Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 113/99
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 2000-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 23
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
Teza: Nowe okoliczności o jakich mowa w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn mający wpływ na status prawny strony, tj. zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia.

TEZY

Nowe okoliczności o jakich mowa w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn mający wpływ na status prawny strony, tj. zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Kazimierza W. PHT T.-P." na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 24 grudnia 1998 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w T. z dnia 15 listopada 1997 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kpa /t.j. Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26 ze zm./, art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./. par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 1996 r. w sprawie cel na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 145 poz. 670/, Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w T. (...) z dnia 15 listopada 1997 r. w sprawie dotyczącej decyzji ostatecznej zawartej w JDA SAD (...) z dnia 28 lutego 1997 r.

W uzasadnieniu swojej decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł podał między innymi, iż jednolitym dokumentem administracyjnym SAD (...) z dnia 28 lutego 1997 r., dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym towar zadeklarowany jako oleje ropy naftowej - oleje opałowe ciężkie o zawartości siarki w masie nie przekraczającej 1 procent, klasyfikując go, zgodnie z wnioskiem strony i załączonym pozwolenie przywozu (...) z dnia 13 lutego 1997 r., według kodu PCN 2710 00 74 0, ze stawką celną autonomiczną - 25 procent. Do zgłoszenia celnego załączono białoruski certyfikat analizy nr 186 z dnia 25 lutego 1997 r. stwierdzający, iż przedmiotowy olej destyluje w 10 procentach przy temperaturze nie niższej niż 221 st. C, w 70 procentach przy temperaturze nie wyższej niż 316 st. C i zawiera około 00,082 procent siarki. Treść powyższego certyfikatu, w świetle uwag dodatkowych do pozycji 2710 taryfy celnej, nie wskazywała na rodzaj przywiezionego produktu. Na zlecenie firmy "T.-P.". SGS Supervise Poland pobrał 20 próbek towaru, które, po uśrednieniu poddano analizie w CLN w Warszawie. Wyniki z dnia 4marca 1997 r., przekazane przez SGS Supervise do firmy "T.-P." w M. w dniu 6 marca 1997 r. wskazały na olej o następujących parametrach fizyko-chemicznych:

- początek destylacji olej - 180 st. C,

- do temperatury 250 st. C przedestylowało 31 procent oleju,

- do temperatury 350 st. C przedestylowało 90 procent oleju,

- koniec destylacji oleju - 370 st. C,

- zawartość siarki : 00,056 procent wagi.

Powyższy dokument został wystawiony po dacie odprawy celnej.

Z uwagi na fakt, iż parametry fizyko-chemiczne produktu nie odpowiadały parametrom fizyko-chemicznym "ciężkiego oleju opałowego", na przywóz którego strona posiadała pozwolenie, organ 1 instancji zwrócił się do SGS Supervise Poland z prośbą o wydanie próbek olejów odprawionych m.in. według JDA SAD (...) z dnia 28 lutego 1997 r. Uzyskane w ten sposób próbki towaru, zostały przekazane do Instytutu Technologii Nafty w Krakowie, celem dokonania ich analizy chemicznej.

Instytut Technologii Nafty, przesłał tekst sprawozdania z badań przeprowadzonych w tamtejszym Instytucie, w dniach 10 czerwca 1997 r. - 13 czerwca 1997 r. Wyniki oznaczenia składu frakcyjnego uśrednionej próbki oleju opałowego, wykonane metodą destylacji normalnej według PN-81/C-04012 /metoda automatyczna zgodnie z ISO 3405 aneks B - metoda równoważna normie ASTM D 86/ potwierdziły, iż przedmiotem importu w niniejszej sprawie był olej o następujących parametrach:

- początek destylacji - 187,5 st. C,

- do 250 st. C destyluje wraz ze stratami 28,0 procent objętości oleju,

- do 350 st. C destyluje wraz ze stratami 88,0 procent objętości oleju.

Parametry fizyko-chemiczne przebadanego produktu wskazywały na jego taryfikację do kodu PCN 2710 00 67 9 taryfy celnej, czyli do kodu innego niż zadeklarowany przez skarżącego. W tym stanie rzeczy, Dyrektor Urzędu Celnego w T., wznowił z urzędu postępowanie w sprawie /w trybie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa/ a następnie wydał decyzję, którą dokonał ponownego ustalenia klasyfikacji taryfowej i wymiaru cła od towaru dopuszczonego do obrotu według JDA SAD (...) z dnia 28 lutego 1997 r. uznając, iż sporny produkt, jako olej opałowy lekki, powinien być zaklasyfikowany do kodu PCN 2710 00 67 9, ze stawką celną autonomiczną - 35 procent. Od powyższej decyzji, strona złożyła odwołanie zarzucając decyzji organu 1 instancji. niewłaściwą interpretację taryfy celnej, poprzez pominięcie treści uwagi dodatkowej 1g do pozycji 2710 oraz faktu przeznaczenia przedmiotowego towaru do celów grzewczych, jak również naruszenie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. Zgodnie z oświadczeniem importera "certyfikat jakości SGS został dostarczony do UC w T.", a zatem nie wystąpiły nowe okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania, taki jak "zafałszowanie danych, czy też ujawnienie próby wprowadzenia w błąd organów kontrolnych"

Strona załączyła także świadectwo jakości nr 1782/PR3-6 z dnia 19 października 1997 r., wystawione przez (...) Zakłady Rafineryjne i Petrochemiczne w P., na olej opałowy "Ekoterm". Zgodnie z powyższym dokumentem, olej opałowy "Ekoterm" do 250 st. C destyluje w 21,6 procentach, do 350 st. C - w 90,9 procentach, zawiera 0,2 procent siarki i jest barwy czerwonej.

Rozpoznając odwołanie Prezes Głównego Urzędu Ceł podał, iż klasyfikacja towarów w Nomenklaturze Scalonej podlega pewnym warunkom określającym zasadny, na których jest oparta oraz Ogólnym regułom zapewniającym jednolitą interpretację, co oznacza, że dany towar jest zawsze klasyfikowany do jednej i tej samej pozycji lub podpozycji z wyłączeniem wszystkich innych, które mogłyby być brane pod uwagę. Do każdego importowanego towaru przypisany jest odpowiedni kod Taryfy z przyporządkowaną do niego stawką celną. Dla celów prawnych taryfikację towarów ustala się zgodnie z brzmieniem pozycji i uwag do sekcji lub działów oraz zgodnie z Ogólnymi Regułami Interpretacji Nomenklatury Scalonej, przy czym wiążący jest tu, wynikający z art. 23 ust. 1 ustawy Prawo celne, stan towaru w dniu jego zgłoszenia do odprawy celnej.

Analiza parametrów fizyko-chemicznych, tak importowanego oleju, jak i rodzimego oleju "Ekoterm" pod kątem uwagi dodatkowej Nr 1 do pozycji 2710 taryfy celnej, w pełni potwierdza słuszność klasyfikacji taryfowej przedmiotowego towaru do kodu PCN 2710 00 67 9. Zgodnie z uwagą dodatkową Nr 1a do pozycji 2710 - "oleje lekkie" /podpozycje 2710 00 11 do 2710 00 39/ oznacza oleje i preparaty, z których 90 procent lub więcej objętościowo /łącznie ze stratami/ destyluje przy 210 st. C /metoda ASTM D 86/".

Zarówno przedmiotowy olej, jak i "Ekoterm" nie spełniają wymogów powyższej uwagi, a zatem nie należą one do grupy olejów lekkich. Zgodnie z uwagą dodatkową Nr 1e do pozycji 2710 - "oleje ciężkie" /podpozycje 2710 00 61 do 2710 00 98/ oznacza oleje ciężkie i preparaty, z których mniej niż 65 procent objętościowo /łącznie ze stratami/ destyluje przy 250 st. C według metody ASTM D 86 (...)".

Według certyfikatu jakości nadesłanego przez SGS Supervise Poland około 31 procent importowanego oleju /czyli mniej niż 65 procent/ destyluje przy 250 st. C. Według wyników badań uzyskanych przez Instytut Technologii Nafty w Krakowie do 250 st. C destyluje 28 procent oleju /czyli mniej niż 65 procent/. Zgodnie z załączonym świadectwem jakości, wystawionym na olej "Ekoterm", do 250 st. C destyluje 21.6 procent oleju /czyli mniej niż

65 procent/. A zatem, w świetle uwagi 1e do pozycji 2710, przedmiotowe oleje /importowany i rodzimy/ należą do grupy olejów ciężkich.

Uwaga dodatkowa 1f do pozycji 2710 wskazuje, które oleje ciężkie należy zaliczyć do grupy "olejów napędowych". Oleje napędowe /podpozycje 2710 00 61 do 2710 00 69/ oznacza oleje ciężkie, jak zdefiniowano powyżej w punkcie e/, z których 85 procent lub więcej objętościowo /łącznie ze stratami/ destyluje przy 350 st. C /metoda ASTM D 86/. Zgodnie ze świadectwem jakości importowanego produktu, wystawionym przez SGS Supervise Poland, 90 procent oleju /więcej niż 85 procent/ destyluje przy 350 st. C /metoda ASTM D 86/, zgodnie z wynikami badań Instytutu Technologii Nafty w Krakowie - 88 procent oleju /więcej niż 85 procent/ destyluje przy 350 st. C, natomiast zgodnie ze świadectwem jakości wystawionym na rodzimy olej o nazwie "Ekoterm" - do 350 st. C destyluje 90,9 procent oleju /czyli więcej niż 85 procent/.

W świetle powyższego, oba rodzaje olejów /importowany i rodzimy "Ekoterm"/ są olejami ciężkimi, z których 85 procent lub więcej objętościowo /łącznie ze stratami/ destyluje przy 350 st. C. Oznacza to, iż zgodnie z treścią taryfy celnej, należą one do grupy "olejów napędowych". Z uwagi na fakt, iż olej będący przedmiotem importu /podobnie jak "Ekoterm"/ nie służy do przeprowadzania procesu specyficznego /kod PCN 2710 00 61 0/, ani do przeprowadzania przemian chemicznych w innym procesie niż wymieniony w podpozycji 2710 00 61 /kod PCN 2710 00 65 0/. ani nie jest używany jako olej napędowy do silników /kod PCN 2710 00 66 1, PCN 2710 00 67 1 lub PCN 2710 00 68 1 - w zależności od zawartości siarki/ i jest wykorzystywany jako olej opałowy, czyli "olej przeznaczony do innych celów niż wyżej wymienione", o zawartości siarki w granicach 00,056-0,82 procent /czyli wyższej od 0,05 procent ale nie przekraczającej 0.2 procent/ właściwym kodem do jego zataryfikowania jest kod PCN 2710 00 67 9. Powyższa taryfikacja wynika bezpośrednio z brzmienia kodu PCN 2710 00 67 9 w taryfie celnej, jak również z brzmienia uwagi dodatkowej Nr 1 do pozycji 2710 i brzmienia reguły nr 1 Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej. Kod PCN 2710 00 67 9 jest właściwy zarówno dla zaimportowanego oleju, jak i dla rodzimego oleju "Ekoterm" przeznaczonego także do celów opałowych /co potwierdza barwa czerwona produktu/. Zastosowana w decyzji zawartej w JDA SAD, klasyfikacja taryfowa spornego towaru do kodu PCN 2710 00 74 0 jest taryfikacją nieprawidłową. Kod PCN 2710 00 74 0 obejmuje, zgodnie z jego brzmieniem w taryfie celnej - oleje opałowe, przeznaczone do innych celów, o zawartości siarki w masie nie przekraczającej 1procent. Jakkolwiek przedmiotowy olej jest wykorzystywany do celów opałowych i zawiera w masie mniej niż 1 procent siarki, to jednak, w rozumieniu taryfy celnej, nie jest olejem opałowym z podpozycji od 2710 00 71 do 2710 00 78. Zgodnie z uwagą dodatkową Nr 1g/ do pozycji 2710 "oleje opałowe" /podpozycje 2710 00 71 do 2710 00 78/ oznacza oleje ciężkie, jak zdefiniowane powyżej w punkcie e/ /inne niż olej napędowe, jak zdefiniowane powyżej w punkcie f/, które dla odpowiadającego rozcieńczonego koloru C, posiadają lepkość V (...)".

Z uwagi na fakt, iż sporny towar spełnia wymogi uwagi dodatkowej 1f/ do pozycji 2710 taryfy celnej, automatycznie nie spełnia /mimo, iż jest olejem opałowym/ uwagi dodatkowej 1g do niniejszej pozycji. A zatem, jego taryfikacja do kodu PCN 2710 00 74 0 jest wykluczona. Uwaga dodatkowa 1g/ /na którą powołuje się skarżący/ odnosi się wyłącznie do olejów ciężkich spełniających uwagę dodatkową Nr 1 do pozycji 2710 w punkcie e/, natomiast nie spełniających uwagi dodatkowej nr 1 w punkcie f/, o czym świadczy zapis zawarty w uwadze 1g - "inne niż oleje napędowe, jak zdefiniowane powyżej w punkcie f. Fakt ten został pominięty przez skarżącego, który bezpodstawnie twierdzi, iż "wykładnikiem dla klasyfikacji olejów opałowych nie jest destylacja w 350 st. C. O klasyfikacji taryfowej oleju /do tego. czy innego kodu PCN/ decydują w pierwszej kolejności jego parametry fizyko-chemiczne, a w dalszej - przeznaczenie.

Analiza pozycji 2710 wskazuje, iż dokonany w taryfie celnej podział na oleje lekkie, średnie i ciężkie nie wiąże się bezpośrednio z nazwą konkretnego produktu. Do "olejów lekkich" zalicza się m.in. benzyny silnikowe, bezołowiowe i etylizowane, do "olejów średnich" - nafty i paliwa lotnicze do silników odrzutowych, a do "olejów ciężkich" - olej napędowe /o różnej zawartości siarki/ i olej opałowe. Jakkolwiek przedmiotowy produkt jest nazwany "olejem opałowym lekkim", to jego parametry fizyko-chemiczne, w świetle uwag dodatkowych do pozycji 2710, wyraźnie i jednoznacznie wskazują, iż należy go taryfikować w grupie olejów ciężkich - olejów napędowych, przeznaczonych do celów opałowych.

Organ II instancji nie kwestionuje faktu, że sporny produkt jest olejem opałowym i że został on sprzedany zgodnie ze swoim przeznaczeniem jako olej grzewczy - o czym świadczą, znajdujące się w aktach sprawy faktury VAT. Niemniej jednak, przedmiotowy towar posiada parametry fizyko-chemiczne oleju napędowego, co uniemożliwia jego taryfikację do grupy "ciężkich olejów opałowych", do których zalicza się m.in. towar objęty wnioskowanym przez stronę kodem PCN 2710 00 74 0 taryfy celnej. Organ 1 jak i II instancji nie sugerują, iż przedmiotem importu w niniejszej sprawie był olej napędowy do silników - jak to błędnie wnioskuje strona. Gdyby w aktach sprawy znajdowały się dokumenty potwierdzające, iż przedmiotem przywozu był olej napędowy do silników - jego właściwą klasyfikacją taryfową byłaby taryfikacja do jednego z trzech kodów : PCN 2710 00 66 1, PCN 2710 00 67 1 lub PCN 2710 00 68 1 /w zależności od zawartości siarki/. Taka sytuacja jednak nie miała miejsca. A zatem, wywody strony dotyczące tej materii są bezpodstawne. Reasumując stwierdzono, iż zataryfikowanie przedmiotowego oleju do kodu PCN 2710 00 74 0 naruszało:

- postanowienia Taryfy celnej /brzmienie uwagi dodatkowej nr 1 do pozycji 2710,

- art. 23 ust. 1 ustawy Prawo celnej, w myśl którego "cło wymierza się według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących ",

- art. 4 ust. 4 ustawy j.w. zgodnie z którym wysokość cła ustala się przez zastosowanie stawki celnej, określonej w drodze rozporządzenia przez Radę Ministrów, do podstawy wymiaru cła,

- art. 3 ustawy j.w., który stanowi, iż "obrót towarowy z zagranicą jest dozwolony każdemu na równych prawach, z zachowaniem warunków i ograniczeń określonych w przepisach prawa i umowach międzynarodowych".

Odnośnie zarzutu naruszenia prawa proceduralnego, poprzez wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, w trybie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. Prezes GUC podniósł, iż gdy postępowanie administracyjne dotknięte jest jedną z wad wymienionych w art. 145 par. 1 Kpa, wznawia się postępowanie w celu sprawdzenia czy jakaś z wad postępowania nie wpłynęła na treść decyzji. Instytucja wznowienia postępowania służy usuwaniu następstw szczególnie ciężkich wadliwości proceduralnych, które mogą wpływać na treść decyzji administracyjnej i jej skutki prawne, w sytuacji gdy zostaną stwierdzone nowe istotne okoliczności faktyczne oraz dowody, które istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nie były znane organowi, który decyzję wydawał. Według Zarządzenia Prezesa GUC z dnia 24 czerwca 1996r. w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego /M.P. nr 38 poz. 380/, podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą zobowiązany jest złożyć wniosek w formie i treści określonej ww. przepisami prawa. Pole Nr 31 /określające rodzaj towaru/, Nr 33 /określające kod PCN towaru/ oraz Nr 47 /określające stawkę celną towaru/ wypełnia importer. On też ponosi ryzyko za niewłaściwe zgłoszenie towaru do odprawy celnej. Z akt sprawy wynika, iż strona, składając wniosek o wszczęcie postępowania celnego, nie przedstawiła stanu towaru zgodnie ze stanem faktycznym, a zatem nie dopełniła obowiązku właściwego zgłoszenia towaru do odprawy celnej wynikającego z art. 40 ust. 1 i art. 50 ust. 1 i 3 ustawy Prawo celne, jak również załączyła pozwolenie przywozu na produkt, który faktycznie nie był przedmiotem importu w niniejszej sprawie.

Skarżąca, poprzez wadliwy zapis w polu 33 dokumentu SAD, błędnie zawnioskowała o zastosowanie /dla będącego przedmiotem przywozu oleju/ kodu PCN 2710 00 74 0, dla którego przysługiwała 25 procent, autonomiczna stawka celna. Zastosowanie wnioskowanego przez importera kodu PCN spowodowało bezprawne uprzywilejowanie strony z tytułu zaniżenia należności celnych przysługujących Skarbowi Państwa. A zatem, decyzja wadliwie rozstrzygała co do istoty sprawy i wbrew obowiązującemu prawu, a tym samym nie mogła być zaakceptowana z punktu widzenia wymogów praworządności. Koniecznym stało się wyeliminowanie wadliwej decyzji z obrotu prawnego. Treść decyzji zawartej w dokumencie SAD była spowodowana niedokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy /błędnym ustaleniem rodzaju towaru/., Dyrektor Urzędu Celnego w T. zasadnie uznał, że w chwili otrzymania certyfikatu jakości uśrednionej próbki towaru, nadesłanego przez SGS Supervise Poland, jak również wyników badań uzyskanych w ITN w Krakowie- zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania, wymienione w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, bowiem zgodnie z treścią wyroku NSA z dnia 27stycznia 1984 r. SA/Wr 649/83 - ONSA 1984 Nr 1 poz. 7 "przy wznowieniu postępowania w okolicznościach wskazanych w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa nie jest istotne czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań /np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego/ czy z innych powodów. Zarówno świadectwo jakości nadesłane przez SGS Supervise Poland jak i wyniki badań uzyskane w ITN w Krakowie /pismo z dnia 16 czerwca 1997 r./. dotyczyły stanu towaru, który istniał w dniu wydania decyzji zawartej w JDA SAD. Treść tych dokumentów /stanowiących nowe dowody w sprawie/ definitywnie rozstrzygała wątpliwości dot. tak rodzaju, jak i taryfikacji przywiezionego oleju, a zatem mogła stanowić "nową okoliczność" dającą podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. Twierdzenie skarżącego, iż certyfikat jakości SGS nie mógł stanowić przesłanki do wznowienia postępowania w trybie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. ponieważ "został on dostarczony do UC w T." i był identyczny w treści z certyfikatem jakości oleju sporządzonym przez ITN w Krakowie - jest bezzasadny. Powyższe twierdzenie sugeruje, iż świadectwo jakości SGS Supervise Poland znajdowało się w posiadaniu organu celnego przed wydaniem decyzji zawartej w JDA SAD - a nie jest to zgodne z prawdą. Z certyfikatu jakości SGS Supervise Poland wynika, iż analiza chemiczna przedmiotowego produktu została wykonana w CLN - Warszawa w dniu 4 marca 1997r. Certyfikat jakości został przesłany do firmy "T.-P." w M. w dniu 6 marca 1997 r. A zatem, przedmiotowy dokument /podobnie jak sprawozdanie z badań nr BA2/3/9 nadesłane przez ITN w Krakowie, przy piśmie z dnia 16 czerwca 1997 r./ został sporządzony po dokonaniu odprawy celnej. W tym stanie rzeczy, organ li instancji stwierdził, iż nowe dowody w sprawie /w postaci ww. dokumentów/, opisujące stan towaru i w sposób jednoznaczny rozstrzygające jego klasyfikację taryfową, znalazły się w posiadaniu organu celnego po wydaniu decyzji ostatecznej. A zatem, mogły one stanowić /i stanowiły/ "nową okoliczność" dającą Dyrektorowi UC w T. podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa oraz do uchylenia wadliwej decyzji zawartej w JDA SAD.

Skargę na powyższą decyzję wniósł Kazimierz W. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo-Transportowe "T.-P." w M. domagając się uchylenia decyzji obu instancji zarzucając naruszenie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, iż nie jest prawdą, iż "(...) strona składając wniosek o wszczęcie postępowania celnego nie przedstawiła stanu towaru zgodnie ze stanem faktycznym (...)". Strona przedstawiła wszelkie dokumenty posiadane w dniu odprawy celnej, w tym certyfikat producenta oleju, który jednak podał specyfikację towaru według norm GOST a nie norm polskich co wynika z uzasadnienia decyzji Prezesa GUC (...). Świadectwo jakości importowanego produktu sporządzone przez firmę kontrolą SGS Supervise Poland ma datę 4 marca 1997 r. a zatem świadectwo to nie istniało w dniu dokonywania odprawy celnej i wydawania przez Dyrektora UC w T. decyzji o klasyfikacji towaru i wymiarze cła, nie mogło zatem być znane stronie skarżącej w dniu zgłoszenia towaru do odprawy.

Świadectwo SGS Supervise Poland ani też sprawozdanie z badań dokonanych przez Instytut Technologii Nafty w Krakowie nie spełniają kryterium określonego w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa jako nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji lecz nieznany organowi administracji. Te okoliczności nie istniały w dniu wydania decyzji. Wystąpiły one już pod jej wydaniu. W wyroku z dnia 10 listopada 1984 r. NSA orzekł, że wadą nieważności dotknięta jest decyzja wydana na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa w związku z uznaniem wystąpienia przesłanek z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, jeżeli wznowienie postępowania wystąpiło na podstawie okoliczności faktycznych, które powstały po wydaniu uchylonej decyzji ostatecznej /I SA 1111-1112/84/, zaś w wyroku z dnia 29 marca 1985 r. orzekł:" jeżeli organ administracji państwowej wznowił postępowanie na podstawie okoliczności mu znanych w dniu wydania decyzji, bądź też okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji to takie przekroczenie prawa wbrew jasnym i określonym w sposób niedwuznaczny przesłankom tego przepisu, stanowi rażące naruszenie prawa (...)" /III SA 1051/84/. Oba certyfikaty stanowiące podstawę zaklasyfikowania towaru do innej grupy kodu towarowego PCN i w konsekwencji wymiaru cła według innej, wyższej stawki celnej, stanowią dowody nieistniejące w dniu wydawania decyzji, jako takie zatem nie spełniają kryterium określonego w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa i nie mogą stanowić podstawy wznowienia postępowania i wydania nowej decyzji w tym trybie.

W odpowiedzi na skargę wnoszono o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wzruszenie decyzji ostatecznej jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji określonej w art. 16 par. 1 Kpa i z tego też powodu winno być poprzedzone przeprowadzeniem wnikliwego postępowania uwzględniającego w pełni przepisy art. 7-8 i art. 77 par. 1 Kpa a także wypełniającego zawarte w uprzednio w art. 1 ustawy konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. /Dz.U. nr 84 poz. 426; zaś obecnie w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wskazanie o stosowaniu w praktyce zasad demokratycznego państwa prawnego. Powyższy pogląd znajduje aprobatę zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego /wyrok z dnia 26 października 1992 r./ jak i Sądu Najwyższego /wyrok z dnia 18 listopada 1993 r./ w sprawie III ARN 56/93 - OSNCP 1994 nr 5 poz. 116/.

Z tych też między innymi przyczyn weryfikacja decyzji ostatecznej może nastąpić w trybie określonym przepisami prawa, tylko w określonych tymi przepisami terminach oraz po spełnieniu niezbędnych przesłanek przewidzianych w tych przepisach.

W sprawie organy celne zweryfikowały decyzję ostateczną stosując przepisy dotyczące wznowienia postępowania z tego też względu podstawową kwestią dla rozpoznania sprawy jest problematyka związana ze wznowieniem postępowania w szczególności trafności zastosowania art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

Art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/ nie był przez cały okres obowiązywania tej ustawy nowelizowany, zaś z jego treści wynikało, iż w postępowaniu przed organami celnymi stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

Przepisy Prawa Celnego nie regulowały najogólniej rzecz ujmując kwestii weryfikacji wszystkich ostatecznych decyzji celnych poza nielicznymi wyjątkami np. art. 69 ust. 1. W każdym bądź razie przepisy Prawa celnego nie regulują w sposób bezpośredni problematyki stwierdzenia nieważności czy wznowienia postępowania odsyłając w tym zakresie do ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26 ze zm./.

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną w przepisach prawa procesowego art. 145 par. 1 Kpa /W. Dawidowicz "Postępowanie administracyjne Zarys wykładu" Warszawa 1983 r. str. 242 B. Adamiak, J. Borkowski/, "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne" Wyd. Naukowe PWN W-wa 1992 r. str. 214, E. Mzyk "Wznowienie postępowania administracyjnego" W-wa - Zielona Góra 1994 r., str. 19/.

Wznowienie postępowania następuje z urzędu za wyjątkiem art. 145 par. 1 ust. 4 i art. 145a Kpa lub na żądanie strony.

W sprawie wznowione zostało postępowanie z urzędu. Wszczęcie postępowania o wznowienie postępowania rozpoczyna nowe postępowanie administracyjne w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym /instancyjnym/, którego datę określa się na zasadzie art. 61 Kpa /Uchwala SN z dnia 19 lipca 1991 r. III AZP 4/91/.

Enumeratywne wymienione podstawy wznowienia postępowania w art. 145 par. 1 Kpa nakazują organom dokonywanie ich precyzyjnej interpretacji zwłaszcza, iż wznowienie postępowania jest szczególnym nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych.

Podstawą prawną wznowienia w sprawie był art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, bowiem w ocenie organów celnych wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej nie znane organowi, który je wydał, Tymi nowymi okolicznościami był "rzeczywisty stan towaru".

Art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, nie mogłyby one być znane organowi przed wydaniem przez ten organ decyzji ostatecznej, nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane.

Uzyskanie przez organ celny informacji podważającej podstawę materialnoprawną decyzji ostatecznej wyłączało uznaniowość tego organu do wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania w czasie którego organ ten winien wstępnie zbadać czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania, między innymi winien odnieść się do tego. czy zachowane zostaną terminy oraz czy dana informacja stanowi ustawową przesłankę wznowienia. W ocenie Sądu ta faza postępowania organu budzi zastrzeżenia. Samo postanowienie o wznowieniu postępowania nie oznacza jeszcze wzruszenia decyzji ostatecznej.

O tym czy można w tym trybie wzruszyć decyzję ostateczną decyduje dalszy etap postępowania w którym organ winien dokonać szczegółowej analizy podstawy wznowienia. "Ujawniony" warunek owych nowych okoliczności i dowodów należy odnieść do organu a nie strony. Oznacza to, że organ nimi nie dysponował i nie były one mu znane /E. Mzyk "Wznowienie postępowania administracyjnego" op. cit. str. 78/.

Z powyższych ustaleń wynika, iż nowe okoliczności o jakich mowa w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn mający wpływ na status prawny strony, tj. zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia.

Postanowienie o wznowieniu postępowania nie może być przedmiotem postępowania odwoławczego. Wadliwość tego postanowienia można wykazać w postępowaniu odwoławczym od decyzji wydanej w trybie art. 151 Kpa. Podając powyższe uwagi natury ogólnej należałoby je odnieść do stanu faktycznego objętego przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Organ celny zna zasady klasyfikacji taryfowej towarów będących przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą oraz Ogólne Reguły Interpretacji Nomenklatury Scalonej w związku z powyższym badając dokumenty będące podstawą do wydania decyzji o dopuszczeniu towaru do obrotu na polski obszar celny winien dostrzec, iż dane zawarte w tych dokumentach nie zawierają wszystkich informacji dla prawidłowego zastosowania kodu towaru oraz stawki celnej.

Regułą bowiem w postępowaniu celnym jest prowadzenie postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji, a nie wydawanie decyzji i dopiero w postępowaniu wznowieniowym prowadzenie postępowania dowodowego. Organ celny nie jest związany kwalifikacją importowanych towarów wskazaną przez podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą lecz sam orzeka w formie decyzji w tym przedmiocie. Nawet wadliwe wskazanie przez podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą pozycji taryfy celnej samo w sobie nie może stanowić podstawy prawnej do wznowienia postępowania, bowiem nie są to ani nowe dowody, ani nowe okoliczności które istniały w chwili dokonywania odprawy celnej lecz nie były znane organowi celnemu.

Również "stan towaru" określony dokumentami dołączonym do odprawy celnej w chwili tej odprawy odpowiadał parametrom zawartych w tych dokumentach i organy zarówno tych dokumentów jak i tych parametrów nigdy nie kwestionowały.

Oznacza to, iż dowody powyższe i zawarte w nich dane fizykochemiczne towaru celne były organowi celnemu znane od chwili zapoznania się z nimi.

Z tych też względów niezasadne jest powoływanie się w zaskarżonej decyzji w tym przedmiocie na wyrok NSA bowiem okoliczności dotyczące stanu towaru były organowi znane.

Z tego też względu należy przyjąć, iż organ celny nie miał podstaw do wznowienia postępowania na podstawie powołanych przez ten organ przepisów, bowiem wbrew twierdzeniu organów obu instancji nie wyszły na jaw nowe okoliczności w rozumieniu powołanych przez organy celne przepisów i w tym znaczeniu już w tej fazie postępowania organ celny pierwszej instancji naruszył te przepisy w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W cytowanym wyżej orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1993r. III ARN 56/93 powołano szereg orzeczeń tegoż Sądu I PRN 34/91, III AZP 23/93, I PA 5/92/, z których jednoznacznie wynika, iż zasada zaufania w stosunkach między obywatelem a państwem wyraża się między innymi w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań. Zasady państwa prawnego wymagają nie tylko legalności działania organów, ale również rzetelności, bowiem ryzyko pomyłek i błędów, a nawet celowych, bo podjętych w interesie ogólnym, lecz szkodzących jednostce działań administracji, nie było przerzucane tylko na tę jednostkę, zwłaszcza gdy po jej stronie nie można dopatrzeć się naganności postępowania. Konstytucyjna zasada demokratycznego państwa prawnego zakazuje przerzucania skutków majątkowych wadliwej działalności funkcjonariuszy celnych na podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą.

Powyższe okoliczności niejako zwalniają Naczelny Sąd Administracyjny od obowiązku ustosunkowania się w pełnym zakresie do wszystkich pozostałych zarzutów skargi, bowiem wyżej przedstawione okoliczności świadczą o wadliwości decyzji obu instancji skutkujących ich eliminację z obrotu prawnego na postawie art. 22 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 55 ust. 1 ostatnio wymienionej ustawy.