw do areału, co najmniej 4,46 ha. Tymczasem z akt sprawy o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2006 wynika, że skarżący spełnił pierwszy z podanych warunków (posiadał w wymaganym okresie odpowiednią liczbę zwierząt gospodarskich), natomiast nie otrzymał w 2006 roku płatności uzupełniającej do trwałych użytków zielonych i do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych do powierzchni 4,46 ha, a jedynie do powierzchni 2,80 ha, podkreślić wypada, że sam skarżący okoliczności tej nie kwestionuje.

W konsekwencji oznacza to, że maksymalna powierzchnia działek rolnych, do których strona mogła otrzymać płatność zwierzęcą w 2009 roku wynosiła 2,80 ha, co jest zgodne z rozstrzygnięciem podjętym przez organy i powoduje, iż rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009 r. zostało powołane i zastosowane przez organ prawidłowo. Powtórzyć przyjdzie, że przepis § 6 ww aktu, jak i poprzednio obowiązujący w tej samej materii § 5 rozporządzenia z 14 marca 2007 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 264 i 265 ze zm.) ustanawiał wymóg uzyskania przez rolnika na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 roku, płatności uzupełniającej do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. Wskazane normy nie przewidywały sytuacji, w której zwiększyła się od 2006 roku powierzchnia trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych w tym również na skutek wydzierżawienia określonego areału. Przyjęte regulacje, jak już wyżej powiedziano, oznaczają, iż płatność zwierzęca jest tzw. "płatnością historyczną", a zatem przesłanki jej otrzymania odnoszą się do stanu faktycznego z lat ubiegłych – do wniosku konkretnego rolnika z 2006 r. Nie jest tak, jak twierdzi skarżący, iż pozbawieni płatności zwierzęcej są rolnicy, którzy dokonali cyt. "przepisu gospodarstwa" po 2006 roku, gdyż takich przypadków dotyczą dalsze przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9.03.2009 (§ 10). Zatem nie jest słuszne rozumowanie skarżącego, iż możliwym jest objęcie do płatności zwierzęcej w 2000 roku powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych z wniosku innego rolnika, którym jest W. D., pozostająca ze skarżącym w konkubinacie. W świetle poczynionych ustaleń opartych na zebranym w sprawie materiale dowodowym nie można mówić o gospodarstwie rodzinnym czy też współposiadaniu gruntów. Fakt, że skarżący wspólnie z W. D. tworzą nieformalny związek nie przenosi się na ich stosunki majątkowe. Każdy z rolników posiada majątek własny stanowiący samodzielne gospodarstwo rolne i z tego tytułu korzysta z uprawnień samodzielnych rolników. Również każdy w odniesieniu do wykazanych gruntów jest odrębnym podatnikiem podatku rolnego. To, że jak oświadczył skarżący na rozprawie w dniu 17 marca 2011 r., zwyczajowo on i W. D. traktowani są prawie jak małżeństwo nie oznacza, że związek taki prawnie tworzą, a już na pewno nie można z tego faktu wywodzić następstw prawnych wynikających z ustawowej wspólności małżeńskiej. W ocenie Sądu, prawidłowo J. B. i W. D. zostali w dalszym ciągu potraktowani jako osobni rolnicy, bowiem na ich sytuację prawną w kontekście reguł przyznania płatności zwierzęcej w aktualnym brzmieniu § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009 r. mogło by mieć ewentualnie jedynie zawarcie związku małżeńskiego, gdyż taką sytuację dodatkowo ustawodawca zakwalifikował w 2009 roku jako umożliwiającą powiązanie powierzchni referencyjnej z 2006 roku. Jednak w postępowaniu wyjaśniającym okoliczność ta nie została potwierdzona, zaś na rozprawie przed Sądem skarżący wyraźnie oświadczył, że nie pozostaje w związku małżeńskim z W. D. Natomiast przedłożona w toku postępowania wyjaśniającego umowa z dnia 30 marca 2006 r., zgodnie z którą W. D. oddawała w dzierżawę skarżącemu na okres 10 lat działki o łącznej powierzchni 4,57 ha stanowi, że dzierżawca przystępuje do użytkowania gruntów nią objętych uwzględniać ją będzie w płatnościach bezpośrednich począwszy od 2007 r. Nie ulega zatem wątpliwości jaka była wola stron umowy. To prowadzi do wniosku, że wykazane przez skarżącego do wnioskowanej płatności grunty niebędące w jego posiadaniu w 2006 r. nie mogły stanowić podstawy do przyznania płatności zwierzęcej. Prawidłowo zatem Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, że powierzchnia do której została naliczona płatność wynosi 2,80 ha.

Zauważyć warto, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt II GSK 862/09, w świetle § 6 rozporządzenia z 9 marca 2009 r. podzielił pogląd o historycznym charakterze płatności zwierzęcej, podkreślając, że prawo do jej otrzymania jak i wysokość zależą od stanu faktycznego istniejącego w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 czerwca 2006 r. tj. ilości posiadanych zwierząt i zgłoszonych do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych oraz od powierzchni trwałych użytków zielonych i upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach rolnych, do której tenże producent wcześniej otrzymał uzupełniającą płatność obszarową. Stwierdzając jednocześnie, że ten tryb właściwie zastosowano wobec skarżącego, przyznając płatność zwierzęcą za 2008 rok z uwzględnieniem powierzchni gruntów wynoszącą 2,80 ha tj do gruntów będących w jego posiadaniu od 2005 r.

Zarzut naruszenia unijnej koncepcji gospodarstwa rolnego i producenta przewidziany w rozporządzeniu 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019-93. (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868 94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529.2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.),czy też naruszenia wskazywanej przez skarżącego konstytucyjnej koncepcji gospodarstwa rodzinnego zawartej w art. 23 Konstytucji RP staje się bezprzedmiotowa, bowiem w ustalonym stanie faktycznym nie można mówić o gospodarstwie rodzinnym czy współposiadaniu gruntów .

Nie dopatrzył się Sąd również sprzeczności z art. 32 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, iż skarżącemu nie przysługuje w 2008 roku płatność zwierzęca na grunty rolne o powierzchni 1,68 ha zgłoszone w 2006 roku do płatności przez W. D.

Mając na względzie przedstawioną powyżej argumentację faktyczną oraz prawną, Sąd uważa zarzuty skargi za niezasadne, zatem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga podlegała oddaleniu.