Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 201/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 i 2, art. 16 i art. 17, art. 183 § 2 pkt 4 w zw. z art. 271 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 609/18 w zakresie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 września 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 609/18 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 20 marca 2018 r., nr 1201-IEW2.4253.54.2017.9 w przedmiocie nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 27 września 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 609/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: P.p.s.a.), oddalił skargę A. sp. z o. o. z siedzibą w K. (dalej: skarżąca/Spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: Organ/Organ odwoławczy)

z 20 marca 2018 r. w przedmiocie nadania decyzji niestatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności.

Następnie, postanowieniem z 10 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 609/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 156 § 1 i § 2 P.p.s.a. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w komparycji sentencji powołanego wyżej wyroku, w ten sposób, że w miejsce Sędziego WSA Stanisława Grzeszka wpisał Sędziego WSA Wiesława Kuśnierza.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w komparycji sentencji wyroku z 27 września 2018 r. wpisano, że w składzie zasiadali Sędziowie WSA: (1) Waldemar Michaldo - jako Przewodniczący, (2) Stanisław Grzeszek oraz (3) Jarosław Wiśniewski. Tymczasem z zarządzenia Przewodniczącego Wydziału

z 5 września 2018 r. o wyznaczeniu terminu posiedzenia niejawnego w trybie uproszczonym wynika, że do rozpoznania niniejszej sprawy zostali wyznaczeni Sędziowie WSA: (1) Waldemar Michaldo, (2) Wiesław Kuśnierz oraz (3) Jarosław Wiśniewski. Wskazując ponadto, że Sąd w prawidłowo wyznaczonym składzie rozpoznał przedmiotową sprawę, jak również akcentując, że wyrok z 27 września 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 609/18 został podpisany przez wyznaczonych do tego Sędziów WSA: Waldemara Michaldo, Wiesława Kuśnierza i Jarosława Wiśniewskiego. W tych okolicznościach Sąd pierwszej instancji uznał, że w komparycji sentencji przedmiotowego orzeczenia omyłkowo wpisano Sędziego WSA Stanisława Grzeszka w miejsce Sędziego WSA Wiesława Kuśnierza. Dlatego też sprostowanie powyższej omyłki stało się dopuszczalne i konieczne

w trybie art. 156 § 1 i § 2 P.p.s.a.

Pismem z 20 stycznia 2019 r. prokurent Spółki, niebędący profesjonalnym pełnomocnikiem, wniósł zażalenie na przedmiotowe postanowienie, zaskarżając je w całości i zarzucając Sądowi pierwszej instancji rażące naruszenie art.

156 § 1 oraz § 2 P.p.s.a przez jego wadliwe zastosowanie i uznanie, że zmiana w treści wyroku co do osoby sędziego stanowi oczywistą omyłkę pisarską, tymczasem zmiana ta została dokonana z naruszeniem art. 16 i art. 17 P.p.s.a., co w konsekwencji może prowadzić do nieważności postępowania w sprawie (z uwagi na treść art. 183 § 2 pkt. 4 P.p.s.a. w zw. z art. 271 pkt. 1 P.p.s.a), albowiem waga tego uchybienia Sądu pierwszej instancji nie mieści się w definicji "oczywistej omyłki", którą obejmuje dyspozycja powołanego przepisu, co skutkuje poważnym naruszeniem prawa, albowiem uchybienie to nie może być konwalidowane w sposób w jaki uczynił to z urzędu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

W uzasadnieniu zażalenia wprost podniesiono, że sprostowanie orzeczenia sądowego jest konstrukcją procesową, która ma na celu naprawienie jego wadliwości przez nadanie mu takiego brzmienia, jakie sąd zamierzał, która jednocześnie nie może prowadzić do zmiany lub uchylenia tego orzeczenia, co jest dopuszczalne tylko w drodze jego zaskarżenia środkiem odwoławczym.

Z tego też względu przedmiotem sprostowania mogą być wyłącznie ujawnione w orzeczeniu niedokładności, błędy pisarskie lub rachunkowe albo inne oczywiste omyłki, przy czym chodzi tu jedynie o omyłki sądu, nie zaś pomyłki popełnione przez strony postępowania. Niedokładność lub omyłka może dotyczyć np. oznaczenia stron czy innych uczestników postępowania, oznaczenia (daty, znaku, sygnatury) zaskarżonego aktu lub czynności oraz nazwy organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność, przy czym nieprawidłowości te muszą mieć charakter oczywisty.

Powyższe zdaniem skarżącej wynika z faktu, że skład sędziowski na posiedzeniu lub rozprawie jest szczegółowo uregulowany w ustawie - zaś wadliwości i skutki naruszenia tych zasad powodują nieważność postępowania, o czym stanowi art. 183 § 2 pkt. 4 P.p.s.a. w zw. z art. 271 pkt 1 P.p.s.a.

Dlatego zmiana składu orzekającego może bowiem nastąpić wyłącznie z przyczyn losowych, albo gdy sędzia nie może uczestniczyć w składzie orzekającym z powodu przeszkód prawnych. Innymi słowy zmiana w zakresie składu sądu jest zbyt istotnym elementem badania prawidłowości orzekania, by można było przyjąć, że w okolicznościach sprawy doszło w tym zakresie do oczywistej omyłki. W ocenie Spółki tego rodzaju działanie jest sprzeczne z prawem i prowadzi do nieważności postępowania w sprawie, gdyż sprostowanie nie jest środkiem prawnym, które może prowadzić do istotnej zmiany treści rozstrzygnięcia.

Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw, dlatego podlegało oddaleniu.

Naczelny Sąd administracyjny w składzie orzekającym zasadniczo podziela wywody skarżącej, wadliwe są natomiast wnioski jakie skarżąca z tych wywodów wyprowadza, jak również próżne skutki, jakich Spółka upatruje w zaskarżonym postanowieniu, a przede wszystkim w wyroku z 27 września 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 609/18, którego sentencję zaskarżonym orzeczeniem sprostowano, a którego to stwierdzenia nieważności domaga się w istocie poprzez podniesione zarzuty skarżąca. Zarzuty te nie są jednak zasadne.

Po pierwsze skarżąca błędnie utożsamia ze sobą sprostowanie przez sąd administracyjny w trybie art. 156 § 1 i 2 P.p.s.a. imienia i nazwiska sędziego w komparycji sentencji orzeczenia - ze zmianą składu orzekającego w rozumieniu art. 17 § 2 w zw. z § 1 P.p.s.a. i błędnie przypisuje tym zmianom skutki jakie pociąga za sobą sytuacja, w której skład sądu orzekającego jest sprzeczny z przepisami prawa w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a., co prowadzi do nieważności postępowania.

Po drugie skarżąca błędnie wywodzi, że sprostowanie komparycji sentencji wyroku, w takim zakresie jak wyżej, jest niedopuszczalne, gdyż prowadzi do zmiany "treści rozstrzygnięcia".

Ponieważ wnoszący zażalenie prokurent Spółki nie jest profesjonalnym pełnomocnikiem, zaś Sąd pierwszej instancji w swym uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności tej nie uwzględnił, przedstawiając w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia syntetyczną argumentację prawniczą, to Naczelny Sąd Administracyjny kierując się zasadą wyrażoną w art. 6 P.p.s.a., uznał za stosowne wyjaśnić skarżącej na wstępie kilka istotnych kwestii.

W nauce postępowania administracyjnego i sadowoadministarcyjnego przyjmuje się, że postępowanie sądowadministracyjne stanowi regulowany prawem procesowym ciąg czynności procesowych sądu administracyjnego i innych podmiotów tego postępowania, podjętych w celu rozstrzygnięcia sporu o zgodność z prawem działania bądź zaniechania działania przez organ administracji publicznej. Przez czynności procesowe należy natomiast rozumieć czynności podjęte przez podmiot postępowania sądowoadministracyjnego w formie treści i trybie regulowanym prawem procesowym, których celem jest wywołanie skutków prawnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Czynności procesowe obejmują czynności: stron, uczestników postępowania oraz sądu - przy czym w tym ostatnim przypadku należy pod tym pojęciem rozumieć wszelkie czynności sądu lub jego organów zastępczych, względnie pomocniczych, które według obowiązującej ustawy procesowej mogą wywrzeć skutki prawne dla procesu. Czynności te muszą jednakże spełniać trzy kryteria, a mianowicie muszą być dokonywane przez Sąd w formie uregulowanej prawem oraz zostać podjęte w postępowaniu wobec stron lub uczestników postępowania (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sadowoadministracyjne, Warszawa 2010, s. 400-403, por. też W. Siedlecki, Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 1972, s. 202).

Sprowadzając powyższe na grunt niniejszej sprawy celem zbadania ciągu czynności procesowych, które poprzedzały wydanie wyroku z 27 września

2018 r., sygn. akt I SA/Kr 609/18, a który to zabieg prowadzi do zbadania przesłanek z art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. - należy odnotować, że w myśl art. 16 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów, z zastrzeżeniem § 2 i 3, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Na posiedzeniu niejawnym, w myśl § 2 omawianego przepisu, Sąd administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, chyba że ustawa stanowi inaczej - co miało miejsce w niniejszej sprawie na podstawie art. 120 P.p.s.a., który stanowi, że w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

W tym właśnie trybie rozpoznawana sprawa została skierowana na termin posiedzenia niejawnego do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie zarządzenia przewodniczącego wydziału - Sędziego WSA Bogusława Wolasa z 5 września 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 609/18 (zob. k. 94 akt sądowych). Zarządzenie w tym przedmiocie zostało wydanie na podstawie art. 17 § 1 P.p.s.a., który to przepis stanowi, że wyznaczanie składu orzekającego do rozpoznania sprawy na rozprawie lub na posiedzeniu niejawnym określają regulaminy wewnętrznego urzędowania sądów administracyjnych, wydane na podstawie odrębnej ustawy - ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 poz. 2167 ze zm.).

Z przedmiotowego zarządzenia, którego prawidłowości skarżąca nie kwestionowała, wynika, że do rozpoznania niniejszej sprawy zostali wyznaczeni Sędziowie WSA: (1) Waldemar Michaldo, (2) Wiesław Kuśnierz oraz (3) Jarosław Wiśniewski. Jednocześnie z akt sprawy w żaden sposób nie wynika, aby doszło do zmiany wyznaczonego wyżej składu sądu w rozumieniu art. 17 § 2 w zw. z art.

16 § 1. Ponadto pod wydaną sentencją z 27 września 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 609/18 widnieją podpisy składu sędziów wyznaczonych do orzekania w sprawie (zob. sentencja orzeczenia k. 95 akt sądowych). Okoliczność tę stwierdzono dodatkowo na znajdującym się w aktach sprawy odpisie sentencji orzeczenia, w którym stwierdzono, że na oryginale widnieją właściwe podpisy (zob. k. 101 akt sądowych). Wreszcie również pod uzasadnieniem orzeczenia podpisali się wyznaczeni do orzekania sędziowie (zob. k. 126 akt sądowych).

W tych okolicznościach należało uznać, że ciąg czynności procesowych w znaczeniu w jakim oba pojęcia zdefiniowano na wstępie nie budzi wątpliwości, jest niewadliwy i nie został w żaden sposób przerwany, co z mocy ustawy powoduje, że czynności podjęte przez podmiot postępowania sądowo-administracyjnego (Sąd w prawidłowo wyznaczonym składzie) w formie, treści i trybie regulowanym powołanymi wyżej przepisami procesowymi wywołały skutki prawne w postępowaniu sądowoadministracyjnym, określone w formule rozstrzygnięcia stanowiącej tenor sentencji wyroku. Formuła tego rozstrzygnięcia związała Sąd (prawidłowo wyznaczony skład tego sądu) z chwilą jego podpisania. W myśl bowiem art. 144 P.p.s.a. sąd jest związany wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia, a jeżeli wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym - od podpisania sentencji wyroku. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Z tych przyczyn pierwsza z podnoszonych przez skarżącą kwestii okazała się bezzasadna, w niniejszej sprawie nie doszło bowiem do sytuacji, w której skład sądu orzekającego, którego członkowie złożyli podpisy pod sentencją zaskarżonego wyroku był sprzeczny z przepisami prawa w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a., co miało prowadzić do nieważności postępowania głównego.

Przechodząc do drugiej kwestii, tj. sprostowania sentencji wyroku - odnotowania wymaga, że sentencja przedmiotowego wyroku w swej komparycji bezspornie zawierała błędne oznaczenie imienia i nazwiska jednego z sędziów. W pozostałym zakresie sentencja zaskarżonego orzeczenia zawiera wszystkie przewidziane w przepisach procesowych elementy formalne, które były pozbawione wad, tj.: oznaczenie sądu, prawidłowe wpisane imiona i nazwiska pozostałych dwóch sędziów, protokolanta, datę i miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, imię i nazwisko lub nazwę skarżącej, przedmiot zaskarżenia oraz rozstrzygnięcie sądu (art. 138 P.p.s.a.).

Ponieważ komparycja sentencji - wbrew przekonaniu skarżącej - nie zawiera rozstrzygnięcia o żądaniach stron, a jedynie określa strony tego postępowania, czy m.in. jego przedmiot, to co do zasady należy przyjąć, że niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki w rozumieniu art.

156 § 1 P.p.s.a. popełnione w komparycji sentencji podlegają sprostowaniu w trybie art. 156 § 2 P.p.s.a., o ile nie rzutują one na formułę rozstrzygnięcia (tenor). Sprostowanie jest zatem możliwe wówczas, gdy omyłka wynika wprost z orzeczenia, w sposób pozwalający na jej natychmiastowe rozpoznanie i nie prowadzi do zmiany podmiotu lub przedmiotu postępowania (zob. szerzej postanowienie NSA z 6 września 2017 r., sygn. akt I FZ 194/17 i powołane tam orzecznictwo; zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 375).

Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie ulega zatem wątpliwości, że oczywistą omyłką w rozumieniu powołanych wyżej przepisów, była sytuacja, w której przy sporządzaniu komputerowego wydruku sentencji wyroku przy pomocy edytora tekstów, w komparycji sentencji wyroku z 27 września 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 609/18, w oznaczeniu składu orzekającego błędnie wpisano "Stanisław Grzeszek" zamiast prawidłowo "Wiesław Kuśnierz" (zob. postanowienie NSA z 11 grudnia 2020 r., sygn. akt I FSK 1924/17, zob. też wyrok NSA z 1 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1923/15 i powołane tam orzecznictwo oraz literatura dotyczące dopuszczalności rektyfikacji aktów administracyjnych w sytuacji wyraźnej rozbieżności miedzy sentencją a uzasadnieniem rozstrzygnięcia).

Ponieważ jak słusznie podniosła skarżąca - sprostowanie wyroku nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia, a taka sytuacja nie miała miejsca, to zarzut ten podlegał oddaleniu.

Reasumując należy uznać, że skoro z prawidłowych wywodów na temat dopuszczalnego zakresu sprostowania orzeczeń sądów administracyjnych w trybie art. 156 § 1 i 2 P.p.s.a. - skarżąca wyprowadziła błędne wnioski, utożsamiając ze sobą sprostowanie imienia i nazwiska sędziego w komparycji sentencji orzeczenia, ze zmianą składu orzekającego w rozumieniu art. 17 § 2 w zw. z § 1 P.p.s.a., w czym po pierwsze upatrywała nieważności postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a., po drugie zaś zmiany "treści rozstrzygnięcia", to związane takimi motywami wniesionego zażalenia zarzuty o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 156 § 1 oraz § 2, art. 16 i art. 17 oraz art. 183 § 2 pkt 4 w zw. z art. 271 pkt 1 P.p.s.a nie mogły odnieść zamierzonych skutków.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

-----------------------

4