Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 534/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Określono, że zaskarżony akt nie może być wykonany
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 33
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
article: art. 5 pkt 12
journal: Dz.U. 2010 nr 225 poz 1466
law: Ustawa z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Anna Wójcik Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 22 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Opolu na rzecz skarżącego kwotę 100,00 zł (słownie złotych: sto 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Opolu z 22 maja 2014 r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego – S. K. (dalej: strona, skarżący, zobowiązany, dłużnik) zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

1.1.Postępowanie przed organami.

1.2. Decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 16 grudnia 2005 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. 2004r. Nr 2004, poz. 2088 - dalej u.t.d.) została nałożona na skarżącego kara pieniężna w wysokości 3.000 zł w związku z naruszeniem przepisów: art. 42 ust.1, art. 87 ust 1, art. 92 ust. 1 tej ustawy.

1.3. W toku prowadzonej egzekucji, umorzonej w dniu 31 grudnia 2009 r.

z powodu jej bezskuteczności, wyegzekwowano od dłużnika jedynie cześć z dochodzonej należności, w związku z czym do spłacenia pozostała kwota 1.299,50 zł.

Następnie organ egzekucyjny, z uwagi na uzyskane informacje o istnieniu majątku dłużnika, z którego możliwe jest zaspokojenie pozostałej jeszcze części należności, wystawił w dniu 19 grudnia 2013r. tytuł wykonawczy nr [...] na kwotę 1.299,50 zł, doręczony zobowiązanemu w dniu 26.02.2014r.

Pismem z dnia 4.03.2014r., zobowiązany (zachowując ustawowy termin) zgłosił do organu egzekucyjnego Dyrektora Izby Celnej w Katowicach, na podstawie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm. - zwanej dalej "ustawą egzekucyjną" lub "u.p.e.a.") zarzuty egzekucyjne, dotyczące: przedawnienia (pkt 1), określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku (pkt 3), niewłaściwości organu egzekucyjnego (pkt 9) oraz niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów formalnych (pkt 10).

Pismem z dnia 11 marca 2014 r. organ egzekucyjny wezwał wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w Opolu - do zajęcia stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2014r. nr [...], utrzymanym następnie, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w mocy zaskarżonym postanowieniem z dnia z 22 maja 2014 r., Dyrektor Izby Celnej w Opolu, działając w charakterze wierzyciela, uznał złożone zarzuty za nieuzasadnione.

Na tym etapie postępowania istota sporu i podtrzymywany przez skarżącego zarzut egzekucyjny koncentrował się już jedynie na zagadnieniu przedawnienia objętej tytułem egzekucyjnym należności z tytułu kary pieniężnej, o której mowa w ustawie o transporcie drogowym.

Skarżący, wnosząc o uchylenie postanowienia organu I instancji i umorzenie postępowania egzekucyjnego, nie zgodził się ze stanowiskiem wierzyciela w tej jego części, w której nie uznał on, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka przedawnienia dochodzonych należności, objętej tytułem wykonawczym (art. 33 pkt 1 u.p.e.a).

W swojej argumentacji podtrzymał w całości prezentowane już uprzednio w zgłoszonych zarzutach stanowisko, że wymierzona kara pieniężna ma charakter publicznoprawny, do której nie stosuje się przepisów prawa karnego. Tym samym, skoro ta należność Skarbu Państwa spełnia wymogi określone w art. 2 § 2 ustawy z dn. 29 sierpnia 1998r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 749 z późn. zm.) - /dalej O.p./, to należy w stosunku do niej stosować przepisy tej ustawy także w zakresie terminów przedawnienia (wyrok Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt SK 75/06), zwłaszcza, że w samej ustawie o transporcie drogowym brak jest szczególnych przepisów dotyczących instytucji przedawnienia.

Skarżący powołał się również na przepis art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, w myśl którego wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Zgodnie z powszechnie respektowanym poglądem równość wobec prawa oznacza, że władza publiczna powinna obywatela równo traktować i niestosować praktyk o charakterze dyskryminującym. Równość wobec prawa oznacza zarówno nakaz równego traktowania przez władze publiczną w procesie stosowania prawa jak i nakaz kształtowania treści prawa z uwzględnieniem zasady równości (por. Prof. B. Banaszak w: Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej, Komentarz, wyd. Beck, 2009r., wydanie elektroniczne, Legalis). W rekomendacji nr R(91) 1 Komitetu Ministrów dla państw członkowskich w sprawie sankcji administracyjnych z dnia 13 lutego 1991r. wyjaśniono również, iż rozszerzenie się kompetencji sankcyjnych jest rezultatem wzrostu państwa administracyjnego, a widoczne tendencje do dekryminalizacji odpowiedzialności prawnej sprawiają, iż wymierzanie przez organy administracyjne sankcji pieniężnych możliwe jest tylko przy pełnym poszanowaniu zasad procesowych, terminowości postępowania oraz zapewnienia kontroli zgodności z prawem przez uprawniony organ sądowy. Zagadnienie związane z przedawnieniem zobowiązania o charakterze publicznoprawnym podejmował w swoim orzecznictwie także Trybunał Sprawiedliwości, który w szeregu swoich orzeczeń wskazywał, iż możliwość zakwestionowania sytuacji podatnika w zakresie jego praw i obowiązków względem organów podatkowych nie może istnieć z nieskończoność (por. wyroki ETS z dnia 8 maja 2008r. w sprawach połączonych C-95/07 i C-96/07 Ecotrade, Zb. Orz. S. I- 3457, pkt 44 oraz z dnia 21 stycznia 2010r. w sprawie C-472/08 Alstom Power Hydro).

Z tych względów należy uznać, iż w demokratycznym państwie nie jest możliwa do zaakceptowania sytuacja, w której niektóre sankcje o charakterze karnoadministracyjnym czy finansowym podlegają przedawnieniu, a inne w ogóle nie, bez jakichkolwiek chociażby prób wyjaśnienia tych przyczyn.

Z kolei Dyrektor Izby Celnej w Opolu, w swoim postanowieniu wydanym po rozpoznaniu sprawy w pełni podzielił swoje wcześniejsze stanowisko, że brak było w sprawie podstaw prawnych i faktycznych do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Podkreślił, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego, polegające na zakończeniu postępowania bez doprowadzenia do wykonania egzekwowanego obowiązku następuje wówczas, gdy w toku postępowania zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., gdyż wbrew twierdzeniom zobowiązanego nie doszło do przedawnienia egzekwowanego tytułem wykonawczym obowiązku.

Zgodził się wprawdzie ze skarżącym, iż zgodnie z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wszyscy są równi wobec prawa i należy im się równe traktowanie przez władze publiczne, jednakże mając właśnie na uwadze, aby reguła ta była w pełni stosowana, nie podzielono stanowiska strony w kwestii nieistnienia spornego obowiązku. Jak dalej zważono, w uchwale z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12 Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że zgodnie z ukształtowaną dotychczas linię orzeczniczą, z polskiej ustawy zasadniczej nie można wyprowadzić konstytucyjnego prawa do przedawnienia w prawie podatkowym, a wprowadzenie przedawnienia w prawie podatkowym, jak też określenie terminu, w jakim ono nastąpi, pozostawione jest uznaniu ustawodawcy. Zakładając zatem racjonalne działanie ustawodawcy, skoro nie przewidział on takiego rozwiązania w stosunku do kar pieniężnych z zakresu ustawy o transporcie drogowym, to uznał on tym samym, iż ten rodzaj kar nie zasługuje na przedawnienie. O takim świadomym działaniu ustawodawcy świadczy treść art. 93 ust. 7 u.t.d., który wyklucza stosowanie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa do nakładania kar wynikających z tej ustawy. Zgadzając się jednocześnie ze stanowiskiem strony, iż kary w transporcie drogowym należą do kategorii niepodatkowych, publicznoprawnych należności budżetowych, według Dyrektora Izby Celnej konsekwencją przyjęcia takiego założenia jest oczywiście konieczność stosowania do kar w transporcie drogowym przepisów ustawy o finansach publicznych, w które w art. art. 67 wskazano, że do spraw nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej a te ostatnie przewidują przedawnienie.

Niemniej jednak takie oparcie się na przepisie art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z p. zm. – dalej jako u.f.p.) stałoby w jawnej sprzeczności z ogólną regułą kolizyjną lex specialis derogat legi generali, która przyznaje pierwszeństwo stosowania przepisom szczegółowym przed przepisami ogólnymi, a takim przepisem szczegółowym zawartym w akcie bezpośrednio odnoszącym się do kar w transporcie drogowym jest art. 93 ust. 7 u.t.d. wyłączający wobec kar w transporcie stosowanie przepisów całej Ordynacji podatkowej.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej w Opolu zgoda na stanowisko reprezentowane przez skarżącego, iż nałożona w związku z wykonywaniem transportu drogowego kara przedawniła się, byłaby właśnie formą naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W konkluzji Dyrektor Izby Celnej w Opolu stwierdził, że w obecnym stanie prawnym kara w transporcie drogowym, nałożona zgodnie z postanowieniami ustawy, nie przedawnia się. Podkreślił nadto, że prezentowane w sprawie stanowisko o braku przedawnienia się kar pieniężnych z ustawy o transporcie drogowym potwierdza także brzmienie art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skoro niedopuszczalne jest automatyczne ujmowanie kar pieniężnych nakładanych przez organy administracji publicznej jako niepodatkowych należności budżetowych, do których swe zastosowanie znajduje Dział III Ordynacji podatkowej. Ustawodawca dokonuje zatem wyraźnej dystynkcji tych dwóch terminów - należności budżetowe, do których swe zastosowanie znajduje Dział III Ordynacji podatkowej (art. 2 § 1 pkt 1 u.p.a.) oraz kary pieniężne (art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a.)

2. Skarga do sądu.

2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skarżący wniósł o uznanie, że postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 22 maja 2014r., utrzymujące w mocy postanowienie z dnia 2 kwietnia 2014r., wyrażające stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów złożonych w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przez organ egzekucyjny Dyrektora Izby Celnej w Katowicach dotyczące prowadzenia czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu praw majątkowych stanowiących wierzytelności z rachunków bankowych w różnych bankach oraz papierów wartościowych i wierzytelności z rachunków pieniężnych w bankach na podstawie tytułu wykonawczego z dn. 19 grudnia 2013r., nr [...] wydane zostało z naruszeniami które miały zasadniczy wpływ na wynik sprawy, a mianowicie :

1) prawa procesowego, a to:

• art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 1 i § 4 O.p. poprzez prowadzenie egzekucji pomimo przedawnienia dochodzonej w nim należności,

• art.75 § 1, 77 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm..- dalej k.p.a.) w zw. z art. 70 § 1 O.p. oraz w zw. z przepisami ustawy o transporcie drogowym, a także nieuwzględnienie orzecznictwa sądów administracyjnych odnośnie przedawnienia kar pieniężnych, poprzez błędną interpretację tych przepisów i ich niewłaściwe zastosowanie,

• art. 2 § 2 w zw. z art. 3 pkt. 8 w zw. z art. 68 § 1 O.p art. 94 ust.1 u.t.d. przez ich niezastosowanie przejawiające się w doręczeniu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, będącej zobowiązaniem publicznym, pomimo upływu trzech lat od zaistnienia zdarzenia będącego podstawą wszczęcia postępowania, co skutkuje przedawnieniem możliwości powstania takiego zobowiązania;

2) prawa materialnego, a to przepisów ustawy o transporcie drogowym, a w tym jej art. 93 ust. 7, poprzez jego niezastosowanie i nie umorzenie postępowania w sytuacji, w której zaistniały podstawy do podjęcia tego rodzaju decyzji wobec przedawnienia możliwości powstania zobowiązania o charakterze publicznoprawnym.

W związku z tak sformułowanymi zarzutami skargi, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 22 maja 2014r. wraz z poprzedzającymi je postanowieniami Dyrektora Izby Celnej; zwrot wyegzekwowanych kosztów postępowania egzekucyjnego (wraz z odsetkami), gdyż prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem; umorzenie postępowania a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podtrzymano w całości dotychczasową argumentację o uprawnionym zastosowaniu do kar pieniężnych z zakresu ustawy o transporcie drogowym regulacji wynikających z Ordynacji podatkowych, dotyczących w szczególności kwestii terminów przedawnienia. Dodatkowo przywołano też orzeczenia sądów administracyjnych, potwierdzających prezentowane przez stronę stanowisko.

2.2. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w Opolu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas prezentowane w sprawie stanowisko.

2.3. Na rozprawie pełnomocnicy organu podtrzymali w całości dotychczasową argumentację prawną na poparcie zajętych stanowisk. pełnomocnik organu dodatkowo podniósł, iż przywołane przez skarżącego orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji ustawy o transporcie drogowym, w wyniku której dodano w ramach art. 93 ust. 7 u.t.d. zapis wyłączający stosowanie wobec kar w transporcie przepisów całej Ordynacji podatkowej.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty są słuszne.

3.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (§1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej jako: [p.p.s.a.], sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 tej ustawy skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia wskazanych kryteriów, Sąd stwierdził naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością jego uchylenia.

3.3. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest ocena, czy w realiach zaistniałego stanu faktycznego i prawnego doszło do przedawnienia dochodzonej w ramach zawisłego postępowania egzekucyjnego należności z tytułu nieuiszczonej kary pieniężnej, w części objętej tytuł wykonawczy nr [...] na kwotę 1.299,50 zł, a w dalszej kolejności ocena, czy zaszły podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przesłanki określone w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a., czego domaga się skarżący.

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Postępowanie egzekucyjne może być też umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.).

Celem instytucji umorzenia postępowania egzekucyjnego jest jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji, zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Może ono nastąpić w każdym stadium postępowania egzekucyjnego, gdy dojdzie do spełnienia jednej z wyżej wskazanych przesłanek przewidzianych w art. 59 u.p.e.a., przy czym ujęte § 1 tego przepisu przesłanki mają charakter obligatoryjny. W sytuacji ich zaistnienia nie pozostawiano zatem do uznania organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku umorzyć postępowanie (patrz R. Hauser, Z. Leoński "Postępowanie egzekucyjne w administracji - Komentarz 2003", Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2003, str. 140).

Nie ulega wątpliwości, iż ponieważ skarżący w złożonych zarzutach postępowania egzekucyjnego powołał się między innymi na nieistnienie obowiązku z powodu przedawnienia, powinnością organu egzekucyjnego było ustalenie, czy obowiązek ten nadal istnieje i w tym celu niezbędnym było zwrócenie się w tej kwestii do wierzyciela o zajecie przez niego stanowiska. Wypowiedź wierzyciela, w przypadku gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 u.p.a. jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że sam organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela.

3.4. W skarżonym postanowieniu wierzyciel w zajętym stanowisku uznał zgłoszony przez skarżącego zarzut egzekucyjny oparty na regulacji art. 33 ust 1 u.p.a. za niezasadny, stwierdzając, iż w obecnym stanie prawnym nałożona na gruncie ustawy o transporcie drogowym kara pieniężna nie przedawnia się.

Podstaw takiego twierdzenia Dyrektor Izby wywodził po pierwsze: z charakteru egzekwowanej należności, która jego zdaniem jest administracyjną karą pieniężną nakładaną w związku z naruszeniem przepisów prawa publicznego, co uniemożliwia jej kwalifikację jako niepodatkowej należności budżetowej, do której swe zastosowanie znajduje na podstawie art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej Dział III tej ustawy, dotyczący zobowiązań podatkowych, po drugie: z odrębnych regulacji, które ustawodawca zawarł w ustawie o transporcie drogowym. W stosunku bowiem do kar pieniężnych, o których mowa w art. 92 ust. 1 u.t.d. ustawodawca w samej ustawie nie przewidział regulacji dotyczących przedawnienia zobowiązań wynikających z nałożonych kar pieniężnych, zaś zgodnie z art. 93 ust. 11 u.t.d. do kar, o których mowa w ust. 10, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

W ocenie Sądu oba wskazane powyżej powody nieuwzględnienia zasadności zarzutu egzekucyjnego opartego na regulacji art. 33 ust 1 u.p.a., a mianowicie przedawnienia dochodzonej należności w stanie faktycznym będącym podstawą rozstrzygania sprawy, są błędne.

Rozważania dotyczące oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego należy poprzedzić zatem stwierdzeniem, że w ramach rozpoznawania zarzutów egzekucyjnych złożonych przez skarżącego, należało wziąć pod uwagę stan prawny obowiązujący w dacie powstania należności dochodzonej w drodze egzekucji administracyjnej, czyli na moment wydania decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 16 grudnia 2005r. nr [...], na mocy której doszło do nałożenia, na podstawie art. 93 ust. 1 u.p.t.d. kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł, w związku z naruszeniem przepisów: art. 42 ust.1, art.87 ust 1, art. 92 ust. 1 tej ustawy.

Zastrzeżenie to jest o tyle istotne, że dopiero ustawą z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 225, poz. 1466) wprowadzono przepis art. 93 ust. 1 u.p.t.d., w myśl którego do kar, o których mowa w ust. 10 tego przepisu, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z póżn. zm.) - /uwaga Sądu – kolejna nowelizacja art. 93 dokonana ustawą z dnia 16 września 2011 r., zmieniła tylko jego redakcję i nr porządkowy ust 11 na ust 7 /.

Niewątpliwie zatem w dacie, w której doszło do powstania należności dochodzonej obecnie w postępowaniu egzekucyjnym, brak było przepisu wyłączającego wprost stosowanie regulacji ustawy Ordynacja podatkowa, w tym również jej rozdziału 8 działu III zatytułowanego "Przedawnienie".

Również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (w tym także wyroki powołane przez skarżącego do daty zmiany ustawy) jednoznacznie wypowiedziało się, że skoro dawna ustawa nie unormowała w tamtym czasie tych zagadnień, zastosowanie miały przepisy działu III Ordynacji podatkowej, gdyż określają tryb rozliczeń takich należności, a ustawa w art. 94 ust. 1 kary te zaliczyła do dochodów budżetu państwa. W pkt 5 tego przepisu przewidziano zwrot tej kary w przypadku uchylenia albo stwierdzenia nieważności decyzji, a także uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny (por. wyroki NSA: z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2433/11, z dnia 12 września 2012, sygn. akt II GSK 1126/1, z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1020/10, z dnia 28 lutego 2007 r., sygn.. akt II GSK 223/06, z dnia 12 września 2012, z dnia 29 września 2009 r., sygn. akt II GSK 1071/08, postanowienie NSA z dnia 9 września 2008 r. II GW 4/08, WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt II SA/Go 570/10, w Warszawie wyrok z dnia 21 maja 2013 r., V SA/Wa 9/13, z dnia 21 stycznia 2011 r., VI SA/Wa 212/10, w Gliwicach z dnia 19 października 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 22/09 – wszystkie te jak i następne przywoływane przez Sąd orzeczenia dostępne w bazie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Celnej uznał także, że należność z tytułu kary orzeczonej w stosunku do skarżącego nie ulega przedawnieniu, ponieważ kara taka nie stanowi niepodatkowej należności budżetu państwa, co w konsekwencji prowadziło do stwierdzenia braku podstaw zastosowania art. 2 § 2 i art. 3 pkt 8 Ordynacji podatkowej. Wynika to z oceny, że przepisy szczególne zawarte w rozdziale XI ustawy o transporcie drogowym regulują kompleksowo wszystkie sprawy wynikające z należności określonych w art. 92 ustawy o transporcie drogowym.

Powyższego poglądu, na co zwrócono już uwagę we wskazanym powyżej orzecznictwie sądów administracyjnych nie można podzielić. Skoro bowiem ustawą z dnia 29 października 2010 r. dokonano licznych zmian w zakresie kar pieniężnych, to już ta okoliczność przemawia za tym, że w uprzednio obwiązującej ustawie brakowało kompleksowej regulacji tego zagadnienia. Przy istniejącej w dacie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej regulacji określonej art. 94 ust. 1 u.t.d. - zgodnie z którą kary pieniężne stanowią dochód budżetu państwa - istniały pełne podstawy, aby sięgnąć do regulacji określonej w art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, a więc niepodatkowych należności budżetu państwa. W art. 3 pkt 8 Ordynacji podatkowej określono co należy rozumieć przez niepodatkowe należności budżetowe. Zaliczono do nich niebędące podatkami i opłatami należności stanowiące dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publicznoprawnych.

Należy przy tym zauważyć, iż przepis art. 2 § 1 pkt 1 i § 2 Ordynacji podatkowej nakazał też stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Dotyczy to niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia upoważnione są inne niż wymienione w § 1 pkt 1 O.p organy podatkowe.

Biorąc dodatkowo pod uwagę argumentację, jaką posłużył się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 31 marca 2008 r. sygnatura SK 75/06 (publ. OTK-A 2008/2/30) brak jest też podstaw do przypisywania karze pieniężnej na gruncie ustawy o transporcie drogowym charakteru sankcji wynikającej z normy prawa karnego, ani też z normy o charakterze mieszanym - pomiędzy prawem administracyjnym i karnym.

3.5. Podkreślenia jednak wymaga, że błędna ocena organu o niepodleganiu - w stanie obowiązującym w dacie powstania dochodzonej w drodze egzekucji należności - kar pieniężnych, wynikających z ustawy o transporcie drogowym, regulacjom ustawy Ordynacja podatkowa w zakresie przepisów normujących kwestie okresów przedawnienia, nie może w realiach rozstrzyganej sprawy przesądzać jeszcze o zasadności podniesionego przez skarżącego zarzutu egzekucyjnego opartego o regulacje art. 33 ust 1 (przedawnienie).

Skoro bowiem zasadnym okazało się stanowisko skarżącego o podleganiu kary pieniężnej przedawnieniu, to niezbędnym w tym stanie rzeczy staje się poczynienie przez organ w ponownym rozpoznaniu sprawy ustaleń i ich dalszej oceny w tym aspekcie, tj: czy rzeczywiście doszło już do upływu okresu przedawnienia dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym należności pieniężnej.

Tymczasem lektura wydanych w sprawie rozstrzygnięć wskazuje, że ustaleń w tym kierunku organy, z uwagi na zajęte pierwotnie własne stanowisko o braku przedawniania się tej kategorii należności, w ogóle nie poczyniły. Tym samym doszło w tym zakresie do naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na końcowy wynik postępowania. Skoro bowiem organy wywodziły, iż nie doszło do przedawnienia należności, to ich obowiązkiem było wykazanie zaistnienia określonych okoliczności faktycznych, które w ich ocenie powodowały brak przedawnienia dochodzonych należności na dzień zajęcia stanowiska jako wierzyciel.

Jedynie na marginesie Sąd zauważa, że w przedłożonych przez Dyrektora Izby Celnej aktach sprawy znajdują się liczne materiały z zakresu postępowania, w tym także uprzednio prowadzonej już wobec skarżącego egzekucji i zaspokojenia w jej ramach części wierzytelności pieniężnej. Okoliczność ta nie była w ogóle analizowana przez organy pod kątem wpływu tej czynności egzekucyjnej na bieg terminu przedawnienia.

3.8. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić i wykazać w swoim rozstrzygnięciu, czy (i w jakim zakresie) dochodzona należność uległa lub nie uległa przedawnieniu i z jakich powodów zajęto takie stanowisko, które winno znajdować też pełne oparcie w ponownej ocenie całego znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego. Dopiero po takiej wnikliwej analizie materiału dowodowego organ zobowiązany będzie wydać rozstrzygnięcie w sprawie, które winien w sposób czytelny i zupełny uzasadnić, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a.

Nadto, aczkolwiek słusznie wskazano w odpowiedzi na skargę, rozpoznaniu w stanowisku wierzyciela mogą podlegać jedynie te z zarzutów egzekucyjnych, które złożone zostały w ustawowym terminie, to jednakże w ramach rozstrzygnięcia organu odwoławczego należało odnieść się do wszystkich zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych, w tym również tych, które wprost nie zostały ponowione w ramach wniesionego od rozstrzygnięcia organu I instancji środka zaskarżenia.

Mając na względzie opisane powyżej naruszenie prawa materialnego oraz uchybienia procesowe przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Na podstawie art.152 cyt. ustawy, Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.