Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1104/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-08-23 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "J." Sp. z o.o. w R. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej , z dnia 16.05.2013r., Nr[...], w przedmiocie podatku od gier za październik 2011r. postanawia: wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek "J." Sp. z o.o. w R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej, z dnia 16.05.2013r., Nr[...], w przedmiocie podatku od gier za październik 2011r.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów "J". Sp. z o.o. w R. zajmuje się głównie produkcją oraz sprzedażą gier i zabawek, działalnością związaną z grami losowymi oraz poprawą kondycji fizycznej, zakładami wzajemnymi, rozrywką i rekreacją .Kapitał zakładowy spółki wynosi 2 336 820 zł. a wartość rzeczowych aktywów trwałych 7 303 339,80 zł., przy czym składają się na nie : środki trwałe o wartości 4 167 575,15 zł., oraz środki trwałe w budowie o wartości 3 135 764,65 zł. Środki trwałe obejmują natomiast: grunty o wartości 169 360 zł., budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej o wartości 1 566 084,26 zł., urządzenia techniczne i maszyny o wartości 66 459,91 zł., środki transportu o wartości 19 351,51 zł., inne środki trwałe o wartości 2 346 319,47 zł.

Ostatni rok obrotowy spółka zamknęła stratą w wysokości 2 494 682,97 zł. przy przychodzie na poziomie 16 451 170,26 zł.

Według bilansu na dzień 31.12.2012r. spółka na koniec roku posiadała w kasie i na rachunkach środki pieniężne w wysokości 1 145 748,71 zł. Obecnie na rachunku bankowym w B., ma zgromadzoną kwotę w wysokości 5 913,17 zł., przy czym tego samego dnia tj. 31.05.2013r., którego odnotowano w/w saldo, spółka wypłaciła z tego konta kwotę 60 000 zł. Strona skarżąca podnosi , iż jej kondycja finansowa pogarsza się . W 2009r. prowadziła ona bowiem działalność w 606 punktach , w roku 2010 w 179 punktach a w 2011r. już tylko w 154 punktach.

Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy .Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn.. akt II Fz 409/11). Jeżeli skarżąca jest podmiotem gospodarczym , to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Nie sposób też nie zgodzić się z tezą, że przedsiębiorstwo , które nie wykazało , iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postan. NSA z dnia 01.04.2008r. , sygn. akt I OZ 208/2008, postan. NSA z dnia 15.09.2011r. , sygn. akt I FZ 244/11).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

Sytuacja strony skarżącej nie daje natomiast zdaniem orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Spółka cały czas prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, o czym świadczy wielkość przychodów. Wartość jej kapitału zakładowego jest wysoka. Dysponuje ona środkami trwałymi wycenianymi na sumę 4 167 575,15 zł., obejmującymi m.in. grunty, budynki i lokale oraz środkami trwałymi w budowie o wartości 3 135 764,65 zł. Podkreślić natomiast należy, iż posiadanie majątku , szczególnie nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza kiedy ich wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r. , sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., sygn. FZ 463/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2005r. , sygn. II GZ 56/05). Posiadany majątek może bowiem przynosić pożytki , może też służyć jako zabezpieczenie zaciągniętych ewentualnie pożyczek czy kredytów jeżeli właścicielowi brakuje środków finansowych na bieżące wydatki w tym i na koszty sądowe. (por. postanowienie NSA z dnia 08.04.2011r. , sygn. I FZ 10/11, postanowienie NSA z dnia 29.05.2009r. , sygn. I OZ 563/09). Spółka wykazała wprawdzie , iż rok 2012 zamknęła stratą, trzeba jednak zauważyć, że strata powstaje w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 12.04.2011r., sygn. I GZ 92/11, postanowienie NSA z dnia 11.05.2011r., sygn. II GZ 228/11).

W przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że spółka uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na znacznym poziomie, który w rozpatrywanym przypadku wynosi 16 451 170,26 zł. (por. postanowienie NSA z dnia 18.04.2012r., sygn. akt II FZ 280/12).

Podkreślić też wypada , że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. J.P. Tarno; "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2008, s.587, por. też postanowienie NSA z dnia 29.03.2011r., sygn. I OZ 191/11).

Tymczasem zachowanie strony skarżącej wskazuje na działanie w zupełnie odwrotnym kierunku. Dnia 31.05.2013r. z konta firmowego wypłacono kwotę 60 000 zł., która w zupełności wystarczyłaby na pokrycie wpisów od skarg we wszystkich sprawach o sygn. akt I SA/Kr 1090 - 1108/13, toczących się przed tut. Sądem , w których "J." Sp. z o.o. w R. jest stroną. Brak jest natomiast ustawowych podstaw do przyjęcia , że wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (postanowienie NSA z dnia 28.09.2011r., sygn. I FZ 267/11). Nie można też przyjąć, że wszelkie koszty działalności gospodarczej są priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego, gdyż takie rozumowanie prowadziłoby do wniosku, że jakiekolwiek problemy finansowe przedsiębiorcy powinny każdorazowo skutkować przyznaniem temu przedsiębiorcy prawa pomocy i obciążeniem Skarbu Państwa kosztami zainicjowanego przez niego postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 09.11.2011r., sygn. I FZ 344/11).

Należy pamiętać, że pomoc finansowa w ramach prawa pomocy nie ma na celu "wspierania " danego podmiotu w jego przedsięwzięciach gospodarczych a ma jedynie charakter "ratunkowy" i stosowana być może tylko w wyjątkowych sytuacjach. Taka jednak w rozpatrywanym przypadku, biorąc pod uwagę w/w okoliczności, z całą pewnością nie zachodzi. Stąd też , przyznanie prawa pomocy stronie skarżącej poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych byłoby niezasadne.

W związku z tym, rozpatrywany wniosek należało oddalić , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz .270 z p. zm.).