Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 193/98
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2000-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 624  Powszechny obowiązek obrony kraju
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Powszechny obowiązek obrony
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 1 pkt 4, art. 19 pkt 1
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Teza: W świetle uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. /III ZP 9/99/, w której SN stwierdził, że: "Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby /inwalidztwa/ ze służbą wojskową", trafny jest podniesiony w rewizji nadzwyczajnej zarzut, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 16 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 19 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

TEZY

W świetle uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. /III ZP 9/99/, w której SN stwierdził, że: "Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby /inwalidztwa/ ze służbą wojskową", trafny jest podniesiony w rewizji nadzwyczajnej zarzut, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 16 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 19 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Włodzimierza Skoniecznego po rozpoznaniu sprawy ze skargi Bartosza K. na decyzję Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia 8 sierpnia 1996 r. , (...) w przedmiocie ustalenia związku pomiędzy chorobą a służbą wojskową na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 22 maja 1998 r., II SA/Wr 1257/97 - uchyla zaskarżony wyrok i odrzuca skargę.


UZASADNIENIE

Skarżący - Bartosz K. odbywał zasadnicza służbę wojskową w okresie od 4 marca 1997 r., do której został skierowany na podstawie orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej w Ś. z dnia 11 kwietnia 1996 r. (...), ponieważ uznała go ona za zdolnego do służby wojskowej i zaliczyła do kategorii "A". Po upływie około trzech tygodni od dnia wcielenia do służby wojskowej skarżący przeziębił się i zachorował, w konsekwencji czego był poddany leczeniu szpitalnemu począwszy od dnia 7 kwietnia 1997 r. nieprzerwanie aż do dnia 28 lipca 1997 r. Orzeczeniem z dnia 19 czerwca 1997 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. rozpoznała u skarżącego trzy schorzenia /tzw. blok przedsionkowo-komorowy II stopnia typu II - przemijający, z poronnymi zespołami MAS, które znacznie upośledzają sprawność ustroju, tzw. wypadanie płatków zastawki mitralnej, które nie upośledza sprawności ustroju, oraz podejrzenie zapalnego uszkodzenia mięśnia sercowego/, stwierdzając równocześnie, że wymienione schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową, ale w rezultacie tego uznała skarżącego za trwale niezdolnego do służby wojskowej i zaliczyła go do kategorii "E". W odwołaniu od tego orzeczenia skarżący zakwestionował tę jego część, w której Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska stwierdziła brak związku przyczynowego pomiędzy jego schorzeniami a odbywaną przez niego służbą wojskową. Okręgowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. decyzją z dnia 8 sierpnia 1997 r. utrzymała w mocy orzeczenie, przy czym stwierdziła, że odbywana przez skarżącego służba wojskowa nie miała wpływu na powstanie lub ujawnienie się stwierdzonych u niego schorzeń. W skardze na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) skarżący ponownie podniósł, że utracił on zdrowie w czasie pełnienia zasadniczej służby wojskowej i wnosił o przyznanie renty inwalidzkiej wojskowej. W odpowiedzi na skargę, przewodniczący Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. przyznał, że zaskarżona decyzja tej Komisji jest błędna i orzeczenie to powinno zostać uchylone. Naczelny Sąd Administracyjny (...) wyrokiem z dnia 22 maja 1998 r. /II SA/Wr 1257/97/ uchylił zaskarżoną decyzję Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia 8 sierpnia 1996 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia 19 czerwca 1997 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził w szczególności, że: po pierwsze - zaskarżone orzeczenia obu komisji lekarskich są decyzjami administracyjnymi, a komisje te powołane są do orzekania o stopniu uszczerbku na zdrowiu żołnierza wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej albo wskutek choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej /art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową - Dz.U. nr 53 poz. 342 - powoływanej nadal jako: ustawa o świadczeniach odszkodowawczych; art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin - t.j. Dz.U. 1983 nr 13 poz. 68 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o zaopatrzeniu inwalidów wojennych; art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin - t.j. Dz.U. 1994 nr 10 poz. 36 - powoływana nadal jako: ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy/; po drugie - uznał właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpoznawania skarg na orzeczenia wojskowych komisji lekarskich, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. 1992 nr 4 poz. 16 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o powszechnym obowiązku obrony/, a to na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o NSA/, wskazując, że stanowisko takie zgodne jest z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1998 r. /OPS 8/97 - ONSA 1998 Nr 2 poz. 39/; po trzecie - stanął na stanowisku, że obowiązkiem komisji lekarskich w danym wypadku było dokładne wyjaśnienie, czy stwierdzone u skarżącego schorzenia mogły być następstwem jego udziału w ćwiczeniach terenowych odbywanych w niesprzyjających warunkach pogodowych, a w wypadku negatywnych ustaleń komisja lekarska powinna wskazać przesłanki, które wykluczają taki związek.

Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 15 grudnia 1998 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) z dnia 22 maja 1998 r. /II SA/Wr 1257/97/, zarzucając mu rażące naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 19 i art. 22 ust. 1 ustawy o NSA, a w konsekwencji na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, iż: po pierwsze - powołana przez Sąd uchwała, która miała uzasadniać właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego dla rozpoznania skargi w niniejszej sprawie, została wydana w odmiennym stanie faktycznym, pomimo, że również dotyczyła orzeczeń wojskowych komisji lekarskich; po drugie - w rozpoznawanej sprawie zakres sądowej kontroli "określa zarówno treść odwołania od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z 19 czerwca 1997 r., w którym odwołujący podkreślił, że odwołanie dotyczy punktu 9 tegoż orzeczenia określającego związek rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskowa, jak i treść skargi, w której skarżący wnosił o ponowne rozpoznanie sprawy w celu ustalenia, że utrata zdrowia nastąpiła w czasie pełnienia zasadniczej służby wojskowej, a w konsekwencji tego domagał się przyznania renty inwalidzkiej wojskowej i odszkodowania"; w tej sytuacji należało więc przyjąć, że "wydane przez wojskowe komisje lekarskie orzeczenia o zdolności do służby wojskowej w punkcie 8 są prawomocne"; po trzecie - orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej nie może być traktowane jako decyzja organu administracji państwowej w rozumieniu art. 104 Kpa, ponieważ nie rozstrzyga ono 0 istocie roszczenia osoby zainteresowanej, ale zawiera ono jedynie "wiążącą wypowiedź zespołu lekarzy - członków komisji lekarskiej o pewnych elementach niezbędnych dla wydania decyzji adresowanej do zainteresowanego"; po czwarte -od ostatecznego orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej nie przysługuje żaden środek zaskarżenia /par. 33 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach - Dz.U. nr 57 poz. 278 ze zm. - powoływane nadal jako: rozporządzenie MON/, natomiast stanowi ono podstawę do wydania przez właściwe organy decyzji o przysługujących zainteresowanej osobie świadczeniach i dopiero od tej decyzji przysługują stronie środki prawne /art. 12 ust. 3 i ust. 4 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych - w wypadku rozstrzygnięcia o ,prawie do odszkodowania oraz art. 56 ust. 2 i ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych w związku z art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych - t.j. Dz.U. 1989 nr 25 poz. 137 r. powoływanej nadal jako: ustawa o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, a także art. 477 i art. 477 Kpc - w wypadku orzekania o prawie do renty/.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.

W odpowiedzi na pytanie prawne, jakie w niniejszej sprawie skład orzekający przedstawił powiększonemu składowi Sądu Najwyższego /art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym - t.j. Dz.U. 1994 nr 13 poz. 48 ze zm./, skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego w uchwale z dnia 27 października 1999 r. /III ZP 9/99/ stwierdził, że: "Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby /inwalidztwa/ ze służbą wojskową".

Oznacza to, że trafny jest podniesiony w rewizji nadzwyczajnej zarzut, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 16 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 19 pkt 1 ustawy o NSA. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 393[15] Kpc i art. 27 ust. 2 ustawy o NSA w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł, jak w sentencji.