Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 13/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 38 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Dnia 9 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lipca 2020 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P., decyzją z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], po odmówił A. M. (dalej: skarżącemu) przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego od maja do czerwca 2019 r. oraz zasiłku celowego w łącznej kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że w toku postępowania administracyjnego ustalono, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną T. M. i dwojgiem małoletnich dzieci - D. M. lat [...] i K. M., lat [...]. Państwo Marstul korzystali z pomocy organu od maja 2017 r. do marca 2018 r., ww. we wskazanym okresie spełniali kryteria dochodowe, jak również pozostawali zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy. W okresie od kwietnia 2018 r. do nadal rodzina systematycznie składała wnioski o pomoc finansową. We wskazanym okresie zarówno skarżący, jak i jego żona Tatsiana byli mobilizowani przez pracownika socjalnego organu do podpisania kontraktu socjalnego, w ramach którego ww. mieli uczestniczyć w projekcie Feniks i zostać skierowani do Centrum Integracji Społecznej lub Klubu Integracji Społecznej. Rodzina systematycznie odmawiała podejmowania działań aktywizujących, wobec powyższego organ wydawał decyzje odmowne w sprawie przyznania pomocy finansowej. Jednocześnie uwzględniając dobro dzieci organ przyznał pomoc w formie śniadań i obiadów i kontynuował realizację tej pomocy.

Organ wyjaśnił, że rodzina pochodzi z [...] a do Polski przyjechała w 2016 r, jak podała podczas pierwszego wywiadu środowiskowego w celach zarobkowych. Podczas wywiadu środowiskowego skarżący oświadczył że do Polski nie przyjechał w celach zarobkowych a za "możliwościami" nie wskazując jednocześnie co to oznacza. Zarówno skarżący jak i jego żona T. M. nie podjęli pracy mimo posiadania karty stałego pobytu z dostępem do rynku pracy. Rodzina wynajmuje dwupokojowy lokal mieszkalny w P. przy ul. [...]. Pani T. M. nie pracuje, nie jest zarejestrowana w PUP. Skarżący, jak oświadczył podczas wywiadu również nie pracuje i nie jest zarejestrowany w PUP, starsza córka uczęszcza do szkoły, młodsza przebywa w domu z rodzicami. Jak ustalono na podstawie danych z CEIDG w kwietniu 2019 r. skarżący podjął działalność gospodarczą - transport drogowy towarów, którą to po miesiącu zawiesił z uwagi na brak jak podał dochodów i aby uniknąć konieczności wnoszenia składek do ZUS.

Organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, że na dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w marcu 2019 r. składał się zasiłek rodzinny w kwocie łącznej [...] zł. Ponadto decyzją PCŚ z dnia [...] grudnia 2018 r. rodzina ma przyznane świadczenie wychowawcze w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Choć świadczenia z tego tytułu nie podlegają zaliczeniu do dochodu rodziny, to nie można pominąć faktu, iż maja znaczący wpływ na poprawę sytuacji materialnej rodziny i zaspokojenia jej potrzeb. Poznańskie Centrum Świadczeń decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 wstrzymało wypłatę dodatku mieszkaniowego przyznanego decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. na okres od 1 stycznia 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. w kwocie [...]zł z uwagi na brak regulowania bieżących należności za zajmowany lokal przez skarżącego.

Organ wyjaśnił, że rodzina spełnia kryterium dochodowe do otrzymania zasiłku celowego zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Spełnia również kryterium ustalone uchwałą Rady Miasta P. z dnia 28 stycznia 2014 r. nr LXII/958/VI/2014 w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności.

Organ zaznaczył również, że podczas wywiadu środowiskowego w dniu [...] maja 2019 r. skarżący złożył oświadczenie, z którego wynika iż nie zamierza podjąć pracy fizycznej na terenie Polski, gdyż taką pracę mógłby otrzymać na [...] skąd wyjechał. Na podstawie przedstawionych przez skarżącego aplikacji w związku z poszukiwaniem pracy wynika że skarżący oczekuje uzyskać zatrudnienie jako pracownik biurowy - prawnik. Zdaniem organu, wyrażenie gotowości objęcia wyłącznie konkretnie wskazanych stanowisk pracy nie może być utożsamiane z gotowością do pracy, a więc i realizacją obowiązku współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, o której mowa w art. 4 u.p.s. Egzekwowanie od podopiecznych pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne również z tego powodu, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków. W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym mowa w art. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zatem po przeanalizowaniu sytuacji rodziny, braku współpracy i faktu, że rodzina nie spełnia przesłanek jak w art. 7 ustawy organ nie znalazł okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

Skarżący, pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, wyrażając swoje niezadowolenie z treści zapadłego rozstrzygnięcia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Kolegium wskazało, że spełnienie przesłanki dochodowej nie uzasadnia automatycznego przyznania skarżącemu wnioskowanych świadczeń. Ocena podstaw do przyznania zasiłków celowych musi uwzględniać cele i zadania pomocy społecznej. Wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w powołanej ustawie, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej określonej w art. 2 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tą regulacją, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Kolegium wyjaśniło, że z przywołanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma jedynie na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta udzielanej pomocy.

Kolegium podkreśliło, że ustawa o pomocy społecznej formułuje podstawową zasadę, wedle której każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Jednym z podstawowych celów określonych w omawianej ustawie jest aktywizacja świadczeniobiorców. Podkreślić należy, że pomoc przyznawana na podstawie omawianej ustawy - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących. Zatem obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej jest niezwykle istotny i dlatego też został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się ona znalazła w celu umożliwienia samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie. Egzekwowanie od podopiecznych pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne również z tego powodu, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków. W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym mowa w art. 11 ustawy o pomocy społecznej (wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1614/15). Kolegium stwierdził więc, że organy nie mogą pominąć tej szczególnej regulacji jaką jest art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten określa bowiem sytuacje, których zaistnienie może uzasadniać odmowę przyznania świadczenia. I tak wskazuje się, że odmowę przyznania świadczenia może stanowić między innymi brak współdziałania osoby lub rodziny w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej.

Skarżący, pismem z dnia [...] grudnia 2019 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skargę na decyzję organu odwoławczego.

Skarżący zarzucił wydanej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na mylnym przyjęciu, iż od maja 2017 r. skarżący i jego żona nie podjęli żadnych działań zmierzających do usamodzielnienia finansowego, a tym samym do poprawy ich sytuacji życiowej, podczas gdy ich prawdziwa sytuacja prowadzi do wniosku przeciwnego, to znaczy iż od września 2016 r. do dziś podejmują wszystkie działania zmierzających do usamodzielnienia finansowego, a tym samym do poprawy ich sytuacji życiowej.

Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r., złożonym w odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest zasadność odmowy przez organ przyznania skarżącemu wnioskowanych przez niego świadczeń w postaci zasiłku okresowego i celowego w sytuacji gdy spełnia on kryterium dochodowe.

Zgodnie bowiem z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 z późn. zm., dalej: u.p.s.), zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny (ust. 1).

Zgodnie natomiast z art. 39 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne (ust. 3).

Powyższe świadczenia przysługują osobom, które spełniają kryterium dochodowe. Zgodnie bowiem z art. 8 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 528 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"

- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej (ust. 1). Rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć kwoty, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, uprawniające do zasiłków okresowego i celowego (ust. 2).

Ponadto, zgodnie z uchwałą Rady Miasta P. z dnia 28 stycznia 2014 r. nr LXII/958/VI/2014 w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności istnieje możliwość udzielania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s., w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym - pomocy w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Zgodnie z § 1 uchwały, pomoc ta przysługuje osobom, które nie przekraczają 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Organ, w toku przeprowadzonego postępowania ustalił, że na dochód rodziny skarżącego, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w marcu 2019 r., składał się zasiłek rodzinny w kwocie łącznej [...] zł. Ponadto decyzją PCŚ z dnia 12 grudnia 2018 r. rodzina ma przyznane świadczenie wychowawcze w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Organ zaznaczył jednak, że świadczenia z tego tytułu nie podlegają zaliczeniu do dochodu rodziny. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 4 pkt 3 i 7 u.p.s., do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się ani pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty ani świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134, z późn. zm.), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1111 i 924). Rodzina skarżącego nie uzyskuje więc dochodów podlegających uwzględnieniu na gruncie ustawy o pomocy społecznej. Bezsprzecznie więc, dochód rodziny skarżącego nie przekracza kryterium dochodowego.

Mimo jednak nieprzekraczania przez rodzinę skarżącego kryterium dochodowego, organ odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanych świadczeń. Organ wyjaśnił, że spełnienie przesłanki dochodowej nie uzasadnia automatycznego przyznania skarżącemu wnioskowanych świadczeń. Ocena podstaw do przyznania zasiłków celowych musi uwzględniać cele i zadania pomocy społecznej. Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika natomiast, że w trakcie wywiadu środowiskowego skarżący poinformował, że z dniem 1 maja 2019 r. zawiesił działalność gospodarczą podjętą w kwietniu 2019 r. Decyzję o zawieszeniu działalności transportowej uzasadnił brakiem klientów zainteresowanych oferowaną usługą, a także koniecznością opłacania składek ZUS. Ponownie krytykował zasadność skierowania do Centrum Integracji Społecznej. Nie jest zainteresowany pracą fizyczną. Propozycja skorzystania z pomocy fundacji wspierających cudzoziemców na terenie Polski zaproponowana przez pracownika socjalnego również nie spotkała się z zainteresowaniem. Skarżący poszukuje pracy biurowej w branży prawniczej, bowiem jak deklaruje z wykształcenia jest prawnikiem. Organ zaznaczył, że decyzjami Wojewody W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] i nr [...] skarżący i Pani T. M., pochodzący z [...], uzyskali pozwolenie na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Do dnia 31 grudnia 2017 r. Państwo M. pobierali świadczenie pieniężne przysługujące do Karty Polaka. Państwo M. korzystali z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej od maja 2017 r. do marca 2018 r. W tym czasie otrzymywali pomoc w formie pieniężnej - zasiłki okresowe i zasiłki celowe oraz w formie niepieniężnej - pomoc żywnościowa w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym (FEAD). Od maja 2017 r. Państwo M. nie podjęli żadnych działań zmierzających do usamodzielnienia finansowego, a tym samym do poprawy swojej sytuacji życiowej. Państwo T. i A. M. byli mobilizowani przez pracownika socjalnego do podpisania kontraktu socjalnego, w ramach którego mieli uczestniczyć w projekcie Feniks i zostać skierowani do Centrum Integracji Społecznej lub Klubu Integracji Społecznej. Systematyczna odmowa działań aktywizujących spowodowała, że od kwietnia 2018 r. organ I instancji odmawiał przyznania pomocy finansowej, jednakże uwzględniając dobro dzieci kontynuowano pomoc w formie śniadań i obiadów.

W ocenie Sądu, stanowisko organu co do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanych świadczeń, jest uzasadnione. Pomoc społeczna jest bowiem instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Zgodnie natomiast z art. 3 u.p.s., pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (ust. 2). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4).

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie słusznie organy wywodzą, że złożony wniosek o przyznanie zasiłków nie może zostać uwzględniony, gdyż nie odpowiada celom pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma bowiem zmierzać do pomocy, a nie do całkowitego wyręczania osób w pozyskiwaniu środków na życie. Nie może również zmierzać do zaspokojenia wszelkich zgłaszanych żądań. Sprzeciwiałoby się to celom opieki społecznej, a co za tym idzie, interesowi społecznemu. Celem opieki społecznej jest z jednej strony zagwarantowanie zaspokojenia niezbędnych potrzeb umożliwiających życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, z drugiej zaś przyczynienie się do usamodzielnienia osób i rodzin korzystających z tej pomocy oraz ich integrację ze środowiskiem (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt: II SA/Po 785/19, LEX nr 2979669). W ramach swych kompetencji Sąd może jedynie badać legalność decyzji administracyjnej, a więc jej prawidłowość w kontekście przepisów prawa. Te z kolei - gdy wyłuszczyć dyrektywy określające cele pomocy - nakazują organom pomocy społecznej "wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka" (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Obowiązek pomocy społecznej "wspierania" osób potrzebujących nie oznacza więc, że organy są obowiązane utrzymywać osoby potrzebujące w pełnym zakresie i finansować wszelkie ich potrzeby. Stanowi o tym art. 3 ust. 4 u.p.s. wskazujący, że "potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt: II SA/Po 1096/19, LEX nr 3007268).

Słusznie więc organ wywodzi, że sytuacja, w której skarżący deklaruje chęć podjęcia zatrudnienia jedynie w konkretnej branży nie może zostać uznana za wystarczającą. Wyrażenie gotowości objęcia wyłącznie tak konkretnie wskazywanych stanowisk pracy nie może być utożsamiane z gotowością do pracy, a więc i realizacją obowiązku współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, o której mowa w art. 4 u.p.s. Warto w tym miejscu podkreślić, iż żaden przepis obowiązującego prawa nie gwarantuje obywatelom zatrudnienia zgodnego z ich wyuczonym zawodem i oczekiwaniami finansowymi (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2010 r., sygn. akt: I OSK 1255/09, LEX nr 594997). Słusznie więc organ oczekuje, że skarżący winien, wykazując należyte współdziałanie, podjąć nie tylko pracę zgodną z oczekiwaniami ale również pracę poniżej swoich deklarowanych kwalifikacji skoro znalezienie pracy zgodnej z wykształceniem okazało się niemożliwe.

W rozpoznawanej sprawie, mimo objęcia przez organ rodziny skarżącego różnorodną pomocą, skarżący konsekwentnie nie wykazuje jednak działań celem pozyskania możliwości samodzielnego pozyskania środków na utrzymanie. Skarżący odmawia skorzystania z oferowanych form wsparcia w integracji społecznej a także nie podejmuje zatrudnienia. Skarżący nie wykazuje również faktycznych realnych starań w poszukiwaniu pracy wskazując, że poszukuje pracy biurowej, gdyż jak deklaruje – z wykształcenia jest prawnikiem. Przeciwne twierdzenia skarżącego wyrażone w treści skargi, gdzie zwraca uwagę, że od września 2016 r. podejmują wszelkie działania zmierzające do usamodzielnienia finansowego i poprawy sytuacji życiowej, nie znajdują oparcia w aktach sprawy. Skarżący nie wykazał bowiem, że podjął realne próby znalezienia pracy także poniżej swoich deklarowanych kwalifikacji. Nie sposób także uznać za wystarczające okoliczności, że skarżący założył działalność gospodarczą – transport drogowy towarów, którą po miesiącu zawiesił z uwagi na bark jak podał dochodów i aby uniknąć konieczności wnoszenia składek ZUS. Skarżący nie wykazał by miał jakiekolwiek realne podstawy ku temu by podjąć działalność gospodarczą w tej branży i móc oczekiwać, że będzie ona dochodowa. Skarżący nie wykazał więc, że podjął realne starania celem samodzielnego pozyskania środków na utrzymanie. Podejmowane przez skarżącego działania uznać więc należy jedynie za pozorne.

Podkreślić należy, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i wnioskodawca winien w pierwszej kolejności dołożyć odpowiednich starań w samodzielnym utrzymaniu. Zachowanie skarżącego natomiast nie tylko wyczerpuje znamiona braku współdziałania, ale również stanowi samodzielną przesłankę do odmowy przyznania świadczenia na podstawie art. 11 ust. 2 u.p.s., zgodnie z którym brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Z powyższych względów, Sąd nie dopatrzył się w sprawie uchybień uzasadniających konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Organ przeprowadził w sprawie wyczerpujące postępowanie dowodowe, na podstawie którego zasadnie stwierdził, że wniosek skarżącego o przyznanie wnioskowanych zasiłków nie może zostać uwzględniony. Wobec powyższego, skarga podlega oddaleniu, zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).