Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2691/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 130 a ust. 1, ust. 6
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędzia WSA Andrzej Siwek, , Protokolant specjalista Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2020 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2019 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego P. C. kwotę 207 zł (dwieście siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P. C. ("skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. ("SKO w W.") nr [...] z [...] września 2019 r. wydana w sprawie dotyczącej ustalenia wysokości kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją nr [...] z [...] lipca 2019 r. Prezydent [...] ("Prezydent") ustalił wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] o nr rej. [...] na kwotę 239,00 zł i zobowiązał do ich uiszczenia skarżącego.

W uzasadnieniu Prezydent wyjaśnił, że Strażnik Miejski (Straży Miejskiej [...]) [...] kwietnia 2016 r. - na podstawie art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm., "Prawo o ruchu drogowym") - wydał dyspozycję usunięcia ww. pojazdu z ul. M. [...] w W. z powodu niezastosowania się do znaku B-36 z tabliczką T-24, to jest pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela. W trakcie czynności usuwania pojazdu zgłosił się kierujący pojazdem – P. C. W związku z tym odstąpiono od usunięcia pojazdu, a powyższe wynika z dyspozycji usunięcia pojazdu nr [...] wystawionej przez Strażnika Miejskiego oraz notatki urzędowej Strażnika Miejskiego. Organ wskazał ponadto, że wydanie ww. dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało wyjazd holownika, a dopiero po tym fakcie (wobec stawienia się kierowcy) odstąpiono od usunięcia pojazdu. Wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało tym samym powstanie kosztów. "Dowodem na to jest załącznik do faktury wystawionej przez firmę holującą O. Sp. z o.o. i zapłaconej przez Miasto [...]". Prezydent dodał, że do pokrycia kosztów zgodnie z art. 130a ust. 2a w związku z art. 130a ust. 10i ww. ustawy zobowiązany jest właściciel, oraz jeżeli pojazd w chwili usunięcia znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, solidarnie ta osoba. Zaznaczył też, że zgodnie z danymi pozyskanymi z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz w oparciu o notatkę urzędową Strażnika Miejskiego właścicielem przedmiotowego w sprawie pojazdu w dniu 21 kwietnia 2016 r. był kierujący pojazdem P. C. Stąd też do zapłaty kosztów ustalonych decyzją zobowiązany jest ww., tj. skarżący.

Decyzja Prezydenta została doręczona skarżącemu 26 lipca 2019 r., który to w ustawowym terminie wniósł odwołanie. We wniesionym środku zaskarżenia skarżący podniósł m.in., że wysokość kosztów orzeczonych w decyzji jest nieuzasadniona i nie została udokumentowana. Ponadto podał, że zaparkowanie pojazdu [...] kwietnia 2016 r. w miejscu niedozwolonym było spowodowane jego wizytą w szpitalu przy ul. W. [...] oraz brakiem wolnych miejsc parkingowych w pobliżu.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania SKO w W. wskazaną na wstępie decyzją - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., "k.p.a.") - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta.

W uzasadnieniu podało, że materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowi art. 130a ust. 2a ustawy, zgodnie z którym od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10i stosuje się odpowiednio, tj jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h (ust. 10i).

SKO w W. wskazało także, że zgodnie m.in. z art. 130a ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela. Podało również, że warunkiem sine qua non wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, jest ustalenie, że koszty te powstały. W tym celu organ ma obowiązek wyjaśnić w jakich okolicznościach doszło do wydania dyspozycji odholowania pojazdu, odstąpienia od tej dyspozycji oraz czy wydanie dyspozycji odstąpienia spowodowało powstanie kosztów, którymi należy obciążyć właściciela pojazdu.

I dalej SKO w W. stwierdziło, że ze znajdującej się w aktach dyspozycji usunięcia pojazdu wystawionej przez Straż Miejską wynika, że w dniu [...] kwietnia 2016 r., około godziny 13:51 wydano dyspozycję usunięcia pojazdu marki S. o nr rej. [...] i wezwano pojazd holowniczy. Około godziny 14:02 odstąpiono od usunięcia pojazdu w związku ze stawieniem się P. C. - kierującego pojazdem. Z raportu drogowego sporządzonego przez firmę O. Sp. z o.o. wynika, że od momentu przyjęcia dyspozycji usunięcia pojazdu do jej anulowania upłynęło 14 minut (od 13:51 do 14:05). W tym czasie holownik przejechał dystans 3,75 km. Zatem wydanie dyspozycji odholowania pojazdu spowodowało powstanie kosztów; potwierdza to załączona do akt sprawy faktura firmy O. sp. z o.o. z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] o obciążeniu Gminy kosztami, gdzie pod pozycją 122 odnotowano pojazd marki S. o nr rej. [...].

SKO w W. wyjaśniło przy tym, że przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie pozwalają przy orzekaniu w przedmiocie nałożenia opłaty na jakąkolwiek uznaniowość, w tym - na ustalenie wysokości kosztów związanych z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu w zależności od stopnia zawinienia, rodzaju przewinienia bądź zależnie od tego, na jakim etapie usuwania właściciel powrócił do pojazdu. Niemniej, jako wskazało, brak jest podstaw by przyjąć, że samo wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu stanowi podstawę do wydania decyzji w związku z art. 130a ust. 2a ustawy. Obowiązek taki powstaje dopiero wówczas, gdy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, następnie cofniętej, spowodowało powstanie kosztów. Obciążenie kosztami wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadku odstąpienia od tej czynności może bowiem nastąpić wyłącznie wtedy, gdy spełnione są następujące warunki:

-wydano dyspozycję usunięcia pojazdu wobec zaistnienia okoliczności wymienionych w ust. 1-2 art. 130a ustawy;

-odstąpiono od usunięcia pojazdu w związku ustaniem przyczyn uzasadniających usunięcie;

-powstały koszty związane z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu.

SKO w W. zaznaczyło następnie, że do faktycznego odholowania pojazdu wprawdzie nie doszło, jednak wezwanie holownika (i jego wyjazd) wygenerowało koszty, które zgodnie z uchwałą Rady [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2016, określono na kwotę 239 zł dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej do 3.500 kg.

W konsekwencji SKO w W. stwierdziło, że nałożona na skarżącego opłata jest zgodna z obowiązującymi przepisami. Wyjaśniło przy tym, że ponownie rozpoznając sprawę nie stwierdziło naruszenia prawa przez Prezydenta. Dodało, że na miejscu zdarzenia Strażnik Miejski wylegitymował skarżącego i spisał jego dane osobowe, natomiast trasę przebytą przez holownika ustalono na podstawie załącznika do faktury z [...]kwietnia 2016 r. nr [...].

W skardze na decyzję SKO w W. z [...] września 2019 r. skarżący wniósł o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

-art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez pominięcie ustalenia wysokości rzeczywistych kosztów związanych z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu;

-art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 10 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, tj. nieuwzględnienie w wydanej decyzji faktycznych kosztów poniesionych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu oraz zaniechanie przez organ ustalenia ich wysokości,

-art. 10 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony wobec uniemożliwienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu bezpośrednio przed wydaniem decyzji i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów,

-art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Prezydenta.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że nie kwestionuje, iż 21 kwietnia 2016 r. zaparkował pojazd w miejscu niedozwolonym, z tym jednak, że w trakcie czynności (w bardzo krótkim odstępie czasu od zaparkowania) zgłosił się do przeprowadzającego czynności Strażnika Miejskiego i wyjaśnił powody pozostawienia pojazdu w danym miejscu. Po przybyciu na miejsce czynności został poinformowany przez Strażnika, że ten "rzekomo" wydał dyspozycję usunięcia pojazdu na jego koszt. Wskazał, że w jego obecności Strażnicy nie używali technicznych środków łączności, nie był też poinformowany o faktycznej godzinie odwołania holownika i nie podpisywał żadnego dokumentu wynikającego z ww. zdarzenia. Podkreślił ponadto, że od momentu przybycia na miejsce czynności nie minęło na tyle dużo czasu, aby pojazd holujący zdążył dojechać na miejsce czynności, ani przystąpić do holowania; czasowa sekwencja zdarzeń wskazuje, iż niemożliwym było, aby holownik przebył trasę adekwatną do kwoty 239,00 zł, co więcej - nawet nie dotarł do miejsca interwencji Straży Miejskiej. Skarżący podniósł, że firmy holujące pobierają opłatę za holowanie od momentu załadunku i ruszenia z autem na lawecie. W tym przypadku nie doszło nawet do załadunku, co więcej holownik nie dotarł na miejsce, a Prezydent mimo to obciążył go kosztami jak za całą usługę holowania. Absurdalnym jest, jak podniósł, obciążanie tak wysokimi kosztami za usługę, która w ogóle nie doszła do skutku.

W odpowiedzi na skargę SKO w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z przyczyn innych niż w niej podniesione, które to Sąd wziął pod uwagę z urzędu.

Przed rozwinięciem tej oceny Sąd zauważa, że kontrolował w niniejszej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] września 2019 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...] z [...] lipca 2019 r. ustalającą wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki S. o nr rej. [...] na kwotę 239,00 zł i zobowiązującą do ich uiszczenia skarżącego.

Podstawę materialnoprawną tego orzeczenia stanowił art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10i stosuje się odpowiednio. Ten ostatni stanowi, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Zgodnie natomiast z art. 130a ust. 10h ustawy, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. W myśl art. 130a ust. 6 omawianej ustawy, wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu ustala corocznie rada powiatu w drodze uchwały.

Stosując wskazane przepisy organy orzekające w sprawie zgodnie przyjęły, że dyspozycja usunięcia pojazdu nr [...] z [...] kwietnia 2016 r., następnie cofnięta, wygenerowała koszty. Uznały jednocześnie zasadność jej wydania, wobec zaparkowania pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela (postój pojazdu w strefie znaku B36 z T24, v. art. 130a ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Przyjęły przy tym, że "sama" dyspozycja usunięcia pojazdu (następnie cofnięta) nie stanowi jeszcze podstawy do wydania decyzji "obciążającej" na podstawie art. 130a ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Jednakże w przypadku, gdy wskazana dyspozycja spowodowała powstanie rzeczywistych kosztów - niezależnie w jakiej wysokości - zachodzi podstawa do zastosowania ww. art. 130a ust. 2 omawianej ustawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, a to wobec wyjazdu holownika, który od wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do momentu jej cofnięcia przejechał dystans ponad 3 km (v. raport drogowy szczegółowy z [...] kwietnia 2016 r., od 13:51 do 14:05).

Biorąc pod uwagę zgromadzone w sprawie dowody, Sąd uznał poczynione w sprawie ustalenia za prawidłowe. Sąd stwierdza więc, że organy orzekające, kierując się prawidłowym rozumieniem ww. przepisów prawa materialnego, przeprowadziły postępowanie dowodowe we właściwym zakresie i zasadnie przyjęły, że zostały spełnione przesłanki wydania decyzji na podstawie art. 130a ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Prawidłowo przy tym zaznaczyły, dając temu wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji, że obciążenie kosztami wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadku odstąpienia od tej czynności może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) wydano dyspozycję usunięcia pojazdu wobec zaistnienia okoliczności wymienionych w ust. 1-2 art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym (w tym przypadku - ust. 1 pkt 5); 2) odstąpiono od usunięcia pojazdu w związku ustaniem przyczyn uzasadniających usunięcie (pojawienie się kierowcy i usunięcie pojazdu); 3) powstały koszty związane z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu (v. m.in. faktura firmy holującej i załącznik do niej). Zważyć jednocześnie trzeba, że prawidłowo w sprawie przyjęto, że dla zastosowania wskazanego powyżej przepisu nie ma znaczenia wysokość wygenerowanych kosztów; przepis art. 130a ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym znajduje bowiem zastosowaniem w każdym przypadku, gdy takie koszty powstały, a więc niezależnie od tego, jaka była rzeczywista ich wysokość i bez względu na okoliczności, którymi kierowała się osoba naruszająca prawo pozostawiając pojazd w miejscu niedozwolonym (por. wyrok NSA z 20.09.2019 r., sygn. akt I OSK 63/18).

W tym też kontekście Sąd nie stwierdził nieprawidłowości; Sąd przyjął bowiem, że zgromadzone wyczerpująco dowody wskazują na to, że w związku z wydaniem ww. dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, powstały koszty - związane z wyjazdem holownika. W tej zaś sytuacji, zaistniała podstawa do wydania decyzji na podstawie art. 130a ust. 2a ww. ustawy.

Niemniej badane orzeczenia nie mogły się ostać, albowiem odpadła podstawa prawna obciążenia skarżącego kwotą 239 zł.

I tak, Sąd ponownie dostrzega, że w myśl art. 130a ust. 6 omawianej ustawy, wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu ustala corocznie rada powiatu w drodze uchwały. W decyzjach wydanych w sprawie, ustalając wysokość kosztów na kwotę 239 zł powołano się na załącznik nr 2 do uchwały [...] Rady [...] z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2016 (Dz. Urz. Woj. [...] z 2016 r., poz. [...]), który określił wysokość kosztów odstąpienia od usunięcia pojazdu, którego dopuszczalna masa całkowita nie przekracza 3,5 t na 239 zł. Wskazane zapisy prawa miejscowego przytoczono prawidłowo; obowiązywały one w dacie wydania zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, a na zasadzie ww. art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym znajdowały zastosowanie sprawie.

Jednakże na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lutego 2020 r. o sygn. akt I OSK 2089/18, przestały one obowiązywać. Wyrokiem tym Sąd kasacyjny oddalił skargę kasacyjną Rady Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ("WSA") z 8 marca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1063/17. Tym ostatnim, w wyniku rozpoznania skargi Rzecznika Praw Obywatelskich na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadkach odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2016, WSA stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 1 wraz z załącznikiem nr 1, § 2 wraz z załącznikiem nr 2 oraz § 5 ustęp 2. Zatem 13 lutego 2020 r. uprawomocnił się wyrok WSA unieważniający m.in. § 2 i załącznik nr 2 do ww. uchwały, z których to wynikała orzeczona w sprawie kwota obciążająca skarżącego. Wobec tego, że stwierdzenie nieważności wywołuj skutek ex tunc, należało więc przyjąć, że w konsekwencji ww. wyroku NSA w dacie wydanych decyzji brak było podstawy prawnej ustalenia kosztów w niniejszej sprawie w ww. wysokości, tj. wynoszącej 239 zł. To też skutkować musiało uwzględnieniem skargi.

Orzekając ponownie w sprawie Prezydent obowiązany będzie wziąć pod uwagę ww. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 2089/18 i rozważyć zasadność umorzenia postępowania na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.

Orzekając o kosztach Sąd uwzględnił wniosek skarżącego, wysokość uiszczonego wpisu stosunkowego i koszty zastępstwa procesowego; te ostatnie Sąd ustalił na podstawie § 2 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).