Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 86/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono zażalenia
Powołane przepisy: article: art.18,  art.19
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

II OZ 86 / 12 POSTANOWIENIE Dnia 6 marca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 marca lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 listopada 2011 r. sygn. akt II SO/Op 19/11 w zakresie rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w sprawie ze skargi Z. A. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

II OZ 86 / 12

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w sprawie ze skargi Z. A. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach z dnia [...] grudnia 2010 r.

1. wyłączył od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w osobach: Leszka Kiermaszek, Bonifacego Bronkowskiego, Iwony Boguckiej, Włodzimierza Kubika, Andrzeja Matana,

2. oddalił wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w osobach: Ryszarda Mikosza, Ewy Madej, Przemysława Dumana, Eugeniusza Christa, Beaty Kozickiej, Teresy Randak, Bożeny Suleja, Anny Tyszkiewicz- Ziętek, Krzysztofa Winiarskiego, Małgorzaty Herman, Wojciecha Organiściak, Łucji Franiczek, Ewy Krawczyk, Mari Taniewskiej- Banackiej, Elżbiety Kaznowskiej, Rafała Wolnik, Krzysztofa Wujek, Anny Apollo, Henryka Wach, Barbary Brandys- Kmiecik, Marzanny Sałuda, Renaty Siudyka, Iwony Wiesner, Małgorzaty Jużków, Barbary Orzepowskiej- Kyć, Magdaleny Jankiewicz, Mirosławy Kupiec, Adama Mikusińskiego, Tadeusza Michalik, Wiesława Morys, Szczepana Prax, Teresy Kurcyusz- Furmanik, Beaty Kalaga- Gajewskiej, Małgorzaty Walentek, Edyty Żarkiewicz- Kunickiej, Stanisława Niteckiego.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż pismem z dnia 7 września 2011 r. Z. A. wniosła o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od rozpoznania jej skargi. Skarżąca wskazała, że w sprawach z jej skarg, rozpoznawanych przez Wydział I i II, doszło po raz kolejny do modyfikacji składu orzekającego, co w świetle doświadczenia wyniesionego z postępowań w innych sprawach nie zapewni jej prawa do rzetelnego i bezstronnego sądu. Dalej wyjaśniła, że wnosi o wyłączenie składów orzekających w tym Sądzie z uwagi na stosowaną od 2005 r. praktykę oceny legalności zaskarżonych decyzji na podstawie stwierdzeń organu podatkowego (Wydział I) oraz organu wodnoprawnego (Wydział II), zawartych w odpowiedzi na skargę, które stanowią dokładny przedruk uzasadnienia zaskarżonych decyzji. Wnosząc o wyznaczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżąca wskazała na sieć rozmaitych powiązań i przepływ informacji m.in. do Sądu Okręgowego w Łodzi, techniki manipulacyjne, w tym fałszerstwa tez dowodowych dla biegłych, protokołów rozprawy, kreowanie okoliczności faktycznych z udziałem biegłych, tuszowanie fałszywej ekspertyzy w sprawach o sygn. akt II SA/Ka 159/03 i II SA/Ka 255/03. Powołując się na artykuły prasowe stwierdziła, że jednoznacznie wynika z nich, iż można było uniknąć katastrofalnego stanu rzeki Warty, zagłady flory i fauny, szkód na rzecz interesu publicznego oraz na rzecz firmy skarżącej, gdyby nie osoba Teresy Randak, która pełniła funkcję I Wicewojewody Śląskiego i likwidowała wszelkie dowody składane do Wojewody Śląskiego, blokowała postępowania skargowe na okres dwóch lat, tj. do czasu podjęcia pracy w Naczelnym Sądzie Administracyjnym Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach na stanowisku sędziego, a następnie rozpoznając jej skargi, zataiła w oświadczeniu złożonym do sprawy o sygn. akt I SA/Gl 382/09 szczegóły dotyczące faktycznej roli, jaką pełni w interesie sprawców wielomilionowej szkody na rzecz środowiska naturalnego, interesu publicznego i interesu firmy skarżącej, zawłaszczając prawo do decydowania o życiu przedsiębiorcy. Odnosząc się do zarzutu katastrofalnego stanu technicznego koryta rzeki Warty skarżąca podała, "że jest on rezultatem zwolnienia właścicieli elektrowni wodnej z obowiązku" wyrokami o sygn. akt II SA/Ka 159/03 i II SA/Ka 255/03. Zaznaczyła przy tym, że sprawcy szkody "mają swojego człowiek w sądzie", a groźby oparte na tej okoliczności zostały zrealizowane z udziałem sędziego Teresy Randak w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Ponadto, skarżąca wskazała na swą trudną sytuację, na którą wpływ miały okoliczności związane ze stanem technicznym rzeki Warty i nadmieniła, że dopiero w listopadzie 2007 r. ustaliła, że "swój człowiek" dla sprawców szkody to sędzia Teresa Randak, bowiem nominację na to stanowisko otrzymała 23 czerwca 2006 r. i od tego czasu skarżąca doznaje szykan, pomówień i traci siły na obronę przed usunięciem z energetyki wodnej, za ujawnienie afery będącej dziełem protegowanych sędziego Teresy Randak. Do wniosku skarżąca załączyła wydruki artykułów prasowych, które poruszały tematykę stosunków wodnych na rzece Warcie.

W związku ze złożonym wnioskiem, sędziowie orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, złożyli do akt sprawy pisemne oświadczenia.

Sędziowie Leszek Kiermaszek, Iwona Bogucka, Bonifacy Bronkowski oraz Włodzimierz Kubik oświadczyli, że są wyłączni z urzędu od orzekania w sprawie ze skargi Z. A. o sygn. akt II SA/Gl 287/11 na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.), gdyż w prowadzonym wcześniej postępowaniu brali udział w wydaniu wyroku, odpowiednio: sędziowie Leszek Kiermaszek i Iwona Bogucka w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 509/04, sędzia Bonifacy Bronkowski w sprawie o sygn. akt II SA/Ka 159/03, a sędzia Włodzimierz Kubik zarówno w sprawie o sygn. akt II SA/Ka 159/03, jak i w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 509/04.

Sędzia Andrzej Matan wniósł z kolei o wyłączenie go od rozpoznania sprawy na podstawie art. 19 p.p.s.a. ze względu na fakt, iż w okresie pracy w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Częstochowie (do końca 2010 r.) brał udział w załatwianiu spraw, w których Z. A. była stroną, jak również rozpatrywał jej skargi na działalność Kolegium oraz jego członków. Zachodzą, zatem okoliczności tego rodzaju, które mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w tej sprawie.

Pozostali sędziowie, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach złożyli pisemne oświadczenia, stwierdzając w nich, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do wyłączenia ich od rozpoznania sprawy z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.) oraz nie zachodzą przyczyny wyłączenia z art. 19 tej ustawy.

Postanowieniem z dnia 21 października 2011 r. sygn. akt II OW 156/11 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznawania przedmiotowego wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, rozpoznając powyższy wniosek, wskazał na treść art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Sąd uznał, że wniosek skarżącej o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach nie zasługuje na uwzględnienie w całości.

Skarżąca powołując przyczyny wyłączenia, wywołujące wątpliwość, co do bezstronności sędziów, wskazywała m.in. na okoliczność wcześniejszego rozpoznawania spraw z jej skargi przez Sąd w Gliwicach. Jak wynika z oświadczeń złożonych przez sędziów Leszka Kiermaszka, Iwonę Bogucką, Bonifacego Bronkowskiego oraz Włodzimierza Kubika, sędziowie ci w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brali udział w wydaniu wyroków. Okoliczność ta, została uwzględniona przez ustawodawcę w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., jako przesłanka wyłączenia. Tym samym uznać należało, że w odniesieniu do ww. sędziów wniosek skarżącej, jako oparty na ujawnionej okoliczności określonej w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie Sądu pierwszej instancji uwzględnić należało również wniosek skarżącej w odniesieniu do sędziego Andrzeja Matana. W zakresie okoliczności wywołujących wątpliwość, co do bezstronności sędziów skarżąca, powołując się na orzecznictwo sądów, wskazała we wniosku również na udział sędziów w rozstrzyganiu spraw w organie administracji publicznej. Wprawdzie przywołała w tym zakresie przesłankę określoną w art. 18 § 1 pkt 7 P.p.s.a., która w niniejszej sprawie, w odniesieniu do sędziego Andrzeja Matana, nie zachodzi, niemniej jednak, przy ocenie zasadności wniosku należało uwzględnić również oświadczenie sędziego. Uznając je za wiarygodne Sąd stwierdził, że w stosunku do sędziego Andrzeja Matana zachodzą okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w sprawie, uzasadniające uwzględnienie wniosku skarżącej, co do jego wyłączenia.

Okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia zdaniem Sądu nie występują jednak w odniesieniu do pozostałych sędziów orzekających w Sądzie w Gliwicach. W stosunku do żadnego z nich nie zachodzą, bowiem okoliczności, o których mowa w art. 18 p.p.s.a. Prawdopodobieństwo ich zaistnienia nie wskazuje w żaden sposób skarżąca, jak również zawarte w aktach pisma i dokumenty oraz oświadczenia złożone przez sędziów. Ponadto, skarżąca nie uprawdopodobniła także zaistnienia okoliczności, uzasadniających wyłączenie ich na podstawie art. 19 p.p.s.a. W ocenie Sądu, wyrażone we wniosku ogólne twierdzenia o tym, że przeciwne skarżącej strony postępowania administracyjnego, objętego sądową kontrolą, "mają swojego człowieka w sądzie" w osobie sędziego Teresy Randak, jak również dotyczące przedmiotu sprawy i stosunków wodnych na rzecze Warcie oraz niezadowolenie strony z oceny dokonanej przez Sąd w Gliwicach w innych sprawach, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. W związku ze swymi twierdzeniami i zarzutami wnioskodawczyni nie wskazała na żadne fakty, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić wątpliwość, co do bezstronności tych sędziów. W szczególności zaś, w odniesieniu do sędziego Teresy Randak, skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności mających jakikolwiek związek z jej udziałem w sprawie, związanej z przedmiotem postępowania, mogących wywołać wątpliwość, co do bezstronności tego sędziego. Podstawy do uznania braku bezstronności sędziów nie stanowi również fakt, że orzeczenia wydawane w innych sprawach nie odpowiadają interesom prawnym skarżącej i nie są zgodne z jej oczekiwaniami. Kwestia ewentualnej wadliwości orzeczeń sądowych i dokonania przez Sąd błędnej oceny może być, bowiem badana jedynie w drodze zaskarżenia ewentualnego niekorzystnego rozstrzygnięcia do Sądu II instancji.

Z przedstawionych wyżej przyczyn, na podstawie art. 22 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu orzekł jak na wstępie.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Z. A., zaskarżając je i wnosząc o jego zmianę w części oddalającej przedmiotowy wniosek oraz o uwzględnienie kosztów postępowania zażaleniowego jako części kosztów procesu. W uzasadnieniu zażalenia strona wskazała na rażące naruszenie norm konstytucyjnych art. 74 Konstytucji RP, "próby zatuszowania rozmiaru szkód w korycie rzeki Warty", które "przekroczyły sumę 4 milionów złotych, w tym na rzecz firmy skarżącej spowodowały szkody na ponad 4.000,000 kilowatogodzin czystej energii ze źródła odnawialnego". Zdaniem strony Sąd poza oceną wniosku nie uwzględnił pozostałych akt.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Oceniając wniesione w sprawie zażalenie, kwestionujące postanowienie Sądu pierwszej instancji w części oddalającej wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, stwierdzić należało, iż nie zawiera ono żadnej takiej argumentacji, która pozwalałaby na poddanie w wątpliwość kontrolowanego rozstrzygnięcia.

Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 p.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art.19 p.p.s.a.).

W związku z wywodami zaprezentowanymi we wniesionym zażaleniu wymaga podkreślenia, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość, co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy, czy też jak to czyni skarżąca, wskazując na poniesioną w jej ocenie szkodę, która jako taka nie pozostaje w żadnym w związku z osobami sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. Także treść uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wskazuje, iż Sąd ten brał pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy, które stanowiłyby podstawę wyłączenia sędziego z mocy prawa (art. 18 p.p.s.a.), jak i mogłyby stanowić podstawę wyłączenia na wniosek (art. 19 p.p.s.a.). Efektem zresztą tej analizy było wyłączenie od rozpoznania sprawy niektórych sędziów. W odniesieniu do pozostałych sędziów słusznie uznał Sąd, że brak jest takich okoliczności, które pozwalałaby na uwzględnienie pozostałej części wniosku. W tym zakresie skarżąca nie wskazała ani na żadne łączące ją stosunki z osobami sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, o których mowa w art. 18 p.p.s.a., ani nie można uznać, że uprawdopodobniła w jakimkolwiek stopniu to, iż pomiędzy sędzią objętym wnioskiem, a stroną skarżącą lub innymi uczestnikami postępowania zachodzą takie stosunki, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. SK 53/04, publ. OTK-A 2005, nr 11, poz. 134). Oceny tej nie podważono również w rozpoznawanym zażaleniu, w którym nie wskazano na żadne takie wymagane z punktu widzenia ww. przepisów okoliczności, które pozwalałyby na uwzględnienie wniosku w całości. Również treść akt sprawy dotyczącej wniesionej skargi oceny tej nie podważa.

Ze wskazanych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.