Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 494/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą
Powołane przepisy: article: art. 31 zo ust. 10, ust. 11
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 205 par 2 w związku z art. 209
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Grzeszek (spr.) Sędziowie WSA Inga Gołowska WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. T. Sp. z o.o. w K. przy uczestnictwie Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 4 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję z dnia 2 lutego 2021 r.; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. na rzecz D. T. Sp. z o.o. w K. kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Oddział w K.) decyzją z dnia 4 marca 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z 2 lutego 2021 r. nr [...], odmawiającą D. T. Sp. z o.o. w K. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.

W uzasadnieniu ZUS wskazał na treść art. 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych i wyjaśnił, że we wniosku z dnia 3 stycznia 2021 r. strona oświadczyła, że przychód uzyskany w miesiącu kalendarzowym, za który składa wniosek jest niższy o co najmniej 40%, w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r.

ZUS podkreślił, że warunkiem niezbędnym do uzyskania zwolnienia z opłacania składek jest wykazanie spadku przychodów z tej samej działalności w listopadzie 2020 r. w stosunku do listopada 2019 r. W związku z tym, że w listopadzie 2019 r. strona nie prowadziła tej samej działalności co w listopadzie 2020 r., nie można porównać przychodu uzyskanego w tych okresach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie D. T. Sp. z o.o. w K. zarzuciła naruszenie:

- art. 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych przez przyjęcie, że warunkiem uzyskania zwolnienia z opłacania składek jest konieczność prowadzenia przez stronę skarżącą działalności gospodarczej określonej kodem 43.39.Z nie tylko na dzień 30 września 2020 r. ale również w listopadzie 2019 r.;

- art. 31zp ust. 2 pkt 2d ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych przez przyjęcie, że oświadczenie tam wskazane dotyczy przychodu jedynie z zakresu przeważającej działalności, a nie przychodu z całej działalności prowadzonej przez skarżącego ogólnie w rozumieniu przepisów podatkowych;

- art. 11 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść przedsiębiorcy;

- art. 7 oraz 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do szczegółowego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie pełnego materiału dowodowego istotnego w sprawie, a w szczególności poprzez nie wezwanie do wyjaśnień skarżącego.

Wobec powyższych zarzutów strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do skargi (tj. zestawienia finansowego faktur) dla wykazania faktu, iż prowadziła ona przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 43.39.Z zarówno w 2020 r. jak i 2019 r., o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem z dnia 13 kwietnia 2021 r. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców wstąpił do sprawy dotyczącej decyzji ZUS z dnia 4 marca 2021 r. nr [...].

W ocenie Rzecznika Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydając w stosunku do strony skarżącej decyzję odmawiającą prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r. niewłaściwie zinterpretował przepis art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19. ZUS wskazał bowiem, że jednym z warunków, które musi spełnić przedsiębiorca, aby skorzystać ze zwolnienia jest wykazanie spadku przychodu uzyskanego odpowiednio w listopadzie 2020 r. i w listopadzie 2019 r. z przeważającej działalności prowadzonej według kodu PKD na dzień 30 września 2020 r., podczas gdy w tego przepisu jak i z samego wniosku RDZ-B6 wynika, że przedsiębiorca obowiązany był do podania kodu PKD przeważającej działalności na dzień 30 września 2020 r. zaś jego przychód uzyskany w miesiącu kalendarzowym za który składał wniosek powinien być niższy o co najmniej 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r.

Rzecznik zarzucił również zaskarżonej decyzji naruszenie art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak należytego uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Stosownie do § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2000 r., poz. 1773 ze zm.), rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) – przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.

Skarżąca spółka ma siedzibę na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień 30 września 2020 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 53.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A,79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90,02.Z, 90.04.Z, 91.02,Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

Brzmienie powyższego przepisu wskazuje na to, że zwolnieniem od opłacania składek ubezpieczeniowych objęci zostali płatnicy składek prowadzący wskazane w przepisie rodzaje działalności wg stanu na dzień 30 września 2020 r.

Istotne zatem jest ustalenie, jaką przedsiębiorca faktycznie prowadził w tym dniu działalność. W myśl art. 31zo ust. 11 tej ustawy, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.

W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że na dzień 30 września 2020 r. strona skarżąca prowadziła przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 49.39.Z. Płatnik prowadzący przeważającą działalność gospodarczą oznaczony takim kodem PKD był uprawniony do otrzymania pomocy w postaci zwolnienia składek za okres od dnia 1 listopada 2020 r do dnia 30 listopada 2020 r. na podstawie art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych tych okoliczności faktycznych nie zakwestionował, natomiast zarzucił, że skarżąca spółka w listopadzie 2019 r. nie prowadziła działalności oznaczonej podanym we wniosku kodem PKD 49.39.Z.

Według ZUS warunkiem niezbędnym do uzyskania zwolnienia z opłacania składek jest wykazanie spadku przychodów z tej samej działalności w listopadzie 2020 r. w stosunku do listopada 2019 r.

Uzasadnienie w tym zakresie decyzji jest bardzo lakoniczne i niezrozumiałe w kontekście brzmienia art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy o COVID-19. Nie zawiera wskazania w oparciu o jakie dokumenty ZUS ustalił powyższe okoliczności faktyczne jak również nie zawiera argumentacji, która doprowadziła ZUS do wniosków przedstawionych w swoich decyzjach.

Z analizy treści znajdującego się w aktach sprawy pełnego odpisu z KRS wynika, że strona skarżąca dokonała zmiany kodu PKD na 49.39.Z w dniu 12 sierpnia 2020 r.

Według ZUS, który oparł swoje stanowisko wyłącznie na zapisach w KRS w listopadzie 2019 r., strona skarżąca nie prowadziła działalności objętej kodem PKD 49.39.Z, w związku z tym przychód uzyskany w pierwszym miesiącu kalendarzowym, za który składał wniosek nie jest niższy o co najmniej 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r.

Przedstawione w zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia 2 lutego 2021 r. uzasadnienie wskazuje, że w istocie powodem odmowy przyznania zwolnienia de facto był brak możliwości porównania przychodów z działalności strony skarżącej w listopadzie 2020 r. z przychodami uzyskanymi w listopadzie 2019 r., skoro wówczas strona skarżąca nie prowadziła działalność pod przeważającym kodem PKD 49.39.Z.

Treść powołanego przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 wskazuje, że jednym z warunków zwolnienia z obowiązku opłacania należności składkowych jest to, aby przychód z działalności - oznaczonej kodami wymienionymi w tym przepisie - uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy o co najmniej 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

Niewątpliwie dla oceny spełnienia tego warunku konieczne jest zatem porównanie przychodów osiągniętych w tych okresach. Wbrew jednak twierdzeniom ZUS, z powołanego przepisu nie wynika w sposób jednoznaczny, aby warunkiem przyznania zwolnienia było również to, żeby w listopadzie 2019 r. w rejestrze REGON był wpisany ten sam rodzaj przeważającej działalności, co w listopadzie 2020 r.

Na marginesie należy dodać, że w aktach brak jest odpisu rejestru REGON aktualnego na listopad 2019 r., który stanowiłby bazę porównawczą dla zapisów w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r.

Skoro z założenia racjonalny ustawodawca wymaga, aby płatnik składek prowadził na dzień 30 września 2020 r. określony rodzaj działalności i ten wymóg - zgodnie z art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19 – weryfikuje się w oparciu o dane z rejestru REGON, a nie ustanawia takiego obowiązku na inny dzień, to nie można od wnioskodawców wymagać spełnienia dodatkowych, pozaustawowych kryteriów.

W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepis art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, przez jego błędną wykładnię.

Ponadto ZUS ewidentnie naruszył przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a.")., wobec braku należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza co do rodzaju faktycznie wykonywanej przez stronę skarżącą działalności w listopadzie 2019 r. i listopadzie 2020 r. (wynikającej z urzędowych rejestrów) oraz zbyt lakonicznego uzasadnienia decyzji.

W ponownym postępowaniu obowiązkiem ZUS będzie zebranie wszystkich istotnych dokumentów w sprawie, przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów, a następnie dokonanie ponownej oceny spełnienia przez stronę skarżącą przesłanek zwolnienia. Wydana ponownie decyzja powinna zawierać wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 205 § 2 związku z art. 209 p.p.s.a.