Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1866/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
article: art. 5 ust. 1 pkt 9, 32, 50, 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. T. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 126/17 w sprawie ze skargi Z. T. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozbiórki budynku oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 126/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę Z. T. J. ("skarżący") na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozbiórki budynku.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał na następujące ustalenia faktyczne.

Pismem z [...] sierpnia 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. przekazał Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. pismo skarżącego z dnia [...] sierpnia 2016 r. informujące o samowoli budowlanej Zarządu Mienia Komunalnego w B. polegającej na rozbiórce, bez stosownego pozwolenia organu architektoniczno-budowlanego, pawilonu handlowego usytuowanego na nieruchomości o numerze geodezyjnym [...], położonej w B. przy ul. [...], obr. [...]. W dacie złożenia sygnalizacji o samowoli budowlanej skarżący nie miał tytułu prawnego do rozebranego budynku, gdyż prawomocnym od dnia [...] kwietnia 2013 r. wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. akt I C 1636/12, wydanym w sprawie o wydanie nieruchomości, nakazano mu, oraz E. J., aby przywrócili do stanu pierwotnego nieruchomość o nr [...] położoną w Białymstoku przy ul. [...] poprzez usunięcie obiektu handlowego, i uporządkowanie terenu oraz by wydali tę nieruchomość Gminie B. – Zarządowi Mienia Komunalnego w B.

W dacie złożenia sygnalizacji o samowoli budowalnej pozostawało natomiast w toku prowadzone przez Prezydenta Miasta B., działającego jako organ administracji architektoniczno-budowlanej, postępowanie administracyjne z wniosku Z. T. J. z dnia [...] września 2015 r. o udzielenie pozwolenia na rozbiórkę pawilonu handlowego w celu wykonania opisanego wyżej wyroku sądu cywilnego o wydanie nieruchomości. Dwie pierwsze decyzje organu I instancji, tj. odmawiająca udzielenia pozwolenia na rozbiórkę budynku z dnia [...] listopada 2015 r. i druga, umarzająca postępowanie z wniosku o rozbiórkę budynku z dnia [...] marca 2016 r., zostały uchylone przez Wojewodę [...] w toku postępowań odwoławczych decyzjami z dnia [...] stycznia 2016 r. i [...] maja 2016 r. Skarżący złożył wniosek do organu architektoniczno-budowlanego o pozwolenie na rozbiórkę pawilonu handlowego w celu wykonania wyroku sądu cywilnego wtedy, gdy toczyło się już wszczęte przez wierzyciela, tj. Zarząd Mienia Komunalnego w B., cywilne postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikom Z. T. J. oraz E. J., zmierzające do wyegzekwowania obowiązku opróżnienia nieruchomości i wydania jej wierzycielowi. Gmina B. – Zarząd Mienia Komunalnego w B. została, postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku wydanym dnia 11 września 2015 r. w sprawie o sygn. akt II Co 4360/14, umocowana do wykonania na koszt dłużników, tj. skarżącego i E. J. obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. I C 1636/12, nakazującego wydanie nieruchomości, poprzedzone usunięciem pawilonu handlowego.

Postępowanie administracyjne w sprawie zarzuconej Gminie samowoli budowlanej zakończyła w pierwszej instancji decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w B. z dnia [...] października 2016 r., Nr [...], umarzająca postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że już w momencie wznoszenia spornego pawilonu handlowego w 1983 r., zrealizowanego na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] marca 1983 r. udzielonego A. J., było wiadome, że obiekt powstanie jako tymczasowy, tj. na dziesięcioletni okres dzierżawy nieruchomości. Tymczasowość budynku wynikała z pozwolenia na budowę, więc rozebranie budynku po upływie okresu jego użytkowania wynikającego z pozwolenia na budowę nie było samowolą budowlaną. Organ zauważył przy tym, że w dacie wydania decyzji budynek już nie istniał. Z tych przyczyn postępowanie w sprawie uznał za bezprzedmiotowe.

Odwołanie od tej decyzji wniósł Z. T. J., który obok Gminy B. – Zarządu Mienia Komunalnego, był traktowany jako strona administracyjnego postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego w sprawie zarzuconej samowoli budowlanej.

Odwołanie nie zostało uwzględnione. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po jego rozpatrzeniu, decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

W decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, organ odwoławczy stwierdził, że Zarząd Mienia Komunalnego w B. nie działał w warunkach samowoli budowlanej albowiem legitymował się prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego obligującym do usunięcia spornego obiektu budowlanego z nieruchomości stanowiącej własność Gminy B. Kwestie związane z zakresem i sposobem wykonanej rozbiórki należą do materii prawa cywilnego, a roszczenia na tym tle powstałe mogą być dochodzone przed sądem powszechnym. Organ drugiej instancji podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego zarówno z uwagi na brak przedmiotu rozbiórki, jak również brak kompetencji organów nadzoru budowlanego do oceny prawidłowości przeprowadzonej egzekucji wyroku sądu powszechnego.

We wniesionej do sądu administracyjnego skardze na powyższą ostateczną decyzję organu nadzoru budowlanego, Z. T. J. powtórzył zarzuty odwołania, częściowo je uzupełniając.

W merytorycznym rozstrzygnięciu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wskazał, że dostrzegł z urzędu, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi, że organy nadzoru budowlanego obu instancji pominęły potrzebę oceny legitymacji skarżącego do posiadania statusu strony w postępowaniu prowadzonym w sprawie samowoli budowlanej w sytuacji, gdy okoliczności sprawy wskazywały na oczywisty brak takiego statusu i narzucały potrzebę oceny interesu prawnego do uczestniczenia skarżącego w postępowaniu na prawach strony. Dostrzeżenie jednak błędnego przypisania skarżącemu statusu strony postępowania administracyjnego nie pozwoliło Sądowi na uchylenie zaskarżonej decyzji, ponieważ byłoby to równoznaczne z pogorszeniem sytuacji prawnej skarżącego, a temu sprzeciwia się zakaz reformationis in peius.

Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie samowoli budowlanej, tak jak każde inne postępowanie administracyjne, powinno toczyć się z udziałem właściwie określonego kręgu stron. W niniejszej sprawie zarówno inwestorem spornych robót budowlanych rozbiórkowych, jak i sprawcą samowoli budowlanej, a jednocześnie zarządcą rozebranego budynku i podmiotem wykonującym uprawnienia właścicielskie do nieruchomości zabudowanej spornym budynkiem, był Zarząd Mienia Komunalnego w B. Żadnych praw do terenu inwestycji o charakterze prawnorzeczowym nie miał, i nie ma, skarżący Z. T. Ji. Jest to w sprawie fakt bezsporny.

Z akt administracyjnych i akt sprawy cywilnej o sygn. akt I C 1636/12 Sądu Rejonowego w Białymstoku, z których sąd dopuścił dowód (vide zapis w protokole rozprawy, k. 105 akt sądowych) wynika, że skarżący od [...] września 2014 r. nie dysponował również uprawnieniem do terenu inwestycji o charakterze obligacyjnym. Ostatnia umowa dzierżawy nieruchomości przy ul. [...] (działki o nr [...]) zawarta miedzy Gminą B. a skarżącym to umowa z dnia [...] czerwca 2014 r., oddająca skarżącemu nieruchomość w dzierżawę na okres 3 miesięcy od [...] czerwca 2014 r. do [...] września 2014 r. w celu przeprowadzenia przez skarżącego rozbiórki spornego obiektu handlowego i zrealizowania wyroku eksmisyjnego orzeczonego wobec skarżącego przez Sąd Rejonowy w Białymstoku w sprawie o sygn. akt I C 1636/12.

Ponadto, w ocenie sądu pierwszej instancji, nie ulega również wątpliwości, że skarżący nie miał, i nie ma, uprawnień właścicielskich do nieruchomości sąsiadujących z terenem inwestycji, a zatem nie należy do kręgu osób trzecich, których interesy podlegają ochronie w procesie inwestycji z mocy art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowalnego i dają podstawę do uzyskania statusu strony postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Ocena zasadności ewentualnych roszczeń skarżącego o zwrot nakładów na nieruchomość należy do sądu cywilnego, a sama potencjalna możliwość wystąpienia z takim roszczeniem w przyszłości nie jest równoznaczna z uzyskaniem uprawnień do bycia stroną postępowania administracyjnego.

Powyższe oznacza, że traktowanie przez organy nadzoru budowlanego skarżącego jako strony postępowania administracyjnego było niewłaściwe. Uchyleniu jednak zaskarżonej decyzji w celu stwierdzenia niedopuszczalności podmiotowej odwołania wniesionego przez skarżącego sprzeciwia się zakaz pogarszania przez sąd administracyjny sytuacji prawnej skarżącego. Z drugiej strony, traktowanie przez organy skarżącego jako strony postępowania administracyjnego dało mu legitymację skargową i obligowało sąd administracyjny do dokonania oceny zaskarżonej decyzji również poprzez pryzmat prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.

Sąd pierwszej instancji zgodził się z zarzutem skarżącego co do błędnego stanowiska organów nadzoru budowlanego w zakresie braku potrzeby ubiegania się przez Zarząd Mienia Komunalnego w B. o udzielenie mu przez organ architektoniczno-budowlany pozwolenia na wykonanie robót budowlanych rozbiórkowych przed przystąpieniem do robót rozbiórki. Rozbiórka obiektu budowlanego położonego na obszarze ochrony konserwatora zabytków, niezależnie od tego czy miałby on charakter tymczasowy, czy nie, wymaga uzyskania pozwolenia na budowę na mocy art. 31 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (argumentum a contrario).

Usunięcie skutków samowolnych robót budowlanych rozbiórkowych następuje w trybie procedury naprawczej przewidzianej art. 50-51 Prawa budowalnego. Przepisy procedury naprawczej stosuje się bowiem do robót budowalnych innych niż budowa obiektu budowlanego. Restytucja samowolnej rozbiórki obiektu budowalnego polega na obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego, w tym wypadku polegać miałaby na nakazie odbudowy rozebranego budynku. Nakaz taki zaś pozostawałby w sprzeczności z orzeczonym wyrokiem sądu cywilnego obowiązkiem rozebrania budynku. Zdaniem Sądu zatem, zaskarżona decyzja mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, ponieważ naruszenie prawa materialnego przez organy nie miało wpływu na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Z. T. J., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie koszów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

– art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 2 p.p.s.a. i w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie mógł być stroną postępowania w sprawie samowoli budowlanej i oddalenie skargi z uwagi na zakaz wydawania orzeczenia na niekorzyść skarżącego,

II. przepisów prawa materialnego, tj.:

– art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.) Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi konieczność wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, mimo że budynek nie został w całości rozebrany, a rozbiórka nie została zakończona i w każdym momencie może być kontynuowana,

– art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego poprzez błędne przyjęcie, że wyrok sądu cywilnego, uprawniający do wykonania zastępczego rozbiórki na koszt dłużnika, wyłącza obowiązek restytucji samowolnej rozbiórki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż objęte nią orzeczenie Sądu pierwszej instancji, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, nie tylko wtedy, gdy nie ma usprawiedliwionych podstaw, ale także wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Orzeczenie odpowiada prawu, mimo błędnego uzasadnienia, gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu, sentencja nie uległaby zmianie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 207/04, ONSAiWSA 2005, nr 5, poz. 101; B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009). Taka sytuacja, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaistniała w tej sprawie.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy dodać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie.

Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., tj. na naruszeniu prawa materialnego oraz na naruszeniu przepisów postępowania. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego.

Ma rację skarżący kasacyjnie co do naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym skarżący kasacyjnie nie powinien być uznany za stronę postępowania administracyjnego, było błędne.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 678/17, LEX nr 2 641 434).

Z kolei na podstawie art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, a uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (art. 50 § 1 p.p.s.a.). Przy czym w odróżnieniu od interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, interes prawny skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. może być oparty nie tylko na przepisach prawa materialnego, ale może wynikać również z przepisów prawa procesowego. Adresat decyzji administracyjnej, niezależnie od tego czy decyzja ta dotyczy jego interesu opartego na przepisach prawa materialnego, czy też wyłącznie takiego, który wynika z faktu błędnego uznania go przez organ prowadzący postępowanie za stronę postępowania, ma interes prawny umożliwiający mu zakwestionowanie tej decyzji w drodze skargi do sądu administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2082/16, LEX nr 2 539 766).

Natomiast w postępowaniu prowadzonym w oparciu o przepisy Prawa budowlanego, interes prawny, uprawniający do uznania danego podmiotu za jego stronę, reguluje art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, stanowiący wobec regulacji art. 28 k.p.a. lex specialis. Zgodnie z nim stroną postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę jest ten, kto jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym, zarządcą nieruchomości pozostającą w obszarze oddziaływania obiektu. Definicja obszaru oddziaływania została uregulowana w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego – przez obszar ten należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu.

W odniesieniu do czynności związanych m.in. z rozbiórką obiektu budowlanego, na podstawie art. 52 Prawa budowlanego, stroną takiego postępowania jest inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, przy poszanowaniu występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego).

W niniejszej sprawie Gmina B. – Zarząd Mienia Komunalnego jest właścicielem gruntu i wykonawcą (w zastępstwie m.in. za skarżącego) rozbiórki obiektu budowalnego, usytuowanego na działce nr [...], z kolei skarżący kasacyjnie nie ma żadnych praw do działki o nr [...], nie jest też właścicielem sąsiedniej nieruchomości. Skarżący kasacyjnie jednak, na podstawie Prawa budowlanego, jest inwestorem (wszedł w prawa inwestora po A. J.), a więc ma przymiot strony w postępowaniu dotyczącym rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Wynika to również z przepisów prawa cywilnego, w oparciu o które Sąd Rejonowy w Białymstoku, w wyroku z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. akt I C 1636/12, nakazał m.in. skarżącemu przywrócenie działki o nr [...] do stanu pierwotnego. Dodać należy, że na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Choć wymaga podkreślić, że w związku z wszczętym postępowaniem egzekucyjnym, prowadzonym przez Sąd Rejonowy w Białymstoku pod sygn. akt II Co 4360/14, skarżący kasacyjnie nie mógłby już wykonać rozbiórki.

Z powyższego wynika zatem, że Z. T. J. był stroną postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r., a więc działanie organów należało uznać za prawidłowe, a jego ocenę dokonaną przez sąd pierwszej instancji – za wadliwą.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił także argumentacji sądu pierwszej instancji w odniesieniu do trybu prowadzonego w sprawie postępowania rozbiórkowego.

Pawilon handlowy, którego rozbiórki dotyczyło przedmiotowe postępowanie, został wybudowany na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 1983 r., Nr [...], na wniosek ówczesnego inwestora, A. J., przy czym w decyzji zastrzeżono, że pozwolenie wydano na dziesięć lat (w związku z umową dzierżawy z dnia [...] marca 1983 r.), z prawem skrócenia tego terminu w przypadku konieczności przeznaczenia terenu dzierżawionego na cele publiczne lub związane z realizacją narodowych planów gospodarczych.

Decyzję tę wydano w oparciu o art. 29 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229, "Prawo budowlane z 1974 r.") oraz § 43 i 44 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. (Dz. U. nr 8, poz. 48 ze zm.). Zgodnie z powyższymi przepisami, skoro decyzja z dnia 23 marca 1983 r. określała czas, na jaki została wydana (dziesięć lat) to przedmiotowy pawilon handlowy należało zakwalifikować jako obiekt budowlany tymczasowy (§ 43 ust. 2 pkt 4 ww. rozporządzenia), a co za tym idzie – jako obiekt budowlany przewidziany do rozbiórki po upływie tego okresu na każde żądanie właściwego organu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1862/15, LEX nr 2 283 814).

W konsekwencji, Gmina B. – Zarząd Mienia Komunalnego, nie działała w warunkach samowoli budowlanej. Przede wszystkim, Gmina legitymowała się prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego, Wydział I Cywilny, w Białymstoku z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. akt I C 1636/12, w sprawie o wydanie nieruchomości. Wyrokiem tym nakazano Z. T. J. i E. J. przywrócenie stanu poprzedniego przez usunięcie obiektu handlowego, uporządkowanie terenu i wydanie Gminie B. nieruchomości o nr [...]. Jak wskazano wcześniej, wyrok ten, na podstawie art. 365 § 1 k.p.c., wiąże także inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publiczne. Ponadto, postanowieniem z dnia 11 września 2015 r. Sąd Rejonowy w Białymstoku, II Wydział Cywilny, udzielił umocowania Gminie B. – Zarządowi Mienia Komunalnego do wykonania na koszt skarżącego obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego (ww. wyrok z dnia 12 listopada 2012 r.). Skoro więc Gmina B. została wyznaczona jedynie do wykonania rozbiórki (do wyegzekwowania nałożonego na inwestora-skarżącego obowiązku, w jego imieniu i na jego koszt), to zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami, z uwagi na tymczasowy charakter obiektu budowlanego, nie musiała występować o pozwolenie na rozbiórkę przedmiotowego obiektu. W takiej sytuacji można było jedynie wszcząć postępowanie egzekucyjne, a następnie wykonać rozbiórkę na koszt dłużnika, co też miało miejsce w sprawie. Dodać należy, że ewentualne kwestie związane z zakresem przeprowadzonej rozbiórki, do których odniósł się w skardze kasacyjnej skarżący, należą do materii prawa cywilnego, a spory w tym zakresie należy kierować na drogę postępowania sądowego przed sądem powszechnym.

Na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przyjmuje się, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej) będącego przedmiotem postępowania, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2579/17, LEX nr 2 493 501 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1141/17, LEX nr 2 655 750).

Jak wynika z akt sprawy, ww. postępowanie egzekucyjne zakończyło się, a więc mają rację organy nadzoru budowlanego, że postępowanie w sprawie rozbiórki przedmiotowego pawilonu handlowego należało umorzyć z powodu jego bezprzedmiotowości z uwagi na to, że budynek na działce przy ul. [...] w B. został rozebrany. Dodatkowo, organy były związane prawomocnym orzeczeniem sądu – jak wskazano wcześniej, Gmina B. nie działała w warunkach samowoli budowlanej, wykonując rozbiórkę na koszt skarżącego, ponieważ podjęła czynności zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego, Wydział I Cywilny, w Białymstoku z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. akt I C 1636/12, w sprawie o wydanie nieruchomości.

Tym samym, podnoszone przez skarżącego kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa materialnego są niezasadne.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.