Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt SA/Gd 758/93
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1993-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Podatek od nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Teza: Podatkiem od nieruchomości powinien być obciążony posiadacz samoistny, faktycznie władający nieruchomością i osiągający przychody z tego tytułu /art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.

TEZY

Podatkiem od nieruchomości powinien być obciążony posiadacz samoistny, faktycznie władający nieruchomością i osiągający przychody z tego tytułu /art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję w przedmiocie podatku od nieruchomości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 listopada 1992 r. (...) Wójt Gminy S. wymierzył KUL podatek od nieruchomości w wysokości 116.693.000 zł za okres od 1 stycznia do 31 lipca 1992 r. Jako podstawę prawną wydania decyzji Wójt podał art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ oraz art. 1 ust. 3 i art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385/. W uzasadnieniu podniesiono, że w okresie od 1 stycznia do 31 lipca 1992 r. KUL był właścicielem nieruchomości, na której była prowadzona działalność gospodarcza.

Pismem z dnia 7 grudnia 1992 r. Katolicki Uniwersytet Lubelski wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa B. Podniesiono w nim, że zaskarżona decyzja jest oczywiście bezzasadna. Wskazano, że KUL stał się właścicielem przedmiotowych nieruchomości na mocy ugody zawartej w dniu 18 czerwca 1991 r. przed Komisją Majątkową. Dodano, że aktem notarialnym z dnia 3 lipca 1992 r. Rektor KUL przekazał przedmiotowe nieruchomości Fundacji KUL im. Anieli hr. Potulickiej. Wskazano też, że Katolicki Uniwersytet Lubelski jako szkoła wyższa jest zwolniony od podatków na podstawie art. 27 w związku z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym oraz że Uniwersytet nie prowadzi działalności gospodarczej.

Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa B. decyzją z dnia 29 stycznia 1993 r. (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję powołując się na art. 2 pkt 1 i art. 6 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.

W uzasadnieniu podniesiono, że w myśl przepisów art. 2 pkt 1 cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży także na osobach prawnych, które są właścicielami nieruchomości. Zaś właścicielem opodatkowanych nieruchomości od 1 stycznia do 3 lipca 1992 r. był Katolicki Uniwersytet Lubelski. Wskazano też, że na podstawie art. 27 ustawy o szkolnictwie wyższym, zwolnieniu od podatków podlegają wyższe uczelnie /także KUL/, z wyjątkiem ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy o szkolnictwie wyższym. Z akt sprawy wynika zaś, że na nieruchomości będącej własnością KUL w okresie od 1 stycznia do 3 lipca 1992 r. była prowadzona działalność gospodarcza.

W skardze na powyższą decyzję wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego /pismem z dnia 15 marca 1993 r./ Katolicki Uniwersytet Lubelski wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako wydanej bez podstawy prawnej. W uzasadnieniu podniesiono, że od chwili gdy KUL stał się właścicielem nieruchomości były one użytkowane przez PGR i PGRyb. Zakład w S. Podkreślono, że Katolicki Uniwersytet Lubelski jest zwolniony od podatków i nie prowadzi działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa B. wnosi o oddalenie skargi i podtrzymuje swe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 2 pkt 1 cyt. już ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem.

W sprawie niniejszej właścicielem opodatkowanych nieruchomości jest Katolicki Uniwersytet Lubelski. Organy administracyjne nie wyjaśniły jednak jaką działalność gospodarczą prowadził on na tych nieruchomościach i czy w ogóle prowadził taką działalność. Z akt sprawy można zaś wywnioskować, że na nieruchomościach tych określoną działalność gospodarczą prowadził Kombinat PGR w W. - w likwidacji /od 1 stycznia do 29 lutego 1992 r./ i Fundacja KUL im. Anieli hr. Potulickiej /od 1 marca do 2 lipca 1992 r./. Deklaracje podatkowe w sprawie podatków od nieruchomości składał właśnie Kombinat Państwowych Gospodarstw Rolnych w W. i Fundacja im. Potulickiej. Wynika z tego, że Kombinat PGR i wspomniana Fundacja faktycznie władali nieruchomościami jak właściciele. Byli więc posiadaczami samoistnymi nieruchomości, o których mówi wspomniany już art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W każdym razie organy administracyjne nie ustaliły jaki był charakter posiadania nieruchomości przez wspomniane podmioty /składające deklaracje podatkowe/, a w świetle danych zawartych w aktach sprawy uzasadnione jest stanowisko, że byli to posiadacze samoistni. Wyłania się zaś pytanie, kto powinien być obciążony podatkiem od nieruchomości, czy właściciel nieruchomości, który nie prowadzi na niej działalności gospodarczej i nie uzyskuje przychodów z tytułu własności nieruchomości, czy też posiadacz samoistny, który włada nieruchomością, prowadzi na niej działalność gospodarczą i uzyskuje /lub może uzyskiwać/ przychody z tytułu prowadzenia tej działalności. Zdaniem Sądu obciążony podatkiem powinien być posiadacz samoistny, faktycznie władający nieruchomością i osiągający przychody z tego tytułu. Wykładnię taką w pełni dopuszcza cyt. już art. 2 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W świetle zaś art. 27 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, uczelnia jest zwolniona z podatków, jednakże zwolnieniu temu nie podlega działalność gospodarcza, o której mowa w art. 23 ust. 2 pkt 3 tej ustawy. Opodatkowaniu podlegać więc będzie wydzielona działalność gospodarcza uczelni inna niż odpłatna działalność badawcza, lecznicza, rehabilitacyjna, diagnostyczna, artystyczna, sportowa i doświadczalna oraz z zakresu opłat licencyjnych. Jaką wyodrębnioną działalność gospodarczą prowadzi Katolicki Uniwersytet Lubelski na terenie gminy S.?

Zagadnienie to nie zostało wyjaśnione przez organy administracyjne, można jednak się domyślać, że chodzi tu o działalność, którą prowadzi /lub prowadził/ Kombinat PGR W. i Fundacja im. Anieli hr. Potulickiej. Jeżeli chodzi właśnie o tę działalność to zdaniem Sądu wspomniane podmioty /a nie KUL/ powinny być obciążone podatkiem od nieruchomości jako posiadacze samoistni nieruchomości.

Należy też dodać, że organy administracyjne wydające decyzje w tej sprawie jaskrawo naruszyły przepisy kodeksu postępowania administracyjnego /art. 77 par. 1, art. 107 par. 3/. Nie wyjaśniły i nie uzasadniły dlaczego podatnikiem jest określony podmiot /KUL/, a nie inne podmioty /w szczególności nie te, które składały deklaracje podatkowe/; dlaczego kwota podatku jest właśnie taka a nie inna /brak szczegółowego wyliczenia w jaki sposób określono wysokość podatku od nieruchomości/; jaką działalność gospodarczą prowadzi KUL na opodatkowanych nieruchomościach.

Sąd zauważa też, że jeżeli podatki od nieruchomości nie zostały uiszczone przez zobowiązanych do tego podatników, a w związku ze zm. organizacyjnymi i własnościowymi zobowiązanych do uiszczenia podatku podatników już nie ma /jako samodzielnych podmiotów prawa/, to wyłania się kwestia odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za zaległe podatki, którą można rozważyć w świetle art. 40 i nast. /np. 45/ ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./.