Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 739/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-03-21 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 21 marca 2016 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi G.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

W sprawie ze skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. G. S. złożył wniosek z dnia 2 lutego 2016 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego.

W złożonym wniosku oświadczył, że sam pozostaje w gospodarstwie domowym, nie posiada żadnego majątku, uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1.350,00 zł netto miesięcznie, posiada oszczędności w kwocie 100 zł.

Stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: ustawa p.p.s.a., pismem z dnia 25 lutego 2016 r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma sądowego do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, pod rygorem oddalenia wniosku poprzez: przedstawienie i udokumentowanie sytuacji materialnej i finansowej żony skarżącego A.S. zgodnie z wymogami urzędowego formularza PPF; udokumentowanie źródeł oraz wysokości dochodów osiągniętych przez skarżącego oraz jego żonę za rok 2015;udokumentowanie źródeł oraz wysokości dochodów osiągniętych przez skarżącego oraz jego żonę za styczeń oraz luty 2016 r.; przedłożenia wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; przedłożenie zaświadczenia o zarobkach osiąganych przez skarżącego oraz jego żonę za okres ostatnich 3 miesięcy, jeżeli żona skarżącego jest osobą bezrobotną – przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego powyższą okoliczność; przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez skarżącego oraz jego żonę samochodach (obejmujących ich markę i rok produkcji) oraz zarejestrowanych na nazwisko skarżącego jako właściciela lub współwłaściciela; przedłożenie dokumentów (kserokopii, odpisu) na okoliczność, kto jest właścicielem nieruchomości, którą skarżący wskazuje jako adres zamieszkania tj. M. ul. W. 91c; określenie i udokumentowanie miesięcznych kosztów utrzymania domu, w którym zamieszkuje skarżący oraz określenie i udokumentowanie wydatków ponoszonych przez skarżącego na utrzymanie domu.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył w dniu 15 stycznia 2016 r. kopię aktu notarialnego – umowa o wyłączenie wspólności ustawowej z żoną A.S., kopię zaświadczenia z dnia 4 marca 2016 r. o zatrudnieniu skarżącego w A S. Sp. z o. o. SKA w pełnym wymiarze pracy od dnia 6 listopada 2015 r. z przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie 1337,51 zł netto, kopię zeznania PIT-11 za 2015 r. z A S. Sp. z o. o. SKA z kwotą dochodu 1260,94 zł, kopię zaświadczenia z dnia 4 marca 2016 r. o posiadaniu przez skarżącego samochodu osobowego Mercedes-Benz ML 270 CDI rok produkcji 2000 r. oraz oświadczenie skarżącego o kradzieży w/w samochodu w dniu 9 marca 2007 r.

Ponadto skarżący oświadczył, że z żoną nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, nie posiada żadnej wiedzy na temat jej sytuacji materialnej i finansowej, nie posiada żadnych rachunków bankowych ani kart kredytowych oraz że właścicielami nieruchomości położonej w M. ul. W. 91c są M. i G. S..

Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.

uwzględnienie.

Z regulacji prawnych dotyczących prawa pomocy wynika, że zasadą jest, że to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy p.p.s.a.).

Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja prawa pomocy stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będąca formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach.

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 ustawy p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.

W przedmiotowej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Należy podkreślić, że – jak wynika z brzmienia art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a.- to na osobie fizycznej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, że zrealizowane są przesłanki przyznania prawa pomocy. Orzekający, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 ustawy p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości orzekającego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W przypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby orzekającego o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748).

Skarżący nie uwiarygodnił w sposób wystarczający zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wezwanie, w którym wskazano konkretne dokumenty mogące stanowić dowód realizacji przesłanek z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., skarżący wykonał w ograniczonym zakresie. Skarżący nie przedłożył dokumentów (kserokopii, odpisu) na okoliczność, kto jest właścicielem nieruchomości, którą wskazuje jako adres zamieszkania tj. M. ul. W. 91c, nie udokumentował miesięcznych kosztów utrzymania domu, w którym zamieszkuje, nie udokumentował wydatków, które ponosi na utrzymanie domu oraz nie przedłożył odpisu/kserokopii wyroku sądu o separacji lub innych dokumentów potwierdzających ustanie jego małżeństwa.

Przy czym podkreślić należy, że kwestia przedstawienia sytuacji majątkowej oraz finansowej żony skarżącego ma istotne znaczenie przy ocenie przesłanek prawa pomocy. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie ma znaczenia w tym zakresie okoliczność zawarcia przez małżonków umowy o wyłączenie wspólności ustawowej, czy nieprowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest bowiem pogląd, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka niezależnie od panującego między nimi ustroju majątkowego. Z tego powodu rozdzielność majątkowa małżeńska nie zwalnia z obowiązku udzielenia informacji o sytuacji majątkowej oraz finansowej współmałżonka (postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 1020/12, postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 981/12, postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GZ 107/13, postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 321/13 czy postanowienia NSA z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt I FZ 434/13 – wszystkie publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Na małżonkach ciąży zatem obowiązek udzielenia sobie wsparcia finansowego (także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych) niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają, a nawet niezależnie od tego, czy prowadzą, czy też, nie wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I FZ 313/13 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nieujawnienie sytuacji majątkowej oraz finansowej żony skarżącego nie pozwala zatem na całościową ocenę jego sytuacji materialnej. Dopiero bowiem stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy współmałżonka strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (por. postanowienie NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I FZ 426/13; dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślenia wymaga, że w judykaturze prezentowany jest pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. orzeczenie NSA z 5.06.2008r., sygn. akt I FZ 236/08 publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niedostarczenie wszystkich żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007r., s. 244). Nie zasługuje bowiem na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualne możliwości płatnicze.

Nie można zatem uznać, aby skarżący udokumentował czy uprawdopodobnił w sposób wyczerpujący i jednoznaczny sytuację majątkową swojej rodziny. Ponadto skarżący wezwany do przedstawienia oświadczeń i dokumentów pozwalających na pozbawioną wątpliwości ocenę, obowiązek ten wykonał jedynie częściowo i w taki sposób, który nie ujawnia rzeczywistej kondycji majątkowej jego rodziny. Takie działanie uniemożliwia orzekającemu ocenę, czy istotnie - w świetle przedstawionych dokumentów i oświadczeń - skarżący jest osobą, nie mogącą ponieść kosztów postępowania. Co za tym idzie, okoliczność tę należy uznać za niewykazaną przez skarżącego, a wniosek oddalić.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.