Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1547/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1219
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 165 poz 1  art. 1, 2
law: Rozporządzenie (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i  dobrostanu zwierząt

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej skargę oddala


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej Prezes UOKiK) decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 ze zm.), art. 40a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz.U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy "A." Spółka z o.o. z siedzibą w R. od decyzji [...] Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] wymierzającej ww. przedsiębiorcy karę pieniężną w wysokości 5.000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych) z tytułu utrudnienia organowi Inspekcji Handlowej przeprowadzenia kontroli w dniach 9-11 września 2009 r. poprzez uniemożliwienie pobrania do badań laboratoryjnych próbek wina [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z akt administracyjnych wynika, że w dniach 9-11 września 2009 r. inspektorzy reprezentujący [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] (dalej [...] WIIH) przeprowadzili kontrolę w sklepie spożywczo-przemysłowym "[...]" w R. przy ul. [...], należącym do przedsiębiorcy "A." Spółka z o.o. z siedzibą w R. Kontrolę podjęto w związku ze skargą konsumenta, która wpłynęła do Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w [...] w dniu 11 sierpnia 2009 r., dotyczącą niewłaściwej jakości handlowej wina.

Podstawą wszczęcia i przeprowadzenia kontroli był art. 3 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.U. UE L 191 z 28.5.2004 s. 1; ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 882/2004", art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz.U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o jakości handlowej" oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219), zwanej dalej "ustawą o Inspekcji Handlowej".

W pierwszym dniu kontroli, tj. 9 września 2009 r. kontrolę rozpoczęto i prowadzono w obecności osoby zatrudnionej na stanowisku kasjera głównego w kontrolowanym sklepie, po przekazaniu jej za potwierdzeniem odbioru pouczenia o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy, stanowiącego załącznik do wydanego przez [...] WIIH upoważnienia do przeprowadzenia urzędowej kontroli żywności nr [...] z dnia [...] września 2009 r., od której uzyskano informację, że Z. L., Prezes Zarządu "A." Spółka z o.o. z siedzibą w R., reprezentujący firmę, zabronił podległym sobie pracownikom podpisywania dokumentów, w tym składania pisemnych oświadczeń. Jak ustalono, w chwili rozpoczęcia kontroli w ofercie kontrolowanej placówki znajdowało się 15 butelek wina [...], z których 12 butelek pochodziło z jednej dostawy, o łącznej wartości 239,85 zł (tj. 15,99 zł za butelkę). Po sprawdzeniu prawidłowości oznakowania, wydzielono 3 butelki przedmiotowego wina, zgodnie normą PN-72-/A-75050 "Przetwory owocowe, warzywne, wina i miody pitne. Pobieranie próbek", która stanowi w pkt 2.7 "Pobieranie próbek z opakowań do 1,5 kg", że do badań należy pobrać 3 opakowania jednostkowe, jeżeli liczba opakowań jednostkowych w partii wynosi do 250), które zamierzano pobrać do badań laboratoryjnych, w celu ustalenia, czy produkt spełnia wymagania jakościowe określone w przepisach, lub czy jego jakość odpowiada jakości deklarowanej przez przedsiębiorcę. Równocześnie wydzielono 3 butelki, które miały stanowić próbkę kontrolną, w rozumieniu art. 28 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej. Łącznie 6 wydzielonych butelek przeniesiono z sali sprzedażowej na zaplecze ww. sklepu. Jednocześnie skierowano prośbę o poinformowanie prezesa spółki o rozpoczęciu kontroli i kontynuowaniu jej w dniach 10 i 11 września 2009 r., natomiast w przypadku jego nieobecności o pisemne wskazanie osoby upoważnionej do reprezentowania kontrolowanego przedsiębiorcy "A." Spółka z o.o. z siedzibą w R. w trakcie kontroli.

W drugim dniu kontroli, tj. 10 września 2009 r. działania kontrolne kontynuowano w obecności osoby, zatrudnionej na stanowisku kierownika w kontrolowanym sklepie, od której również uzyskano informację, że prezes spółki zabronił podległym sobie pracownikom podpisywania dokumentów, w tym składania pisemnych oświadczeń.

W dniach 9 i 10 września 2009 r. prezes spółki był nieobecny w kontrolowanej placówce i pomimo poinformowania go o trwającej kontroli oraz stosownym pouczeniu w trakcie rozmowy telefonicznej nie wyraził zgody na pobranie do badań laboratoryjnych próbek wina [...] w ilości wskazanej przez inspektorów, ani na wykonanie tej czynności pod jego nieobecność, wydając przy tym podległym sobie pracownikom zakaz podpisywania dokumentów. Niezależnie od powyższego, nie upoważnił nikogo do reprezentowania ww. przedsiębiorcy przed organem kontroli.

W trzecim dniu kontroli, tj. 11 września 2009 r. prezes spółki, po zapoznaniu się z upoważnieniem do przeprowadzenia kontroli, wraz z pouczeniem o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy, stanowiącym załącznik do tego upoważnienia, nie wyraził zgody na pobranie do badań laboratoryjnych próbek wina [...], z uwagi na brak w okazanym mu upoważnieniu informacji wprost wskazującej na możliwość pobrania próbek w toku czynności kontrolnych, co zostało wpisane do protokołu kontroli (nr akt kontroli: [...]). Podjęta próba wyjaśnienia, że ujęty w treści ww. upoważnienia zakres przedmiotowy kontroli "ocena jakości handlowej i oznakowania" wina [...], obejmuje ocenę jego jakości (w tym cech organoleptycznych i fizykochemicznych), nie wpłynęła na zmianę stanowiska prezesa spółki. Niewystarczające okazały się także wskazania kontrolujących, że w przypadku braku przyzwolenia na pobranie próbek w ilości 3 butelek, wielkość tę można zmniejszyć do 1-2 butelek, pod warunkiem, że ich zawartość ogółem nie będzie mniejsza niż 1 litr. Po zakończeniu rozmowy z prezesem spółki, inspektorzy wrócili do inspektoratu celem sporządzenia protokołu kontroli. Tego samego dnia ponownie udali się do kontrolowanego sklepu w celu jego podpisania. Nie został on jednak podpisany z powodu nieobecności kontrolowanego lub osoby upoważnionej do podpisania protokołu. Protokół kontroli do podpisu został wysłany pocztą i doręczony w dniu 16 września 2009 r. Kontrolowany, mimo pouczenia w protokole, nie zgłosił uwag do protokołu. Ustalenia kontroli udokumentowano w protokole kontroli z dnia 9 września 2009 r. (nr akt kontroli: [...]), a szczegółowe dane dotyczące jej przebiegu zawarto w sporządzonej przez prowadzących czynności kontrolne inspektorów notatce służbowej z dnia 14 września 2009 r.

Pismem z dnia 5 października 2009 r. [...] WIIH zawiadomił Z. L., Prezesa Zarządu "A." Spółka z o.o. z siedzibą w R., o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 2 ustawy o jakości handlowej, kary pieniężnej z tytułu utrudnienia organowi Inspekcji Handlowej przeprowadzenia kontroli w dniach 9-11 września 2009 r. poprzez uniemożliwienie pobrania do badań laboratoryjnych próbek wina [...]. W odpowiedzi na powyższe, Z. L. w piśmie dnia 7 października 2009 r. oświadczył, że inspektorzy przeprowadzający kontrolę w dniach 9-11 września 2009 r. nie posiadali upoważnienia do pobrania próbek do badań laboratoryjnych, nadmieniając, iż zakres przedmiotowy okazanego mu podczas kontroli upoważnienia do przeprowadzenia kontroli obejmował jedynie "ocenę jakości handlowej i oznakowania" wina [...]. W jego przekonaniu, inspektorzy mogli bez przeszkód podjąć wszelkie czynności kontrolne, pod warunkiem, że zakres tych czynności wynikał z ww. upoważnienia. W świetle powyższego, wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w trybie art. 40a ust. 1 pkt 2 ustawy o jakości handlowej uznał za niezasadne.

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., [...] WIIH wymierzył Z. L., w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy o jakości handlowej, karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

Od powyższej decyzji złożył odwołanie Z. L., wnosząc o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej. W odwołaniu zarzucił, że inspektorzy chcąc dokonać pobrania do badań laboratoryjnych próbek wina [...] przekroczyli zakres przedmiotowy kontroli określony w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli, odnoszący się tylko do "oceny jakości handlowej i oznakowania" tego produktu, a nie do czynności "pobierania próbek". Ponadto oświadczył, że w toku kontroli inspektorzy wydzielili 12 butelek przedmiotowego wina poprzez przeniesienie ich z sali sprzedażowej na zaplecze kontrolowanego sklepu, podczas gdy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano błędnie 6 butelek. Z. L. podważył nie tylko zasadność pobrania próbek do badań laboratoryjnych, ale również ustalenia inspektorów dotyczące wielkości próbki laboratoryjnej (3 butelki) oraz wstrzymania sprzedaży pozostałych 9 butelek.

Prezes UOKiK decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu ww. odwołania, utrzymał w mocy decyzję [...] WIIH z dnia [...] listopada 2009 r.

Następnie Z. L. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa UOKiK, w której wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W skardze Z. L. podtrzymał przytoczone w postępowaniu administracyjnym zarzuty bezpodstawnego zamiaru dokonania w toku czynności kontrolnych pobrania do badań laboratoryjnych próbek wina [...], niewynikającego wprost z zakresu przedmiotowego kontroli określonego w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli, a także bezpodstawnego ustalenia ilości próbki laboratoryjnej (3 butelki) i próbki kontrolnej (6 butelek). Jednocześnie zaprzeczył, jakoby inspektorzy podczas kontroli zaproponowali mu zmniejszenie ilości próbki laboratoryjnej do 1-2 sztuk. Podkreślił też, że z protokołu kontroli wynika, iż wszystkie czynności kontrolne przewidziane w ww. upoważnieniu zostały wykonane bez przeszkód, przy czynnym udziale podległych mu pracowników. W ten sposób uznał za bezzasadny zarzut utrudnienia organowi Inspekcji Handlowej przeprowadzenia kontroli w dniach 9-11 września 2009 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 września 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 764/10, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Sąd wskazał, że w decyzji tej niewłaściwie określona została strona postępowania.

Mając na względzie powyższe, pismem z dnia 8 grudnia 2010 r. [...] WIIH zawiadomił przedsiębiorcę "A." Spółka z o.o. z siedzibą w R. o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 2 ustawy o jakości handlowej, kary pieniężnej z tytułu utrudnienia organowi Inspekcji Handlowej przeprowadzenia kontroli w dniach 9-11 września 2009 r. poprzez uniemożliwienie pobrania do badań laboratoryjnych próbek wina [...].

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. [...] WIIH wymierzył przedsiębiorcy "A." Spółka z o.o. z siedzibą w R., w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy o jakości handlowej, karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

Od powyższej decyzji "A." Spółka z o.o. z siedzibą w R. złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Przedmiotowej decyzji zarzuciła:

- naruszenie art. 13 ustawy o Inspekcji Handlowej, poprzez jego niezastosowanie oraz niewskazanie w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli zakresu przedmiotowego

kontroli;

- rażące naruszenie art. 107 Kpa, poprzez jego niezastosowanie oraz niewskazanie

w decyzji pełnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia;

- naruszenie art. 20 ustawy o Inspekcji Handlowej w związku z art. 68 Kpa i art. 1 ust. 3 ww. ustawy;

- naruszenie art. 6, art. 7, art. 11 i art. 77 Kpa, poprzez nieprzeprowadzenie jakiegokolwiek postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, a w konsekwencji oparcie decyzji na błędnie ustalonym stanie faktycznym.

Rozpatrując ww. odwołanie, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. stwierdził, iż w myśl z art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE L 31 z 1.2.2002 s. 1 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 178/2002", podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Jak stanowi ust. 2 tego artykułu, państwa członkowskie wprowadzają w życie prawo żywnościowe oraz monitorują i kontrolują przestrzeganie przez podmioty działające na rynku spożywczym odpowiednich wymogów prawa żywnościowego na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji.

Organ podał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 882/2004, państwa członkowskie zapewniają, aby kontrole urzędowe były przeprowadzane regularnie oraz z właściwą częstotliwością tak, aby osiągnąć cele tego rozporządzenia, uwzględniając m.in. wszelkie informacje, które mogą wskazywać na niezgodność. Jak wynika z ust. 2 tego artykułu, kontrole urzędowe przeprowadzane są bez wcześniejszego uprzedzenia, z wyjątkiem takich przypadków jak audyt, w których jest konieczne uprzednie zawiadomienie podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo żywnościowe. Kontrole urzędowe mogą być też przeprowadzane ad hoc. W myśl art. 4 ust. 2 pkt g rozporządzenia nr 882/2004, właściwe organy zapewniają, aby podmioty prowadzące przedsiębiorstwa żywnościowe były zobowiązane do poddania się wszelkim inspekcjom przeprowadzanym zgodnie z tym rozporządzeniem oraz do pomocy pracownikom właściwego organu w wykonywaniu ich zadań. Na mocy art. 55 ust. 1 rozporządzenia nr 882/2004 państwa członkowskie ustanawiają zasady stosowania sankcji obowiązujących w przypadku naruszeń prawa żywnościowego oraz podejmują wszelkie niezbędne środki zapewniające ich wprowadzenie. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Organ wskazał, iż ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 40a ust. 1 pkt 2, że kto utrudnia organowi Inspekcji Handlowej przeprowadzanie kontroli, o których mowa w ustawie, lub kontroli przeprowadzanych na podstawie przepisów odrębnych, podlega karze pieniężnej w wysokości do piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia. Ustalając wysokość kary pieniężnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia, na podstawie ust. 5 tego artykułu, stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów.

W ocenie organu, w niniejszej sprawie zakres przedmiotowy kontroli określony w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli, w związku ze skargą konsumenta dotyczącą niewłaściwej jakości handlowej wina [...], nie został w pełni zrealizowany z uwagi na podjęte przez przedsiębiorcę "A." Spółka z o.o. z siedzibą w R., reprezentowanego - zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] - przez zarząd jednoosobowy w osobie Z. L., działania utrudniające przeprowadzenie organowi Inspekcji Handlowej kontroli w dniach 9-11 września 2009 r. poprzez uniemożliwienie pobrania do badań laboratoryjnych próbek wina [...].

Organ wyjaśnił, że podstawą wszczęcia i przeprowadzenia kontroli w dniach 9-11 września 2009 r. przez inspektorów reprezentujących [...] WIIH był art. 3 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia nr 882/2004, art. 17 ust. 3 ustawy o jakości handlowej oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej. Zakres przedmiotowy kontroli, jak wynika z treści ww. upoważnienia, obejmował "ocenę jakości handlowej i oznakowania" wina [...], wprowadzanego do obrotu przez kontrolowanego przedsiębiorcę "A." Spółka z o.o. z siedzibą w R. Zdaniem organu, działania prezesa spółki - polegające na wydaniu podległym sobie pracownikom zakazu podpisywania dokumentów, niewyrażeniu zgody na pobranie próbek do badań w ilości wskazanej przez inspektorów, ani na wykonanie tej czynności pod jego nieobecność, przy jednoczesnym nieupoważnieniu żadnego z pracowników spółki do reprezentowania ww. przedsiębiorcy przed organem kontroli - świadczyły o zamierzonym utrudnianiu przeprowadzenia urzędowej kontroli żywności, co w konsekwencji uniemożliwiło pobranie do badań laboratoryjnych próbek wina [...], w celu dokonania oceny jego jakości pod względem cech organoleptycznych i fizykochemicznych. Organ zaznaczył, że kontrolowany w dniu 11 września 2009 r. (ostatnim dniu kontroli) zapoznał się i podpisał upoważnienie do przeprowadzenia kontroli, w którym zawarte jest pouczenie o skutkach utrudniania kontroli, a także pouczenie o obowiązkach kontrolowanego, m.in. do umożliwienia inspektorowi nieodpłatnego pobrania próbek produktów do badań.

Organ wyjaśnił, że pojęcie jakości handlowej zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 5 ustawy o jakości ze handlowej i oznacza ono m.in. cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych i fizykochemicznych. W celu ustalenia, czy produkt spełnia wymagania jakościowe określone w przepisach, lub czyjego jakość odpowiada jakości deklarowanej przez przedsiębiorcę, pobiera się próbki produktów, o czym stanowi art. 27 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej. W rozumieniu tej ustawy, pobieranie próbek jest czynnością kontrolną. Na mocy art. 16 ust. 1 pkt 10 ustawy o Inspekcji Handlowej, inspektor w toku kontroli może w szczególności pobierać nieodpłatnie próbki produktów do badań. Z ust. 2 tego artykułu wynika, że kontrolowany jest obowiązany umożliwić inspektorowi dokonanie tej czynności kontrolnej. W niniejszej sprawie obowiązek ten ciążył na kontrolowanym przedsiębiorcy "A." Spółka z o.o. z siedzibą w R. W opinii Prezesa UOKiK, ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji w toku opisanej kontroli wskazywały na popełnienie czynu opisanego w art. 40a ust. 1 pkt 2 ustawy o jakości handlowej oraz stanowiły podstawę do wymierzenia stronie przez [...] WIIH, kary pieniężnej określonej w tym przepisie.

W odniesieniu do zarzutów zawartych w odwołaniu, Prezes UOKiK stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Organ wskazał, iż określenie podmiotu i zakresu kontroli oznaczone zostało w treści upoważnienia do przeprowadzenia kontroli jako "ocena jakości handlowej i oznakowania wina [...]". W tym określeniu przedmiotem kontroli jest "wino [...]", a jej zakresem "ocena jakości handlowej i oznakowania", wyznaczająca granice, w których przebiega kontrola, rozumiana - w świetle art. 2 pkt 7 ustawy o Inspekcji Handlowej - jako zespół czynności wykonywanych w toku postępowania kontrolnego w celu realizacji zadań i kompetencji określonych w ustawie lub w przepisach odrębnych. Zaznaczył, że uprawnienia inspektorów do wykonywania czynności kontrolnych, wynikają wprost z art. 16 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, w tym m.in. do pobierania nieodpłatnie próbek produktów do badań (pkt 10), a ponadto informacja w tym zakresie znajdowała się w pouczeniu o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy, zawartym w załączniku do upoważnienia do przeprowadzenia kontroli. Dodał, iż zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 6 ustawy o Inspekcji Handlowej, upoważnienie do przeprowadzenia kontroli powinno zawierać m.in. określenie zakresu przedmiotowego kontroli, jednak przepis ten nie określa stopnia uszczegółowienia zakresu upoważnienia. W ocenie organu, użyte w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli sformułowanie dotyczące zakresu kontroli było w pełni wystarczające i nie wymagało dodatkowego uszczegółowienia.

Organ stwierdził, że podstawą prawną wydania decyzji poza art. 104 § 1 Kpa stanowił art. 40a ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy o jakości handlowej, a nie przytoczony przez stronę art. 40a ust. 1 i ust. 4 tej ustawy. Zaznaczył, iż przepis art. 40a ust. 1 pkt 2 ustawy o jakości handlowej nie jest przepisem karnym, a kara pieniężna nie jest grzywną. Podkreślił, że do prawa materialnego zalicza się m.in. normy prawne regulujące określone obowiązki, zakazy lub nakazy oraz przewidujące określone sankcje za ich nieprzestrzeganie. Powołany przepis art. 40a ust. 1 pkt 2 ustawy o jakości handlowej jest przepisem materialnym. Przepis ten, mówiący o utrudnianiu m.in. organowi Inspekcji Handlowej przeprowadzenia kontroli, odwołuje się do kontroli, o których mowa w tym przepisie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano szereg przepisów uprawniających organ Inspekcji Handlowej do przeprowadzenia kontroli, w tym do pobrania próbek, jako czynność kontrolną, przede wszystkim: art. 16 ust. 1 pkt 10, art. 27 ust. 1 i art. 28 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, a co ważniejsze wskazany został art. 16 ust. 2 tej ustawy, który stanowi, że kontrolowany jest obowiązany umożliwić inspektorowi dokonanie czynności kontrolnych, o których mowa w ust. 1, czyli m.in. nieodpłatnego pobrania próbek produktów do badań. Utrudnianie kontroli jest więc utrudnianiem wykonywania przez organ Inspekcji Handlowej czynności kontrolnych, w niniejszej sprawie pobrania próbek, mimo ciążącego na kontrolowanym obowiązku umożliwienia tej czynności (art. 16 ust. 2).

Organ zauważył, że skarżąca Spółka nie zgłosiła uwag do przesłanego jej protokołu, z którego wyraźnie wynika, że przedsiębiorca "nie dopuścił do pobrania przez kontrolujących próbek wina do badań laboratoryjnych". Zdaniem Prezesa UOKiK, na postawie akt sprawy można ustalić stan faktyczny. W chwili rozpoczęcia kontroli przez inspektorów reprezentujących [...] WIIH w ofercie kontrolowanej placówki znajdowało się 15 butelek wina [...], z których 12 butelek pochodziło z jednej dostawy. Organ stwierdził, iż była to wystarczająca ilość (12 sztuk) do pobrania 3 próbek (oraz 3 próbek kontrolnych) do badań laboratoryjnych, a istotną przesłanką do przeprowadzenia kontroli jakości handlowej tego produktu była skarga konsumenta, wskazująca na niewłaściwą jakość handlową przedmiotowego wina. Podał, iż przy ocenie jakości, zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, próbki produktu pobiera się w celu poddania badaniom, w ilościach i w sposób określony w przepisach odrębnych albo dokumentach normalizacyjnych, a w razie braku takiego określenia - w ilościach niezbędnych do przeprowadzenia badań. Z uwagi na brak przepisów regulujących sposób pobierania próbek wyrobów winiarskich, próbki przedmiotowego wina w ilości 3 butelek wydzielono w celu pobrania do badań, w oparciu o normę PN-72/A-75050, zgodnie z trybem określonym w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2002 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (Dz.U. Nr 57, poz. 522).

Prezes UOKiK wskazał, że przepis art. 28 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej ustala zasadę, że równocześnie z pobraniem próbki produktu należy, z zastrzeżeniem ust. 3, pobrać i zabezpieczyć dodatkową próbkę produktu z tej samej partii w ilości odpowiadającej ilości pobranej do badań (próbkę kontrolną). Podkreślił, że w przypadku pobierania próbek na zgodność z dokumentami normalizacyjnymi lub w ilościach niezbędnych do przeprowadzenia badań, dopuszczalne jest zmniejszenie wielkości próbek w stosunku do przewidzianej w normie (na prośbę kontrolowanego), w sytuacji gdyby wielkość próbek stanowiła dla niego zbytnie obciążenie i nie była konieczna do realizacji założonego zakresu badań laboratoryjnych. Z możliwości tej strona nie skorzystała. Zauważył, że przedstawiona kontrolowanemu propozycja zmniejszenia wielkości próbki z 3 butelek do 1-2 butelek, pod warunkiem, że ich zawartość ogółem nie będzie mniejsza niż 1 litr (w ilościach niezbędnych do przeprowadzenia badań), również nie została przez niego zaakceptowana (zgodnie z notatką służbową z dnia 14 września 2009 r., znajdującą się w aktach sprawy). Zdaniem organu, nie znajduje zatem potwierdzenia teza zawarta w odwołaniu, że przedsiębiorca "A." Spółka z o.o. z siedzibą w R. zezwolił na pobranie próbek, a sprzeciwił się jedynie zawyżonej ich wielkości.

Organ wskazał, że norma PN-72/A-75050 nie jest obligatoryjna w świetle przepisów o normalizacji, jednak przepisy ustawy o Inspekcji Handlowej, adresowane do organów inspekcji pobierających próbki produktów w celu ustalenia, czy produkt spełnia wymagania jakościowe i bezpieczeństwa, uprawniają te organy do pobierania próbek w ilościach określonych w dokumentach normalizacyjnych (art. 27), bez względu na charakter tych dokumentów. W ocenie organu, zarzutu strony odnośnie bezprawnego działania organu kontroli nie można uznać za zasadny. Organ dodał, że podczas kontroli inspektorzy wskazali niezbędną ilość próbek, po konsultacji z właściwym laboratorium kontrolo-analitycznym UOKiK, w celu ustalenia ilości niezbędnych do przeprowadzenia badań. Podkreślił, że kontrolowany kwestionował nie tylko ilość, ale również sam zamiar pobrania próbek do badań laboratoryjnych.

W opinii Prezesa UOKiK, inspektorzy mogli pobrać do badań laboratoryjnych próbki wina [...] w ilości 3 butelek oraz zabezpieczyć próbki kontrolne w ilości 3 dalszych butelek. Jako nieprawdziwe organ ocenił stwierdzenie strony, że w trakcie kontroli inspektorzy zabezpieczyli 12 butelek poprzez przeniesienie ich z sali sprzedażowej na zaplecze sklepu (tylko 6 butelek). Jednocześnie organ podał, że z uwagi na okoliczność, iż podczas kontroli ostatecznie nie doszło ani do pobrania próbek do badań, ani też do zabezpieczenia próbek kontrolnych, a kontrolowany był nieobecny przy czynnościach kontrolnych wykonywanych w dniach 9 i 10 września 2009 r., formułowane przez stronę zarzuty nie znajdują potwierdzenia w protokole kontroli.

Prezes UOKiK stwierdził, że czynności kontrolne dokumentowane są wyłącznie w oparciu o przepisy ustawy o Inspekcji Handlowej, lecz z powodu utrudnień kontrolowanego kontrola i jej udokumentowanie nie mogła być przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich przepisów. Niedopuszczenie do wydania próbek, nieupoważnienie pracownika do reprezentowania przedsiębiorcy w czynnościach kontrolnych, tj. z naruszeniem obowiązujących przepisów, brak zgody na współdziałanie pracowników spółki z kontrolującymi, sprawiły, że dokumentacja kontroli (protokół) mogła wyrażać tylko stan faktyczny. Zdaniem organu, w tej sytuacji było oczywiste, że inspektorzy musieli się udać do swojej siedziby w celu sporządzenia protokołu i jego powielenia, o czym strona nie mogła nie wiedzieć. Żadna z osób będąca w czasie kontroli w miejscu kontroli nie mogła podpisać protokołu, wobec zakazu tej czynności przez prezesa spółki.

W ocenie organu, w sytuacji jaka towarzyszyła czynnościom kontrolnym, protokół odpowiadał wymaganiom formalnym, przewidzianym we wzorze, stosownie do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 2009 r. w sprawie wzoru legitymacji służbowej pracowników Inspekcji Handlowej oraz trybu jej wydawania i wymiany, oraz wzorów protokołu kontroli, protokołu oględzin i protokołu rozprawy (Dz.U. Nr 127, poz. 1056). Organ zauważył, że protokół został wydrukowany w siedzibie inspektoratu przez inspektorów przeprowadzających kontrolę, a w czynności tej nie brał udziału kontrolowany, natomiast nie zgodził się ze stwierdzeniem strony, że wykonały go bliżej nieokreślone osoby, których identyfikacja nie jest możliwa. Jak wynika z protokołu podpisy na nim złożyli inspektorzy przeprowadzający kontrolę, którzy z imienia, nazwiska, stanowiska służbowego i numeru legitymacji służbowej wskazani zostali na pierwszej stronie protokołu. Złożone natomiast przez nich znaki graficzne na ostatniej stronie protokołu pozwalają na ich identyfikację.

Organ podkreślił, że protokół kontroli wykonany został według wzoru wynikającego z powołanego wyżej rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 2009 r. w sprawie wzoru legitymacji służbowej pracowników Inspekcji Handlowej oraz trybu jej wydawania i wymiany, oraz wzorów protokołu kontroli, protokołu oględzin i protokołu rozprawy. Stwierdził, iż biorąc pod uwagę, że nie było osoby, która mogłaby podpisać protokół w imieniu kontrolowanego (prezes spółki był nie obecny, osoba upoważniona do reprezentowania kontrolowanego nie została wyznaczona, pracownicy spółki mieli zakaz podpisywania dokumentów), nie uzupełniono zapisu dotyczącego zakończenia i osobistego podpisania protokołu. Jednocześnie podał, że inspektorzy nie potrafili sprecyzować racjonalnej przyczyny odmowy jego podpisania, dlatego też nie uzupełnili tej części protokołu. Ponadto organ zauważył, że na karcie drugiej protokołu wskazano, iż jest to ciąg dalszy protokołu z dnia 9 września 2009 r., a protokół ten został doręczony kontrolowanemu w dniu 16 września 2009 r. za pośrednictwem poczty.

W ocenie Prezesa UOKiK, w przedmiotowej sprawie zostały podjęte wszelkie niezbędne kroki do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do jej załatwienia, m. in. poprzez wskazanie stronie przysługujących jej praw, w tym prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym i złożenia wyjaśnień. Akta sprawy, w szczególności protokół kontroli (nr akt kontroli: [...]), wskazują, że cały materiał dowodowy został zebrany, a następnie rozpatrzony w sposób wyczerpujący w toku postępowania administracyjnego, co spełniało dyspozycję art. 6, art. 7, art. 11 i art. 77 Kpa.

Organ podkreślił, że akta sprawy dokumentują ustalony stan faktyczny, jego analizę oraz końcowe wnioski organu administracji. Z akt tych jednoznacznie wynika, że w toku kontroli stwierdzono naruszenie określonych przepisów prawa, a także ustalono podmiot odpowiedzialny za popełnienie tego czynu. Zdaniem organu, zarzut strony dotyczący nieprzeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego jest niezasadny, a dowody zgromadzone w sprawie były wystarczające do wydania decyzji w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 2 ustawy o jakości handlowej. W ocenie Prezesa UOKiK, organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny, a także zastosował obowiązujące normy prawne.

Organ podkreślił, iż - jak wynika z notatki służbowej z dnia 14 września 2009 r. - działania prezesa spółki, polegające na niestawieniu się na kontrolę, wydaniu podległym sobie pracownikom zakazu podpisywania dokumentów, niewyrażeniu zgody na pobranie próbek do badań w ilości wskazanej przez inspektorów, ani na wykonanie tej czynności pod jego nieobecność, przy jednoczesnym nieupoważnieniu żadnego z pracowników spółki do reprezentowania przedsiębiorcy "A." Spółka z o.o. z siedzibą w R. w trakcie kontroli, spowodowały uniemożliwienie wykonania czynności kontrolnej polegającej na pobraniu próbek wina [...] do badań laboratoryjnych i należało uznać je za utrudnianie przeprowadzenia kontroli.

Zdaniem organu drugiej instancji, szkodliwość popełnionego czynu była znaczna, gdyż uniemożliwiła organowi kontroli zweryfikowanie informacji podanych na etykiecie z rzeczywistymi cechami produktu, a tym samym konsumenci mogli być nadal narażani na wprowadzanie w błąd co do rodzaju nabywanego produktu, jak wskazuje skarga konsumenta, otrzymując wino różowe zamiast czerwonego. Znaczny był też zakres naruszenia przepisów obowiązującego prawa przez stronę skarżącą. Pomimo że, skarżąca została pouczona o obowiązujących przepisach, nie przyjęła ich do wiadomości, co wskazuje dodatkowo na rozmyślne, z bezpośrednim zamiarem zakłócenia normalnego toku czynności kontrolnych dokonywanych przez organ Inspekcji Handlowej. Zlekceważyła nie tylko prawo krajowe, ale także wspólnotowe, uniemożliwiając dokonania oceny jakości przedmiotowego wina.

Zdaniem Prezesa UOKiK, opisane powyżej przesłanki, w tym naruszenie przepisów prawa wspólnotowego poprzez utrudnienie wykonania urzędowej kontroli żywności, stanowią podstawę do wymierzenia przedsiębiorcy "A." Spółka z o.o. z siedzibą w R. kary pieniężnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 2 ustawy o jakości handlowej. Organ zaznaczył, że przepis ten nie przewiduje możliwości odstąpienia od ukarania podmiotu winnego opisanych w nim czynów. Zaznaczył, iż najwyższy możliwy wymiar kary stanowi piętnastokrotność przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Biorąc pod uwagę, że przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2008 r. wyniosło 2.578,26 zł, zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 19 lutego 2009 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2008 r. i w drugim półroczu 2008 r. (M.P. z dnia 24 lutego 2009 r.), maksymalna wysokość kary mogła zatem wynosić 38.673,9 zł. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, wyrażoną w art. 17 ust. 2 rozporządzenia nr 178/2002, kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Zdaniem organu drugiej instancji, kara pieniężna w wysokości 5.000 zł, wymierzona stronie z tytułu utrudnienia organowi Inspekcji Handlowej przeprowadzenia kontroli w dniach 9-11 września 2009 r. poprzez uniemożliwienie pobrania do badań laboratoryjnych próbek wina [...] spełnia powyższe przesłanki.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła spółka A. Sp. z o.o. z siedzibą w R., zarzucając jej niezgodność z prawem, a w szczególności naruszenie:

- art. 24 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie sprawy przez osoby, które brały udział w wydaniu poprzednich decyzji w sprawie o tym samym przedmiocie,

- art. 13 ustawy o Inspekcji Handlowej z dnia 15 grudnia 2000 r. poprzez jego niezastosowanie i posługiwanie się przez inspektorów upoważnieniem nie spełniającym ustawowych wymogów,

- rażące naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie zawarcie w zaskarżonej decyzji wymogu wskazania pełnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia,

- art. 20. ustawy o Inspekcji Handlowej w związku art. 68 kpa w związku z art. 1 ust. 3 w/w ustawy poprzez ich niezastosowanie,

- art. 6, art. 7, art. 11, i art. 77 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie jakiegokolwiek postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, a w konsekwencji oparcie decyzji na błędnie ustalonym stanie faktycznym.

Skarżąca Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Zarzuciła, że postępowanie zakończone decyzją Prezesa UOKiK z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] oraz przedmiotowe postępowanie prowadzone były przez te same osoby. Zostały tym samym naruszone przepisy proceduralne mające istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącej, organ zignorował przepisy m.in. art. 24 § 1 pkt. 5 k.p.a. oraz 24 § 3 k.p.a mające na celu wykluczenie sytuacji, w których ocena pracownika mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym doświadczeniem tej osoby, wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym.

Skarżąca stwierdziła, iż wskutek stwierdzenia nieważności poprzednio wydanej decyzji, nowe postępowanie powinno być wszczęte przez osobę, która nie brała udziału przy wydawaniu wcześniejszej decyzji, zaś rozpatrując sprawę ponownie, organ powinien rozważyć całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Zarzuciła, że w przedmiotowej sprawie nie przeprowadzono postępowania dowodowego, a uzasadnienie decyzji jest powieleniem decyzji poprzedniej. Zdaniem skarżącej, stanowi to rażące naruszenie przepisów proceduralnych, przede wszystkim art. 6, art. 7, art. 11, i art. 77 k.p.a., zwłaszcza iż stan faktyczny, na którym oparł się organ wydając decyzję, ustalony został w oparciu o protokół sporządzony niezgodnie z obowiązującymi przepisami.

Skarżąca spółka podniosła, że wyjaśnienia kontrolowanego znacznie różnią się od wersji wydarzeń przedstawianej przez organ administracyjny, co potwierdza, iż stan faktyczny opisany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest ustalony jednostronnie, w oparciu o protokół kontroli sporządzony wadliwie, tj. bez udziału strony kontrolowanej, z naruszeniem procedur k.p.a i przepisów szczególnych. Skarżąca zarzuciła, że zgodnie z art. 20. ustawy o Inspekcji Handlowej z dnia 15 grudnia 2000 r. (Dz.U. 2001 Nr 4, poz. 25), ustalenia kontroli inspektor dokumentuje w protokole kontroli. Inspektor jest obowiązany zapoznać kontrolowanego lub osobę przez niego upoważnioną z treścią protokołu. Protokół podpisuje inspektor oraz kontrolowany lub osoba przez niego upoważniona, w którego obecności przeprowadzono kontrolę. W przypadku odmowy podpisania lub odbioru protokołu inspektor sporządzający protokół odnotowuje to w protokole, podając, jeżeli jest to możliwe, przyczynę odmowy.

Skarżąca podniosła, iż do postępowania przed organami Inspekcji w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się przepisy k.p.a., a zatem zastosowanie znajdzie również art. 67 - 72 k.p.a. Z tych przyczyn, zdaniem skarżącej za niedopuszczalne należy uznać sporządzenie protokołu kontroli po kilku godzinach od jej przeprowadzenia i dostarczenie go kontrolowanemu. Skarżąca zarzuciła, iż na protokole nie ma podpisu kontrolowanego, brak jest podpisów pracowników obecnych czy też osób przybranych, protokołu również nie odczytano. W ocenie skarżącej, wątpliwości budzi również data sporządzenia protokołu.

Skarżąca zauważyła, że propozycja organu co do zmniejszenia ilości pobranych próbek nie wynika wprost z protokołu kontroli, lecz z notatki służbowej z 14 września 2009 r. Podkreśliła, iż prezes zarządu A. Sp. z o.o. nie sprzeciwił się pobraniu niezbędnych próbek, lecz miał zastrzeżenia co do ilości. Ponadto podniosła, że podpisy inspektorów umieszczone na protokole stanowią parafy i są na tyle nieczytelne, że identyfikacja osób, które podpisały protokół jest praktycznie niemożliwa. Zdaniem skarżącej, protokół sporządzony z kontroli A. Sp. z o.o, nie spełniający jakichkolwiek wymogów proceduralnych, trudno uznać za dowód w sprawie. A zatem, zawarte w nim fakty, opisujące rzekome utrudnianie prowadzenia kontroli przez A. Sp. z. o.o. trudno uznać za wiarygodne, a jego treść winna być traktowana co najwyżej jako stanowisko organu w sprawie.

Skarżąca spółka zarzuciła, że art. 40a ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych może stanowić podstawę decyzji administracyjnej, aczkolwiek nie samodzielnie. Zdaniem skarżącej, należało wykazać, iż na podmiocie kontrolowanym ciążyła powinność określonego zachowania się (działania bądź zaniechania), wynikająca z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, tj. wykazania, że zachowanie podmiotu kontrolowanego było po pierwsze bezprawne, a po drugie utrudniało czynności kontrolne. W ocenie skarżącej, w niniejszym stanie faktycznym na A. Sp. z o.o. nie ciążył żaden obowiązek wydania towaru celem pobrania próbek, gdyż organ kontrolujący nie był uprawniony do poboru tych próbek ze względu na brak odpowiedniego upoważnienia. Jednocześnie skarżąca spółka podniosła, iż negatywna opinia kontrolowanego i dezaprobata wykonywanych czynności nie jest równoznaczna z utrudnianiem kontroli, natomiast organ nie wykazał, w jaki sposób, tj. przez jakie czynności podejmowane przez kontrolowanego doszło do utrudniania kontroli oraz w jaki sposób kontrolowany uniemożliwił pobranie próbek.

Skarżąca spółka stwierdziła, że jeśli upoważnienie do przeprowadzenie urzędowej kontroli uchybia wymogom stawianym przez prawo, to nie można mówić o wszczęciu kontroli, a tym bardziej o jej utrudnianiu i odpowiedzialności z tego tytułu. Ponadto zdaniem skarżącej, wątpliwości i prośby kontrolowanego kierowane do inspektorów celem uzasadnienia wydania aż 3 butelek wina były uzasadnione, ponieważ jeżeli zgodnie z obowiązującymi przepisami próbki kontrolnej nie pobiera się, gdy pobranie próbki byłoby utrudnione z uwagi na wartość, rodzaj lub niewielką ilość produktu. Dopiero zaś w uzasadnieniu decyzji podane zostały wymogi normy PN-72/A-75050, która rzekomo takie działanie organu kontrolującego miałaby usprawiedliwiać.

W ocenie skarżącej, powyższa norma nie może stanowić aktu prawnego, nie ma charakteru władczego i powszechnie obowiązującego, więc nie można uzasadniać decyzji administracyjnej jej nieprzestrzeganiem. Tezę taką potwierdzają przepisy ustawy z dnia 12 września 2002 roku o normalizacji. Skarżąca zarzuciła, iż żaden przepis nie nakłada obowiązku postępowania w zgodzie z normą. Zdaniem skarżącej, decyzja została wydana bez podstawy prawnej, gdyż nie podano w niej przepisu, który nakładałby na podmiot kontrolowany obowiązek konkretnego zachowania, czyli w tym wypadku wydania towaru w oznaczonej ilości, a wskazana jedynie w uzasadnieniu norma PN-72/A-75050 nie stanowi powszechnie obowiązującego prawa.

Skarżąca podniosła, iż zgodnie z art. 15 ust. 3 cytowanej ustawy o Inspekcji handlowej, w przypadku nieobecności osób uprawnionych do reprezentacji kontrolowanego, czynności kontrolne mogą być wykonywane w obecności przywołanego świadka, którym powinien być funkcjonariusz publiczny, niebędący jednak pracownikiem organu przeprowadzającego kontrolę. Jako niezrozumiałe skarżąca spółka uznała twierdzenie organu, iż strona utrudniała postępowanie również poprzez "brak zgody na współdziałanie pracowników spółki z kontrolującym" czy też "nieupoważnienie pracownika do reprezentacji przedsiębiorcy w czynnościach kontrolnych". Zauważyła, że kontrola miała miejsce w jednej z większych galerii handlowych w R., nikt nie utrudniał inspektorom dostępu do obiektu, nie zatajano przed nimi żadnych dokumentów ani obiektów.

Zdaniem skarżącej, prowadzona przez inspektorów kontrola, jak i prawie dwuletnie postępowanie w sprawie obarczone było zbyt wieloma błędami, by uznać je można było za prawidłowe i zgodne z prawem. Skarżąca zarzuciła, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte w wyniku kontroli, do której przeprowadzenia osoby ją prowadzące nie miały właściwego umocowania, a podstawą decyzji był protokół, który - biorąc pod uwagę przepisy prawne regulujące jego sporządzenie - w rzeczywistości nie jest protokołem, a co za tym idzie, w ogóle brak było podstaw do wszczęcia i prowadzenia niniejszego postępowania.

W odpowiedzi na skargę Prezes UOKiK podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddaleni skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga podlega oddaleniu, ponieważ w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa.

Sąd kontrolował decyzję Prezesa UOKiK z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję [...] Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] wymierzającej ww. przedsiębiorcy karę pieniężną w wysokości 5.000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych) z tytułu utrudnienia organowi Inspekcji Handlowej przeprowadzenia kontroli w dniach 9-11 września 2009 r. poprzez uniemożliwienie pobrania do badań laboratoryjnych próbek wina [...].

Na wstępie zauważyć należy, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U. UE L 31 z 1.2.2002 s. 1 ze zm.), podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Jak stanowi ust. 2 tego artykułu, państwa członkowskie wprowadzają w życie prawo żywnościowe oraz monitorują i kontrolują przestrzeganie przez podmioty działające na rynku spożywczym odpowiednich wymogów prawa żywnościowego na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r., państwa członkowskie zapewniają, aby kontrole urzędowe były przeprowadzane regularnie oraz z właściwą częstotliwością tak, aby osiągnąć cele tego rozporządzenia, uwzględniając m.in. wszelkie informacje, które mogą wskazywać na niezgodność. Jak wynika z ust. 2 tego artykułu, kontrole urzędowe przeprowadzane są bez wcześniejszego uprzedzenia, z wyjątkiem takich przypadków jak audyt, w których jest konieczne uprzednie zawiadomienie podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo żywnościowe. Kontrole urzędowe mogą być też przeprowadzane ad hoc. W myśl art. 4 ust. 2 pkt g rozporządzenia nr 882/2004, właściwe organy zapewniają, aby podmioty prowadzące przedsiębiorstwa żywnościowe były zobowiązane do poddania się wszelkim inspekcjom przeprowadzanym zgodnie z tym rozporządzeniem oraz do pomocy pracownikom właściwego organu w wykonywaniu ich zadań. Na mocy art. 55 ust. 1 ww. rozporządzenia, państwa członkowskie ustanawiają zasady stosowania sankcji obowiązujących w przypadku naruszeń prawa żywnościowego oraz podejmują wszelkie niezbędne środki zapewniające ich wprowadzenie. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Jak wynika z art. 40a ust. 1 pkt 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, kto utrudnia organowi Inspekcji Handlowej przeprowadzanie kontroli, o których mowa w ustawie, lub kontroli przeprowadzanych na podstawie przepisów odrębnych, podlega karze pieniężnej w wysokości do piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia. Ustalając wysokość kary pieniężnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia, na podstawie ust. 5 tego artykułu, stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w świetle akt sprawy nie budzi wątpliwości, iż w niniejszej sprawie zakres kontroli przedsiębiorcy nie został w pełni zrealizowany z uwagi na podjęte przez "A." Spółka z o.o. z siedzibą w R., reprezentowanego - zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] - przez zarząd jednoosobowy w osobie Z. L., działania utrudniające przeprowadzenie organowi Inspekcji Handlowej kontroli w dniach 9-11 września 2009 r. poprzez uniemożliwienie pobrania do badań laboratoryjnych próbek wina [...]. Należy zgodzić się z twierdzeniem organu, że działania prezesa spółki, polegające na wydaniu podległym sobie pracownikom zakazu podpisywania dokumentów, niewyrażeniu zgody na pobranie próbek do badań w ilości wskazanej przez inspektorów, ani na wykonanie tej czynności pod jego nieobecność, przy jednoczesnym nieupoważnieniu żadnego z pracowników spółki do reprezentowania ww. przedsiębiorcy przed organem kontroli, świadczyły o zamierzonym utrudnianiu przeprowadzenia urzędowej kontroli żywności, co w konsekwencji uniemożliwiło pobranie do badań laboratoryjnych próbek wina [...], w celu dokonania oceny jego jakości pod względem cech organoleptycznych i fizykochemicznych. Szkodliwość popełnionego czynu była znaczna, gdyż uniemożliwiła organowi kontroli zweryfikowanie informacji podanych na etykiecie z rzeczywistymi cechami produktu, jak również znaczny był zakres naruszenia przepisów obowiązującego prawa przez stronę skarżącą, świadczący o lekceważeniu nie tylko prawa krajowego, ale także wspólnotowego. O wysoce lekceważącym, wręcz aroganckim stosunku do przeprowadzanej kontroli i kontrolujących świadczą również uwagi formułowane przez prezesa spółki, sugerującego, że próbki wina miały służyć wyłącznie celom konsumpcyjnym pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w [...] (vide notatka służbowa z dnia 14 września 2009 r., znak: [...], str. 13 akt administracyjnych). Nie ulega wątpliwości, że tego typu działania, które znajdują odzwierciedlenie w katach sprawy i których wiarygodności co do zasady skarżąca spółka nie zaprzecza, stanowią jednoznaczne utrudnienie kontroli i w konsekwencji naruszenie powołanych wyżej przepisów prawa krajowego, jak i wspólnotowego.

Ponieważ ustalenia poczynione przez organ w toku kontroli wskazywały na popełnienie czynu opisanego w art. 40a ust. 1 pkt 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, prawidłowo stanowiły przesłankę wymierzenia stronie kary pieniężnej określonej w tym przepisie.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze stwierdzić należy, że pozostają one bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia.

Wbrew zarzutom skargi zarówno zakres kontroli jak i uprawnienie do pobierania próbek zostały określone w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 13 ustawy o Inspekcji Handlowej, z uwagi na jego niezastosowanie oraz niewskazanie w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli zakresu przedmiotowego kontroli. Stwierdzić bowiem należy, iż zakres przedmiotowy kontroli został oznaczony w treści upoważnienia do przeprowadzenia kontroli przy użyciu sformułowania "ocena jakości handlowej i oznakowania wina [...]". Podstawę wszczęcia i przeprowadzenia kontroli w dniach 9-11 września 2009 r. przez inspektorów reprezentujących [...] WIIH stanowił art. 3 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia nr 882/2004, art. 17 ust. 3 ustawy o jakości handlowej oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej. Zakres przedmiotowy kontroli, jak wynika z treści ww. upoważnienia, obejmował "ocenę jakości handlowej i oznakowania" wina [...], wprowadzanego do obrotu przez kontrolowanego przedsiębiorcę "A." Spółka z o.o. z siedzibą w R.

Pojęcie jakości handlowej zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 5 ustawy o jakości ze handlowej i oznacza ono m.in. cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych i fizykochemicznych. W celu ustalenia, czy produkt spełnia wymagania jakościowe określone w przepisach, lub czyjego jakość odpowiada jakości deklarowanej przez przedsiębiorcę pobiera się próbki produktów, o czym stanowi art. 27 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej. W rozumieniu tej ustawy pobieranie próbek jest czynnością kontrolną. Na mocy art. 16 ust. 1 pkt 10 ustawy o Inspekcji Handlowej inspektor w toku kontroli może w szczególności pobierać nieodpłatnie próbki produktów do badań. Z ust. 2 tego artykułu wynika, że kontrolowany jest obowiązany umożliwić inspektorowi dokonanie tej czynności kontrolnej. W niniejszej sprawie obowiązek ten ciążył na kontrolowanym przedsiębiorcy "A." Spółka z o.o. z siedzibą w R. Obowiązek ten został zresztą w sposób wyraźny i jednoznaczny określony na stronie drugiej upoważnienia do przeprowadzenia kontroli z dnia 9 września 2009 r.

Odnosząc do wielkości próbek, o którą wnioskowali kontrolujący należy zauważyć, że zgodnie z art. 27 ustawy o Inspekcji Handlowej próbki produktów pobiera się w celu ustalenia, czy produkt spełnia wymagania jakościowe i bezpieczeństwa określone w przepisach odrębnych lub dokumentach normalizacyjnych lub czy jego jakość odpowiada jakości deklarowanej przez przedsiębiorcę. Z akt sprawy wynika, że przedstawiona kontrolowanemu propozycja zmniejszenia wielkości próbki z 3 butelek do 1-2 butelek, pod warunkiem, że ich zawartość ogółem nie będzie mniejsza niż 1 litr (w ilościach niezbędnych do przeprowadzenia badań) nie została przez niego zaakceptowana (vide: notatka służbowa z dnia 14 września 2009 r., str. 12-14 akt administracyjnych). W rezultacie należy podkreślić, że również z propozycji zmniejszenia próbki kontrolowany nie skorzystał, w rezultacie uniemożliwiając zupełnie pobranie próbek.

Również zarzut naruszenia przez organy orzekające art. 24 kpa jest niezasadny, gdyż reguły wyłączenia od udziału w postępowaniu w sprawie określone w art. 24 kpa dotyczą pracownika organu administracji publicznej, a nie organu, tj. osoby pełniącej funkcję organu administracji publicznej. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, w postępowaniu administracyjnym w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Inspekcji Handlowej organem właściwym jest wojewódzki inspektor, jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, a organem wyższego stopnia jest Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Żadna zaś z okoliczności wymienionych w art. 24 kpa nie zachodziła w niniejszej sprawie. Podkreślenia dodatkowo wymaga, że przesłanka określona w art. 24 § 1 pkt 5, na którą niezasadnie powołuje się skarżąca spółka dotyczy sytuacji, w której pracownik ponownie rozstrzyga tą samą sprawę administracyjną w normalnym toku instancji. Tymczasem w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 września 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 764/10, stwierdził nieważność decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] lutego 2010 r. oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] z dnia [...] listopada 2009 r., sygn. [...], wskutek czego postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na nowo z urzędu w stosunku do właściwie określonej strony.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 107 kpa. Podkreślić należy, że podstawą wszczęcia i przeprowadzenia kontroli w dniach 9-11 września 2009 r. był art. 3 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia nr 882/2004, art. 17 ust. 3 ustawy o jakości handlowej oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej. Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 882/2004, państwa członkowskie zapewniają, aby kontrole urzędowe były przeprowadzane regularnie oraz z właściwą częstotliwością tak, aby osiągnąć cele tego rozporządzenia, uwzględniając m.in. wszelkie informacje, które mogą wskazywać na niezgodność. Jak wynika z ust. 2 tego artykułu, kontrole urzędowe przeprowadzane są bez wcześniejszego uprzedzenia, z wyjątkiem takich przypadków jak audyt, w których jest konieczne uprzednie zawiadomienie podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo żywnościowe. Kontrole urzędowe mogą być też przeprowadzane ad hoc. Przepisy prawa wspólnotowego przewidują zatem możliwość przeprowadzenia kontroli bez uprzedzenia o niej podmiotu kontrolowanego. W innym przypadku kontrola byłaby pozbawiona sensu, gdyż podmiot kontrolowany mógłby zniekształcić obraz rzeczywistości na czas kontroli.

Nie można zgodzić się również z argumentem Skarżącej, że organy administracyjne nie wykazały, w jaki sposób, tj. poprzez jakie czynności podejmowane przez kontrolowanego doszło do utrudnienia kontroli, a w konsekwencji uniemożliwienia pobrania próbek wina [...] do badań laboratoryjnych. Jak wynika z notatki służbowej z dnia 14 września 2009 r. działania prezesa spółki polegały na niestawieniu się na kontrolę, wydaniu podległym sobie pracownikom zakazu podpisywania dokumentów, niewyrażeniu zgody na pobranie próbek do badań w ilości wskazanej przez inspektorów, ani na wykonanie tej czynności pod jego nieobecność, przy jednoczesnym nieupoważnieniu żadnego z pracowników spółki do reprezentowania przedsiębiorcy "A." Spółka z o.o. z siedzibą w R. w trakcie kontroli. Działania te stanowiły zatem utrudnienie dla organu kontroli, o którym mowa w art. 40a ust. 1 pkt 2 ustawy o jakości handlowej.

Należy również stwierdzić, że protokół kontroli został wykonany według wzoru, określonego w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 2009 r. w sprawie wzoru legitymacji służbowej pracowników Inspekcji Handlowej oraz trybu jej wydawania i wymiany, oraz wzorów protokołu kontroli, protokołu oględzin i protokołu rozprawy (Dz. U. Nr 127, poz. 1056), a w sprawie zostały podjęte wszelkie kroki niezbędne do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Protokół został wprawdzie wydrukowany w siedzibie Inspektoratu przez inspektorów przeprowadzających kontrolę, a w czynności tej nie brał udziału kontrolowany, jednakże identyfikacja kontrolujących jest możliwa. Jak bowiem wynika z protokołu podpisy na nim złożyli inspektorzy przeprowadzający kontrolę, którzy z imienia, nazwiska, stanowiska służbowego i numeru legitymacji służbowej wskazani zostali na pierwszej stronie protokołu. Zgodzić się zatem należy z organem, że złożone przez nich kontrolerów znaki graficzne na ostatniej stronie protokołu pozwalają na ich identyfikację. Co istotne skarżąca spółka nie wniosła w odpowiednim terminie żadnych uwag do przesłanego jej protokołu, z którego wyraźnie wynika, że przedsiębiorca "nie dopuścił do pobrania przez kontrolujących próbek wina do badań laboratoryjnych".

Również wysokość kary jest w ocenie Sądu zasadna i została wymierzona przy uwzględnieniu przesłanek, o których mowa w art. 40 ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Kara odpowiada zarówno stopniu szkodliwości czynu, jak i stopniu zawinienia oraz zakresowi naruszenia. Biorąc natomiast pod uwagę dotychczasową działalność podmiotu oraz wielkość jego obrotów wysokość kary jest umiarkowana i nie stanowi dla skarżącej spółki nadmiernej dolegliwości. Spełnia natomiast cel dyscyplinujący w sytuacji, w której wystąpiło ewidentne i nie budzące wątpliwości utrudnienie przeprowadzenia kontroli przez przedstawicieli powołanego do tego organu.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.