Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1053/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 76 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1065
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] 2017 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego stypendium; oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2017 r. nr PS [...] Wojewoda, na podstawie art. 127 § l i 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: k.p.a.) oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1065 ze zm., dalej: u.p.i.r.p.), po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2017 r. znak: [...] orzekającej o zwrocie przez K. K. nienależnie pobranego stypendium z tytułu odbywania stażu za okres od 2.06.2014 r. do 28.11.2014 r. w kwocie brutto [...] zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzję tę wydano w następujących okolicznościach.

W dniu 8 marca 2017 r. Starosta [...] orzekł o zwrocie przez K. K. stypendium z tytułu odbywania stażu za okres 2.06.-28.11.2014 r. w kwocie brutto [...] zł oraz kosztów badań lekarskich w wysokości [...] zł. Strona odwołała się od powyższej decyzji. Wojewoda decyzją z dnia [...] 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że naruszono przepisy postępowania administracyjnego oraz orzeczono o zwrocie kosztów badań lekarskich, pomimo braku podstaw prawnych do zwrotu tych kosztów.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...] decyzją z [...] 2017 r. orzekł o zwrocie nienależnie pobranego stypendium z tytułu odbywania stażu za okres 2.06-28.11.2014 r. w kwocie [...]zł.

Strona w odwołaniu zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów art. 6, 7, 9 i 77 § 1 k.p.a. Nie kwestionując okoliczności podpisania umowy zlecenia w trakcie posiadania statusu osoby bezrobotnej, wyjaśniła, że nie wiedziała o obowiązku poinformowania PUP o podjęciu pracy w oparciu o umowę zlecenie. Wskazała, że nie otrzymała druków pouczeń, nie została ustnie poinformowana o obowiązkach osoby bezrobotnej. Nadto K. K. stwierdziła, że treść druku "Informacji dla Osób rejestrujących się w PUP" nie jest dla niej w pełni zrozumiała. Podała, iż była przekonana, że w przypadku zlecenia czy dzieła, które mają charakter incydentalny, nadal posiada status osoby bezrobotnej, gdyż ta jest zawierana na okres bardzo krótki i w rzeczywistości nie zmienia sytuacji zawodowej". Reasumując, odwołująca stwierdziła, że nie została w sposób należyty pouczona o obowiązkach osoby bezrobotnej, w tym o obowiązku poinformowania PUP o podjęciu zatrudnienia w oparciu o umowę zlecenie. Wyjaśniła też, że nie miała zamiaru wprowadzenia w błąd PUP w celu uzyskania świadczenia, które nie powinno być przyznane. Stwierdziła też, że świadczenie stażowe pobierała w okresie 2.06 - 28.11.2014 r., natomiast dochody z tytułu umowy zlecenia osiągnęła w okresie od lutego do kwietnia 2014 r., co oznacza, że nie nastąpiła sytuacja jednoczesnego pobierania świadczenia i osiągania dochodów. Zdaniem K. K. nie zachodzą zatem przesłanki do wydania orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wskazane w art. 76 ust. 1 i 2 u.p.z.i.r.p.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Wojewoda stwierdził, że zgodnie z prawem orzeczono o obowiązku zwrotu przez K. K. nienależnie pobranego stypendium. Organ odwoławczy powołał treść art. 76 ust 1 i art. 71 ust 2 pkt 1 i 2 u.p.z.i.r.p. , by następnie wyjaśnić, że strona w dniu 10 grudnia 2013 r. zarejestrowała się jako osoba bezrobotna w PUP w O. W., a w okresie 2.06 - 28.11.2014 r. pobierała stypendium z tytułu odbywania stażu. W dniu 19 września 2016 r. PUP uzyskał informację, iż od 1 lutego 2014 r. K. K. została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych z tytułu pracy w oparciu o umowę zlecenie. Fakt ten potwierdzono poprzez przedłożoną umowę zlecenie zawartą pomiędzy stroną a Zakładem Usługowo-Handlowym S. D. na okres 1.02. - 30.04.2014 r. W związku z powyższym organ II instancji uznał, że stypendium pobrane przez K. K. za okres od 2.06.2014 r. do 28.11.2014 t. stało się świadczeniem nienależnym, ponieważ od 1.02.2014 r. strona podjęła inną pracę zarobkową i powinna utracić status osoby bezrobotnej. Bezspornie K. K. od 1.02.2014 r. nie spełniała warunków ustawowych do posiadania statusu osoby bezrobotnej, co zostało potwierdzone decyzją Starosty [...] z dnia [...] lutego 2017 r. W konsekwencji wszczęto postępowania w sprawie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tj. stypendium stażowego i orzeczenie w sprawie.

Zdaniem Wojewody, ponowna analiza akt sprawy pozwala na stwierdzenie, że K. K. prawidłowo poinformowano o tym, że osoba bezrobotna nie wykonuje innej pracy zarobkowej, m.in. nie świadczy usług na podstawie umowy zlecenia oraz o obowiązku zawiadomienia PUP w ciągu 7 dni o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej. Nadto pouczono ją o istocie nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, zgodnie z jego definicją zawartą w art. 76 ust 1 i 2 u.p.z.i.r.p. Wojewoda uznał zatem, że bezrobotną prawidłowo zapoznano z zasadami odpowiedzialności w przypadku nieuprawnionego korzystania ze świadczeń przysługujących osobom uznanym za bezrobotne. Wskazuje to, iż strona mogła przewidzieć skutki nieinformowania PUP o podjęciu innej pracy zarobkowej w oparciu o umowę zlecenie, także tych w zakresie obowiązku zwrotu świadczenia nienależnie pobranego.

Wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję K. K. zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie:

I. prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1 u.p.z.i.r.p. poprzez ich nieprawidłową interpretację i błędne ustalenie, że jest zobowiązana do zwrotu stypendium z powodu świadczenia od 1 lutego 2014 r. pracy i braku poinformowania o tym fakcie PUP;

II. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 8 i 9 k.p.a. poprzez niedopełnienie przez PUP obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków poprzez przygotowanie gotowego dokumentu do podpisu, bez wyraźnego wyjaśnienia, czego dotyczy on oraz pouczenia, jakie konsekwencje niesie za sobą jego podpisanie, co również nie prowadzi do pogłębiania zasady zaufania obywateli względem organów władzy publicznej.

b) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez zastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, mimo że istniały podstawy do jej uchylenia i orzeczenia przez organ co do istoty sprawy.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Powołując zasady określone w art. 6, art. 7 i przepis art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 76 ust. 1 i 2 u.p.z.i.r.p. skarżąca zakwestionowała fakt rzetelnego pouczenia jej o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania świadczenia pieniężnego. Wskazała, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż pouczenie, o jakim wyżej mowa, powinno być udzielone w sposób zrozumiały i niebudzący wątpliwości, co do utraty prawa do świadczenia. Nie może być przy tym uznane za należyte pouczenie polegające jedynie na przytoczeniu przepisu ustawy bez jego wyjaśnienia. Skarżąca podała, że choć nie kwestionowała okoliczności podpisania jako osoba bezrobotna zlecenia z Zakładem Usługowo-Handlowym S. D. i braku poinformowania o powyższym PUP, to zaznaczyła, że nie miała wiedzy, iż musi uczynić zadość takiemu obowiązkowi, bowiem wszelkie pouczenia, jakie podpisywała przy rejestracji, pozostały w aktach PUP. Zaznaczyła, że wbrew twierdzeniom PUP nigdy przepisy zawarte w pouczeniach w sposób dostatecznie jasny nie zostały jej wyjaśnione. Dopiero przy okazji zaskarżania decyzji z dnia 5 października 2016 r. strona udała się do PUP i uzyskała wgląd do akt. W wyniku tego znalazła dokument zawierający szereg pouczeń, w tym również o obowiązku zgłaszania wszelkich zmian w zatrudnieniu. Skarżąca podkreśliła, że dokument ten nie został jej nigdy wydany, nie dysponowała jego kopią, aby móc do niego sięgnąć w każdym czasie, ani też nie przekazano jej (np. ustnie) tych wszystkich pouczeń znajdujących się w dokumentach. Podała, że mimo wiedzy odnośnie rodzaju informacji, jakich ma szukać, trudno było jej odnaleźć właściwe pouczenie i nie do końca rozumiała jego treść. Dodała, że w czasie rejestrowania się w PUP podpisywała szereg dokumentów, z którymi nie miałam nawet czasu się zapoznać. Część z nich była przekazywana jej do dyspozycji, jednakże nie wszystkie. Ustaliła, że w jej teczce w PUP jest ich więcej, niż rzeczywiście jej wydano, a jednym z takich dokumentów była podpisana przez nią Informacja dla Osób Rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy. Dokument ten, jako jeden z wielu, został jej przedłożony do podpisu.

Skarżąca wyjaśniła, że wydawało się jej, iż w przypadku zlecenia czy dzieła, które mają charakter incydentalny, nadal posiada status bezrobotnego, gdyż umowa ta jest zawierana na okres bardzo krótki i w rzeczywistości nie zmienia jej sytuacji zawodowej. Podpisując zlecenie chciała jedynie poprawić swoją sytuację zawodową licząc, że może w przyszłości zleceniodawca podpisze z nią umowę o pracę. Zaznaczyła, że gdyby ktoś, w szczególności pracownik PUP powiedział jej bezpośrednio w dwóch zdaniach, że nie może podjąć żadnego zatrudnienia, w tym zlecenia czy dzieła, gdyż utraci status osoby bezrobotnej, zastosowałaby się do takiego pouczenia. Tymczasem nie dość, że informacji takiej nie posiadała, to jeszcze doradzono jej, żeby nie dokonywała wyrejestrowania, ponieważ nie będzie miała płaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Dlatego skarżąca uznała, że jest to zgodne z prawem i pożądane zachowanie, stąd nie wzbudziło ono jej obaw.

Skarżąca podała też, że PUP kierujący ją do odbycia stażu nie zaktualizował pouczenia udzielonego w dacie uzyskania statusu osoby bezrobotnej, tj. nie podał kompletnej informacji o całokształcie praw i obowiązków bezrobotnego w związku z przyznaniem jej nowego świadczenia w postaci stypendium stażowego. Nie podjęto wówczas czynności zmierzających do wyjaśnienia jej praw i obowiązków związanych ze skierowaniem do odbycia stażu, ani też nie dopytano, czy od czasu zarejestrowania się w PUP nie podjęła jakiekolwiek zatrudnienia, które mogłoby skutkować utratą statusu osoby bezrobotnej. W jej ocenie trudno wymagać, aby strona po przeszło pół roku od czasu zarejestrowania i skierowania do odbycia stażu pamiętała o treści bardzo obszernego pouczenia otrzymanego w dacie rejestracji i by na tej podstawie miała orientację co do ciążących na niej obowiązków. Świadczy to jedynie o niedochowaniu przez PUP obowiązku pouczenia strony o przysługujących jej prawach i obowiązkach, w sposób umożliwiający zrozumienie konsekwencji ewentualnie podejmowanych przez skarżącą działań.

W kontekście powyższego skarżąca stwierdziła, że nie miała świadomości, ani tym bardziej zamiaru wprowadzenia PUP w błąd i otrzymania świadczenia, które nie powinno być przyznane. Podała, że na gruncie dawniej obowiązujących przepisów dominował pogląd, że o nienależnym świadczeniu można w zasadzie mówić tylko w razie występowania po stronie pobierającej świadczenie "nasilenia złej woli".

Nadto skarżąca podkreśliła, że świadczenie stażowe pobierała od 2 czerwca do 28 listopada 2014 r., a dochody z tytułu umowy zlecenia osiągnęła od lutego do kwietnia 2014 r. Jej zdaniem nie można uznać o jakiejkolwiek złej woli lub celowym wprowadzeniu w błąd PUP. Organ faktycznie sam postąpił nienależycie, gdyż nie zaktualizował pouczenia, ani informacji o osobie bezrobotnej przed skierowaniem jej do odbycia stażu. Skarżąca wskazała też, że w okresie pobierania przez nią stypendium, pomijając kwestię składanych oświadczeń, spełniała warunki do posiadania statusu osoby bezrobotnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r.p. W świetle tego, wobec braku nachodzenia na siebie okresów pobierania świadczenia oraz wynagrodzenia z tytułu umów zlecenia, jak i z uwagi na okoliczność, iż przesłanki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej spełniała też w okresie pobierania stypendium, nie zachodzą okoliczności uzasadniające żądanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia określonego w art. 76 ust. 1 i 2 u.p.z.i.r.p.

Skarżąca przytoczyła poglądy prezentowane w orzecznictwie, wedle których istotnymi cechami świadczenia nienależnego są zamiar i świadomość osoby, która świadczenia pobrała, co do faktu, że jej się ono nie należy. Wskazuje się, że osoba kierowana do odbycia stażu powinna otrzymać nowe pouczenie o swoich prawach i obowiązkach w pełnym zakresie, obejmującym wszystkie przepisy normujące jej sytuację prawną zwłaszcza w zakresie tych obowiązków, których zaniedbanie skutkuje tak poważną sankcją, jak obowiązek zwrotu świadczenia (stypendium) jako nienależnie pobranego. Pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie powoduje brak prawa do świadczenia może polegać na przytoczeniu przepisów określających te okoliczności, ale musi być na tyle zrozumiałe, aby świadczeniobiorca mógł je odnieść do własnej sytuacji (konkretyzacja pouczenia). O prawidłowym pouczeniu można mówić dopiero wtedy, gdy organ poprawił i doprecyzował treść pouczenia w taki sposób, aby stało się ono czytelne, jasne i zrozumiałe, aby pouczony mógł je odnieść do własnej sytuacji. Musi ono wyraźnie wskazywać okoliczności, w jakich dochodzi do nienależnego pobrania świadczenia.

W związku z powyższym zdaniem skarżącej nie można przyjąć, by PUP prawidłowo pouczył ją o konsekwencjach podjęcia zatrudnienia na umowę cywilnoprawną. Skarżąca stwierdziła, że działanie PUP narusza w tym względzie art. 8 i art. 9 k.p.a.

W odpowiedzi Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skargę jako niezasadną należało oddalić.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia [...] 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2017 r. orzekającej o zwrocie przez K. K. nienależnie pobranego stypendium z tytułu odbywania stażu za okres od 2.06.2014 r. do 28.11.2014 r. w kwocie brutto [...] zł.

Materialnoprawną podstawą powyższych decyzji były przepisy art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1 u.p.z.i.r.p. Zgodnie z art. 76 ust. 1 u.p.z.i.r.p. osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Przepis art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z.i.r.p. stanowi zaś, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach.

Spór pomiędzy orzekającymi w niniejszej sprawie organami I i II instancji a skarżącą polega na tym, czy posiadającą status osoby bezrobotnej K. K. PUP w O. prawidłowo pouczył o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania stypendium z tytułu odbywania stażu. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że nie budzi wątpliwości okoliczność podjęcia przez skarżącą, w czasie posiadania przez nią statusu osoby bezrobotnej, pracy zarobkowej na podstawie umowy zlecenia zawartej w dniu 1 lutego 2014 r. z Zakładem U.H. S. D. na okres od 1 lutego do 30 kwietnia 2014 r., które to zdarzenie powoduje utratę statusu osoby bezrobotnej.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że warunkiem orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranego świadczenia jest zaistnienie równocześnie dwóch przesłanek: obiektywnej - polegającej na tym, że świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkujących utratą prawa do jego pobierania, oraz subiektywnej - polegającej na tym, że osoba, która świadczenie pobrała była prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do tego świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt II GPS 1/17, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Po pierwsze stwierdzić należy, że pierwsza z wymienionych wyżej przesłanek została przesądzona w odrębnym postępowaniu zakończonym decyzją Starosty [...] z dnia [...] 2017 r. nr [...], którą:

1. uchylono decyzje:

- z dnia [...] 2014 r. o przyznaniu skarżącej prawa do stypendium od dnia 2 czerwca 2014 r. w okresie odbywania stażu,

- z dnia [...] 2014 r. o utracie przez skarżącą prawa do stypendium z dniem 29 listopada 2014 r. z powodu zakończenia stażu,

- z dnia [...] 2014 r. o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 grudnia 2014 r. z powodu podjęcia pracy;

2. orzeczono o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej od dnia 1 grudnia 2014 r. z powodu podjęcia pracy.

W decyzji tej, wydanej w ramach postępowania wznowieniowego, prowadzonego z uwagi na fakt wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), tj. okoliczności zawarcia przez skarżącą jako osobą bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r.p. ww. umowy zlecenia, stwierdzono, że od dnia 1 lutego 2014 r. tj. od dnia podjęcia pracy zarobkowej na podstawie umowy zlecenia skarżąca nie spełnia warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r.p. Dlatego na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.z.i.r.p. należało ją od tej daty pozbawić tegoż statusu.

W związku z powyższym zważyć należy, że przedmiotem niniejszej sprawy było już nie przyznanie bądź pozbawienie skarżącej statusu osoby bezrobotnej, ale zwrot nienależnie pobranych świadczeń. W niniejszej sprawie przepisy dotyczące przyznania statusu bezrobotnego, czy też utraty tego statusu, nie miały zastosowania, gdyż kwestia ta została rozstrzygnięta ww. decyzją Starosty [...] z dnia [...] 2017 r.

Przechodząc do oceny, czy organy orzekające trafnie stwierdziły, że skarżąca, która pobrała stypendium, była prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do stypendium, należy wskazać, że zgodnie z art. 76 ust. 1 i ust. 2 u.p.z.i.r.p. obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazane sformułowania nie są zaś pojęciami tożsamymi. W orzecznictwie zwraca się bowiem uwagę na to, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Zatem pojęcie to nie nawiązuje do świadomości i woli jakiejkolwiek osoby. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania) [por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., I OSK 2244/17, dostępny j.w.]. Przyjmuje się ponadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych oświadczeń, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (por. wyroki NSA z 14 grudnia 2009 r. I OSK 826/09 i z 6 października 2015 r. I OSK 555/14, dostępne j.w.). Dla uznania świadomego wprowadzenia organu w błąd przez stronę istotne jest stwierdzenie, czy strona była świadoma, że fakty, które zataiła, bądź co do których poświadczyła nieprawdę, były istotne dla sprawy, a zatem czy zdawała sobie sprawę z ich znaczenia, co wiąże się z pouczeniem o tym, jakie okoliczności faktyczne są istotne dla rozstrzygnięcia indywidualnej i konkretnej sprawy oraz wyjaśnieniu zasad odpowiedzialności w przypadku nieuprawnionego korzystania ze świadczeń przysługujących osobom uznanym za bezrobotne.

W ocenie Sądu w niniejsze sprawie organy orzekające prawidłowo stwierdziły, że K. K. uzyskując status osoby bezrobotnej w dniu 10 grudnia 2013 r. została prawidłowo poinformowana o tym, że "osoba bezrobotna nie wykonuje innej pracy zarobkowej, m.in. nie świadczy usług na podstawie umowy zlecenia oraz o obowiązku zawiadomienia PUP w ciągu 7 dni o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej". Jednocześnie, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, strona potwierdziła własnoręcznym podpisem, że otrzymała jeden egzemplarz informacji dla osób rejestrujących się w PUP, zapoznała się z nim i zobowiązuje do przestrzegania. W dokumencie tym w opisie zawierającym pojęcie statusu bezrobotnego wskazuje się zaś jasno, że m.in. "nie wykonuje innej pracy zarobkowej tzn. nie wykonuje pracy lub nie świadczy usług na podstawie umów cywilnoprawnych w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło (...)". Nadto skarżącą pouczono o istocie nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, zgodnie z jego definicją zawartą w art. 76 ust 1 i 2 u.p.z.i.r.p.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska prezentowanego w skardze jakoby po stronie PUP w Ostrowie Wlkp. w chwili skierowania skarżącej jako osoby bezrobotnej do odbycia stażu, za który przysługiwało stypendium, zobowiązany był zaktualizować pouczenie, podając kompletną informację o całokształcie praw i obowiązków bezrobotnego w związku z przyznaniem stypendium stażowego. Skarżąca podała, że kierując do odbycia stażu pracownicy PUP nie pytali jej, czy podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, co mogłoby skutkować utratą statusu osoby bezrobotnej. Jej zdaniem trudno było wymagać od niej, aby po przeszło pół roku od czasu zarejestrowania się jako osoba bezrobotna i skierowania do odbycia stażu pamiętała treść bardzo obszernego pouczenia otrzymanego w dacie rejestracji i by w na tej podstawie miała orientację co do ciążących na niej obowiązkach. Skarżąca podała, że nie miała świadomości utraty statusu osoby bezrobotnej w przypadku zawarcia umowy zlecenia, ponieważ ustnie nikt jej o tym nie pouczył, a pouczenia pisemne po ich podpisaniu zostały włożone przez pracownika PUP do skarżącej akt osobowych. Tym samym – jak twierdzi skarżąca – nie miała ona świadomości, ani tym bardziej zamiaru wprowadzenia PUP w błąd i otrzymania świadczenia, które nie powinno być jej przyznane.

W ocenie Sądu stanowiska skarżącej nie sposób podzielić. Po pierwsze zważyć należy, że oczywistym jest i nie wymaga wiedzy prawniczej, że uzyskanie statusu osoby bezrobotnej wiąże się z brakiem pracy, bezrobociem. A contrario, podjęcie pracy, zatrudnienia wiąże się – w przypadku gdy dana osoba posiada status osoby bezrobotnej, z utratą tego statusu. Po wtóre również nie wymaga szczególnej wiedzy, ani dodatkowego pouczania osoby bezrobotnej, że oferta odbycia stażu kierowana jest jedynie do osób posiadających status osoby bezrobotnej, tj. osoby, która spełnia przesłanki określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r.p. Wynika z tego, że nie może przystąpić do stażu osoba, która podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, w tym na umowę zlecenie, gdyż utraciła przymiot osoby bezrobotnej. W związku z powyższym, skoro K. K. uzyskując status osoby bezrobotnej została prawidłowo pouczona nie tylko o treści statusu bezrobotnego, lecz i obowiązku zawiadomienia PUP w ciągu 7 dni o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej (...), to brak powtórzenia tegoż pouczenia w momencie skierowania skarżącej do odbycia stażu dla bezrobotnych nie oznacza, że nie miała świadomości, że z chwilą podjęcia pracy zarobkowej na umowę zlecenie utraciła status osoby bezrobotnej, w konsekwencji czego nie może przystąpić do stażu. Oczywistym jest bowiem, że staż dla bezrobotnych jest instytucją mającą na celu przywrócenie bezrobotnego na rynek pracy, co oznacza, równocześnie, że bezrobotny na tym rynku nie funkcjonuje. Nieprzekonujące w związku z tym są twierdzenia skarżącej, że zawierając umowę zlecenie nie miała świadomości utraty statusu osoby bezrobotnej, a miała zamiar jedynie poprawić swoją sytuację zawodową licząc, że w przyszłości zleceniodawca zawrze z nią umowę o pracę. Sąd nie podważa stanowiska strony, że jej zamiarem był stopniowy powrót na rynek pracy, początkowo poprzez zawarcie umowy zlecenia, a następnie – w przypadku takiej oferty od zleceniodawcy – umowy o pracę, lecz działania te stanowiły przesłankę do utraty statusu bezrobotnego. Bez znaczenia przy tym jest, że okres umowy zlecenia (II-IV 2014 r.) poprzedzał okres odbycia stażu i pobierania stypendium stażowego (2.06.-28.11.2014 r.), skoro to – jak już wyjaśniono, aby uzyskać prawo do stażu, należy uzyskać status bezrobotnego. Innymi słowy to ze statusu bezrobotnego wynika ewentualne prawo do odbycia stażu. Zatem dopiero uzyskanie tego statusu powoduje, że dana osoba może zostać skierowana na staż. Sąd nie dał wiary skarżącej, że uzyskując stypendium z tytułu stażu dla bezrobotnych nie miała ona świadomości, że świadczenie to jej się nie należy, skoro uprzednio pouczona o prawach i obowiązkach bezrobotnego podjęła pracę zarobkową, nie informując o tym PUP.

Nadto Sąd pragnie przypomnieć, że K. K. nie tylko w dniu 10 grudnia 2013 r. podpisała, że zapoznała się z pouczeniem o prawach i obowiązkach bezrobotnego, lecz również pouczenie to otrzymała.

Stwierdzić należy zatem, że bezrobotna została prawidłowo zapoznana z zasadami odpowiedzialności w przypadku nieuprawnionego korzystania ze świadczeń przysługujących osobom uznanym za bezrobotne. Powyższe wskazuje, że skarżąca mogła przewidzieć skutki niepoinformowania PUP o podjęciu innej pracy zarobkowej w oparciu o umowę zlecenie, także tych w zakresie obowiązku zwrotu świadczenia nienależnie pobranego.

W związku z powyższym Sąd uznał za chybione zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przez organy orzekające zasad postępowania (art. 6-9 k.p.a.) i prowadzenia postępowania wyjaśniającego (art. 77 1 k.p.a.), a także art. 76 ust. 1 i 2 u.p.z.i.r.p. Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo i wyczerpująco wyjaśniły okoliczności niniejszej sprawy i zastosowały instytucję zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.