Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 147/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2022-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1,art. 32,
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2022 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 4 marca 2022 r., nr SKO.40.151.2022.śr w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez R. B. (zwanego dalej "skarżącym", "wnioskodawcą") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 4 marca 2022 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 10 grudnia 2021 r., nr [...], uchylającą decyzję Burmistrza [...] z dnia 14 kwietnia 2021 r., nr [...], przyznającą skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad synem M. B.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 1 kwietnia 2021 r. skarżący wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem M. B., urodzonym [...].

W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, decyzją z dnia 14 kwietnia 2021 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] przyznano skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem M. B., na okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 listopada 2022 r. w kwocie 1.971,00 zł miesięcznie.

W dniu 12 października 2021 r. wpłynęło do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] pismo K. M., w którym poinformowała, że od czerwca 2021 r. to ona sprawuje wyłączną opiekę nad M. B. Do powyższego pisma dołączyła faktury min. faktury za rehabilitację syna w [...] oraz zaświadczenia: z Przedszkola nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi im. [...] w [...]; Stowarzyszenia R. w [...]; Centrum Rehabilitacji Dzieci w [...].

W związku z powyższym, w dniu 14 października 2021 r. organ przeprowadził wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalono, że M. B. od dnia 28 maja 2021 r. przebywa w [...] u swojej matki K. M., która zabrała syna na okres wakacyjny i nie chce go z powrotem powierzyć pod opiekę R. B.

W toku postępowania organ włączył do akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...], sygn. akt [...], z treści którego wynika, że na czas toczącego się postępowania pieczę nad małoletnim M. B. powierzono jego ojcu – R. B. i ustalono, że miejscem zamieszkania małoletniego jest każdorazowe miejsce zamieszkania wnioskodawcy oraz postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...], sygn. akt [...], którym zlecono kuratorowi sądowemu przymusowe odebranie K. M. małoletniego M. i przekazanie uprawnionemu wnioskodawcy R. B.

W oświadczeniu z dnia 20 października 2021 r. skarżący wskazał, że tymczasowo jego syn przebywa u matki, która nie respektuje postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...], zgodnie z którym opiekę nad dzieckiem na czas toczącego się postępowania powierzono jemu. Opisał, iż od 2018 r. zrezygnował z pracy, aby opiekować się synem, otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne, które jest jego jedynym dochodem i przeznacza je na spłatę kredytu, którym sfinansował dwumiesięczną rehabilitację syna w [...] i zakup sprzętu rehabilitacyjnego. Podał, że 28 maja 2021 r. dziecko pojechało odwiedzić matkę i od tego czasu żona nie chce powierzyć mu syna, mimo postanowienia Sądu o zleceniu przymusowego odebrania dziecka. Oświadczył też, że otrzymywane świadczenia przeznaczone są na dziecko i pozwolą mu pokryć koszty rehabilitacji dziecka, w związku z powyższym zwrócił się o zawieszenie wypłaty świadczeń do czasu powrotu dziecka do jego miejsca zamieszkania. Jednocześnie przedłożył do akt sprawy zestawienie wydatków poniesionych na syna od kwietnia 2021 r. na łączną kwotę 27.313,39 zł.

W dniu 10 listopada 2021 r. organ przeprowadził z K. M. wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalił, że mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe z synem M. B., pracuje zawodowo jako [...], a syn uczęszcza do przedszkola w [...]. Utrzymują się z wynagrodzenia za pracę ww. oraz mieszkają w domu jej rodziców, którzy pomagają w opiece nad dzieckiem.

Pismem z dnia 25 listopada 2021 r. organ pierwszej instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uchylenia decyzji z dnia 14 kwietnia 2021 r., nr [...]. Jednocześnie organ poinformował stronę o prawie do czynnego udziału w postępowaniu, zapoznania się z aktami sprawy oraz złożenia niezbędnych wyjaśnień lub zeznań w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia.

Następnie, decyzją z dnia 10 grudnia 2021 r., nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza [...], Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], na podstawie art. 32 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 1 i art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111, ze zm. - zwanej dalej u.ś.r.) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1466), orzekł o uchyleniu decyzji własnej z dnia 14 kwietnia 2021 r., nr [...], przyznającej skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad synem M. B. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w trakcie postępowania ustalono, iż M. B. przebywa pod faktyczną opieką matki K. M. w [...]. Podkreślił, że w przypadku wypłacanego stronie świadczenia pielęgnacyjnego problematyczne staje się spełnienie przesłanki sprawowania opieki, skoro strona nie sprawuje opieki nad dzieckiem, to prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest wątpliwe. Stwierdził też organ, że zgodnie ze wskazaniami orzeczenia o niepełnosprawności M. B. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, której w obecnej sytuacji R. B. nie jest w stanie zapewnić synowi. Wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wbrew postanowieniu Sądu, syn strony mieszka z matką ponad 100 km od miejsca zamieszkania wnioskodawcy, tym samym skarżący nie ma możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. W związku z powyższym, skoro strona nie sprawuje opieki nad synem, to brak jest przeciwwskazań do podjęcia przez niego zatrudnienia.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. B. wskazał, że uchylenie decyzji jest niezasadne z uwagi na zawieszenie świadczenia do czasu powrotu syna do jego miejsca zamieszkania, o co wnioskował w piśmie z dnia 20 października 2021 r. Opisał, iż od 2018r. zajmuje się opieką nad niepełnosprawnym synem M. B. i nie pracuje, pobyt dziecka u matki jest tymczasowy, gdyż Sąd wydał decyzję o przymusowym odebraniu żonie małoletniego i jego powrocie do miejsca zamieszkania u ojca. Podkreślił, że mimo wielokrotnych wizyt wraz z kuratorem i Policją odebranie dziecka jest nieskuteczne. Dodał też, że nadal ponosi koszty leczenia i rehabilitacji dziecka i nie ma wpływu na to, że żona postępuje niezgodnie z prawem przetrzymując dziecko u siebie i je ukrywając.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, opisaną na wstępie decyzją z dnia 4 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Uzasadniając powyższą decyzję organ przedstawił stan faktyczny sprawy, po czym wskazał, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił m.in. przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Podkreśliło Kolegium, że każda z wymienionych w art. 32 ust. 1 u.ś.r. przesłanek stanowi samodzielną i odrębną podstawę uchylenia lub zmiany decyzji, natomiast postępowanie może być prowadzone jedynie w stosunku do aktu administracyjnego będącego w obrocie prawnym. Decyzja taka wpływa na dotychczasowy zakres uprawnień strony. Ze względu na ten konstytutywny charakter decyzji, może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc (na przyszłość). W dalszej kolejności dokonując oceny, czy w sprawie nastąpiła zmiana sytuacji rodzinnej, mająca wpływ na przyznane wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w kontekście przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. organ stwierdził, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Ustalając zatem czy opieka ma taki charakter organy winny ocenić stan zdrowia osoby niepełnosprawnej, tj. w zakresie np. możliwości samodzielnego poruszania się, przygotowania i spożywania posiłków i lekarstw, utrzymania higieny osobistej czy sprzątania mieszkania oraz czasu poświęcanego osobie chorej na czynności opiekuńcze względem niej. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, Kolegium wskazało, że z oświadczeń K. M. z dnia 12 października 2021 r. i 10 listopada 2021 r. (wywiad środowiskowy), jak i z oświadczeń skarżącego z dnia 20 października 2021 r. oraz odwołania z dnia 27 grudnia 2021 r. wynika, że R. B. nie sprawuje opieki nad synem M. B. od dnia 29 maja 2021 r. Dlatego zasadnie uznał organ pierwszej instancji, że fakt niesprawowania osobistej opieki nad M. B. jest okolicznością, która spowodowała zmianę sytuacji rodzinnej strony mającą wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, co z kolei uzasadniało uchylenie decyzji przyznającej R. B. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad synem. Prawidłowo również organ pierwszej instancji zastosował art. 32 ust. 1 u.ś.r. nie wskazując w rozstrzygnięciu decyzji daty, od której uchylana jest decyzja przyznająca stronie świadczenie. Kolegium zauważyło też, że data wskazana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, od której świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje stanowi jedynie informację dla strony, od kiedy - zdaniem organu pierwszej instancji - zmiana sytuacji rodzinnej miała wpływ na przyznane świadczenie pielęgnacyjne. W dalszej kolejności odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, dotyczących wydatków poniesionych przez R. B. na rehabilitację oraz inne potrzeby syna, Kolegium wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest związane z finansowaniem zwiększonych wydatków związanych z niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a jest rekompensatą za brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję organu odwoławczego skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 27 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie, że organ pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował art. 27 u.ś.r., podczas gdy organ ten dokonał błędnej wykładni tego przepisu, ponieważ w trybie ww. przepisu nie podlegają uchyleniu lub zmianie decyzje już wcześniej skonsumowane, co miało miejsce w niniejszej sprawie, a także naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. oraz art. 8 i art. 16 K.p.a., polegające na:

- błędnym uznaniu przez Kolegium, że organ pierwszej instancji dokonał wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, podczas gdy wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi w tym zakresie nie doszło do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co doprowadziło do niepodjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

- wydaniu decyzji sprzecznej z prawem, opartej na błędnej wykładni przepisów, co całkowicie podważyło zaufanie do organów.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także decyzji organu pierwszej instancji. W motywach skargi skarżący opisał swoją sytuację osobistą i rodzinną podając m.in., że zrezygnował z pracy zawodowej i od 2018 r. sprawował opiekę nad niepełnosprawnym synem, prowadził rehabilitację syna według zaleceń lekarzy i terapeutów, a także ukończył ok. 7 kursów mających zastosowanie w rehabilitacji syna, a także jeździł na tlenoterapie do [...]. Podkreślił, że konflikt małżeński spowodował, iż zmienił miejsce zamieszkania, niemniej po ustaniu pandemii zapisał M. na rehabilitację do [...]. Zgodę na wyjazd syna udzielił Sąd Rejonowy w [...] w sprawie o sygn. akt [...]. Po powrocie z kursu rehabilitacyjnego syna zabrała żona i nie oddała mu dziecka. Przez okres od czerwca do października jeździł do [...] chcąc odwiedzić syna, jednakże od 11 miesięcy nie ma z nim kontaktu, również kuratorowi sądowemu nie udało się skutecznie odebrać syna, pomimo, iż z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] wynikał taki obowiązek. Dodał też, że zrezygnował z zatrudnienia ponieważ opiekował się synem i miał podstawy prawne by wykonywać tę opiekę w dalszym ciągu. Obietnice żony na powrót syna i bezradność instytucji prawnych do wyegzekwowania jego prawa do opieki dorowadziły do tego, że ostatecznie zawiesił wypłatę świadczenia od października 2021 r. Wskazał, że środki finansowe ze świadczenia przeznaczał na spłatę kredytu za rehabilitację, natomiast matka dziecka wiedząc, że pobiera świadczenie pielęgnacyjne, jeśli chciała zajmować się dzieckiem to powinna poinformować go o tym fakcie w czerwcu. Zauważył też, że organ pierwszej instancji w sentencji decyzji nie podał daty, od której uchylane jest prawo, oczekując na uprawomocnienie się decyzji i obciążenie go zwrotem pobranego świadczenia od czerwca do września 2021 r., natomiast informacja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 14 kwietnia 2021 r. obligowała go jedynie do informowania organu o zmianach powodujących zwrot świadczenia nienależnie pobranego, a taka sytuacja w sprawie nie zaistniała. Podniósł ponadto, że organy nie ustosunkowały się do postanowienia Sądu Rejonowego w [...] o przyznaniu skarżącemu pieczy tymczasowej nad dzieckiem i ustalenia miejsca pobytu dziecka przy nim oraz postanowienia tego Sądu w sprawie przymusowego odebrania dziecka i przekazania go pod opiekę skarżącego. Reasumując stwierdził, że nie naruszył warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem i rezygnacją z zatrudnienia natomiast uchylenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przyczyniło się do utrudnienia odzyskania dziecka.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o oddalenie skargi.

Na rozprawie przed Sądem, skarżący wnosił i wywodził jak w skardze, podtrzymując argumentację w niej zawartą. Dodał, że nie może i nie mógł podjąć pracy z uwagi na fakt, że sprawował i zamierza nadal sprawować opiekę na synem, co jednak uniemożliwiła mu matka dziecka zabierając syna. Skarżący nie miał świadomości, że matka dziecka uniemożliwi powrót dziecka pod jego opiekę, a jego intencją nie było w żadnym razie wyłudzenie świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 - zwanej dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny uprawniony jest zatem do badania wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowości zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafności wykładni tych przepisów oraz prawidłowości zastosowania przyjętej procedury. Sąd nie ma możliwości merytorycznego orzekania w sprawie rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej aktami administracyjnymi poddanymi jego kontroli.

Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że decyzje te nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, jest zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 4 marca 2022 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 15 lipca 2021 r., nr [...], uchylającą decyzję przyznającą skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nad synem.

Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy cyt. powyżej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - zwanej nadal u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl natomiast art. 32 u.ś.r., organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Wskazany w art. 32 u.ś.r. katalog przesłanek warunkujących zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych ma charakter zamknięty. Dlatego wystąpienie chociażby jednej z nich stwarza organowi administracji publicznej możliwość uruchomienia z urzędu stosownego postępowania w celu weryfikacji decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 563/13 - wszystkie orzeczenia prezentowane w uzasadnieniu dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym i w doktrynie podnosi się, że decyzja wydawana na podstawie art. 32 u.ś.r. ma charakter konstytutywny, w związku z tym - co do zasady - może wywoływać jedynie skutki ex nunc od chwili jej wydania na przyszłość i ukształtować w ten sposób na przyszłość nowy zakres uprawnień strony. Wydanie przez organ rozstrzygnięcia na podstawie powyższego przepisu możliwe jest jedynie wówczas, gdy decyzja w przedmiocie przyznanego zasiłku pozostaje w obrocie prawnym i nie została wykonana w całości. Dotyczy to zatem sytuacji, gdy świadczenie zostało przyznane stronie bezterminowo, bądź wówczas, gdy z chwilą wydania decyzji w trybie art. 32 u.ś.r. nie upłynął jeszcze termin, na jaki świadczenie zostało przyznane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 535/08, z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 2559/20). Na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie rodzinne nie może nastąpić z mocą wsteczną, z wyjątkiem sytuacji, o której mowa w art. 32 ust. 1 in fine u.ś.r. Z uwagi na konstytutywny charakter decyzji wydawanej w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. niedopuszczalne jest, aby organy wskazywały datę, od której następuje uchylenie dotychczasowej decyzji.

Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, iż stan faktyczny, który uruchomił niniejsze postępowanie jest niesporny.

W przedmiotowej sprawie, po rozpoznaniu wniosku z dnia 1 kwietnia 2021 r., organ decyzją z dnia 14 kwietnia 2021 r., nr [...], przyznał skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem M. B. w kwocie 1.971,00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do 30 listopada 2022 r. Decyzja ta wobec braku jej zaskarżenia stała się ostateczna. Następnie w dniu 12 października 2021 r. organ pierwszej instancji otrzymał od K. M. informację, że jej mąż – R. B. pobiera świadczenie pielęgnacyjne i nie sprawuje opieki nad synem M. B. od dnia 29 maja 2021 r. do nadal. W związku z powyższym, po wszczęciu postępowania w sprawie, decyzją z dnia 10 grudnia 2021 r., nr [...], organ pierwszej instancji uchylił decyzję własna przyznającą skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne. Przesłanką, która zadecydowała o uchyleniu decyzji z dnia 14 kwietnia 2021 r., była zmiana sytuacji rodzinnej mająca wpływ na prawo do świadczenia rodzinnego, z uwagi na brak sprawowania przez skarżącego osobistej opieki nad niepełnosprawnym synem.

Odnotowania, w związku z tym wymaga, że pojęcia "opieki" w sprawach z zakresu ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać przez pryzmat treści 17 ust. 1 u.ś.r., ale również, przy uwzględnieniu ratio legis wprowadzenia świadczenia pielęgnacyjnego do systemu prawa. Celem przyznania świadczenia jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przy czym, świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt opieki, ale z tego powodu, że zakres tej opieki w sposób obiektywny stanowi przeszkodę do podjęcia czy kontynuowania zatrudnienia. Ujęte w cyt. powyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r. określenia "stałej lub długotrwałej" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez osobę opiekującą się niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20). Inaczej ujmując, z komentowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się oświadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej lub niepodejmowanie jej - spowodowane koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 2820/13).

Zmiana sytuacji rodzinnej w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ma miejsce między innymi, gdy jedna z osób uprawnionych na mocy art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie będzie mogła sprawować osobistej opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Skoro osobiste sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności jest przesłanką nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, to każdą zmianę okoliczności faktycznych uniemożlwiającą przyjęcie, iż mamy do czynienia z osobistym sprawowaniem opieki należy uznać za mającą wpływ na nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W okolicznościach niniejszej sprawy zasadnie zatem organy obu instancji przyjęły, że skoro skarżący od dnia 29 maja 2021 r. nie sprawował osobiście opieki nad synem, to w świetle ustaleń, które legły u podstaw wydania decyzji z dnia 10 grudnia 2021 r., nastąpiła zmiana sytuacji rodzinnej mająca wpływ na prawo skarżącego do tego świadczenia. To zaś uzasadniało uchylenie na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. decyzji przyznającej skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne. Bezzasadne są zatem zarzut skargi dotyczące naruszenia przez organy obu instancji przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Zarówno w skardze, jak i w odwołaniu skarżący nie kwestionował faktu przebywania od dnia 29 maja 2021 r. syna u matki i sprawowania w tym okresie opieki nad synem przez matkę. Nie kwestionował zatem tego, że od dnia 29 maja 2021 r. nie sprawował osobiście opieki nad synem. Jak zaś wynika z powyższych wywodów to właśnie ta okoliczność była istotna dla uchylenia decyzji z dnia 14 kwietnia 2021 r. Nie można zatem przyjąć, aby ze względu na treść art. 32 ust. 1 u.ś.r. organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcia na niekompletnym materiale dowodowym i tym samym, aby przeprowadziły wadliwie postępowanie wyjaśniające.

Z przedstawionych względów przyjąć trzeba, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. W ocenie Sądu, za prawidłowe należało uznać stanowisko organu odwoławczego, że w ustalonym stanie faktycznym obowiązujące przepisy prawa stanowiły podstawę do wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej skarżącemu prawo od świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 listopada 2022 r. Podnieść należy nadto, że w zaskarżonej decyzji, stosownie do art. 107 § 3 K.p.a., organ wskazał podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, wyjaśniając jego motywy. Sąd nie dopatrzył się przy tym z urzędu innych naruszeń prawa uzasadniających uwzględnienie skargi.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.