Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 1001/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 146 par.2 , art. 151par.2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 1 ust.1
journal: Dz.U. 1961 nr 39 poz 198
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi B. A., A. G., J. G., I. S. i P. G. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji orzekającej o przejęciu gospodarstwa rolnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr[...], utrzymał w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września [...] r., nr[...], która orzekła o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa, bez odszkodowania, w stanie wolnym od obciążeń, opuszczonego gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 4,64 ha, położonego w obrębie O., gm. M., zapisanego w rejestrze gruntów na B. G.

Decyzja Wojewody P. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

W dniu [...] stycznia 2010 r. B. A. zwróciła się,

w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1973 r., znak:[...], orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa, jako opuszczonego, gospodarstwa rolnego położonego w obrębie O., gm. M., zapisanego w rejestrze gruntów na B. G.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., znak:[...], Starosta B., działając na podstawie art. 104, art. 148 i art. 149 § 3 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją. Organ I instancji powołał się na fakt, iż B. A. posiadała wiedzę o decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1973 r., przynajmniej od czerwca 2009 r. Stosownie zaś do art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania strona winna wnieść w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji. Uchybienie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania jest podstawą do odmowy wznowienia postępowania.

Od powyższej decyzji odwołanie w terminie do Wojewody P. wniosła Br. A. w imieniu swoim oraz rodzeństwa: A. G., J.G., I. S.i P. G.. W odwołaniu wskazała, iż niewłaściwie przyjęto w niej dzień, w którym strona dowiedziała się o decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1973 r. Przyjęto bowiem, iż o przedmiotowym rozstrzygnięciu skarżąca posiadała wiedzę przynajmniej od czerwca 2009 r., natomiast zdaniem strony faktycznie kopię tej decyzji uzyskała 20 stycznia 2010 r., którą to kopię dołączyła do wniosku z dnia 27 stycznia 2010 r. o wznowienie postępowania administracyjnego i uchylenie decyzji z [...]września 1973 r. Skarżąca podniosła, iż wskazana przez nią data wynikła z pomyłki, ponieważ faktycznie chodziło jej o datę "czerwiec 2010", a nie "czerwiec 2009".

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak:[...], Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że z pisma B.A. z dnia [...] maja 2010 r. wynika, iż strona otrzymała kopię decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1973 r., w czerwcu 2009 r., w budynku Starostwa Powiatowego w B., a zatem strona wiedziała o decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1973 r., przynajmniej od czerwca 2009 r., kiedy to otrzymała w/w decyzję w Starostwie Powiatowym w B. Powyższy fakt został przez stronę potwierdzony w piśmie z dnia [...] maja 2010 r., w odpowiedzi na pismo Starosty B., zawierające prośbę o sprecyzowanie momentu zapoznania się z przedmiotową decyzją.

Organ nie uwzględnił zarzutu dotyczącego nieprawidłowego przyjęcia daty, kiedy Skarżąca dowiedziała się o decyzji PPRN w B., gdyż w piśmie z dnia [...] maja 2010 r. Skarżąca jednoznacznie wskazała, iż kopia przedmiotowej decyzji została jej wydana w czerwcu 2009 r. w budynku Starostwa Powiatowego w B. z zasobów archiwalnych byłej PPRN w B.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na w/w decyzję Wojewody P. z dnia [...]sierpnia 2010 r. nr [...]wniosła B. A.

Wyrokiem z dnia 10 marca 2011 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Bk 661/10, WSA w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatowego w B. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]z uwagi na niewyjaśnienie przez organy wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdził, że organ nie wykazał w dostateczny sposób, że strona wiedziała o decyzji PPRN w B. z dnia [...]września 1973 r. "przynajmniej od czerwca 2009 r." W związku z powyższym Sąd uznał, że organ I instancji powinien wyjaśnić w wydziale zajmującym się udostępnianiem stronom akt archiwalnych, czy w czerwcu 2009 r. i 20 stycznia 2010 r. B. A. była obecna w Starostwie Powiatowym w B. w celu zapoznania się z decyzją z dnia [...] września 1973 r., nr [...], czy wydano jej wówczas kserokopię decyzji, czy też zezwolono na zrobienie zdjęcia.

Po ponownym rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku Starosta B. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., znak [...], stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji PPRN w B. z dnia [...] września 1973 r., znak [...].

Wojewoda P., rozpatrując wniesione przez B. A. odwołanie, decyzją z dnia [...] marca 2013 r., znak [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano, iż organ I instancji nie uwzględnił wszystkich zeznań uzyskanych w toku prowadzonego postępowania, czym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów. W wytycznych organ odwoławczy wskazał na konieczność uzupełnienia postępowania poprzez dogłębne rozważenie istotnych okoliczności faktycznych sprawy, prawidłowe wyjaśnienie i dokonanie oceny w uzasadnieniu decyzji stanu faktycznego.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., znak [...], Starosta B. stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji PPRN w B. z dnia [...] września 1973 r., orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa, bez odszkodowania, w stanie wolnym od obciążeń, opuszczonego gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 4,64 ha, położonego w obrębie O., gmina M., zapisanego w rejestrze gruntów na B. G.

W uzasadnieniu organ wskazał, że przeprowadzone zgodnie z zaleceniami Sądu postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło do ustalenia, w jakiej dacie wnioskodawczyni zapoznała się z przedmiotową decyzją. Działając więc na korzyść strony przyjęto, że termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania został zachowany. Dalej organ wyjaśnił i szczegółowo opisał stan faktyczny przedmiotowych działek oraz wskazał, ze na mocy decyzji z dnia [...] września 1973 r. stały się one własnością Skarbu Państwa, który następnie przekazał je w zarząd Nadleśniczego Nadleśnictwa Ż. Z ustaleń organu wynika, że na przedmiotowych działkach nie było zabudowań, a od śmierci B. G., grunty gospodarstwa leżały odłogiem. W ocenie organu, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przejęcie na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego B. G. odpowiadało przesłankom wymienionym w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, gdyż na przedmiotowym gospodarstwie, w dacie jego przejęcia (1973 r.), nie zamieszkiwał ani właściciel B. G., który zmarł w dniu 20 lipca 1965 r., ani jego spadkobiercy (żona i dzieci). Ponadto na gospodarstwie nie występowały żadne budynki, zaś grunty rolne były w większości odłogowane. Tym samym decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. zdnia [...] września 1973 r. była prawidłowa. Zatem w ocenie organu, występująca w sprawie wadliwość procesowa w postaci braku doręczenia tej decyzji stronie skarżącej, nie wpłynęła na prawidłowe zastosowanie przepisu prawa materialnego, a w związku z tym, na podstawie art. 146 § 2 k.p.a. nie było podstaw do uchylenia tej decyzji z uwagi na fakt, że nowa decyzja odpowiadałaby w swojej istocie decyzji dotychczasowej.

Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody P. wniosła B.A., nie zgadzając się z podjętą decyzją, zarzucając rozstrzygnięciu organu I instancji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych z dnia 5 sierpnia 1961 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 198) w zw. z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które doprowadziło do przyjęcia, iż gospodarstwo rolne B. G. było opuszczone, w sytuacji gdy materiał dowodowy zebrany w przedmiotowej sprawie wskazuje, iż gospodarstwo w dacie wydania decyzji o przejęciu było przynajmniej w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez użytkowników. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 146 § 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i nie uchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa, gdyż zdaniem organu nowa decyzja odpowiadałaby w swojej istocie decyzji dotychczasowej, w sytuacji gdy prawidłowa analiza całości zgromadzonego materiału dowodowego w oparciu o zasady logicznego rozumowania wskazuje na konieczność jej uchylenia.

Decyzją z dnia [...]września 2013 r., nr [...], Wojewoda P.utrzymał w mocy ww. decyzję zaskarżoną przez B.A.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż prawidłowo zastosowano art. 146 § 2 k.p.a., zgodnie z którym mimo istnienia podstaw wznowienia postępowania przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a. nie uchyla się decyzji, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Rozstrzygnięcie w nim przewidziane jest dopuszczalne wówczas, gdy wszystkie okoliczności sprawy ustalone na podstawie całokształtu materiału dowodowego przemawiają za tym, że nie ma żadnych podstaw do wydania innej decyzji niż dotychczasowa. Dopiero wówczas, gdy w wyniku ponownego merytorycznego rozpoznania istoty sprawy organ administracji publicznej podejmie decyzję w treści odpowiadającą decyzji dotychczasowej, obowiązany jest zastosować przesłankę negatywną.

Powołując brzmienie art. 2 ustawy oraz § 1, 2 i 4 rozporządzenia organ wyjaśnił, że przy uznaniu nieruchomość za opuszczoną niezbędne jest łączne wystąpienie powołanych w nim przesłanek, tj. niezamieszkiwanie przez właściciela

w gospodarstwie oraz niepoddawanie gospodarstwa w całości lub w większej części właściwym zabiegom agrotechnicznym. W ocenie organu, Starosta B., po przesłuchaniu w charakterze świadków: E.P.G. oraz W.B. zasadnie uznał za bezsporny fakt opuszczenia gospodarstwa przez O.G. i jej dzieci. Odnosząc się do kwestii użytkowania gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego B.G.organ wskazał, że zgodnie ze znajdującym się w archiwalnych aktach sprawy oświadczeniem z dnia [...] maja 1973 r. E.G. nie użytkował ww. gruntów, co ustalono w wyniku czynności dokonanych w postępowaniu, w szczególności okazania E.G. w trakcie przesłuchania w dniu [...] kwietnia 2013 r. dokumentu zawierającego ww. oświadczenie. Na podstawie analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego organ ustalił, że większość gruntów wchodzących w skład gospodarstwa B. G.była odłogowana. Jedynie niewielki fragment o pow. 0,5 ha wchodzący w skład przedmiotowego gospodarstwa był uprawiany przez J. G. Organ nie uznał za udowodniony fakt zawarcia pomiędzy O.G.a J. G. i jego synem E. P. G., umowy użytkowania gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego B. G.. Także ojciec E. P. G. korzystał jedynie z części gruntów o lepszej bonitacji, słabsze grunty były odłogowane. Ponadto, w ocenie organu, W. B. przesłuchana w charakterze świadka w dniu [...] kwietnia 2013 r., nie była w stanie wskazać, czy grunty gospodarstwa były użytkowane przez J. G. w uzgodnieniu z O.G., czy też objął on samowolnie gospodarstwo.

Odnosząc się zaś do zarzutów rażącego naruszenia § 1 ust. 1 rozporządzenia oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji w sposób wiarygodny i nie budzący wątpliwości ustalił, iż przejęcie gospodarstwa rolnego B. G.nastąpiło w czasie, gdy na gospodarstwie nie mieszkał już ani właściciel, ani jego następcy prawni, grunty gospodarstwa nie były użytkowane, nie było zabudowań, a większa część gruntów była odłogowana, co potwierdza fakt, iż gospodarstwo rolne było opuszczone w rozumieniu § 1 ust. 1 rozporządzenia.

Zdaniem Wojewody P., o w przedmiotowej sprawie prawidłowo zastosowano art. 146 § 2 k.p.a, czego skutkiem nie będzie uchylenie decyzji, lecz zgodnie z art. 151 §2 k.p.a. stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa.

Dodatkowo wskazano, że na przeszkodzie uchylenia decyzji PPRN w B.stoi upływ terminów określonych w art. 146 § 1 k.p.a., wyprowadzający ujemną przesłankę uchylenia decyzji w wyniku wznowienia. Niniejsze nie ogranicza wprawdzie dopuszczalności wznowienia, lecz ogranicza możliwość organu rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu co do istoty. Jest to termin prekluzyjny, a wprowadzenie go ma na celu stabilizację stanu prawnego. Nie można ponadto przyjąć, iż nastąpiło doręczenie decyzji, jeśli okoliczność ta nie została wykazana w postępowaniu wyjaśniającym, a faktu takiego się nie domniemywa. Termin pięcioletni, chociaż zamieszczony w przepisie proceduralnym, ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa. Termin ten nie może być przywrócony, gdyż nie jest on terminem, do zachowania którego obowiązana jest strona, lecz jego adresatem jest organ.

B. A., działająca we własnym imieniu oraz jako pełnomocnik rodzeństwa: A. G., J. G., I. S. i P. G., zaskarżyła powyższą decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2013 roku w całości, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych z dnia 5 sierpnia 1961 r. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 roku o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które doprowadziło do przyjęcia, iż gospodarstwo rolne B. G. było opuszczone, w sytuacji gdy materiał dowodowy zebrany w przedmiotowej sprawie wskazuje, iż przedmiotowe gospodarstwo w dacie wydania decyzji w przedmiocie przejęcia było przynajmniej w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez użytkowników;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobody oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na wybiórczym materiale dowodowym i dowolną a nie swobodną jego ocenę, polegającą na ustaleniu, iż przejęcie gospodarstwa rolnego B. G. nastąpiło w czasie, gdy grunty gospodarstwa nie były użytkowane, nie było zabudowań, a większa cześć gruntów była odłogowana, w sytuacji gdy prawidłowa ocena zeznań świadków, analizowana w oparciu o zasady logicznego rozumowania i w odniesieniu do wszystkich okoliczności w sprawie, przemawia za stwierdzeniem, iż grunty przedmiotowego gospodarstwa byty uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez użytkowników;

b) art. 146 § 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i nie uchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa, gdyż zdaniem organu nowa decyzja odpowiadałaby w swojej istocie decyzji dotychczasowej;

c) art. 15 k.p.a. poprzez brak ponownego rozstrzygnięcia przez Organ II instancji tej samej sprawy, a jedynie ograniczenie się do potwierdzenia argumentów podniesionych przez organ I instancji, jak też poprzez brak merytorycznego odniesienia się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji,

d) art. 146 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i stwierdzenie, iż na przeszkodzie uchylenia przedmiotowej decyzji z dnia [...]września 1973 r. stoi upływ czasu terminów określonych w tym przepisie, wyprowadzający ujemną przesłanką uchylenia decyzji w wyniku wznowienia, w sytuacji, gdy już organ l instancji uznał za zasadny zarzut związany z brakiem informacji o doręczemu stronie przedmiotowej decyzji, stwierdzając jej wydanie z naruszeniem prawa, a zatem nie mogło nastąpić rozpoczęcie biegu terminów wskazanych w art. 146 § 1 k.p.a,

W oparciu o powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu l instancji w całości i przekazanie sprawy organowi i instancji do ponownego rozpoznania;

W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, chociaż część podniesionych w niej zarzutów jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest natomiast według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu oraz na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres tej kontroli wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Podkreślenia przy tym wymaga, że uszczegółowieniem zasady niezwiązania sądu granicami skargi jest przepis art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Działania takie służyć mają bowiem zapewnieniu ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy, czyli stworzenia takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja Wojewody P. z dnia [...] września 2013 r., która utrzymała w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...]lipca 2013 r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1973 r., nr [...], która orzekła o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania, w stanie wolnym od obciążeń, opuszczonego gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 4,64 ha, położonego w obrębie O., gm. M., zapisanego w rejestrze gruntów na B. G.

Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez WSA w Białymstoku, który wyrokiem z dnia 10 marca 2011 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Bk 661/10, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatowego w B. z dnia [...] czerwca 2010 r. i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w przywołanej sprawie z mocy art. 153 p.p.s.a. są związane zarówno organy, jak i skład obecnie orzekający. Wytyczne udzielone przez WSA w Białymstoku we wskazanym wyroku sprowadzały się do konieczności wyjaśnienia przez organy, czy strona skarżąca zachowała termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Zdaniem obecnego składu orzekającego, organy odniosły się do wytycznych zawartych

w ww. wyroku i je prawidłowo zrealizowały.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że postępowanie wznowieniowe, jako jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, rządzi się prawami określonymi w dziale II rozdziale 12 k.p.a. (art. 145 do 152 k.p.a.). Organy je prowadzące mogą działać wyłącznie w oparciu o te przepisy. Zanim organ wyda postanowienie o wznowieniu postępowania na mocy art. 149 § 1 k.p.a., najpierw musi sprawdzić, czy w skardze wskazano podstawę wznowieniową określoną w przepisach art. 145 – 145b k.p.a. oraz, czy skarga została wniesiona z zachowaniem terminu określonego w art. 148 k.p.a. Wniesienie skargi po terminie lub brak wskazania w skardze podstawy wznowieniowej skutkuje odmową wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W stanie faktycznym niniejszej sprawy organy stanęły na stanowisku, a Sąd je podziela, że skarga została wniesiona w terminie.

Stosownie zaś do treści art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, innymi słowy organ bada, czy rzeczywiście zaistniała przyczyna z art.145 lub 145a k.p.a. jako podstawa wznowienia, a następnie bada istotę sprawy, mając na względzie obowiązujące przepisy w przedmiocie wznowienia postępowania.

Zakres rozpoznania "istoty sprawy" uzależniony jest od tego, czy w sprawie istnieją przeszkody do uchylenia decyzji z art.146 §1 k.p.a., czy też takich przeszkód brak. W przypadku wystąpienia takiej przeszkody zakres rozpoznania sprawy określa art.151 § 2 k.p.a. Natomiast pełne badanie "istoty sprawy" będzie miało miejsce

w przypadku, gdy organ wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art.151 § 1 pkt 2 k.p.a.) bądź gdy odmawia uchylenia zaskarżonej decyzji z tego powodu, że jego zdaniem, w wyniku postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art.151 § 2 w zw.

z art. 146 § 2 k.p.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy ocenić należy, że Wojewoda P.zasadnie stwierdził, że organ I instancji prawidłowo wydał decyzję na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. Organ bowiem, po pełnym zbadaniu istoty sprawy, odmówił uchylenia zaskarżonej decyzji, z tego powodu, że jego zdaniem, w wyniku postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W tej sytuacji stosownie do art. 151 § 2 k.p.a. i art. 146 § 2 k.p.a. Starosta B. w decyzji z dnia [...]lipca 2013 r. prawidłowo ograniczył się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji podnieść należy, że stosownie do brzmienia art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1957 r. Nr 39, poz. 174), gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. W myśl zaś § 1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1961 r. Nr 39, poz. 198), za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Powyższe oznacza zatem, że przy uznaniu nieruchomości za opuszczoną niezbędne jest łączne wystąpienie powołanych dwóch przesłanek: niezamieszkiwanie przez właściciela w gospodarstwie oraz niepoddawanie gospodarstwa w całości lub większej części właściwym zabiegom agrotechnicznym.

Zdaniem Sądu, niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wskazane przepisy oraz art. 8 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, organy nie dopuściły się takiego naruszenia. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło bowiem dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia, zaś ocena ta nie nosi cech dowolności. Powyższe ustalenia organy oparły bowiem na uzyskanych w toku postępowania dowodach w postaci zeznań świadków oraz pozyskanej dokumentacji. Organy obu instancji w sposób prawidłowy i nie budzący wątpliwości ustaliły fakt opuszczenia przedmiotowego gospodarstwa rolnego przez O. G. i jej dzieci. Z ustaleń tych wynika, że przejęcie gospodarstwa rolnego B. G. nastąpiło w czasie, gdy na gospodarstwie nie mieszkał już ani właściciel, ani jego następcy prawni, grunty nie były zaś użytkowane, a większa część gruntów była odłogowana. Powyższe ustalenia organów wynikają z zebranego materiału, w tym z zeznań świadków E. P. G. oraz W. B., którzy w dniu [...] kwietnia 2013 r. zeznali, że już przed śmiercią B. G. na gruntach gospodarstwa nie zamieszkiwała ani jego żona ani ich dzieci (k.131 i k.133 akt admin. organu I inst., t. II). Odnosząc się do kwestii użytkowania gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego B. G. organ wskazał, że zgodnie ze znajdującym się w archiwalnych aktach sprawy oświadczeniem z dnia [...]maja1973 r. E. G. nie użytkował ww. gruntów (k. 128 akt admin. nr [...]) co ustalono w wyniku czynności dokonanych w postępowaniu, w szczególności okazania E. G. w trakcie przesłuchania w dniu [...] kwietnia 2013 r. dokumentu zawierającego ww. oświadczenie. Na podstawie analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego organ ustalił, że większość gruntów wchodzących w skład gospodarstwa B. G. była odłogowana. Jedynie niewielki fragment o pow. 0,5 ha, wchodzący w skład przedmiotowego gospodarstwa, był uprawiany przez ojca E. P. – J. G. Organ nie uznał za udowodniony faktu zawarcia pomiędzy O. G. a J. G. i jego synem E. P. G., umowy użytkowania gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego B. G. Zwrócenie się przez O. G. z ustną prośbą o użytkowanie gospodarstwa rolnego, zdaniem organu, nie znajduje potwierdzenia w oświadczeniu E. P. G., zarówno znajdującym się w aktach sprawy nr [...]jak i złożonym do protokołu z dnia [...]sierpnia 2012 r. (k. 46 i 47 akt admin. organu I inst. , t. II). Organy ustaliły również, że ojciec E.P.G.- J. korzystał jedynie z części gruntów o lepszej bonitacji, słabsze grunty były zaś odłogowane. W. B. przesłuchana w charakterze świadka w dniu [...] kwietnia 2013 r., nie była w stanie wskazać, czy grunty gospodarstwa były użytkowane przez J. G. w uzgodnieniu z O. G., czy też objął on samowolnie gospodarstwo.

W ocenie Sądu, dokonane przez organy ustalenia są prawidłowe, zaś zebrany materiał dowodowy należy ocenić jako wyczerpujący. Brak jest także podstaw do innej oceny zebranych dowodów niż to uczyniły organy. Strona skarżąca, wbrew zebranemu materiałowi dowodowemu próbuje przeforsować stanowisko, że gospodarstwo B. G. po jego śmierci było uprawiane przez jego brata J. G., a następnie przez syna J. G. – E. P.G. Stanowisku temu przeczy zaś przede wszystkim sam E. P. G. Pomimo, że strona skarżąca próbuje na różne sposoby wydobyć z oświadczeń i zeznań E. P. G. składanych przez niego w różnych okresach na potrzeby niniejszej sprawy stwierdzenie, że on i jego ojciec J. przedmiotowe gospodarstwo uprawiali w całości i to na podstawie umowy zawartej pomiędzy nimi i B. G., to E. P. G. ani razu tego nie potwierdził. A wręcz przeciwnie, w kilku miejscach zaprzeczał, aby istniała pomiędzy nim lub jego ojcem i B. G. jakakolwiek formalna umowa dzierżawy przedmiotowego gospodarstwa. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu, który by wprost potwierdził wersję strony skarżącej. Gdy się do tego dołoży inne dowody, choćby w postaci stwierdzenia podczas oględzin w roku 2013, że na części przedmiotowego gospodarstwa rośnie 49 – letni las, to jednoznacznie należy ocenić, że gospodarstwo w tej części nie mogło być uprawiane co najmniej od 1964 r. A to potwierdza wersję E. P. G., że zarówno on, jak i jego ojciec nieformalnie uprawiali tylko część tego gospodarstwa (0,5 ha, a zatem nieznaczną). Strona skarżąca pomija okoliczność, że z § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia wynika, że w definicji opuszczonego gospodarstwa rolnego zawarto określenie nie tylko braku jego uprawiania, ale także braku poddawania właściwym zabiegom agrotechnicznym. O jakich zatem zabiegach agrotechnicznych mogła być mowa w zakresie obszaru, na którym zaczął rosnąć las typu samosiejka. Powyższego faktu nijak nie można podważyć zebranymi w sprawie dowodami, które zresztą tego nie czynią. To samo dotyczy kwestii okazjonalnych odwiedzin przedmiotowego gospodarstwa między innymi przez A.G. Skoro na przedmiotowym gruncie nie było ani zabudowań, ani maszyn rolniczych, to w jaki sposób A.G. lub skarżąca B. A. mogli te gospodarstwo uprawiać. Oświadczenia zaś strony skarżącej wskazujące na inny stan faktyczny, ocenić należy w kontekście całokształtu zebranego materiału dowodowego jako dowolne i niczym nie udowodnione.

W kontekście powyższego jako niezasadny należy uznać zarzut skargi odnośnie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych z dnia 5 sierpnia 1961 r. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 roku o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

W ocenie Sądu, organy prawidłowo zinterpretowały i zastosowały wskazane przepisy. Strona skarżąca naruszenie tych przepisów dostrzega w nieprawidłowym wyjaśnieniu stanu faktycznego i poczynionych ustaleniach organów. Z przyczyn omówionych już wyżej, postępowaniu organów w tym zakresie nie można postawić zasadnego zarzutu. Sąd z urzędu zaś nie dostrzega, aby organy naruszyły je poprzez nieprawidłową interpretację lub zastosowanie. Zarzut skargi w tej mierze ocenić należy zatem jako nieuzasadniony.

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, nie doszło również do naruszenia art. 15 k.p.a. Zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym, wyrażoną

we wskazanym przepisie zasadą dwuinstancyjności, organ odwoławczy ponownie rozpatrzył i rozstrzygnął sprawę. Odniósł się przy tym do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Brak zaś precyzyjnych rozważań organu II instancji w kwestii wskazywania przez E. P. G. daty śmierci B. G. niczego w sprawie nie zmienia. Bowiem czy zdarzenie to nastąpiło w 1962 r. czy w 1965 r., to i tak organ badał stan gospodarstwa w dacie wydawania decyzji o przejęciu gospodarstwa, czyli w 1973 r.

Za bezpodstawny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 146 § 2 k.p.a. Z przepisu tego wynika, że nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Taka sytuacja zaś miała miejsce w niniejszej sprawie. Po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu organ I instancji stwierdził, że wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest zasadne, gdyż strona bez swej winy nie brała udziału w postępowaniu, ale w związku z wystąpieniem okoliczności o których mowa w art. 146 § 2 k.p.a., należało zastosować art. 151 § 2 k.p.a., czyli orzec, ze zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i wskazał okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Jako zasadny należało natomiast uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ II instancji art. 146 § 1 k.p.a. Treść tego przepisu wskazuje w sposób jednoznaczny, że upływ określonych w nim terminów, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Terminy te, chociaż zamieszczone w przepisie proceduralnym, mają charakter materialny, co oznacza, że ich upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa. Terminy te nie mogą być przywrócone, gdyż nie są one terminami, do zachowania których obowiązana jest strona, lecz ich adresatem jest organ, a jednocześnie bieg terminu z art. 146 § 1 k.p.a. nie może ulec przedawnieniu, gdyż możliwości takiej ustawodawca nie przewidział. Prowadzenie postępowania po upływie okresu przedawnienia określonego w art. 146 § 1 k.p.a. narusza zasadę trwałości decyzji administracyjnej, której podstawową funkcją jest stabilizacja stosunków prawnych. Upływ okresu przedawnienia oznaczonego w przepisie art. 146 § 1 k.p.a. oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 561/09 i wyrok NSA z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1604/09 oraz wyrok NSA z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1444/09).

Powyższe rozważania odnośnie natury terminów z art. 146 § 1 k.p.a. nie zmieniają faktu, że aby przedawnienie mogło nastąpić, terminy określone w tym przepisie muszą upłynąć. Aby jednak mogły upłynąć, wcześniej muszą zacząć biec. Bieg ich rozpoczyna się od dnia doręczenia decyzji na piśmie lub jej ustnego ogłoszenia stronie. Czym innym jest jednak doręczenie decyzji określone w tym przepisie od wydania decyzji, zaś okoliczności doręczenia decyzji nie można domniemywać, tylko należy ją wykazać w postępowaniu wyjaśniającym w ramach trwającego postępowania wznowieniowego. Uregulowanie objęte art. 146 § 1 k.p.a. nie precyzuje adresata tego doręczenia, jednak przyjąć należy, iż w rozumieniu tego przepisu chodzi o doręczenie lub ogłoszenie decyzji osobom biorącym udział w postępowaniu jako strony. Doręczenie decyzji, o jakim mowa w tym przepisie, to skierowanie decyzji do którejkolwiek ze stron biorących udział w postępowaniu i doręczenie im tej decyzji, a termin 5-letni, wymieniony w tym przepisie, biegnie od dnia ostatniego doręczenia, jakie miało miejsce w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 433/08). Chodzi tu o doręczenie lub ogłoszenie decyzji wobec jakichkolwiek osób biorących udział w postępowaniu, które podlega wznowieniu, a nie w stosunku do osoby, której decyzji nie doręczono lub jej nie ogłoszono.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy, nie jest kwestionowane, że stronie skarżącej nie doręczono decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1973 r. Organ II instancji nie udowodnił jednak, aby tę decyzję doręczono komukolwiek, co oznacza, że wobec braku jej doręczenia nie rozpoczął biegu termin przedawnienia określony w art. 146 § 1 k.p.a. Powyższe oznacza, że organ ten naruszył ten przepis i skarga w tym zakresie jest zasadna, jednakże naruszenie to w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Mając zatem na uwadze, że podniesione w skardze zarzuty nie dawały podstaw do jej uwzględnienia oraz, że Sąd z urzędu nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.