Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 960/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28  ust. 3,  ust. 3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Protokolant Dominika Zabielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2017 r. przy udziale - sprawy ze skargi P. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (dalej – ZUS lub organ) decyzją z dnia (...) r. nr (...), (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 – dalej K.p.a.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 121 – zwana dalej u.s.u.s.) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia (...) r. nr (...), (...) odmawiającą P. K. (dalej – Zobowiązany lub Skarżący) umorzenia należności z tytułu składek na:

- Fundusz Ubezpieczeń Społecznych – za okres 03/2005, 07/2008, 12/2008-04/2009, 07/2009-01/2010, 09/2010-11/2010, 02/2011-12/2011 w kwocie

13.525,02 zł;

- Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych - za okres 12/2008-04/2009, 07/2009-

12/2009, 03/2010, 09/2010-11/2010, 02/2011-12/2011 w kwocie 5.891,02 zł;

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres 03/2005, 04/2008, 12/2008-04/2009, 07/2009-12/2009, 09/2010-11/2010, 02/2011-12/2011 w kwocie 1.215,80 zł;

- koszty upomnienia w kwocie – 1.196,66 zł;

- odsetki liczone na dzień 22 grudnia 2015 r. – 12.268 zł.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia (...) r. Zobowiązany zwrócił się o umorzenie nieopłaconych należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż jego sytuacja finansowa i zdrowotna od 2005 r. systematycznie się pogorsza. Od wspomnianego 2005 r. jest pacjentem Poradni (...). Dodatkowo zdiagnozowano u niego chorobę nadciśnienia. Z tego też względu jest pod stałą opieką lekarską. Stan zdrowia uniemożliwia mu normalne funkcjonowanie, a w konsekwencji podjęcie pracy zarobkowej. Jego czteroosobowa rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia otrzymywanego przez żonę. Z tego źródła dochodu jest spłacany kredyt w wysokości 16.000 zł. Świadomość zaległości z tytułu składek wpływa negatywnie na jego dolegliwości psychiczne. Do przedmiotowego wniosku dołączył następujące dokumenty:

– oświadczenie Zobowiązanego o stanie rodzinnym i majątkowym, z którego wynika, że:

• nie pracuje zarobkowo,

• nie pobiera świadczeń oraz nie uzyskuje dochodu z innych źródeł, nie korzysta z pomocy opieki społecznej,

• nie korzysta z innych form pomocy,

• posiada dwoje dzieci,

• ponosi wydatki związane z utrzymaniem w łącznej wysokości 1.000 zł. oraz na leczenie w kwocie 150 zł,

• posiada zobowiązanie z tytułu zaciągniętego kredytu w kwocie 16.000 zł, które jest spłacane w miesięcznych ratach w kwocie 450 zł,

• nie posiada żadnych ruchomości oraz nieruchomości,

Następnie pismem z dnia (...) r. organ wezwał Skarżącego do przedłożenia między innymi dokumentów ekonomiczno-finansowych, potwierdzających jego sytuację materialną.

Odpowiadając na wezwanie oraz dokumentując swe położenie finansowe, a także stan zdrowia, Zobowiązany przedłożył następujące dokumenty:

– trzy tytuły wykonawcze z dnia (...) r. dotyczące podatku od nieruchomości za lata 2007-2009;

– zawiadomienie z dnia (...) r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank – dotyczy zobowiązania w wysokości 1.192 zł;

– fakturę VAT z tytułu dostawy wody,

– fakturę VAT z tytułu dostawy energii,

– umowę pożyczki zawartej przez żonę Zobowiązanego z Zakładowym Funduszem Świadczeń Socjalnych Zespołu Szkół (...) w C., na kwotę 5.000 zł, spłacanej w miesięcznych ratach po 140 zł;

– oświadczenie o poddaniu się egzekucji prowadzonej na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego przez A. S.A. (dotyczy umowy o pożyczkę pieniężną nr (...));

– umowę o pożyczkę pieniężną nr (...) na kwotę 16.000 zł;

– dokumentację lekarską dotyczącą syna oraz Skarżącego (skierowanie skarżącego do szpitala (...) z dnia (...) r.),

– aneks do umowy o pożyczkę odnawialną – A. S.A.,

– zaświadczenie, iż córka jest studentem trzeciego semestru na Wydziale (...) Uniwersytetu (...) w K.

W toku postępowania organ ustalił dodatkowo na podstawie PIT-37, iż rodzina Skarżącego w latach 2014-2012 uzyskała dochód, który wyniósł odpowiednio: 63.387,84 zł (2014 r.), 58.627,81 zł (2013 r.), 59.514,93 zł (2012 r.). Ponadto w stosunku do Zobowiązanego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległych składek.

Następnie decyzją z dnia (...) r. odmówiono Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek (decyzja doręczona w dniu (...) r.). W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące umorzenie należności z tytułu składek, które określone zostały w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 – zwane dalej rozporządzeniem).

W dniu (...) r. do ZUS-u wpłynął wniosek pełnomocnika Skarżącego z dnia (...) r. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek (data nadania w urzędzie pocztowym (...) r.). W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Skarżącego podniósł, że czteroosobowa rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia jego żony, które średnio wynosi 3.791,13 zł netto. Z niego pokrywane są wydatki związane ze spłatą kredytów zaciągniętych w A. oraz z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Miesięcznie na ten cel przeznaczane jest 750 zł. Ponadto co miesiąc wydatkowane jest ok. 1.000 zł na utrzymanie córki studiującej stacjonarnie w K. Z kolei stałe miesięczne koszty utrzymania kształtują się na poziomie ok. 1.500 zł. Zwrócono również uwagę na wydatki związane z leczeniem i kształceniem syna. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego, organ nie dość wnikliwie odniósł się do stanu zdrowia jego mocodawcy, który nie tylko generuje wydatki, ale również uniemożliwia podjęcie pracy zarobkowej. Wobec powyższego przedstawione okoliczności wskazują na wystąpienie przesłanki umorzenia składek, o której mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Wydając zaskarżoną decyzję z dnia (...) r. organ zważył, iż wydający decyzję szczegółowo rozpatrzył wniosek Zobowiązanego w świetle przesłanek umorzenia wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W sposób szczególny rozpatrzono przesłankę stanowiącą o nieskuteczności egzekucji. W stosunku do zadłużenia za okres 02/2004-09/2010 prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w C., który do tej pory nie stwierdził nieskuteczności postępowania egzekucyjnego. Okoliczność ta nie pozwala na stwierdzenie, iż egzekucja należności jest nieskuteczna oraz, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Dalej organ stwierdził, że w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog. Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje dopiero potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia, gdyż w tym względzie organ działa w ramach tzw. uznania administracyjnego.

W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział także możliwość umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Okoliczności te zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Paragraf 3 ust. 1 rozporządzenia wymaga od zobowiązanego wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić powstałych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Treść wspomnianego przepisu należy odnieść do konkretnej sytuacji, tak aby organ miał podstawy przypuszczać, że zapłata należności (jednorazowa, w ratach lub w drodze egzekucji) spowoduje egzystencjalną ruinę bytu zobowiązanego i jego rodziny. Nie wystarczy, gdy zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych należności. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Zobowiązany musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż to należy do jego obowiązku, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ dokonał ponownej analizy możliwości płatniczych, sytuacji materialno-bytowej i zdrowotnej Skarżącego. Zdaniem ZUS-u, z analizy dokumentów wynika, iż obecnie Skarżący nie posiada żadnych dochodów. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje żona M. K., która uzyskuje średnie wynagrodzenie miesięczne ww kwocie 3.791,13 zł netto. Na utrzymaniu pozostaje studiująca córka oraz 11-letni syn. Koszty związane z opłatami określone zostały na 600 zł, pozostałe koszty utrzymania członków rodziny określono na łączną kwotę 1.500 zł, koszty związane z leczeniem wynoszą 150 zł, inne wydatki 1.000 zł (wydatki związane z edukacją córki). Ponadto rodzina Skarżącego posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu oraz pożyczki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, które spłacane są łącznie w wysokości 750 zł miesięcznie.

Dokonano zestawienia wartości miesięcznych wydatków z kwotą deklarowanych dochodów rodziny i ustalono, że wydatki przewyższają dochody (3.791,13 – 1.500 - 150 – 1.000 - 750 - 600 = -208,87 zł). Biorąc pod uwagę, że Skarżący nie wskazał na pomoc osób trzecich, organ przyjął, iż okoliczność ta dowodzi, że sytuacja finansowa nie została przedstawiona w sposób spójny i logiczny.

Organ również zauważył, iż płatnik jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za terminowe uregulowanie ciążących na nim zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek, a ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej obciążać może jedynie przedsiębiorcę.

Mając na uwadze powyższe ZUS wydający decyzję uznał, iż pomimo trudności finansowych Skarżący nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako permanentny stan braku możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Ponadto organ wskazał, iż ważny interes osoby zobowiązanej powinien być w każdym przypadku konfrontowany z interesem ogólnospołecznym, biorąc choćby pod uwagę przeznaczenie składek. Zasadą powinno pozostać płacenie składek, nie zaś ich umarzanie, a konieczność ich spłaty nie powinna być traktowana przez samego dłużnika najniżej w hierarchii jego wszystkich innych zobowiązań, w tym także o charakterze prywatnoprawnym, za obowiązek stojący na samym końcu.

W ocenie organu nie wystąpiły również przesłanki wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ nie kwestionuje powagi podnoszonych problemów, przyjął jednak, iż Skarżący nie przedstawił dokumentów, które jednoznacznie potwierdzałyby jego niezdolność do pracy. Nie można również przyjąć, że przedstawiona dokumentacja dotycząca zdrowia syna, wypełnia przesłankę umorzenia opartą na sytuacji zdrowotnej, bowiem ta występuje, gdy choroba osoby zobowiązanej lub opieka nad członkami rodziny (małżonek, dzieci, rodzice) uniemożliwia, bądź w znacznym stopniu ogranicza pozyskiwanie środków do spłaty zadłużenia, np. poprzez rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania opieki.

W skardze pełnomocnik Zobowiązanego rozstrzygnięciu organu zarzucił:

– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a mogący mieć wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu przez organ, że problemy zdrowotne Skarżącego nie uzasadniają umorzenia składek, ponieważ z akt sprawy nie wynika, ażeby Skarżący został przez te problemy pozbawiony możliwości zarobkowania, podczas gdy w aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące o przewlekłej chorobie na jaką cierpi Skarżący - depresji, której specyfika, przede wszystkim objawiająca się chwiejnością nastrojów oraz ogólnym zniechęceniem, uniemożliwia mu podjęcie systematycznego zajęcia zarobkowego;

– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a mogący mieć wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu przez organ, że w niniejszej sprawie nie występuje stan bezskuteczności egzekucji, podczas gdy Skarżący nie ma żadnego dochodu ani majątku, z których mógłby zaspokoić swe zobowiązania, co w konsekwencji świadczy o możliwości zastosowania art. 28 ust 2 u.s.u.s.;

– naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść orzeczenia, tj. naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez brak uwzględnienia sytuacji majątkowej Skarżącego, jego stosunków rodzinnych i zdrowotnych, które uniemożliwiają mu zapłatę zaległości bez uszczerbku dla niego samego i jego najbliższej rodziny oraz arbitralne stwierdzenie przez organ, że Skarżący jest zdolny do pracy zarobkowej, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie (w szczególności np. opinii biegłego odpowiedniej specjalności).

Wobec powyższego pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 - dalej P.p.s.a.). W myśl art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS-u z dnia (...) r., którą utrzymano w mocy decyzję własną o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Organ stanął na stanowisku, że Skarżący nie spełnia żadnej z przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne określonych w art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s., jak również tych, o których mowa w § 3 ust. 1 powołanego już wyżej rozporządzenia. Przystępując do rozstrzygnięcia sprawy wskazać należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Według § 3 ust. 1 rozporządzenia, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ uznał, że nie zachodzi żadna z przesłanek, która pozwalałaby na zastosowanie uznania administracyjnego w przedmiocie umorzenia składek. Podkreślenia bowiem wymaga, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ administracji winien jednoznacznie ustalić, czy istnieje któraś z przesłanek umorzeniowych albo jednoznacznie wykluczyć jej istnienie. Dopiero po ustaleniu, że którakolwiek z przesłanek umorzeniowych istnieje organ administracji proceduje na etapie drugim - to jest na etapie uznania administracyjnego.

Analizując sytuację Skarżącego, bezspornym jest, że nie zachodzą wobec niego przesłanki umorzenia składek wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w punktach: 1, 2, 4, 4b. Odnosząc się do przesłanki zawartej w pkt 3 wspomnianego przepisu stwierdzić należy, że samo zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, nie przesądza automatycznie o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności. W tych przypadkach bowiem, zasadniczo konieczne jest stwierdzenie przez organ rozpoznający wniosek o umorzenie należności, że brak jest jakiegokolwiek majątku, z którego można egzekwować należności (dotyczy to majątku zobowiązanego, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa). Nie ulega wątpliwości, że taki majątek istnieje, chociażby w postaci wynagrodzenia żony Zobowiązanego.

Znając wysokość zaległości skarżącego z tytułu składek (na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy), które wynoszą 20.631,84 zł (bez odsetek, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych), można jednoznacznie stwierdzić, że przekraczają one kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Nadmienić należy, że zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 września 2015 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2015 r. poz. 1526) koszty upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wynoszą 11,60 zł. Tym samym nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s.

Sąd podziela również stanowisko, iż nie występuje w sprawie okoliczność świadcząca o całkowitej nieściągalności opisana w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Jak wynika z akt sprawy, prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z tytułu należnych składek nie doprowadziło do ściągnięcia jakiejkolwiek kwoty. Brak efektu w egzekwowaniu należnych składek nie przesądza jeszcze całkowitej ich nieściągalności. Dopiero w sytuacji umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność egzekucji i wydanie z uwagi na tą okoliczność postanowienia przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego świadczy, iż zachodzi całkowita nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 1179/13, LEX nr 1457065).

Wierzyciel, czyli ZUS, uznał że postępowanie egzekucyjne jest w toku i przedwczesne byłoby stwierdzanie, że nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Sąd podziela pogląd, że organ w trakcie postępowania dotyczącego umorzenia zaległości, może samodzielnie ocenić przesłankę z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. porównując spodziewane koszty egzekucji (obliczane w części w proporcji do egzekwowanych kwot) z posiadanymi informacjami o nadającym się do egzekucji majątku zobowiązanego (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 października 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 224/12, LEX nr 1697448). Mając na uwadze to, że koszty na chwilę rozstrzygania sprawy wynosiły 598,20 zł, a wiadomym jest, iż żona Skarżącego uzyskuje dochód wynikający z zatrudnienia, zasadnym jest przyjęcie stanowiska o nie występowaniu okoliczności wymienionej w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.

Skarżący był płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne, wobec czego znajduje zastosowanie również art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Przed przystąpieniem do rozpatrzenia zasadności stanowiska organu o braku występowania przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia podnieść należy, iż to na wnioskodawcy (zobowiązanym) spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek (zob. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. akt II GSK 1501/13), co wprost wynika z przywołanego przepisu. Organ przed wydaniem każdej decyzji wzywał Skarżącego do przedstawienia dowodów na poparcie żądania umorzenia postępowania.

Nie ulega wątpliwości, że Skarżący leczy się w Poradni Zdrowia (...) w związku ze zdiagnozowaną u niego depresją. Zdaniem Skarżącego, jest ona przyczyną uniemożliwiającą mu pracę zarobkową. Na potwierdzenie tej okoliczności przedstawiono dokumentację lekarską w postaci skierowania do szpitala psychiatrycznego. Nie wynika jednak z niej, aby wystąpienie tej choroby wykluczało wykonywanie pracy zarobkowej. Jest to, w ocenie Sądu, nie wystarczające dla przyjęcia, że stan zdrowia uniemożliwia Zobowiązanemu uregulowanie zaległych składek. Wobec brzmienia § 3 ust. 1 rozporządzenia, który wprost ciężar dowodowy przerzuca na zobowiązanego, nie można podzielić stanowiska Skarżącego, że organ nie przeprowadził w tym zakresie wystarczającego postępowania dowodowego, które miałoby potwierdzić lub zaprzeczyć niezdolności do pracy Zobowiązanego, wynikającą z owej choroby.

Przychylić się również należy do stanowiska organu, że choroba syna Skarżącego nie uzasadnia twierdzenia o zaistnieniu przesłanki umorzenia zaległych składek. Otóż, jak zasadnie podniesiono, Skarżący nie wykazał, aby choroba syna pozbawiała go możliwości zarobkowania, co wynikać mogłoby z potrzeby stałej opieki nad chorym członkiem rodziny.

Określając sytuację majątkową Zobowiązanego wskazać należy, że w latach 2014-2012 jego rodzina uzyskała dochód, który wyniósł odpowiednio: 63.387,84 zł (2014 r.), 58.627,81 zł (2013 r.), 59.514,93 zł (2012 r.). Źródłem owego dochodu jest wynagrodzenie uzyskiwane przez żonę Skarżącego, wynoszące miesięcznie 3.791,13 zł. Skarżący nie wykonuje pracy zarobkowej oraz nie uzyskuje dochodów z innych źródeł, jak również nie korzysta z jakiejkolwiek pomocy społecznej. Posiada dwoje dzieci (córkę – studenta Uniwersytetu (...) w K. oraz syna). Jego wydatki miesięczne związane z utrzymaniem zostały oszacowane pierwotne przez Skarżącego na kwotę 1.000 zł oraz dodatkowo wskazano kwotę 150 zł na jego leczenie (łącznie 1.150 zł miesięcznie). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik Skarżącego wydatki z tego tytułu oszacował na kwotę 1.500 zł. Z racji posiadanych zobowiązań, każdego miesiąca wydatkowana jest kwota 750 zł (w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wskazano kwotę raty w wysokości 450 zł).

Analiza ustalonych w toku postępowania faktów prowadzi do wniosku, że Skarżący nie podejmuje jakichkolwiek starań, które mogłyby przynieść mu dochód. Z pewnością przeszkodą w podjęciu owych starań nie może być wykryta u niego depresja, gdyż przedłożona dokumentacja lekarska nie wskazuje na niemożność wykonywania przez Skarżącego pracy zawodowej. Podnieść jeszcze raz należy, że to po stronie Zobowiązanego leży ciężar wykazania występowania okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie składek. Zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek również nie mogą przemawiać za stwierdzeniem, że ich istnienie wyłącza po stronie Skarżącego możliwość uregulowania należnych składek. Zgromadzony materiał pozwala na stwierdzenie, że obciążenia z tytułu zaciągniętych pożyczek i kredytów są regulowanie systematycznie. Nie można zatem poczytywać za spełniające przesłanki umorzenia należności publicznoprawnych, osób, które nie dysponują środkami na wykonanie zobowiązań publicznoprawnych jedynie z uwagi na preferowanie wykonywania zobowiązań cywilnoprawnych, nawet jeśli niewykonanie tych zobowiązań wiązałoby się z daleko idącymi konsekwencjami dla zobowiązanego (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 11 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Rz 522/16, LEX nr 2096898). Skarżący w sposób dowolny zmienia wysokości wydatków i obciążeń ponoszonych comiesięcznie przez jego rodzinę. Dotyczy to wspomnianych wydatków stałych związanych z utrzymaniem rodziny, czy też wysokości rat wynikających z umów o pożyczkę. Jeżeli chodzi o rozbieżności w kwocie wydatków dotyczących utrzymania rodziny, ich wzrost w stosunku do pierwotnej kwoty nie został przez Skarżącego w jakikolwiek sposób udokumentowany. To samo należy odnieść do podanej wyższej kwoty spłacanych rat. Z przedstawionych dokumentów wynika, że na owe raty składa się kwota 450 zł – umowa pożyczki w A. i 140 zł – umowa pożyczki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, co łącznie daje kwotę 590 zł. Okoliczności te stwarzają wątpliwości co do realnych obciążeń i wydatków ponoszonych przez rodzinę Skarżącego. Niemniej jednak przyjmując nawet wydatki w kwotach najwyższych, podanych przez Skarżącego, uznać należy, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, zasadnie organ przyjął, że nie występuje przesłanka umorzenia składek, o której mowa § 3 ust. 1 rozporządzenia. Mianowicie analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że Skarżący dysponuje środkami pozwalającymi na utrzymanie rodziny oraz regulowanie ciążących na nim zobowiązań (nie przedstawiono dowodów o istnieniu w czasie rozpoznawania sprawy jakichkolwiek zaległości w płatnościach itp.). Tym samym, zasadne jest stwierdzenie, iż spłata zaległości z tytułu składek nie pozbawi Skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Skoro nie zaistniała żadna z okoliczności warunkujących umorzenie składek to organ nie był uprawniony do procedowania w zakresie uznania administracyjnego.

Jednorazowe uregulowanie zaległości może stanowić duże obciążenie dla Zobowiązanego. Dlatego wskazać należy na art. 29 u.s.u.s., który daje możliwość Zobowiązanemu ubiegania się o rozłożenie należności na raty.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 P.p.s.a. i działając na podstawie art. 151 ustawy, skargę oddalił.