Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1733/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 3 lipca 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1422/17 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wyłączenia z użytkowania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1422/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]7, w przedmiocie nakazu wyłączenia z użytkowania.

Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia 20 marca 2017 r. [...]– właściciel budynku mieszkalnego przy [...] poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy (dalej również jako: "Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego", "PINB" albo "organ I instancji") o wystąpieniu zagrożenia, ze względu na osuwanie się skarpy na budynek.

Podczas przeprowadzonych w dniu 21 marca 2017 r. oględziny ustalono, że na terenie nieruchomości przy ul. [...] znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny parterowy o konstrukcji murowanej tradycyjnej, powstały w 1955 r. Budynek pod względem konstrukcyjnym bez widocznych oznak niewłaściwego stanu technicznego. Teren nieruchomości przy [...], która ma charakter skarpy ziemnej o nachyleniu ok. 60 stopni. Budynek znajduje się w odległości 0,5 m od podstawy skarpy. Skarpa porośnięta jest drzewami i krzewami. Na odcinku 3,0 m nastąpiło lokalne osunięcie skarpy wraz z krzewami z wysokości ok 5,0 m na ścianę budynku, która w tym miejscu ma wysokość 1,5 m. W czasie oględzin stwierdzono, że możliwe jest zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia - budynek usytuowany jest bezpośrednio u podstawy skarpy, która ma znaczny kąt nachylenia. Na skutek dalszej degradacji skarpy i utraty nośności gruntu, pod wpływem opadów deszczu, może dojść do osunięcia się gruntu porośniętego drzewami na budynek, powodując jego zawalenie.

Mając na względzie powyższe ustalenia Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], nakazał właścicielowi obiektu [...], wyłączenie z użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na terenie działki ewidencyjnej nr [...] oraz umieszczenie na budynku w widocznym miejscu zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz o zakazie użytkowania budynku, wydzielenie strefy zagrożenia, wykonanie doraźnych zabezpieczeń uniemożliwiających dostęp osób trzecich do strefy zagrożenia oraz utrzymywania tych zabezpieczeń w sprawności technicznej, ze względu na występujące zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. Równocześnie, na podstawie art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, obecny tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: "K.p.a."), decyzji powyższej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W wyniku rozpoznania odwołania [...] Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Warszawie (dalej również jako: "WINB" albo "organ II instancji") decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia [...] marca 2017 r.

Zdaniem organu II instancji PINB dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego oraz wydał właściwe rozstrzygnięcie. Słusznie nakazał w niniejszej sprawie wykonanie określonych czynności celem wyeliminowania istniejącego zagrożenia poprzez wykonanie zabezpieczeń uniemożliwiających dostęp do budynku osób trzecich, wydzielenie strefy zagrożenia oraz umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia. Organ I instancji w prowadzonym postępowaniu w sposób niebudzący wątpliwości ustalił, że przedmiotowy budynek, z racji osuwającej się skarpy wraz z krzewami stwarza bezpośrednie zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Sam [...] w piśmie z dnia 20 marca 2017 r. wskazał, iż "musiałem wykonać osłony drewniane, aby ziemia nie wepchnęła okna do środka budynku (...) ja i moja córka wraz z dzieckiem, którzy tu mieszkamy czujemy się bardzo zagrożeni, zwłaszcza, że w skarpie powyżej rosną ogromne drzewa".

Organ II instancji odwołując się do treści art. 68 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1332, obecny tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm., dalej jako: "Prawo budowlane") wskazał, że opróżnienie lokalu powinno mieć miejsce, gdy istnieje bezpośrednie zagrożenie zawaleniem budynku. Bezpośredniość zdarzenia oznacza, że nastąpi ono niezwłocznie, bez żadnych ogniw pośrednich. Organ odwoławczy podkreślił, że choć budynek nie jest w złym stanie technicznym, jednakże osuwanie się skarpy w ostatnim czasie nasiliło się. Skarpa opiera się już o budynek, a jej dalsze osuwanie i napieranie może doprowadzić do jego zawalenia się. Jakkolwiek więc sam obiekt jest w odpowiednim stanie technicznym, to z uwagi na znajdowanie się budynku w bezpośrednim sąsiedztwie osuwającej się skarpy przedmiotowy budynek grozi zawaleniem spowodowanym czynnikami zewnętrznymi. W takiej sytuacji podstawowym i nadrzędnym obowiązkiem organów administracji publicznej jest ochrona życia i zdrowia obywateli. Dodatkowo organ drugiej instancji stwierdził, że organ powiatowy winien prowadzić odrębne postępowanie w sprawie osuwającej się skarpy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie usunął bowiem przyczyny obowiązku opróżnienia budynku. Organ powiatowy powinien podjąć działania zmierzające do zabezpieczenia skarpy.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...], podnosząc zarzut naruszenie art. 77 § 1 K.p.a., poprzez zaniedbanie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, co miało miejsce wobec zaniechań ze strony Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawowaniu nadzoru nad procesem budowlanym realizowanym na terenie dzielnicy Ursynów – bezpośrednią przyczyną osunięcia się ziemi w następstwie odprowadzania wód na zbocze skarpy - jej degradacji i osuwania się ziemi oraz niewłaściwej oceny stanu faktycznego przez WINB w następstwie zaniedbań i nieprawidłowości przeprowadzonego w pierwszej instancji postępowania administracyjnego.

W ocenie [...] stan niebezpieczeństwa wynika z inwestycji prowadzonej na działce nr [...], a więc na nieruchomości położonej powyżej skarpy. Jest to inwestycja polegająca na budowie "zespołu zabudowy mieszkaniowej z usługami i garażami, szeregowych domów jednorodzinnych".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej również jako: "Sąd I instancji") oddalając skargę wyjaśnił, że przepis art. 68 ustawy Prawo budowlane uzasadnia ingerencję organów nadzoru budowlanego w sytuacji, w której stan budynku bezpośrednio powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, wobec realnej groźby jego zawalenia i ma ścisły związek z koniecznością opróżnienia w całości lub w części takiego budynku albo też wyłączenia go z użytkowania. Chodzi tu zarówno o okoliczności wynikające ze stanu substancji samego budynku, jak i z innych okoliczności, które stwarzają ww. groźbę zawalenia się budynku. W okolicznościach niniejszej sprawy bezsprzecznie ustalono stan osuwania się zwałów ziemi, porośniętej drzewami, napierającej na budynek przeznaczony na pobyt ludzi, tak, że bezpośrednio grozi mu zawalenie. Tym samym organ nadzoru budowlanego był obowiązany do podjęcia czynności wynikających z art. 68 ustawy Prawo budowlane. Adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 68 pkt 1 ustawy Prawo Budowlane jest w szczególności właściciel budynku. W ocenie Sądu I instancji w razie stwierdzenia istnienia niebezpieczeństwa zawalenia się budynku organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz także obowiązany do wydania nakazu opróżnienia lub wyłączenia z użytkowania tego budynku.

Sąd I instancji podzielił stanowisko WINB, że okoliczności sprawy uzasadniają potrzebę kontroli inwestycji, której realizacja mogła mieć wpływ na stan gruntu w sąsiedztwie. Taka interwencja nadzoru budowlanego nie skutkuje jednak, iżby miała ona znaleźć pierwszeństwo przed koniecznym nakazem, jaki wobec skarżącego wydał organ pierwszej instancji i zaakceptował organ w zaskarżonej decyzji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł [...] (dalej również jako: "Skarżący", albo "Skarżący kasacyjnie") reprezentowany przez radcę prawnego, podnosząc zarzuty naruszenia: art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy K.p.a., przez nieuwzględnienie skargi, mimo wydania przez organ drugiej instancji decyzji naruszającej przepisy prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, to jest naruszenia; art. 15 K.p.a. przez nierozpoznanie sprawy dwukrotnie we wszystkich jej aspektach faktycznych i prawnych oraz ograniczenie przez organ drugiej instancji swej roli jedynie do roli organu kasacyjnego, w szczególności zaniechanie przez organ drugiej instancji dokonania oględzin budynku objętego przedmiotem postępowania i oceny czy istnieje rzeczywiście bezpośrednie zagrożenie zawaleniem się tego budynku oraz poprzestanie w tym zakresie wyłącznie na ustaleniach organu pierwszej instancji, mimo że skarżący usunął we własnym zakresie ziemię osuwającą się z nieruchomości sąsiedniej i wykonał dodatkowe zabezpieczenia swojego budynku, zaś pracownik organu pierwszej instancji nie przeprowadził żadnych badań i analiz dotyczących sił naporu i oddziaływania ziemi na budynek, art. 7 K.p.a, art. 8 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 75 § 1 K.p.a. polegającego na nieprzeprowadzeniu przez organ dowodu z opinii biegłego oraz badań w zakresie siły nacisku ziemi osuwającej się z nieruchomości sąsiedniej na budynek skarżącego, co było niezbędne do oceny czy osuwająca się ziemia w jakikolwiek sposób naruszyła strukturę budynku oraz czy siła naporu jest tak duża, że mogłaby doprowadzić bezpośrednio do zawalenia się budynku, mimo że pracownicy organu nie mieli możliwości obiektywnie ocenić przedmiotowych okoliczności faktycznych dokonując jedynie oględzin budynku i terenu przyległego, w szczególności, że z protokołu oględzin wynika, że budynek objęty wyłączeniem z użytkowania znajduje się w dobrym stanie technicznym i sama struktura budynku nie grozi zawaleniem; art. 68 pkt 1 ustawy Prawo budowlane przez błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, że opróżnienie bądź wyłączenie budynku z użytkowania na podstawie tego przepisu nie musi wynikać ze struktury budynku i złego stanu technicznego budynku lecz może nastąpić z jakiejkolwiek dowolnej innej przyczyny (także zewnętrznej i niezależnej od właściciela, użytkowania lub zarządcy budynku), co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania tego przepisu w okolicznościach faktycznych analizowanej sprawy i wyłączenia w całości budynku należącego do skarżącego z użytkowania, mimo że stan techniczny nie groził zawaleniem budynku; art. 64 ust. 1-3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez odmowę jego stosowania, to jest pozbawienie skarżącego prawa własności nieruchomości wykorzystywanej przez skarżącego i jego najbliższą rodzinę w celach zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, mimo braku jednoznacznych, niepodważalnych i obiektywnie ustalonych okoliczności faktycznych, z których wynikałoby, że budynek jest zagrożony zawaleniem, w szczególności, że organ ustalił, iż stan techniczny budynku należącego do skarżącego jest dobry i nie grozi zawaleniem, co prowadzi do nieuzasadnionego względami publicznymi lub bezpieczeństwa istotnego ograniczenia a w praktyce również pozbawienia prawa własności nieruchomości.

Skarżący wniósł o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie skarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do meritum przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także przyznanie pełnomocnikowi skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu za sporządzenie skargi kasacyjnej i postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Jednocześnie Skarżący zrzekł się rozprawy i wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi wywiedziono, że wykładnia art. 68 ustawy Prawo budowlane przyjęta przez sąd I instancji odbiega od wykładni tego przepisu utrwalonej w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którą niezbędną przesłanką wyłączenia budynku z użytkowania jest zły stan techniczny budynku, który dodatkowo grozi bezpośrednio zawaleniem budynku. Oznacza to, że bezpośrednia groźba zawalenia budynku musi wynikać z substancji budynku - jego stanu technicznego. W ocenie Skarżącego, który odwołał się do orzeczeń sądów administracyjnych, brak jest możliwości wyłączenia budynku z użytkowania na podstawie przyczyn zewnętrznych, które nie wynikają z substancji budynku. Przyjmując wykładnię Sądu I instancji zastosowanie art. 68 ustawy Prawo budowlane mogłoby nastąpić w każdej sytuacji, w której organ nadzoru budowlanego stwierdziłby w wyniku oględzin, że jakieś okoliczności zewnętrzne mogą doprowadzić do zawalenia budynku. Rodziłoby to istotne zagrożenie dla właścicieli budynków przeznaczonych na pobyt ludzi, ponieważ wyłączenie budynku z użytkowania jedynie na podstawie oględzin nieruchomości dokonanej przez pracownika organu pierwszej instancji z innych przyczyn niż przyczyny techniczne mogłoby prowadzić do nadużyć i błędów. Zdaniem Skarżącego nie można uznać za prawidłowe działań organów administracji, które w wyniku oględzin (bez przeprowadzenia jakichkolwiek badań lub przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego) ustaliły, że osuwająca się ziemia grozi zawaleniem budynku.

Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się bezzasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.

Zgodnie z treścią art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na

- naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

- naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, a zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty nie pozwoliły na skuteczne zakwestionowanie ustaleń oraz oceny dokonanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 68 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, ma w ocenie Skarżącego polegać na błędnej wykładni powyższego przepisu, opierającej się na przyjęciu, że wyłączenie budynku z użytkowania nie musi być podyktowane złym stanem budynku, lecz być rezultatem jakiejkolwiek przyczyny zewnętrznej, również niezależnej od właściciela. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut powyższy uznać należało za nietrafny.

Niewątpliwie dla zastosowania przepisu art. 68 pkt 1 ustawy Prawo budowlane konieczne jest zaistnienie w konkretnym stanie faktycznym przesłanki groźby bezpośredniego zawalenia budynku. Jeżeli bowiem stwierdzony zły stan techniczny budynku nie stwarza groźby bezpośredniego zawalenia, tj. groźby realnej, mogącej się ziścić w każdej chwili, to brak jest podstaw do ingerencji właściwego organu na podstawie art. 68 ustawy Prawo budowlane (por. Prawo budowlane. Komentarz. pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2012, str. 68 i powołane tam orzecznictwo). Innymi słowy, termin "bezpośredniość" należy rozumieć jako niebezpieczeństwo faktycznie grożące, które musi zaistnieć w najbliższej przyszłości, zaś orzeczenie o nakazaniu opróżnienia budynku może być wydane jedynie w przypadku rzeczywistego zagrożenia dla życia ludzi. Takie stanowisko znajduje odzwierciedlenie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie wskazuje się, że w sytuacji gdy z przedstawionej oceny technicznej budynku i protokołu oględzin wynika, że wprawdzie budynek jest w złym stanie technicznym i wymaga remontu, ale nie jest w stanie bezpośrednio grożącym zawaleniem, to organy nie mogą wydać nakazu w trybie art. 68 ustawy (zobacz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2000 r., sygn. akt II SA/Lu 1734-98, niepubl.).

Treść uzasadnienia wyroku wskazuje na prawidłową wykładnię art. 68 pkt 1 ustawy Prawo budowlane dokonaną przez Sąd I instancji. Świadczy o tym ten fragment uzasadnienia wyroku w którym Sąd I instancji stwierdził, że powyższy przepis ma zastosowanie do budynków przeznaczonych na pobyt ludzi, a wydanie na jego podstawie nakazu opróżnienia budynku uzależnione jest od stwierdzenia zaistnienia sytuacji rzeczywistego zagrożenia dla ludzi. Dodatkowo warto zauważyć, że Sąd I instancji wyraźnie wskazał, że ustalenia organu nadzoru budowlanego dokonane w toku przeprowadzonych oględzin wskazywały na to, że kontrolowany budynek, uszkodzony grozi w każdej chwili zawaleniem. Jak prawidłowo wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w okolicznościach niniejszej sprawy bezsprzecznie ustalono stan osuwania się zwałów ziemi, porośniętej drzewami, napierającej na budynek przeznaczony na pobyt ludzi, tak, że bezpośrednio grozi mu zawalenie. Zasadnie Sąd I instancji uznał, że w razie stwierdzenia istnienia niebezpieczeństwa zawalenia się budynku organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz także obowiązany do wydania nakazu opróżnienia lub wyłączenia z użytkowania tego budynku.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że powyższa wykładnia art. 68 ustawy Prawo budowlane, jest dopuszczalna. Niewątpliwie ratio legis powyższego przepisu jest zapewnienie ochrony najwyższego dobra, jakim jest zdrowie i życie ludzkie. Wskazywany przez skarżącego sposób wykładni omawianego przepisu, który łączyłby możliwość wydania nakazu opróżnienia lokalu mieszkalnego jedynie z jego stanem technicznym (a więc z pominięciem okoliczności zewnętrznych, co ma miejsce w niniejszej sprawie) uznać należy za niedopuszczalny. Fakt, że jak zasadnie wskazano w treści skargi kasacyjnej prawo własności podlega ochronie konstytucyjnej na podstawie art. 64 Konstytucji, nie daje jednak podstaw do pominięcia szczególnej ochrony życia i zdrowia ludzkiego określonej w art. 38 oraz art. 68 Konstytucji. Ze względu zatem na swoją rangę, ochrona życia i bezpieczeństwa obywateli - w sytuacjach kolizyjnych zdecydowanie przeważa nad interesem indywidualnym jednostki, czy jej prawem własności. Dlatego nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 64 Konstytucji.

Dodatkowo podkreślenia wymaga, że powyższy sposób wykładni art. 68 ustawy Prawo budowlane nie budzi obaw, co do ewentualnych nadużyć ze strony organów administracji publicznej, gdyż nakaz wyłączenia z użytkowania odbywa się w drodze decyzji administracyjnej podlegającej zarówno kontroli instancyjnej, jak i ewentualnej kontroli sądowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa również, że koniecznym elementem postępowania dowodowego poprzedzającego wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 68 ustawy Prawo budowlane jest przeprowadzenie kontroli budynku, który grozi zawaleniem, i sporządzenie z tej czynności protokołu, odzwierciedlającego rzeczywisty stan obiektu. Jednakże przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przed podjęciem decyzji na podstawie art. 68 pkt 1 powołanej powyżej ustawy nie oznacza obowiązku organu nadzoru budowlanego zasięgnięcia opinii biegłego. Organ może skorzystać z takiego środka dowodowego, jeżeli okoliczności sprawy wymagają wiedzy specjalistycznej, którą organ nie dysponuje. Decyzja nakazująca właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie budynku lub jego wyłączenie z użytkowania w całości lub części w określonym terminie powinna być natomiast poprzedzona dokonaniem przez organ nadzoru budowlanego oględzin stanu budynku i protokolarnym stwierdzeniem wystąpienia realnego i bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi. Sytuacja powyższa miała miejsce w niniejszej sprawie, a Sąd I instancji w treści uzasadnienia wyroku wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy bezsprzecznie ustalono stan osuwania się zwałów ziemi, porośniętej drzewami, napierającej na budynek przeznaczony na pobyt ludzi, tak, że bezpośrednio grozi mu zawalenie. Tym samym organ nadzoru budowlanego był obowiązany do podjęcia czynności wynikających z art. 68 ustawy Prawo budowlane. Mając powyższe na względzie za niezasadne uznać należało zarzuty naruszenia art. 174 pkt 2 P.p.s.a. w zw. zart. 7 K.p.a, art. 8 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 75 § 1 K.p.a. oraz zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Równocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu – wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.