Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 18/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3, art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i b), art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 26a
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec- Kudiura, Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant sekretarz - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2017 r. sprawy ze skargi E. S. N. "E..." w E. - Zakład Pracy Chronionej na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... października 2016 r. nr ... w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące: listopad i grudzień 2015r.; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z ... lipca 2016 r., 2. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz E. S. N. "E..." w E. Zakład Pracy Chronionej kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

E. w E. - [...] (dalej: "skarżąca" lub "spółdzielnia") złożyła do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "PFRON") wnioski o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za miesiące listopad oraz grudzień 2015 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...] Prezes Zarządu PFRON (dalej także jako "organ I instancji"), odmówił skarżącej wypłaty wnioskowanego dofinansowania stwierdzając, że spółdzielnia ma zaległości w zobowiązaniach wobec PFRON w kwocie przewyższającej 100 zł, co uniemożliwia przyznanie dofinansowania.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "minister", "organ II instancji" lub "organ odwoławczy"), decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Uzasadnienie swojej decyzji minister rozpoczął od wskazania, że zgodnie z art. 26a ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011, Nr 127, poz. 721 ze zm.) dalej: "ustawa o rehabilitacji", miesięczne dofinansowanie przysługuje pracodawcy, który nie posiada zaległości powyżej 100 zł w zobowiązaniach wobec Funduszu. Z kolei art. 26a ust. 9 powołanej ustawy stanowi o odmowie wypłaty miesięcznego dofinansowania w przypadku posiadania przez pracodawcę zaległości w zobowiązaniach wobec PFRON nie wskazując jednakże, że ma to być zaległość wymagalna i bezsporna. A zatem każda zaległość, nawet ta w stosunku do której toczy się jeszcze postępowanie lub wstrzymana została jej egzekucja jest zaległością skutkującą odmową wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Dalej organ odwoławczy podał, iż Prezes Zarządu PFRON decyzją z dnia [...] maja 2015 r. znak: [...] określił wysokość zobowiązania spółdzielni z tytułu wpłat na PFRON w związku z niedotrzymaniem terminu do przekazania środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych za październik 2013 r. w wysokości 134.827,00 zł. Rozstrzygniecie to organ II instancji utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...]. Na decyzję organu odwoławczego strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania. Wniosek został uwzględniony, gdyż WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 3183/15 wstrzymał wykonanie decyzji ministra z dnia [...] września 2015 r.

Zdaniem organu fakt wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] września 2015 r. przez Sąd nie oznacza, że zobowiązanie nią określone przestało istnieć. Zasada niewykonywania decyzji nie oznacza bowiem, że zobowiązania podatkowego nie ma, lecz jedynie że nie można go egzekwować do dnia wydania prawomocnego wyroku. Wykonalność decyzji nie ma bowiem wpływu na istnienie zobowiązania podatkowego. Minister uważa więc, że dopiero prawomocny wyrok uchylający jego decyzję z dnia [...] września 2015 r. oraz decyzję Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] maja 2015 r. mógłby spowodować, że to zobowiązanie przestałoby istnieć. Skoro więc spółdzielnia posiada zaległość wobec PFRON, to zasadne jest odmówienie jej przyznania wnioskowanego dofinansowania.

Odnosząc się do zarzutu niewydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty miesięcznego dofinansowania za listopad i grudzień 2015 r. organ wyjaśnił, iż decyzja taka może być wydana wyłącznie do 31 stycznia roku następującego po roku, za który pracodawcy przysługuje miesięczne dofinansowanie. Wydanie takiej decyzji po tym terminie jest bezprzedmiotowe. W przedmiotowej sprawie kompletne pod względem rachunkowym i formalnym wnioski Wn-D za listopad i grudzień 2015 r. zostały złożone przez stronę odpowiednio w dniu [...] grudnia 2015 r. i [...] stycznia 2016 r. Organ odwoławczy uważa więc, że niemożliwym było wydanie decyzji o wstrzymaniu w tak krótkim terminie, tj. między [...] grudnia 2015 r. a [...] stycznia 2016 r. (w przypadku wniosku za listopad 2015 r.) oraz między [...] a [...] stycznia 2016 r. Nierealne byłoby bowiem przeprowadzenie i zakończenie postępowania w ww. okresach. Należało również wziąć pod uwagę treść przepisów postępowania administracyjnego, które zobowiązują organy administracji publicznej do zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, czyli mieć na uwadze czas potrzebny na wymianę korespondencji ze stroną, która jest przesyłana za pośrednictwem Poczty Polskiej.

Organ nie podzielił też argumentów skarżącej opartych na wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2016 r. sygn. akt II FSK 443/13 i z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt II FSK 767/14, w których NSA orzekł, iż datą uzyskania środków ZFRON jest 20 dzień następnego miesiąca, a zatem strona nie posiada zaległości wobec Funduszu. Przedmiotem postępowania nie była bowiem prawidłowość określenia przez PFRON wysokości zobowiązania strony z tytułu wpłat na PFRON, a kwestia odmowy wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za listopad i grudzień 2015 r. w związku z istniejącymi zaległościami.

Spółdzielnia zaskarżyła powyższą decyzję ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzająca ją decyzją organu I instancji, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W przypadku uwzględnienia skargi skarżąca wniosła o zobowiązanie organu w trybie art. 145a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", do wydania decyzji w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy i jej rozstrzygnięcia. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:

1) rażące naruszenie przepisu art. 26a ust. 8 w zw. z ust. 9 ustawy o rehabilitacji, poprzez wydanie decyzji o odmowie wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres, który nie był objęty decyzją o wstrzymaniu wykonania decyzji, która nie została w ogóle wydana,

2) naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez wydanie decyzji o odmowie wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń w sytuacji, w której wykonanie decyzji ministra z dnia [...] września 2015 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezesa Zarządu z dnia [...] maja 2015 r. określającej jej zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON na podstawie art. 33 ust. 4a ustawy o rehabilitacji, zostało wstrzymane postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 3183/15, a w konsekwencji nie może ona wywoływać skutków prawnych,

3) wydanie decyzji o odmowie wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń w sytuacji, gdy zobowiązania objęte wymienionymi w pkt 2 decyzjami są wątpliwe, albowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 443/13 i 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 767/14 orzekł, iż datą uzyskania środków ZFRON jest 20 dzień następnego miesiąca, natomiast sprawa o określenie zobowiązania strony wobec PFRON nie została jeszcze zakończona a organy powinny postępowanie w przedmiotowej sprawie zawiesić.

Skarżąca podniosła, iż z art. 26a ust. 8 i ust. 9 ustawy o rehabilitacji wyraźnie wynika, że wydanie decyzji o odmowie wypłaty dofinansowania ma odnosić się do okresu wskazanego w decyzji o wstrzymaniu wypłaty dofinansowania. Jednakże w okolicznościach przedmiotowej sprawy w ogóle nie została wydana decyzja administracyjna o wstrzymaniu wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń za listopad i grudzień 2015 r., co w konsekwencji powoduje brak podstaw prawnych do wydania decyzji o odmowie wypłaty dofinansowania.

Opierając się na orzecznictwie oraz poglądach doktryny strona wskazała, że instytucja wstrzymania wykonania rozstrzygnięcia ma służyć temu, by wnoszony środek wywarł zamierzony skutek i nie było potrzeby dochodzenia ewentualnych roszczeń odszkodowawczych lub podejmowania czynności zmierzających do usunięcia następstw funkcjonowania rozstrzygnięcia w obrocie prawnym. Zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Z kolei z art. 21 § 2 Ordynacji podatkowej wynika zasada domniemania prawnego, iż zobowiązanie należne obliczone zostało w deklaracji w prawidłowej wysokości, a domniemanie to może zostać wzruszone decyzją ostateczną organu podatkowego. Skoro więc decyzja organu II instancji nie wywołuje skutków prawnych albowiem jest wstrzymana, jak w przypadku skarżącej, to nie można mówić o istnieniu zobowiązań w określonej wysokości, a tym bardziej zaległości w tych zobowiązaniach. Tymczasem warunkiem wydania decyzji z art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji jest ustalenie posiadania zaległości w zobowiązaniach wobec PFRON przekraczających ogółem kwotę 100 zł.

Nadto spółdzielnia stoi na stanowisku, że zobowiązanie wynikające z decyzji Prezesa Zarządu PFRON utrzymanej w mocy decyzją ministra ma charakter wątpliwy, gdyż określona wpłata na PFRON ma wynikać jakoby z naruszenia terminu do odprowadzania środków na rachunek bankowy ZFRON. Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny w ww. prawomocnych wyrokach orzekł, iż faktyczne uzyskanie środków z zaliczek przez pracodawcę następuje w terminie 20 dnia następnego miesiąca po miesiącu wypłaty, kiedy to przypada termin odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych do urzędu skarbowego. W konsekwencji organy bezpodstawnie utożsamiają uzyskanie prawa do zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych z jej poborem, który to błędny pogląd stanowił podstawę określenia zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON. W tej sytuacji prowadzone postępowanie powinno zostać z urzędu zawieszone do chwili wydania wyroku dotyczącego istnienia zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON.

W odpowiedzi na skargę minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W toku trakcie rozprawy pełnomocnik skarżącej złożył do akt sądowych odpis decyzji ministra z dnia [...] września 2017 r. nr [...] wydanej po uchyleniu decyzji poprzedniej wyrokiem tut. Sądu z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 3183/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r. poz. 1066 j.t.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016 r. poz. 718 j.t. ze zm., dalej: “p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2016r nie odpowiada prawu.

Przede wszystkim sąd wskazuje, iż w stanie faktycznym sprawy uwzględnił dodatkową okoliczność jaka powstała w toku postępowania sądowoadministracyjnego, tj. fakt, iż decyzja organu z dnia [...] września 2015r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, ustalającą istnienie zaległości skarżącej spółdzielni, w kwocie powyżej 100zł, względem PFRON, została skontrolowana przez tutejszy sąd pod sygnaturą akt III SA/Wa 3183/15. Wymieniona kontrola sądowa została zakończona wydaniem wyroku w dniu 20 grudnia 2016r. Wyrok jest prawomocny, a z jego treści wynika, iż została uchylona zaskarżona decyzja. Z uzasadnienia wyroku wynika, że ustalenie istnienia zaległości skarżącej względem PFRON było nieprawidłowe. Organ źle zastosował przepisy prawa materialnego i nieprawidłowo wywiódł istnienie zaległości wskazanych w decyzji.

W toku rozprawy strona skarżąca wskazała, iż w wykonaniu prawomocnego wyroku III SA/Wa 3183/15 Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu [...] września 2017r. decyzję uchylającą decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2015r., określającą zobowiązanie skarżącej względem PFRON i umorzył postępowanie w sprawie. Na tę okoliczność została złożona do akt sądowych wymieniona decyzja.

Powyższe okoliczności są niesporne, znane obu stronom postępowania w niniejszej sprawie. Istnieje bowiem tożsamość stron postępowania w niniejszej sprawie i w sprawie kontrolowanej przez tutejszy sąd pod sygn. akt. III SA/Wa 3183/15.

Ponadto wyrok wydany w sprawie III SA/Wa 3183/15 jest znany z urzędu sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie.

Zważywszy na to, że kontrolowana w niniejszym postępowaniu decyzja w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za listopad i grudzień 2015r., została oparta na decyzji kontrolowanej w postępowaniu III SA/Wa 3183/15, to wyeliminowanie z obrotu prawnego wymienionej decyzji ( i decyzji ją poprzedzającej) jest okolicznością wpływająca na wynik niniejszej sprawy. Jest to wręcz okoliczność przewidziana w podstawach wznowienia postępowania administracyjnego. Stanowi przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt. 8 k.p.a. Wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego, przy ustaleniu, że nie istnieją zaległości skarżącej wobec PFRON, w niej wskazane, powoduje też wyeliminowanie zaistnienia przesłanki z art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji, tj. przepisu prawa materialnego wskazanego w podstawie rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie.

Tym samym sąd orzekający w niniejszej sprawie musiał uwzględnić powyższe okoliczności. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt. 1 litera b p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję jeśli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Tak też było w przedmiotowej sprawie.

W warunkach niniejszej sprawy nie ma potrzeby szczegółowego odniesienia się do zarzutów skargi. Zarzuty te stały się bezprzedmiotowe w nowych okolicznościach sprawy. Argumentacja zarzutów związana jest przede wszystkim z twierdzeniem skarżącej o braku istnienia jej zaległości względem PFRON, co potwierdził prawomocny wyrok w sprawie III SA/Wa 3183/15. Brak istnienia zaległości powyżej 100 zł wyklucza możliwość zastosowania przez organ przepisu art. 26a ust. 8 i 9 ustawy o rehabilitacji. Oznacza to, że organ nie może z tego tytułu wtrzymać wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego jak i nie może następnie odmówić wypłaty takiego dofinansowania.

Przypomnieć należy, że przepis art. 26a ustawy o rehabilitacji reguluje podstawy prawne wskazujące kiedy pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego oraz kiedy ono nie przysługuje. Zgodnie z treścią art. 26a ust.8 ustawy "Jeżeli pracodawca posiada zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu przekraczające ogółem kwotę 100 złotych, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania do czasu uregulowania zaległości przez pracodawcę. Decyzja podlega wykonaniu z dniem wydania." Natomiast według treści art. 26a ust.9 "W przypadku nieuregulowania przez pracodawcę zaległości wobec Funduszu do dnia 31 stycznia roku następującego po roku, za który pracodawcy przysługuje miesięczne dofinansowanie, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o odmowie wypłaty miesięcznego dofinansowania za okres wskazany w decyzji, o której mowa w ust. 8.

Z przywołanych treści art. 26a wynika, że powinny być wydane dwie wskazane decyzje, tj. o wstrzymaniu wypłaty a następnie o odmowie wypłaty.

Nie ma natomiast racji skarżąca podnosząc, że w sprawie organ dopuścił się naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez wydanie decyzji o odmowie wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń w sytuacji, w której wykonanie decyzji ministra z dnia [...] września 2015 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezesa Zarządu z dnia [...] maja 2015 r. określającej jej zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON, zostało wstrzymane postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 3183/15, a w konsekwencji nie może ona wywoływać skutków prawnych.

Podnieść należy, że sąd wydając postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji nie dokonuje kontroli merytorycznej przedmiotowej decyzji tylko ustala inny zakres stanu sprawy, określony wskazanym przepisem i odnoszący się do sytuacji skarżącej związanej z wykonaniem decyzji. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji " jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Jest to jedyny zakres ustaleń sądu wydającego orzeczenie w przedmiocie wstrzymania zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni powyższe wskazania sądu.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 litera a i litera b p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ja poprzedzającą. O kosztach postępowania sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a.