Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2396/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi P. H. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] marca 2020 r. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w [...] zwrócił się do [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej o zainicjowanie postępowania dyscyplinarnego przeciwko [...] P. H. Po dokonaniu czynności sprawdzających rzecznik dyscyplinarny [...] R. W. złożył w dniu [...] kwietnia 2020 r. do Przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP (zwana dalej także jako: "Komisja Dyscyplinarna") w składzie trzyosobowym wszczęła postępowanie dyscyplinarne przeciwko [...] P. H.. Podpis pod treścią powyższego postanowienia został złożony przez Przewodniczącego Komisji - [...] M. W..

Komisja Dyscyplinarna w dniu [...] kwietnia 2020 r. w składzie trzyosobowym postanowiła zawiesić postępowanie dyscyplinarne przeciwko [...] P. H., powołując się na art. 15 zzr ust. 1 i art. 15 zzs ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 poz. 374 ze zm.), które stanowią, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianego przepisami prawa administracyjnego terminów nie rozpoczyna się, a rozpoczęte ulegają zawieszeniu na ten okres. Podpis pod treścią przedmiotowego postanowienia został złożony przez Przewodniczącego Komisji - [...] M. W.

Na powyższe postanowienie w dniu [...] maja 2020 r. zażalenie złożył ustanowiony w sprawie pełnomocnik P. H. – [...] W. M..

W dniu [...] maja 2020 r. Komisja Dyscyplinarna, nie wykazując określonego składu Komisji, wydała postanowienie uwzględniające powyższe zażalenie i uchyliła w całości postanowienie Komisji Dyscyplinarnej z dnia [...] kwietnia 2020 r. w sprawie zawieszenia postępowania dyscyplinarnego, uznając, iż wobec zmian w zastosowanych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, a w szczególności stopniowym zmniejszaniem reżimów dotyczących zachowania ostrożności bezpieczeństwa w kontaktach społecznych, a także ze względu na wyrażone w zażaleniu żądanie, a tym samym brak zastrzeżeń obwinionego co do procedowania postępowania dyscyplinarnego, brak jest podstaw do wchodzenia w spór co do treści zażalenia i postanowiła uchylić je na podstawie art. 463 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020, poz. 30 z późn zm. – zwanej dalej: "k.p.k." Podpis pod treścią przedmiotowego postanowienia został złożony przez Przewodniczącego Komisji - [...] M. W.

W związku z powyższym, Komisja Dyscyplinarna przeprowadziła rozprawę dyscyplinarną przeciwko [...] P. H., obwinionemu o to, że nienależycie wykonywał swoje obowiązki, co stanowi naruszenie art. 30 ust. 1 w związku z art. 30 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1123, zwanej dalej "u. o PSP") oraz naruszenie zasady nr 10 określonej w Zasadach etyki zawodowej funkcjonariuszy PSP, tj. naruszenie zasad dyscypliny służbowej i podważenia godności oraz dobrego imienia służby.

Po przeprowadzeniu rozprawy Komisja Dyscyplinarna na podstawie art. 117 ust. 1 pkt 1, w związku z art. 121 ust. 1 pkt 2 lit. a) u. o PSP, orzeczeniem z dnia [...] lipca 2020 r., sygn. akt [...], uznała obwinionego P. H. winnym nienależytego wykonywania swoich obowiązków, tj. poświadczenia swoim podpisem spisów z natury nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. oraz nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., z których wynika, iż przedmioty sprawy tj. zagęszczarka i rusztowania znajdowały się na terenie Komendy Miejskiej PSP w [...].

W trakcie przewodu rozprawy dyscyplinarnej ustalono, że w czasie trwania inwentaryzacji ww. przedmiotów na terenie komendy nie było, co stanowiło wskazane wyżej naruszenie przez obwinionego obowiązków służbowych, za co wymierzono P. H. karę dyscyplinarną upomnienia. Jednocześnie Skład orzekający nie przychylił się do wniosku obrony o uniewinnienie obwinionego.

W uzasadnieniu orzeczenia o ukaraniu Komisja Dyscyplinarna podała, że zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz złożone w trakcie rozpraw wyjaśnienia obwinionego oraz zeznania świadków nie dostarczyły jednoznacznych i dostatecznie uzasadniających dowodów popełnienia zarzucanych czynów Obwinionemu, zawartych we wniosku rzecznika dyscyplinarnego.

Komisja Dyscyplinarna w szczególności ustaliła, w odniesieniu do zarzutów wydania mienia, że nie doszło do wydania sprzętu tj. rusztowania i zagęszczarki przez obwinionego. Świadek [...] P. S. zeznał, że od początku kiedy pobrał sprzęt z komendy (nie pamięta kiedy to było), znajdował się on u niego. W tej sytuacji złożone przez obwinionego poświadczenie w arkuszu spisu z natury, że sprzęt znajdował się na terenie Komendy Miejskiej PSP w [...], potwierdza nienależyte wykonywanie zadań przez obwinionego.

Powyższe potwierdzają dokumenty zgromadzone w trakcie postępowania wewnętrznego, ujęte we wniosku Rzecznika Dyscyplinarnego z dnia [...] kwietnia 2020r. o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego.

Jednocześnie Komisja Dyscyplinarna stwierdziła, że w trakcie prowadzonych rozpraw wyszły na jaw nowe okoliczności, które zmieniły dotychczasową sytuację.

Mianowicie świadek P. S. zeznał, że od początku, kiedy pobrał sprzęt z komendy (nie pamięta kiedy to było), znajdował się u niego. W czasie trwania spisu z natury ( przeprowadzonego w dniach [...] grudnia 2019 r. i [...] grudnia 2019 r.) przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie mógł ich ponownie pobrać. Oddał je dopiero w lutym 2020 r., kiedy ustalono, że rusztowań na terenie komendy nie ma, a znajdują się fizycznie u [...] P. S.

Komisja zwróciła uwagę na poświadczenie podpisem przez obwinionego arkuszu spisu z natury, który wskazywał, że sprzęt znajdował się na terenie Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w [...]. Ten fakt zmienił ocenę sytuacji opisaną we wniosku Rzecznika.

Komisja uznała, że z uwagi na zajmowane stanowisko przez obwinionego, nie powinno dojść do takiej sytuacji, tj. braku nadzoru nad mieniem komendy i dlatego nie przychyliła się do wniosku Obrońcy o uniewinnienie obwinionego, jednakże wzięła pod uwagę okoliczności, które wyniknęły w trakcie rozpraw i orzekła najniższą z możliwych kar dyscyplinarnych.

Od powyższego orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej obrońca obwinionego - pismem z dnia [...] sierpnia wniósł odwołanie do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 124c u. o PSP, a w konsekwencji także art. 14 § 1 k.p.k. w zw. z art. 124n u. o PSP, polegające na wydaniu orzeczenia skazującego za czyn, którego popełnienia nie zarzucił obwinionemu rzecznik dyscyplinarny bez uzyskania uprzedniej zgody na prowadzenie sprawy w tym zakresie od uprawnionych podmiotów, co w konsekwencji prowadziło do skazania za inny czyn niż objęty wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, ewentualnie - z ostrożności procesowej - błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia w zakresie skazującym, który mógł mieć wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu, że obwiniony był osobą uprawnioną do podpisania arkuszy spisu z natury, co prowadziło do błędnego przypisania mu popełnienia czynu polegającego na dwukrotnym poświadczeniu nieprawdy w dokumentach.

Mając na uwadze powyższe, wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uniewinnienie obwinionego [...] P. H..

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej (zwana dalej także : "Odwoławczą Komisją Dyscyplinarną") na podstawie art. 437 § 1 i 2 oraz art. 438 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2020 poz. 30 z późn. zm.) w związku z art. 124n ustawy o PSP uchyliła orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lipca 2020 r., sygn. akt [...] w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania, z uwagi na obrazę przepisów postępowania, gdyż miała ona wpływ na wynik postępowania.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w treści sentencji zaskarżonego orzeczenia zabrakło art. 115 ust 1 u. o PSP, który jest materialnoprawną podstawą do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego.

Ponadto, zgodnie z art. 124n u. o PSP w zw. z art. 413 § 1 k.p.k. każde orzeczenie powinno zawierać: oznaczenie komisji, która je wydała oraz członków komisji, oskarżyciela i protokolanta, datę oraz miejsce rozpoznania sprawy i wydania orzeczenia, imię, nazwisko oraz inne dane określające tożsamość obwinionego, przytoczenie opisu i kwalifikacji prawnej czynu, którego popełnienie oskarżyciel zarzucił obwinionemu, rozstrzygnięcie sądu, wskazanie zastosowanych przepisów ustawy.

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna stwierdziła, że niezamieszczenie w analizowanym orzeczeniu opisu i kwalifikacji prawnej czynów, których popełnienie zarzucono obwinionemu należy uznać za rażące uchybienie, mające wpływ na treść orzeczenia. Ponadto wskazany Organ odwoławczy stwierdził, że Komisja dyscyplinarna dopuściła się obrazy przepisów postępowania, które miały wpływ na treść orzeczenia, gdyż niepodpisanie orzeczenia w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 6 k.p.k. należy rozumieć jako "rzeczywisty brak podpisu pod treścią orzeczenia osoby biorącej udział w jego wydaniu, tj. nieopatrzenie orzeczenia znakiem graficznym, stanowiącym zapis imienia i nazwiska, względnie tylko nazwiska, o określonych cechach wyróżniających, w tym pod względem złożoności i czytelności, sporządzonym odręczenie prze tę osobę".

Pismem z dnia [...] listopada 2020 r. P. H. reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] września 2020 r. nr [...].

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 124n u. o PSP polegające na zaniechaniu rozważenia wszystkich wniosków i zarzutów, wskazanych w środku odwoławczym.

Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Państwowej Straży Pożarnej do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącego wskazał, że przedmiotem kontroli instancyjnej w niniejszej sprawie jest orzeczenie z dnia [...] lipca 2020 r., a nie którekolwiek z postanowień obarczonych brakiem podpisu. Co za tym idzie - brak podpisu winien być kwalifikowany co najwyżej jako względne uchybienie procesowe, podlegające uwzględnieniu w przypadku wykazania jego wpływu na treść orzeczenia. Ten zaś, w ocenie obrony, nie zaistniał w realiach niniejszej sprawy, albowiem uwzględnienie w trybie samokontroli zażalenia na zawieszenie postępowania skutkowało jego dalszym prowadzeniem, co pozostawało w zgodzie z wolą i interesem obwinionego. Co istotne, mimo powołania się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia na normę art. 439 §1 pkt 6 k.p.k. przepis ten nie został wskazany jako podstawa prawna uchylenia orzeczenia komisji pierwszej instancji.

W pozostałym zakresie zastrzeżenia komisji odwoławczej pod adresem orzeczenia z dnia [...] lipca 2020 r. dotyczą jego poszczególnych elementów formalnych tj. opisu przypisanego obwinionemu czynu oraz niepodania podstawy prawnej skazania i wymierzenia kary, a także wskazania naruszonego przepisu prawa. Odnosząc się do tak sformułowanego stanowiska Skarżący wskazał, że w odwołaniu został postawiony fundamentalny w realiach niniejszej sprawy zarzut tj. naruszenie art. 124c u. o PSP, a w konsekwencji art. 14 §1 k.p.k. w zw. z art. 124n u. o PSP.

Istota postawionego zarzutu sprowadzała się do skazania obwinionego za czyn, który nie został mu zarzucony we wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego bez uprzedniego zastosowania procedury uzyskania zgody obwinionego, obrońcy i rzecznika dyscyplinarnego na procedowanie w szerszym zakresie, co w konsekwencji prowadziło do naruszenia zasady skargowości. Tymczasem Komisja Odwoławcza, wbrew dyspozycji art. 433 §2 k.p.k. w ogóle nie ustosunkowała się do tak przedstawionych zarzutów, nadto nie wyjaśniła przyczyn takiego stanowiska, w szczególności pod kątem zastosowania art. 436 k.p.k.

W ocenie Skarżącego, takie uchybienie miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Z uzasadnienia orzeczenia z dnia [...] lipca 2020 r. wynika bowiem jednoznacznie, że w ocenie komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji obwiniony nie popełnił czynu, zarzucanego mu przez rzecznika dyscyplinarnego. W razie zatem przyjęcia, że naruszona została zasada skargowości oraz ontologicznej tożsamości czynu zarzuconego i przypisanego, prawidłowe rozstrzygnięcie winno prowadzić do zmiany zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie obwinionego. Takie rozstrzygnięcie jawiło się jako w pełni dopuszczalne, a to z uwagi na przeprowadzone w całości postępowania dowodowe oraz ustosunkowanie się w uzasadnieniu orzeczenia z dnia [...] lipca 2020 r. do kwestii popełnienia bądź nie czynu, który został obwinionemu zarzucony.

Ponadto, wbrew dyspozycji art. 433 § 2 k.p.k., komisja odwoławcza nie ustosunkowała się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu od orzeczenia organu I instancji oraz nie wyjaśniła przyczyn takiego stanowiska, w szczególności pod kątem zastosowania art. 436 k.p.k. W razie zatem przyjęcia, że naruszona została zasada skargowości oraz tożsamości czynu zarzuconego i przypisanego, prawidłowe rozstrzygnięcie winno prowadzić do zmiany zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienia Skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. – zwaną dalej "P.p.s.a.")..

Zgodnie z przywołanym art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. złożył zarówno Organ, jak i Skarżący.

Zgodnie z art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd wskazuje, że na podstawie art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia).

Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w nin. sprawie nie ma zastosowania).

Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli sądowej w nin. sprawie jest orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej Przy Komendancie Głównym PSP z dnia [...] września 2020 r. na podstawie którego uchylono w całości orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lipca 2020 r. w sprawie o sygn. [...] w stosunku do Obwinionego – [...] P. H. i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na obrazę przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które "miały wpływ na wynik postępowania".

Z takim stanowiskiem nie zgadza się Skarżący podnosząc, że "(...) prawidłowe rozstrzygnięcie Komisji Odwoławczej winno prowadzić do zmiany zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienia obwinionego" albowiem z uzasadnienia orzeczenia organu I instancji z dnia [...] lipca 2020r. wynika jednoznacznie, że "w ocenie komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji obwiniony nie popełnił czynu zarzucanego mu przez rzecznika dyscyplinarnego", tj. "nienależytego wykonywania obowiązków służbowych, naruszenia dyscypliny służbowej i podważenia godności oraz dobrego imienia służby", za co Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej wymierzyła obwinionemu karę dyscyplinarną upomnienia.

W ocenie Sądu, przy tak zakreślonym sporze rację należało przyznać Organowi.

W punkcie wyjścia rozważań Sąd stwierdza, że odpowiedzialność dyscyplinarna strażaków została uregulowana w Rozdziale 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (zwanej dalej także: u.p.s.p.") - "Odpowiedzialność dyscyplinarna strażaków".

Zgodnie z art. 115 ust. 1 tejże ustawy, strażak odpowiada dyscyplinarnie za zawinione, nienależyte wykonywanie obowiązków służbowych oraz za czyny sprzeczne ze złożonym ślubowaniem. Strażak odpowiada dyscyplinarnie również za popełnione przestępstwa lub wykroczenia, niezależnie od odpowiedzialności karnej (ust. 2).

Stosownie do art. 121 ust. 1 pkt 2 u.p.s.p. w sprawach dyscyplinarnych - dla strażaków pełniących służbę przygotowawczą i strażaków mianowanych na stałe - orzekają w I instancji komisje dyscyplinarne działające przy komendantach wojewódzkich Państwowej Straży Pożarnej, zaś w drugiej instancji Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym PSP. Komisja dyscyplinarna orzeka w składzie trzech członków, a odwoławcza komisja dyscyplinarna w składzie pięciu członków (art. 122 ust. 1 u.p.s.p.).

Oskarżycielem w postępowaniu dyscyplinarnym jest rzecznik dyscyplinarny. Rzecznika dyscyplinarnego wyznacza w danej sprawie komendant, przy którym działa komisja dyscyplinarna pierwszej instancji, spośród oficerów pełniących służbę w kierowanej przez niego jednostce organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej (art. 123 ust. 1 i 2 u.p.s.p.).

Zgodnie z art. 124 ust. 1 i 2 u.p.s.p. wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego składa rzecznik dyscyplinarny na żądanie przełożonego dyscyplinarnego, po uprzednim przeprowadzeniu czynności sprawdzających. Rzecznik jest związany wskazaniami przełożonego dyscyplinarnego.

Stosownie do art. 124b ust. 1 i 2 u.p.s.p. komisja dyscyplinarna wydaje orzeczenie po przeprowadzeniu rozprawy oraz po wysłuchaniu głosów rzecznika dyscyplinarnego, obwinionego lub jego obrońcy. Po otrzymaniu wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przewodniczący komisji wyznacza termin rozprawy i zawiadamia o nim rzecznika dyscyplinarnego, obwinionego oraz obrońcę, a w razie potrzeby wzywa świadków i biegłych.

Uzasadnienie orzeczenia komisji dyscyplinarnej sporządza się na piśmie w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia orzeczenia. Orzeczenie, wraz z uzasadnieniem, doręcza się rzecznikowi dyscyplinarnemu i obwinionemu lub jego obrońcy (art. 124e ust. 1 i 2 u.p.s.p.).

Od orzeczenia komisji dyscyplinarnej I instancji przysługuje odwołanie obwinionemu lub jego obrońcy i rzecznikowi dyscyplinarnemu. Odwołanie powinno być rozpoznane w terminie 7 dni od dnia jego wpływu do odwoławczej komisji dyscyplinarnej (art. 124f u.p.s.p.).

Zgodnie z art. 124j u.p.s.p. na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne w II instancji stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, zaś stosownie do art. 124n u.p.s.p. w sprawach nieuregulowanych w przywołanym rozdziale 11 omawianej ustawy, w zakresie postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.

Z akt sprawy, w tym w szczególności z treści orzeczenia z dnia [...] września 2020 r. Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej wynika, iż w podstawie prawnej zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego powołano się na przepis art. 437 § 1 i § 2 k.p.k. w związku z art. 124n u.p.s.p. oraz 438 pkt 1 i 2 k.p.k.

Przepisy te stanowią, iż po rozpoznaniu środka odwoławczego sąd orzeka o utrzymaniu w mocy, zmianie lub uchyleniu zaskarżonego orzeczenia w całości lub w części. Dotyczy to odpowiednio rozpoznania środka odwoławczego od uzasadnienia orzeczenia. Sąd odwoławczy zmienia zaskarżone orzeczenie, orzekając odmiennie co do istoty, lub uchyla je i umarza postępowanie; w innych wypadkach uchyla orzeczenie i przekazuje sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1, art. 454 lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.

Przepis art. 439 § 1 k.p.k. określa tzw. bezwzględne przyczyny odwoławcze, natomiast przepis art. 454 § 1 k.p.k. formułuje reguły ne peius stanowiąc, że sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w I instancji lub co do którego w I instancji umorzono lub warunkowo umorzono postępowanie.

Z kolei przepis art. 438 pkt 1 i 2 k.p.k. określa tzw. względne przyczyny odwoławcze stanowiąc, że orzeczenie ulega uchyleniu lub zmianie w razie stwierdzenia, odpowiednio: obrazy przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu; (pkt 1) oraz obrazy przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia (pkt 2).

W tak zakreślonych ramach prawnych, istota sporu w rozstrzyganej sprawie sprowadza się, w szczególności, do oceny czy stwierdzone przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej uchybienia tak co do postępowania przed organem I instancji, jak i wady prawne samego orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP, stanowią podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Komisję Dyscyplinarną.

Zdaniem Skarżącego, Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna, mimo powołania się w uzasadnieniu swojego orzeczenia na normę art. 439 §1 pkt 6 k.p.k., przepisu tego nie wskazała jako podstawy prawnej uchylenia orzeczenia komisji pierwszej instancji, zaś brak podpisu na wskazanych przez ten Organ postanowieniach winien być kwalifikowany co najwyżej jako względne uchybienie procesowe, podlegające uwzględnieniu w przypadku wykazania jego wpływu na treść orzeczenia.

Przy tak zakreślonych granicach sprawy oraz stanowiskach stron, Sąd w pierwszej kolejności zauważa, że sprawie nie jest sporne, iż orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej, zgodnie z art. 124n. u.p.s.p. w zw. z art. 413 § 1 k.p.k., powinno zawierać: oznaczenie komisji, która je wydała oraz członków komisji, oskarżyciela i protokolanta, datę oraz miejsce rozpoznania sprawy i wydania orzeczenia, imię, nazwisko oraz inne dane określające tożsamość obwinionego, przytoczenie opisu i kwalifikacji prawnej czynu, którego popełnienie oskarżyciel zarzucił obwinionemu, rozstrzygnięcie sądu, wskazanie zastosowanych przepisów ustawy.

Podkreślenia wymaga przy tym, że w orzeczeniu - po podaniu danych identyfikujących oskarżonego - należy określić, jaki zarzut postawił tej osobie oskarżyciel/rzecznik dyscyplinarny we wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, co następuje przez przytoczenie opisu konkretnego zachowania oskarżonego/obwinionego, jak i zastosowanej przez rzecznika dyscyplinarnego jego kwalifikacji prawnej według przepisu ustawy.

Podnieść też należy, że w razie uznania winnym obwinionego i wymierzenia mu określonej kary dyscyplinarnej, sentencja orzeczenia powinna wskazywać podstawę skazania, tj. przepisy ustawy, które oskarżony/obwiniony wyczerpał swoim zachowaniem, a więc kwalifikację prawną przypisanego czynu. Niezależnie od tego, należy również wskazać podstawę wymiaru kary, a więc przepisy, na podstawie których orzeczono daną karę w związku z ustalonym stanem faktycznym.

Orzeczenie dyscyplinarne powinno zawierać więc precyzyjne określenie przypisanego czynu oraz jego kwalifikację prawną, zaś opis czynu przypisanego winien być jednoznaczny, niedający możliwości różnych jego interpretacji i winien być zawarty w sentencji wyroku, a nie w uzasadnieniu (por. wyrok SN z 31.1.2018 r., V KK 286/17, Legalis). Dodać też należy, że opis czynu, może być dokonany w języku ogólnym, a niekoniecznie w języku ściśle prawniczym, co najczęściej występuje właśnie w postępowaniach dyscyplinarnych funkcjonariuszy z uwagi na obsadę komisji dyscyplinarnych przez osoby, które nie zawsze legitymują się wykształceniem prawniczym. Jak podkreślił SN w wyroku SN z 20.4.2017 r. w sprawie V KK 39/17, (publ. Legalis), istotnym jest tylko to, aby opis czynu odpowiadał pełnemu zespołowi znamion przewidzianych w przepisie określającym dany typ czynu zabronionego. Również czas popełnienia czynu zabronionego powinien być określony możliwie dokładnie, jednak nakaz ten musi być stosowany w realiach konkretnej sprawy z zachowaniem zasad zdrowego rozsądku. I tak, np. o ile nie jest możliwe precyzyjne ustalenie daty dziennej popełnienia czynu, czas popełnienia przestępstwa może być też określony w sposób mniej dokładny, np. przez użycie słów "nie później niż".

Odnosząc powyższe do realiów sprawy, Sąd podziela stanowisko Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej, że zaskarżone przez Obwinionego orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP wymogów tych nie spełnia albowiem niezamieszczenie w analizowanym orzeczeniu opisu i kwalifikacji prawnej czynów, których popełnienie zarzucono obwinionemu, stanowi rażące naruszenie przepisu art. 124 n. u.p.s.p. w zw. z art. 413 § 1 pkt 4 k.p.k., mające wpływ na treść tegoż orzeczenia.

Z taką oceną wyrażoną przez Organ zgadza się też Skarżący, podnosząc, że "istota postawionego zarzutu sprowadzała się do skazania obwinionego za czyn, który nie został mu zarzucony we wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego bez uprzedniego zastosowania procedury uzyskania zgody obwinionego (...)", co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady skargowości, wskazując dodatkowo, że "(...) Komisja Odwoławcza nie odniosła się, wbrew dyspozycji art. 433 § 2 k.p.k. do tak przedstawionych zarzutów oraz nie wyjaśniła przyczyn takiego stanowiska".

Reasumując tę część rozważań, rację ma więc organ dyscyplinarny II instancji, wskazując na wady orzecznicze zawarte w rozstrzygnięciu Komisji Dyscyplinarnej z [...] lipca 2020 r. oraz, że wady te należało zakwalifikować jako obrazę przepisów postępowania w rozumieniu art. 438 pkt 2 k.p.k., gdyż mogły mieć wpływ na treść orzeczenia, co w konsekwencji dawało podstawy do uchylenia zaskarżonego orzeczenia I instancji.

Jednocześnie Sąd stwierdza, że z punktu widzenia zaistniałego sporu między stronami, opisane naruszenie należy zakwalifikować – jak słusznie podnosi autor skargi - do tzw. względnych przesłanek odwoławczych.

Powyższa konstatacja jest o tyle istotna, że – jak już to wyjaśniono w części wstępnej rozważań – zgodnie z art. 124 n u.p.s.p. w zw. z art. 437 § 2 k.p.k., uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (tj. tak jak w niniejszej sprawie) może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., a więc w przypadku wystąpienia tzw. bezwzględnych przesłanek odwoławczych (oraz art. 454 lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości – co nie jest przedmiotem sporu w sprawie).

W tym kontekście trafna jest uwaga Skarżącego, że Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna w swoim orzeczeniu z dnia [...] września 2020 r. w podstawie prawnej orzeczenia wprost nie powołała się na przepis art. 439 § 1 k.p.k., a "dopiero" w uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia poprzez doprecyzowanie, że w sprawie wystąpiła przesłanka o której mowa w art. 439 § 1 pkt 6 k.p.k. albowiem wydane w toku postępowania postanowienia nie zostały podpisane przez wszystkich członków biorących udział w ich wydaniu.

W ocenie Sądu, wskazana "wada", podobnie zresztą jak częściowo nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, nie może jednak podważyć właściwych ustaleń Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej, że orzeczenie komisji I instancji należało uchylić w całości i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Komisji Dyscyplinarnej.

W istocie, w rozstrzyganej sprawie mamy bowiem do czynienia zarówno z przesłankami względnymi do uchylenia orzeczenia, w rozumieniu art. 437 § 2 k.p.k., a opisanymi wyżej, jak i z przesłanką z art. 439 § 1 pkt 6 k.p.k. stanowiącą bezwzględną przyczynę odwoławczą, przy czym obie przesłanki można rozpatrywać dopiero na etapie orzekania drugoinstancyjnego.

W sprawie bezspornym jest, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w składzie trzyosobowym wszczęła postępowanie dyscyplinarne przeciwko Skarżącemu. Pod treścią tegoż postanowienia został złożony podpis jedynie przez Przewodniczącego Komisji, tj. [...] M. W. W tym samym dniu wym. Komisja zawiesiła przedmiotowe postępowanie powołując się na przepis art. 15 zzr ust. 1 i art. 15 zza ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, które stanowią że w okresie obowiązywania COVID – 19 bieg przewidzianego przepisami prawa administracyjnego terminów nie rozpoczyna się, a rozpoczęte ulegają zawieszeniu na ten okres. Podpis pod treścią przedmiotowego postanowienia został złożony także jedynie przez Przewodniczącego Komisji, tj. [...] M. W, podobnie jak w przypadku uchylenia tegoż postanowienia w dniu [...] maja 2020 r. na podstawie art. 463 § 1 k.p.k.

Tymczasem zgodnie z treścią art. 122 u .p.s.p. Komisja Dyscyplinarna orzeka w składzie trzech członków.

W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, uznać trzeba, że wskazane orzeczenia (postanowienia) naruszają przepis art. art. 439 § 1 pkt 6 k.p.k. Pojęcie niepodpisania orzeczenia w rozumieniu tegoż przepisu należy rozumieć jako rzeczywisty brak podpisu pod treścią orzeczenia osoby biorącej udział w jego wydaniu, tj. nieopatrzenie orzeczenia znakiem graficznym, stanowiącym zapis imienia i nazwiska, względnie tylko nazwiska, o określonych cechach wyróżniających, w tym pod względem złożoności i czytelności, sporządzonym odręcznie przez tę osobę (por. post. SN z 28.4.2011 r., V KK 3/11, OSProk. i Pr. 2011, Nr 11, poz. 20).

Jak podnosi się w jednolitym orzecznictwie SN, brak podpisu na postanowieniu choćby jednego tylko z członków składu orzekającego jest oczywistym uchybieniem, narusza bowiem art. 100 i 366 § 1 k.p.k., stanowiąc bezwzględny powód odwoławczy z art. 439 § 1 pkt 6 k.p.k. (zob. wyr. SN z 28.7.2004 r., V KK 72/04, Legalis; wyr. SN z 18.10.2006 r., III KK 81/06, OSNwSK 2006, Nr 1, poz. 1966;wyr. SN z 28.2.2013 r., IV KK 36/13, Legalis).

Podkreślenia przy tym wymaga, że ujawnienie takiego uchybienia powoduje, niezależnie od granic środka odwoławczego oraz niezależnie od wpływu tego uchybienia na treść orzeczenia, uchylenie z tego powodu orzeczenia. Istotne jest jedynie aby brak podpisu nastąpił pod orzeczeniem, nie zaś uzasadnieniem przez którąkolwiek z osób biorących udział w jego wydaniu (por. wyr. SN z 18.10.2018 r., IV KK 246/17, Legalis).

Mając powyższe na uwadze, w świetle zaprezentowanych okoliczności, które – co należy podkreślić – nie mogą budzić wątpliwości w aspekcie dowodowym, bo wynikają wprost z przytoczonych orzeczeń (postanowień), w ocenie Sądu, Komisja Odwoławcza prawidłowo uchyliła zaskarżone orzeczenie w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, tj. Komisji Dyscyplinarnej w celu ponownego przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego albowiem w sprawie mamy do czynienia z tzw. bezwzględną przyczyną odwoławczą w rozumieniu przepisu art. 439 § 1 pkt 6 k.p.k. Jeszcze raz bowiem należy podkreślić, że niepodpisanie orzeczenia przez wszystkie osoby biorące udział w wydaniu tego orzeczenia jest uchybieniem, którego konwalidowania nie przewidują obowiązujące przepisy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2017 r w sprawie V KK 44/17, LEX nr 2288129).

W tym kontekście, wniosek skargi sprowadzający się do uchylenia zaskarżonego orzeczenia z powodu naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 124 n. u.p.s.p., w wyniku zaniechania rozważenia wszystkich wniosków i zarzutów Obwinionego, wskazanych w środku odwoławczym, w ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż – jak wskazano wyżej – w przypadku wystąpienia bezwzględnych przesłanek odwoławczych istnieje obowiązek prawny uchylenia orzeczenia bez względu na ewentualne inne uzasadnione przyczyny odwoławcze o charakterze względnym albowiem takie orzeczenie jest dotknięte nieusuwalną wadą stanowiącą bezwzględny powód odwoławczy, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 6 k.p.k.

Zdaniem Sądu, nietrafnym jest też zarzut skargi forsujący pogląd, że w realiach sprawy nie mamy do czynienia z bezwzględną przesłanką odwoławczą w rozumieniu .439 § 1 pkt 6 k.p.k., gdyż ta dotyczyć może tylko orzeczeń kończących postępowanie w instancji ewentualnie innych, kończących postępowanie. Jak bowiem trafnie podnosi się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zarówno brak podpisu na wyroku lub postanowieniu, choćby tylko jednego z sędziów orzekających w sprawie, jest rażącym uchybieniem, gdyż narusza art. 113 k.p.k., stanowiąc bezwzględny powód odwoławczy wskazany w art. 439 § 1 pkt 6 k.p.k. Ujawnienie tego uchybienia powoduje, niezależnie od granic środka odwoławczego oraz niezależnie od wpływu tego uchybienia na treść orzeczenia, jego uchylenie z tego tylko powodu. Artykuł 113 k.p.k. stanowi bowiem, iż orzeczenie podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego, nie wyłączając przegłosowanego, chyba że orzeczenie zamieszczono w protokole (por. - wyrok z dnia 16 października 2013 r. w sprawie V KK 223/13, publ. OSNKW 2014/3/20).

W rozstrzyganej sprawie podkreślenia wymaga, że wskazane wyżej orzeczenia (postanowienia) Komisji Dyscyplinarnej miały fundamentalne dla sprawy znaczenie, gdyż stanowiły o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do Obwinionego i dlatego też przypisanie im cechy, jak chce tego autor skargi, "względnego uchybienia procesowego" nie zasługuje na akceptację.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, skoro w sprawie wystąpiła również bezwzględna przesłanka odwoławcza, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 6 k.p.k., Komisja Odwoławcza zasadnie uchyliła zaskarżone orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej w całości oraz przekazała sprawę do ponownego rozpoznania i to pomimo częściowego wadliwego wskazania w komparycji zaskarżonego orzeczenia podstawy prawnej takiej decyzji.

Reasumując dotychczasowe rozważania i ustalenia, ponieważ zaskarżone orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. obowiązany był skargę oddalić.