Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1823/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Marta Kołtun – Kulik Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...] , po rozpatrzeniu odwołania G.M., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko I.M.. We wniosku wskazał, że jest żonaty, a w skład jego rodziny wchodzą: wnioskodawca, żona M. i niepełnoletnie dzieci: córka z pierwszego małżeństwa A. oraz syn z drugiego małżeństwa I. Wnioskodawca dołączył do akt sprawy wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt [...] , w którym orzeczono o rozwiązaniu związku małżeńskiego wnioskodawcy z pierwszą żoną M. Jednocześnie w orzeczeniu tym Sąd stwierdził, że władza nad małoletnim dzieckiem z powyższego związku małżeńskiego powierzona została obojgu rodzicom, ustalając jednocześnie, że miejscem zamieszkania dziecka będzie każdorazowe miejsce zamieszkania matki. Wnioskodawca złożył również do akt sprawy porozumienie, zawarte w dniu [...] czerwca 2010 r. pomiędzy nim a byłą żoną, o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie oraz zdjęcia i wyjaśnienia dotyczące warunków pobytu córki i sposobu sprawowania przez wnioskodawcę nad nią opieki.

Prezydent [...] po rozpatrzeniu złożonego wniosku decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na syna I. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji, powołując się na treść art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) uznał, że córka z pierwszego małżeństwa nie może być wliczona do rodziny wnioskodawcy, co implikuje odmowę wnioskowanego świadczenia na syna Ignacego jako na drugie dziecko w rodzinie wnioskodawcy.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, G.M. złożył odwołanie. W jego uzasadnieniu dowodził, że ze złożonych do sprawy dokumentów wynika, iż jego córka objęta jest opieką naprzemienną swoich rodziców. Podkreślił, że konstrukcja opieki naprzemiennej nie istniała w prawie rodzinnym w dacie wydania wyroku rozwodowego. Równocześnie wytknął wiele wad i niejasności w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując odwołanie stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ II instancji wskazał na treść art. 4 i art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Podniósł, że stosownie do ostatniego zdania art. 2 pkt 16 powołanej ustawy, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Oznacza to, w ocenie organu odwoławczego, że warunkiem zaliczenia dziecka jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców jest wyrok sądu, w którym orzeczono o naprzemiennej opiece obojga rodziców rozwiedzionych nad dzieckiem. Natomiast Sąd Okręgowy w [...] w wyroku z dnia [...] grudnia 2010 r. ustalił, że miejscem pobytu córki A. będzie każdorazowe miejsce zamieszkania matki. W miejscu zamieszkania matki córka jest też zameldowana. Zatem w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie jest możliwe zaliczenie córki jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców, ponieważ Sąd Okręgowy nie orzekł o opiece naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem, a córka na stałe mieszka z matką i tylko czasowo przebywa u ojca. Wobec tego, w opinii organu odwoławczego, nie można zaliczyć córki do rodziny wnioskodawcy, a co za tym idzie nie można uznać syna I. za drugie dziecko w rodzinie. W związku z tym świadczenie wychowawcze na syna wnioskodawcy nie może być przyznane.

Mając powyższe na uwadze, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył G. M. W jej uzasadnieniu zarzucił zaskarżonej decyzji:

I - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że o sprawowaniu opieki naprzemiennej przesądza miejsce zamieszkania oraz zameldowania dziecka, podczas gdy instytucja opieki naprzemiennej jest związana z wykonywaniem władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem, a ani wyznaczenie przez sąd miejsca zamieszkania dziecka u jednego z rodziców dziecka, ani fakt zameldowania dziecka u jednego z rodziców, nie przesądza o braku sprawowania opieki naprzemiennej przez oboje rodziców,

II - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1 - art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez:

- pominięcie przy wyjaśnianiu stanu faktycznego części dokumentu, czyli wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] grudnia 2010 r., a także całkowite pominięcie dowodu z dokumentu w postaci porozumienia z dnia [...] czerwca 2010 r., będącego integralną częścią powołanego wyroku, czego skutkiem było błędne uznanie przez organ, że Sąd Okręgowy nie orzekł o opiece naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem, a w konsekwencji odmowa przyznania skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko w rodzinie,

- wydanie decyzji niezawierającej obligatoryjnych elementów uzasadnienia faktycznego, czego skutkiem było utrudnienie skarżącemu dokonania kontroli sądowo administracyjnej zaskarżonej decyzji,

2 - art. 138 § 1 pkt 1 w związku art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80, a także art. 107 § 3 w związku z art. 138 § 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w której dokonano ustalenia stanu faktycznego w oparciu o dowody dotyczące innych stron niż skarżący, w tym przykładowo dotyczące innych dzieci niż dzieci skarżącego, podczas gdy decyzja organu I instancji powinna zostać uchylona, czego skutkiem było odmowa przyznania skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego,

3 - art. 8 oraz art. 11 kpa poprzez nieustosunkowanie się przez organ do zarzutów i twierdzeń skarżącego istotnych dla sposobu załatwienia sprawy, czego skutkiem było niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy,

4 - art. 6 i 8 kpa poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą praworządności oraz niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej.

Wobec przedstawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o rozważenie uchylenia decyzji organu I instancji. W obszernym i szczegółowym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność złożonej skargi.

Materialno-prawną podstawą podjętych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. poz. 195). Ustawa ta reguluje zasady udzielania świadczenia wychowawczego w wysokości 500 złotych na dziecko w rodzinie, przeznaczonego na częściowego pokrycie wydatków związanych z wychowanie dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb bytowych. Zgodnie z treścią art. 4 ust. 2 powołanej ustawy uprawnionymi do otrzymania tego świadczenia są: matka, ojciec, opiekun faktyczny dziecka albo opiekun prawny dziecka.

W niniejszej sprawie spór sprowadzał się do tego, czy córka skarżącego może być zaliczona do członków rodziny skarżącego w rozumieniu pojęcia "rodziny" przyjętej na potrzeby powołanej ustawy. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 2 pkt 16 omawianej ustawy pojęcie rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162). Do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. W przypadku, gdy dziecko zgodnie z orzeczeniem sądu jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Organy orzekające w sprawie stanęły na stanowisku, że skarżącemu nie przysługuje wnioskowane świadczenie na syna, z uwagi na to, że nie sprawuje on opieki naprzemiennej nad córką z pierwszego małżeństwa, gdyż miejscem jej zamieszkania jest miejsce zamieszkania jej matki, a pobyt córki u skarżącego nie został uregulowany orzeczeniem sądu dotyczącym ustanowienia opieki naprzemiennej. Takie stanowisko organów, w świetle powołanych wyżej przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, uznać należy za błędne i nieznajdujące oparcia w analizie zebranych w sprawie materiałów dowodowych.

Przede wszystkim organy orzekające w sprawie stwierdziły, że córka skarżącego stale z nim nie zamieszkuje i nie jest u niego zameldowana. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że pojęcie "miejsca zamieszkania" normują przepisy art. 25-28 ustawy Kodeks cywilny. W myśl tych przepisów miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25). Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania (art. 28). Zgodnie natomiast z art. 26 kc miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej (§ 1). Jeżeli natomiast władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania (a taka sytuacja wystąpiła w rozpatrywanej sprawie), miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy (§ 2).

Z literalnego brzmienia art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jednoznacznie wynika, że ustawodawca w przypadku tzw. opieki naprzemiennej nie wiąże możliwości zaliczenia dziecka do rodziny ani z miejscem zamieszkania dziecka w rozumieniu kodeksu cywilnego, ani z miejscem jego zameldowania. Miejsce zamieszkania dziecko może bowiem mieć, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, tylko jedno, co nie sprzeciwia się możliwości zaliczenia go jednocześnie do członków rodzin obydwojga jego rodziców. O tym, że dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców nie decyduje bowiem w tym przypadku ani jego miejsce zamieszkania, ani miejsce zameldowania, ale to, czy jest ono, zgodnie z orzeczeniem sądu, pod tzw. opieką naprzemienną obydwojga rodziców.

Wadliwe jest w tej sytuacji stanowisko, wynikające z uzasadnienia decyzji organów obu instancji, że skoro w wyroku rozwodowym miejsce pobytu córki skarżącego ustalono przy matce, to z tego względu nie można tego dziecka zaliczyć do członków rodzin obydwojga rodziców.

Ponadto organ orzekające, odnosząc się do treści wyroku rozwodowego, stwierdziły, że Sąd w swoim orzeczeniu nie ustanawiał tzw. opieki naprzemiennej. Zauważyć w tej sytuacji należy, że nawet dla celów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która weszła w życie w dniu 1 kwietnia 2016 r., ani też w żadnym innym akcie prawnym, w tym i Kodeksie postępowania cywilnego czy Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, pojęcie to nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Kodeks postępowania cywilnego posługuje się pojęciem "orzeczenie, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach". Zostało ono jednak wprowadzone do Kodeksu dopiero z dniem 29 sierpnia 2015 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. poz.1062). Zauważyć jednakże należy, że pojęcia tego użyto tylko w takim kontekście, że pewne unormowania zawarte w Kodeksie będzie się do tego rodzaju orzeczeń stosować odpowiednio (tak w art. 5821 § 4, art. 59822 i art. 7562 § 2 kpc).

Z kolei art. 58 § 1 i § 1a ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy w brzmieniu z dnia wydania przez Sąd Okręgowy wyroku rozwodowego stanowił, że w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i o kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom na ich zgodny wniosek, jeżeli przedstawili porozumienie, o którym mowa w § 1, i jest zasadne oczekiwanie, że będą współdziałać w sprawach dziecka. Po nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazaną wyżej ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r., od dnia 29 sierpnia 2015 r. art. 58 § 1 i § 1a, § 1 b Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ma treść następującą: w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia. Na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, że przed nowelizacja przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego Sąd w wyroku rozwodowym orzekał o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i o kontaktach rodziców z dzieckiem, uwzględniając porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Natomiast po nowelizacji orzeka w tej materii jedynie w przypadku braku pisemnego porozumienia rodziców, a nawet na zgodny wniosek stron sąd w ogóle nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Oznacza to, że co do zasady sąd rodzinny winien wkroczyć w relacje pomiędzy rodzicami w zakresie opieki nad dzieckiem dopiero, gdy sami rodzice nie potrafią dojść do porozumienia co do istotnych kwestii związanych ze sprawowaniem opieki. Jeśli zaś nie ma takiej potrzeby, Sąd nie wkracza w sferę dokładnego uregulowania relacji pomiędzy rozwiedzionymi rodzicami w kwestiach dotyczących opieki nad dzieckiem.

W tej sytuacji nie można oczekiwać, że w wyroku sądu, w szczególności wydanym w 2010 r., czyli przed wejściem w życie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, użyte zostanie przez Sąd sformułowanie dotyczące ustanowienia "opieki naprzemiennej". Nie sposób zatem uznać za prawidłowe stanowisko organów orzekających w tej kwestii. Przy czym w rozpatrywanej sprawie podkreślić należy, że w załączonym do akt sprawy wyroku rozwodowym Sąd wyraźnie stwierdził w pkt 2, że "Wykonywanie władzy rodzicielskiej (...) powierza obojgu rodzicom na zasadach określonych w porozumieniu zawartym przez strony w dniu [...] czerwca 2010 r. (...) nie orzeka o sposobie kontaktowania się powoda z córką". Z treści natomiast porozumienia, do którego odwołał się Sąd, wynika, że rodzice małoletniej córki zgodnie podzielili się rzeczywistą opieką nad nią w taki sposób, że w powtarzających się okresach czasu każdy z rodziców sprawuje wyłączną opiekę nad dzieckiem. W takiej natomiast sytuacji w ocenie Sądu orzekającego istnieją pełne podstawy do uznania, że w sprawie mamy do czynienia z tzw. opieką naprzemienną. Oznacza to również, że fakt sprawowania opieki naprzemiennej może wynikać zarówno z orzeczenia sądu, jak i ze zgodnego porozumienia rodziców, jeśli Sąd przyznał im obojgu wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Wyrok, do którego odwołują się organy, został wydany w 2010 r. i chociaż w wyroku tym Sąd nie ustalał kontaktów skarżącego z córką, to wydane orzeczenie nie wyklucza możliwości faktycznego sprawowania opieki naprzemiennej nad córką przez oboje rodziców. Czynienie automatycznego założenia, że z opieką naprzemienną mamy do czynienia tylko wówczas, gdy wprost takie orzeczenie znajdzie się w wyroku sądu, jest nieracjonalne i niesprawiedliwe wobec rodziców, którzy sami ustalili taką opiekę bez ingerencji Sądu. Przyjęcie takiej wykładni art. 2 pkt 16 powołanej ustawy w zakresie opieki naprzemiennej byłoby swoistym premiowaniem rodziców, którzy nie potrafią się porozumieć co do opieki nad dziećmi, w stosunku do tych rodziców, którzy są w stanie to uczynić bez ingerencji Sądu. Takie zaś postępowanie jest w ocenie Sądu niedopuszczalne, a wręcz godzi w podstawową zasadę równości wobec prawa.

Oznacza to, że zaprezentowana przez organy orzekające w uzasadnieniu wydanych decyzji wykładnia powołanego art. 2 pkt 16 nie znajduje uzasadnienia prawnego. W przypadku zaistnienia uzasadnionych wątpliwości organy winny same dokonać oceny, czy sprawowana opieka nad dziećmi w wyniku orzeczenia sądu orzekającego rozwód oraz ustalającego lub nieustalającego wzajemne stosunki w zakresie wychowania dzieci przez rozwiedzionych rodziców stanowią wystarczającą podstawę do rozważenia zaistnienia opieki naprzemiennej, poprzez ustalenie faktycznego zakresu tej opieki wykonywanej przez rodziców w czasie przebywania dzieci u każdego z rodziców. Nie zwróciły bowiem organy orzekające w tej sprawie należytej uwagi na fakt, że zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego lub osoby pobierającej to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, w tym również w przypadku, o którym mowa w art. 22, wydatkowania świadczenia wychowawczego niezgodnie z celem lub marnotrawienia świadczenia wychowawczego, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. z 2015 r. Dz. U. poz. 163, ze zm.), w celu weryfikacji tych wątpliwości. Z tej jednak możliwości organy nie skorzystały w rozpatrywanej sprawie. W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że organy naruszyły prawo materialne (art. 2 pkt 16 powołanej ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i uznał w tym zakresie postawiony zarzut za zasadny.

Za uzasadniony Sąd uznał także postawione w skardze zarzuty naruszenia przez organ I instancji powołanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu, stan faktyczny rozpatrywanej sprawy ustalony został w sposób wadliwy, arbitralny i sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Tymczasem organ administracji winien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i w tym celu powinien przede wszystkim dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 w związku z art. 80 kpa, organ administracji publicznej zobowiązany jest do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto zgodnie z treścią art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne mogące znaleźć wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Tym zasadom nie sprostał organ I instancji, naruszając powołane wyżej przepisy postępowania administracyjnego. Uzasadnienie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. zawiera wiele błędów merytorycznych i faktycznych, co w pełni zasadnie podnosi skarżący. Przede wszystkim niezgodne z prawdą oraz treścią znajdującego się w aktach sprawy wyroku rozwodowego z dnia [...] grudnia 2010 r. jest stwierdzenie organu I instancji, że Sąd ustalił, że władza rodzicielska "nad A. i J. M. będzie realizowana zgodnie ze złożonym na rozprawie w dniu [...] października 2011 r. porozumieniem". Skarżący nie nazywa się bowiem M. i nie posiada syna J.M. . Nie mógł złożyć na rozprawie w dniu [...] października 2011 r. porozumienia, skoro wyrok rozwodowy w jego sprawie zapadł w 2010 r., czyli rok wcześniej. Niezgodne z prawdą jest także stwierdzenie organu I instancji, że porozumienie zawarte między rodzicami z dnia [...] czerwca 2010 r. "nie jest ujęte w wyroku Sądu". Do tego porozumienia Sąd Okręgowy odwołuje się bowiem bezpośrednio w punkcie 2 sentencji. Nieprawdziwe jest również stwierdzenie organu I instancji, że Sąd Okręgowy w wyroku rozwodowym wypowiadał się na temat pokrywania "kosztów podróży dzieci (?) związane z odwiedzinami u ojca", "kontaktów telefonicznych mailowych i listownych z drugim rodzicem, dostępu do ważnych informacji dotyczących dziecka, zmiany miejsca pobytu dziecka, itp". Takich treści nie zawiera wyrok Sądu okręgowego z dnia [...] grudnia 2010 r. Nie jest prawdą, że zawarte między rodzicami porozumienie zawiera zapis zgodnie z którym "wszelkie zmiany wymagają jedynie Państwa ustnej bądź pisemnej zgody". Takiego zapisu nie ma w przywołanym porozumieniu.

Zdaniem Sądu orzekającego decyzja obarczona tyloma błędami nie może ostać się w obiegu prawnym. Błędów tych jednak nie zweryfikował kontrolujący decyzję pierwszoinstancyjną organ odwoławczy, bowiem utrzymał w mocy wadliwe rozstrzygnięcie, pomimo że odpowiednie zarzuty prawidłowo zostały podniesione w złożonym odwołaniu. Organ II instancji w uzasadnieniu wydanej decyzji w ogóle pominął te zarzuty całkowitym milczeniem i się do nich nie ustosunkował. Tym samym prowadząc postępowanie odwoławcze, organ II instancji naruszył art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Oznacza to, że w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji naruszyły podstawowe zasady postępowania administracyjnego (art. 6-8, 15, 77 § 1, art. 80, 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 2 kpa), a naruszenie to mogło mieć niewątpliwie wpływ na sposób jej rozpatrzenia.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, mając na względzie ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku, organ w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym dokona oceny zebranego w sprawie materiału, ewentualnie rozważy konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Czyniąc to, organ będzie miał na uwadze, że zgodnie z przepisem art. 113 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej. Pamiętać przy tym należy, że opieka naprzemienna jest po prostu sprawowaniem pełnej opieki nad dzieckiem na przemian przez oboje rodziców, co w konsekwencji wiąże się z faktycznym zamieszkiwaniem dziecka na przemian z każdym z obojga rodziców. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania organ wyda rozstrzygnięcie i w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa w jego uzasadnieniu wskaże fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz wyjaśni szczegółowo przyczyny, z powodu których innym dowodom ewentualnie odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) orzekł jak w sentencji.