Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 560/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1  art. 236
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 2, art. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 września 2010 r. sprawy ze skargi B. S.A. w S. Oddział E. w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu należności celnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Dnia [...] lutego 2009r. do Naczelnika Urzędu Celnego w [...] wpłynął wniosek skarżącej o zwrot należności z tytułu wprowadzenia towarów na obszar celny Wspólnoty pobranych w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 1 października 2004 r. Wniosek dotyczył zwrotu należności celnych w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za okres od dnia zapłaty należności celnych do dnia ich zwrotu, pobranych w stosunku do [...] zgłoszeń celnych dokonanych w Urzędach Celnych w [...], [...] i [...] w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 1 października 2004 r. Pismem z [...] maja 2009 r. organ wezwał pełnomocnika strony do sprecyzowania wniosku przez wskazanie, czy przedmiotowy wniosek należy traktować jako wniosek o zwrot cła nienależnie pobranego w trybie art.236 WKC, czy cła pobranego z winy organu celnego zgodnie z art.239 WKC. W odpowiedzi pełnomocnik strony powtórzył argumentację zawartą we wniosku z [...] lutego 2009 r. powołując się na art. 2 oraz art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej a także art.72 § 1 w zw. z art.1 ust.1 i 3 ustawy Ordynacja podatkowa, a gdyby organ uznał, iż wskazane przepisy nie mają w sprawie zastosowania, domagał się prawidłowego zastosowania art.236 ust.1 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. L. 302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm.).

Dnia [...] czerwca 2009 r. wpłynął wniosek strony o połączenie do rozpoznania oraz rozstrzygnięcia wszystkich toczących się postępowań celnych wszczętych przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...]. Naczelnik Urzędu Celnego odmówił połączenia postępowań wszczętych na przedmiotowy wniosek z uwagi na to, iż stan faktyczny poszczególnych spraw jest różny i jest oparty na różnych podstawach prawnych.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r., Naczelnik Urzędu Celnego w [...] odmówił [...] S.A. zwrotu należności celnych przywozowych za towary objęte procedurą uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych na podstawie zgłoszenia celnego z dnia [...] lipca 2004 r. z uwagi na uchybienie terminu do złożenia wniosku.

Organ wyjaśnił, że wniosek pełnomocnika o zwrot należności wpłynął

[...] lutego 2009 r. W tej dacie obowiązującymi przepisami prawa, na podstawie których organy celne orzekają o zwrocie należności celnych jest Wspólnotowy Kodeks Celny (dalej WKC) i wymienione przez pełnomocnika strony we wniosku pozostałe przepisy nie mają zastosowania. Zgodnie z regulacjami zawartymi w WKC zwrot należności celnych może zostać dokonany wyłącznie w przypadku zaistnienia przesłanek

i spełnienia warunków w nich wymienionych. Organ wskazał na treść art. 236 ust. 1 WKC, zgodnie z którym należności celne przywozowe lub wywozowe podlegają zwrotowi wówczas, gdy okaże się, że w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub została zaksięgowana niezgodnie z art. 220 ust. 2. Zdaniem organu należności takie podlegają umorzeniu, gdy w chwili zaksięgowania ich kwota nie była prawnie należna lub, że kwota została zaksięgowana niezgodnie z art. 220 ust. 2. Nie podlegają zaś zwrotowi ani umorzeniu, gdy fakty, które doprowadziły do zapłacenia lub zaksięgowania kwoty prawnie nienależnej, są wynikiem świadomego działania osoby zainteresowanej. Naczelnik Urzędu Celnego podkreślił, że zgodnie z art. 236 ust. 2 WKC należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane po złożeniu wniosku przed upływem trzech lat, licząc od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach. Wniosek taki należy złożyć we właściwym urzędzie celnym. Termin do jego złożenia może zostać przedłużony na wniosek strony. Organ odniósł się do wskazanego w uzasadnieniu wniosku wyroku ETS C-161/06 z dnia 11 grudnia 2007 r. Podkreślił, że w tym wyroku ETS orzekł m.in. w przedmiocie ograniczenia w czasie skutków niniejszego orzeczenia. Według Naczelnika Urzędu Celnego w [...] Trybunał w uzasadnieniu wyroku wyraźnie wskazał, że orzeczenie zapadłe w tej sprawie nie rodzi po stronie organów celnych państw członkowskich obowiązku weryfikacji tych decyzji, które stały się ostateczne przed wydaniem przedmiotowego wyroku. Wyrok ten wywiera bezpośredni skutek tylko w obszarze tych decyzji, które

w chwili wydania wyroku były przedmiotem skargi administracyjnej lub sądowej. Organ wywodził, że w takim stanie rzeczy obowiązek zwrotu pobranych należności może dotyczyć tylko tych aktów administracyjnych, które w chwili wydania wyroku ETS były przedmiotem odwołania lub skargi do sądu administracyjnego. Zdaniem organu

z materiału dowodowego wynika, iż w chwili wydania wyroku w stosunku do zgłoszenia celnego z [...] lipca 2004 r. nie toczyło się postępowanie odwoławcze i nie była wniesiona skarga do sądu administracyjnego. Dodatkowo wskazano, że do zgłoszenia celnego z dnia [...] lipca 2004 r. wydane zostały już dwie decyzje zwrotowe, na podstawie których Strona otrzymała zwrot należności celnych przywozowych. Powyższe decyzje są decyzjami ostatecznymi.

Ponadto organ wywodził, że wniosek o zwrot należności celnych mógłby być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia w trybie art. 236 ust. 1 WKC, pod warunkiem złożenia go w terminie określonym w art. 236 ust. 2 czyli przed upływem 3 lat licząc od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach. Termin do złożenia takiego wniosku upłynął w dniu [...] lipca 2007 r.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji lub jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie organowi pierwszej instancji sprawy do ponownego rozpatrzenia. Pełnomocnik strony złożył także wniosek o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia postępowania zażaleniowego oraz o uchylenie wymienionych w odwołaniu postanowień.

W odwołaniu podniesiono zarzut naruszenia art.2 i art.7 Konstytucji RP oraz rażące naruszenie art.236 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. jak również naruszenie art.72 § 1 w zw. z art.1 ust.1 i 3 Ordynacji podatkowej. Zdaniem strony organ naruszył również art. 90 ustawy z 19 marca 2004 r. Prawo celne. Podniesiono wreszcie zarzut naruszenia art.120, art.121 § 1 i 2, art..122, art.124, art.125 § 1, art.187 § 1 Ordynacji podatkowej. Ponadto strona zarzuciła decyzji naruszenia art.210 § 4 oraz art.200 Ordynacji podatkowej tudzież szereg błędów w ustaleniach faktycznych, przede wszystkim opartych na błędnej interpretacji orzeczenia ETS z dnia 11 grudnia 2007 r.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Dyrektor Izby Celnej w [...] podkreślił, że z chwilą przystąpienia Polski do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r. na mocy art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej, Polska zobowiązała się przestrzegać postanowień traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot, na zasadach określonych w tych traktatach. Dorobek prawny Wspólnoty został inkorporowany do krajowego porządku prawnego i stał się prawem obowiązującym na terytorium Polski. Dotyczy to także wspólnotowego prawa celnego. W opinii organu, zgodnie z przytoczonymi postanowieniami Aktu Przystąpienia, wspólnotowe przepisy prawa celnego stały się z dniem 1 maja 2004 r. źródłem prawa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Odrębną kwestią pozostawała kwestia języka, w którym powyższe przepisy powinny być publikowane. Organ powołał się na art.53 Traktatu o Unii Europejskiej, art.314 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 61 Aktu Przystąpienia. Z przepisów tych wynika, że języki państw członkowskich mają status języków autentycznych traktatów oraz że języki państw członkowskich są także językami urzędowymi. Natomiast z treści art. 58 Aktu Przystąpienia wynika, że teksty aktów instytucji oraz Europejskiego Banku Centralnego przyjętych przed przystąpieniem i sporządzone przez Radę, Komisję lub Europejski Bank Centralny w języku m.in. polskim są od dnia przystąpienia tekstami autentycznymi na tych samych warunkach, co teksty sporządzone w obecnych jedenastu językach. Organ stwierdził, że powinny one zostać opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE, jeśli teksty w obecnych językach były w ten sposób publikowane. Powołał się także na art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) zgodnie z którym rozporządzenie wspólnotowe ma zasięg ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane, co obligowało organy celne, by z dniem 1 maja 2004r. zaczęły stosować rozporządzenia wspólnotowe. Dyrektor Izby Celnej podniósł także, iż krajowe sądy administracyjne wydawały niejednolite orzeczenia, badając zgodność z prawem rozstrzygnięć organów celnych podjętych na podstawie prawa wspólnotowego. Jako przykład organ wskazał dwa wyroki sądów administracyjnych, z których pierwszy (sygn. akt SA/Bd 275/05) uchylił decyzje organów celnych, natomiast drugi (syg. akt I SA/Sz 451/06) oddalił skargę strony. W świetle wskazanych przepisów wspólnotowych organ uznał za uprawniony wniosek, że nie można uzależniać obowiązywania rozporządzeń Komisji (WE) na terytorium RP od ich ogłoszenia w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Dyrektor Izby Celnej zgodził się z organem pierwszej instancji, że przepisy rozporządzeń sporządzone w języku polskim są tekstem autentycznym od dnia przystąpienia, co przemawia za tym, by uważać, że obowiązują od dnia akcesji.

Odnosząc się do wyroku ETS z 11 grudnia 2007r w sprawie C-161/06 Dyrektor Izby Celnej uznał, że orzeczenie to stoi w zgodzie z rozstrzygnięciem wydanym przez organ pierwszej instancji. Zainteresowane państwa członkowskie nie mają na podstawie prawa wspólnotowego obowiązku zakwestionowania decyzji administracyjnych lub orzeczeń sądowych wydanych na podstawie wskazanych przepisów, jeżeli stały się one ostateczne na mocy obowiązujących przepisów krajowych. Zdaniem organu literalna interpretacja postanowień wyroku ETS prowadzi do konkluzji, że obowiązek zwrotu pobranych należności celnych może dotyczyć tylko aktów administracyjnych, które w chwili wydania wyroku były przedmiotem odwołania lub skargi do sądu administracyjnego. Z zebranego materiału dowodowego wynikało, iż w chwili wydania wyroku ETS w stosunku do przedmiotowego zgłoszenia celnego z dnia [...] lipca 2004 r. nie toczyło się postępowanie odwoławcze i nie była wniesiona skarga do sądu administracyjnego.

Organ nie zgodził się z zarzutem naruszenia art.2 i 7 Konstytucji poprzez prowadzenie postępowania wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, o nieretroakcyjności prawa, kwalifikacji świadczeń jako należności celnych przywozowych oraz z zarzutem rażącego naruszenia art.236 WKC. Niemożliwe było jego zdaniem zastosowanie w przedmiotowej sprawie art.72 § 1 w zw. z art.1 i art. 3 Ordynacji podatkowej. Wskazał, że zastosowanie przepisów podatkowych do spraw celnych jest możliwe tylko i wyłącznie w zakresie, w jakim przewiduje to ustawa z 19 marca 2004 r. Prawo celne. Przepisy art. 1, art. 3 oraz art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej nie mieszczą się w dyspozycji, art.73 ust.1 i art. 66 ust.1 Prawa celnego.

Organ wskazał, że pełnomocnik strony w piśmie z [...] maja 2009 r. pozostawił Naczelnikowi Urzędu Celnego możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 236 WKC. W związku z powyższym zarzuty proceduralne związane z przyjęciem przez organ trybu przewidzianego w tym przepisie są w opinii organu sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Dyrektor Izby Celnej powołał się na orzecznictwo ETS w sprawie należności prawnie nienależnych, wskazując w jakich sytuacjach można mówić o uiszczonych lub zaksięgowanych prawnie nienależnych należnościach. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie zachodzi ani jedna

z wymienionych w orzecznictwie ETS sytuacja, w której można by żądać zwrotu cła na podstawie art. .236 WKC. Raz jeszcze podkreślono, że powoływany przez stronę wyrok ETS z 11 grudnia 2007 r. zapadł w indywidualnej sprawie, w której stan faktyczny nie był tożsamy ani nawet równoznaczny z sytuacją, w jakiej znajdowała się w spornym okresie strona. Zdaniem organu Trybunał wskazał wyraźnie, iż orzeczenie zapadłe w tej konkretnej sprawie nie może rodzić po stronie organów celnych państw członkowskich obowiązku weryfikacji decyzji, które stały się ostateczne przed jego wydaniem. Organ podkreślił także, że strona nie wykazała żadnych nieprzewidzianych okoliczności lub losowych wypadków spowodowanych działaniem siły wyższej, co miałoby wpływ na niedochowanie trzyletniemu terminowi, o którym mowa w art. 236 WKC. Nie można za taką wyjątkową okoliczność uznać wydania orzeczenia ETS.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżąca zaskarżyła decyzję w całości domagając się jej o uchylenia wraz z decyzją organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji ponownie zarzucił naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji, art. 236 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego WKC. Jeśli jednak Sąd nie podzieliłby wskazanej powyżej argumentacji pełnomocnik zarzucił organowi błędne przyjęcie, że brak jest uzasadnionych przesłanek do przedłużenia terminu, błędne uznanie, że wniosek złożono z rażącym uchybieniem terminu i że przesłanki zwrotu świadczenia określone

w w/w przepisie nie zostały spełnione. Ponadto w skardze zawarto zarzut naruszenia art. 72 § 1 w zw. z art. 1 ust.1 i 3 oraz w zw. z art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej polegający na jego niezastosowaniu w stosunku do dokonanego nienależnego świadczenia. Pełnomocnik podniósł zarzut naruszenia art.127 i art.233 ust.1 i 2 w zw.

z art.210 i art.222 Ordynacji podatkowej przez naruszenie zasady dwuinstancyjności. Jego zdaniem organ ograniczył się do częściowej oceny zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji, bez ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy merytorycznie oraz odniesienia się do wszystkich argumentów. Podobnie jak w odwołaniu podniesiono zarzut naruszenia art.120, art.121 § 1 i 2, art.122, art.124 oraz art.187 § 1 Ordynacji podatkowej, powtarzając uzasadnienie zawarte w odwołaniu. Organowi zarzucono liczne błędy w ustaleniach faktycznych, głównie związane z przyjęciem trybu wynikającego z art.236 ust.1 WKC oraz nieprawidłową interpretacją orzeczenia ETS z dnia 11 grudnia 2007 r. Strona skarżąca ponownie wskazała, że jej zdaniem w okresie objętym przedmiotową decyzją nie obowiązywały w stosunku do obywateli polskich akty prawne UE nieopublikowane

w języku polskim, nakładające obowiązki. Warunkiem ich obowiązywania jest ogłoszenie w polskiej wersji Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej. Skarżący wskazał, że z dniem 1 maja 2004 r. w związku z przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny została uchylona. Fundamentalne znaczenie w opinii strony ma art. 254 ust. 2 TWE, z którego wynika iż warunkiem obowiązywania rozporządzenia jest jego opublikowanie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Jak podnosił pełnomocnik, ETS orzekł w wyroku z 11 grudnia 2007 r. w sprawie Skoma-Lux przeciwko Celni reditelstvi Olomouc C-161/06, że art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia do UE Rzeczypospolitej Polskiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej sprzeciwia się temu, by można było powoływać się na obowiązki zawarte w przepisach wspólnotowych, nieopublikowanych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku nowego państwa członkowskiego - jeżeli język ten jest językiem urzędowym Unii Europejskiej, wobec jednostki w tym państwie. Orzekając, że nie można powoływać się na przepisy wspólnotowe, które nie zostały opublikowane w języku państwa członkowskiego wobec jednostki w tym państwie, Trybunał dokonał wykładni prawa wspólnotowego w rozumieniu art. 234 TWE. Jak podnosiła strona w odwołaniu mające znaczenie dla przedmiotowej sprawy, rozporządzenia Rady (EWG) z 12 października 1992r. oraz z 3 maja 1988 r. zostały opublikowane w dniu 1 października 2004r. (rozdział 2 tom 4 Polskiego Wydania Specjalnego Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej). Z kolei rozporządzenie Komisji (EWG) z 2 lipca 1993r. zostało opublikowane 7 sierpnia 2004 r. (rozdział 2 tom 6 Polskiego Wydania Specjalnego Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej). Zdaniem strony skarżącej w okresie od 1 maja 2004 r. do 1 października 2004 r. nie istniała podstawa do poboru uiszczonych należności. Co do zarzutu naruszenia przepisów Konstytucji, pełnomocnik wskazał, że organy przy pobieraniu opłat na rzecz państwa powinny kierować się przepisami prawa, a nie działać bez podstawy prawnej. Powtórzony został także zawarty w odwołaniu zarzut naruszenia zasady nieretroakcji prawa. W opinii strony skarżącej organy nie działały na podstawie i w granicach prawa. Pełnomocnik wskazał dodatkowo na treść art.8 ust.2 Konstytucji, zgodnie z którym jej przepisy stosuje się bezpośrednio. Jego zdaniem w sytuacji tzw. luki prawnej można stosować bezpośrednio właśnie przepisy ustawy zasadniczej.

W uzasadnieniu skargi wskazano także na fakt bezzasadnego zastosowania

w niniejszej sprawie art. 236 WKC. Pełnomocnik w toku postępowania wskazał jedynie, że przepis ten może być stosowany odpowiednio, lecz nie może być stosowany wprost. Ma to związek z tym, że stosowanie przepisu odpowiednio wyłącza obowiązek zachowania terminu trzyletniego do złożenia wniosku o zwrot należności. Pełnomocnik podnosił, że wystarczającą przesłanką do zwrotu pobranych należności powinien być fakt ich nienależnego pobrania. Wskazał, że organ powinien w celu wypełnienia luki prawnej zastosować wskazane przepisy Ordynacji podatkowej, które stanowią lex generalis dla kwestii zwrotu świadczeń pobranych bez podstawy prawnej i z tego powodu powinny być stosowane. Zdaniem strony skarżącej organ drugiej instancji naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania, nie dokonując ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy merytorycznie. Nie odniósł się także do większości zarzutów strony, ograniczając się do stwierdzenia, że zarzuty zawarte

w odwołaniu nie znajdują uzasadnienia w sprawie. Dyrektor Izby Celnej bezzasadnie uznał, że nie jest związany sformułowanymi zarzutami strony skarżącej. Nie prowadził także postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Organ nie wyjaśnił stronie przesłanek swojej decyzji, opierając uzasadnienie jedynie na wyjaśnieniu treści art.236 WKC oraz powołanych przez stronę wyroków ETS. Zdaniem strony ustalenia organu są rażąco sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i dokonane z pełną ignorancją zasad prawnych oraz obowiązujących aktów normatywnych. Strona odniosła się także do licznych jej zdaniem błędów organu w ustaleniach faktycznych. Zdaniem strony organ nieprawidłowo zinterpretował wyrok ETS z dnia 11 grudnia 2007r., dokonując ustaleń sprzecznych z poglądem wyrażonym przez Trybunał. Jak podniósł pełnomocnik strony ETS wskazał bowiem, że z samego brzmienia art. 254 ust. 2 TWE wynika, że rozporządzenie może wywoływać skutki prawne wyłącznie, jeżeli zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE. Ponadto

z orzeczenia ETS jak wskazywała strona wynika, że zgodnie z art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia, w stosunku do państwa członkowskiego, którego język jest językiem urzędowym Unii, prawidłowa publikacja rozporządzenia wspólnotowego oznacza publikację aktu w tym samym języku w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Pełnomocnik strony skarżącej powołał się także na wyrok ETS z dnia

25 stycznia 1979 r. w sprawie 98/78 Racke. Wynika z niego jednoznacznie, że nie można powołać się wobec osób fizycznych i prawnych w państwie członkowskim na akt przyjęty przez instytucję wspólnotową, taki jak rozporządzenie w postępowaniu przed sądem krajowym, zanim osoby te nie będą mogły zapoznać się z nim poprzez prawidłową publikację w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji

z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Z istotnych dla sprawy a niespornych okoliczności stanu faktycznego wynika, iż na podstawie zgłoszenia celnego z dnia [...] lipca 2004r. uiszczone zostały przez skarżącą spółkę należności celne w kwocie [...] zł. Zgłoszenie celne zostało przyjęte i zarejestrowane a towar dopuszczony do obrotu na terytorium RP. Przedmiotowym wnioskiem Skarżąca wystąpiła o "zwrot należności z tytułu wprowadzenia towarów na obszar celny Wspólnoty" wywodząc, iż należności te pobrane zostały bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasad demokratycznego państwa prawnego oraz zasady działania organu państwa na podstawie upoważnienia zawartego w przepisach prawa.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż zastosowane przez organ celny przepisy prawa wspólnotowego tj. rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny oraz rozporządzenie Rady (EWG)

nr 1315/88 z dnia 03 maja 1998r. zmieniające rozporządzenie (EWG) nr 2658/87

w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej zostały opublikowane w dniu 01 października 2004r. Natomiast rozporządzenie (EWG) z dnia 02 lipca 1993r. nr 2454/93 ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 zostało opublikowane w dniu 07 sierpnia 2004r. Zdaniem strony oznacza to, iż do dnia 01 października 2004r. brak było przepisów stanowiących podstawę wykonania określonych obowiązków, w tym wyliczenia należności oraz podstawy do ich pobrania.

Organ rozpatrzył przedmiotowy wniosek w trybie art. 236 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (dalej WKC) i na podstawie ust. 2 art. 236 odmówił zwrotu należności celnych stwierdzając, iż wniosek złożono po upływie trzech lat, licząc od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach. Organ przyjął, iż "dniem powiadomienia dłużnika o należnościach celnych" jest dzień złożenia zgłoszenia celnego zatem wniosek o zwrot należności celnych powinien być złożony najpóźniej do dnia [...] lipca 2007 r.

W skardze Spółka podkreśliła, że brak jest podstaw do stosowania w sprawie

art. 236 WKC bowiem wpłacone przez stronę środki nie stanowiły należności celnych przywozowych ponieważ w chwili ich uiszczania nie istniała podstawa prawna do ich poboru. Niemniej strona podniosła, iż przepis ten może być stosowany odpowiednio, co jednak oznacza wyłączenie obowiązku zachowania terminu trzyletniego do złożenia wniosku o zwrot.

Reasumując stanowiska prezentowane przez strony wskazać należy, iż spór

w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii dopuszczalności stosowania do towarów objętych zgłoszeniem celnym dokonanym po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej postanowień Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz Wspólnej Taryfy Celnej , których publikacja w języku polskim nastąpiła dopiero w dniu 01 października 2004r.

Na wstępie należy podkreślić, że "Wejście do Unii powoduje, że jej system prawny staje się systemem własnym przystępującego. /.../ W wyniku przystąpienia na terytorium przystępującego Państwa powstaje porządek, obejmujący dotychczasowy system prawa narodowego oraz całe acquis communautaire." (Ewa Łętowska glosa do orzeczenia NSA z 21 października 2004 r., sygn. akt FSK 571/04, OSP 2005/5/71). Od daty przystąpienia Polski do Wspólnoty oba porządki prawne funkcjonują na jej terytorium, jako państwa członkowskiego, wspólnie i jednocześnie, przy czym wspólnotowa część porządku prawnego podlega własnym regułom interpretacji

i kontroli zastrzeżonej tylko dla organów wspólnotowych. Zatem, ponieważ problem dotyczy stosowania prawa wspólnotowego - rozporządzenia Komisji (WE), w prawie wspólnotowym należy szukać jego rozwiązania (por. wyrok naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008r. w sprawie sygn. akt I GSK 964/07).

Szczegółowe warunki przystąpienia uregulowane są w Traktacie o przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, jako "Akt dotyczący warunków przystąpienia", którego uregulowania należą do prawa pierwotnego. Zgodnie z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia, od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia; postanowienia te są stosowane w nowych Państw Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych traktatach i w niniejszym Akcie.

Takim aktem są rozporządzenia nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r oraz nr 1315/88 z dnia 03 maja 1988r. jak również nr 2454/93 z dnia 02 lipca 1993r.

Zgodnie z art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia teksty aktów instytucji oraz Europejskiego Banku Centralnego przyjętych przed przystąpieniem

i sporządzone przez Radę Komisji i Europejski Bank Centralny m.in. w języku polskim są od dnia przystąpienia tekstami autentycznymi, na tych samych warunkach, co teksty sporządzone w obecnych 11 językach. Art. 58 zdanie 2 stanowi, że teksty te zostaną opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jeżeli teksty w obecnych językach były tam publikowane. Jak wynika z powołanego przepisu, teksty aktów instytucji Wspólnoty przyjętych przed przystąpieniem Polski do Wspólnoty powinny zostać sporządzone także w języku polskim i opublikowane po polsku w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a tak sporządzone i opublikowane mają walor autentyczności.

Zgodnie z art. 254 ust. 2 TWE Rozporządzenia Rady i Komisji /.../, które są skierowane do wszystkich Państw Członkowskich są publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Wchodzą w życie z dniem w nich określonym lub w jego braku dwudziestego dnia po ich publikacji.

W art. 22 Aktu Przystąpienia wskazano, iż środki wymienione w załączniku IV do niniejszego aktu stosuje się zgodnie z warunkami określonymi w tym załączniku.

W części V (Unia Celna) załącznika IV do Aktu wskazano, iż przepisy Wspólnotowego Kodeksu celnego (rozp. Rady EWG nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny) stosuje się do nowych państw członkowskich z zastrzeżeniem postanowień szczególnych.

Zgodnie z Ogłoszeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004 r. (M.P. nr 20 z 2004 r., poz.359) Dzienniki Urzędowe Unii Europejskiej w polskiej wersji językowej będą dostępne w sprzedaży i nieodpłatnie do wglądu w Regionalnych Centrach Informacji Europejskiej. Jak wynika z Ogłoszenia, będącego legalną informacją skierowaną do obywateli i organów Państwa, polskie teksty prawa wspólnotowego powinny być dostępne i to także nieodpłatnie dla wszystkich zainteresowanych.

Na tle takiego stanu faktycznego sądy administracyjne stwierdzały, iż trudna do zaakceptowania jest teza, że akt prawa wspólnotowego regulujący wprost uprawnienia i obowiązki obywateli polskich, co do wysokości należnego cła, posiada wobec nich moc wiążącą i może być stosowany mimo, że nie jest opublikowany w prawem przewidziany sposób w ich języku narodowym i nie jest dostępny zgodnie z informacją zawartą w Ogłoszeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004 r. w Regionalnych Centrach Informacji Europejskiej (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 20 lipca 2005r. sygn. akt I SA/Bd 275/05, wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2008r. sygn. akt I GSK 964/07).

Nie ma jednak racji skarżąca żądając oceny tej sytuacji w oparciu o regulacje prawa krajowego-wewnętrznego. Chodzi bowiem o interpretację prawa wspólnotowego, będącego częścią obowiązującego w Polsce porządku prawnego i o rozwiązanie problemu prawnego powstałego na tle stosowania tego prawa.

Po 01 maja 2004 r. na porządek prawny w Polsce składają się dotychczasowy system prawa narodowego oraz szeroko rozumiane prawo wspólnotowe. Prawo wspólnotowe, które poprzez akcesję stało się częścią prawa krajowego, nie podlega jednak tym samym zasadom interpretacji i kontroli, co krajowa część porządku prawnego. Prawo wspólnotowe, traktaty założycielskie i akty prawne oparte na traktatach są stosowane zgodnie z treścią traktatów i warunkami Aktu dotyczącego warunków przystąpienia oraz zgodnie z zasadami stosowania prawa wspólnotowego tj. zasadą bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności. Ich stosowanie

i interpretacja nie opiera się na przepisach prawa krajowego, bowiem wspólnotowy porządek prawny zawiera własne, wspólne uregulowania wiążące we wszystkich państwach Wspólnoty. Stąd żądanie oceny prawa wspólnotowego wedle przepisów Konstytucji RP nie jest uzasadnione.

Po dacie akcesji sądownictwo krajowe stało się sądownictwem wspólnotowym

w tym znaczeniu, że sądy krajowe stosują prawo wspólnotowe. Prawo to stosowane jest zatem w sposób zdecentralizowany w państwach członkowskich. Dla zapewnienia jednolitości interpretacji i stosowania prawa wspólnotowego w państwach Unii, interpretacja prawa wspólnotowego i jego wykładnia, zgodnie z art. 220 TWE zastrzeżona jest dla Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Pierwszej Instancji, które

w zakresie swojej właściwości czuwają nad poszanowaniem prawa w wykładni

i stosowaniu Traktatu. Instytucją, która umożliwia sądom krajowym uzyskanie takiej legalnej wiążącej wykładni prawa wspólnotowego, jest instytucja pytań prejudycjalnych.

Zgodnie z art. 234 TWE Sąd każdego z państw członkowskich, który poweźmie wątpliwość, co do wykładni Traktatu oraz ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje Wspólnoty i Europejski Bank Centralny może zwrócić się z pytaniem prejudycjalnym do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Jest to zasadniczy mechanizm współpracy prawnej między sądami krajowymi, a Trybunałem Sprawiedliwości (por. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 grudnia

2006 r. P 37/05, OTK-A 2006/11/177). Tak więc z mocy powołanego przepisu prawa pierwotnego wykładnia prawa Wspólnoty należy do Trybunału Sprawiedliwości.

Jak wyjaśnił Europejski Trybunał Sprawiedliwości w pkt 12 noty informacyjnej dotyczącej składania przez sądy krajowe wniosków o wydanie orzeczeń w trybie prejudycjalnym (2005/C143/01), sąd krajowy, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, jest co do zasady zobowiązany skierować do Trybunału pytanie prejudycjalne, chyba że Trybunał orzekał już w tej kwestii,

a jakikolwiek nowy kontekst nie rodzi poważnych wątpliwości co do możliwości stosowania jego wcześniejszego orzecznictwa.

W tym miejscu wskazać należy, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości odpowiadając na pytanie wniesione w trybie art. 234 TWE przez Krajsky soud v Ostrave (Republika Czeska) wypowiedział się w kwestii możliwości powoływania się na przepisy wspólnotowe nie przetłumaczone na język państwa członkowskiego, przy czym chodziło o rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 2003 r., które po przystąpieniu Republiki Czeskiej do Wspólnoty, w chwili popełnienia spornych czynów nie zostało jeszcze opublikowane w języku czeskim.

W pkt 51 orzeczenia z dnia 11 grudnia 2007 r. w sprawie C-161/06 Skoma Lux przeciwko Celni reditelstvi Olomouc (Dz. Urz. WE C Nr 51, str. 13 z dnia 23 lutego 2008r.) Europejski Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że "art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia sprzeciwia się, aby obowiązki zawarte w przepisach wspólnotowych, które nie zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku nowego państwa członkowskiego, jeżeli język ten jest językiem urzędowym Unii, mogły zostać nałożone na jednostki w tym państwie, nawet jeżeli mogły one zapoznać się z tymi uregulowaniami przy użyciu innych środków." Europejski Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił także (pkt 61), że orzekając o niemożności powoływania się na rozporządzenie wspólnotowe nie opublikowane w języku państwa członkowskiego wobec jednostek w tym państwie członkowskim Europejski Trybunał Sprawiedliwości dokonuje wykładni prawa wspólnotowego w rozumieniu art. 234 TWE. Wskazać należy, że jednoznaczna i dokładna odpowiedź w przedmiocie wykładni prawa wspólnotowego w praktyce determinuje treść orzeczenia sądu krajowego w danej sprawie, a także mimo braku wyraźnego uregulowania tej kwestii, faktycznie ma moc powszechnie obowiązującą, zważywszy, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości dba

o jednolitość orzecznictwa i często odwołuje się do swoich wcześniejszych orzeczeń.

Mając na względzie powyższe zauważyć należy, że powołane orzeczenie zawiera wykładnię art. 2 i art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia w związku z art. 254 ust. 2 zdanie 1 TWE, a rozważania w nim zawarte znajdują pełne zastosowanie do kwestii będącej przedmiotem sprawy niniejszej.

W tym stanie rzeczy w ocenie tut. Sądu prawidłowa wykładnia art. 2 i art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia w związku z art. 254 ust.2 zdanie 1 TWE nie pozwala na przyjęcie, że rozporządzenia nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r oraz nr 1315/88 z dnia 03 maja 1988r. jak również nr 2454/93 mogło znaleźć zastosowanie do zgłoszenia celnego dokonanego dnia 01 czerwca 2004 r. jeżeli rozporządzenia te nie były opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

W orzecznictwie tut. Sądu jak również Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, że przesłanką możliwości powoływania się wobec jednostek na prawo wspólnotowe jest jego prawidłowa publikacja w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, zaś elektroniczne wersje tłumaczeń nie gwarantują w dostatecznym stopniu pewności prawa i równości obywateli Unii. Pogląd ten Sąd w obecnym składzie w całości popiera. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której obywatele jednych krajów Unii są zobowiązani do przestrzegania prawa, z którym mogą zapoznać się

w swoim języku ojczystym w powszechnie dostępnych przewidzianych prawem organach publikacji, a obywatele innych (nowych) krajów są zawiązani przepisami prawa, z którymi w taki sposób nie mogą się zapoznać.

Z powyższego wynika zatem, iż od dnia opublikowania wskazanych powyżej rozporządzeń w szczególności ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny tj. od dnia 01 października 2004 r. mają one moc obowiązująca na terytorium RP. Konsekwencją takiego stanowiska, jest uznanie, iż organ prawidłowo rozpatrzył złożony przez stronę Skarżącą wniosek w trybie art. 236 WKC. Sąd akceptuje stanowisko prezentowane przez organ celny, iż Spółka sama wskazywała taki tryb rozstrzygnięcia bowiem

w piśmie z [...] maja 2009r pełnomocnik strony stwierdził, iż ;"...wniosek z dnia

[...] lutego 2009 roku o zwrot opłat pobranych z tytułu wprowadzenia towaru na obszar Wspólnoty organ winien rozpatrywać w kontekście przepisu art. 2, art. 7 Konstytucji RP z dnia 02 kwietnia 1997r. oraz przepisu 72 par. 1 w zw. z art. 1 ust.1 i 3 ustawy Ordynacja podatkowa.(...) Ewentualnie w przypadku, gdyby organ uznał, iż wskazane powyżej przepisy nie mają w przedmiotowej sprawie zastosowania na podstawie odpowiednio stosowanego przepisu art. 236 WKC".

W ocenie Sądu organ błędnie jednak przyjął, iż "dniem powiadomienia dłużnika o należnościach celnych", o którym stanowi art. 236 ust. 2 WKC jest dzień dokonania zgłoszenia celnego. Za dzień ten bowiem należało przyjąć dzień 01 października 2004r. tj. dzień w którym wszedł w życie na terytorium RP Wspólnotowy Kodeks Celny. Wobec powyższego termin na złożenie wniosku o zwrot należności celnych upłynął

z dniem 01 października 2007r. Strona złożyła wniosek w dniu [...] lutego 2009r. Błędne określenie początku biegu terminu do złożenia wniosku nie miało więc wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, iż Spółka nie wskazała żadnych nieprzewidzianych okoliczności lub losowych wypadków spowodowanych działaniem siły wyższej, które przyczyniły się do uchybienia terminowi do złożenia wniosku o zwrot uiszczonego cła.

Końcowo należałoby wskazać, iż zasadne jest również stanowisko organu celnego w kwestii braku podstaw do dokonania przez organ celny zwrotu uiszczonych należności celnych. W tym miejscu należy ponownie odwołać się do wyroku ETS-u

z dnia 11 grudnia 2007r. W pkt 59 wskazanego orzeczenia Trybunał podniósł, iż okoliczność , że nie można powołać się na rozporządzenie wobec jednostek w państwie członkowskim, w języku którego nie zostało ono opublikowane, nie wpływa w żaden sposób na fakt, że stanowiąc część dorobku wspólnotowego, przepisy tego rozporządzenia wiążą zainteresowane państwo członkowskie od dnia przystąpienia.

W dalszej części Trybunał orzekł w przedmiocie ograniczenia w czasie skutków niniejszego wyroku. ETS przypomniał, iż na podstawie art. 231 TWE Trybunał orzekając o nieważności rozporządzenia może, jeśli uzna to za niezbędne, wskazać jakie skutki rozporządzenia, o którego nieważności orzekł powinny być uważane za ostateczne. Wynika z tego , że nawet jeśli akt jest sprzeczny z prawem i jest uznany za akt, który nigdy nie istniał Trybunał może na mocy wyraźnego przepisu traktatu (TWE) zadecydować, że będzie wywoływał zgodnie z prawem niektóre skutki prawne. Wskazane wymogi pewności prawa nakazują, że ma być tak również w przypadku decyzji krajowych przyjętych na podstawie przepisów prawa wspólnotowego, na które nie można się powołać na terytorium niektórych państw członkowskich z uwagi na brak prawidłowej publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku urzędowym zainteresowanych państw, z wyjątkiem decyzji, które były przedmiotem skargi administracyjnej lub sądowej w dniu niniejszego wyroku. Zainteresowane państwa członkowskie nie mają na podstawie prawa wspólnotowego obowiązku zakwestionowania decyzji administracyjnych lub orzeczeń sądowych wydanych na podstawie takich przepisów, jeżeli stały się one ostateczne na mocy obowiązujących przepisów krajowych (pkt 69,70, 71,72 orzeczenia ETS-u).

Zdaniem Sądu mając na uwadze przytoczone wyżej stanowisko Trybunału, obowiązek zwrotu pobranych należności celnych może dotyczyć tylko aktów administracyjnych, które w chwili wydania wyroku przez ETS były przedmiotem odwołania lub skargi do sądu administracyjnego. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych w stosunku do zgłoszenia celnego [...]

z dnia [...] lipca 2004 r., w chwili wydania orzeczenia Trybunału nie toczyło się postępowanie odwoławcze ani postępowanie przed sądem administracyjnym. Podkreślić jednocześnie należy, iż w rozpatrywanej sprawie nie została wydana żadna decyzja administracyjna (w przedmiocie wysokości należności celnych) albowiem dopuszczenie towarów do wolnego obrotu nastąpiło z inicjatywy strony poprzez złożenie zgłoszenia celnego na dokumencie SAD a więc w drodze "samooclenia".

Sąd nie stwierdził również naruszenia art. 72 § 1 w zw. Z art. 1 ust. 1 i 3 oraz

w zw. Z art. 2 par 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Jak bowiem zasadnie wskazał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji mając na uwadze treść art. 73 ust. 1 i art. 66 ust. 1 Prawa Celnego wskazane przepisy Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania w postępowaniu celnym.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 127 i art. 233 ust. 1 i 2 w zw.

z art. 210 i 222 Ordynacji. Sprawa została rozstrzygnięta przez dwie instancje, które

w prawidłowy sposób prowadziły postępowanie, dokładnie analizując składane przez stronę wnioski, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji. Podkreślić należy, że decyzje wskazują ustalony przez organy stan faktyczny, podstawę prawną przyjętego rozstrzygnięcia oraz wyjaśniają przesłanki, którymi organ kierował się przy orzekaniu.

W ocenie Sądu bezpodstawny jest także zarzut naruszenia art. 120, art. 121 § 1

i 2, art. 122. art. 124 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji. Wydając zaskarżoną decyzję organ uwzględnił wszystkie okoliczności sprawy, powołał obowiązujące podstawy prawne, wyczerpująco i przekonywująco wyjaśnił swoje stanowisko oraz odpowiedział na wszystkie zarzuty strony.

Mając powyższe na uwadze Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.