Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 2120/00
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 2001-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: poz. 538
journal: Dz.U. 1996 nr 11 poz. 2
Teza: Przepis art.7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ nie pozbawia linii kolejowej wykorzystywanej wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego zwolnienia od podatku od nieruchomości z tego powodu, że na tej linii prowadzone są przewozy wojskowe, zwłaszcza gdy linię taką zaliczono do linii mających znaczenie państwowe rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 września 1996 r. w sprawie określenia wykazu linii kolejowych o państwowym znaczeniu /Dz.U. nr 112 poz. 538/.

TEZY

Przepis art.7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ nie pozbawia linii kolejowej wykorzystywanej wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego zwolnienia od podatku od nieruchomości z tego powodu, że na tej linii prowadzone są przewozy wojskowe, zwłaszcza gdy linię taką zaliczono do linii mających znaczenie państwowe rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 września 1996 r. w sprawie określenia wykazu linii kolejowych o państwowym znaczeniu /Dz.U. nr 112 poz. 538/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2001 r. sprawy ze skargi P.P. Polski Koleje Państwowe Zakład Nieruchomości w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 30 sierpnia 2000 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia braku nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1996-1999 - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia 30 sierpnia 2000 r. (...), po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych Zakład Nieruchomości w S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia 6 czerwca 2000 r., mocą której odmówiono podatnikowi stwierdzenia nadpłaty /dosłownie: "brak nadpłaty"/ w podatku od nieruchomości za lata 1996-1999. W podstawie prawnej tej decyzji powołano art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ i art. 330, art. 79 par. 2 pkt 1 lit. "b" i art. 81 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ w związku z art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.

W uzasadnieniu decyzji odwoławczej podano, że podatnik pismem z dnia 29 grudnia 1999 r. zwrócił się do organu podatkowego z wnioskiem o skorygowanie deklarowanego za lata 1996-1999 podatku od nieruchomości dotyczącego linii kolejowej Lębork-Maszewo Lęborskie. Wniosek uzasadniono zaliczeniem tej linii kolejowej do linii o znaczeniu państwowym, na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 września 1996 r. w sprawie określenia wykazu linii kolejowych o państwowym znaczeniu /Dz.U. nr 112 poz. 538/, co zdaniem podatnika miało przesądzać o publicznym charakterze tej linii, a tym samym o zwolnieniu jej od podatku od nieruchomości.

Odmawiając stwierdzenia nadpłaty organ podatkowy I instancji uznał, że podatnik nie wykazał, że omawiana linia kolejowa wykorzystywana była wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego rozumianego jako zarobkowy przewóz osób i rzeczy. Sedno zwolnienia od podatku od nieruchomości nie tkwi tylko w stwierdzeniu, że Polskie Koleje Państwowe są przedsiębiorstwem transportu publicznego, skoro linia ta, według wyjaśnień podatnika, wykorzystywana jest także sporadycznie na potrzeby wojska, co wyłącza przymiot tej linii jako publicznej.

Rozpatrując zarzuty odwołania organ odwoławczy po przytoczeniu treści przepisu art. 7 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stwierdził, że zwolnieniu od podatku od nieruchomości podlegają linie kolejowe: na których odbywa się transport kolejowy, transport ten musi być publiczny, linie te muszą być wykorzystywane wyłącznie na potrzeby transportu.

Rozwijając te przesłanki organ odwoławczy przede wszystkim wyjaśnił - nawiązując do definicji ze Słownika Języka Polskiego wyd. PWN, - że zwrot "publiczny" odnosić się musi do ogółu ludzi, służących ogółowi. Dlatego użyte w art. 7 ust. 1 pkt 4 określenie "publiczny transport kolejowy" wskazuje na ogólną dostępność transportu kolejowego.

Linia kolejowa Lębork-Maszewo Lęborskie wykorzystywana jest dla regularnych przewozów towarowych, bowiem przewozy pasażerskie są na niej obecnie zawieszone oraz sporadycznych transportów wojskowych. Stąd organ odwoławczy uznał, że publicznym transportem kolejowym są przewozy towarowe. Natomiast nie można było uznać za taki transport przewozów wykonywanych na rzecz wojska, gdyż ze swej istoty nie są one publiczne. Zwrócono też uwagę, iż w omawianym przepisie mowa jest o wyłączności publicznego transportu kolejowego. Potwierdzono również stanowisko organu podatkowego I instancji, iż okoliczność zaliczenia przedmiotowej linii do linii o znaczeniu państwowym, które nastąpiło ze względów obronnych, gospodarczych, społecznych lub ekologicznych, nie jest równoznaczne z publicznym znaczeniem linii.

W skardze z dnia 22 września 2000 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zakład Nieruchomości PKP w S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił jej naruszenie prawa poprzez błędną wykładnię art. 7 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że wykładnia językowa nie jest jedynym rodzajem wykładni. Stosując w sprawie niniejszej wykładnię systemową czy celowościową należy dojść do przekonania, że nie może być mowy o naruszeniu "wyłączności", o czym stanowi ww. przepis, poprzez wykonywanie przez przedsiębiorstwo publiczne przewozów wojskowych na przedmiotowej linii kolejowej. W przeciwnym razie nawet jednorazowy przewóz wojskowy pozbawiałby podatnika prawa do skorzystania ze zwolnienia podatkowego, co byłoby sprzeczne z ratio legis normy prawnej ustanowionej w celu zwolnienia w możliwie największym zakresie właściciela linii kolejowej jakim jest przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe od podatku od nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę z dnia 18 grudnia 2000 r. wnoszono ojej oddalenie.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Spór w sprawie mniejszej tkwi w wykładni przepisu art. 7 ust. 1 pkt 4 powołanej na wstępie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stanowiącego, że zwalnia się od podatku od nieruchomości budowle wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego i zajęte pod nie grunty /pozostałą część tego przepisu jako nie mającą zastosowania w sprawie pomija się/.

Do rozstrzygnięcia sporu wystarczy wykładnia językowa omawianego przepisu. Znaczenia przepisu odszukać należy w zwrocie "publiczny transport kolejowy". O ile nie ma problemu z określeniem transportu kolejowego, to wątpliwości pojawiły się na tle słowa "publiczny". Za prawidłowe uznać należało, zgodnie zresztą z regułami wykładni językowej, sięgnięcie do definicji słownikowej, która przede wszystkim akceptuje "publiczny" jako służący ogółowi, odnoszący się do ogółu ludzi.

Nie można natomiast zgodzić się z tym stanowiskiem organów podatkowych, że przewozy wojskowe /kolejowy transport wojskowy/ nie mieszczą się w zakresie słowa "publiczny". Jeżeli wojsko służy do obrony danego terytorium i ludności zamieszkującej to terytorium, oznacza to zatem, że służy ogółowi. Wobec tego przewozy wojskowe są takim samym elementem publicznego transportu kolejowego, jakim są zarobkowe przewozy ludzi i towarów.

Za takim stanowiskiem tym bardziej przemawia ta okoliczność, że przedmiotowa linia kolejowa zakwalifikowana została ze względów obronnych do linii o znaczeniu państwowym. Chodzi tu o potencjalne znaczenie takiej linii, nie zaś o faktyczne jej wykorzystywanie, choć nie można wykluczyć, iż linia ta może być wykorzystywana dla celów obronnych również w stanie nie zagrożenia państwa. Natomiast nie może ulegać wątpliwości, że cele obronne /wojskowe/ mieszczą się w ogólnie sformułowanych zadaniach państwa zapewnienia ogółowi ludności bezpieczeństwa zewnętrznego.

Słowo "publiczny" wskazuje też na dychotomiczny podział transportu kolejowego, z którego wynika publiczny i prywatny /niepubliczny/ transport kolejowy. Żadną miarą nie można byłoby zaliczyć przewozów wojskowych do prywatnego transportu kolejowego. Użycie zaś słowa "wyłącznie" w omawianym przepisie, dobitniej podkreśla ten podział, nie może zaś przewozów wojskowych prowadzonych na liniach publicznego transportu kolejowego pozbawiać tych linii charakteru publicznego.

Dodatkowym argumentem przemawiającym za przedstawionym stanowiskiem było pismo procesowe strony skarżącej z dnia 21 listopada 2001 r., w którym wskazano na elementy wykładni systemowej przeprowadzonej na podstawie ustaw o kolejach i transporcie kolejowym. Skoro do rozstrzygnięcia sprawy wystarczyła wykładnia językowa, to kwestii tej szerzej w niniejszym uzasadnieniu nie poruszano.

W konkluzji zauważyć należy, że przepis art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie pozbawia zwolnienia od podatku od nieruchomości linii kolejowej wykorzystywanej wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, jeżeli na linii tej przeprowadzane są przewozy wojskowe, a także gdy linię taką zaliczono do linii kolejowych mających znaczenie państwowe z uwagi na powód zawarty w stosownym akcie prawnym.

Mając na uwadze odmienną interpretację opisanego wyżej przepisu oraz zasadę szybkości prowadzonego postępowania Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368/ ograniczył się do uchylenia zaskarżonej decyzji. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono według przepisu art. 55 ust. 1 i ust. 3 cyt. ustawy o NSA z uwzględnieniem oceny przyczynienia się pełnomocnika strony skarżącej do wyjaśnienia sprawy.