Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 335/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1. pkt. 3, art. 156
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 169 ust. 10, 11, art. 196 ust. 3, art. 197 ust. 4, art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 3 czerwca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 roku sprawy ze skargi D. S. na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Zawiadomieniem z dnia [...] r. Kierownik Studium Doktoranckiego Wydziału Biotechnologii i Nauki Żywności Politechniki [...], na podstawie art. 197 ust. 4, art. 201 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 572 ze zm.) w związku z art. 61 § 1 i 4 oraz art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) - dalej: "k.p.a." i § 16 pkt 1b uchwały Senatu Politechniki [...] nr [...]/2014 z dnia [...] r. - Regulamin Studiów Doktoranckich w Politechnice [...], powiadomił D.S. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego nr [...] mającego na celu wydanie decyzji o skreśleniu jej z listy doktorantów z powodu nie uzyskania zaliczenia roku.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Studium Doktoranckiego Wydziału Biotechnologii i Nauki Żywności Politechniki [...], na podstawie art. 197 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i § 16 ust. 1b Uchwały Senatu Politechniki [...] Nr [...]/2014 z dnia [...] roku - Regulamin Studiów Doktoranckich w Politechnice [...] oraz art. 104., art 107 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, orzekł o skreśleniu D.S. z listy uczestników studiów doktoranckich Wydziału Biotechnologii i Nauk o Żywności z powodu nie uzyskania zaliczenia roku akademickiego 2011/12.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z § 14 ust. 1 Regulaminu Studiów Doktoranckich, warunkiem zaliczenia roku studiów jest łączne spełnienie przez doktoranta wszystkich poniższych kryteriów:

a) uzyskanie pozytywnych ocen ze wszystkich przedmiotów objętych programem studiów dla danego roku studiów,

b) uzyskanie pozytywnych opinii opiekuna lub promotora o postępach w pracy naukowej po każdym semestrze danego roku studiów, określających procentowy stopień realizacji pracy doktorskiej,

c) zrealizowanie przez doktoranta praktyki zawodowej w formie prowadzenia lub współuczestniczenia w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w zaplanowanym wymiarze.

Podkreślił, iż w toku postępowania Kierownik Studiów Doktoranckich Wydziału Biotechnologii i Nauk o Żywności ustalił, że w roku akademickim 2011/12 D.S. nie uzyskała pozytywnych ocen ze wszystkich przedmiotów objętych programem studiów, w tym seminarium specjalistycznego w semestrze 5 oraz pozytywnej opinii opiekuna o postępach w pracy naukowej.

Organ zaznaczył przy tym, że w roku akademickim 2013/14, w odpowiedzi na odwołanie od decyzji z dnia [...] r. nr [...] o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich, D.S. uzyskała możliwość zaprezentowania seminarium z przeprowadzonych w semestrze zimowym roku 2011/12 badań oraz przygotowania i dostarczenia sprawozdania semestralnego z opinią opiekuna, jednak nie wykorzystała tej możliwości, w związku z czym została podjęta ponowna decyzja o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich

Pismem z dnia 24 listopada 2014 r. zatytułowanym: "ŻĄDANIE STWIERDZENIA NIEWAŻNOŚCI" D.S. wystąpiła do Rektora Politechniki [...] o stwierdzenie nieważności drugiej decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich NR [...] wraz z wezwaniem do ostatecznego rozstrzygnięcia żądania z dnia 20 stycznia 2014 roku stwierdzenia nieważności pierwszej decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich NR [...].

Podniosła, iż wnosi o stwierdzenie nieważności drugiej decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich nr NR [...] wydanej przez Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału Biotechnologii i Nauk o Żywności, której zarzuca "rażące naruszenie prawa" (art. 156 par 1 i 2. KPA). Naruszenie polega na potwierdzeniu nieprawdy i złamaniu normy z art. 77 KPA (wymagającego wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego), poprzez np. pominięcie dowodów na niezgodne z Regulaminem Studiów niewystawienie oceny, a tym samym dowodu na fałszywość przesłanki skutkującej skreśleniem.

D.S. podkreśliła, iż pominięcie i zatajenie dowodów, a zwłaszcza potwierdzenie nieprawdy w sytuacji, gdy okoliczności sprawy są organom znane, wskazują że wymienione czynności zmierzające do wydania kolejnej decyzji o skreśleniu są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa.

Zażądała zatem stwierdzenia nieważności obu decyzji o skreśleniu w całości.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Rektor Politechniki [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ zaznaczył, iż pismem z dnia 24 listopada 2014 r., złożonym w dniu 28 listopada 2014 r., strona zażądała stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału Biotechnologii i Nauk o Żywności z dnia 12 listopada 2014 r., jednak wobec tego, że pismo D.S. zostało wniesione do organu odwoławczego - Prorektora ds. Edukacji w ustawowym terminie do wniesienia odwołania, stąd, pomimo żądania w piśmie stwierdzenia nieważności decyzji, należy ocenić, że pismo jest odwołaniem. Rektor Politechniki [...] powołał przy tym pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 20 czerwca 1996 r., III ARN 14/96.

Organ wskazał, iż D.S. nie zaliczyła seminarium specjalistycznego z semestru V i nie złożyła sprawozdania semestralnego z postępu badań wraz z opinią opiekuna naukowego, tym samym nie spełniła warunku zaliczenia roku studiów, o którym mowa w § 14 Regulaminu Studiów Doktoranckich, co z kolei stanowi podstawę do skreślenia listy uczestników studiów doktoranckich. Ustawowym obowiązkiem doktoranta jest bowiem z mocy art. 197 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich.

Rektor zbadał, że okoliczności, które stanowiły podstawę do skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. W teczce doktoranta znajduje się jako ostatnie sprawozdanie semestralne z przebiegu semestru letniego roku akademickiego 2010/2011, które stanowiło podstawę do zaliczenia semestru IV roku akademickiego 2010/2011. Dlatego też zarzuty zawarte w odwołaniu o zatajeniu dowodów i potwierdzaniu nieprawdy uznał za gołosłowne.

W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pismem z dnia 27 lutego 2015 r. D.S. wskazała na nieprawidłowość podjęcia decyzji skutkującej odmową stwierdzenia nieważności decyzji o skreśleniu z listy doktorantów oraz brak prawidłowego rozpoznania żądania doktorantki. Zaznaczyła, iz skarga dotyczy całego postępowania odwoławcze (w tym dodatkowego postępowania dowodowego) z uwzględnieniem wszystkich postępowań prowadzących do wydania decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich nr [...], a w szczególności z uwzględnieniem istoty decyzji o skreśleniu, wielu decyzji poprzedzających wydanie ostatecznej decyzji, analizę regulacji opartych na nietożsamych pojęciach, fałszywych bądź nieznanych lub wadliwych przesłanek, warunków i trybu skreślania, a także moich żądań, wniosków, wyjaśnień, innych pism oraz weryfikacji zasad, podstaw, uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz rażące naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik postępowania, tj. naruszenie:

1/ art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 PSW poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego i samodzielnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, polegające na np. pominięciu dowodów na niezgodną z Regulaminem Studiów decyzję o niewystawieniu oceny (obowiązek po stronie prowadzącego przedmiot), a tym samym dowodu istnienia fałszywej bądź nieznanej ustawie przesłanki skutkującej skreśleniem;

2) art. 78 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 PSW poprzez nieprzeprowadzenie dowodu na żądanie strony;

3) art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 PSW poprzez uchybienie obowiązkowi uzasadnienia faktycznego decyzji, polegającego chociażby na braku wskazania przyczyn, dla których poszczególne fakty (okoliczności sprawy) dotyczące sprawy doktoranta zostały pominięte oraz przyczyn dla których pominął niektóre pisma doktoranta, przyczyn dla których ograniczył swoje postępowanie;

4) art. 130 § 1 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 PSW poprzez wykonanie decyzji o skreśleniu w Systemie Informatycznym PŁ w 2012 roku bez doręczenia decyzji stronie i bez możliwości odwołania - trwałość wykonania decyzji - zaś usunięcie statusu "Skreślony" w Systemie Informatycznym PŁ nastąpiło dopiero po wyraźnym żądaniu doktorantki pismem z dnia 28 lutego 2014 roku;

5) art. 138 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 PSW poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji o skreśleniu (nr [...]) jak i bezzasadne uchylenie poprzedniej decyzji o skreśleniu (nr [...]), podczas gdy zachodziło prawdopodobieństwo, że obie są dotknięte przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a.;

6) art. 139 k.p.a. w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 PSW organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony, tym bardziej jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej;

7) art. 145 § 1 pkt. 1, 2, 3 jak i 8 k.p.a. w zw. z art. 147 w zw. z art. 207 ust. 1 DSW poprzez uchybienie postępowania organu "z urzędu" albo na żądanie strony wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną jeżeli została wydana poprzez uchybienie z art. 24 pkt. 5 i 7 oraz decyzja została wydana w oparciu o inną decyzje, która została następnie uchylona jak i art. 145 par 1 pkt 1, 2 tj. decyzje wydane na podstawie zatajenia czy intencjonalnego pominięcia dowodów, a zwłaszcza potwierdzenia nieprawdy w sytuacji, gdy okoliczności sprawy są organom znane co wskazuje, że wymienione czynności zmierzające do wydania kolejnej decyzji o skreśleniu są sprzeczne z prawem, rażąco naruszają prawo, zmierzają do obejścia prawa i ewidentnie naruszają prawa doktoranta tym samym prawo dostępu do edukacji i pomocy materialnej z budżetu państwa.

W obszernym uzasadnieniu skargi D.S. wskazała m.in., iż organ uchyla się od rozpatrzenia "Żądania unieważnienia decyzji o skreśleniu" powołując się na wyrok Sądu Najwyższego. Skarżąca powołała wyrok NSA z 30 czerwca 2011 r. o sygn. akt II OSK 2138/10, z którego wynika, iż strona może złożyć przed upływem terminu do wniesienia odwołania wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nieostatecznej, wskazując w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości na dokonanie przez stronę wyboru trybu nadzwyczajnego postępowania. Zdaniem skarżącej, nie ma zatem przeszkód, aby stwierdzić nieważność decyzji nieostatecznej na wniosek strony złożony przed upływem terminu do wniesienia odwołania, pod warunkiem, że wniosek ten będzie wyraźnie wskazywał, że strona wybiera tryb postępowania nadzwyczajnego (a nie również drogę postępowania zwykłego).

D.S. wskazała również, że może przyznać rację Rektorowi, iż nie postępowałam zgodnie z Regulaminem z 2014 roku, którego w 2012 roku znać nie mogła, jednak sprzeciwia się twierdzeniu, iż jej postępowanie było niezgodnie z treścią ślubowania. Podkreśliła, iż obecne władze uczelni nie respektują prawa poprzez takie czynności jak: bezprawność skreślenia, traktowanie uczelnianych regulaminów studiów jak "worka do którego można wrzucić dowolne wymogi" tj. wszystko "co Uczelnia zapragnie" nawet niezgodne z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, brak podstaw prawnych by rozszerzać "ten worek" we wszystkie wygodne dla Uczelni strony kiedy owe prawa i obowiązki nie mogą wykraczać lub naruszać ich zakresu regulowanego ustawą, utożsamianie braku dokumentów i braku dowodów na postępy z brakiem postępów, stosowanie niedopuszczalnych opinii, itp.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Rektora Politechniki [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 335/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał D.S. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, chociaż nie wszystkie podniesione w niej argumenty zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Ponadto, zgodnie z treścią art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Kontrolowany akt jest niewątpliwie rozstrzygnięciem o indywidualnych prawach studenta - doktoranta. W rozumieniu art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym jest więc decyzją, do której stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten oprócz określenia charakteru prawnego aktów rozstrzygających w indywidualnych sprawach studentów (tu – doktorantów) jednocześnie wyznacza kompetencje sądów administracyjnych do ich kontroli. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 § 3 p.p.s.a., poza przypadkami określonymi w § 2, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Przepisem takim jest właśnie w/w art. 207 ust. 1, z którego wynika, że m.in. do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Reasumując Sąd przyjmuje, że akt stanowiący przedmiot skargi jest decyzją administracyjną podlegającą jego kontroli i to zarówno w zakresie zastosowanego w niej prawa materialnego jak też w zakresie procedury administracyjnej.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 207 ust. 1 w związku z art. 197 ust. 4 i 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności zauważyć, że w uzasadnieniu skargi podniesiono zarzuty, które w części nie mogą być przedmiotem kontroli sądowej. Zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą być jedynie decyzje, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3 powołanej powyżej ustawy, decyzje podjęte przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także sprawy nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego. Tym samym ustawodawca wprost wykluczył możliwość zaskarżenia innych aktów lub czynności niż akty i czynności wymienione w powołanej powyżej przepisie ustawy o szkolnictwie wyższym. W szczególności sąd administracyjny nie może wkraczać w materię odnoszącą się do kwestii naukowych, w tym oceny, czy doktorant realizuje program seminarium oraz czy przedłożone opiekunowi materiały zostały zasadnie uznane za nie spełniające wymogów części teoretycznej dysertacji. Sądowej kontroli poddana jest jedynie kwestia legalności decyzji Rektora o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich.

W tak zakreślonym przedmiocie sprawy sądowoadministracyjnej Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r. nr [...] została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 197 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym kierownik studiów może skreślić doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich, przy czym od decyzji powyższej przysługuje odwołanie do rektora. Do decyzji podejmowanej w powyższym przedmiocie, zgodnie z art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego, gdyż nie ulega wątpliwości, że stanowi ona decyzję podjętą w indywidualnych sprawach studentów, a więc dotyczy sfery praw i obowiązków studenta i wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2204/11, Baza NSA).

Odesłanie, w treści art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, do odpowiedniego stosowania przez kierownika studiów i rektora przepisów k.p.a. powoduje, że rektor uczelni rozpatrując odwołanie w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich zobowiązany jest do poszanowania przepisów dotyczących postępowania administracyjnego, w tym przepisów dotyczących decyzji administracyjnej.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy w pierwszym rzędzie kwestii, czy prawidłowo Rektor Politechniki [...] potraktował złożone przez skarżącą żądanie stwierdzenia nieważności decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich NR [...] wraz z wezwaniem do ostatecznego rozstrzygnięcia żądania z dnia 20 stycznia 2014 roku stwierdzenia nieważności pierwszej decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich NR [...] jako odwołanie od decyzji nr [...] argumentując, że skoro wniosek ten został wniesiony w terminie, w którym stronom przysługiwało prawo wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. nr [...], to prawidłowy będzie tryb odwoławczy, a nie dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji.

Z takim poglądem organu odwoławczego nie można się jednak zgodzić.

Faktem jest, że w orzecznictwie NSA dość wcześnie ukształtowało się stanowisko, iż tryb odwoławczy ma pierwszeństwo przed trybem nadzoru, obejmującym między innymi stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. gdyż, organ odwoławczy ma szersze uprawnienia niż organ stosujący art. 156 § 1 kpa (por. wyroki NSA: z dnia 24 lipca 1998 r. III SA 642/97, dostępny w LEX nr 35491, z dnia 5 stycznia 1982 r., II SA 919/81 oraz z dnia 7 maja 1984 r., II SA 225/84 dostępne w Internecie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednak w aktualnym orzecznictwie sądowym, a także w doktrynie, dominujący jest pogląd, że przepis art. 156 k.p.a. nie ogranicza stosowania nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji administracyjnych, jakim jest stwierdzenie nieważności - do decyzji ostatecznych - jak czynią to przepisy art. 145, 154 i 155 k.p.a. Co do zasady dopuszczalne jest więc stosowanie tego trybu w odniesieniu do decyzji nieostatecznych. Wybór środka zaskarżenia decyzji nieostatecznej należy do strony, która może skorzystać z postępowania instancyjnego składając odwołanie lub też - przed upływem terminu do wniesienia odwołania - wystąpić o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji (zob. postanowienie NSA z 12 sierpnia 2005 r. sygn. II OW 10/05, LEX nr 188292). Nie ma więc przeszkód do stwierdzenia nieważności decyzji nieostatecznej na wniosek strony skarżącej złożony przed upływem terminu do wniesienia odwołania, byle był to wniosek wyraźnie wskazujący na dokonanie przez stronę wyboru trybu nadzwyczajnego postępowania (por. wyroki NSA: z dnia 1 października 2002 r. sygn. akt II SA 2990/01, wyrok z dnia 14 lutego 2007 r. sygn. akt II GSK 290/06 dostępne w Internecie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Warto również wskazać na tezy zawarte w "Komentarzu aktualizowanym do Kodeksu postępowania administracyjnego" Jaśkowska M., Wróbel A. (LEX/el. 2015). Wskazano w nich, że zakresem postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności objęte mogą być zarówno decyzje ostateczne, jak i nieostateczne. "Możliwe stosowanie nieważności wobec decyzji nieostatecznej na wniosek strony, byleby strona wyraźnie wskazywała na wybór trybu nadzwyczajnego (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 1992 r., III SA 946/91, Wspólnota 1992, nr 37, s. 21, z aprobującą glosą J. Zimmermanna, PS 1993, nr 7-8, s. 98: "1. Art. 157 § 2 k.p.a. oraz inne przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie zabraniają stronie złożyć wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji przed upływem terminu do jej zaskarżenia. Jeżeli strona wyraźnie powoła się na przepis art. 156 § 1 k.p.a., który wyklucza stosowanie trybu odwoławczego, to organ wyższego stopnia wskazany w art. 157 k.p.a. winien rozpoznać wniosek w trybie nadzoru, jako organ pierwszej instancji. Nie można pozbawiać strony prawa wyboru trybu, przewidzianego w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego"; por. też wyrok NSA w Katowicach z dnia 6 listopada 1998 r., I SA/Ka 216/97, LEX nr 35504: "Nie można odmówić organom administracji państwowej prawa do domagania się określenia przez stronę trybu, w jakim sprawa ma być rozpatrzona. W sytuacji jednak gdy w podaniu strona wskazuje alternatywnie nadzwyczajne tryby rozpatrzenia sprawy, powołując się równocześnie na wadliwość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej, winny wybrać w interesie strony ten tryb, który umożliwiałby merytoryczną ocenę jej argumentów i załatwienie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu wnoszącego podanie")".

Pogląd ten Sąd orzekający w niniejszym składzie w całości akceptuje.

W niniejszej sprawie, D.S. w piśmie z dnia 24 listopada 2014 r. zatytułowanym: "ŻĄDANIE STWIERDZENIA NIEWAŻNOŚCI" wystąpiła do Rektora Politechniki [...] o stwierdzenie nieważności drugiej decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich NR [...] wraz z wezwaniem do ostatecznego rozstrzygnięcia żądania z dnia 20 stycznia 2014 roku stwierdzenia nieważności pierwszej decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich NR [...].

Podniosła, iż wnosi o stwierdzenie nieważności drugiej decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich nr NR [...] wydanej przez Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału Biotechnologii i Nauk o Żywności, której zarzuca "rażące naruszenie prawa" (art. 156 par 1 i 2 KPA). Naruszenie polega na potwierdzeniu nieprawdy i złamaniu normy z art. 77 KPA (wymagającego wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego), poprzez np. pominięcie dowodów na niezgodne z Regulaminem Studiów niewystawienie oceny, a tym samym dowodu na fałszywość przesłanki skutkującej skreśleniem.

O jednoznacznej i konsekwentnej intencji strony uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji organu I instancji świadczy również to, że w skardze do sądu wskazała na nieprawidłowość podjęcia decyzji skutkującej odmową stwierdzenia nieważności decyzji o skreśleniu z listy doktorantów oraz brak prawidłowego rozpoznania żądania doktorantki. W uzasadnieniu skargi podniosła m.in., iż organ uchyla się od rozpatrzenia "Żądania unieważnienia decyzji o skreśleniu" powołując się na wyrok Sądu Najwyższego. powołała wyrok NSA z 30 czerwca 2011 r., II OSK 2138/10, z którego wynika, iż strona może złożyć przed upływem terminu do wniesienia odwołania wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nieostatecznej, wskazując w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości na dokonanie przez stronę wyboru trybu nadzwyczajnego postępowania. Zdaniem skarżącej, nie ma zatem przeszkód, aby stwierdzić nieważność decyzji nieostatecznej na wniosek strony złożony przed upływem terminu do wniesienia odwołania, pod warunkiem, że wniosek ten będzie wyraźnie wskazywał, że strona wybiera tryb postępowania nadzwyczajnego (a nie również drogę postępowania zwykłego).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wydając zaskarżoną decyzję Rektor Politechniki [...] naruszył art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. przez jego zastosowanie, mimo braku odwołania otwierającego organowi drugiej instancji możliwość ponownego rozstrzygnięcia sprawy. Skoro bowiem taki środek zaskarżenia, który uruchamia tok postępowania odwoławczego przed organem II instancji nie został złożony, a postępowanie odwoławcze w żadnej sytuacji nie może być wszczęte z urzędu, to Rektor nie miał kompetencji do rozstrzygania sprawy w trybie odwoławczym. Jeżeli organ miał w niniejszej sprawie jakiekolwiek wątpliwości, czy faktycznie intencją strony wnoszącej pismo z dnia 24 listopada 2014 r. było uruchomienie trybu nadzwyczajnego do oceny zasadności wydania decyzji z dnia 12 listopada 2014 r. nr [...], winien był wystąpić do skarżącej z pytaniem, czy jej wniosek z dnia 24 listopada 2014 r. należy traktować jako żądanie stwierdzenia nieważności decyzji nieostatecznej, czy też stanowi on odwołanie od decyzji nr [...]. Wobec tego, że strona działa bez profesjonalnego pełnomocnika, Rektor winien mieć przy tym na uwadze brzmienie art. 9 k.p.a., w myśl którego to na organie prowadzącym postępowania spoczywa obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Formułując powyższe zapytanie winien zatem wyjaśnić skarżącej konsekwencje wszczęcia obydwu trybów postępowania w sprawie weryfikacji decyzji nieostatecznej.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie zawarte w punkcie 2 wyroku znajduje uzasadnienie w treści art. 152 p.p.s.a.

Z uwagi na przedstawione wyżej przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji przedwczesne było odnoszenie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skargi. Kwestia rażącego naruszenia prawa w toku postępowania zakończonego decyzją o skreśleniu D.S. z listy uczestników studiów doktoranckich Wydziału Biotechnologii i Nauk o Żywności z powodu nie uzyskania zaliczenia roku akademickiego 2011/12 będzie mogła być przedmiotem rozważań właściwego organu, a następnie ewentualnie również sądu administracyjnego, dopiero w razie ewentualnego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Studium Doktoranckiego Wydziału Biotechnologii i Nauki Żywności Politechniki [...] z dnia [...] r. nr [...] i wydania w tym zakresie merytorycznej decyzji.

Dodać także należy, iż dokumentacja przesłana Sądowi w postaci luźnych kart papieru nie spełnia wymogów stawianych aktom administracyjnym. Przesyłane sądowi akta postępowań toczących się przed organem I i II instancji winny zawierać dokumenty ułożone chronologicznie, złączone i ponumerowane, wyposażone w kartę przeglądową, czyli "spis treści". Akta winny zawierać oryginały wszystkich dokumentów stanowiących dowody w sprawie, pism składanych przez uczestników postępowania, notatek sporządzanych przez pracowników organu, dokumentów związanych z doręczaniem pism: pokwitowań pocztowych, kopert z pieczęciami, a w razie złożenia pisma bezpośrednio w kancelarii organu, adnotacji urzędowej, potwierdzającej datę i okoliczność osobistego złożenia pisma. Niespełnienie tych wymagań skutkuje tym, iż sąd, nie będąc w stanie wyjaśnić nasuwających się wątpliwości, nie może uznać za udowodnione okoliczności, na które powołuje się organ administracji (vide wyrok WSA w Warszawie z 21.02.2008r. w sprawie II SA/Wa 2170/07 LEX nr 355205). Należy jednak stwierdzić, iż zastrzeżenia, co do formy przesłanych akt administracyjnych nie miały w niniejszej sprawie wpływu na ocenę zasadności skargi.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ II instancji kierując się przedstawionymi wyżej uwagami rozpozna zgodnie z intencją strony wniosek z dnia 24 listopada 2014 r., a następnie wyda stosowne rozstrzygnięcie.

bg