Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 479/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 i par. 2; art. 70 par. 4 i par. 8;
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 153;
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi E. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia ... nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz E. Ł. 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem

z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z [...] r.

nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec E. Ł. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] wystawionych przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K..

1.1 Organ ustalił, że pismem z [...] r. E. Ł. wystąpiła do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z wnioskiem o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na odstawie tytułów wykonawczych

o numerach: [...]. Natomiast [...] r. złożyła wniosek o wstrzymanie postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez organ egzekucyjny na podstawie w/w tytułów wykonawczych, do czasu prawomocnego rozpatrzenia złożonego wniosku o umorzenie tych postępowań egzekucyjnych. Zobowiązana stwierdziła, że prowadzenie tych postępowań jest niedopuszczalne z powodu wygaśnięcia egzekwowanych obowiązków wskutek przedawnienia. Powyższe twierdzenie zobowiązana uzasadniła faktem, że w ciągu ostatnich 6 lat nie nastąpiło żadne zdarzenie, z którym ustawa wiąże przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań.

1.2 Dyrektor wskazał na przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określone w art. 59 § 1 i § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. 2020 r., poz. 1427 ze zm.) - dalej "u.p.e.a."

Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe wygasa

w całości lub w części wskutek przedawnienia.

Objęte tytułami wykonawczymi zobowiązania podatkowe dotyczyły podatku od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2011 r. i 2012 r. oraz za cały 2011 r., jak również podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. i 2012 r. Biorąc zatem pod uwagę termin przedawnienia z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, należałoby przyjąć, że w/w zobowiązania podatkowe E. Ł. przedawniłyby się odpowiednio z końcem 2016 r. i 2017 r.

W myśl art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. W art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej wskazano, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia, biegnie on na nowo od dnia następnego pod dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

W sprawie organ egzekucyjny powoływał się na okoliczności powodujące przerwanie biegu terminu przedawnienia. W tym zakresie wskazano na dokonywane w latach 2013-2014 zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych, na podstawie poszczególnych tytułów wykonawczych. Stwierdzono również, że ostatnią czynnością dokonaną w toku postępowania egzekucyjnego była egzekucja

z pieniędzy. W dniu [...]. poborca skarbowy pobrał od zobowiązanej należność pieniężną, którą rozliczono w tytułach wykonawczych o numerach:

[...]. Organ wyjaśnił, że kolejność zaspokojenia należności z kwot uzyskanych z egzekucji została ściśle określona przez ustawodawcę w art. 115 § 1 u.p.e.a. i nie może być dobrowolnie interpretowana przez pracowników organu egzekucyjnego. W dacie pobrania przez poborcę skarbowego środków pieniężnych od zobowiązanej, w pierwszej kolejności powinny być one przeznaczone na zaspokojenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, co jak wynika z akt sprawy zostało wykonane. Wskazał ponadto, że zarzut strony dotyczący dokonania przez organ egzekucyjny w latach 2013-2014 zajęć wierzytelności z rachunków bankowych, pozostałych po likwidacji działalności gospodarczej, które nie wykazywały obrotów od co najmniej kilku lat i których zobowiązana nie mogła formalnie "zamknąć" z powodu sald ujemnych powstałych

w wyniku naliczonych przez banki opłat za prowadzenie tych rachunków, jest całkowicie nietrafiony. Okoliczność braku środków pieniężnych na zajętym rachunku bankowym nie ma żadnego znaczenia dla skuteczności przerwania biegu terminu przedawnienia.

Uwzględniając ostatni z zastosowanych przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych w postaci egzekucji z pieniędzy w dacie [...] r. organ stwierdził, że zaległości objęte ww. tytułami wykonawczymi uległyby przedawnieniu

z dniem [...] r. Jednak powołując się na okoliczność, że 12 sierpnia

2019 r. na nieruchomości gruntowej, położonej w K. przy ul. [...] i Sieje 85, będącej w udziale [...] części własnością E. Ł. została wpisana w księdze wieczystej nr [...] hipoteka przymusowa na kwotę [...]zł., to

w oparciu o art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej w sprawie nie wystąpiła przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia.

1.3 Spór między Stronami niniejszego postępowania sprowadza się więc do rozstrzygnięcia czy skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października

2013 r., sygn. akt SK 40/12, dotyczące niezgodności art. 70 § 6 O.p. (w brzmieniu obowiązującym od 01.01.1998 r. do 31.12.2002 r.) z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, można rozciągnąć również na art. 70 § 8 O.p., którego to przepisu nie dotyczyło rozstrzygnięcie zawarte w sentencji tego wyroku. Powołując się na przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego zobowiązana twierdzi, że skoro norma zawarta

w art. 70 § 6 O.p. została powtórzona w obowiązującym w dacie ustanowienia hipoteki przymusowej na jej nieruchomości art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej to jest on tak samo niekonstytucyjny, a zatem w oparciu o niego nie można wywodzić, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu.

W wyroku z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od dnia 01.01.1998 r. do dnia 31.12.2002r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Przepis art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w w/w okresie stanowił: "nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko

z przedmiotu hipoteki." W wyroku TK wskazał, że całkowity brak przedawnienia należności zabezpieczonych hipoteką przymusową stanowi przekroczenie zakresu swobody regulacyjnej, przysługującego ustawodawcy w zakresie prawa podatkowego. Obecnie odpowiednikiem zakwestionowanego przepisu jest art. 70 § 8 Ordynacji podatowej, który - według Trybunału Konstytucyjnego - budzi podobne wątpliwości i wymaga pilnej interwencji ustawodawcy.

Dyrektor wskazał, że Trybunał Konstytucyjny nie rozstrzygał o niezgodności

z Konstytucją RP art. 70 § 8 Ordynacji podatkowe w brzmieniu obowiązującym od

[...] r., a przepis ten nie został uchylony, ani zmieniony w związku

z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, sygn. SK 40/12. Dopóki powyższy przepis prawa nie utraci mocy obowiązującej, musi być stosowany. Organy administracji państwowej działają bowiem na podstawie przepisów prawa. Skoro konstytucyjność w/w przepisu prawa nie została do tej pory skutecznie zakwestionowana, to przepis ten w dalszym ciągu korzysta z domniemania konstytucyjności, a wypływające

z niego normy postępowania są częścią obowiązującego w [...] systemu prawnego W konsekwencji, zdaniem dyrektora art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej pozwala na egzekwowanie spornego zobowiązania z przedmiotu hipoteki.

1.4 Niezależnie od powyższego dyrektor, mając na uwadze ukształtowaną linię orzeczniczą, która jest odmienna od stanowiska zajmowanego przez organy podatkowe oraz fakt, że opisana powyżej kwestia wymaga interwencji ustawodawcy, po zapoznaniu się z aktami postępowania egzekucyjnego na wniosek E. Ł. wstrzymał postępowania egzekucyjne.

1.5 Odnosząc sie do zarzutów zażalenia dyrektor ponadto stwierdził, że nieprawdą jest, że wysokość zabezpieczenia hipotecznego na nieruchomości przesądzała o rzeczywistym zakresie odpowiedzialności majątkowej właściciela nieruchomości jako dłużnika rzeczowego względem wierzycieli hipotecznych. Wyznaczała ona górny pułap tej odpowiedzialności. Zgodnie z art. 68 ust. 2 ustawy

z [...] r. o księgach wieczystych i hipotece hipoteka (u.k.w.h.) zabezpiecza wierzytelność do oznaczonej sumy pieniężnej. W przypadku hipoteki przymusowej,

a o taką w niniejszej sprawie chodzi, zasadą jest o czym mowa powyżej, że wierzyciel może żądać wpisu hipoteki przymusowej na sumę nie wyższą niż wynikająca z treści dokumentu stanowiącego podstawę jej wpisu do księgi wieczystej; jeżeli z dokumentu tego nie wynika wysokość sumy hipoteki, suma hipoteki nie może przewyższać więcej niż o połowę zabezpieczonej wierzytelności wraz z roszczeniami o świadczenia uboczne określonymi w dokumencie stanowiącym podstawę wpisu hipoteki na dzień złożenia wniosku o wpis hipoteki

(art. 1101 ustawy o księgach wieczystych w zw. z art. 109 tej ustawy).

2. Na powyższe postanowienie E. Ł. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz, w przypadku stwierdzenia przez sąd podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, umorzenie tego postępowania. Zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

tj. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a, art. 59 § 1 pkt 1 oraz § 4 u.p.e.a., art. 7, art. 8, art. 190 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 oraz art. 8 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich błędną interpretację i w konsekwencji oparcie, wbrew jednolitemu orzecznictwu sądów i z naruszeniem obowiązku bezpośredniego stosowania przepisów ustawy nadrzędnej, zaskarżonego rozstrzygnięcia organu na przepisie prawa materialnego treść, którego została uprzednio uznana za niekonstytucyjną, w sytuacji gdy norma art. 59 § 1 pkt. 1 u.p.e.a. obligowała

w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej a więc również w przypadku wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku wskutek jego przedawnienia w toku postępowania (art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej), w tym również na wniosek zobowiązanego (art. 59 § 4 u.p.e.a.);

2. przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej przez jego błędne zastosowanie w wyniku błędnego przyjęcia w sprawie, że wyrok TK z 8 października 2013 r., SK 40/12, odnoszący się do zgodności art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP nie prowadzi także do niekonstytucyjności identycznej normy zawartej w art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2003 r.;

3. w sytuacji nieuwzględnienia przez sąd powyższych zarzutów, zgłosiła również zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 68 ust. 2 w zw. z art. 110ą u.k.w.h w zw. z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na zajęciu przez organ I instancji w toku postępowania egzekucyjnego nieruchomości skarżącej w celu wyegzekwowania przedawnionych należności podatkowych w kwocie przewyższającej kwotę ustanowionej hipoteki przymusowej, podczas gdy hipoteka przymusowa zabezpiecza wierzytelność tylko do oznaczonej we wpisie sumy pieniężnej w granicach nadto mającego charakter maksymalny pułapu określonego w art. 110ą zd. 2 u.k.w.h. co oznacza, że postępowanie egzekucyjne w zakresie egzekucji przedawnionych należności podatkowych przekraczających kwotę zabezpieczenia powinno zostać umorzone na podstawie

art. art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przez organ egzekucyjny z urzędu.

2.1 W ocenie wykładnia art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej powinna zostać

w przedmiotowej sprawie przez organ dokonana przez pryzmat zawartych w w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 zastrzeżeń konstytucyjnych dotyczących art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej,

w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od

1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny cecha niekonstytucyjności odnosi się także do art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym na dzień ustanowienia hipoteki.

Zabezpieczenie wierzytelności hipoteką na nieruchomości powoduje więc jedynie, iż w razie niespełnienia świadczenia na rzecz wierzyciela przez dłużnika osobistego, wierzyciel może uzyskać zaspokojenie od dłużnika rzeczowego. Jednakże, aby to nastąpiło wymagane jest istnienie nadal zobowiązania. Jeżeli

z jakiejś przyczyny zobowiązanie wygasło, jak w przedmiotowej sprawie na skutek wynikającego z prawa podatkowego jego przedawnienia, to hipoteka przestała zabezpieczać wierzytelność odpowiadającą temu zobowiązaniu.

W sądownictwie administracyjnym przyjmuje się nadto, że organy podatkowe nie mogą powoływać się (nawet milcząco) na przepis art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej bowiem art. 70 § 8 jest niekonstytucyjny, nie wywiera skutków prawnych i powinien być traktowany jako nieistniejący. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżąca wskazała na wyroki sądów administracyjnych. Dominacja w orzecznictwie sądowym wyżej przytoczonych poglądów jest tak wyraźna, że przyjmuje się w tym zakresie istnienie w/w jednolitej linii orzeczniczej.

Wymienione wyżej zasady w zakresie przedawnienia dotyczą nadto należności z tytułu kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego i wygasłych do 20 lutego 2021 r., czyli do chwili dodania art. 65a u.p.e.a., bowiem wówczas termin przedawnienia dla tej kategorii należności wynosił, stosownie do art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, pięć lat licząc od końca roku,

w którym powstał obowiązek ich uiszczenia. Z kolei termin początkowy powstania obowiązku ich uiszczenia od którego należy liczyć termin ich przedawnienia był wówczas określony w art. 64 § 9 u.p.e.a.

2.2 Uzasadniając zarzut z punktu 3 skarżąca dodatkowo wskazała, że niezrozumiałym jest dla strony skarżącej uzasadnienie rozstrzygnięcia organu

II instancji w zakresie stwierdzenia (s. 10 postanowienia), że "Nieprawdą zatem jest, iż wysokość zabezpieczenia hipotecznego na nieruchomości przesądzała

o rzeczywistym zakresie odpowiedzialności dłużnika rzeczowego względem wierzycieli hipotecznych."

W związku z powyższym organ egzekucyjny zobligowany był w przedmiotowej sprawie umorzyć z urzędu postępowanie egzekucyjne w zakresie egzekucji

z nieruchomości co do kwoty przekraczającej kwotę wpisanej hipoteki przymusowej na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jako niedopuszczalnej nawet w świetle powołanych wyżej przepisów.

2.3 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, zważył, co następuje:

3.1 Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(j.t. z Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej jako " p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie organu egzekucyjnego

o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W ocenie organu w sprawie nie wystąpiły bowiem przesłanki umorzenia postępowania określone w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a., w tym przesłanka wygaśnięcia zobowiązania z powodu przedawnienia (59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej). Bieg terminu zobowiązań skarżącej został bowiem przerwany w związku z zastosowaniem środka egzekucyjnego (art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej). Ponadto na nieruchomości gruntowej w części należącej do skarżącej została ustanowiona hipoteka przymusowa. Stosownie zaś do art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką.

Skarżąca twierdzi natomiast, że jej zobowiązania podatkowe uległy przedawnieniu, ponieważ w sprawie nie może mieć zastosowania art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej.

Spór w sprawie dotyczy zatem kwestii czy art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej ma zastosowanie w niniejszej sprawie.

3.2 Zdaniem sądu, w stanie niniejszej sprawy, dla ustalenia przedawnienia należności podatkowych nie mogło mieć znaczenia zabezpieczenie hipoteczne, na które wskazały organy, w kontekście przepisu art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej

w brzmieniu: "Nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu." Norma ta, w ocenie sądu, sprzeciwia się standardom wyznaczonym przez ustawę zasadniczą – Konstytucję RP. Analizując jej treść i otoczenie normatywne w jakim funkcjonuje dostrzec można przez prostą analogię pełną zbieżność

z funkcjonowaniem normy prawnej, której domniemanie konstytucyjności podważył Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z 8 października 2013 r. (sygn. akt SK 40/12, OTK-A 2013, Nr 7, poz. 97, Lex nr 1385861) Trybunał stwierdził, że art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Warto przy tym dostrzec, że

w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że również wykładnia obecnie obowiązującego przepisu art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej powinna być dokonywana w kontekście zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października

2013 r. zastrzeżeń konstytucyjnych dotyczących bezpośrednio art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w jego brzmieniu do 31 grudnia 2002 r. Mają one bowiem także zastosowanie do art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Prowadzi to do wniosku, że

art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej także należy ocenić jako niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W konsekwencji, ustanowienie hipoteki na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia zobowiązania zabezpieczonego hipoteką, z tym, że termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych (por. wyroki NSA: z 13 grudnia 2013 r., II FSK 1807/12; z 17 kwietnia 2014 r., II FSK 1197/12; z 18 lipca 2014 r., I FSK 1042/13; z 16 września 2014 r., I FSK 317/14; z 21 stycznia 2015 r., II FSK 1764/14; z 22 maja 2015 r., II FSK 316/14; z 17 września 2015 r., I FSK 949/14;

z 20 października 2016 r., II FSK 2467/14; z 10 stycznia 2017 r., II FSK 3552/14;

z 9 lutego 2017 r., II FSK 3236/16; z 20 kwietnia 2017 r., I FSK 1834/15; z 30 stycznia 2018 r., I FSK 1976/17; z 29 marca 2018 r., I FSK 17/18; z 6 czerwca 2018 r., II FSK 1454/16; z 24 stycznia 2019 r., II FSK 271/1; CBOIS).

3.3 Zbieżność regulacji art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej z przepisem, którego dotyczą wskazane zastrzeżenia pod względem konstytucyjności jest oczywista,

a które to doprowadziły do stwierdzenia przez Trybunał niezgodności przepisu ustawy ze standardami konstytucyjnymi, tj. całkowitego wyłączenia przedawnienia należności publicznoprawnej, i równocześnie uczynienie tego na podstawie nieuzasadnionego i arbitralnego kryterium (formy zabezpieczenia należności) – vide: pkt 4 – 5 uzasadnienia wyroku Trybunału. Z tego spostrzeżenia wynika konieczność zastosowania przez Sąd wykładni prokonstytucyjnej. Jej celem jest zapobieżenie sytuacji, w której doszłoby do zróżnicowania uprawnień lub obowiązków podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej. W takim przypadku, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 36/13 (CBOIS), "należy poddać pod rozwagę to, czy wystąpił problem tzw. oczywistej niekonstytucyjności. Zasadniczo sytuacja oczywistej niekonstytucyjności zachodzi wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne (zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 32). Tego typu założenie występuje również w przypadku gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną jak norma objęta już wyrokiem Trybunału (zob. M. Wiącek, Pytanie prawne sądu do Trybunału Konstytucyjnego, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2011, s. 266-268). W wyroku TK z 22 maja 2007 r., sygn. akt SK 36/06 (OTK ZU 50/6/A/2007) wskazano, że stwierdzenie przez Trybunał niekonstytucyjności określonej normy prawnej nie pozostaje bez znaczenia dla stosowania normy zamieszczonej w przepisie tożsamym. W takim przypadku dochodzi bowiem do obalenia domniemania konstytucyjności przepisu, który nie podlegał rozpoznaniu przed Trybunałem".

3.4 Sąd orzekający w niniejszej sprawie potwierdza konieczność przeprowadzenia prokonstytucyjnej wykładni omawianego przepisu. Uprawnienie to sąd wywodzi zarówno z art. 8 Konstytucji RP, jak i z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 2006 r. (sygn. akt I FPS 2/0; CBOIS), w której sąd ten wskazał, że oczywistość niezgodności powoływanego przepisu z Konstytucją wraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału Konstytucyjnego stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy. W tak oczywistych sytuacjach trudno oczekiwać, by sądy uruchamiały procedurę pytań prawnych. Takie działanie byłoby w tym przypadku nieracjonalne i naruszałoby prawo strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.

3.5 Wykładnia art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej dokonywana przez pryzmat zawartych w wyroku Trybunału SK 40/12 zastrzeżeń konstytucyjnych dotyczących bezpośrednio art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w jego brzmieniu do 31 grudnia

2002 r., prowadzi do wniosku, że art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej należy ocenić jako niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Zatem ustanowienie hipoteki na nieruchomości nie wykluczyło przedawnienia należności podatkowych zabezpieczonych hipoteką, co oznacza, że termin przedawnienia biegł na zasadach ogólnych.

Powyższe okoliczności pozwalają stwierdzić, że w niniejszej sprawie brak było podstaw dla uznania, że zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką nie ulega przedawnieniu.

3.6 Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie związany zaprezentowaną przez sąd wykładnią przepisów prawa (art. 153 p.p.s.a.). Po zweryfikowaniu kwestii ewentualnego zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wyda stosowne rozstrzygnięcie.

3.7 Z tych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 153 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach

w punkcie 2 wyroku uzasadnia art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz

§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Złożyły się na nie: wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego (480 zł) oraz opłata skarbowa od złożonego do akt dokumentu pełnomocnictwa przez pełnomocnika skarżącego (17 zł), łącznie [...] zł.