Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 1130/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk, Sędzia NSA Barbara Adamiak (sprawozdawca), Asesor WSA Bogumiła Kalinowska, Protokolant Monika Mikołajczyk, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi K. J. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Inspektor Sanitarny w L. decyzja z [...]. Nr [...], wydaną na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.), orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u K.J. choroby zawodowej: ostrego i przewlekłego zatrucia kadmem i ołowiem oraz ich następstw (poz. 1 wykazu stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia). W uzasadnieniu wskazał, że dnia [...] Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. zgłosił brak podstaw do rozpoznania u K. J. choroby zawodowej: ostre i przewlekłe zatrucie kadmem i ołowiem oraz ich następstwa, ujętej w poz. 1 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. Na podstawie postępowania wyjaśniającego ustalono, że K. J. była zatrudniona w Wojewódzkim Zespole Pomocy Społecznej na stanowisku informatyka (od [...] do [...].) oraz inspektora wojewódzkiego ds. informatyki (od [...] do [...]). Da zakresu jej obowiązków należało wdrażanie systemów informatycznych a także nadzór nad eksploatowanym i wdrożonym systemem informatycznym, W okresie pracy K.J. komputery posiadały zasilanie awaryjne typu UPS, składające się z akumulatorów kadmowo-niklowych. W postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że stan techniczny akumulatorów był sprawdzany jedynie w kwietniu 1997r. Stwierdzono wtedy uszkodzenie zasilaczy komputerowych typu UPS, które zostały wymienione. Brak jakichkolwiek danych o stanie technicznym akumulatorów z okresu wcześniejszego. W kwietniu 2001 roku K. J. została skierowana przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. na badania konsultacyjne do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we W. decyzji D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...]., znak [...] i Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...]., znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - zatrucie kadmem.

Po przeprowadzeniu niezbędnych badań i wywiadu chorobowego Instytut stwierdził u K.J. brak objawów, uszkodzenia narządowego charakterystycznych dla zatrucia kadmem. Wystąpienie objawów toksycznych w wyniku narażenia na kadm i jego związki jest ściśle związane z narażeniem na ponadnormatywne stężenie tych związków, a nie jedynie ich wystąpienie w środowisku pracy. Na uwagę zasługuje fakt palenia przez K. J. papierosów. W orzeczeniu lekarskim Instytut podaje, że wyniki badań populacji generalnej wskazują na istotny wzrost stężeń kadmu we krwi i w nerkach u ludzi palących papierosy. Stąd Instytut stwierdza, że nie można wykluczyć istnienia związku pomiędzy podwyższonym poziomem kadmu we krwi u K. J., a narażeniem na kadm z powodu palenia papierosów. Biorąc pod uwagę całość dokumentacji, a przede wszystkim przy stwierdzeniu braku objawów, które mogłyby być następstwem narażenia na kadm Instytut nie znalazł podstaw do rozpoznania ostrego i przewlekłego zatrucia kadmem lub jego związkami Wykonane badania w Instytucie wykluczyły rozpoznanie także ostrego i przewlekłego zatrucia ołowiem. Na stanowisku pracy K. J. brak było możliwości zatrucia ołowiem - stosowano jedynie akumulatorów kadmowo-niklowych. Wykonane badania w trakcie poprzedniej hospitalizacji w Klinice tj. w 1998 roku wykluczyły istnienie objawów ostrego lub przewlekłego zatrucia i skutków zatrucia ołowiem.

Warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej jest spełnienie łącznie następujących warunków:

- chorobę zawodową rozpoznała uprawniona placówka służby zdrowia,

- choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz

- choroba została spowodowana działaniem czynnika szkodliwego występującego w środowisku pracy.

W omawianym przypadku Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie rozpoznał u K. J. choroby zawodowej: ostre i przewlekłe zatrucie kadmem i ołowiem oraz ich następstw.

K. J. wniosła od decyzji odwołanie. W uzasadnieniu wskazała, że pracując w pomieszczeniach przy pękniętych akumulatorach kadmowo-niklowych uległa ostremu zatruciu związkami kadmu, a być może i niklu. Zarzuciła nie ustalenie warunków pracy. Zakład pracy nie wykonał badań środowiskowych.

Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją z [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją Nr [...] z dnia [...]. Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. uznał brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u K.J. zatrudnionej w Wojewódzkim Zespole Pomocy Społecznej w L.

Sprawa rozpatrywana jest po raz drugi po wyroku NSA z dnia 10.01.2001r. uchylającym decyzję I i II instancji w przedmiocie choroby zawodowej.

Głównym zarzutem podniesionym w wyroku był brak jednoznacznego wyjaśnienia czy u skarżącej zaistniało schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych i czy schorzenie to posiada etiologię o charakterze zawodowym. Ponadto Sąd zalecił ustalenie w miarę możliwości, czy w środowisku pracy występował czynnik szkodliwy mający wpływ na powstanie zdiagnozowanej jednostki zawodowej. NSA zarzucił również, iż żadna z orzekających jednostek służby zdrowia nie zajęła stanowiska w przedmiocie zaistnienia u skarżącej ostrego zatrucia kadmem.

Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. zwrócił się do Poradni Chorób Zawodowych w L. o wydanie ponownego orzeczenia lekarskiego z uwzględnieniem zaleceń NSA we W. W odpowiedzi na to P.Ch.Z. w L. wystąpiła do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o konsultację powyższej sprawy.

Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. w oparciu o orzeczenie lekarskie wydane przez IMP i ZŚ w S. oraz przeprowadzone we wrześniu 1998r. dochodzenie epidemiologiczne w środowisku pracy wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia K. J. choroby zawodowej. K. J. w latach od 1991 do 1997 pracowała w Wojewódzkim Zespole Pomocy Społecznej w L. początkowo na stanowisku informatyka a następnie inspektora wojewódzkiego d/s informatyki. Obsługiwała komputery, które posiadały zasilanie awaryjne UPS z akumulatorami kadmowo - niklowymi. Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. ustalił, że stan techniczny zasilaczy komputerowych był sprawdzany jedynie w kwietniu 1997r. i stwierdzono wówczas uszkodzenie zasilaczy komputerowych, które zostały wymienione. Wcześniej akumulatory nie były sprawdzane. Od końca I997r. Zespół Pomocy Społecznej nie posiadał zasilania awaryjnego typu UPS.

K.J. przebywała w Klinice Instytutu od [...] do [...] Instytut orzekł brak podstaw do rozpoznania ostrego i przewlekłego zatrucia kadmem i ołowiem pochodzenia zawodowego oraz ich następstw.

W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego z dnia [...] Instytut podał, iż przy braku objawów uszkodzenia narządowego - charakterystycznych dla zatrucia kadmem nie ma podstaw do rozpatrywania związku przyczynowo-skutkowego z domniemanym narażeniem na ten związek. Instytut wyjaśnił, iż przy braku choroby całkowicie bez znaczenia jest dochodzenie dotyczące wielkości narażenia, w tym przypadku na opary kadmu lub tlenku kadmu.

Zdaniem Instytutu uwzględnienia wymaga fakt wieloletniego nałogowego palenia przez K. J. papierosów (pali od 18 roku życia, obecnie do kilku papierosów dziennie, ale bywały okresy, że paliła 20 papierosów w ciągu dnia). Kadm ulega kumulacji w liściach papierosów. Jeden papieros zawiera ok. 1 do 2 pg, kadmu z czego ok. 20 % w trakcie palenia dostaje się do płuc. Wyniki badań populacji generalnej wskazują na istotny wzrost stężeń kadmu we krwi i nerkach u ludzi palących papierosy. Przy przyjęciu do Kliniki pacjentka przedstawiła wyniki badania z Centrum Profilaktycznego Fundacji na rzecz Dzieci Zagłębia Miedziowego w L. - oznaczenia poziomu kadmu we krwi (który jest markerem narażenia w ciągu ostatnich tygodni lub kilku miesięcy) z dnia [...] - 2,8 -g/litr (przy normie tamtejszego Laboratorium Toksykologii do 1 -g/l) wskazujące na podwyższenie poziomu kadmu pomimo braku zawodowego narażenia na kadm. W obecnie przeprowadzonych badaniach w w/w klinice poziom, kadmu wynosił 3,22 -g/litr (przy normie laboratorium Instytutu do 5 -g/litr). Niski jest również poziom kadmu wydalanego w moczu.

Objawom zatrucia ostrego towarzyszy wzrost wydalania kadmu z moczem oraz wzrost stężenia kadmu we krwi powyżej wartości DSB (DSB kadmu wynosi 10 -g/l), a takich objawów zatrucia kadmem u K. J. nie rozpoznano podczas wielokrotnych hospitalizacji i badań w Instytutach (Ł. i S.) oraz poradniach chorób zawodowych.

Po ponownym przeanalizowaniu całości dokumentacji, charakterystyki miejsca pracy, a przede wszystkim przy stwierdzeniu braku objawów, które mogłyby być następstwem narażenia na kadm brak jest jakichkolwiek podstaw do rozpoznania ostrego i przewlekłego zatrucia tym metalem lub jego związkami.

Od decyzji I instancji K. J. wniosła odwołanie nie godząc się z decyzją Powiatowego Inspektora Sanitarnego i zarzucając brak obiektywizmu przy rozpatrywaniu sprawy przez Inspekcję Sanitarną oraz celowe przeciąganie i gmatwanie sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany ustaleń stanu faktycznego w sprawie a zatem i zmiany rozstrzygnięcia w sprawie. IMP i ZS w S. po przeprowadzeniu ponownych badań konsultacyjnych i uwzględnieniu zaleceń wyroku NSA we W. nie rozpoznał u K. J. choroby zawodowej. Nawet przy uwzględnieniu domniemanego narażenia na wysokie poziomy kadmu w powietrzu - zdaniem Instytutu - nie ma żadnych podstaw do rozpoznania ostrego lub przewlekłego zatrucia kadmem.

Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294) warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez właściwe placówki służby zdrowia. W omawianym przypadku zarówno P.Ch.Z. WOMP w L. jak i IMP i ZŚ w S. nie rozpoznali u K. J. zatrucia kadmem. Co prawda nie można wykluczyć, że podczas awarii zasilaczy mogły występować związki kadmu, niemniej jednak, w czasie badania w 1998r. jak również podczas obecnego badania w IMP i ZŚ w S. nie rozpoznano u K. J. zatrucia kadmem lub jego związkami.

K. J. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję. Żądała uchylenia decyzji i uznania choroby zawodowej. Zarzuciła, że lekarze ukrywali istotne wyniki badań: 1) wyniki badania denstytometrycznego z [...] "całkowita gęstość kości oraz gęstość kości selenkowej znacznie obniżony", 2) brak wyniku badania poziomu kadmu we krwi i moczu, 3) brak wyniku badania poziomu globulin. W okresie od [...] do [...] była na rencie inwalidzkiej (symbol choroby T56 - toksyczny efekt metali). Opisując stan zdrowia: martwica palców, bóle mięśni, stawów, bóle i utrata ruchomość części szyjnej kręgosłupa, obrzęki, niskie ciśnienie, zmiany skórne, utrata apatytu, bóle wątroby, nudności, bóle głowy. Stwierdzone u niej zmiany w układzie nerwowym, naczyniowym i ruchowym są następstwem ostrego zatrucia kadmem spowodowaną pracą przy pękniętych akumulatorach kadmowo-niklowych. Zarzuca wadliwe ustalenie warunków pracy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie dokumentacji ustalono przebieg pracy zawodowej K.J., z którego wynika, że pracę zawodową, rozpoczęła w 1977 roku w Zakładach Mięsnych w L., a szczegółowy przebieg pracy przedstawia poniższe zestawienie:

- [...] - [...] Zakłady Mięsne w L. specjalista d/s ETO

- [...] - [...] NBP w L. st. insp. ekonomiczny

- [...] - [...] KGHM w L. kontroler zakładowy

- [...] - [...] ZPDz A w L. informatyk-programista

- [...] - [...] Woj. Dyrekcja Inwestycji gł. specj. d/s informatyki

- [...] - [...] ZD Hutnictwa [...] w L. st. specj. informatyk

Z akt sprawy dotyczących podejrzenia zachorowania mającego związek z praca zawodową wynika, że skarżąca była pracownikiem Wojewódzkiego Zespołu Pomocy Społecznej w L. w okresie 1991 - 1997 pracując na stanowisku inspektora wojewódzkiego d/s informatyki. W swojej skardze J. podaje, że nie sporządzono dla niej żadnej charakterystyki stanowiska pracy. Tymczasem z charakterystyki stanowiska pracy sporządzonej przez zakład pracy wynika, że praca inspektora trwała od godziny 700 do godz. 1600. Stanowisko było jednoosobowe w pomieszczeniu o kubaturze [...] m3. Praca wymagała obsługi monitora ekranowego w wymiarze 2 godzin dziennie "i to od czasu do czasu, gdyż w/w stanowisko to raczej nadzór nad pracą monitorów ekranowych w jednostkach podległych tutejszemu Zespołowi". W ocenie pracodawcy stanowisko pracy K. J. było stanowiskiem pracy administracyjnym, nie stwarzającym narażenia na oddziaływanie czynników szkodliwych.

Podejrzenie choroby zawodowej u K. J. zostało zgłoszone przez Wojewódzki Zespól Pomocy Społecznej w . w dniu [...]. Zgłoszono wówczas podejrzenie zatrucia chlorkiem winylu, do którego miałoby dojść przy obsłudze komputera. Tymczasem w swojej skardze J. pisze, że nigdy nie było u niej podejrzenia zatrucia monomerami z polichlorku winylu. Natomiast z dokumentacji wynika, że w dniu [...] w B w L. sporządzono "Formularz postępowania wyjaśniającego w związku ze zgłoszonym przypadkiem choroby zawodowej", w którym stwierdzono, że pracownica zatrudniona była średnio 5 godzin dziennie, a z czynników szkodliwych wskazano jedynie narażenie na pola elektromagnetyczne, których źródłem są monitory ekranowe. W dniu [...] Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w L. zwrócił się do Poradni Chorób Zawodowych w L. (P.Ch.Z.) w celu przeprowadzenia badań lekarskich w związku ze zgłoszonym przypadkiem podejrzenia zatrucia chlorkiem winylu. W orzeczeniu lekarskim wystawionym w dniu [...] ([...]) P.Ch.Z. w L. stwierdziła, że obraz kliniczny choroby oraz charakter pracy zawodowej badanej nie dają podstaw dla rozpoznania zatrucia chlorkiem winylu; rozpoznano zespół Reynaud'a, który nie jest chorobą zawodową. W oparciu o powyższe orzeczenie lekarskie Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w L. wydał w dniu [...] decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: zatrucia chlorkiem winylu.

Od decyzji Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w L. wniosła odwołanie K. J., a w dniu [...] Poradnia Chorób Zawodowych w L. skierowała pismo do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. celem przeprowadzenia u chorej badań w trybie odwoławczym zgodnie z § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294, zmiany z 1989r. Nr 65, poz. 364). Po badaniach w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] stwierdzono: "wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych ... nie wykazały odchyleń od stanu prawidłowego. Brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej". W oparciu o orzeczenia: Poradni Chorób Zawodowych w L. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. - Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w L. o niestwierdzeniu u pracownicy zawodowego zatrucia chlorkiem winylu. W decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. wskazuje na wniosek K. J. z dnia [...], w którym chora wnioskowała o rozpatrzenie możliwości stwierdzenia u niej zatrucia związkami kadmu i niklu. W decyzji wskazano, że wniosek nie może być uwzględniony ponieważ nie został poparty żadnym rozpoznaniem lekarskim.

Chora zgłosiła się ponownie w [...] na badania do Poradni Chorób Zawodowych w L. (bez skierowania) wskazując na możliwość zatrucia kadmem podczas pracy w zawodzie informatyka. Do badania K. J. dołączyła wynik oznaczenia poziomu kadmu i ołowiu we krwi. Lekarz Poradni Chorób Zawodowych skierował pacjentkę na badania kliniczne do szpitala celem wyjaśnienia w warunkach Oddziału Chorób Zawodowych, czy u chorej występują objawy zatrucia kadmem. Obserwacja szpitalna wykazała, że u chorej rozpoznaje się nerkę ruchomą po stronie prawej, chorobę wrzodową żołądka, chorobę Reynaud'a, zapalenie zatok obocznych nosa i dystonię neuro-wegetatywną. Nie rozpoznano u badanej zatrucia kadmem. W orzeczeniu lekarskim Poradni Chorób Zawodowych w L. ([...]) powołując się na ustalenia z obserwacji szpitalnej oraz ustalenia dotyczące narażenia zawodowego, nie rozpoznano u chorej zatrucia kadmem ostrego lub przewlekłego ani następstw przebytego zatrucia kadmem.

Skarżąca w pozwie wielokrotnie podkreśla, że odwapnienie kości, które u niej rozpoznano jest spowodowane zatruciem kadmem. Tymczasem w żadnym z badań nikt z lekarzy nie rozpoznał u niej zatrucia kadmem ani ostrego ani przewlekłego. Dostarczenie przez skarżącą, opinii lekarskiej o rozpoznaniu zatrucia kadmem lub ołowiem czy niklem, albo chlorkiem winylu, kiedy to po raz pierwszy zetknęła się z problemem choroby zawodowej, nakazywałoby Inspekcji Sanitarnej wydanie decyzji nakazującej wykonanie stosowanych pomiarów higienicznych na stanowisku pracy. Żadne z wymienionych wyżej substancji nie są wskazywane jako potencjalne zagrożenia dla pracy przy komputerze przez służby bhp lub inne źródła o zagrożeniach zawodowych. Złe samopoczucie K. J. miałoby jej zdaniem zostać spowodowane zatruciem kadmem w ciągu kilku dni. Musiałoby to więc być zatrucie ostre. Jeśli tak, to zatrucie następowałoby poprzez wchłanianie Cd i CdO przez układ oddechowy, a stężenie na stanowisku byłoby tak duże (trzy dni w 03.1997), że objawy ze strony układu oddechowego musiałyby wystąpić również u innych pracowników. Kliniczne objawy ostrego zatrucia kadmem, to objawy ze strony układu oddechowego, które poprzedzają objawy ze strony innych układów i narządów (w tym również toksyczne uszkodzenie wątroby). Zatrucie kadmem manifestuje się współistnieniem objawów dość charakterystycznych, obejmujących wiele układów i narządów. Brak takiego obrazu chorobowego spowodował nie tylko negatywne orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych w L. w sprawie zatrucia kadmem, ale również po odwołaniu się skarżącej od tego orzeczenia, takie samo stanowisko zajął Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.

Szereg zgłaszanych przez chorą dolegliwości znajduje swoje uzasadnienie w rozpoznawanych chorobach ogólnych, nie mających związku z pracą zawodową (nerka ruchoma, choroba wrzodowa, nerwica, zespół Reynaud'a, zmiany zwyrodnieniowe w odcinku szyjnym kręgosłupa, zapalenie zatok obocznych nosa). Wszystko wskazuje na to, że inne choroby nie mające związku z pracą zawodową są odpowiedzialne za objawy chorobowe, które skarżąca łączy z domniemanym narażeniem na kadm. Na uwagę zasługuje zapis w karcie wypisowej z Instytutu w S., w którym zapisano: "występujące w przeszłości objawy zespołu Reynaud'a przy współistnieniu objawów subiektywnych (ból i parestezje dłoni i stóp), objawów ogólnych (osłabienie siły mięśniowej, spadek wagi ciała, biegunki), brak objawów uszkodzenia obwodowego układu nerwowego, przy współistnieniu zmian w układzie kapilaroskopowym (pojedyncze pętle drzewkowate, pojedyncze skręcone w luźny kłębek, niektóre pogrubiałe na całym przebiegu, niektóre tylko w części szczytowej) i obecność zaburzeń regulacji naczynioruchowej w obrębie rąk mogą przemawiać za przedklinicznym okresem choroby kolagenowej". Tak więc wymienione wyżej dolegliwości składające się na obraz kliniczny choroby K. J. w ocenie specjalistów Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie są objawami zatrucia kadmem.

Ponieważ decyzję pozytywną o stwierdzeniu choroby zawodowej Państwowa Inspekcja Sanitarna może wydać dopiero po klinicznym rozpoznaniu choroby zawodowej, a w przypadku K. J. żaden z lekarzy, ani żadna z badających chorą placówek służby zdrowia, rozpoznania choroby zawodowej - zatrucia kadmem - nie postawiła, nie można stwierdzić choroby zawodowej na podstawie przekonania skarżącej o takim zatruciu popartego wybranymi z literatury i internetu przykładami objawów chorobowych zatrucia. Każde zatrucie zawodowe klinicznie objawia się uszkodzeniem właściwych dla substancji szkodliwej narządów i układów, a objawy kliniczne zatrucia są takie same, jak objawy uszkodzenia tegoż narządu czy układu z innych powodów. W sprawie Skarżącej opinie lekarskie wskazują na inne powody dolegliwości chorobowych niż te, które wskazuje K. J. (zatrucie chemiczne).

Skarżąca wskazuje, że lekarze orzekali o braku zatrucia kadmem ponieważ nie dysponowali wynikami badań środowiskowych, w których na pewno potwierdzonoby, że w pomieszczeniu w którym użytkowano akumulatory kadmowo-niklowe narażenie na metale groziło nawet śmiercią. Poza przekonaniem skarżącej o takim zagrożeniu żadne służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo pracy takiego ryzyka nie dostrzegają. Ocena ryzyka zawodowego należy do zakładu pracy i każdy pracownik ma prawo dokładnie z tym ryzykiem się zapoznać w chwili gdy świadczy pracę dla zakładu. Wg oceny ryzyka zawodowego dokonywanego na stanowisku pracy informatyka, żaden z lekarzy orzekających dotychczas w sprawie skarżącej nie oceniał ryzyka pod kątem zatrucia chemicznego metalami na tyle prawdopodobnego, by żądać wyników pomiarów kadmu czy niklu na stanowisku pracy. Brak klinicznego potwierdzenia zatrucia metalami w badaniach lekarskich, badania środowiskowe tym bardziej czynił niezasadnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną, sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

Według § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) "Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Stwierdzenie zatem choroby zawodowej jest uzależnione od łącznego wystąpienia dwóch przesłanek: - po pierwsze, musi być to rodzaj choroby, który mieści się w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia; - po drugie, choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.

Zgodnie z punktem 1 Wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia w sprawach chorób zawodowych, do chorób zawodowych zaliczone są: zatrucia ostre i przewlekłe substancjami chemicznymi oraz następstwa tych zatruć.

Prowadząc postępowanie w sprawie organ obowiązany jest ustalić wystąpienie przesłanek, od wystąpienia, których uzależnione jest stwierdzenie choroby zawodowej. Ustalając stan faktyczny w sprawie organy związane są zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego, a zwłaszcza zasadą prawdy obiektywnej ustanowioną w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, która nakłada na organ obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. W tym celu organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). Dokonując oceny materiału dowodowego organ związany jest zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego), z wyjątkiem oceny dokumentów urzędowych, które korzystają z domniemania prawdziwości (art. 76 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego), co powoduje, że odmowa uwzględnienia ich treści może być oparta tylko na przeprowadzeniu przeciwdowodu (art. 76 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego). Powołane rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych przyjmuje, że stwierdzenie choroby zawodowej jest uzależnione od wystąpienia rodzaju choroby, która mieści się w wykazie chorób zawodowych. Tryb ustalenia tej przesłanki jest unormowany w powołanym rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych w ten sposób, że jednostkami właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzących w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych (§ 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Orzeczenie właściwej jednostki służby zdrowia jest dokumentem urzędowym, zgodnie z art. 76 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny organ związany jest mocą orzeczenia, co nie oznacza, że nie może odmówić mocy dowodowej. Odstąpienie od mocy dowodowej wymaga jednak przeprowadzenia przeciwdowodu, który obali moc dokumentu urzędowego.

W sprawie właściwe jednostki służby zdrowia nie rozpoznały u skarżącej choroby zawodowej wyliczonej w punkcie 1 Wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w orzeczeniu z [...] stwierdził "Brak podstaw do rozpoznania ostrego i przewlekłego zatrucia kadmem i ołowiem pochodzenia zawodowego oraz ich następstw". W uzasadnieniu wskazano, że "po ponownym przeanalizowaniu całości dokumentacji, charakterystyki miejsca pracy, a przede wszystkim przy stwierdzeniu objawów które mogłyby być następstwem narażenia na kadm brak jest jakichkolwiek podstaw do rozpoznania ostrego (lub) przewlekłego zatrucia tym metalem lub jego związkami". Wykluczono też istnienie objawów ostrego lub przewlekłego zatrucia i skutków zatrucia ołowiem. Badania zostały przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, Szpital, Oddział Chorób Zawodowych i Toksykologii Klinicznej w S., a zatem jednostce właściwej do rozpoznania tego rodzaju choroby zawodowej. Orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego jest uzasadnione szczegółowo. W aktach sprawy brak jest dowodów, które dałyby podstawę do podważenia mocy dowodowej tego orzeczenia. Nie przedstawiła też takich dowodów skarżąca na rozprawie.

W razie jednoznacznego wykluczenia przez powołane jednostki służby zdrowia choroby zawodowej, braku dowodów, które obaliłyby moc dowodową tych ustaleń, nie można zarzucić naruszenia przepisów prawa. Organy zastosowały się do oceny sądu przyjętej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, przez ponowne ustalenie przez właściwe jednostki służby wystąpienia u skarżącej choroby zawodowej. Wystąpienie choroby zostało jednoznacznie wykluczone. Brak w sprawie wystąpienia pierwszej przesłanki, określonej w § 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, wyłącza stwierdzenie choroby zawodowej.

W tym stanie rzeczy, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, a zatem skarga nie mogła zostać uwzględniona. Z tego powodu, na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w sentencji.