Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 1215/92
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1993-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Teza: Do wydania nakazu udostępnienia sąsiedniej nieruchomości inwestorowi w celu wykonania robót budowlanych /art. 35 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane - Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ nie jest wymagane ustalenie, czy osoba zobowiązana jest właścicielem /lub posiadaczem z innego tytułu/ tej nieruchomości; wystarczy stwierdzenie, że nieruchomość znajduje się we władaniu zobowiązanego.

TEZY

Do wydania nakazu udostępnienia sąsiedniej nieruchomości inwestorowi w celu wykonania robót budowlanych /art. 35 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane - Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ nie jest wymagane ustalenie, czy osoba zobowiązana jest właścicielem /lub posiadaczem z innego tytułu/ tej nieruchomości; wystarczy stwierdzenie, że nieruchomość znajduje się we władaniu zobowiązanego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Janiny Ł. na postanowienie Wojewody (...) z dnia 6 lipca 1992 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie udostępnienia nieruchomości w celu wykonania robót budowlanych i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Urzędu Rejonowego w B., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Wojewody kwotę złotych pięćdziesiąt tysięcy tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 26 maja 1992 r., wydanym z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w B., zawieszono postępowanie w sprawie wydania Antoniemu Ł. nakazu udostępnienia Janinie Ł. części nieruchomości w celu przeprowadzenia robót związanych z otynkowaniem ściany szczytowej budynku mieszkalnego, usytuowanego przy granicy działki położonej we wsi Ł.D. 74, do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w B. sprawy rozgraniczenia działek. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono, że Janina Ł. zamierza otynkować ścianę szczytową budynku mieszkalnego. Wykonanie otynkowania wiąże się z koniecznością wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości, ponieważ budynek jest usytuowany przy granicy działki. Antoni Ł. nie wyraża zgody na udostępnienie części swojej nieruchomości do przeprowadzenia robót tynkarskich. Z wniosku Janiny Ł. toczy się w Sądzie Rejonowym postępowanie o rozgraniczenie. Wydanie decyzji o udostępnieniu nieruchomości wymaga rozstrzygnięcia przez Sąd zagadnienia wstępnego, jakim jest spór graniczny.

Postanowieniem z dnia 6 lipca 1992 r. nr UAN-II-73518-3/92, wydanym z upoważnienia Wojewody (...) po rozpatrzeniu zażalenia Janiny Ł., utrzymano w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ II instancji podkreślił w uzasadnieniu swojej decyzji, że wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 35 prawa budowlanego wymaga określenia granic korzystania z nieruchomości sąsiedniej. Przed Sądem Rejonowym w B. toczy się spór graniczny dotyczący stron. Przed zakończeniem postępowania sądowego nie jest możliwe określenie granic korzystania z nieruchomości Antoniego Ł.

W skardze na to postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego Janina Ł. stwierdza, że sprawa nie została należycie wyjaśniona i naruszone zostały przepisy dotyczące zawieszenia postępowania. Sprawa udostępnienia jej części gruntu sąsiada, niezbędnej do przeprowadzenia robót tynkarskich, była już rozstrzygnięta prawomocną decyzją Burmistrza Miasta i Gminy w Ł. nr BK.8383-2/9/90. Decyzji tej nie uwzględniono w toku postępowania w obecnej sprawie. Zaniechano również przeprowadzenia dowodu z akt sprawy sądowej o rozgraniczenie. Sprawa o rozgraniczenie nie łączy się z niniejszą sprawa. Niesłuszne zawieszenie postępowania naraża skarżącą na straty.

W odpowiedzi na skargę potwierdzono stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W aktach sprawy znajduje się decyzja organu drugiej instancji z dnia 4 września 1990 r., wydana na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, zobowiązującą Antoniego Ł. do udostępnienia Janinie Ł. nieruchomości w celu przeprowadzenia robót związanych z otynkowaniem ściany szczytowej budynku mieszkalnego usytuowanego w granicy nieruchomości oraz określającą powierzchnię gruntu, który ma być udostępniony, i termin, w ciągu którego inwestorka może korzystać z tego gruntu. Zobowiązanemu wymierzono w postępowaniu egzekucyjnym grzywnę w celu przymuszenia. W takiej sytuacji nie było podstaw do wydawania w tym samym przedmiocie nowej decyzji, skoro decyzja z dnia 4 września 1990 r. podlega nadal wykonaniu. Tym bardziej nie było podstaw do zawieszania postępowania poprzedzającego wydanie nowej decyzji.

Zobowiązanie zawarte w omawianej decyzji ma charakter jednorazowy w tym sensie, że udostępnienie nieruchomości w terminie oznaczonym w decyzji jest równoznaczne z wykonaniem obowiązku. Taka sytuacja występuje bez względu na to, czy osoba uprawniona skorzystała z nieruchomości na cel określony w decyzji, czy nie. Ze zgodnych wyjaśnień stron, złożonych na rozprawie sądowej, wynika, że Antoni Ł. mimo stosowanego środka przymusu, nie pozwolił skarżącej na wejście na jego nieruchomość w celu wykonania robót tynkarskich. Jego zobowiązanie więc, wynikające z decyzji z dnia 4 września 1990 r., nadal obowiązuje.

Nie ma w aktach sprawy żadnych danych ani też nie ma twierdzeń stron, wskazujących na to, że sytuacja dotycząca zarówno budynku skarżącej, jak i przyległego do niego gruntu Antoniego Ł. uległa zmianie w porównaniu ze stanem ustalonym w dniu wydania decyzji z dnia 4 września 1990 r. Rozstrzygnięcie, które byłoby zawarte w nowej decyzji, wykazywałoby całkowitą tożsamość z rozstrzygnięciem objętym omawianą wyżej decyzją. Przeszkodę do wydania nowej decyzji, a w konsekwencji i prowadzenia postępowania poprzedzającego tę decyzję, w tym także jego zawieszenia, stanowi przepis art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa.

Będący materialnoprawną podstawą wydania decyzji o wejściu na teren sąsiedniej nieruchomości gruntowej, budynku lub lokalu art. 35 prawa budowlanego określa jako zobowiązanego do udostępnienia sąsiedniej nieruchomości osobę, w której władaniu znajduje się nieruchomość. Obowiązek znoszenia w rozmiarze określonym w decyzji o wejściu na sąsiednią nieruchomość jest równoznaczny z pozbawieniem na określony czas władztwa nad nieruchomością. Inaczej mówiąc, osobą uprawnioną w decyzji wydanej na podstawie art. 35 prawa budowlanego jest osoba, która w celu wykonania robót budowlanych musi skorzystać z cudzej nieruchomości, a osobą zobowiązaną jest osoba, w której władaniu znajduje się ta nieruchomość. Do wydania więc nakazu udostępnienia określonej nieruchomości w celu wykonania robót budowlanych w sytuacji wymienionej w art. 35 prawa budowlanego nie jest wymagane ustalenie, czy osoba zobowiązana jest właścicielem /lub posiadaczem z innego tytułu/ tej nieruchomości, skoro wystarcza stwierdzenie, że nieruchomość ta znajduje się we władaniu zobowiązanego. (...)

Jeżeli, jak wynika z powyższych rozważań, wydanie decyzji przewidzianej w art. 35 prawa budowlanego nie musi być poprzedzone ustaleniami co do uprawnień władającego sąsiednią nieruchomością, to nie ma podstaw do zawieszania postępowania administracyjnego /art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa/ z tej przyczyny, że toczy się postępowanie sądowe zmierzające do stwierdzenia takich uprawnień. Postanowienie sądowe w rozgraniczeniu ma przesądzać o uprawnieniach do nieruchomości /art. 153 kodeksu cywilnego/. Także z tej przyczyny zawieszenie postępowania nie było uzasadnione.

Należy w końcu podkreślić, że utrzymane w mocy przez organ II instancji postanowienie organu pierwszej instancji ma także inne wady. Zostało bowiem podpisane przez inspektora działającego z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w B. W jego osnowie natomiast stwierdza się, że wydał je Urząd Miasta i Gminy w Ł., a więc zupełnie inny podmiot, nie będący przy tym organem administracji.

Z przytoczonych względów na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 w związku z art. 196 par. 3 Kpa należało uchylić postanowienia organów obydwu instancji, orzekając o kosztach zgodnie z art. 208 Kpa.