Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 736/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje
Powołane przepisy: article: rt. 138 par. 1 pkt 1, art. 7 , art.11, art.77 par 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 12 ust.2 , art.30 ust.2
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 1 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art.1 par 1 i 2, art.145 par 1 pkt 1 lit c qw zw. z art.135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 670
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...]., nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 12 ust. 2, art. 30 ust. 2 ustawy

z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, działający

z upoważnienia Prezydenta Miasta K., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. odmówił R. G. umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że nie zachodzi w sprawie szczególnie uzasadniona przesłanka do umorzenia zadłużenia. Powstanie tego zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest następstwem zaniechania, które polegało na niewywiązywaniu się z ciążącego na wnioskodawcy obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci, ustanowionego wyrokiem niezawisłego sądu. Wnioskodawca jest osobą młodą, legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Po uprzednim uczestnictwie w warsztatach terapii zajęciowej, istnieje możliwość pozyskania lub przywrócenia umiejętności niezbędnych do podjęcia zatrudnienia.

Po rozpoznaniu odwołania R. G. od powyższego rozstrzygnięcia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia

[...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i art. 30

ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...].

W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, strona wniosła o jej zmianę i umorzenie zaległych alimentów, ewentualnie o uchylenie tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu

I instancji.

Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Sz 896/17), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, Sąd wskazał, że w badanej sprawie organy obu instancji nie rozpoznały wniosku skarżącego o częściowe umorzenie należności. Rozważania dotyczące zasadności umorzenia należności odnoszą się bowiem wyłącznie do umorzenia całości zadłużenia skarżącego. Organy nie poczyniły natomiast żadnych ustaleń co do możliwości i zasadności zastosowania częściowego umorzenia czy to należności głównej, czy odsetek, zważywszy na ograniczone możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia, czy też uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r., nr [...] odmówił stronie umorzenia w całości i w części należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania od powyższego rozstrzygnięcia, decyzją z dnia [...].,

nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie z dnia 14 grudnia 2017 r., wskazując, że strona choruje przewlekle i w tej chorobie szanse na aktywizację i zmianę sytuacji finansowej są praktycznie żadne, przy czym jest to sytuacja niezależna od strony, stanowi wynik choroby. Kolegium zwróciło uwagę na potrzebę wnikliwej analizy sytuacji strony, przemawiającej, zdaniem tego organu, za częściowym umorzeniem ciążącego na skarżącym zadłużenia. Zdaniem organu odwoławczego, sytuacja strony nie rokuje poprawy.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezydent Miasta K. ponownie odmówił stronie umorzenia w całości i w części należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania strony od wskazanego wyżej rozstrzygnięcia, ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że skarżący znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej, zdrowotnej i materialnej, jego stan zdrowia – pomimo okresowego orzeczenia o niepełnosprawności, ze względu na rodzaj schorzenia, na które cierpi nie daje szans na zupełne wyzdrowienie. Również ze względu na rodzaj choroby przewlekłej, szanse na uzyskanie zatrudnienia są znikome, aczkolwiek faktycznie nie niemożliwe. Biorąc jednak pod uwagę okoliczność, że strona utrzymuje się jedynie ze świadczeń pobieranych z opieki społecznej a ich wysokość nie wystarcza nawet na zaspokojenie wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych, organ i instancji powinien ponownie przeanalizować sprawę pod kątem częściowego umorzenia należności. Obecna sytuacja strony "nie rokuje na poprawę w najbliższym czasie, zaś nałożenie dodatkowego obciążenia finansowego w postaci spłaty zobowiązania – choćby w najmniejszych ratach – w obecnej sytuacji zagrażałaby możliwości dalszej egzystencji skarżącego".

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent Miasta K., decyzją z dnia [...]., nr [...], na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 12 ust. 2, art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r.

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2018 r., poz. 554 ze zm.) po raz kolejny odmówił stronie umorzenia w całości i w części należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że skarżący utrzymuje się

z zasiłku stałego w wysokości [...] zł oraz korzysta z pomocy finansowej w formie zasiłków celowych. Wymieniony posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. ze wskazaniem uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej, umożliwiających pozyskanie lub przywrócenie umiejętności niezbędnych do podjęcia zatrudnienia. Jest osobą czasowo niezdolną do pracy do dnia 30 czerwca 2019 r.

Organ zaznaczył, że skarżący kontynuuje obecnie realizację projektu [...] którego celem jest doprowadzenie do zamieszkania i otrzymania mieszkania przyznanego z zasobów miasta, jednak pomimo zalecenia uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej nigdy nie był uczestnikiem Środowiskowego Domu Samopomocy.

Prezydent dodał, że na terenie działania Urzędu Pracy właściwego dla strony ze względu na miejsce zamieszkania, znajdują się zakłady pracy chronionej oraz zakłady otwartego rynku pracy zatrudniające osoby niepełnosprawne. Ponadto na lokalnym rynku pracy występują oferty pracy odpowiednie dla osób z doświadczeniem i wykształceniem takim, jakie posiada skarżący.

Organ podkreślił, że skarżący został uznany za osobę niepełnosprawną do dnia 15 kwietnia 2019 r., a więc ma ona charakter okresowy. Także orzeczenie lekarza specjalisty wskazujące niezdolność do pracy również obowiązuje do konkretnej daty, tj. do dnia 30 czerwca 2019 r., a więc nie ma charakteru trwałego. Powyższe dokumenty nie stwierdzają całkowitej niezdolności do pracy, ale pomimo tego, skarżący nigdy nie próbował podjąć zatrudnienia.

Zdaniem organu, dług strony nie narasta z uwagi na zniesienie obowiązku alimentacyjnego zgodnie z wyrokiem Sądu z dnia [...] sygn. akt

[...]. Jednocześnie sytuacja dochodowa dłużnika w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego powinna być analizowana przy uwzględnieniu faktu, że dłużnik alimentacyjny przeważnie jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi, bezrobotną lub osiągającą niskie dochody. Jest to więc cechą większości zobowiązanych, w których zastępstwie świadczenia wypłaca fundusz alimentacyjny. Z uwagi na treść przepisu art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie wystarczą do ziszczenia się przesłanek wskazanych w tym przepisie same uzasadnione okoliczności a wyłącznie te, które są szczególnymi, czyli wyjątkowymi.

Organ wskazał, że w wypadku częściowego umorzenia zobowiązania alimentacyjnego - "istnieje podejrzenie", iż w dalszym ciągu skarżący nie poczyniłby kroków w kierunku spłaty pozostałej części należności.

Zaznaczył ponadto, że powstanie przedmiotowego zadłużenia i obowiązek jego uregulowania są następstwem zaniechania, które polegało na niewywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci, ustanowionego wyrokiem niezawisłego sądu a ciążącego na skarżącym.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił jej błędne ustalenie,

że istnieje szansa w przyszłości na poprawę jego sytuacji w okolicznościach, w których ten stan utrzymuje się od lat, a również aktualnie zaświadczenie lekarskie i orzeczenie, "wymaga zakładać", że nie ma najmniejszych szans na poprawę. Ponadto, strona nie zgodziła się z odmową ustalenia przez organ, że trudna sytuacja skarżącego, tak w zakresie zdrowotnym, jak i materialnym stanowi podstawę do umorzenia w całości lub chociaż w odpowiedniej części należności głównej w kwocie [...]zł oraz odsetek [...] zł.

Skarżący podniósł ponadto zarzut zaniechania ustalenia przez organ, że brak jest możliwości nawet częściowej spłaty, albowiem środki, którymi dysponuje strona ledwie pozwalają przeżyć z miesiąca na miesiąc.

W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że jego stan nie uległ poprawie

i brak jest przesłanek wskazujących na to, że polepszy się w przyszłości. Potwierdzeniem powyższego jest aktualne zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia [...]. oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]

Decyzją z dnia [...]., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 30 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazał, że orzeczeniem

z dnia [...] Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności

w W., skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 15 kwietnia 2024 r., symbol niepełnosprawności [...] Według orzeczenia, wskazane jest uczestnictwo strony w terapii zajęciowej. Potrzebna jest także częściowa pomoc usługowa w korzystaniu z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Brak jest przeciwwskazań do odpowiedniego zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej.

Zdaniem Kolegium, skarżący ze względu na niepełnosprawność

o umiarkowanym stopniu, która nie ma charakteru trwałego, jako człowiek młody nie jest pozbawiony możliwości poprawy obecnie trudnej sytuacji materialnej. W obecnym stanie faktycznym nie zachodzi szczególnie uzasadniona przesłanka stanowiąca podstawę do umorzenia zadłużenia. Brak jest także podstaw do "twierdzenia o trwałej niemożliwości spłaty zadłużenia ze względu na stan zdrowia".

R. G. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Skarżący zarzucił jej:

1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, polegające na zaniechaniu oceny jego aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej oraz odmowie umorzenia należności wyłącznie w oparciu

o całkowicie bezpodstawne obecnie, hipotetyczne założenie poprawy jego sytuacji zdrowotnej i materialnej,

2. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 6b ust. 3 pkt 1 i 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej

i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że zastosowanie przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności zwrotu "nie dotyczy" w miejscu dotyczącym ewentualnych wskazań co do odpowiedniego zatrudnienia oraz zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej, podczas gdy użycie tego zwrotu należy rozumieć jako brak rozstrzygnięcia organu w ww. zakresie, a jednoczesne zalecenie terapii zajęciowej ewidentnie potwierdza, że organ traktuje go jako osobę niezdolną do podjęcia pracy,

3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się do argumentacji podnoszonej przez skarżącego w odwołaniu oraz pominięcie materiału dowodowego przedłożonego przez skarżącego w postaci zaświadczeń lekarskich, a także dokonanie jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego poprzez przesądzenie o prawdopodobnej hipotetycznej poprawie stanu zdrowia skarżącego pomimo braku jakichkolwiek przesłanek w tym względzie.

Powołując się na przedstawione organowi zaświadczenia lekarskie, skarżący nie zgodził się z całkowicie dowolnym i pozbawionym – w jego ocenie – jakichkolwiek podstaw stanowiskiem organów, które pomimo braku stosownych kompetencji, jak również i braku dowodów przeciwnych, kwestionują charakter i specyfikę jego choroby.

Skarżący zwrócił też uwagę, że w posiadanych przez niego orzeczeniach Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w pozycjach dotyczących odpowiedniego zatrudnienia oraz zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej zarówno w 2016 r., jak również w 2019 r. wpisał sformułowanie "nie dotyczy" – co de facto należy odczytywać jako brak zaleceń w tym kierunku, a nie brak przeciwwskazań, jak interpretuje to Kolegium.

Strona podniosła ponadto, że organy ponownie rozpatrujące jego sprawę nie wykonały zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie z dnia 14 grudnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Sz 896/17). Powyższe skutkowało tym, że został niejako ukarany zwiększeniem się kwoty długu, który cały czas rośnie, pomimo że nieprzerwanie w sposób niezawiniony nie posiada on możliwości podjęcia zatrudnienia i spłacania długu.

Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W dniu 19 listopada 2019 r., do akt sprawy wpłynęło pismo (z dnia 13 listopada 2019 r.) pełnomocnika skarżącego – ustanowionego w ramach prawa pomocy, zawierające wniosek o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci zaświadczeń lekarskich z dnia [...]., na okoliczność pogarszającego się stanu zdrowia skarżącego, a w konsekwencji braku możliwości podjęcia przez niego pracy zarobkowej. Pełnomocnik wniósł ponadto o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oraz zwrot niezbędnych wydatków.

Na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę.

Na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd postanowił przeprowadzić dowód z dokumentów dołączonych do pisma procesowego z dnia 13 listopada 2019 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W tak określonym zakresie kognicji, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta K. zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Podkreślić należy, że wskazany na wstępie obowiązek kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obejmuje także zbadanie, czy organ administracji ponownie rozpoznający sprawę po wyroku sądu administracyjnego wypełnił powinność wynikającą z art. 153 p.p.s.a. Zgodnie bowiem

z brzmieniem powyższego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W judykaturze powszechnie przyjmuje się, że ocena wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie tak długo, jak długo wyrok nie zostanie uchylony w trybie określonym przez prawo bądź nie ulegnie zmianie stan prawny będący podstawą orzekania.

Zaznaczyć należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] wydane zostały po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 16 września 2016 r. - o umorzenie w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Wniosek ten wielokrotnie był przedmiotem rozpoznania przez wymienione organy, przy czym Prezydent Miasta K. za każdym razem – decyzjami z dnia

[...] – odmawiał wnioskodawcy umorzenia wspomnianych należności.

Rozstrzygnięcia organu I instancji z dnia [...] zostały uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze kolejno decyzjami z dnia [...] natomiast decyzja z dnia [...] r. jak również utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] uchylone zostały wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (sygn. akt II SA/Sz 896/17) z dnia 14 grudnia 2017 r.

W uzasadnieniu opisanego wyżej wyroku Sąd wskazał, że w badanej sprawie organy obu instancji nie rozpoznały wniosku skarżącego o częściowe umorzenie należności. Rozważania dotyczące zasadności umorzenia należności odnoszą się bowiem wyłącznie do umorzenia całości zadłużenia skarżącego. Organy nie poczyniły natomiast żadnych ustaleń co do możliwości i zasadności zastosowania częściowego umorzenia czy to należności głównej, czy odsetek, zważywszy na ograniczone możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia, czy też uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej.

Sąd zwrócił uwagę, że skarżący jest leczony przewlekle, cierpi na [...] i w dacie wydania decyzji zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji znajdował się w fazie częściowej remisji choroby ze wskazaniem, iż jest niezdolny do podjęcia pracy ani uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej. Zgadzając się z organem, że nie oznacza to trwałej niezdolności do podjęcia zatrudnienia, Sąd uznał jednak, że powyższe powinno mieć wpływ na ocenę wniosku skarżącego o częściowe umorzenie należności. Zważyć bowiem trzeba, że brak aktywności skarżącego na polu aktywizacji zawodowej nie był przez niego zawiniony,

a wynikał z nasilenia objawów choroby. Tymczasem w okresie tym zadłużenie skarżącego rosło, bowiem w dalszym ciągu naliczane były odsetki za zwłokę.

W ocenie tego Sądu, udzielenie ulg w spłacie zadłużenia, w szczególności najdalej idące całkowite umorzenie zadłużenia powinno być stosowane wyjątkowo rozważnie, bowiem ciężar utrzymania dziecka spoczywa przede wszystkim na rodzicu. Należy jednak rozróżnić sytuacje, w których osoba zobowiązana, pomimo możliwości podjęcia zatrudnienia i polepszenia swojej sytuacji materialnej nie czyni w tym kierunku żadnych starań, od sytuacji, w której aktywność zawodowa dłużnika jest ograniczona z przyczyn od niego niezależnych, w szczególności z powodu choroby.

Zadaniem organu w takim przypadku jest zbadanie sytuacji wnioskodawcy

ze szczególną starannością, w której winna się również mieścić ocena potencjalnych możliwości uzyskania dochodów w przyszłości. W przypadku osób chorych przewlekle ocena ta powinna obejmować również ustalenie, czy istnieją realne szanse na aktywizację zawodową, w szczególności, czy dla osób cierpiących na taką przewlekłą chorobę jak skarżący są dostępne miejsca w warsztatach terapii zajęciowej oraz miejsca pracy. Przede wszystkim jednak dokonując oceny zasadności częściowego umorzenia należności, organ powinien wziąć pod uwagę okoliczność, iż w okresie od lutego do końca września 2017 r. skarżący z przyczyn od siebie niezależnych nie mógł podjąć żadnej ze wskazanych wyżej aktywności. To z kolei powinno stanowić asumpt do rozważań w przedmiocie zastosowania częściowej ulgi w spłacie, czego ani organ pierwszej, ani drugiej instancji nie uczyniły.

Lektura akt administracyjnych i uzasadnienie zaskarżonej decyzji z dnia

[...] r., jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, prowadzi do wniosku, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie kwestionowanej decyzji organy nie wywiązały się z obowiązków wynikających z powołanego wyżej orzeczenia Sądu, tym samym naruszając art. 153 p.p.s.a.

Co prawda organy formalnie w swoich rozstrzygnięciach wskazały na odmowę umorzenia spornych należności zarówno w całości jak i w części jednak takiego stanowiska należycie nie uzasadniły. Organ I instancji opisując sytuację skarżącego odnotował, że skarżący cierpi na [...] oraz jest niezdolny do pracy do dnia 30 czerwca 2019 r. jednak w żaden sposób nie wyjaśnił, z jakich względów okoliczności te nie mają żadnego znaczenia dla ewentualnego umorzenia należności alimentacyjnych chociażby w części. W cytowanym wcześniej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 grudnia 2017 r. przyznano organowi słuszność, że okoliczność, iż skarżący cierpi na [...] i w dacie wydania zaskarżonej decyzji znajdował się w fazie częściowej remisji choroby ze wskazaniem niezdolności do podjęcia pracy i uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej nie oznacza trwałej niezdolności do podjęcia zatrudnienia. Jednakże powyższe, zdaniem tego Sądu, powinno mieć wpływ na ocenę wniosku skarżącego o częściowe umorzenie należności.

Powyższa argumentacja pozostaje nadal aktualna. Pomimo upływu czasu, sytuacja skarżącego nie uległa istotnej zmianie. Z dołączonego przez skarżącego

do odwołania od decyzji z dnia [...] – orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. – jednoznacznie wynika, że jest on

w dalszym ciągu osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, przy czym orzeczenie wydano do dnia 15 kwietnia 2024 r. W orzeczeniu tym wskazano,

że skarżący wymaga częściowej pomocy w korzystaniu z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji (przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki), a także zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie według zaleceń lekarza specjalisty. Jednocześnie we wskazaniach dotyczących odpowiedniego zatrudnienia oraz zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej zawarto zapisy "nie dotyczy".

W ocenie Sądu, należy zgodzić się ze skarżącym, że sformułowanie

"nie dotyczy" w żadnym razie nie może oznaczać, że tego typu zatrudnienie jest dla niego wskazane.

Jak wynika bowiem z treści art. 6b ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej

i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1172

ze zm.), w orzeczeniu powiatowego zespołu ustala się niepełnosprawność albo stopień niepełnosprawności, nie więcej niż trzy symbole przyczyn niepełnosprawności oraz wskazania dotyczące w szczególności: zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej.

Skoro zatem w przepisie jest mowa o "wskazaniach" dotyczących zatrudnienia zatem sformułowanie "nie dotyczy" oznacza, że takich wskazań nie ma. Tam gdzie Zespół Orzekania o Niepełnosprawności takie wskazania dostrzegł – np. w przypadku uczestnictwa w terapii zajęciowej – użył sformułowania "wskazane".

Mając na uwadze powyższe, należy zgodzić się ze skarżącym, że w obecnym jego stanie zdrowia wskazane jest uczestnictwo w terapii zajęciowej jednak nie jest wskazane zatrudnienie w zakładzie aktywności zawodowej.

Wobec takich zapisów w orzeczeniach o stopniu niepełnosprawności, całkowicie niezrozumiałe są rozważania organu I instancji dotyczące ofert pracy na lokalnym rynku pracy – odpowiednich dla osób z doświadczeniem i wykształceniem takim, jakie posiada skarżący. Nie sposób stwierdzić jakie znaczenie dla skarżącego może mieć występowanie tego typu ofert skoro z uwagi na stan zdrowia nie może on z nich skorzystać.

Należy podkreślić, że organ odwoławczy pomimo dołączenia wspomnianego orzeczenia do odwołania z dnia 24 kwietnia 2019 r. do kwestii tych należycie się nie odniósł. Nie wziął przy tym pod uwagę zaświadczenia z dnia [...] r., wydanego dla potrzeb Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, jak również nie wskazał, z jakich względów dokument ten nie zasługuje na uwzględnienie. Tymczasem z treści zaświadczenia wynika, że skarżący jest leczony w związku z rozpoznaną [...] od wielu lat i kilkukrotnie był hospitalizowany psychiatrycznie. Regularnie przychodzi on na wizyty lekarskie i stosuje się do zalecanej farmakoterapii, jednak mimo to nie udaje się uzyskać pełnej poprawy objawowej. Utrzymują się u niego [...] i trudności w [...], pojawiają wahania [...] i poziomu dolegliwości, [...]. Obecne są także objawy wytwórcze w postaci [...], uczucie [...].

W zaświadczeniu tym wskazano, że w przypadku skarżącego rokowania są zdecydowanie niekorzystne, wymaga on opieki i pomocy osób drugich.

Powyższe w powiązaniu z treścią pisma dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] z dnia 7 maja 2018 r. (k. 110 – 111 akt administracyjnych), w którym podano, że od 11 lat skarżący "choruje przewlekle" na [...] wskazuje, że sugerowane przez organ niepodejmowanie zatrudnienia - nie jest od skarżącego zależne.

Jak słusznie wskazał Sąd w uzasadnieniu cytowanego wcześniej wyroku z dnia 14 grudnia 2017 r., brak aktywności skarżącego na polu aktywizacji zawodowej nie był przez niego zawiniony, a wynikał z nasilenia objawów choroby. Tymczasem w okresie tym zadłużenie skarżącego rosło, bowiem w dalszym ciągu naliczane były odsetki za zwłokę.

Należy przy tym podkreślić, że do akt sprawy nie dołączono decyzji zobowiązujących skarżącego do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń

z funduszu alimentacyjnego, jednak z protokołu z dnia 4 października 2016 r.

(k. 12 – 13) wynika, iż decyzje te obejmują okresy od 1 października 2010 r.

do 30 września 2011 r., od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r.,

od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. oraz od 1 października 2013 r.

do 30 września 2014 r., a zatem czas, kiedy skarżący był już chory (co może wynikać

z cytowanego pisma z dnia 7 maja 2018 r., którego organy nie kwestionowały).

Niezrozumiałe jest też stanowisko organu, jakoby zadłużenie skarżącego nie narastało z uwagi na zniesienie obowiązku alimentacyjnego od dnia 1 września 2015 r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że na dzień 20 stycznia 2017 r. (saldo należności k. 25 akt administracyjnych) należność główna z tego tytułu wynosiła [...] zł, zaś odsetki – [...] zł – co daje łącznie kwotę [...]zł, natomiast na dzień 5 kwietnia 2019 r. (saldo należności k. 187 akt administracyjnych) – do zapłaty pozostało [...] zł ([...] – należność główna i [...] zł – odsetki).

Podkreślenia wymaga, że w tym okresie – na co zwrócił uwagę Sąd

w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 grudnia 2017 r. – skarżący niewątpliwie był osobą niezdolną do pracy – co potwierdzają niekwestionowane przez organy orzeczenia

o stopniu niepełnosprawności.

Powyższe okoliczności w żaden sposób nie zostały wzięte pod uwagę ani przez organ I instancji, ani też przez organ odwoławczy. Samo dokonanie stosownych ustaleń przez Prezydenta Miasta K. nie jest wystarczające skoro w żaden sposób nie odniósł się do nich odmawiając skarżącemu umorzenia należności nie tylko w całości ale także i w części.

Tymczasem zgodnie z treścią art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 r.

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2019 r., poz. 670), organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie

z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Podzielając stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 grudnia 2017 r., raz jeszcze należy wskazać, że należy rozdzielić sytuacje, w których osoba zobowiązana, pomimo możliwości podjęcia zatrudnienia i polepszenia swojej sytuacji materialnej nie czyni w tym kierunku żadnych starań, od sytuacji, w której aktywność zawodowa dłużnika jest ograniczona z przyczyn od niego niezależnych, w tym z powodu choroby.

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że organy nie wypełniły nałożonych nań obowiązków wobec niezastosowania się do wskazań co do dalszego postępowania, w sposób wystarczający i niezbędny, wyrażonych w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2017 r., które są wiążące dla nich w sprawie w myśl – art. 153 p.p.s.a., tym samym naruszyły tę normę prawną, której niewątpliwie są adresatem.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie,

na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ winien uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę Sądu, a następnie podjąć rozstrzygnięcie i uzasadnić je zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym.