Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1481/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej udzielił O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. prawa ochronnego na znak towarowy słowno - graficzny PLUS VITALSSS nr [...], o czym ogłoszono w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" w dniu [...] lipca 2011 r.

W dniu [...] października 2011 r. A. GmbH & Co. oHG z siedzibą w E. (Niemcy) złożyła sprzeciw wobec ww. decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy słowno - graficzny PLUS VITALSSS nr [...]. Jako podstawę prawną sprzeciwu Spółka z E. powołała art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t. j.: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), stwierdzając, że przedmiotowy znak towarowy nie posiada dostatecznych znamion odróżniających, ponieważ jest podobny do zarejestrowanego z wcześniejszym pierwszeństwem międzynarodowego znaku towarowego słownego VITALIS nr [...]. Podobieństwo oznaczeń i podobieństwo towarów, które sygnowane są tymi znakami towarowymi, w szczególności w zakresie towarów z klasy 5, 21 i 32 wskazuje, że zachodzi realne ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do źródła pochodzenia oznaczonych nimi towarów. Z tego względu Spółka z E. wniosła o unieważnienie w całości prawa ochronnego, udzielonego na sporny znak towarowy.

O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. – uprawniona ze spornego prawa, w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. wniosła o oddalenie sprzeciwu, uznając go za bezzasadny i negując podobieństwo spornych oznaczeń, w szczególności wskazując na warstwę graficzną spornego znaku towarowego, jako tę, która wpływa bezpośrednio na walor odróżniający.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2012 r. sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy słowno - graficzny PLUS VITALSSS nr [...], udzielonego O. Sp. z o.o. z siedzibą w W., na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny, wniesionego przez A. GmbH & Co. oHG z siedzibą w E. (Niemcy), stosując art. 246, art. 247 ust. 2 oraz art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, a także art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) w związku z art. 256 ust. 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, oddalił wniesiony sprzeciw i przyznał O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od A. GmbH & Co. oHG z siedzibą w E. (Niemcy) kwotę 840 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W motywach decyzji Urząd Patentowy RP podał, że rozstrzygnął sprawę w granicach wniesionego sprzeciwu, będąc związanym podstawą prawną wskazaną w jego treści. Organ wyjaśnił, że dokonując oceny znaku towarowego PLUS VITALSSS pod kątem art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, nie znalazł podstaw do unieważnienia prawa ochronnego dla tego oznaczenia. Wskazał, że sporny znak towarowy PLUS VITALSSS i przeciwstawiony znak towarowy VITALIS są na tyle zróżnicowane, że odbiorcy towarów obu firm nie będą mieli problemów z ich identyfikacją i odróżnieniem. Przesądzają o tym zarówno dominujące różnice graficzne, jak i fonetyczne, które przeważają nad elementem wspólnym obu znaków w postaci przedrostka "VITAL". Tym samym znaki towarowe różnią się w sposób na tyle wyraźny, że nie istnieje niebezpieczeństwo, iż nabywca stwierdzi, że ma do czynienia z towarami tego samego podmiotu lub podmiotu z nim powiązanego. Zdaniem Urzędu Patentowego RP, przedmiotowe znaki towarowe muszą być oceniane jako całość i w takiej postaci – w jego ocenie – nie zachodzi ryzyko, że podobieństwo znaków towarowych mogłoby wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów nimi oznaczonych.

Powyższą decyzję A. GmbH & Co. oHG z siedzibą w E. (Niemcy) uczyniła przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 28 lutego 2013 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2667/12 uchylił zaskarżoną decyzję, rozstrzygając także o kosztach postępowania. Sąd uznał, że Urząd Patentowy RP nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sposób wnikliwy, w szczególności nie przeprowadził analizy podobieństwa towarów oznaczonych porównywanymi znakami towarowymi. Zdaniem Sądu, ta analiza nie może być pobieżna, bowiem spór między stronami rozpoczyna się od odmienności postrzegania podobieństwa towarów w klasach 5 i 32, przechodząc następnie w spór co do podobieństwa samych oznaczeń. Toteż organ winien dokładnie porównać towary sygnowane oznaczeniami i odnieść się do argumentacji stron postępowania.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2014 r. sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy słowno - graficzny PLUS VITALSSS nr [...], udzielonego O. Sp. z o.o. z siedzibą w W., na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny, wniesionego przez A. GmbH & Co. oHG z siedzibą w E. (Niemcy), mając za podstawę art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm.), a także art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) w związku z art. 256 ust. 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, unieważnił prawo ochronne na znak towarowy słowno - graficzny PLUS VITALSSS nr [...] i przyznał A. GmbH & Co. oHG z siedzibą w E. (Niemcy) od O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 2.600 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu decyzji Urząd Patentowy RP wyjaśnił, że będąc związanym wytycznymi, zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2013 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2667/12, po ponownej analizie materiału dowodowego, uznał, iż sformułowany w sprzeciwie zarzut naruszenia art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej jest zasadny i prawo ochronne, udzielone na sporny znak towarowy, podlega unieważnieniu, bowiem istnieje podobieństwo pomiędzy oznaczeniami i podobieństwo towarów nimi sygnowanych. W ocenie organu, powyższych ustaleń nie zmieniają załączone do akt sprawy materiały złożone na okoliczność powszechnego stosowania określenia "VITAL", wszak to właśnie ono jest dla obu oznaczeń wspólne, tak jak wspólna jest końcowa litera "S". Zatem tożsame elementy porównywanych oznaczeń, przy jednoczesnym podobieństwie towarów nimi sygnowanych, świadczą o podobieństwie obu znaków towarowych, co może skutkować wprowadzeniem odbiorców w błąd, w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej. Z tych powodów organ uznał sprzeciw za uzasadniony i unieważnił udzielone prawo ochronne na sporny znak towarowy PLUS VITALSSS.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżąca podniosła zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, w tym: art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), poprzez nieuwzględnienie przez organ wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2013 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2667/12; art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy, błędne ustalenia faktyczne, dowolną ocenę materiału dowodowego oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób, który nie spełnia wymogów uzasadnienia decyzji administracyjnej - w zakresie, w jakim Urząd Patentowy RP przyjął, że towary w klasie 32, dla których został zarejestrowany znak skarżącej, oraz towary w klasie 5, dla których został zarejestrowany znak uczestnika postępowania są podobne; art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy, błędne ustalenia faktyczne, dowolną ocenę materiału dowodowego oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób, który nie spełnia wymogów uzasadnienia decyzji administracyjnej - w zakresie, w jakim Urząd Patentowy RP przyjął, że pomiędzy porównywanymi znakami towarowymi istnieje podobieństwo, wymagane do potwierdzenia niebezpieczeństwa wprowadzenia odbiorców w błąd, w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej; art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej, poprzez jego błędne zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu - przy ocenie niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd pomiędzy porównywanymi znakami - wadliwego modelu przeciętnego odbiorcy spornych towarów, który odbiega od unijnego modelu należycie poinformowanego, uważnego i racjonalnego konsumenta.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

A. GmbH & Co. oHG z siedzibą w E. (Niemcy), będąca uczestnikiem postępowania, w piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2015 r. zawarła odpowiedź na skargę, wnosząc o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Istotne znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji ma wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2013 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2667/12, mocą którego uchylona została decyzja Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], oddalająca wówczas sprzeciw wniesiony przez A. & Co. oHG z siedzibą w E. (Niemcy) od udzielonego O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. prawa ochronnego na znak towarowy słowno - graficzny PLUS VITALSSS nr [...]. W wyroku tym Sąd nie wypowiadał się merytorycznie co do zasadności podstawy prawnej zawartej w sprzeciwie, a jedynie ze względów proceduralnych uznał, że decyzja Urzędu podlega uchyleniu, bowiem organ nie uczynił zadość obowiązkowi wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego pod kątem analizy podobieństwa towarów oznaczonych porównywanymi znakami towarowymi. WSA w Warszawie podkreślił wówczas, że ta analiza porównawcza nie może być pobieżna, a za taką Sąd uznał wtedy tę przeprowadzoną przez organ w motywach uchylonej decyzji, i jak wskazał - spór między stronami rozpoczyna się od odmienności postrzegania podobieństwa towarów w klasach 5 i 32, przechodząc następnie w spór co do podobieństwa samych oznaczeń. W tym aspekcie zatem organ powinien uzupełnić swoje procedowanie, dając temu prawidłowy wyraz w uzasadnieniu podejmowanej decyzji. WSA w Warszawie - wbrew twierdzeniom Urzędu Patentowego RP - nie przesądził w żaden sposób, że rozstrzygnięcie w sprawie ma zmierzać do unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Tymczasem organ, błędnie interpretując wytyczne Sądu, odmiennie, niż to uczynił poprzednio, po przeprowadzeniu analizy porównawczej, doszedł do przekonania, że zachodzące podobieństwo towarów sygnowanych porównywanymi znakami towarowymi implikuje także wniosek o istniejącym podobieństwie samych oznaczeń. Ze stanowiskiem tym nie można jednak się zgodzić. Abstrahując od tego, że organ błędnie odczytał wytyczne Sądu, to jego rozważania zupełnie odbiegają od wniosków, jakie Urząd zaprezentował w uchylonej ze względów procesowych decyzji oddalającej sprzeciw. Poprzednio rozpoznający sprawę Sąd nie przesądził, że analiza porównawcza towarów ma w rzeczy samej doprowadzić organ do odmiennej oceny zasadności podstawy prawnej zawartej w sprzeciwie, lecz zasugerował, by ta analiza, jako niezbędna, bo dopełniająca czynności wyjaśniające organu, stanowiła wsparcie dla jego stanowiska o braku podstaw do uwzględnienia sprzeciwu. Błędy Urzędu Patentowego RP w tym względzie wskazują nie tylko na naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), ale świadczą także o złamaniu przez Urząd zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, o czym stanowi art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.).

Zgodnie z art. 153 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Uregulowanie zawarte w art. 153 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2013 r. o sygn. akt II OSK 1865/11, publ. LEX nr 1293568). Co więcej, z art. 170 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia (art. 171 tej ustawy).

W rozpoznawanej sprawie poddana kontroli Sądu decyzja Urzędu Patentowego RP stanowi zatem następstwo prawomocnego wyroku WSA w Warszawie, w którym wytknięto błędy w procedowaniu organu, uzasadniające uchylenie wówczas wydanej decyzji, i zawarto wiążącą ocenę co do dalszego kierunku procedowania w sprawie. Jakkolwiek organ uczynił zadość obowiązkowi przeprowadzenia samej analizy porównawczej towarów sygnowanych spornymi oznaczeniami, to jednak wnioski wyprowadzone z tej analizy należy uznać za nieprawidłowe.

Prawo ochronne na znak towarowy może zostać unieważnione na podstawie art. 164 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm.) na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. Do unieważnienia prawa ochronnego może również dojść przy wykorzystaniu przewidzianej w art. 246 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej instytucji sprzeciwu od decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Podstawą sprzeciwu są okoliczności, które uzasadniają unieważnienie prawa ochronnego, a wśród których znajdują się określone w art. 132 ust. 2 pkt 2 wskazanej ustawy względne przeszkody rejestracji znaku towarowego.

W myśl art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, prawo ochronne na znak towarowy nie może zostać udzielone, jeśli zgłoszony do ochrony znak jest identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym.

Oznacza to, że ocenę konfuzyjnego podobieństwa znaków prowadzi się przy zastosowaniu trzech kryteriów:

1. identyczności lub podobieństwa towarów, dla których oznaczania znaki zostały przeznaczone,

2. podobieństwa samych znaków,

3. oceny ryzyka zaistnienia po stronie odbiorców oznaczonych towarów błędu co do pochodzenia tych towarów od określonego producenta.

Dokonując pod tym kątem oceny zaskarżonej decyzji, należy więc w pierwszej kolejności zaznaczyć, że przy ocenie podobieństwa towarów, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, uwaga winna być skupiona na wszystkich istotnych czynnikach, które charakteryzują wzajemny stosunek tych towarów. Czynniki te obejmują między innymi charakter towarów, ich przeznaczenie, sposób użytkowania, jak również to czy konkurują ze sobą, czy też wzajemnie się uzupełniają (tak m.in. wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 23 października 2002 r. w sprawie T- 388/00 Institut für Lernsysteme v. OHIM, Rec. Str. II 4301, pkt 51).

W rozpoznawanej sprawie Urząd Patentowy RP prawidłowo wykazał, że porównywane znaki towarowe zostały przeznaczone do oznaczenia podobnych towarów w klasie 5 i w klasie 32, do sygnowania których zostały przeznaczone. Towary takie jak: witaminy i dodatki mineralne, tabletki musujące z witaminami i minerałami, zawarte w klasie 5 w wykazie spornego znaku towarowego są bowiem podobne do takich towarów jak: substancje dietetyczne i suplementy żywnościowe do użytku medycznego i niemedyczne, zawierające w szczególności witaminy i mikroelementy, w postaci proszku lub kapsułek, w tym produkty multiwitaminowe w postaci tabletek musujących, tabletek do żucia, kapsułek żelatynowych lub proszku musującego, zawarte w klasie 5, do sygnowania których został przeznaczony przeciwstawiony znak towarowy. Towary te są tego samego rodzaju, mają takie samo przeznaczenie, służą one poprawie i zachowaniu zdrowia, zatem ich krąg odbiorców będzie taki sam. Postać, w jakiej występują, także jest taka sama, tj. mogą to być zarówno tabletki oraz kapsułki, jak i tabletki musujące. Kwestia podobieństwa tych towarów jest przy tym bezsporna między stronami.

Również prawidłową jest ocena organu w kwestii dotyczącej podobieństwa towarów z klasy 32. Towary te, mogą pełnić taką samą funkcję, jak towary z klasy 5 przeciwstawionego znaku, bowiem jako wzbogacane minerałami i witaminami służą do poprawy i zachowania zdrowia, zatem ich krąg odbiorców będzie taki sam. Innymi słowy, wspólną cechą charakterystyczną porównywanych towarów jest to, iż są wzbogacone witaminami i mikroelementami, a nie to, jaka jest postać tych produktów; stała (tabletki, proszki, saszetki), czy płynna (napoje). Nie można bowiem wykluczyć, że substancje dietetyczne i suplementy żywnościowe jako takie mogą występować również w postaci płynnej, czyli napojów do picia. Ich skład, czyli występowanie witamin i minerałów, wskazuje na takie samo przeznaczenie - do celów zdrowotnych. Skoro mogą pełnić taką samą funkcję, to należy je uznać za podobne. Cechą wspólną bowiem tych towarów jest to, że poprzez swój skład dostarczają organizmowi człowieka zawarte w nich mikroelementy. Natomiast akcentowana przez organ funkcja napojów bezalkoholowych, tj. gaszenie pragnienia i postać płynna nie mogą odgrywać decydującego znaczenia, albowiem taką samą rolę mogą spełniać oraz taką samą postać mogą mieć towary z klasy 5. Ponadto towary te mogą występować w tych samych punktach sprzedaży, tj. zarówno w sklepach, supermarketach, jak i w aptekach, czy też punktach ze zdrową żywnością.

Należy zaznaczyć, że na gruncie podobnego stanu faktycznego Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 października 2015 r. o sygn. akt II GSK 1865/14 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wydanym po rozpoznaniu skargi kasacyjnej O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2014 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2351/13 w sprawie ze skargi A. GmbH & Co. oHG z siedzibą w E. (Niemcy) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy słowno - graficzny uznał za prawidłową ocenę, że towary z klasy 5 i 32 są podobne.

Przechodząc natomiast do oceny podobieństwa samych znaków towarowych, należy zastrzec, że zgodnie z brzmieniem art. 120 ust. 1 i 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżnienia towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa. Znakiem towarowym, w rozumieniu ust. 1, może być w szczególności wyraz, rysunek, ornament, kompozycja kolorystyczna, forma przestrzenna, w tym forma towaru lub opakowania, a także melodia lub inny sygnał dźwiękowy.

Istniejąca prawna możliwość przedstawiania znaków towarowych w formie oznaczeń graficznych wcale nie oznacza, że znak towarowy ma być jedynie wymyślną formą ekspresji w ramach dostępnych środków i sposobów porozumiewania się, bowiem użyte w art. 120 ust. 2 ww. ustawy sformułowanie "w szczególności" wskazuje, że wyliczenie zawarte w tym przepisie ma jedynie charakter przykładowy. W praktyce będzie to oznaczać, że znakiem towarowym może być nie tylko określony ornament, rysunek czy kompozycja tworząca logo, ale równie dobrze może nim być także poszczególne słowo posiadające wystarczającą zdolność odróżniającą lub wyrażenie będące zapisem składającym się z kilku słów, tworzących swego rodzaju hasło reklamowe. Istotne bowiem jest, by znak towarowy posiadał obiektywną zdolność oddziaływania na odbiorcę w celu dostrzeżenia przez niego produktów czy usług nim oznaczonych i ich odróżniania od innych tego rodzaju produktów czy usług oferowanych przez występujące w obrocie podmioty konkurencyjne.

W świetle przywołanych wyżej przepisów, konieczne zatem jest, by znak towarowy – co do zasady – posiadał zdolność rejestracyjną i odróżniającą, która pozwoli mu na pełną autonomiczność w obrocie zarówno w sensie prawnym, jak i faktycznym. Ma być więc swoistym komunikatorem służącym oznaczeniu produktów lub usług, które będą korzystać z jego sugestywności i oryginalności. Znak towarowy nie może być zatem identyczny lub podobny do znaku towarowego występującego już w obrocie i korzystającego z ochrony, zwłaszcza gdy miałby służyć oznaczaniu towarów identycznych lub podobnych. Z powyższych przepisów wynika także, że stworzenie znaku towarowego nie może opierać się tylko na tych kryteriach, które wprost oznaczają dany produkt czy usługę, i to niezależnie od tego, czy będzie to płaszczyzna rodzajowa, pochodzenia towaru, jego jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji czy przydatności, bowiem w sytuacji, gdy znak towarowy wprost określa wyłącznie jedną z tych płaszczyzn, wówczas nie spełnia on funkcji odróżniającej.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie sporny znak towarowy posiada nie tylko zdolność rejestracyjną i odróżniającą, ale przede wszystkim nie stwarza ryzyka jego podobieństwa do znaku przeciwstawionego. Trzeba przy tym zastrzec, że dokonywana w tym aspekcie ocena porównywanych znaków towarowych dotyczy tylko całości oznaczeń i nie może być prowadzona jedynie pod kątem wspólnego elementu "VITAL", który to element sam w sobie ma słabą zdolność odróżniającą. Prawo ochronne nie może być jednak udzielane tylko jednemu podmiotowi na zasadzie monopolizowania poszczególnych słów czy słownych elementów składających się z połączenia występujących w alfabecie liter, których funkcja i przeznaczenie (zastosowanie) ma wartość uniwersalną, a przez to powszechną. Użyty w spornym znaku towarowym element "VITAL" ma w rzeczy samej taki właśnie walor, przez co jako taki pozbawiony jest dostatecznych znamion odróżniających, jednakże wpleciony w treść spornego znaku towarowego PLUS VITALSSS w żaden sposób nie odbiera całemu oznaczeniu jego cech dystynktywnych. Gdyby przyjąć odmienny punkt widzenia za prawidłowy, należałoby wówczas zakwestionować także prawidłowość udzielonej ochrony prawnej na przeciwstawiony znak towarowy VITALIS – w myśl zasady o braku podstaw do monopolizowania (zawłaszczania) poszczególnych słów czy elementów słownych na potrzeby indywidualnych oznaczeń, która to zasada wynika wprost z treści art. 129 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej.

Sporny znak towarowy PLUS VITALSSS nr [...] spełnia wszystkie funkcje znaku towarowego, bowiem jego cechy dystynktywne w pełni pozwalają na stwierdzenie, że posiada on dostateczne znamiona odróżniające, natomiast samo podobieństwo towarów, dla oznaczenia których zarejestrowane zostały porównywane znaki towarowe, nie może w żadnej mierze świadczyć z kolei o istniejącym podobieństwie tychże znaków, a tym bardziej – o możliwości zaistnienia ryzyka konfuzji pomiędzy tymi znakami. Zdolność odróżniająca jest bowiem tą cechą znaku, którą oceniać należy przez pryzmat całościowego oddziaływania danego oznaczenia. Przy ocenie porównywanych oznaczeń niedopuszczalne jest więc koncentrowanie się tylko na wybranym, pojedynczym elemencie warstwy słownej znaku spornego i przeciwstawionego, przy zupełnym pominięciu wszystkich pozostałych składników obu znaków, tj. zapisu, brzmienia, układu graficznego, wyróżniających elementów graficznych, etc.

W niniejszej sprawie Urząd Patentowy RP w swej ocenie skupił się jedynie na wspólnych elementach obu oznaczeń ("VITAL" i ostatnia litera "S"), pomijając, że przedmiotowe znaki towarowe muszą być oceniane jako całość i w takiej postaci - wbrew jego stanowisku - nie zachodzi ryzyko konfuzji, wszak nie istnieje podobieństwo porównywanych znaków towarowych, mogące wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów nimi oznaczonych.

Przede wszystkim - co należy podkreślić - sporny znak towarowy jest znakiem słowno - graficznym, natomiast przeciwstawiony znak towarowy jest znakiem słownym. Już choćby z tego względu ocena porównywanych oznaczeń powinna prowadzić organ do odmiennych wniosków, niż przyjął. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2012 r. o sygn. akt II GSK 1091/11 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), dla stwierdzenia podobieństwa między znakami słowno - graficznymi nie jest wystarczającym sam fakt występowania zbieżnych słów i każdorazowo należy brać pod uwagę także pozostałe elementy znaków. Z kolei w wyroku z dnia 11 kwietnia 2012 r. o sygn. akt II GSK 391/11 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że zasadą jest, iż znaki towarowe porównuje się całościowo, tzn. biorąc pod uwagę łącznie wszystkie elementy tworzące znak. W znaku towarowym słownym jest to określone słowo lub słowa, a w znaku słowno – graficznym wszystkie tworzące ten znak elementy, a więc słowo (jeżeli jest), grafika, kolor, kompozycja, etc. Nie jest więc dopuszczalne badanie podobieństwa znaków według dowolnie wybranych elementów oznaczenia, bez wcześniejszej analizy całego znaku.

Tym samym przeprowadzanie porównania znaków towarowych wbrew powyższej regule, przy wyodrębnieniu jednego (lub więcej) z elementów znaków, choćby wspólnego dla nich i słabego, jest działaniem nieprawidłowym i mogącym prowadzić do błędnych wniosków (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 listopada 1997 r. SABEL BV c-a Puma AG, sprawa C-251/95, publ. LEX nr 113636, oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2012 r. o sygn. akt II GSK 1091/11, publ. LEX nr 1244477). Z powyższym nie stoi w sprzeczności pogląd, że przy dokonywaniu porównania znaków słownego i słowno – graficznego na plan pierwszy wysuwają się ich elementy słowne. Łączący oba porównywane znaki towarowe wspólny element "VITAL" – jak już zostało zaznaczone – jest elementem słabym i nie przyczynia się do wyróżniającego charakteru znaku z wcześniejszym pierwszeństwem. Przedrostek "VITAL" może bowiem współtworzyć różne oznaczenia (VITALIA, VITALITE, VITALINEA, VITALIPID), a skoro tak, to budowanie sprzeciwu wobec rejestracji znaku w oparciu o art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej ze względu na identyczność wspólnego i słabego, bo stosowanego powszechnie w praktyce elementu, nie może odnieść zamierzonego przez stronę wnoszącą sprzeciw skutku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2015 r. o sygn. akt II GSK 2380/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy zwrócić uwagę, że w spornym znaku towarowym elementem nader istotnym jest towarzysząca mu grafika, która wyraźnie odróżnia oba oznaczenia i oddziaływuje w sferze odbioru obu znaków towarowych. Wskazywana przez organ i uczestnika postępowania zbieżność, jaka ma zachodzić pomiędzy znakiem słownym VITALIS a znakiem słowno - graficznym PLUS VITALSSS, wywodzi się wyłącznie z nawiązania do słowa "vital", które w przekładzie oznacza witalny, żywotny i jest powszechnie używane nie tylko w branży produkującej preparaty witaminowe. Znak towarowy składający się jedynie ze słowa pozostającego w powszechnym stosowaniu będzie miał stosunkowo niewielką zdolność odróżniającą. Jeżeli więc producent preparatu witaminowego decyduje się na użycie w znaku towarowym elementu składowego, jakim jest słowo powszechnie używane, musi się liczyć ze słabszą ochroną takiego znaku. Nie może bowiem skutecznie zarzucać konkurentowi, że analogicznie postępuje, chyba że znak towarowy konkurenta jest podobny w stopniu mogącym odbiorcę wprowadzić w błąd co do pochodzenia towaru. Jednakże taka sytuacja nie występuje w rozpoznawanej sprawie, bowiem owego podobieństwa nie można skutecznie wyprowadzać jedynie z samego przedrostka "VITAL", który jest wspólny dla obu oznaczeń, bądź występujących w obu znakach takich samych liter ("S"), gdyż na równych prawach z użycia tych elementów może skorzystać każdy przedsiębiorca. Innymi słowy, w przypadku produktów z rynku spożywczego czy farmaceutycznego nie można wywodzić podobieństwa oznaczeń z samego pojedynczego słowa, które funkcjonuje w obrocie jako powszechnie używane. Przyjmując odmienny punkt widzenia za prawidłowy, w prosty sposób doszłoby do monopolizowania na potrzeby indywidualnych oznaczeń poszczególnych słów powszechnie używanych, które niewątpliwie należą do domeny publicznej. Natomiast samo podobieństwo towarów sygnowanych porównywanymi znakami towarowymi nie może świadczyć o istniejącym podobieństwie oznaczeń.

Dlatego też, w ocenie Sądu, Urząd Patentowy RP nieprawidłowo przeprowadził analizę podobieństwa porównywanych znaków, naruszając przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, bowiem dokonana na wszystkich trzech płaszczyznach analiza podobieństwa (graficznej, słownej i znaczeniowej), z uwzględnieniem ogólnego wrażenia, jakie oba znaki wywierają na odbiorcy, winna prowadzić do odmiennego wniosku, niż przyjął organ, na gruncie art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej, a więc do wniosku o braku ich konfuzyjnego podobieństwa. Z tego względu Sąd zdecydował o wyeliminowaniu z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia, uchylając je.

Uznając zatem skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie zastosowanie się do stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku.

W oparciu o art. 200, art. 205 § 1 i 2 oraz art. 209 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasądził od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej O. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie kwotę 1617 zł, w tym kwotę 1000 zł, stanowiącą wartość uiszczonego wpisu od skargi, i kwotę 600 zł, poniesioną tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "b" w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) oraz kwotę 17 zł, poniesioną tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.