Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 700/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 13f ust. 1-2
journal: Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
law: Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi J. M. Spółki Jawnej w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione oraz odmowy umorzenia tego postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpoznaniu z zażalenia J. Spółki Jawnej w S. na postanowienie Prezydenta Miasta S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oraz odmowy umorzenia tego postępowania, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadniając zaskarżone postanowienie, Kolegium wskazało, że Prezydent Miasta S., występując w roli wierzyciela, po uprzednim doręczeniu upomnienia Nr [...] z dnia [...] , wystawił wobec Spółki tytuł wykonawczy Nr [...] z dnia [...]. obejmujący należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania (dalej: SPP) pojazdu marki [...] Nr rej. [...] w kwocie [...] zł w okresie od dnia 16 grudnia 2005 r. do 18 kwietnia 2006 r. oraz koszty upomnienia w kwocie [...] zł. Jako podstawę prawną egzekwowanej należności wierzyciel wskazał ustawę z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, uchwałę Rady Miasta Szczecin Nr XIII/269/03 z dnia 1 grudnia 2003 r. i uchwałę Nr XXIX/576/04 z dnia 22 listopada 2004 r. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego został doręczony Spółce w dniu 11 stycznia 2011 r. Pismem z dnia 18 stycznia 2011 r. Spółka wniosła zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, podnosząc - na podstawie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych - zarzut przedawnienia obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej co do parkowania samochodu w roku 2005. Nadto, Spółka podniosła zarzut błędu co do osoby zobowiązanego wyjaśniając, iż wskazany w tytule wykonawczym w poz. 10 zobowiązany jest właścicielem pojazdu, który jest używany przez pracowników do transportu materiałów i narzędzi budowy. Spółka wskazała, iż z uwagi na bardzo długi okres od zdarzenia do chwili otrzymania upomnienia oraz z uwagi na uniemożliwienie przez wierzyciela wykonania fotokopii dowodów, którymi wierzyciel dysponuje, Spółka nie jest w stanie przeprowadzić postępowania wyjaśniającego i tym samym wskazać osoby, która w tym czasie korzystała z samochodu firmowego. Spółka dodała, iż posiada zakupione bilety parkingowe zarówno w 2005 r. jak i w 2006 r., oddane do dyspozycji pracownikom w przypadku korzystania z samochodu służbowego, wobec tego mało prawdopodobne jest, aby pracownicy, będąc w posiadaniu biletów parkingowych, korzystali ze służbowego samochodu i działali na niekorzyść firmy, w której są zatrudnieni. Dodatkowo, Spółka wniosła także skargę na postępowanie organu co do uniemożliwienia wykonania fotokopii dowodów w sprawie, będących w posiadaniu wierzyciela, albowiem w ramach możliwości sporządzania notatek i odpisów - zgodnie z art. 73 § 1 K.p.a. - organ winien umożliwić wykonanie zdjęć lub fotokopii posiadanych dokumentów w sprawie. Ustna odmowa wykonania fotokopii dowodów w sprawie nie spełnia wymagań tego przepisu, gdyż organ powinien wydać postanowienie o odmowie prawa do wykonania zdjęć, a nie zbywać strony odmową ustną.

Ponadto, Spółka wniosła skargę na brak możliwości odwołania bądź zareklamowania otrzymanego upomnienia i wskazała, że w upomnieniu nie zawarto żadnej informacji dotyczącej środków odwoławczych, wobec czego, wystosowała w dniu 26 lipca 2010 r. odwołanie do Prezydenta Miasta S., na które nie otrzymała odpowiedzi.

Spółka zgłosiła także zarzuty do treści tytułu wykonawczego, tj. różnicy pomiędzy kwotą należności głównej wskazaną w tytule oraz w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego z dnia 4 stycznia 2011 r. Według Spółki, w tytule wykonawczym w punkcie 46 zostało stwierdzone, że należność nie została zabezpieczona, podczas gdy egzekwowana należność została zabezpieczona na rachunku Spółki w Kredyt Banku w dniu 5 stycznia 2011 r., a w dniu 17 stycznia 2011 r. konto zostało obciążone kwotą [...] zł na rzecz Urzędu Miasta S. oraz kwotą [...] zł tytułem opłaty za całkowitą realizację zajęcia. W tej sytuacji, Spółka wniosła o zwrot nienależnie zajętych kwot i wpłatę na jej rachunek bankowy wraz z ustawowymi odsetkami.

Dalej, wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że pismem z dnia 4 lutego 2011 r. Prezydent Miasta S. wezwał Spółkę do wskazania osoby lub osób, które kierowały pojazdem marki [...] Nr rej. [...] w okresie od 21 lutego 2006 r. do 18 kwietnia 2006 r. poprzez przesłanie potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii umowy najmu, użyczenia, protokołu odbiorczego, protokołu zdawczego pojazdu lub innego dokumentu bądź oryginalnego oświadczenia osoby (osób) korzystającej z pojazdu ze wskazaniem imienia i nazwiska, Nr PESEL, adresu oraz podaniem dokładnego okresu użytkowania, celem ewentualnego przeniesienia odpowiedzialności na innych użytkowników. Nadto, organ poinformował Spółkę, że w aktach sprawy nie ma wniosku Spółki w sprawie przeglądania dokumentów oraz pouczono, iż jest możliwe zarówno przeglądanie dokumentów jak i wykonywanie ich kopii. Pismem z dnia 14 lutego 2011 r., Spółka w odpowiedzi na twierdzenie organu, iż w dokumentacji sprawy brak jest wniosku w sprawie przeglądania dokumentów poinformowała, iż w dniu 26 lipca 2010 r. w Urzędzie Miejskim w S. w Sekretariacie Wydziału Księgowości złożyła pismo z prośbą o udostępnienie dokumentów w sprawie nieopłaconych opłat dodatkowych za parkowanie. Nadto, Spółka wskazała, iż zdaje sobie sprawę, że jako właściciel pojazdu zobowiązana jest do wskazania osób, które kierowały pojazdem, jednakże długi okres od chwili wystawienia zawiadomień (których, jak twierdzi, nie otrzymała) do momentu wpływu upomnienia, uniemożliwia wskazanie osoby odpowiedzialnej. Spółka dodała, że zeznania świadków, właścicieli, kierowców czy też inspektorów wypisujących upomnienia, mogą być niewiarygodne po tak długim czasie, jaki minął od zdarzenia. Spółka podniosła także, że nie otrzymała odpowiedzi na pkt 2, 3, 4 i 5 pisma z dnia 18 stycznia 2011 r.

Wskazano dalej w zaskarżonym postanowieniu, że postanowieniem z dnia [...] Nr [...]- wydanym na podstawie przepisu art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Prezydent Miasta S. uznał za nieuzasadnione zarzuty: przedawnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy i odmówił umorzenia postępowania.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia obowiązku, organ egzekucyjny wskazał, że - zgodnie z art. 40 d ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - obowiązek uiszczania opłat określonych w art. 13 f ustawy o drogach publicznych przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty powinny zostać uiszczone. Tytuł wykonawczy Nr [...] obejmował także należności powstałe w 2005 r., które z końcem roku 2010 przedawniły się z mocy prawa. Postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tego tytułu wykonawczego, zostało wszczęte w dniu 11 stycznia 2011 r., wobec czego na druku zawiadomienia o zajęciu Nr [...] kwota należności głównej została pomniejszona o przedawnione należności i obejmowała należności tylko z roku 2006. Wobec tego, organ egzekucyjny uznał wniesiony zarzut za nieuzasadniony.

Ponadto, organ egzekucyjny stwierdził, że obecność pojazdu marki [...] Nr rej. [...] została zarejestrowana w SPP przez wykonujących swe obowiązki inspektorów, poprzez umieszczenie za szybą samochodu zawiadomienia. Rozpatrując zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, organ egzekucyjny wyjaśnił, że błąd co do osoby zobowiązanego - zgodnie z treścią wyroku NSA z dnia 10 grudnia 1998 r. - ma miejsce wówczas, gdy osoba przeciwko której wystawiono tytuł wykonawczy jest inną osobą niż adresat decyzji (aktu normatywnego), stanowiącego podstawę prawną egzekwowanego obowiązku. Spółka zaś była właścicielem pojazdu w okresie wskazanym w tytule wykonawczym, wobec czego nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, tym bardziej, że w odpowiedzi na wezwanie wierzyciela o wskazanie osoby korzystającej z pojazdu, Spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów, co uniemożliwiło ustalenie osoby korzystającej z drogi publicznej, a w konsekwencji wystawienie tytułu wykonawczego na inna osobę korzystającą z drogi publicznej.

Odnosząc się także do skargi, że wierzyciel uniemożliwił Spółce wykonanie zdjęć dowodów w sprawie, organ egzekucyjny poinformował, iż w dniu 2 sierpnia 2010 r. kopie zawiadomień o nieopłaconym postoju zostały okazane do wglądu przedstawicielowi Spółki, a zdjęcia zostały wykonane przez pracownika Spółki w dniu 10 lutego 2011 r.

W kwestii braku odpowiedzi na pismo z dnia 26 lipca 2010 r. dotyczące upomnienia Nr [...], organ egzekucyjny poinformował, że doręczenie upomnienia jest czynnością faktyczną, która poprzedza wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Ustawa egzekucyjna nie przewiduje możliwości wniesienia środka zaskarżenia na upomnienie przesłane przez wierzyciela, ani nie nakłada na wierzyciela obowiązku ustosunkowania się do stanowiska zobowiązanego.

Co do zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 ustawy, organ egzekucyjny wskazał, że art. 27 § 1 pkt 4 ustawy stanowi, że tytuł wykonawczy zawiera wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń. W rubryce 46 tytułu wykonawczego Nr [...] została prawidłowo zaznaczona rubryka, że należność nie została zabezpieczona. Według organu, Spółka myli rodzaje zabezpieczeń ze środkami egzekucyjnymi. Wobec tego organ egzekucyjny uznał ten zarzut za nieuzasadniony.

Wskazano także w zaskarżonym postanowieniu, że Spółka wniosła zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta S., w którym podniosła, iż nie zgadza się z decyzją odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dodała, że podtrzymuje wszystkie swoje zarzuty oraz wnioskuje o ponowne ich rozpatrzenie i o zwrot nienależnie wyegzekwowanej kwoty wraz z opłatami manipulacyjnymi w łącznej wysokości [...] zł.

Uzasadniając dalej swoje rozstrzygniecie podjęte w sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podzieliło w całości ustalenia i stanowisko organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Kolegium wskazało, że - jak wynika z zawiadomieniu o zajęciu rachunku bankowego z dnia 4 stycznia 2011 r. - egzekucji podlega kwota opłat za rok 2006 w wysokości [...] zł. Według Kolegium, organ egzekucyjny prawidłowo przyjął, że obowiązek uiszczenia opłat za 2005 r. przedawnił się przed doręczeniem Spółce odpisu tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia 18 listopada 2010 r. i ograniczył prowadzoną egzekucję do należności, których termin zapłaty przypadał w 2006 r. Tym samym, zarzut przedawnienia egzekwowanych należności za rok 2005 , skądinąd prawidłowy, jest jednak nieuzasadniony w warunkach tego konkretnego postępowania egzekucyjnego.

Ponadto, nie zasługuje - według Kolegium - na uwzględnienie zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, gdyż Spółka nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie zgłoszonego zarzutu, a wierzyciel ani też organ egzekucyjny nie są zobowiązani, a nawet uprawnieni do prowadzenia postępowania wyjaśniającego lub poszukiwania dowodów, celem udokumentowania zarzutów Spółki. Obowiązek ten obciąża zobowiązanego, a nie wierzyciela lub organ egzekucyjny, gdyż to zobowiązany, zgłaszając dany zarzut, zamierza odnieść określony skutek prawny (por.: wyroki NSA z 18.08.2009 r., sygn. II FSK 591/08; z 11.03.2009 r., sygn. I OSK 1513/09; z 9.12.2009 r., sygn. I OSK 869/09 i sygn. I OSK 868/09). W razie więc nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża - co do zasady - właściciela pojazdu. Właściciel jest bowiem na ogół korzystającym z drogi, chyba że udowodni, iż pojazd użyczył innej osobie, a taka sytuacja nie wystąpiła w sprawie.

Według Kolegium, nieuzasadniony jest również zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej. Prawidłowo w tytule zostało wskazane, że należność nie została zabezpieczona, gdyż za zabezpieczenie - w rozumieniu tej ustawy - nie traktuje się dokonania czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia rachunku bankowego. Ograniczenie zaś egzekucji nie wymagało zmiany tytułu wykonawczego w zakresie treści egzekwowanego obowiązku. Zmiana treści tytułu wykonawczego w toku postępowania egzekucyjnego nie jest dopuszczalna, z wyjątkiem sytuacji dotyczącej aktualizacji tytułu wykonawczego przez wierzyciela w toku egzekucji. Stosownie do treści § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o każdej zmianie wysokości należności objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w całości lub w części oraz podaje datę powstania zmiany i jej przyczynę; zmianie w stanie należności objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej odroczenia lub rozłożenia na raty. Jeżeli zmiana wynika z decyzji lub umowy w sprawie umorzenia, odroczenia lub rozłożenia na raty spłaty należności objętej tytułem wykonawczym, wierzyciel dołącza do zawiadomienia kopię tej decyzji lub umowy. Natomiast, jeżeli w trakcie postępowania egzekucyjnego zostanie wydane orzeczenie określające lub ustalające inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym, wierzyciel niezwłocznie aktualizuje tytuł wykonawczy w ten sposób, że wypełnia pierwszą stronę druku tytułu wykonawczego, a drugą stronę opatruje pieczęcią urzędową oraz podpisem i pieczątką upoważnionej osoby. Dwa egzemplarze tych stron, oznaczone wyrazem "aktualizacja", wierzyciel przesyła organowi prowadzącemu egzekucję. W aktualizowanym tytule wykonawczym wykazuje się kwotę zaległej należności pieniężnej według stanu na dzień jego aktualizacji. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do wierzycieli będących jednocześnie organami egzekucyjnymi (ust. 2). W tej sprawie obowiązek uiszczenia opłat za rok 2005 wygasł wskutek przedawnienia. W takiej sytuacji nie była wymagana aktualizacja tytułu wykonawczego.

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., Spółka wniosła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której podtrzymała w całości zarzuty z dnia 18 stycznia 2011 r. do tytułu wykonawczego, skargę z dnia 21 marca 2011 r. oraz zażalenie z dnia 19 maja 2011 r.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, Spółka dodatkowo podniosła, że pomiędzy wystawieniem tytułu wykonawczego, a jego doręczeniem, upłynęło 54 dni, a należności wówczas już się przedawniły; tytuł obejmował kwotę [...] zł, a zajęcia dokonano na [...] zł; Spółka została przez to narażona na stratę, gdyż koszty zajęcia dodatkowo wyniosły [...] zł. Ponadto, środki pieniężne zostały wyegzekwowane z rachunku bankowego Spółki przed upływem 7-dniowego terminu do zgłoszenia zarzutów.

Spółka zarzuciła także, że organ egzekucyjny nie rozpoznawał jej pism w terminie i nie informował o przyczynach zwłoki.

Ponowiono zarzuty w kwestii niemożności sporządzenia fotokopii z dokumentów, wszczęcia egzekucji po upływie 4 lat oraz nieinformowania o możliwości odwołania się od decyzji w pierwszej fazie postępowania.

Końcowo, Spółka podniosła, że w zaskarżonym postanowieniu Kolegium błędnie przyjęło jako datę doręczenia Spółce postanowienia, datę wystawienia pisma "przesuwającego termin rozpatrzenia".

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. nie podzieliło zasadności podniesionych w niej zarzutów i wniosło o oddalenie skargi. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że zarzut błędnego przyjęcia daty doręczenia Spółce postanowienia jest niezrozumiały, gdyż Kolegium - aczkolwiek badało tę kwestię - to w zaskarżonym postanowienie nie wskazało w uzasadnieniu daty doręczenia Spółce tego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c tej ustawy.)

Kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia, Sąd nie stwierdził ww. naruszeń prawa.

Na wstępie należy wskazać, że - zgodnie z przepisem art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dalej: u.p.e.a. (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - zobowiązany może wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, przy czym podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności (przesłanki) wymienione w tym przepisie w punktach 1 – 10. Stosownie do tego przepisu, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Zarzuty mogą być wniesione do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od otrzymania tytułu wykonawczego, o czym poucza się zobowiązanego w treści tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), co oznacza, że nie mogą być one składane lub uzupełniane w terminie późniejszym, np. w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego lub w skardze do sądu, bowiem to organ egzekucyjny musi je rozpoznać (po ewentualnym uzyskaniu stanowiska wierzyciela, jeżeli organ egzekucyjny nie jest równocześnie wierzycielem). Zgodnie natomiast z przepisem art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie 33 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu wiążąca.

Jak wynika z okoliczności rozpoznawanej sprawy, postępowanie egzekucyjne zostało zainicjowane z urzędu wystawieniem przez wierzyciela - Prezydenta Miasta S., będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, tytułu wykonawczego obejmującego należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w SPP, w okresie od 16 grudnia 2005 r. do 18 kwietnia 2006 r.

W sprawie organem egzekucyjnym jest zatem Prezydent Miasta S., będący równocześnie wierzycielem egzekwowanej należności, zatem nie powstała konieczność przewidziana w art. 34 § 1 u.p.e.a. zwracania się do wierzyciela o uprzednie zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Stanowisko takie zostało ugruntowane w orzecznictwie sądowym (por.: uchwała NSA z 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06, publ. w ONSAiWSA 2007/5/112; wyrok NSA z 21 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 400/08, publ. LEX nr 549015), prawidłowo więc organ egzekucyjny wydał postanowienie na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., bez uzyskania stanowiska wierzyciela.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest wydane w postępowaniu egzekucyjnym ostateczne postanowienie odmawiające uwzględnienia zarzutów, wobec czego - w związku z charakterem obowiązku jaki wskazany został w wystawionym przez wierzyciela tytule wykonawczym, tj. obowiązku poniesienia opłat dodatkowych z tytułu nieopłaconego postoju w SPP - wskazać należy, iż obowiązek poniesienia takich opłat określony został w przepisach ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) - art. 13b ust. 3 ustawy. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 ustawy, za parkowanie pojazdów samochodowych w SPP, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustawodawca w art. 13b ust. 2 ustawy wskazał też cel ustalania SPP, stanowiąc, że SPP ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej. Ustalając SPP, rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty oraz określa sposób ich pobierania (art. 13b ust. 4 pkt 1 i 3). Za nieuiszczenie takiej opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w SPP, pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2). Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w SPP, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3), którym w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5), jak ma to miejsce w przypadku miasta Szczecina.

Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów, obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w SPP jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z ww. przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miasta, stanowiącej - na podstawie art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego, na obszarze działania organu, który je ustanowił. Obowiązek taki winien być wykonany niezwłocznie po wystąpieniu określonego stanu faktycznego (zaparkowania w SPP, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej - nieuiszczenia opłaty parkingowej), z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek. Dla realizacji obowiązku poniesienia opłaty parkingowej nie jest zatem konieczna jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji. Ze względu na jej funkcjonalne związanie z opłatą za parkowanie w SPP, również w przypadku powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, wydanie takiego indywidualnego aktu administracyjnego nie jest wymagane. Co więcej, ustawodawca nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. Również przepisy ustawy stwierdzające, iż opłaty te są "pobierane", a nie np. wymierzane, ustalane, określane przez organ administracji, dodatkowo potwierdza zasadność tego wniosku. Sporządzane przez inspektorów SPP (działających z upoważnienia zarządcy drogi) zawiadomienia o nieopłaconym postoju w SPP - jak to w rozpatrywanej sprawie miało miejsce w 4 przypadkach w ww. okresie, którego oryginał umieszczany jest za wycieraczką pojazdu - stanowi zatem dokument (dowód) potwierdzający nieuiszczenie opłaty, a zarazem stanowi ono dla korzystającego z drogi dodatkową i wystarczającą informację o (powstałym z mocy prawa) obowiązku uiszczenia opłaty. Ani przepisy ustawy o drogach publicznych, ani postanowienia uchwał Rady Miasta Szczecina nie ustanawiają obowiązku doręczania takich zawiadomień "za potwierdzeniem odbioru", nie można też uznać, by taki sposób dodatkowego informowania korzystającego ze SPP naruszał prawa gwarantowane w Konstytucji, tym bardziej, iż dokument ten nie nakłada na korzystającego z takiego miejsca jakichkolwiek obowiązków, a jedynie dodatkowo informuje o nieopłaconym postoju. Obowiązek poniesienia opłaty powstał bowiem z mocy prawa w momencie postawienia pojazdu w SPP.

Będąca przedmiotem egzekucji kwota pieniężna w wysokości [...] zł, ujęta w tytule wykonawczym, za nieopłacone 4 postoje stanowi (wraz z kosztami upomnienia w wysokości [...]zł) konsekwencję stwierdzenia przez powołanych do tego inspektorów SPP braku poniesienia w 4 przypadkach opłaty za parkowanie należącego do Spółki samochodu osobowego m-ki [...] Nr rej. [...] w SPP. Niesporne jest, że wierzyciel (Prezydent Miasta S.) wzywał skarżącą Spółkę do uiszczenia ww. kwoty, doręczając jej upomnienie w dniu 21 lipca 2010 r., a wobec niedokonania zapłaty, wystawił w dniu 18 listopada 2010 r. tytuł wykonawczy i skutecznie go doręczył Spółce w dniu 4 stycznia 2011 r., wszczynając tym samym postępowanie egzekucyjne i występując w nim w roli organu egzekucyjnego.

Kwestie sporne stanowi to, czy podmiotem zobowiązanym do uiszczenia wskazanych należności była Spółka, do której we wskazanym okresie należał ww. pojazd; czy egzekucja została ograniczona o przedawnione należności obejmujące 2005 r.; czy tytuł wykonawczy odpowiadał wymogom przepisu 27 ust. 4 art. u.p.e.a. oraz, czy podnoszone przez Spółkę nieprawidłowości co do terminowości i sposobu prowadzenia postępowania egzekucyjnego wystąpiły i, czy mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do pierwszej z ww. kwestii, wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu, a kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie. Tego rodzaju domniemania mają swoje źródło w definicji prawa własności zawartej w treści art. 140 Kodeksu cywilnego. Pozytywna strona własności obejmuje uprawnienie do posiadania rzeczy, uprawnienie do korzystania z rzeczy i uprawnienie do rozporządzania rzeczą. Wyraźnie zaznaczonym w normie art. 140 k.c. uprawnieniem właściciela jest przysługujące mu uprawnienie do korzystania z rzeczy. Zgodnie z tym przepisem, właściciel może korzystać z rzeczy, w szczególności może pobierać pożytki oraz inne dochody z rzeczy. Nie definiuje tu ustawodawca pojęcia korzystania z rzeczy. Nie wymienia też wyczerpująco różnych postaci korzystania z rzeczy, posługuje się zaś enumeracją przykładową. Tym celowym zabiegiem tworzy otwarty model normatywny prawa własności, a równocześnie unika niebezpieczeństwa przeoczeń, możliwych wobec zróżnicowanego przeznaczenia różnorodnych rzeczy. Dla potrzeb praktycznych warto jednak podjąć próbę bardziej szczegółowej klasyfikacji uprawnień obejmowanych mianem korzystania z rzeczy. Można tu więc wskazać typ uprawnień do używania rzeczy (ius utendi), do pobierania pożytków (ius fruendi), do pobierania innych dochodów z rzeczy, do przyrostu (accessio), do zużycia (ius abutendi) i przetworzenia rzeczy. Niewątpliwym uprawnieniem właściciela, choć pominiętym w enumeracji z art. 140 k.c., jest uprawnienie do używania rzeczy. Nie można tu bowiem powątpiewać, że stanowi ono postać korzystania z rzeczy. Chodzi oczywiście o takie korzystanie z rzeczy, które nie polega na czerpaniu pożytków (ani innych dochodów). Opisu tego pojęcia można dokonywać jedynie w kontekście rodzaju rzeczy i jej przeznaczenia. Przykładowo można tu wskazywać korzystanie z rzeczy polegające na, np. używaniu pojazdu podczas jazdy. Według Sądu, czym innym jest używanie rzeczy, a czym innym uprawnienie właścicielskie polegające na korzystaniu z rzeczy. Właściciel samochodu może korzystać z niego nie używając go. Uznaje się także, że organ egzekucyjny nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej przez zaparkowanie samochodu, ponieważ na prowadzenie tego postępowania nie pozwala mu przepis art. 29 § 1 u.p.e.a., zakazujący organowi badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z tego powodu, organ egzekucyjny (także będący jednocześnie wierzycielem dochodzonej należności) ma prawo domniemywać co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel pojazdu, a ten może dochodzić swych racji (w przypadku, gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu) przez podniesienie w toku postępowania egzekucyjnego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt. 4 u.p.e.a.). Organ jest wobec tego uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 209/07, publ. w Lex Nr 344875; 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1513/08 i 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 869/09 i I OSK 868/09, publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 198/10, publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że skarżąca Spółka nie udowodniła, że korzystającym z drogi była inna osoba lub podmiot, niż jej właściciel. Jak wynika z akt sprawy, Spółka nie przedstawiła w toku postępowania dowodu na okoliczność korzystania z jej pojazdu przez inne konkretne (znane z imienia i nazwiska) osoby. Nie można bowiem uznać za wystarczające wyjaśnienie Spółki, że na 2005 i 2006 r. nabyła bilety parkingowe i mało prawdopodobne jest, aby pracownicy Spółki, będąc w posiadaniu biletów parkingowych, korzystali ze służbowego samochodu i działali na niekorzyść firmy, w której są zatrudnieni.

Wobec powyższego, należy podkreślić, że właściciel przekazując pojazd innej osobie bierze na siebie ryzyko, że osoba ta nie wywiąże się z obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej i tym samym musi ponieść skutki zaniechania obowiązku przez tę osobę. Wierzyciel, jak i organ egzekucyjny, nie ma możliwości poszukiwania faktycznego użytkownika samochodu (vide: wyrok WSA w Szczecinie z 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 198/10 publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W drugiej spornej kwestii, tj. czy egzekucja została ograniczona o przedawnione należności obejmujące 2005 r., skład orzekający w pełni podziela ustalenia i oceny prawne wyrażone w sprawie przez organy obu instancji.

Niewątpliwe w sprawie jest, że w momencie otrzymania przez Spółkę upomnienia oraz w dacie wystawienia tytułu wykonawczego (w 2010 r.) dochodzone przez wierzyciela należności były jeszcze wymagalne (przedawniały się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty lub kary powinny zostać uiszczone – art. 40 d ust. 3 ww. ustawy o drogach publicznych). Natomiast, w dniu doręczenia Spółce tytułu wykonawczego (4 stycznia 2011 r.), opłaty za 2005 r. były już przedawnione, dlatego też wierzyciel, pismem z dnia 5 stycznia 2011 r. skierowanym do Wydziału Egzekucji Administracyjnej Urzędu Miasta S., ograniczył kwotę określoną w tytule wykonawczym w wysokości [...] zł do kwoty jeszcze wymagalnej, tj. [...] zł wraz z należnymi kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...] zł.

Akcentowana natomiast przez skarżącą Spółkę kwestia pobrania przez bank, który wykonał na żądanie wierzyciela zajęcia rachunku Spółki, kwoty [...] zł i pobrał z tego tytułu prowizję/opłatę w wysokości [...] zł, przez co narażono Spółkę na niepotrzebne - jej zdaniem - koszty nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż po pierwsze - Spółka otrzymała wcześniej upomnienie oraz tytuł wykonawczy, więc powinna była liczyć się z wdrożeniem czynności egzekucyjnych, a po drugie - wysokość prowizji/opłaty pobieranej przez bank za wykonanie zajęcia komorniczego nie jest zależna od wierzyciela, więc zarzuty w tej kwestii nie powinny być adresowane do wierzyciela lecz do banku.

Także, zarzut, że środki pieniężne zostały wyegzekwowane z rachunku bankowego Spółki przed upływem 7-dniowego terminu do zgłoszenia zarzutów nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż z treści samego tytułu wykonawczego (228-235) oraz z wyciągu operacji na rachunkach własnych banku (k-10) wynika, że realizacja zajęcia nastąpiła w dniu 17 stycznia 2011 r., a więc po otrzymaniu przez Spółkę tytułu wykonawczego (4 stycznia 2011 r.).

W następnej spornej kwestii, tj. czy tytuł wykonawczy odpowiadał wymogom przepisu 27 ust. 1 art. u.p.e.a., także należy podzielić oceny prawne wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, gdyż wbrew zarzutom Spółki, tytuł ten spełniał wszystkie wymogi określone ww. przepisem. Kwota wykazana w tym tytule w wysokości [...] zł, jak wyżej to wyjaśniono, w dniu wystawienia tytuły wykonawczego była prawidłowa, natomiast pozycja 46 w tytule została prawidłowo zaznaczona, gdyż dochodzona należność nie została zabezpieczona, tj. nie wdrożono przed wszczęciem egzekucji postępowania zabezpieczającego uregulowanego w Dziale IV u.p.e.a.

Końcowo, odnosząc się do podnoszonych przez Spółkę zarzutów dotyczących nieterminowości i sposobu prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz, czy mogły te uchybienia mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należy ponownie wyjaśnić, że aby uznać, iż naruszenie przepisu postępowania mogło zostać uwzględnione przez Sąd, to skarżący zobligowany jest wykazać, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Tymczasem, w sprawie tej, można jedynie organowi I instancji zarzucić, że naruszył prawa Spółki poprzez odmowę sporządzenia fotokopii dokumentów przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, która to jednak wadliwość w później wszczętym postępowaniu egzekucyjnym została wyeliminowana, gdyż umożliwiono Spółce sporządzenie fotokopii. Jednakże, już po otrzymaniu przez Spółkę upomnienia, pracownik Spółki zapoznał się z treścią zawiadomień o nieopłaconym postoju w SPP, więc Spółka miała możliwość podjęcia działań w celu zidentyfikowania pracowników, którzy korzystali ze SPP i zastosować się do upomnienia, czego przez 6 miesięcy nie uczyniła, zatem poniesione przez Spółkę koszty, wdrożonego w dniu 6 stycznia 2011 r. postępowania egzekucyjnego, obciążają Spółkę.

Ponadto, prowadzenie przez Spółkę z Prezydentem Miasta S.korespondencji w przedmiocie upomnienia w sprawie nieopłaconych postojów w SPP w okresie od 26 lipca 2010 r. do dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie dowodzi, że organ ten naruszył przepisy o terminowości załatwiania sprawy w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż to jeszcze nie toczyło się.

Odnosząc się do ostatniego zarzutu, że w zaskarżonym postanowieniu Kolegium błędnie przyjęło jako datę doręczenia Spółce postanowienia, datę wystawienia pisma "przesuwającego termin rozpatrzenia", należy wskazać - za Kolegium - że w zaskarżonym postanowieniu Kolegium nie wskazało w uzasadnieniu daty doręczenia Spółce tego postanowienia.

Mając powyższe okoliczności na uwadze i nie znajdując podstaw do uznania zarzutów skargi za uzasadnione, skargę jako nieuzasadnioną, należało oddalić na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.