Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 853/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24, art. 28 pkt 3 oraz art. 245 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi A. L. i J. W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] października 2003 r. do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej UP RP, organ) wpłynęło podanie A. J. L. i J. H. W. (dalej skarżący) o udzielenie patentu na wynalazek zatytułowany "System płatności". W załączonym do zgłoszenia skrócie opisu wskazano, że wynalazek dotyczy nowego systemu płatności, zwłaszcza – lecz nie włącznie, za transakcje zawierane drogą elektroniczną, w którym w transakcji pierwszego typu następuje zbycie kodu dostępu w formie unikalnego ciągu znaków, odpowiadającego ściśle określonej wartości wyrażonej w pieniądzu, a w transakcji drugiego typu kod dostępu o określonej i trwale przypisanej mu wartości podlega zamianie na produkt, którego wartość nie przekracza wartości przypisanej do danego kodu dostępu (por. skrót opisu, a także opis i zastrzeżenia patentowe załączone do zgłoszenia [...] w aktach administracyjnych).

Zawiadomieniem z dnia [...] października 2008 r. skarżący zostali poinformowani, że zgłoszenie nie spełnia wymogów art. 24 i 28 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm. (dalej pwp). Zgodnie z treścią art. 24 pwp patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania. Natomiast w myśl art. 28 pwp za wynalazki, w rozumieniu art. 24, nie uważa się w szczególności:

1) odkryć, teorii naukowych i metod matematycznych;

2) wytworów o charakterze jedynie estetycznym;

3) planów, zasad i metod dotyczących działalności umysłowej lub gospodarczej oraz gier;

4) wytworów, których niemożliwość wykorzystania może być wykazana w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki;

5) programów do maszyn cyfrowych;

6) przedstawienia informacji.

W piśmie z dnia [...] stycznia 2009 r., skarżący obszernie przedstawili swoje stanowisko, podnosząc m.in., iż celem zgłoszonego wynalazku nie jest dematerializacja banknotów, ale zapewnienie nowego systemu płatności do stosowania zwłaszcza – lecz nie wyłącznie, w obrocie elektronicznym, a ponadto pozwalającego na upowszechnienie systemu bezgotówkowego przy najdrobniejszych nawet, codziennych transakcjach. Ich zdaniem o technicznym charakterze rozwiązania decyduje fakt, iż jakakolwiek implementacja lub wykorzystanie systemu według wynalazku wymaga wykorzystania składników systemów o charakterze technicznym i materialnym. Do składników tych, wspomnianych w opisie wynalazku, zalicza się:

- system informatyczny przechowujący niezbędne informacje, który przykładowo może zapewniać operator systemu,

- środki łączności między uczestnikami systemu i operatorem,

- kody dostępu, które mogą być utrwalone na materialnym nośniku, np. plastikowej karcie z nadrukiem lub mogą być przesyłane drogą elektroniczną jako e-mail bądź wiadomość SMS.

Skarżący podkreślili, że działanie systemu według wynalazku opiera się na teleinformatycznej łączności pomiędzy wszystkimi elementami systemu, co niewątpliwie stanowi element techniczny rozwiązania. W celu wykazania technicznego charakteru wynalazku skarżący powołali się na inne zgłoszenia zaliczone do tej samej klasy Międzynarodowej Klasyfikacji Patentowej (MKP).

W zawiadomieniu z dnia [...] lutego 2009 r. UP RP ponownie poinformował skarżących, iż zgłoszenie nie spełnia wymogów art. 24 i 28 pwp. Skarżący nie ustosunkowali się do przedstawionych w zawiadomieniu zarzutów, aczkolwiek ubiegali się o przedłużenie terminu określonego przez organ na wykonanie tej czynności.

Po rozpatrzeniu zgłoszenia skarżących, UP RP decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., na podstawie art. 24 pwp oraz art. 49 ust. 1 pwp, odmówił udzielenia patentu na wynalazek pt. "System płatności", uznając, iż przedmiot zgłoszenia nie zawiera wynalazku.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zastrzegany system płatności za transakcje charakteryzują w niezależnym zastrz. 1 dwie cechy:

(1) zbycie kodu dostępu w pierwszej transakcji (kod jest w postaci unikalnego ciągu znaków i odpowiada określonej wartości wyrażonej w pieniądzu),

(2) zamiana kodu dostępu na produkt w drugiej transakcji.

W kolejnych zastrzeżeniach jest mowa o: (zastrz. 2) "w transakcjach pierwszego typu operacja przeniesienia środków płatniczych między stronami transakcji", (zastrz. 3) "w transakcjach drugiego typu operacja przekazania środków płatniczych i wyeliminowanie wykorzystanego kodu dostępu", (zastrz.4) "operacja przekazywania środków płatniczych ma miejsce z udziałem banku (...)".

Odnosząc się do tak określonego zakresu ochrony, organ podkreślił, iż stosując wymóg przewidziany w art. 24 pwp (możliwość udzielania patentów na wynalazki, którymi są wyłącznie rozwiązania techniczne) kieruje się przepisem wykonawczym - § 32 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie rozpatrywania i dokonywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. Nr 102, poz. 119 ze zm.), który stanowi, że w szczególności nie uznaje się przedmiotu zgłoszenia za wynalazek, jeżeli nie dotyczy on żadnego wytworu materialnego nadającego się do wykorzystania, określonego za pomocą cech technicznych odnoszących się do jego budowy lub składu ani określonego sposobu technicznego oddziaływania na materię. Wymóg technicznego (materialnego) charakteru wynalazku spełniony jest tylko wtedy, gdy przedmiot zgłoszenia wnosi wkład techniczny do stanu techniki. Wkładem jest zespół cech, dzięki któremu rozwiązanie różni się od stanu wiedzy, a gdy wkład ten zawiera cechy techniczne (materialne) jest on wkładem technicznym.

Odmawiając technicznego charakteru przedmiotowi zgłoszenia, organ przyznał, iż w jego wykorzystaniu niezbędne są różnego rodzaju urządzenia i elementy techniczne. Istotą rozwiązania jest zaproponowanie elektronicznego pieniądza. Różnica w stosunku do znanych środków płatniczych, jak banknoty, polega na tym, że rolę przedmiotu, któremu jest przypisana określona wartość "posiada wyłącznie unikalny ciąg znaków". Taki kod znaków znajduje się na każdym banknocie, przy czym propozycja skarżących sprowadza się do dematerializacji banknotu (taka operacja podobna jest do przetransformowania w postać zdematerializowaną akcji spółek publicznych, które kiedyś także były dokumentami sporządzonymi na piśmie). Organ podniósł, iż skarżący nie rozwiązali sposobem technicznym problemu sprawnego funkcjonowania dematerializowanych środków płatniczych. Rozwiązaniem jest tu bowiem samo określone uporządkowanie tych kwestii i odwzorowanie tego porządku w programie komputerowym. Również stosowanie w pewnych warunkach handlowych rabatów organ ocenił jako rozwiązanie po części natury organizacyjnej, po części należące do sfery przedsiębiorczości gospodarczej. Skarżących nie interesują procedury techniczne; wymienione przez nich czynności nie mają charakteru technicznego, bo nie ma w nich specyficznego oddziaływania na materię. Przedstawiają pomysł wykorzystania współczesnych środków technicznych do określonego zadania, natomiast nie przedstawiają co wnieśli do tych środków w sferze rozwoju technicznego.

W ocenie UP RP sposobem realizacji zarysowanego przez skarżących rozwiązania o naturze organizacyjnej jest specyficznie oprogramowany system informatyczny. Zatem realizacja nietechnicznego rozwiązania skarżących sprowadza się do znanych technicznych elementów/sposobów przekazywania i przetwarzania informacji cyfrowych poprzez zakup odpowiednich urządzeń i właściwego oprogramowania centralnego serwera autorstwa informatyka programisty.

Jednocześnie organ zauważył, że liczne urzędy patentowe, w szczególności EPO (Europejski Urząd Patentowy), podobne rozwiązania rozpatrują jedynie pod kątem spełniania trzech wymogów zdolności patentowej (nowości, kroku wynalazczego i stosowalności przemysłowej), opuszczając etap badania obecności wynalazku. W konsekwencji zaczęły one udzielać praw wyłącznych na takie rozwiązania. UP RP nie uważa jednak by była to praktyka słuszna.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. skarżący wskazali, iż ich wynalazek stanowi rozwiązanie dla sklepów internetowych, a także podmiotów zainteresowanych rozszerzeniem handlu i usług za pośrednictwem internetu. Funkcję środka płatniczego przejmuje tu kod dostępu będący unikalnym ciągiem znaków - cyfr i/lub liter, o określonej wartości wyrażalnej w pieniądzu, równie anonimowy jak banknot. Podobnie jak banknot może być on zgubiony lub ukradziony, ale ryzyko jest ograniczone do wartości przypisanej temu ciągowi znaków. Wchodzenie w posiadanie kodu dostępu i zamiana kodu dostępu na pieniądz rzeczywisty lub zapis na koncie bankowym następuje z udziałem banków w ich tradycyjnej roli. Skarżący podali też, że nieodzowny w zastrzeganym systemie znany generator unikalnych ciągów znaków stanowiących kody dostępu jest urządzeniem, które wymaga zasilania energią, jednostki pamięci oraz środków przekazywania tych kodów do pamięci innych urządzeń elektronicznych lub bezpośrednio nabywcy w formie wydruku. Fakt, że punktem odbioru wydruków może być znany bankomat, nie pozbawia obecnego rozwiązania ani nowości, ani nie świadczy o braku charakteru technicznego rozwiązania. Nie jest ono czystym procesem myślowym, jeśli do jego realizacji stosowana jest sieć internetowa, w której zachodzi oddziaływanie na materię poprzez przepływ zorganizowanych impulsów elektromagnetycznych.

Według skarżących fakt, że na klasycznych banknotach są niepowtarzalne ciągi cyfr, nie pozbawia nowości wynalazku opartego na wykorzystywaniu kodów dostępu, gdyż banknot o danym ciągu cyfr i liter może brać udział w wielu transakcjach kupna-sprzedaży, aż do fizycznego zniszczenia banknotu, podczas gdy zgodnie z ich wynalazkiem, użycie danego kodu dostępu w jednej transakcji kupna-sprzedaży eliminuje ten kod z obrotu towarowego. Jeden kod uczestniczy w jednej transakcji zbycia kodu (transakcja pierwszego typu) oraz w jednej transakcji kupna-sprzedaży z zamianą kodu na towar lub usługę (transakcja drugiego typu) - po czym znika z systemu (w momencie dokonywania transakcji drugiego typu następuje operacja bankowa przeniesienia wartości wyrażonej w pieniądzu przypisanej temu kodowi na zbywcę tego towaru lub usługi).

Pismem z dnia [...] października 2009 r. UP RP podtrzymał ocenę o niespełnianiu przez sporne rozwiązanie wymogów patentowalności, gdyż zgłoszone roszczenia ochronne dotyczą nietechnicznych założeń organizacyjnych procesu informacyjno-decyzyjnego. Według organu wyjaśnienia zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie usuwają wątpliwości co do zdolności patentowej przedmiotowego rozwiązania. Odnosząc się do powoływanych przez skarżących w toku dotychczasowego postępowania "rzekomo precedensowych" rozwiązań ze stanu techniki [...], mających przemawiać na rzecz charakteru technicznego przedmiotowego zgłoszenia [...], organ stwierdził, że nawet tak ogólnie zarysowana koncepcja organizacyjna jak w zastrz. 1 jest znana, gdyż znalazła swoje odbicie w dotychczas ujawnionych rozwiązaniach technicznych takich jak np. [...]. Jednocześnie organ wezwał skarżących do wypowiedzenia się w sprawie w terminie dwóch miesięcy.

W piśmie z dnia [...] lutego 2010 r. skarżący nie podzielili stanowiska organu w kwestii nietechnicznego charakteru spornego rozwiązania i wskazania wyłącznie nietechnicznych założeń organizacyjnych w części znamiennej zastrzeżeń patentowych. Nie zgodzili się również z poglądem, że rozwiązanie według ich wynalazku jest znane z dotychczas ujawnionych rozwiązań technicznych. Zdaniem skarżących rozwiązanie to ma charakter techniczny, gdyż realizowane jest za pomocą środków technicznych.

Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., na podstawie art. 24 i art. 28 pkt 3 oraz art. 245 ust. 1 pwp, UP RP utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. Przedstawiając w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia poszczególne etapy postępowania, organ stwierdził, że ze względu na diametralnie różne stanowiska w sprawie zgłoszenia skarżących, nie widzi możliwości ich uzgodnienia ani sensu dalszego postępowania w celu spełnienia postulatów sformułowanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Na powyższą decyzję skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

• błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie technicznego charakteru oraz nowości zastrzeganego rozwiązania, w toku badania czy rozwiązanie to spełnia ustawowe warunki uzyskania ochrony, to jest naruszenie przepisów proceduralnych, a mianowicie art. 7, 8 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej kpa) w związku z art. 252 pwp;

• naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 49 ust. 2 pwp, wobec podniesienia zarzutu braku nowości zastrzeganego rozwiązania opartego na przepisie art. 24 pwp, w związku z istnieniem wcześniejszych rozwiązań znanych z publikacji [...] oraz [...] - po wydaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r., to jest poprzez podniesienie nowych zarzutów w zakresie braku ustawowych warunków wymaganych do udzielenia patentu dopiero w toku rozpatrywania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy;

• naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 24 oraz 28 pkt 3 pwp, poprzez jego zastosowanie do błędnie ustalonego stanu faktycznego i błędną wykładnię.

W uzasadnieniu skarżący wskazali na obowiązek takiego stosowania obowiązującego prawa, by w maksymalnym stopniu zmierzać do harmonizacji z ustawodawstwem obowiązującym w Unii Europejskiej, wynikającym z umowy akcesyjnej.

Podnieśli, iż przedmiotowy wynalazek odnosi się do technik informatycznych. W dacie dokonania zgłoszenia sekwencja kroków prowadzących do osiągnięcia zamierzonego rezultatu zilustrowana została na rysunku Fig. 1 do 3, których forma została dobrana tak, aby wyraźniej unaocznić zastrzegany system. Figury tego rysunku zostały obecnie przetworzone tak, by uwypuklić techniczny charakter obecnego rozwiązania. Rysunek został przetworzony w główny algorytm zastrzeganego systemu IT, który uzupełnia rysunek przedstawiający architekturę teleinformatyczną zastrzeganego systemu płatności (SP). W ocenie skarżących, nowe ilustracje zastrzeganego rozwiązania nie wykraczają swą treścią poza zakres pierwotnego ujawnienia, służą jednak uwypukleniu technicznego charakteru obecnego wynalazku i są całkowicie zbieżne z opisem dotychczasowych figur rysunku zawartym z opisie wynalazku na stronach 10-13.

Jednocześnie skarżący przedstawili propozycję zmiany redakcji zastrzeżeń patentowych, w której zakres żądanej ochrony został ograniczony poprzez zmianę redakcji zastrzeżenia niezależnego 1, pozwalającą na obalenie zarzutu, iż obecne rozwiązanie stanowi zamaskowaną próbę zgłoszenia rozwiązania nietechnicznego, za jakie UP RP uznał propozycję elektronicznego pieniądza, będącego jedynie dematerializowanym banknotem. Zgodnie z obecną redakcją, w całości popartą pierwotnym opisem wynalazku, odmiennie niż banknoty, kody dostępu są eliminowane z systemu po dokonaniu transakcji drugiego typu za cenę równą lub wyższą od nominalnej wartości przypisanej danemu kodowi. Banknoty – odmiennie - nie są niszczone po zapłaceniu nimi ceny, lecz pozostają w obiegu aż do fizycznego zniszczenia.

Skarżący dodali, iż nie mogą przedstawić ostatecznej redakcji zastrzeżeń bez przeprowadzenia poszukiwań w stanie techniki i ustalenia w jakim zakresie ich rozwiązanie jest nowatorskie, a w jakim powtarza znane rozwiązania.

Wyjaśnili też, że w stosunku do transakcji pre-paidowych, takich jak przykładowo zapłata za dostęp do telefonii komórkowej przez podanie ciągu znaków zakupionego za gotówkę, obecne rozwiązanie ma tę zaletę, iż ten sam kod dostępu może być użyty w kilku różnych kolejnych transakcjach, aż do wyczerpania przypisanej mu wartości. W dotychczasowym systemie transakcji pre-paidowych jest to niemożliwe, z uwagi na brak kontroli nad raz sprzedanym danym ciągiem znaków.

Poza tym organ nie sporządził dla obecnego zgłoszenia sprawozdania o stanie techniki, o którym mowa w art. 47 pwp. Zdaniem skarżących trudno zatem ustalić na jakiej podstawie stwierdził, że obecne rozwiązanie różni się od rozwiązań znanych wkładem o charakterze nietechnicznym. Teza o nietechnicznym charakterze rozwiązania jest sformułowana arbitralnie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne badają akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie celowości czy słuszności.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę w tej sprawie należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy pierwszoinstancyjna decyzja organu z [...] czerwca 2009 r. są zgodne z prawidłowo zastosowanymi przez organ w sprawie przepisami prawa materialnego, jak i zostały wydane bez naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu, który mógłby zaważyć na wyniku sprawy.

Z akt postępowania wynika, że przed wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. organ wyczerpał obowiązek wyznaczenia skarżącym terminu do zajęcia stanowiska w kwestii przeszkód do uzyskania patentu na sporne rozwiązanie (por. art. 49 ust. 2 pwp). Także zaskarżona decyzja, aczkolwiek lakoniczna w warstwie rozważań merytorycznych – w przeciwieństwie do uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej, jednak poprzedzona stanowiskiem organu odnośnie argumentacji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (por. w/w pismo organu z dnia [...] października 2009 r. oraz wyjaśnienie skarżących z dnia [...] lutego 2010 r.), pozwala uznać, że organ, podtrzymując w niej swoje dotychczasowe i niezmienne odnośnie spornego rozwiązania zapatrywania faktycznoprawne, wywiązał się z przewidzianych przepisami kpa obowiązków procedowania w sprawie i na tym etapie postępowania przed organem.

Zgłoszenie – jako wynalazku – w/w rozwiązania "System płatności" zostało dokonane [...] października 2003 r. za numerem [...]; zatem pod rządami w/w ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (pwp), która weszła w życie z dniem 22 sierpnia 2001 r. Przepisy tej ustawy (pwp) stanowią więc prawne spektrum oceny tego zgłoszenia. Zgodnie bowiem z art. 315 ust. 3 pwp ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu (...) ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku (...) w Urzędzie Patentowym.

Przedmiotem ochrony patentowej jest wynalazek (dobro niematerialne). Przepisy ustawy pwp nie zawierają definicji wynalazku. Określają natomiast wynalazki, na które udzielane są patenty. Zgodnie z art. 24 pwp patenty są udzielane – bez względu na dziedzinę techniki – na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania. Wprowadzenie w tym przepisie zwrotu > bez względu na dziedzinę techniki < oznacza, że ochronie patentowej mogą podlegać wynalazki we wszystkich dziedzinach techniki. Potwierdza też obowiązywanie wymogu, iż wynalazek patentowalny musi mieć charakter techniczny. Zatem konstytutywną cechą rozwiązań podlegających opatentowaniu jest > charakter techniczny < mieszczący się implicite w samym pojęciu wynalazku. Test technicznego charakteru jest samodzielnym kryterium uznania przedmiotu zgłoszenia za wynalazek w rozumieniu art. 24 pwp i poprzedza badanie przesłanek nowości, poziomu wynalazczego i przemysłowej stosowalności. Przesłanki te są bowiem badane dopiero po stwierdzeniu, że zgłoszone rozwiązanie ma charakter techniczny. W świetle § 32 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych, Urząd Patentowy nie uznaje przedmiotu zgłoszenia za wynalazek w szczególności wtedy, jeżeli stwierdzi, że nie dotyczy on żadnego wytworu materialnego nadającego się do wykorzystania, określonego za pomocą cech technicznych odnoszących się do jego budowy lub składu ani określonego sposobu technicznego oddziaływania na materię, bądź nowego zastosowania substancji stanowiącej część stanu techniki.

W sprawie spór między stronami sprowadzał się do rozbieżnej oceny charakteru przedmiotu zgłoszenia, a to czy objęte nim rozwiązanie "System płatności" jest rozwiązaniem, które ma charakter techniczny i z tego powodu jest wynalazkiem patentowalnym czy nie. Badając techniczny charakter rozwiązania jako pierwszą z cech wynalazku, która podlega badaniu w procedurze badania pełnego, organ odmówił udzielenia patentu, gdyż ustalił, że nie ma ono tego charakteru, a w konsekwencji "przedmiot zgłoszenia nie zawiera wynalazku". Nietechniczność rozwiązania jest wyłączoną przesłanką podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Z zaskarżonej decyzji ani z poprzedzającej ją decyzji organu z [...] czerwca 2009 r. nie wynika natomiast, żeby organ rozstrzygał w tej sprawie o braku cechy nowości rozwiązania. Zatem zarzut i argumentacja skargi czynione na tym tle są bezprzedmiotowe, skoro problematyka nowości nie stanowiła elementu rozpatrzenia tej sprawy, a przede wszystkim nie znalazła żadnego wyrazu w podjętym rozstrzygnięciu, mimo że w toku postępowania organ istotnie w/w pismem z dnia [...] października 2009 r. wezwał skarżących do wypowiedzenia się w sprawie wcześniej ujawnionych rozwiązań technicznych [...] i [...] wskazując, że koncepcja organizacyjna spornego rozwiązania jest znana, gdyż ma w nich swe odbicie. Jednak okoliczności, które były poruszane przez organ w szerokim ujęciu toczącego się postępowania w sprawie, ale nie znalazły ostatecznie żadnego przełożenia na podjęte w niej rozstrzygnięcie, nie decydują ani o zakresie rozpatrzenia sprawy, ani o treści tego rozstrzygnięcia, tak że pozostają bez istotnego znaczenia dla jego oceny; nadto ustalenie braku technicznego charakteru rozwiązania przesądza o negatywnym załatwieniu sprawy udzielenia patentu na to rozwiązanie, gdyż z tego tylko powodu nie może być ono uznane za wynalazek, czyniąc tym samym zbędnym badanie jakichkolwiek innych cech patentowalności.

Tak też stało się w niniejszej sprawie, kiedy to organ, ustalając nietechniczny charakter przedmiotu zgłoszenia, nie miał potrzeby badania innych przesłanek patentowalności, skoro ustalenie to zdeterminowało sposób jej załatwienia.

Sąd nie podziela zarzutów skargi kwestionujących zasadność tego ustalenia tak w zakresie stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowania do jego oceny przepisów prawa materialnego, a to art. 24 i art. 28 pkt 3 pwp, w tym wykładni tych przepisów. Przede wszystkim organ prawidłowo wywiódł w tej sprawie, że przedmiot zgłoszenia, tak jak został on określony w zastrzeżeniach patentowych i opisie wynalazku, nie jest rozwiązaniem o charakterze technicznym, choć urządzenia i elementy natury technicznej (środki techniczne) niezbędne są do tego, żeby z tego rozwiązania korzystać. Nie stanowią one jednak o technicznym charakterze samego rozwiązania, które odnosi się do technik informatycznych, a jego istotą jest zaproponowanie tzw. elektronicznego pieniądza, gdzie – w odróżnieniu od banknotów – rolę przedmiotu o przypisanej wartości posiada wyłącznie unikalny ciąg znaków. Jest to więc rozwiązanie natury organizacyjno-gospodarczej, jak przyjął to organ, a nie technicznej.

Nie budzi bowiem wątpliwości stanowisko organu, według którego cechy, określające w części znamiennej zastrzeżeń patentowych sporne rozwiązanie, takie że "w transakcji pierwszego typu następuje zbycie kodu dostępu w formie unikalnego ciągu znaków, odpowiadającego ściśle określonej wartości wyrażonej w pieniądzu, a w transakcji drugiego typu kod dostępu o określonej trwale przypisanej mu wartości podlega zamianie na produkt, którego wartość nie przekracza wartości przypisanej do danego kodu dostępu", nie dotyczą technicznych cech systemu jako takiego, gdyż określają jedynie ogólne założenia organizacyjne procesu biznesowego polegającego na obsłudze bezgotówkowych transakcji handlowych. W szczególności nie podają wyróżniających parametrów technicznych systemu przez wskazanie na nowe (tworzące go) urządzenia i inne elementy techniczne oraz powiązania ich w system, czy też wyróżniających czynności technicznych, na których system został oparty. Tak sformułowane zastrzeżenia nie są więc nakierowane na efekt techniczny, tylko właśnie organizacyjno-gospodarczy. Taki też jest charakter systemu. Tym samym uprawniona jest ocena organu, że zastrzeżenia patentowe/ochronne zgłoszonego rozwiązania dotyczą wyłącznie nietechnicznych założeń organizacyjnych procesu informacyjno-decyzyjnego regulującego przydział i operowanie specjalnymi kodami dostępu do zasobów znanych biznesowych sieci komputerowych zorganizowanych do obsługi bezgotówkowych transakcji handlowych. Tego rodzaju operacje same w sobie, aczkolwiek przeprowadzane przy użyciu środków technicznych (znanych – co przyznaje strona skarżąca), jak sieć internetowa, bankomaty, komputery czy inne elementy systemu informatycznego, jednak sprowadzających się do roli nośników tych operacji, nie mają technicznego charakteru; w szczególności brak im cechy technicznego oddziaływania na materię. Podczas wykonywania ich w tych nośnikach nie powodują bowiem skutku technicznego wykraczającego poza normalne oddziaływanie pomiędzy operacją a nośnikiem (przykładowo komputerem). Metoda działania charakteryzująca się tym, że dotyczy użycia technicznych środków i sposobów do czysto nietechnicznych celów (tu organizacyjno-gospodarczych) nie nadaje rozwiązaniu technicznego charakteru, ani nie powoduje, że uzyskuje ono w ten sposób techniczny efekt.

Techniczny charakter/efekt implikowany jest bowiem przez fizyczne cechy danego przedmiotu lub naturę danego działania. Pojęcie techniki wiąże się z oddziaływaniem na materię i ze sterowaniem procesami natury w celu osiągnięcia określonego efektu. Technika to ogół metod i sposobów tego oddziaływania. Jest ona równocześnie tą sferą działalności, której bazą teoretyczną są stosowane nauki przyrodnicze wymagające weryfikacji eksperymentalnej. Wynalazek zaś polega na znalezieniu nowego sposobu wykorzystania materii, a jego rezultatem musi być wytwór materialny o nowej budowie lub składzie albo nowy sposób technicznego oddziaływania na materię, przy czym techniczny charakter mają rozwiązania, które dotyczą jednej z dziedzin techniki jako sfery działalności ludzkiej, w której empirycznie stosowane nauki przyrodnicze pozwalają na stworzenie środków i sposobów, przy pomocy których człowiek może lepiej oddziaływać na materię i przez to zaspokajać swoje potrzeby (por. Prawo własności przemysłowej. Komentarz – Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2010, str. 164 i nast.). W konsekwencji powyższego uznaje się, że sfera techniki nie wykracza poza domenę nauk przyrodniczych, a przede wszystkim mechaniki, fizyki i chemii, zaś jej przedmiotem jest wykorzystanie materii nieożywionej lub ożywionej. W sferze techniki nie mieszczą się zatem rozwiązania, których przedmiotem są pomysły o charakterze abstrakcyjno–myślowym, w tym organizacyjnym, gdyż rozwiązują one problemy intelektualne lub organizacyjne. Nie zwiększają zaś arsenału środków technicznego oddziaływania na materię. Realizacja tych pomysłów może bowiem nastąpić bez takiego oddziaływania i wymaga wyłącznie weryfikacji logicznej - a nie eksperymentalnej, jak w przypadku nauk przyrodniczych. Tymczasem wynalazek – w myśl powyższych wywodów – to rozwiązanie problemu przy posłużeniu się zdatnymi do opanowania siłami przyrody dla osiągnięcia przyczynowo-przewidywalnego rezultatu leżącego poza sferą intelektualnego oddziaływania człowieka (por. Prawo własności przemysłowej. Komentarz, j.w. str. 163). Metody posługujące się tylko koncepcjami intelektualnymi, w tym odnoszącymi się do kwestii organizacyjno-ekonomicznych (biznesowych) prowadzenia działalności, nie są wynalazkami w rozumieniu art. 24 pwp, gdyż nie wiążą się z oddziaływaniem na materię – w wyżej podanym znaczeniu tego oddziaływania, przez co nie uzyskują technicznego charakteru. Podane w opisie i zastrzeżeniach patentowych cechy spornego zgłoszenia nie mają – jak już wyżej wywiedziono – technicznego charakteru, skoro nie rozwiązują problemu dematerializowania pieniądza sposobem technicznym (nie tworzą żadnej nowej jakości fizycznej), tylko – jak prawidłowo ustalił organ – przez "określone uporządkowanie tych kwestii i odwzorowanie tego porządku w programie komputerowym (...)", przez co "jest to rozwiązanie po części natury organizacyjnej, po części należące do sfery przedsiębiorczości gospodarczej", a sposobem jego realizacji jest "specyficznie oprogramowany system informatyczny" (por. str. 2-3 decyzji organu z [...] czerwca 2009 r.). Inaczej rzecz ujmując cechy te nie ujawniają środków technicznych ani w kategorii urządzenia (nie odnoszą się do budowy i składu urządzenia), ani w kategorii sposobu (brak w nich czynności technicznego oddziaływania na materię). Ewentualny wkład wynalazczy skarżących leży bowiem w obszarze nietechnicznym; dlatego, nawet gdy jest to rozwiązanie nowe, to nie jest patentowalne. W tej sytuacji trafne jest stanowisko organu, który uznając sporne rozwiązanie za niespełniające wymogów patentowalności przewidzianych ustawą pwp, przez wymienienie w zaskarżonej decyzji – jako podstawy materialnoprawnej podjętego rozstrzygnięcia – oprócz art. 24 także art. 28 pkt 3 pwp, zakwalifikował je do kategorii planów, zasad i metod dotyczących działalności umysłowej lub gospodarczej (...), których w świetle tych przepisów nie uważa się za wynalazki. Cechą przedmiotów i działalności wymienionych w art. 28 pwp jest ich nietechniczny bądź abstrakcyjny charakter, a ich wyliczenie jest oparte na założeniu, że nie mieszczą się one w żadnej z dziedzin techniki / nie wnoszą technicznego wkładu.

Sąd rozpoznaje sprawę przez skontrolowanie zaskarżonej decyzji i decyzji pierwszoinstancyjnej według stanu faktycznoprawnego z daty zgłoszenia rozwiązania – określonego przez opis i zastrzeżenia patentowe – do opatentowania. Stan ten był bowiem przedmiotem procedowania organu. Nie ma w tej sytuacji warunków prawnych, żeby sporne rozwiązanie oceniać obecnie – na etapie postępowania sądowoadministracyjnego – przez pryzmat propozycji zmienionej redakcji zastrzeżeń patentowych, czy nowych ilustracji zastrzeganego rozwiązania, skoro nie były one badane w postępowaniu administracyjnym przed organem. Nadto taka ocena nic w istocie w tej sprawie by nie zmieniła, skoro – jak wskazują skarżący – nowe ilustracje nie wykraczają swą treścią poza zakres pierwotnego ujawnienia i są zbieżne z opisem dotychczasowych figur rysunku zawartym w opisie wynalazku; tak samo obecna (nowa) redakcja zastrzeżeń jest w całości poparta pierwotnym opisem wynalazku. Skarżący następnie podnoszą, że nie mogą przedstawić ostatecznej redakcji zastrzeżeń bez poszukiwań w stanie techniki. Jednakże ustalenie organu, że wynalazek/sporne rozwiązanie nie jest rozwiązaniem o charakterze technicznym czyni zbędnym dalsze badanie w tym zakresie stanu techniki. Poza tym, jak wynika z akt administracyjnych, na potrzeby rozpoznania przedmiotowego zgłoszenia organ zbadał stan techniki (por. kartę badania wynalazku w tych aktach).

Na tle argumentacji skargi w kwestii takiego stosowania prawa, by w maksymalnym stopniu zmierzać do harmonizacji z ustawodawstwem unijnym, należy odnotować zgodność przepisów ustawy pwp z tym ustawodawstwem, jak również to, że UP RP w postępowaniu zgłoszeniowym o udzielenie patentu związany jest ustawodawstwem krajowym, to jest przepisami ustawy pwp, w szczególności orzecznictwo dotyczące patentu europejskiego nie skutkuje po stronie krajowych urzędów patentowych niejako automatycznym związaniem co do wykładni i sposobu rozumienia prawa.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.