Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 547/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 14
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Moskała, Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Anetta Chołuj, , po rozpoznaniu w Wydziale III na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w tytułu renty strukturalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego kwotę 6.917 (sześć tysięcy dziewięćset siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 28.06.2006 r. A. R. (dalej: skarżący, strona) złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w L. wniosek o przyznanie renty strukturalnej, deklarując spełnienie warunków do ubiegania się o przyznanie renty strukturalnej, w tym przekazanie własności posiadanego gospodarstwa rolnego następcy. Po rozpatrzeniu całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. ( dalej; organ I instancji) decyzją Nr [...] z dnia [...] przyznał skarżącemu rentę strukturalną w wysokości 1254,67 zł na okres od września 2006 do sierpnia 2016 r. Zgodnie z § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., poz. 1191 ze zm.), organ wydał w kolejnych latach (od 2008 do 2014 ) decyzje zmieniające wysokość przyznanej renty strukturalnej.

W dniu 12.11.2014 r. do organu wpłynęło pismo strony informujące o przyznaniu świadczenia emerytalnego z ZUS w wysokości 1 343,37 zł miesięcznie, oraz zawierające wniosek o zmniejszenie kwoty renty strukturalnej o kwotę przyznanej emerytury. Jednocześnie strona poinformowała, iż dokumenty o przyznaniu emerytury dostarczy w terminie późniejszym z uwagi na postępowanie sądowe toczące się w sprawie wysokości przyznanego świadczenia. W dniu 09.12.2014 r. strona przedłożyła zaświadczenie z ZUS o wysokości pobieranego świadczenia, oraz decyzję z dnia [...] o przyznaniu emerytury, decyzję o zawieszeniu prawa do emerytury z dnia [...]. oraz decyzję o podjęciu wypłaty emerytury z dnia [...]. Z wymienionych dokumentów wynikało, iż skarżący jest uprawniony do pobierania emerytury od dnia 02.11.2011 r., a wysokość świadczenia wynosiła: od 02.11.2011 r. do 28.02.2012 r. - 2249,75 zł, od 01.03.2012 r. do 31.03.2012 r. - 2320,75 zł, od 01.04.2012 r. do 31.10.2014 r. wypłata emerytury była zawieszona na wniosek świadczeniobiorcy, od 01.11.2014 r. do nadal 2452,20 zł miesięcznie.

Pismem z dnia 26.01.2015 r. organ zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie wypłaty renty strukturalnej przyznanej decyzją nr [...] z dnia [...], a w dniu 12.02.2015 r. organ wezwał go do złożenia wyjaśnień i do dostarczenia dokumentów poświadczających wysokość pobieranych świadczeń emerytalnych. W dniu 23.02.2015 r. do siedziby BP ARiMR w L. z/s w R. wpłynęła kopia wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] (sygn. akt [...]) zmieniającego decyzję ZUS o przyznaniu emerytury skarżącemu w zakresie wysokości świadczenia, oraz kopia decyzji o przeliczeniu emerytury z dnia [...].

Decyzją z [...] nr [...] organ I instancji orzekł o zmniejszeniu stronie wysokości renty strukturalnej od listopada 2011 r. do kwoty 0,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż w związku z uzyskaniem przez rolnika prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego, zastosował przepis § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, stosownie do którego w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury.

Od powyższej decyzji skarżący odwołał się w dniu 17.04.2015 r., a Dyrektor OR ARiMR we W. (dale; organ odwoławczy), na wniosek strony zawiesił postępowanie odwoławcze. Następnie decyzją z dnia [...] organ odwoławczy umorzył postępowanie odwoławcze z uwagi na fakt, że upłynął 3 letni termin, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a., przewidziany na skuteczne podjęcie zawieszonego postępowania.

Pismem z 23.04.2019 r. Kierownik BP ARiMR w L. z/s w R. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej przyznanej na mocy decyzji nr [...] z dnia [...]. W dniu [...] organ I instancji wydał decyzję nr [...], mocą której ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 64 934,62 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, wskazując iż ustalona kwota nienależnie pobranych płatnością jest konsekwencją wejścia do obrotu prawnego decyzji Kierownika BP ARiMR w L. z/s w R. z dnia [...] nr [...] o zmniejszeniu stronie wysokości renty strukturalnej od miesiąca listopada 2011 r. Organ podał, iż na kwotę nienależnie pobranych płatności składały się poszczególne, wymienione w decyzji. kwoty wypłacone z tytułu renty strukturalnej: za okres od listopada 2011 r. do lutego 2012 r. - 1529,18 zł za każdy miesiąc, za okres od marca 2012 r. do lutego 2013 r. - 1678,28 zł za każdy miesiąc, za okres od marca 2013 r. do lutego 2014 r. - 1745,42 zł za każdy miesiąc, za okres od marca 2014 r. do grudnia 2014 r. - 1773,35 zł za każdy miesiąc.

W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na szereg przepisów prawa, w tym przede wszystkim art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, oraz § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 29 ust. 1, ust. la, ust. 2 i ust. 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008, oraz naruszenie przepisów postępowania zawartych w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej oraz Kodeksie postępowania administracyjnego. Zdaniem Odwołującego się, zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób rażący, bowiem pobieranie przez niego renty strukturalnej w okresie kiedy posiadał prawo do świadczenia emerytalnego nastąpiło na skutek błędnego poinformowania go przez pracownika Agencji o zasadach wypłaty renty w przypadku nabycia prawa do emerytury. Wypłata nienależnych kwot nastąpiła zatem z winy organu i z uwagi na upływ terminów określonych w przepisach prawa krajowego i unijnego sprawa uległa przedawnieniu. Do odwołania załączono kopię wniosku o emeryturę, kopię decyzji o przyznaniu emerytury, kopię prośby o niewypłacanie przyznanej emerytury, kopię decyzji o zawieszeniu prawa do emerytury, kopię decyzji o podjęciu wypłaty emerytury.

Skarżoną obecnie decyzją organ utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji.

Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że skarżący w żaden sposób nie udowodnił swoich twierdzeń, iż poinformował organ I instancji o fakcie przyznania prawa do emerytury, a mimo to nie uzyskał od organu wyczerpujących informacji lub wręcz uzyskał błędne informacje co możliwości dalszego pobierania renty strukturalnej w sytuacji uzyskania prawa do emerytury. Skarżący się nie przedstawił w tej kwestii żadnych dowodów, co - w sytuacji braku możliwości konfrontacji z pracownikiem Biura kwiatowego, który według strony, był odpowiedzialny za nieudzielenie właściwych informacji i niepodjęcie stosownych działań przez organ i braku w aktach sprawy innych dowodów mogących uwierzytelnić te twierdzenia - obniża wiarygodność zeznań Strony. Zauważyć również trzeba, że Skarżący się marginalizuje fakt, iż decyzja z dnia [...] nr [...] o przyznaniu renty strukturalnej zawierała Pouczenie, w którym wyraźnie wskazano, że uprawniony do renty strukturalnej zobowiązany jest do informowania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wszelkich zaistniałych okolicznościach mających wpływ na prawo do wypłaty i wysokości renty strukturalnej, w terminie 14 dni od dnia ich zaistnienia (pkt 2 pouczenia), oraz w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury (punkt 3 pouczenia). Bez znaczenia jest przy tym, że - jak podaje skarżący się - z pouczeniem się tym zapoznał się 5 lat wcześniej, upłynął zatem od tego momentu długi okres czasu, a ponadto jest ono mało dla niego zrozumiałe. Istotne jest bowiem, że dokumentem tym strona dysponowała w momencie uzyskania prawa do emerytury, a zatem, przy zachowaniu należytej staranności, powinna skorzystać z zawartych tam informacji. Przy czym, w ocenie organu przytoczona wyżej treść pouczenia jest sformułowana jasno i nie powinna budzić żadnych wątpliwości co do obowiązku informowania organu przez beneficjenta renty, a także co do sposobu wypłaty renty po uzyskaniu prawa do emerytury.

Ponadto organ podkreślił, że nie przeczy, iż skarżący pobierając rentę strukturalną już po uzyskaniu prawa do emerytury, działał w dobrej wierze, zawiesił bowiem wypłatę świadczenia emerytalnego. Jednak nie zmienia to faktu, że kwoty pobrane z tytułu renty strukturalnej stały się kwotami nienależnie pobranymi, bowiem pobrane zostały niezgodnie z prawem. Zauważyć przy tym trzeba, że żaden z przepisów prawa mających zastosowanie w niniejszej sprawie nie pozwala na odstąpienie od ustalenia kwot nienależnie pobranych, także w sytuacji kiedy strona działała w dobrej wierze. W ocenie Dyrektora OR ARiMR we W. niezasadne są wysuwane w skardze zarzuty niewłaściwego zastosowania, bądź niezastosowania przez organy orzekające w sprawie przepisów prawa materialnego. Kwestie te zostały szczegółowo omówione w uzasadnieniu skarżonej decyzji, bowiem podnoszone były przez Stronę już na etapie odwołania od decyzji organu I instancji. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Strony, że kwoty uznane w niniejszej sprawie za nienależnie pobrane wypłacone zostały na skutek pomyłki organu, a więc należało zastosować art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, stosownie do którego obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach, jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W niniejszym przypadku nie można przypisać organowi błędu prowadzącego do wypłaty nienależnych kwot, bowiem, jak wynika z materiału dowodowego, Kierownik BP ARiMR w L. nie został w odpowiednim czasie poinformowany przez beneficjenta o uzyskaniu prawa do emerytury. Przyczyną zatem wypłaty renty strukturalnej w pełnej wysokości, mimo posiadania przez stronę prawa do emerytury, było niewywiązanie się strony z obowiązku informacji organu o zaistniałych okolicznościach mających wpływ na prawo do wypłaty i wysokości renty strukturalnej. W tym stanie rzeczy omawiany przepis nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego się kwestii przedawnienia się obowiązku zwrotu nienależnie pobranych kwot, organ stwierdził, że przepis art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE. L. 2004.141.18 z dnia 2004.04.30), nie może być w przedmiotowej sprawie zastosowany, bowiem wskazane rozporządzenie obowiązywało do dnia 1 stycznia 2010 r., podczas gdy kwoty nienależnie pobrane ustalone w niniejszej sprawie wypłacane były od dnia 24.11.2011 r. Wymaga też zauważenia, że w rozpatrywanej sprawie, do okresu wyliczenia przedawnienia nie mają zastosowania, wbrew twierdzeniom Skarżącego się, przepisy art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U.2019.900 j.t. ze zm.), bowiem, jak wskazano to w uzasadnieniu skarżonej decyzji, normy regulujące to zagadnienie w przypadku środków wypłacanych z funduszy unijnych zawarte są w art. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.).

W złożonej skardze Strona zarzuca organowi, który wydał zaskarżoną decyzję, naruszenie przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 29 ust. 1, ust. 1 a, ust. 2 i ust. 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie,

- art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich poprzez jego niezastosowanie,

- art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 poprzez jego niezastosowanie,

- ar. 68 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie,

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79 § 1, art. 80, art. 81, art. 86 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie, uniemożliwienie wypowiedzenia się i wyjaśnienia okoliczności istotnych w sprawie, nieuwzględnienie wniosków dowodowych, przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, naruszenie zasady przekonywania, niewydanie oddzielnego postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji organu i instancji,

- art. 104, art. 32 § 1, § 2 i § 3 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz § 17 ust. 1 w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez brak niezwłocznego wydania decyzji o obniżeniu renty strukturalnej w listopadzie 2011 r., co spowodowało zawyżenie nienależnie otrzymanego świadczenia.

Sformułowane w skardze zarzuty są w dużej części powieleniem zarzutów wysuwanych w odwołaniu.

Organ II instancji odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty Sad uznał za trafne.

Tryb i warunki ustalania i odzyskiwania kwot nienależnie pobranych reguluje ustawa z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2019.1505 j.t.), zwana dalej ustawą o Agencji. Zgodnie z art. 29 ust. 1 powołanego aktu prawnego ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

c) la. Przepis ust. 1 stosuje się również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne, o których mowa w ust. 1.

Ib. Jeżeli płatność lub pomoc finansowa, pochodzące ze środków publicznych, o których mowa w ust. zostały przyznane spółce cywilnej, która została rozwiązana, za zobowiązania związane ze zwrotem tych środków odpowiadają solidarnie wspólnicy rozwiązanej spółki cywilnej.

Do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.): 1) z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni; 2) przy czym bieg terminu przedawnienia tych należności ulega przerwaniu także wskutek doręczenia dłużnikowi upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599, z późn. zm.), w dniu doręczenia tego upomnienia; w takim przypadku bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym doręczono upomnienie.

Warunki przyznania renty strukturalnej reguluje rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.2017.1220 j.t.), zwane dalej rozporządzeniem rentowym. Stosownie do § 14 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Natomiast ust. 2 omawianego przepisu stanowi, iż w przypadku przyznania prawa do renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników w trakcie pobierania renty strukturalnej, uprawnionemu wypłaca się rentę strukturalną, jeżeli wycofa wniosek o rentę z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników w terminie określonym w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W tym miejscu należy podkreślić, że niesporny w sprawie jest fakt pobierania przez skarżącego renty strukturalnej po uzyskaniu z dniem 02.11.2011 r. prawa do emerytury, podczas gdy stosownie do § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.2017.1220 j.t.), w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Natomiast zgodnie z ust. 2 powołanej regulacji, w przypadku przyznania prawa do renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników w trakcie pobierania renty strukturalnej, uprawnionemu wypłaca się rentę strukturalną, jeżeli wycofa wniosek o rentę z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników w terminie określonym w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie ulega zatem kwestii, że skarżacy , po uzyskaniu prawa do emerytury, pobierał rentę strukturalną w pełnej wysokości wbrew wymienionym przepisom prawa. Skarżący się faktu tego nie kwestionuje, natomiast istota sporu między nim a organami orzekającymi w sprawie sprowadza się do odmiennej oceny przyczyn takiego stanu rzeczy. Skarżący się uważa, że powodem naruszenia powołanych norm i nieuprawnionego pobierania renty strukturalnej były błędy organów administracji, a przede wszystkim Kierownika BP ARiMR w L., polegające na nieudzieleniu wyczerpujących i kompetentnych informacji dotyczących zasad pobierania renty po uzyskaniu świadczenia emerytalnego, natomiast organy orzekające w niniejszej sprawie stoją na stanowisku, że powodem takim był brak należytej staranności strony i niedopełnienie wymogów formalnych związanych z kontynuacją pobierania renty strukturalnej w przypadku uzyskania prawa do emerytury.

Zgodnie z § 16 rozporządzenia tryb ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków z tytułu renty strukturalnej określają przepisy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Artykuł 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2017.1856 j.t.), zwanej dalej ustawą PROW 2007-2013, stanowi, że pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie z ust. 2 cytowanego przepisu pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc 1) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem; 2) wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem; 3) wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji; 4) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej. Właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chyba że przepisy wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 stanowią inaczej (ust. 3). Pomoc i pomoc techniczna wypłacone beneficjentowi, który nie wykonał w całości lub w części operacji lub obowiązków związanych z jej wykonaniem, lub zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej, nie podlegają zwrotowi w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, określonych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, z późn. zm.), lub w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3.

Nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2016 r. VIII SA/Wa 145/16). Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, zwanych "pomocą", mamy do czynienia zarówno wtedy gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, jak też w przypadku kiedy pomoc wypłacona została niezgodnie z regulacjami, które weszły w życie po decyzji przyznającej wypłacone środki. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, warunkiem koniecznym wydania w omawianym trybie decyzji ustalającej kwoty nienależnie, czy nadmiernie pobranych środków nie jest przy tym uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyroki NSA: z 11 kwietnia 2013 r., II GSK 96/12 oraz z 15 listopada 2012 r., II GSK 1518/1 l)(Lex nr 2159984).

W rozpatrywanej sprawie, ustalony przez organ pierwszej instancji, opisany wyżej, stan faktyczny nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowany przez stronę. Skarżacy od września 2006 r. otrzymywał rentę strukturalną przyznaną decyzją Kierownika BP ARiMR w L. z dnia [...] nr [...]. Renta została przyznana w kwocie 1254,67 zł, a następnie jej wysokość waloryzowano w kolejnych latach pobierania, co przedstawiono na wstępie niniejszego uzasadnienia. Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał skarżącemu emeryturę od dnia 02.11.2011 r., a następnie decyzją z dnia [...] zawiesił na wniosek świadczeniobiorcy prawo do emerytury i wstrzymał wypłatę świadczenia od dnia 01.04.2012 r. W dniu 12.11.2014 r. skarżący zwrócił się do Kierownika BP ARiMR w L. z/s w R. o zmniejszenie kwoty renty strukturalnej o kwotę przyznanej emerytury z ZUS. W dniu [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał, na wniosek strony, decyzję o podjęciu wypłaty emerytury od dnia 01.11.2014 r.

Jak wynika z powyższego, bezspornym jest fakt, iż w trakcie pobierania renty strukturalnej skarżący nabył z dniem 02.11.2011 r. prawo do emerytury. Łącznie skarżący pobrał z tytułu renty strukturalnej w okresie od m-ca listopada 2011 r. do m-ca grudnia 2014 r., czyli w czasie kiedy posiadał już prawo do emerytury przyznane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, kwotę 64 934,62 zł. Tymczasem zgodnie z § 14 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia rentowego, w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Wypłata renty strukturalnej w pełnej wysokości, w przypadku przyznania prawa do renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników w trakcie pobierania renty strukturalnej, jest możliwa tylko w sytuacji, w której uprawniony wycofa wniosek o rentę z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników w terminie określonym w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (§14 ust. 2 rozporządzenia rentowego). W niniejszej sprawie skarżący nie wycofał wniosku o emeryturę, pobierał natomiast już po uzyskaniu prawa do emerytury rentę strukturalną w pełnej wysokości, co niezgodne było z przytoczonymi wyżej regulacjami rozporządzenia rentowego.

Mając na uwadze powyższe, ustalenia i stanowisko organu co do istnienia podstaw do uznania wskazanej w decyzji kwoty 64 934,62 zł za kwotę pomocy wypłaconej nienależnie, należy ocenić jako prawidłowe.

Błędnie natomiast, zdaniem Sadu, organ rozważył i ocenił w niniejszej sprawie kwestie przedawnienia zobowiązania skarżącego do zwrotu powyższej kwoty.

W myśl art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.), zwanego dalej rozporządzeniem (WE, EURATOM) 2988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary.

W tym miejscu zgodzić się należy z ocena organu, że w sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia (UE) 65/2011, zgodnie z którym obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie,

jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności (ust.3). Zdaniem organu odwoławczego, wbrew twierdzeniom Odwołującego się, organ I instancji prawidłowo uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła wymieniona przesłanka, bowiem nienależna płatność nie została dokonana na skutek pomyłki organu. Jak wynika z akt sprawy, organ dokonywał wypłaty renty strukturalnej na rzecz skarżącego nie mając wiedzy o uzyskaniu przez niego prawa do emerytury. Pierwszym dokumentem, który zawierał informację o fakcie uzyskania takiego prawa jest pismo z dnia 12.11.2014 r. (data wpływu do organu 12.11.2014r.), podczas gdy prawo do świadczenia ZUS przyznane zostało decyzją ZUS z dnia [...]. Należy w tym miejscu - odnosząc się do stanowiska Odwołującego się, w myśl którego wypłata nienależnych kwot nastąpiła z winy organu, bowiem organ udzielił beneficjentowi błędnej informacji, a następnie wypłacał rentę mimo posiadania wiedzy o przyznaniu świadczenia emerytalnego przez ZUS - zaznaczyć, że decyzja z dnia [...] nr [...] o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej zawierała Pouczenie, w którym wyraźnie wskazano, że uprawniony do renty strukturalnej zobowiązany jest do informowania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wszelkich zaistniałych okolicznościach mających wpływ na prawo do wypłaty i wysokości renty strukturalnej, w terminie 14 dni od dnia ich zaistnienia (pkt 2 pouczenia), oraz w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury (punkt 3 pouczenia). W niniejszym przypadku Pan A. R., po pierwsze, nie wywiązał się z obowiązku poinformowania organu w terminie 14 dni o fakcie uzyskania prawa do emerytury, po wtóre dysponował już od momentu przyznania renty strukturalnej informacją o konieczności zmniejszenia renty o kwotę uzyskanego świadczenia. Przy czym skarżący się w żaden sposób nie udowodnił swoich twierdzeń, iż zgłaszał w Biurze Powiatowym fakt przyznania prawa do emerytury i że uzyskał wtedy błędne informacje co możliwości dalszego pobierania renty strukturalne. Także w aktach sprawy brak jakiegokolwiek dokumentu mogącego dowodzić, iż twierdzenia Odwołującego się są w tym względzie wiarygodne. Nie ma też możliwości uzyskania wyjaśnień od pracownika Biura Powiatowego, którego skarżący wskazał w piśmie odwoławczym jako urzędnika, któremu jakoby przekazał stosowne informacje o uzyskaniu emerytury i od którego z uzyskał błędne informacje, bowiem osoba ta nie żyje.

Przedawnienie terminu przewidzianego do skutecznego odzyskiwania kwot nienależnie pobranych stanowi jedną z przesłanek warunkujących wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych, a zatem organ zobowiązany jest przed wszczęciem postępowania do ustalenia, czy termin ten nie upłynął. Ponieważ w omawianym przypadku organ I instancji nie wypowiedział się co do upływu terminu przedawnienia, Dyrektor OR ARiMR we W. dokonał analizy okoliczności mających znaczenie dla oceny tego okresu i stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie termin, w którym możliwe jest odzyskiwanie ustalonych zaskarżoną decyzją kwot nie uległ przedawnieniu. Zajętego przez organ stanowiska Sad jednak nie podzielił.

Trafnie wskazano w decyzji, że do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, wskazać należy, iż w realiach niniejszej sprawy, przy ustalaniu okresu przedawnienia zastosowanie mają regulacje zawarte w cytowanym wyżej art. 3 rozporządzenia (WE, EURATOM) 2988/95. W rozpatrywanym przypadku należy uznać, że nieprawidłowość popełniona została w dniu 21.11.2011 r., czyli w dacie wypłaty renty strukturalnej (wypłaconej jako pierwsza z nienależnie pobranych kwot). Ponieważ jednak w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nieprawidłowością powtarzającą się (renta w nieprawidłowej wysokości wypłacana była comiesięczne od 21.11.2011 r. do r.), to stosownie do art. 3 ust. 1 akapit 2 omawianej regulacji, okres przedawnienia rozpoczął swój bieg od dnia w którym nieprawidłowość ustała, czyli od 17.12.2014 r. Zgodnie jednak z art. 3 ust. 1 akapit 3 i 4 rozporządzenia przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

Odnosząc powyższe do realiów badanej sprawy należy zgodzić się z organem, że po raz pierwszy bieg terminu przedawnienia przerwany został w dniu 01.04.2015 roku, poprzez doręczenie decyzji Kierownika BP ARiMR w L. z/s w R. z dnia [...] o zmniejszeniu renty strukturalnej. Liczony od tego czasu na nowo okres przedawnienia upłynąłby zatem w marcu 2019 r. Nie można natomiast zgodzić się z organem odwoławczym co do tego, że zawieszenie postepowania odwoławczego odniosło skutek w postaci zawieszenia na ten czas (zawieszenia postepowania administracyjnego) bieg terminu przedawnienia określonego w art. 3 ust. 1 rozporządzenia (WE, EURATOM) 2988/95. Powołany przepis, jak również żadne inne przepisy wspólnotowe nie przewidują takiego skutku. Przypadek zawieszenia postepowania krajowego (administracyjnego) nie jest również objęty normą art. 3 ust. 3 tego aktu, bowiem odnosi się on ściśle do postepowań karnych prowadzonych w związku z nieprawidłowością, stąd tez stanowisko organu w tym zakresie nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Kolejna czynność organu, która mogłaby ewentualnie doprowadzić do przerwania biegu terminu przedawnienia (doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych z tytułu renty strukturalnej) miała miejsce 24.04.2019 r., a więc już po upływie czteroletniego okresu przedawnienia, liczonego od 27 marca 2015 r. (poprzednia czynność organ, po dokonaniu której termin biegł na nowo). Tym samym bez znaczenia jest, że w dacie wszczęcia postepowania o zwrot nienależnie pobranych kwot nie upłynął jeszcze okres odpowiadający podwójnemu okresowi przedawnienia, o jakim mowa w art. 3 ust.1 rozporządzenia (WE, EURATOM) 2988/95, skoro w okresie czterech lat od 27 marca 2015 r. organ nie podjął żadnej kolejnej czynności wywołującej skutek przerwania biegu terminu przedawnienia. Podkreślenia wymaga, że zawieszenie postepowania administracyjnego na wniosek strony nie jest obligatoryjne dla organu i jest on zobowiązany mieć na uwadze konieczność realizowania obowiązków nałożonych na niego przez przepisy wspólnotowe, w ty, regulujące odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych z budżetu Unii.

Mając na uwadze powyższe Sad uznał, że zaskarżona decyzja, orz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa, bowiem nie uwzględniały upływu terminu przedawnienia, wynikającego z art. 3 ust.1 rozporządzenia (WE, EURATOM) 2988/95.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt lita i art. 135 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji wyroku.

Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.374 ze zm.).