Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2754/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 1-4 i 8 oraz art. 149
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz del NSA Janina Kosowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kuberska-Pellegrino po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SAB/Wa 226/13 w sprawie ze skargi B. C. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. C. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Koszalińskiego z [...] grudnia 1979 r. dotyczącej zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Wojewoda Koszaliński, po rozpatrzeniu wniosku Naczelnika Miasta i Gminy w S., decyzją z dnia [...] grudnia 1979 r., na podstawie art. 6 ust.1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów (Dz. U. Nr 27, poz. 249), wyraził zgodę na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze gruntów rolnych klas IV-V o powierzchni ok. 10,50 ha, położonych na terenie miasta S., oznaczonych numerami działek ew. [...],[...],[...],[...],[...],[...], planowanych pod budowę osiedla domów jednorodzinnych D.

Wnioskiem z dnia 14 maja 2006 r. B. C. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Koszalińskiego z dnia [...] grudnia 1979 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Wojewody Koszalińskiego, wskazując, że skarżąca nie jest stroną w tym postępowaniu. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie B. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 27 marca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2171/07 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2007 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z [...] stycznia 2007 r.

Ponownie rozpatrując sprawę po wyroku z dnia 27 marca 2007 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Koszalińskiego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi B. C., wyrokiem z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 478/09 uchylił obie decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2009 r. oraz z dnia [...] grudnia 2008 r.

Rozpoznając sprawę po raz kolejny, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Koszalińskiego z dnia [...] grudnia 1979 r., wskazując, że skarżąca nie posiadała interesu prawnego w postępowaniu w sprawie zmiany przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Skarżąca wniosła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 59/11 uchylił obie decyzje.

W dniu 25 września 2013 r. skarżąca wezwała Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na nierozpatrzeniu jej wniosku. W dniu 10 października 2013 r., B. C. wniosła skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając skargę, wskazał, że pismem z dnia 13 września 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwrócił się do Burmistrza Gminy i Miasta S. oraz do skarżącej z prośbą o ustalenie aktualnych danych adresowych współwłaściciela działki nr ew. [...]. Organ II instancji zwrócił się również do Burmistrza Gminy i Miasta S. oraz do Starosty Koszalińskiego z prośbą o ustalenie aktualnych danych adresowych właścicieli nieruchomości powstałej z podziału działki nr ew. [...]. We wrześniu 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uzyskał z Urzędu Gminy i Miasta w S. dane adresowe właścicieli nieruchomości powstałych w wyniku podziału działki nr ew. [...]. Ponadto pismem z dnia 27 września 2011 r. Starostwo Powiatowe w Koszalinie w odpowiedzi na złożoną prośbę Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazało dokumentację geodezyjną, uproszczony wypis z rejestru gruntów, zawierający adresy aktualnych właścicieli nieruchomości macierzystej działki o nr ew. [...] obręb [...], miasto S. W dniu 4 października 2011 r. organ II instancji powiadomił strony postępowania, że zostało wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Koszalińskiego z dnia [...] grudnia 1979 r. Organ II instancji pismem z dnia 30 listopada 2011 r. zwrócił się do Zachodniopomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Szczecinie o udostępnienie potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii Dziennika Urzędowego Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koszalinie z dnia 30 kwietnia 1982 r., w którym została opublikowana uchwała Rady Narodowej Miasta i Gminy w S. z dnia [...] października 1981 r., nr [...] w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla domów jednorodzinnych w S. przy ul. D. Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwrócił się do T. K. o przesłanie oryginału lub potwierdzonego za zgodność z oryginałem postanowienia o nabyciu spadku bądź notarialnego poświadczenia dziedziczenia po T. K. wraz z adresami korespondencyjnymi spadkobierców. Organ II instancji mając na uwadze wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia

2011 r. złożył wniosek do Centrum Personalizacji Dokumentów MSW o udostępnienie danych adresowych R. K. Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki pismem z dnia 9 września 2011 r. przekazał potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię Dziennika Urzędowego Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koszalinie z dnia 30 kwietnia 1982 r. Pismem z dnia 27 grudnia 2011 r. T, K. oświadczyła, że działka o nr ew. [...] obr. [...] po T. K. stanowi jej własność. Pismem z dnia 31 stycznia 2012 r. Minister Spraw Wewnętrznych przekazał organowi II instancji dane adresowe J. K. Pismem z dnia 30 maja 2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawiadomił J. K., że zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Pomimo kilkukrotnego wzywania T. K. przez organ o przesłanie potwierdzonego za zgodność z oryginałem postanowienia o nabyciu spadku bądź notarialnego poświadczenia dziedziczenia po T. K. taki dokument nie został nadesłany. W tej sytuacji, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organ dokonał wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy jednakże Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi napotkał na drodze spadkobiercę, który złożył oświadczenie, że nie zamierza uregulować stanu prawnego nieruchomości. Sąd nie dopatrzył się, aby w rozpatrywanej sprawie na Ministrze Rolnictwa i Rozwoju Wsi ciążył obowiązek wydania aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), daje P.p.s.a. Dzień przed złożeniem skargi na bezczynność organ decyzją z dnia [...] października 2013 r. zakończył postępowanie w przedmiotowej sprawie. Tym samym organ ten nie pozostaje w bezczynności.

W skardze kasacyjnej skarżąca, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 149 §1 P.p.s.a. poprzez:

a) ich błędną wykładnię i przyjęcie, że wydanie decyzji przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przed rozpatrzeniem skargi na bezczynność organu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zwalnia Sąd z obowiązku orzeczenia, czy bezczynność organu miała miejsce,

b)ich błędną wykładnię i przyjęcie, że wydanie decyzji przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przed rozpatrzeniem skargi na bezczynność organu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zwalnia Sąd z obowiązku orzeczenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

2) art. 154 § 3 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że decyzja została wydana przed wpływem skargi na bezczynność organu przy oparciu się jedynie na dacie decyzji wskazanej prze organ, podczas gdy w rzeczywistości na dokumencie decyzji można wskazać dowolną datę jej wydania.

Przytaczając takie podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi została wydana w dniu [...] października 2012, czyli przed wpływem skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Oznaczenie daty na decyzji jest tylko kwestią wpisania odpowiedniej cyfry na egzemplarzu decyzji i bardzo trudno zweryfikować, czy data podana na decyzji jest rzeczywistą datą jej wydania. Datą wydania decyzji jest data jej nadania do strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał błędnej wykładni przepisu art. 149 § 1 P.p.s.a. i błędnie uznał, że organ nie pozostawał w bezczynności. Organ ostatnich czynności dokonał w połowie 2012 r., tymczasem kończącą postępowanie w sprawie decyzję wydano dopiero w październiku 2013 r. po wezwaniu skarżącej do usunięcia naruszenia prawa. Organ przez ponadto rok nie wykazywał jakiejkolwiek aktywności zmierzającej do ustalenia wszystkich okoliczności niezbędnych do wydania decyzji. Okoliczność, że do wydania decyzji doszło przed wydaniem orzeczenia w sprawie skargi na bezczynność organy, nie wpływa na obowiązek sądu administracyjnego zbadana, czy w sprawie faktycznie bezczynność miała miejsca. Zakończenie postępowania administracyjnego decyzją powoduje jedynie, że nakazanie organowi wydania decyzji albo innego aktu staje się bezprzedmiotowe. Sąd powinien orzec, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna oparta jest na usprawiedliwionych podstawach.

Trafny jest zarzut dokonania błędnej wykładni art. 149 § 1 P.p.s.a., który skarżąca wiąże z tym, że Sąd pierwszej instancji niesłusznie uznał, iż skoro Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał decyzję w dniu [...] października 2013 r., a zatem przed wniesieniem skargi, to nie pozostawał w bezczynności. Zdaniem skarżącej, zakończenie postępowania administracyjnego decyzją powoduje jedynie, że nakazanie organowi wydania decyzji albo innego aktu staje się bezprzedmiotowe, natomiast Sąd powinien ocenić, czy decyzja została podjęta z naruszeniem terminu przewidzianego do jej wydania oraz czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, wskazując w uzasadnieniu, że wydanie przez organ administracyjny decyzji jeszcze przed wniesieniem skargi na bezczynność oznacza, że organ nie pozostaje w bezczynności i skarga podlega oddaleniu. Zaprezentowane w zaskarżonym wyroku stanowisko jest nieprawidłowe, albowiem, jak słusznie wskazuje wnosząca skargę kasacyjną, nie uwzględnia pełnej treści art. 149 P.p.s.a.

Wykładnia i zastosowanie art. 149 P.p.s.a. wymaga uwzględnienia celu zmian jakie zostały dokonane ustawami: 1) z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r.), 2) z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (która weszła w życie z dniem 17 maja 2011 r.) oraz 3) z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (która weszła w życie z dniem 12 lipca 2011 r.). Istotą wprowadzenia tych zmian jest rozszerzenie środków przeciwdziałania bezczynności organu i przewlekłemu prowadzeniu postępowania administracyjnego oraz naruszaniu przez organ administracji terminów załatwienia spraw, a także umożliwienie skutecznego dochodzenia przez stronę odszkodowania za poniesioną szkodę od organu administracji z tytułu wydania decyzji z naruszeniem terminu przewidzianego do jej podjęcia (z naruszeniem prawa) oraz ponoszenia przez funkcjonariuszy publicznych odpowiedzialności majątkowej za zaniechania prowadzące do wyrządzenia szkody na skutek rażącego naruszenia prawa. Wprowadzenie tych zmian pozostaje w ścisłym związku z Konwencją o ochronie praw człowiek i podstawowych wolności oraz orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w zakresie przeciwdziałania przewlekłemu prowadzeniu postępowań administracyjnych i rekompensowania szkód wynikających z tego tytułu. Prawidłowa wykładnia art. 149 P.p.s.a. nie może zostać przeprowadzona w oderwaniu od celów tych zmian (por. powołane w skardze kasacyjnej postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, NSAiWSA z 2013 r., nr 1, poz.7)

Bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 § 1 P.p.s.a., w przypadku, gdy organ administracji prowadzi postępowanie w sprawie załatwianej w drodze decyzji administracyjnej, uregulowane przepisami K.p.a., pozostaje w bezpośrednim związku z art. 37 K.p.a. Przepis art. 37 K.p.a. nie posługuje się pojęciem bezczynności organu, ale wprost odnosi się do niezałatwienia sprawy w terminie oraz alternatywnie do przewlekle prowadzonego postępowania. Z kolei zażalenie, o którym mowa w art. 37 § 1 i 2 K.p.a. jest związane z obowiązkiem wyznaczenia przez organ wyższego stopnia terminu do załatwienia sprawy oraz stwierdzenia czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Treść tych przepisów wskazuje, że bezczynność organu w rozumieniu przepisów P.p.s.a. jest związana z niezałatwieniem sprawy w terminie w rozumieniu przepisów K.p.a. Oznacza to, że bezczynność organu i skarga na bezczynność organu nie ogranicza się tylko do takiej sytuacji, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności w toku postępowania, a kwestia niezałatwienia sprawy w terminie nie ma znaczenia.

Rozpoznanie skargi na bezczynność organu w sprawie załatwianej w drodze decyzji administracyjnej wymaga dokonania analizy okoliczności sprawy, a zwłaszcza toku postępowania administracyjnego. Na podstawie tej analizy, sąd administracyjny ocenia, czy w sprawie wystąpiła bezczynność oraz stosownie do okoliczności sprawy, podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 P.p.s.a., jeżeli nie ma podstaw do odrzucenia skargi lub jej oddalenia w całości.

Uwzględnienie skargi na bezczynność organu, tak jak skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., w aktualnym brzmieniu, nie ogranicza się jedynie do zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu (w rozpoznawanej sprawie decyzji administracyjnej). Przepis art. 149 P.p.s.a., zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy miały charakter rażącego naruszenia prawa. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 P.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wprost przeciwnie z analizy tego przepisu, w kontekście unormowań zawartych w art. 4171 § 3 K.c., wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do oddalenia skargi w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ przed wniesieniem skargi do sądu. Odmienna wykładnia art. 149 P.p.s.a prowadziłaby do pozbawienia strony możliwości dochodzenia odszkodowania, o którym mowa w art. 4171 § 3 K.c., za szkodę, której źródłem jest niewydanie orzeczenia lub decyzji, a także wypaczałaby sens wprowadzonych zmian w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz Kodeksie postępowania administracyjnego. Przepis art. 4171 § 3 K.c. określa odpowiedzialność władzy publicznej za szkody, których źródłem są zaniechania dotyczące wydania aktów indywidualnych o charakterze władczym, czyli za szkody spowodowane takim działaniem, jeżeli jest to niezgodne z prawem i zostało stwierdzone we właściwym postępowaniu sądowym albo administracyjnym. Tym samym brak orzeczenia w zakresie objętym dyspozycją art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. uniemożliwia stronie ewentualne dochodzenie odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem zaniechania organu co do wydania aktu administracyjnego.

Należy więc przyjąć, że wniesienie do sądu skargi na bezczynność organu administracji po wydaniu decyzji, ale jeszcze przed doręczeniem jej stronie, powoduje, stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., że sąd administracyjny zobowiązany jest do dokonania oceny w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy wystąpiła bezczynność, a jeżeli tak to, czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął, że skoro decyzją z dnia [...] października 2013 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Koszalińskiego, to organ nie pozostaje w bezczynności i skarga podlega oddaleniu. Sąd pierwszej instancji przyjmując, że organ dokonał wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w istocie nie dokonał w ogóle oceny, czy w postępowaniu prowadzonym przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpiła bezczynność. Wydanie przez organ administracyjny decyzji z dnia [...] października 2013 r. nie zwalniało Sądu pierwszej instancji z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy wystąpiła bezczynność, a jeżeli tak, to czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a.) oraz w zakresie rozważenia kwestii wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Zasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 149 § 1 zdanie 1 P.p.s.a, który skarżąca wiąże z tym, że Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął, iż w tej sprawie organ nie pozostawał w bezczynności, w sytuacji gdy Sąd w istocie nie dokonał oceny przebiegu postępowania w sprawie, w szczególności kwestii zachowania przez organ administracji terminów załatwienia sprawy, a także odstępu pomiędzy poszczególnymi czynnościami organu. Z uzasadnienia Sądu pierwszej instancji wynika, że bezczynność może mieć miejsce tylko wówczas, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności w toku postępowania administracyjnego. Założenie to nie jest trafne.

W myśl art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z zasady tej wypływa dla organów obowiązek prowadzenia postępowania bez zbędnej zwłoki i opieszałości w podejmowanych czynnościach. Naturalną konsekwencję zasady szybkości postępowania stanowi wprowadzenie obowiązku załatwienia sprawy w terminach określonych w art. 35 § 1 – 5 K.p.a. Zgodnie z art. 35 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do tych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Ponadto stosownie do art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji jest zobowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał oceny przebiegu postępowania administracyjnego w kontekście znacznego przekroczenia terminów określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz przyczyn nieprzestrzegania terminu załatwienia sprawy. Całkowicie zostało pominięte, że poszczególne czynności organu były podejmowane w znacznych odstępach czasu, w szczególności, jak słusznie wskazano w skardze kasacyjnej, niczym nieusprawiedliwione było niepodejmowanie żadnych czynności w sprawie w okresie od 14 lutego 2013 r. (data doręczenia organowi pisma T. K.) do dnia 17 maja 2013 r. (data przekazania pierwszej skargi na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wraz z aktami sprawy). Należy także zwrócić uwagę, że od daty wszczęcia postępowania w sprawie (wniosek z dnia 14 maja 2006 r.) do czasu wydania decyzji z dnia [...] października 2013 r. upłynęło 7 lat, a decyzje wydawane przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w toku postępowania były trzykrotnie uchylane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Tymczasem zasadą jest, że załatwienie sprawy nawet szczególnie skomplikowanej powinno nastąpić w ciągu dwóch miesięcy.

Mając powyższe względy na uwadze należy uznać, że Sąd pierwszej instancji dokonał wadliwej wykładni art. 149 § 1 P.p.s.a. i z uwagi na wydanie decyzji z dnia [...] października 2013 r., nie dokonał oceny, czy w tej sprawie organ w toku postępowania pozostawał w bezczynności, przy uwzględnieniu bardzo długiego oczekiwania na ostateczne załatwienie sprawy.

Nie można natomiast podzielić zarzutów skargi kasacyjnej, że datą wydania zaskarżonej decyzji jest data jej nadania. Przez datę wydania decyzji należy rozumieć datę wydania decyzji na piśmie lub datę ogłoszenia decyzji ustnie, z tym że datą wydania decyzji pisemnej jest dzień podpisania decyzji zawierającej wymagane prawem składniki (por. A. Wróbel, [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, s. 648 i powołane tam orzecznictwo).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną z urzędu, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.