Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1717/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Protokolant : Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2012 r. sprawy ze skargi "A. " S.A. w K. na postanowienie Wojewody z dnia 29 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej "A. " S.A. w K. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2011 r., znak: [...] Wojewoda działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. nr 102, póz. 651 z późn. zm.) stwierdził że odwołanie "A" S.A. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r. nr [...], orzekającej o umorzeniu postępowania administracyjnego prowadzonego na wniosek Fabryki [...] "A" S.A. w likwidacji z siedzibą w K. (obecnie "A" S.A. w K.) w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości oznaczone jako parcele 1. kat. [...], 1. kat. [...], 1. kat. [...]. gm. kat. J. oraz 1. kat. [...], 1. kat. [...], 1. kat. [...], 1. kat. [...], 1. kat. [...], 1. kat. [...], 1. kat. [...], 1. kat. [...], 1. kat. [...], 1. kat. [...], 1. kat. [...], 1. kat. [...], 1. kat. [...], 1. kat. [...] gm. kat. B., objęte umową- aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1949 r. Rep. [...], zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia (art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Nr 98, póz. 1071, z późn. zm., dalej jako: "k.p.a.").

W uzasadnieniu postanowienia podano, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. O powyższym uprawnieniu strony zostały zgodnie z przepisem art. 107 § l k.p.a. prawidłowo pouczone w zaskarżonej decyzji. Artykuł 57 § 5 k.p.a. stanowi, iż termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru; nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego; złożone w polskim urzędzie konsularnym; złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej; złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku; złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. Stosownie do art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Wybór sposobu doręczenia należy zatem w tym zakresie do organu administracji. Natomiast zgodnie z art. 391 § 1 k.p.a. doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, póz. 1204, z późn. zm.), jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania: wystąpił do organu administracji publicznej o doręczenie albo wyraził zgodę na doręczenie mu pism za pomocą tych środków. Zgodnie z przepisem art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy.

Decyzja organu l instancji z dnia 30 czerwca 2011 r. nr [...] została doręczona na adres: ""B"" Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów sp. j., ul. [...] K., co zostało potwierdzone pieczęcią kancelarii oraz podpisem i datą upoważnionego do odbioru korespondencji pracownika kancelarii, ze wskazaniem daty tej czynności w dniu 5 lipca 2011 r. Uznać zatem należy, iż zgodnie z regulacją art. 44 k.p.a. w tym dniu nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r. nr [...] na adres wskazany przez pełnomocnika "A" S.A. Stosownie do cytowanej wyżej normy art. 129 § 2 k.p.a., termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 19 lipca 2011 r. Jeżeli bowiem początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczeniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu (art. 57 § 1 k.p.a.). Tymczasem odwołanie "A" S.A. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r. nr [...], zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego w dniu 20 lipca 2011 r. (dowód: data stempla pocztowego na kopercie zaadresowanej: Prezydent Miasta K., Wydział Skarbu Miasta, ul. [...] K.), a więc z uchybieniem ustawowego terminu do dokonania tej czynności procesowej.

Jeżeli zatem odwołująca się strona wniosła odwołanie z uchybieniem terminu, organ odwoławczy obowiązany był stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie przepisu art. 134 k.p.a.. Nie jest to bowiem zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt l SA/Gd 1482/9).

W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano ponadto, iż rozpoznanie wniosku "A" S.A. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r. nr [...] pozostaje w toku i zostanie rozpatrzone, gdy upłynie termin do złożenia skargi na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i postanowienie to nie zostanie zaskarżone bądź, w przypadku jego zaskarżenia, sprawa zostanie zakończona prawomocnym wyrokiem sadu administracyjnego.

Skargę na powyższe postanowienie wniósł "A" S.A. z siedzibą w K., zaskarżając je w całości i wnosząc i jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił:

naruszenie art. 134 k.p.a. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez "A" S.A. z siedzibą w K. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r., znak [...], podczas gdy przesłanką do wydania takiego postanowienia jest brak wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania bądź wydanie postanowienia odmawiającego przywrócenia takiego terminu, a wniosek o przywrócenie terminu został z ostrożności złożony i nie został rozpoznany,

naruszenie art. 6 ,7, 8, 9, 10, 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. oraz 136 k.p.a. i art. 59 oraz 134 k.p.a. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez "A" S.A. z siedzibą w K. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r., znak [...] przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu i bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, podczas gdy w sytuacji, w której "A" S.A. złożyła z ostrożności procesowej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji, nawet w przypadku gdyby hipotetycznie i błędnie uznać, że decyzja ta została rzekomo doręczona prawidłowo (co "A" S.A. kwestionowała obszernie w powołanym wniosku o przywrócenie terminu) Wojewoda [...] nie mógł wydać postanowienia o uchybieniu terminu, bowiem wcześniej winien rozpoznać wniosek o jego przywrócenie i w takiej sytuacji stwierdzić, iż nie doszło do uchybienia terminu bądź przywrócić termin zgodnie z wnioskiem "A’ SA,

naruszenie art. 6, 7 , 8, 9 i 10 k.p.a. przez brak wyjaśnienia kwestii podnoszonych przez "A’ S.A. we wniosku o przywrócenie terminu a związanych z wadliwością doręczenia i rozstrzygnięcie sprawy w taki sposób jakby nie było żadnych wątpliwości, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu do jego wniesienia, podczas gdy odwołanie wniesiono w terminie, a nawet jeżeliby przyjąć hipotetycznie i błędnie, iż istnieją wątpliwości w tej kwestii, to organ winien je rozstrzygnąć na korzyść strony,

naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji powodów, dla których organ nie rozpoznał podnoszonych przez "A’ S.A. okoliczności związanych z wadliwym doręczeniem decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r., znak [...],

naruszenie art. 129 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż wniesienie odwołania nastąpiło z przekroczeniem terminu, podczas gdy odwołanie wniesione zostało w terminie czternastu dni od dnia 6 lipca 2011 r., który to dzień winien zostać uznany za najwcześniejszą możliwą datę doręczenia pełnomocnikowi "A’ S.A. decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r.,

naruszenie art. 134 k.p.a. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia

odwołania przez "A’ S.A. z siedzibą w K. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r., znak [...], podczas gdy odwołanie zostało wniesione w terminie,

naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 8 i 9 k.p.a. poprzez uznanie, iż w dniu 5 lipca 2011 r. nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r., podczas, gdy nie doręczono wówczas wskazanej decyzji żadnemu z ustanowionych w sprawie pełnomocników "A" SA,

naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 8 i 9 k.p.a. poprzez zaniechanie doręczenia decyzji radcy prawnemu W. B., podczas gdy przepis ten w brzmieniu przed zmianą przewidywał, iż pismo należało doręczyć każdemu z ustanowionych pełnomocników. Obecnie zaś jeżeli strona ustanowiła kilku pełnomocników doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi, a strona może wskazać takiego pełnomocnika. Skoro zatem "A" S.A. miała w niniejszej sprawie dwóch pełnomocników decyzję należało doręczyć pełnomocnikowi wskazanemu przez stronę. W tym celu jednak, wobec wcześniejszego ustanowienia dwóch pełnomocników, należało jednak pouczyć stronę o takiej możliwości i ewentualnie wezwać do wskazania, któremu pełnomocnikowi organ ma doręczać korespondencję. Organ zaniechał tej czynności i wadliwie doręczył (i to nieprawidłowo z szeregu przyczyn) tylko radcy prawnemu T. K..

naruszenie art.42 § 1 k.p.a. oraz § 4 ust. 1 załącznika nr 1 do zarządzenia Prezydenta Miasta K. nr [...] z 10 czerwca 2009 r. w sprawie doręczeń pism za pokwitowaniem w imieniu Prezydenta Miasta K., stronom (adresatom), przez pracowników Urzędu Miasta K. oraz wprowadzenia wzoru upoważnienia do doręczeń poprzez uznanie za skuteczne doręczenia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r. pracownikowi kancelarii ""B"" Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów Spółka jawna, podczas, gdy doręczenie winno nastąpić osobiście do rąk adresata - pełnomocnika będącego osobą fizyczną, na wskazany przez niego adres, a nie podjęto nawet próby takiego doręczenia,

10)błędne i dokonane z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a. uznanie, iż decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r. doręczono upoważnionemu pracownikowi kancelarii "B" Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów Spółka jawna, podczas gdy pracownik ten nie posiadał wymaganego pisemnego upoważnienia do odbioru korespondencji pochodzącego od adresata przesyłki, a Wojewoda [...] nie przeprowadził w tym zakresie żadnych ustaleń,

11) naruszenie art. 43 i 45 k.p.a. oraz § 4 ust.2 i ust.3 załącznika nr l do zarządzenia Prezydenta Miasta K. nr [...] z 10 czerwca 2009 r. w sprawie doręczeń pism za pokwitowaniem w imieniu Prezydenta Miasta K., stronom (adresatom), przez pracowników Urzędu Miasta K. oraz wprowadzenia wzoru upoważnienia do doręczeń a także poprzez uznanie za skuteczne doręczenia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r. pracownikowi kancelarii "B" Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów Spółka jawna, podczas gdy doręczenie takie nie jest przewidziane wspomnianymi przepisami, albowiem:

a) pracownik kancelarii nie jest osobą wymienioną w art. 43 k.p.a. ani w § 4 ust.3 załącznika nr l do zarządzenia Prezydenta Miasta K. nr [...] z 10 czerwca 2009 r. w sprawie doręczeń pism za pokwitowaniem w imieniu Prezydenta Miasta K., stronom (adresatom), przez pracowników Urzędu Miasta Krakowa oraz wprowadzenia wzoru upoważnienia do doręczeń,

b) pełnomocnik "A" S.A. nie jest ani jednostką organizacyjną ani organizacją społeczną, o których mowa w art. 45 k.p.a., a nadto pracownik kancelarii pracownikiem pełnomocnika lecz kancelarii "B" Radców Prawnych i Adwokatów Spółka jawna,

12) naruszenie art. 43 i 44 k.p.a. oraz przepisów załącznika nr l do zarządzenia Prezydenta Miasta K. nr [...] z 10 czerwca 2009 r. w sprawie doręczeń pism za pokwitowaniem w imieniu Prezydenta Miasta K., stronom (adresatom), przez pracowników Urzędu Miasta K. oraz wprowadzenia wzoru upoważnienia do doręczeń (w szczególności § 4 ust.l, 2 i 3 tego załącznika) poprzez uznanie za skuteczne doręczenia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r. pracownikowi kancelarii "B" Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów Spółka jawna, podczas gdy nie zostały zachowane warunki skutecznego doręczenia zastępczego i reguły postępowania przewidziane wspomnianymi przepisami, a w szczególności:

a) nie podjęto nawet próby doręczenia decyzji osobiście pełnomocnikowi "A’ SA, nie pozostawiono informacji o przesyłce w sposób przewidziany art. 43 i 44 k.p.a. oraz § 4 ust.2 i ust.3 załącznika nr l do zarządzenia Prezydenta Miasta K. nr [...] z 10 czerwca 2009 r. w sprawie doręczeń pism za pokwitowaniem w imieniu Prezydenta Miasta K., stronom (adresatom), przez pracowników Urzędu Miasta K. oraz wprowadzenia wzoru upoważnienia do doręczeń,

13) naruszenie § 2 ust.3 oraz § 6 załącznika nr l do zarządzenia Prezydenta Miasta K. nr [...] z 10 czerwca 2009 r. poprzez błędne uznanie, iż w dniu 5 lipca 2011 r. nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r., podczas, gdy znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru tej decyzji nie spełnia wymagań wskazanych w § 2 ust.3 załącznika nr l do zarządzenia Prezydenta Miasta K. nr [...] z 10 czerwca 2009 r. i zgodnie z § 6 wspomnianego załącznika Prezydent Miasta K. winien odmówić przyjęcia takiego zwrotnego potwierdzenia odbioru, albowiem:

zwrotne potwierdzenie odbioru nie zawiera również czytelnego podpisu osoby doręczającej.

zwrotne potwierdzenie odbioru niezgodnie z prawdą wskazuje, iż przesyłkę doręczono adresatowi i nie zawiera podpisu adresata lecz innej osoby

zwrotne potwierdzenie odbioru nie zawiera również naklejki z oznaczeniem pisma, z naklejki tej nie wynika bowiem co zawiera przesyłka.

błędne uznanie, iż doręczenia dokonano prawidłowo, podczas gdy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak jest adnotacji doręczyciela co do tego, że osoba odbierająca zgodziła się oddać przesyłkę adresatowi,

naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 39 k.p.a. oraz § 1 ust. 1 powołanego wyżej załącznika nr l do zarządzenia Prezydenta Miasta K. nr [...] z 10 czerwca 2009 r. poprzez uznanie, iż w dniu 5 lipca 2011 r. nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r., podczas, gdy Wojewoda [...] nie wyjaśnił, czy osoba doręczająca przesyłkę była pracownikiem poczty lub Urzędu Miasta K. i czy posiadała upoważnienie do doręczeń przewidziane załącznikiem nr l do zarządzenia Prezydenta Miasta K. nr [...] z 10 czerwca 2009 r.,

również i z tej przyczyny nie można uznać doręczenia za prawidłowe i błędne jest z tej przyczyny postanowienie Wojewody [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 7 , 8 oraz 39 k.p.a. poprzez uznanie, iż w dniu 5 lipca 2011 r. nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r., podczas, gdy Wojewoda [...] nie wyjaśnił, czy doręczenie nie nastąpiło przez stronę o spornych interesach,

naruszenie art. 19 ust.2 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji poprzez uznanie, iż w decyzji zawarte zostało prawidłowe pouczenie, podczas gdy pouczenie winno zawierać adnotację o możliwości wszczęcia postępowań sądowych i skierowania zażalenia do Rzecznika Praw Obywatelskich zgodnie z warunkami ustalonymi w art.230 i 195 traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, a takiego pouczenia decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r., znak [...] nie zawierała.

Na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego na wskazane w uzasadnieniu okoliczności, a mianowicie z następujących dokumentów:

1. kopii wniosku o wyłączenie Prezydenta Miasta K. i pracowników Urzędu Miasta K. z 16 września 2011 r. wraz z załącznikami,

2. kopii wniosku "A’ S.A. z 12 sierpnia 2011 r.,

3. kopii pisma Prezydenta Miasta K. z 8 września 2011 r. znak [...],

4. zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma Prezydenta Miasta K. z 8 września 2011 r., w aktach sprawy Urzędu Miasta K., Wydziału Skarbu Miasta, znak [...],

5. pisma Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. z dnia 25.09.2009 r. do Pana prof. A. O. Pełnomocnika Prezydenta Miasta K.,

6. pisma radcy prawnego L. H. z Zespołu Radców Prawnych Urzędu Miasta K. z dnia 22.10.2009 r. do Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K.,

pisma Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. z dnia 26.03.2010 r. do radcy prawnego L. H..

pisma Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. z dnia 02.07.2010 r. do radcy prawnego L. H.,

pisma radcy prawnego L. H. z dnia 08.07.2010 r. do Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K.,

pisma Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. z dnia 14.09.2010 r. do Pana M. D. Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa,

pisma Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z dnia 03.11.2010 r. do Prezydenta Miasta K.,

pisma Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. z dnia 09.11.2010 r. do radcy prawnego L. H.,

pisma radcy prawnego L. H. z dnia 24.11.2009 r. do Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K..

a także z

14. dokumentów do uzyskania od Prezydenta Miasta K. celem ustalenia czy osoba doręczająca przesyłkę (decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r., znak [...] ) była pracownikiem poczty lub Urzędu Miasta K. i czy posiadała upoważnienie do doręczeń przewidziane załącznikiem nr l do zarządzenia Prezydenta Miasta K. nr [...] z 10 czerwca 2009 r. w sprawie doręczeń pism za pokwitowaniem w imieniu Prezydenta Miasta K., stronom (adresatom), przez pracowników Urzędu Miasta K. oraz wprowadzenia wzoru upoważnienia do doręczeń.

Skarżący zgłosił nadto wniosek o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zarzutów naruszenia art. 6, 7, 8, 9, 10, 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. oraz 136 k.p.a. i art. 59 oraz 134 k.p.a. skarżący podał, że Wojewoda [...] przedwcześnie stwierdził rzekome uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez "A’ SA z siedzibą w K. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r., znak [...] przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. W sytuacji, gdy został złożony wniosek o przywrócenie terminu Wojewoda [...] winien najpierw rozpatrzyć ten wniosek i rozważyć okoliczności w nim powołane. Przed jego rozpoznaniem nie mógł stwierdzić rzekomego uchybienia terminu. Stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie w ugruntowanym, jednolitym i aktualnym stanowisku doktryny i orzecznictwa sądów administracyjnych, gdzie wyraźnie wskazano, że przesłanka do wydania postanowienia o uchybieniu terminu jest brak wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania bądź wydanie postanowienia odmawiającego przywrócenia takiego terminu, a jeżeli strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to organ odwoławczy może wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania z powodu uchybienia terminu dopiero po ostatecznym rozpoznaniu wniosku strony o przywrócenie terminu, wydanie bowiem postanowienia o przywróceniu terminu wyłącza możliwość wydania postanowienia o uchybieniu terminu do odwołania, zaś wydanie przez organ postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania bez rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu jest niezgodne z prawem. Stanowisko powyższe przyjęto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia l lutego 2011 r., II OSK 230/2010, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2010 r., II OSK 202/2010, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2010, II GSK 473/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia l kwietnia 2011 r., II SA/G1 1362/2010, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 marca 2011 r., II SA/Ke 162/2011, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z siedzibą w Warszawie z dnia 8 marca 2011 l SA/Wa 113/11, Opubl: Wspólnota rok 2011, Nr 12, str. 31, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 września 2009 r., l SA/Gd 293/2009, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 grudnia 2009 r., III SA/Gd 488/2009, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2008 r., VII SA/Wa 1389/2008, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 października 2007r, II SA/Sz 805/2007, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2006 r., III SA/Lu 521/2005, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie, z dnia 31 maja 2000 r., SA/Sz 565/2000, Palestra 2001/11-12 str. 217, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 14 stycznia 1999 r., SA/Sz 306/98). Stanowisko powyższe przyjęte jest również w doktrynie (zob. np. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz, C.H. Beck 2011, w komentarzu do art. 134 k.p.a., w zbiorze Legalis, pkt. III. ppkt.2, P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz., w komentarzu do art. 134 k.p.a., w zbiorze Lex Polonica, teza 10, R. Kędziora, w Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz, Warszawa 2005, str. 346, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz, Zakamycze 2000, str.728). W związku z powyższym zarzut naruszenia art. art.7,8,9,10, 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. oraz 136 k.p.a. i art. 59 oraz 134 k.p.a. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez "A’ S.A. z siedzibą w K. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r., znak [...] przed rozpoznaniem złożonego przez "A’ S.A. pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji i podnoszonych tam okoliczności związanych z wadliwością doręczenia decyzji jest uzasadniony.

Wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez wyjaśnienia kwestii podnoszonych przez "A’ S.A. we wniosku o przywrócenie terminu a związanych z wadliwością doręczenia i datą doręczenia. Wojewoda [...] wydając zaskarżone postanowienie bez jakiegokolwiek wyjaśnienia tych kwestii naruszył tym samym art. 6, 7, 8, 9, 10, 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. oraz 136 k.p.a. i art 59 oraz 134 k.p.a. "A’ S.A. we wspomnianym (złożonym z ostrożności procesowej) wniosku oprócz całego szeregu innych okoliczności i argumentów wyraźnie podnosiła, iż nie można przyjąć, iż odwołanie zostało prawidłowo doręczone, a w szczególności nie można przyjąć, że doręczone zostało skutecznie 5 lipca 2011 r. (por. str. 8 -17 wniosku "A’ S.A. z dnia 2 sierpnia 2011 r. o przywrócenie terminu, w aktach sprawy). W związku z tym Wojewoda [...] mając w szczególności na względzie art. 6, 7, 8, 9, 10, 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. oraz 136 k.p.a. i art. 59 oraz 134 k.p.a. winien wyjaśnić wszystkie okoliczności oraz zarzuty podnoszone przez "A’ S.A. w tym zakresie. Co więcej, w myśl poglądów przyjętych w orzecznictwie sądów administracyjnych wszelkie ewentualne wątpliwości w tym względzie winny zostać rozstrzygnięte na korzyść strony (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Olsztynie z dnia 10 grudnia 2009 r. oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2007 r. sygn. akt l SA/WA 826/07). Tymczasem Wojewoda [...] rozstrzygnął wspomnianą kwestię tak jakby nie było żadnych wątpliwości związanych z prawidłowością doręczenia nie odnosząc się w szczególności w żaden sposób do zarzutów "A’ S.A. w tym zakresie. Wojewoda [...] naruszył także art.107 § 3 k.p.a. nie wyjaśniając w uzasadnieniu decyzji powodów, dla których nie rozpoznał podnoszonych przez "A’ S.A. okoliczności związanych z wadliwym doręczeniem decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r., znak [...]. Również zatem z powyższych względów uzasadniony jest zarzut naruszenia przez organ administracji art. art. 6, 7, 8, 9, 10, 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. oraz 136 k.p.a. i art. 59 oraz 134 k.p.a. a także art. 107 § 3 k.p.a.

W dalszej części uzasadnienia skargi przytoczono argumentację wspierającą pozostałe zarzuty sformułowane w jej wstępnej części (w punktach od 3 - 16). Skarżący zakwestionował w szczególności prawidłowość ustaleń organu odwoławczego co do przyjętej przez ten organ daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji i przedstawił racje, wspierające jego stanowisko w tym zakresie. Szerzej uzasadniono także zarzuty związane z nieprawidłowością doręczenia decyzji Prezydenta Miasta K.. Skarżący przytoczył tu przepisy powszechnie obowiązującego prawa oraz przepisy aktów wewnętrznych a nadto przywołał poglądy doktryny prawa administracyjnego i orzecznictwa sądowo -administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że sformułowane w skardze zarzuty jak i argumentacja przytoczona dla ich poparcia, nie korespondują z trybem oraz przedmiotem postępowania jak i ustaleniami przyjętymi przez organ w zaskarżonym postanowieniu. Przyjęta przez organ wykładnia przepisów prawa materialnego i proceduralnego, która legła u podstaw zaskarżonego postanowienia, w tym zwłaszcza odnosząca się do trybu doręczeń oraz możliwości orzekania w przedmiocie stwierdzenia, że odwołanie od decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia, odpowiada rozumieniu przepisów przyjętych przez organ przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy. Jak ustalono w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, decyzja organu l instancji z dnia 30 czerwca 2011 r. nr [...] została doręczona na adres: "B" Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów sp. j., ul. [...], K., ze wskazaniem daty tej czynności jako dokonanej w dniu 5 lipca 2011 r. Zgodnie z treścią art. 44 k.p.a. w tym dniu nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r. nr [...] na adres wskazany przez pełnomocnika "A" S.A. Z tych też przyczyn oraz zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., organ prawidłowo przyjął, że termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 19 lipca 2011 r. Natomiast odwołanie, jak wynika z powyższego porównania dat oraz daty jego wniesienia, zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego w dniu 20 lipca 2011 r. (dowód: data stempla pocztowego na kopercie zaadresowanej: Prezydent Miasta K., Wydział Skarbu Miasta, ul. [...], K.) tj. z uchybieniem terminu dla wniesienia odwołania. Zdaniem Wojewody zauważyć również należy, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co podkreśla strona skarżąca, złożony został jedynie z ostrożności. Niekonsekwentnym i nielogicznym działaniem strony było uruchomienie dwóch trybów procesowych otwierających jej w swym założeniu drogę do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, tj. gdy strona z jednej strony zaskarżyła postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, z drugiej zaś - złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Instytucje te wzajemnie wykluczają się. Przywrócenie terminu do dokonania czynności jest bowiem możliwe jedynie wówczas, gdy został on uchybiony. Stwierdzić zatem należy, iż strona składając taki wniosek w istocie przyznała, że doszło do jego uchybienia.

W przedmiotowej sprawie skarżąca konsekwentnie przeczy, aby zaistniało uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie zarzuca, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania powinno zostać rozpoznane jeszcze przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Brak jest zatem konsekwencji w stanowisku strony skarżącej, co do zakresu jej żądania. Tym samym w przedmiotowej sprawie kwestią zasadniczą pozostawało, czy uchybienie terminu miało miejsce, czy też nie. W ocenie organu nie można bowiem przywracać terminu, skoro strona twierdzi, że go nie uchybiła. Tak więc, w niniejszej sprawie zaistniała konieczność wydania rozstrzygnięcia, co do tej kwestii, albowiem sam wniosek o przywrócenie terminu nie pociąga za sobą jego automatycznego przywrócenia, lecz dopiero wywołuje celowość badania zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 58 k.p.a. do jego przywrócenia w sytuacji, gdy miało miejsce uchybienie terminu. Tym bardziej, że przy rozpatrywaniu tej konkretnej sprawy, na uwadze należało mieć również okoliczność, że czynności związane z doręczeniem jak i wnoszeniem odwołania, dokonywane były już po dacie 11 kwietnia 2011 r. tj. po nowelizacji przepisów kpa w brzmieniu i w trybie tą nowelizacją nadaną, przy udziale profesjonalnych pełnomocników strony skarżącej. W tym też znaczeniu oraz w rozumieniu tego trybu ukształtowanego dokonaną zmianą, wskazać należy, że w ocenie jej komentatorów: "W przypadku ustanowienia kilku pełnomocników albo strona może wskazać jednego z nich jako umocowanego do przyjmowania pism z pełnym skutkiem prawnym, albo organ dokonuje wyboru, gdyż zgodnie z nowym brzmieniem art. 40 § 2 ma obowiązek doręczania pism tylko jednemu pełnomocnikowi, co powoduje uproszczenie czynności procesowych i obniża koszty postępowania. Tym bardziej, gdy się dodatkowo odniesie powyższe rozważania do wymogów przypisanym profesjonalnym pełnomocnikom oraz ich personelu. W tym zakresie strona przeciwna odwołuje się do orzecznictwa sądowego oraz wyrażonego nim stanowiska, które przyjął m. in. NSA w Postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2008 r., l OSK 1033/08 zgodnie z którym: pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Zaniedbania osób, którymi posługuje się pełnomocnik, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu. Dotyczy to również personelu administracyjnego. Nieuwagi lub zaniedbania nie można bowiem kwalifikować jako braku winy (podobnie wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., III S.A. 1516/96, Lex Polonica nr 340465, jak i w wyroku z dnia 20 maja 1998 r., sygn. Akt: l SA/Ka 1718/96: Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem, Gdańsk 2000, s. 160). Z uwagi na powyższe brak jest dostatecznego uzasadnienia dla podzielenia zasadności zarzutów oraz wniosków skargi jak i zasadności twierdzeń oraz argumentacji w niej zawartych, zważywszy również na okoliczność nie wykazania braku winy lecz próby przerzucania odpowiedzialności za zaistniałe uchybienie na organ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie naruszało prawo w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia.

Zgodnie z art. 127 oraz art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2011 r., Nr 106, poz. 622, dalej jako: "k.p.a.") odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.

Zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W myśl art. 59 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Przyjmować należy, że postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy może wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu prośby strony o przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu wyłącza bowiem dopuszczalność wydania postanowienia o uchybieniu terminu, a zatem przed rozpatrzeniem prośby strony wydanie takiego postanowienia stwierdzające uchybienie terminu jest niezgodne z prawem.

Wniesienie odwołania po terminie może spowodować dwojakiego rodzaju skutki procesowe. Jeżeli wnoszący odwołanie nie zwrócił się równocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 2 k.p.a.), organ odwoławczy jest wówczas obowiązany wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jeżeli zaś w aktach organu drugiej instancji znajduje się odwołanie wniesione po terminie (nadesłane wraz z aktami sprawy przez organ pierwszej instancji) oraz odwołanie dołączone do wniosku o przywrócenie terminu (art. 58 § 2 k.p.a.), wówczas organ drugiej instancji musi najpierw wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu (przy czym na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu służy zażalenie - art. 59 § 1 k.p.a.) i dopiero gdy zapadnie ostateczne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, organ może postanowić o uznaniu odwołania za wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu (A. Wróbel. Komentarz do art. 134 k.p.a., Wydawnictwo Lex,"2012 r., teza 11, B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do art. 134 k.p.a. Wyd. C.H. Beck. Legalis, pkt III teza 2, G. Łaszczyca, A. Matan, Komentarz do art. 134 k.p.a., wyd. Lex, 2010 r., teza 9).

Prezentowane wyżej stanowisko doktryny znajduje akceptację w orzecznictwie sądowo - administracyjnym. Jak bowiem wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt: II GSK 473/09, w sytuacji, gdy strona złoży wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jednocześnie z odwołaniem lub wprawdzie później, lecz jeszcze przed wydaniem przez organ odwoławczy postanowienia, o którym mowa w art. 134 k.p.a., organ ten jest zobligowany w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu i wydać w tej sprawie stosowne postanowienie. Dopiero ostateczne orzeczenie organu odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania umożliwi wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania ma charakter ostateczny, gdyż nie przysługuje od niego zażalenie. Tym samym zamyka postępowanie administracyjne w sprawie i powoduje ostateczność decyzji administracyjnej wydanej przez organ l instancji. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt: l OSK 884/11, z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt: l OSK 478/10, z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt: l OSK 129/08, z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. akt: SA/Sz 306/98. Przedmiotem sądowo - administracyjnej kontroli w rozpoznawanej sprawie jest legalność postanowienia Wojewody [...] z dnia 1 lutego 2011 r., stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a). Nie był przy tym kwestionowany fakt, że strona po złożeniu odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 30 czerwca 2011 r. (k. 20 akt organu II instancji) a jednocześnie przed wydaniem kwestionowanego postanowienia Wojewody [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (k. 79 akt organu II instancji). Za bezsporny uznać też należy fakt, że organ odwoławczy przed wydaniem zaskarżonego postanowienia nie rozpoznał wniosku o przywrócenie terminu.

Okoliczność ta w sposób jednoznaczny wynika z treści uzasadnienia postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w którym podano, że rozpoznanie wniosku stron o przywrócenie terminu do wniesienia dowalania pozostaje w toku i zostanie rozpatrzone w momencie, gdy upłynie termin do złożenia skargi na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i postanowienie to nie zostanie zaskarżone bądź, w przypadku jego zaskarżenia, sprawa zostanie zakończona prawomocnym wyrokiem sadu administracyjnego.

W świetle powołanych na wstępie przepisów prawa, a nadto przytoczonych poglądów orzecznictwa sądowo - administracyjnego i doktryny uznać należało, że przyjęty przez organ sposób procedowania, polegający na wydaniu postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania bez uprzedniego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania naruszał prawo. W zaistniałej sytuacji procesowej należało do organu administracji w pierwszej kolejności załatwienie wniosku o przywrócenie terminu. Rodzaj i charakter dalszych czynności winien zaś być uzależniony od treści rozstrzygnięcia w przedmiocie ostatnio wskazanego wniosku.

W postępowaniu prowadzonym po uchyleniu zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy winien rozpoznać wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ramach tego postępowania należy ustalić spełnienie wymogów formalnych, warunkujących dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu. Przedmiotem swej uwagi w tym zakresie organ winien uczynić w szczególności podstawową dla kwestii dopuszczalności wspomnianego wniosku kwestię uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Niezbędne będzie tu poczynienie ustaleń związanych z datą doręczenia decyzji organu pierwszej instancji oraz prawidłowością tej czynności. Dalszy tok postępowania winien zaś być uzależniony od treści ustaleń i oceny we wskazanych wyżej kwestiach.

Jak wynika z powyższych rozważań, przyczyną uchylenia zaskarżonego postanowienia było naruszenie przez Wojewodę [...] przepisu art. 134 k.p.a. Naruszenie tego przepisu, polegające na przyjęciu błędnej i niezgodnej z powołanymi wyżej przepisami prawa kolejności podejmowanych przez organ czynności procesowych przedwczesnym czyniło ocenę zasadności innych, podniesionych w skardze zarzutów. Odnosiły się one bowiem do okoliczności, które winny być dopiero przedmiotem ustaleń i oceny organu w postępowaniu w sprawie z wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zajmowanie stanowiska wobec tych zagadnień na obecnym etapie, w ramach rozpoznawanej obecnie sprawy administracyjnej, nie byłoby zatem celowe.

Mając na uwadze powyższe i uznając, że stwierdzone uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.").