Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 410/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 1387
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - tekst jedn.
article: par. 45
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 8 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 23 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt III SA/Po 194/16 w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. zasądza od D. D. na rzecz Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu 4800 (cztery tysiące osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z 11 października 2016 r. sygn. akt III SA/Po 194/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Dyrektor ARiMR") z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] i poprzedzającą decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] września 2015 r., nr [...], o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego, a także zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Sąd I instancji przyjął w ślad za organami następujący stan faktyczny:

Skarżący z pierwszym wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych wystąpił w roku 2011 podejmując pięcioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe

od 15 marca 2011 r. W kolejnych latach 2012-2014 składał wnioski o przyznanie kolejnych płatności rolnośrodowiskowych. Płatności były mu przyznawane. Jednakże w roku 2015 nie złożył ani wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, ani informacji, o której mowa w § 23 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., dalej: "rozporządzenie PRŚ"). Sąd I instancji za chybioną uznał przy tym argumentację skarżącego, że przekreślona na załącznikach graficznych informacja dotycząca płatności rolnośrodowiskowych miałaby świadczyć o tym,

że skarżący wyraził w ten sposób wolę ubiegania się o płatności rolnośrodowiskowe.

Następnie decyzją z dnia [...] września 2015 r. organ pierwszej instancji ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 60.300,80 zł. Organ ten wskazał przy tym, że w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej za realizację danego wariantu albo stosownej informacji, przyznana płatność za realizację tego wariantu podlega zwrotowi.

W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej strona podniosła, że płatności rolnośrodowiskowe zaznaczone zostały na załącznikach graficznych do wniosku złożonego na 2015 rok, jednakże omyłkowo w samym wniosku nie zostały one uwzględnione. Ponadto odwołujący podkreślił, że w roku 2015 nadal realizuje program zgodnie z planem rolnośrodowiskowym, przez co dochodzenie zwrotu płatności otrzymanych za lata wcześniejsze jest bezzasadne.

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazał, że w żadnym miejscu na złożonym na rok 2015 wniosku strona nie wskazała, aby wnioskowała

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych. Wobec tego na podstawie § 39 ust. 2 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. jest zobowiązany do zwrotu otrzymanych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011-2014. Zgodnie z tym przepisem płatność ta podlega bowiem zwrotowi w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej

za realizację danego wariantu albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3 rozporządzenia, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana za realizację tego wariantu. Na wynik postępowania nie ma żadnego wpływu fakt prowadzenia działalności na gruntach objętych zobowiązaniem zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej i wszystkimi koniecznymi wymogami określonymi w rozporządzeniu. Wniosek o przyznanie płatności winien być złożony

w terminie od dnia 15 marca 2015 r. do dnia 15 czerwca 2015 r. i termin ten nie podlega przywróceniu. Jednocześnie nie zaszła żadna z okoliczności, która pozwalałaby organowi ARiMR odstąpić od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Poznaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej wydanie decyzji organu pierwszej instancji, skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu ARiMR. Twierdził, że nie zaznaczył bezpośrednio we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 pozycji dotyczącej płatności rolnośrodowiskowych, to jednak wyraził wolę ubiegania się o te płatności, poprzez zamieszczenie odpowiednich wzmianek na załącznikach graficznych, wskazujących obszary objęte spornymi płatnościami. Wzmianki te zostały co prawda przekreślone, lecz stało się to po udzieleniu skarżącemu błędnej informacji o braku potrzeby składania odrębnego wniosku kontynuacyjnego. Jego niedopatrzeniem było nie wyjaśnienie dokładnie tej kwestii, jednakże w jego ocenie uchybienie to było usprawiedliwione mając na uwadze zmianę obowiązujących przepisów oraz fakt uzyskania nieprawidłowej informacji

od podmiotu profesjonalnie zajmującego się tymi sprawami. W ocenie skarżącego zastosowany przez organ ARiMR zakres zwrotu obejmujący lata 2011-2014, obliczony w takim samym stosunku jak stwierdzone uchybienie w roku 2015, nie odpowiada kryteriom zwrotu, o których mowa w art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, to jest rozmiarowi, zasięgowi i trwałości stwierdzonej niezgodności. Zdaniem skarżącego sankcja określona w rozporządzeniu krajowym możliwa jest do zastosowania jedynie w odniesieniu do tego roku, w którym działanie skarżącego wyczerpało znamiona deliktu administracyjnego, to jest w którym stwierdzono uchybienie polegające na niezachowaniu wymogów dotyczących programu.

Na rozprawie przed Sądem I instancji skarżący podtrzymał skargę, a nadto podniósł, że błąd popełniony został przez niego na skutek dezinformacji pracownika organu, a drugi raz gdy przyszedł do Agencji, jeszcze przed wydaniem decyzji, nie mógł już tego błędu poprawić. W ARiMR osoba przyjmująca wniosek stwierdziła,

że nie trzeba w piątym roku trwania programu składać wniosku, a to dlatego

że – jeżeli rok czwarty w programie nie wymaga złożenia wniosku, to tym bardziej

w piątym roku wniosku tego składać nie trzeba. Dlatego też skarżący wykreślił te znaki graficzne we wniosku i załączniku. Skarżący ponownie przy tym wskazał,

że realizował program w pełnym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylając decyzje organów ARiMR uznał, że decyzje te wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Wskazał na materialnoprawne podstawy decyzji, to jest przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm., dalej: "u.w.r.o.w."), a także przepisy wykonawcze do niej. Stosownie do art. 28 ust. 1 u.w.r.o.w. pomoc pobrana nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlega zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt. 1 ustawy, lub przepisy tej ustawy stanowią inaczej. Zauważył przy tym, że pomoc i pomoc techniczna wypłacone beneficjentowi, który nie wykonał w całości lub w części operacji lub obowiązków związanych z jej wykonaniem, lub zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej, nie podlegają zwrotowi w przypadku wystąpienia co najmniej jednej

z kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, określonych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, z późn. zm.), lub w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 (art. 28 ust. 4 u.w.r.o.w.). Wskazał też na przepisy § 23 ust. 3 rozporządzenia PRŚ.

Sąd I instancji zgodził się ze stanowiskiem ARiMR, że co do zasady, skoro rolnik nie złożył ani wniosku o kolejne płatności rolnośrodowiskowe w okresie przyjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, ani też informacji, o której stanowi § 23 ust. 3 rozporządzenia PRŚ, stosownie do art. 39 ust. 2 pkt. 4 tego rozporządzenia organ ARiMR winien orzec zwrot płatności rolnośrodowiskowych przyznanych skarżącemu w latach poprzednich, to jest za lata 2011-2014, jako kwot nienależnie pobranych płatności. Złożenie wniosku o kolejną płatność roczną stanowi warunek kwalifikowalności do korzystania z pomocy rolnośrodowiskowej. Okoliczność,

że beneficjent pomocy rolnośrodowiskowej nadal spełniał pozostałe warunki przyznania tej pomocy, w szczególności zobowiązania dotyczące użytkowania odnośnych obszarów, nie może zapobiec wykluczeniu z korzystania z tej pomocy, które jest wynikiem nieprzestrzegania jednego z tych warunków. Przyznanie rzeczonej pomocy jest bowiem uzależnione od przestrzegania wszystkich warunków kwalifikowalności w trakcie całego okresu trwania przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego na jaki beneficjent pomocy się zobowiązał, wobec czego złamanie jednego z tych warunków wystarczy, samo w sobie, aby spowodować wspomniane wykluczenie.

Sąd I instancji za nietrafne uznał odwoływanie się przez skarżącego do art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005

w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz co do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Seria L z 2011 r. Nr 25 poz. 8, dalej: "rozporządzenie 65/2011). Regulacje zawarte

w tym przepisie odnoszą się bowiem do sytuacji zmniejszenia lub nieprzyznania "pomocy objętej wnioskiem", a nie do sytuacji wykluczenia z płatności, gdy wniosek taki nie został złożony.

Sąd I instancji podniósł, że choć co do zasady rację należy przyznać organowi ARiMR, który wyciąga wobec skarżącego konsekwencje z § 39 ust. 2 pkt. 4 rozporządzenia PRŚ, to organ ten nieprawidłowo wskazał na bezwzględny charakter skutków związanych z upływem terminu do złożenia wniosku o płatności rolnośrodowiskowe na rok 2015. Organ ARiMR w swoich rozważaniach całkowicie bowiem pominął regulacje art. 8 ust. 3 zd. 1 rozporządzenia 65/2011 w zw. z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE Seria L z 2009 r. Nr 316, poz. 65 ze zm., dalej: "rozporządzenie 1122/2009"). Ta ostatnia regulacja stanowi, że z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, złożenie wniosku o przyznanie pomocy na mocy niniejszego rozporządzenia po wyznaczonym terminie prowadzi

do zmniejszenia kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik gdyby złożył wniosek w terminie, o 1 % za każdy dzień roboczy (akapit pierwszy). Stosuje się to również odnośnie do dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy przedstawić właściwym organom zgodnie z art. 12 i 13, jeśli takie dokumenty, umowy lub oświadczenia stanowią o kwalifikowalności do przedmiotowej pomocy. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie odnosiła się do kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy (akapit drugi). Jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny (akapit trzeci).

O ile zatem – co do zasady – upływ terminu na złożenie wniosku o płatność rolnośrodowiskową, wskazanego w art. 23 ust. 1 rozporządzenia 1122/2009, powoduje jego niedopuszczalność, to nie jest tak w przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, o którym mowa w art. 75 tego rozporządzenia. Sąd I instancji wskazał na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 17 grudnia 2015 r., w sprawie o sygn. C-330/14. (dostępny na stronie internetowej CURIA), z którego wynika, że art. 23 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia 1122/2009 należy interpretować w ten sposób, że zaniechanie złożenia wniosku prowadzi zasadniczo do jego niedopuszczalności. Jednak jak wskazał TSUE "co się tyczy kwestii, czy zarzucane skarżącemu w postępowaniu głównym uchybienie było spowodowane siłą wyższą i czy zatem skarżący ten mógł uniknąć sankcji przewidzianej w art. 23 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1122/2009,

w odniesieniu do oceny okoliczności faktycznych do sądu odsyłającego należy zbadanie, czy uchybienie to było spowodowane zaistnieniem niezależnych

od podmiotu, nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności, a których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania przez ten podmiot należytej staranności".

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu organ ARiMR pomijając te kwestie naruszył przywołane regulacje (por. także art. 28 ust. 4 ustawy w.r.o.w.), a w konsekwencji uchybił także art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U.

z 2016 r., poz. 23) nie wyjaśniając w żaden sposób czy fakt niezłożenia przez skarżącego wniosku o płatności rolnośrodowiskowe na rok 2015 spowodowany był zaistnieniem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których stanowi art. 23 ust. 1 rozporządzenia 1122/2009, na co skarżący wskazywał jeszcze w toku postępowania przed organem ARiMR.

Sąd I instancji nakazał organowi, przy uwzględnieniu wykładni przepisów prawa materialnego przedstawionej przez sąd, podjęcie postępowanie wyjaśniającego na okoliczności wskazywane przez skarżącego, które zgodnie z jego twierdzeniami miały spowodować niewystąpienie z wnioskiem o płatności rolnośrodowiskowe na rok 2015. Organ ARiMR winien w szczególności wyjaśnić, czy niezłożenie przez skarżącego rzeczonego wniosku rzeczywiście było spowodowane informacją udzieloną przez pracownika tego organu oraz czy skarżący faktycznie próbował skorygować nie ujęcie tych płatności we wniosku złożonym na rok 2015 i jakie okoliczności spowodowały, że nie mógł tego uczynić. Okoliczności tak ustalone organ winien ocenić w kontekście zaistnienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych.

Skargę kasacyjną wniósł Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi zarzucił (cytując dosłownie): naruszenie prawa materialnego, to jest art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, "§ 47" rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2008 z dnia 15 grudnia 2006r ustalającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, w związku z § 45 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361, dalej: rozporządzenie PRŚ r.) oraz art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r, o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 173, dalej: u.w.r.o.w,) w zw. z art. 9 K.p.a. poprzez ich błędną wykładnie i zastosowanie wynikające w szczególności z błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na niezasadnym przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, iż skarżący działał pod wpływem błędu, w który wprowadził go pracownik organu, oraz że błąd ten ("omyłka" przy wypełnianiu formularza wniosku) stanowić miałby "siłę wyższą" lub "nadzwyczajna okoliczność"

w rozumieniu przepisów wyżej powołanych. Powyższe spowodowało uznanie przez Sąd I instancji, iż przy wydawaniu decyzji organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego wynikające z zasad ogólnych prawa administracyjnego, jak

i z przepisów szczególnych z zakresu prawa rolnego. Takie orzeczenie Sąd I instancji oparł o przesłanki nie mające uzasadnienia ani w zgromadzonym materialne dowodowym, ani w obowiązujących przepisach prawa.

Autor skargi kasacyjnej zauważył, że wprawdzie sąd i instancji trafnie określił stan faktyczny, to jednak nie do pogodzenia z istniejącymi, jednoznacznymi przepisami jest zakwalifikowanie przez Sąd omyłki przy wypełnianiu formularza wniosku, będącej wynikiem zwykłego niedbalstwa, jako "siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, o jakich mowa w art. 47 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1974/2006.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. – Dz.U.2016.718 j.t.) rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych

w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Wprawdzie formułując zarzuty autor skargi powołał się m.in. na nie mający zastosowania w sprawie przepis art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dotyczący wznowienia postepowania) oraz na procesowy przepis art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r,

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, jednak te uchybienia skargi kasacyjnej nie stoją na przeszkodzie rozpoznania skargi kasacyjnej w zakresie zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego.

W zakresie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego wskazano naruszenie "§ 47" Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006. Rozporządzenie te dzieli się na jednostki redakcyjne – artykuły, a nie na paragrafy. Jednak z kontekstu skargi kasacyjnej, jej uzasadnienia i treści zaskarżonego wyroku w sposób oczywisty wynika, że chodzi o art. 47 tego rozporządzenia. Autor skargi kasacyjnej powołał się też na naruszenie innego przepisu prawa materialnego - § 45 rozporządzenia MRiRW z 13 marca 2013 r.

Te zarzuty okazały się uzasadnione.

Jak trafnie zauważył Sad I instancji, materialnoprawną podstawę wydanego

w sprawie rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z 7 marca 2007 r. (ustawy w.r.o.w. i przepisy wykonawcze do niej, a szczególności art. 28 tej ustawy. Ten ostatni przepis w ust. 4 stanowi, że pomoc i pomoc techniczna wypłacone beneficjentowi, który nie wykonał w całości lub w części operacji lub obowiązków związanych z jej wykonaniem, nie podlegają zwrotowi w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, określonych

w r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, z późn. zm.), lub w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3.

Sąd I instancji zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego pominięcie regulacji art. 8 ust. 3 zd. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011 rozporządzenia Komisji (WE) NR 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, w zw. z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina. Jednak to nie te przepisy mają w sprawie zastosowanie w pierwszej kolejności,

a przepisy ustawy w.r.o.w. z 7 marca 2007 r. (co w pierwszej części swoich rozważań zauważył Sąd I instancji) i wskazane w art. 28 ust. 4 tej ustawy przepisy rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006. Art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 określa w ust. 1 kompetencje państwa członkowskich do uznawania poszczególnych kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności uzasadniających odstąpienie od domagania się od beneficjentów zwrotu pomocy. Przepis § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. (rozporządzenie PRŚ) wprowadza przy tym inne niż wymienione

w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności. Z kolei w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) 1974/2006 ustanowiony jest wymóg odpowiedniego trybu i terminu zgłaszania przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności. Te właśnie przepisy prawa materialnego

(w szczególności art. 28 ust. 4 ustawy w.r.o.w. w zw. z art. 47 rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1974/2006 i w zw. z § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z 13 marca 2013 r. (rozporządzenia PRŚ) pominął w swoich rozważaniach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zaskarżonym skarga kasacyjną wyroku, co czyni zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego zasadnym.

Sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględni przedstawioną wyżej argumentację.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).