Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 553/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 50, art. 51
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi R. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 maja 2017 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego R. G. kwotę 1200 (jeden tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 5 maja 2017 r. nałożono na R. G. w celu doprowadzenia budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na terenie działki nr [..] w P. gm. Ż. do stanu zgodnego z prawem obowiązek wykonania następujących robót budowlanych:

1. naprawy i udrożnienienia drenażu opaskowego wraz z udrożnieniem odpływu z tego drenażu do studzienek usytuowanych wokół budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie działki nr [..] w P. gm. Ż. Odsłonięte fundamenty i mur należało oczyścić i naprawić uszkodzenia w izolacji pionowej;

2. rozbiórki posadzki w całym budynku, a następnie dokonania właściwego zagęszczenia gruntu i "wylania" nowej posadzki betonowej wraz z izolacją przeciwwilgociową oraz cieplną. Ponadto należało sprawdzić i ewentualnie naprawić poprowadzoną w gruncie instalację kanalizacji sanitarnej;

3. wymiany drewnianych słupków konstrukcyjnych podtrzymujących więźbę dachową o odpowiednim przekroju, zgodnie z dokumentacją;

4. uzupełnienia wełny mineralnej i folii w stropie nad parterem oraz uzupełnienia płyty podłogowej na strychu;

5. wyprowadzenia ponad dach odpowietrzenia pionów kanalizacyjnych.

Powyższe prace należało wykonać zgodnie ze sztuką budowlaną, w odpowiedniej kolejności, pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane, z wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu i ogólnego bądź jednostkowego stosowania w budownictwie w terminie do dnia 25 września 2017 r.

Decyzją z 30 czerwca 2017 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, rozpoznając odwołanie R. G., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i w tej części wyznaczył termin do dnia 30 listopada 2017 r. W pozostałej części organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzją Starosty z 17 marca 2008 r., nr [.], udzielono L. G.pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na realizacji czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz ze zbiornikami na ścieki, zlokalizowanych na działkach [..]-[..] w miejscowości P., gmina Ż. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ostateczną decyzją z 13 lipca 2010 r. udzielił pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego (zlokalizowanego obecnie na działce nr [..], która powstała w wyniku wtórnego podziału działki nr [..]) (I etap budowy), pozwolenie to dotyczyło budynku wykonanego jako pierwszy z czterech budynków objętych decyzją Starosty z 17 marca 2008 r..

Organy ustaliły, że przedmiotowy budynek jest obiektem parterowym ze strychem, niepodpiwniczonym, konstrukcji murowanej z drewnianym stropem i drewnianą konstrukcją dachową.

Właścicielami budynku są Z. i W. S., którzy nabyli go od R. G., spadkobiercy L. G., i na wniosek których Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął dnia 13 grudnia 2013 r. postępowanie administracyjne w sprawie przedmiotowego budynku.

Podczas oględzin przeprowadzonych przez PINB w dniu 6 lutego 2014 r. stwierdzono, że przedmiotowy budynek znajduje się w niewłaściwym stanie technicznym (stwierdzono m.in., że: "na posadzkach betonowych widoczne jest ich osiadanie względem ścian budynku (...) zaobserwowano rysy pomiędzy ścianami działowymi a ścianami nośnymi zewnętrznymi oraz w narożach pomiędzy ścianą a sufitem (...) w miejscach dokonanych odkrywek stwierdzono, że zasypka żwirowa nie została prawidłowo zagęszczona").

W związku z tymi ustaleniami organ I instancji przeprowadził w trybie art. 51 Prawa budowlanego z 1994 r. postępowanie administracyjne mające na celu doprowadzenie zaistniałej sytuacji do stanu zgodności z prawem.

Po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 18 września 2015 r. nałożył na R. G., w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, obowiązek wykonania, w terminie do 16 listopada 2015 r., określonych robót budowlanych polegających na udrożnieniu drenażu usytuowanego wokół budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na terenie działki nr [..] w miejscowości P., gmina Ż. w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając odwołanie Z. i W.S. decyzją z 25 maja 2016 r. uchylił decyzję organu I instancji z 18 września 2015 r. i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego winien rozważyć, czy z uwagi na okoliczności sprawy w przedmiotowym przypadku nie zachodzi przesłanka do wznowienia na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję) postępowania zakończonego ostateczną decyzją o pozwoleniu na użytkowanie z 13 lipca 2010 r.

Organ I instancji w oparciu o art. 147, art. 149 §1 i 2, art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - postanowieniem z 25 października 2016 r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku. Następnie decyzją z 22 listopada 2016 r., wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 i § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., PINB odmówił uchylenia ostatecznej decyzji organu I instancji z 13 lipca 2010 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na terenie działki nr [..] (przed podziałem działka nr [..]) w m. P., gm. Ż. (I etap budowy) oraz stwierdził wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa, jednakże z uwagi na okoliczności wynikające z art. 146 k.p.a. stwierdził brak możliwości jej uchylenia.

WINB w postępowaniu odwoławczym decyzją z 10 marca 2017 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję PINB i stwierdził wydanie decyzji PINB z 13 lipca 2010 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na terenie działki nr [..] (przed podziałem działka nr [..]) w m. P., gm. Ż. (I etap budowy) z naruszeniem prawa, jednakże z uwagi na okoliczności wynikające z art. 146 k.p.a. stwierdził brak możliwości uchylenia powyższej decyzji.

W dalszym toku sprawy organ I instancji po przeprowadzeniu w dniu 10 listopada 2016 r. dodatkowych oględzin, mając na uwadze złożoną w sprawie dokumentację (ekspertyzę i opinię techniczną), w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, decyzją z 5 maja 2017 r. nałożył na R. G. jako inwestora obowiązek wykonania w wyznaczonym terminie określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych w przedmiotowym budynku jednorodzinnym do stanu zgodnego z prawem.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że dodatkowe oględziny potwierdziły nieodpowiedni stan niektórych elementów przedmiotowego budynku lub brak określonych w nim elementów, co potwierdza ustalenia zawarte w zebranej dokumentacji technicznej sprawy. Uzasadnia to nałożenie na inwestora obowiązku wykonania określonych w decyzji robót w trybie art. 51 Prawa budowlanego z 1994 r.

Decyzję tę zakwestionował R. G. wskazując, że wykonał już wszelkie prace naprawcze wynikające z kolejnych ekspertyz, czego potwierdzeniem jest protokół oględzin z 27 kwietnia 2017 r.

Organ odwoławczy po zrelacjonowaniu stanu faktycznego i omówieniu sporządzonych w sprawie ekspertyz co do stanu technicznego budynku wskazał, że art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego daje podstawę do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Wskazał, że przepis ten ma również zastosowanie do robót ukończonych (art. 51 ust. 7 ustawy). Nałożony zaskarżoną decyzją obowiązek wykonania wymienionych w tej decyzji robót spowoduje doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych zrealizowanych w omawianym budynku na podstawie decyzji pozwolenia na budowę z 17 marca 2008 r. Wykonanie nałożonych w decyzji robót ma na celu spełnienie wymagań określonych w przepisach ustawy Prawo budowlane z 1994 r. oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Zakres robót i czynności naprawczych został określony przez PINB na podstawie ustaleń zawartych w opinii technicznej J. W., przedłożonej przez stronę w trakcie postępowania, sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie przygotowanie zawodowe. Wbrew zarzutom zawartym w odwołaniu, wynik przedłożonej przez właścicieli budynku opinii technicznej mgr inż. J. W. organ I instancji uznał za miarodajny i wiarygodny, potwierdzony stanem stwierdzonym przez PINB w terenie podczas dodatkowych oględzin w dniu 10 listopada 2016 r. , czego nie zawierała ekspertyza autorstwa mgr inż. arch. S. J. przedłożona przez skarżącego, która po analizie organu I instancji okazała niewystarczająca dla wyjaśnienia sprawy.

Zasadne było w ocenie organu odwoławczego nałożenie na inwestora przez PINB na podstawie powyższej dokumentacji obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego do stanu zgodnego z prawem w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Właściwe było również nałożenie tych obowiązków na R. G. Organ odwoławczy nie dostrzegł w tym zakresie naruszeń obowiązującego prawa. Natomiast rozstrzyganie ewentualnych sporów związanych z wykonaniem robót budowlanych, w tym również sporów dotyczących odszkodowań za ewentualne straty, jakie wynikły na skutek wykonania tych robót na poprzednim etapie sprawy (w 2009 r.) jak wnosi skarżący, możliwe jest na drodze powództwa cywilnego przed sądami powszechnymi. Celem przepisów art. 50 i 51 Prawa budowlanego, mających zastosowanie w omawianej sprawie, jest bowiem doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem robót wykonanych z naruszeniem prawa, jednakże w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego (odnośnie poruszonych przez skarżącego kwestii punktów 4 i 5 decyzji PINB - reklamacji i rękojmi które już wygasły).

W tym aspekcie organ odwoławczy wskazał - nie negując stwierdzeń zawartych w odwołaniu skarżącego, iż wykonywał on już pewne naprawy i wymiany elementów omawianego budynku w 2009 r. (dotyczy punktów 1, 2 i 3 decyzji PINB) - że PINB na dodatkowych oględzinach jednoznacznie wykazał, iż elementy te (drenaż, posadzki, słupy izolacja stropu nad parterem, odpowietrzenie kanalizacji) są nieprawidłowo wykonane i wymagają niewątpliwie kolejnych robót budowlanych, aby doprowadzić wykonane dotychczas roboty do stanu zgodnego z prawem.

Z uwagi na upływ części terminu przewidzianego w zaskarżonej decyzji do wykonania nałożonego obowiązku organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i w tej części wyznaczył nowy termin do dnia 30 listopada 2017 r., natomiast w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Skargę na powyższą decyzje wniósł R.G. zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, wskazując na 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez nałożenie na skarżącego obowiązku wykonania robót budowlanych w zakresie wskazanym w decyzji PINB z 5 maja 2017 r., utrzymanej w mocy decyzją WINB z 30 czerwca 2017 r. pomimo, że postępowanie przed organem administracyjnym I i II instancji nie wykazało, że wykonane uprzednio przez skarżącego roboty budowlane w tym zakresie nie spełniają wymogów przewidzianych prawem;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, wskazując:

a) naruszenie art. 80 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez przekroczenie przez organy I i II instancji zasady swobodnej oceny dowodów poprzez nadanie opiniom prywatnym sporządzonym na zlecenie strony postępowania waloru dowodowego większego niż opinii biegłego powołanego przez organ administracyjny;

b) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. poprzez błędy w ustaleniu stanu faktycznego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności nieustalenie wpływu zmiany stanu wód gruntowych i utworzenie bez odpowiedniego pozwolenia stawu na terenie sąsiednim, na którym znajduje się budynek oraz nieustalenie wpływu upływu czasu i niewłaściwej eksploatacji budynku przez jego właścicieli i ich zaniedbań w jego konserwacji na aktualny stan techniczny budynku;

c) art. 85 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie w sprawie oględzin poprzez brak udziału biegłych w tej czynności, pomimo tego, że ustalenia dokonane w trakcie oględzin wymagały wiadomości specjalnych.

Skarżący wniósł o uchyleniu obu wydanych w sprawie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania na jego rzecz.

W uzasadnieniu skargi zakwestionował oparcie się przez organy na ustaleniach opinii sporządzonej przez właścicieli budynku, a pominiecie wniosków zawartych w ekspertyzie technicznej sporządzonej na zlecenie organu, zwłaszcza, że opinia ta nie potwierdza wadliwego wykonania budynku. Z materiału dowodowego zebranego w toku postępowania, zdaniem skarżącego, nie można wyciągnąć wniosku o wadliwym wykonaniu przez skarżącego robót budowlanych w sposób nie spełniający wymogów prawa w takim zakresie jak ustalił to organ I instancji w decyzji z 5 maja 2017 r. i zaakceptował organ II instancji w decyzji z 30 czerwca 2017 r. Tymczasem celem postępowania prowadzonego w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem przy uprzednim wyjaśnieniu legalności (zgodności z przepisami) i jakości wykonywanych robót, w szczególności w kontekście zgodności z warunkami technicznymi.

Skarżący zwrócił uwagę, że budynek od zakończenia budowy i uzyskania pozwolenia na użytkowanie nie jest prawidłowo eksploatowany. Od 7 lat nie jest zamieszkały, nie jest ogrzewany zimą, ani latem wietrzony. Najprawdopodobniej właściciele nie spuszczają na zimę wody z instalacji grzewczej i sanitarnej, co w przypadku temperatur ujemnych powoduje rozsadzenie rur, prowadzące następnie do zalań, w tym zwłaszcza do gruntu. Zaistnienie takich faktów rzutuje na stan budynku i powinno być przez organ sprawdzone i zbadane, czy nieprawidłowa eksploatacja budynku przez właścicieli i narażenie go na niszczenie, które ma miejsce od 7 lat może mieć wpływ, a jeżeli tak, to jaki ma wpływ, na stan techniczny budynku. Aktualny stan budynku, o który właściciele nie dbają od wielu lat i nie użytkują go zgodnie z przeznaczeniem i wymogami technicznymi, jest w dużej mierze wynikiem jego postępującego samoistnego pogarszania i niszczenia, a nie wad w procesie budowy, jaka zakończyła się w 2010 r. wydaniem pozytywnej decyzji o pozwoleniu na jego użytkowanie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentacje i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca obarczone są wadami uzasadniającymi ich uchylenie, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Zaznaczyć przy tym należy, że na mocy art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 30 czerwca 2017 r., utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 5 maja 2017 r. nakazującą R. G. wykonanie określonych robót budowlanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym usytuowanym na terenie działki nr [..] w P. gm. Ż. celem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowią przepisy art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym.

Jak wynika z treści rozstrzygnięcia i uzasadnienia zaskarżonych decyzji organ nadzoru budowlanego dnia 13 grudnia 2013 r. wszczął postępowanie naprawcze w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego w stosunku do przedmiotowego budynku wskutek pism składanych przez właścicieli budynku Z.i W. S.

Przepis art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym dla postepowań niezakończonych decyzją ostateczną do dnia 27 czerwca 2015 r., (art. 6 ustawy z dnia 28 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2015 r., poz. 443) stanowi, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub

4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach.

Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że wstrzymanie robót nie jest konieczną przesłanką do zastosowania przepisu art. 51 Prawa budowlanego, ponieważ przewidziane w nim postępowanie dotyczyć może także zakończonych robót budowlanych. Przepis ten wymienia rodzaje rozstrzygnięć kończących postępowanie naprawcze, w tym decyzję o nałożeniu obowiązków i sprawdzeniu ich wykonania, decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

Co jest istotne dla niniejszej sprawy, przepis art. 51 Prawa budowlanego ma zastosowanie wyłącznie do robót budowlanych wykonywanych w sposób wskazany w przepisie art. 50 tej ustawy. Są to roboty wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach.

Wszczęcie postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanego winno być zatem poprzedzone ustaleniem przesłanek do jego zastosowania, wynikających z art. 50 tego Prawa.

Jak wynika z ustaleń organów nadzoru budowlanego i akt sprawy budynek będący przedmiotem postępowania został wybudowany i uzyskał pozwolenie na użytkowanie decyzją z 13 lipca 2010 r. Kwestia postępowania nadzwyczajnego prowadzonego co do tej decyzji nie ma w sprawie znaczenia, Sąd aprobuje bowiem stanowisko organów, że nawet uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie nie wyklucza możliwości prowadzenia postępowania naprawczego.

Jednakże analiza akt sprawy nie pozwala na uznanie, że orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego prawidłowo zbadały, czy w przedmiotowej sprawie istniały podstawy do prowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby wybudowany budynek został wykonany w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków pozwolenia na budowę lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji stwierdzono bowiem, że "stan techniczny budynku ocenia się jako stabilny, nie stwarzający zagrożenia bezpieczeństwa".

Organy nadzoru budowlanego stwierdziły zły stan techniczny obiektu wskazujący na konieczność wykonania określonych prac celem umożliwienia jego użytkowania. Wadliwy stan techniczny budynku nie jest natomiast przesłanką wszczęcia postępowania art. 50 i 51, a w trybie art. 61 Prawa budowlanego. Okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie w sprawie, albowiem obowiązkiem organów obu instancji było, po wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego dokonanie jego wszechstronnej oceny, w celu ustalenia przesłanek wydania decyzji administracyjnej w odpowiednim, wynikającym z Prawa budowlanego, trybie.

Kolejną kluczową kwestią w niniejszej sprawie jest prawidłowe ustalenie podmiotu zobowiązanego do wykonania ewentualnych robót budowlanych nakazanych przez organy nadzoru budowlanego.

Przepis art. 52 Prawa budowlanego stanowi, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Z brzmienia tego przepisu można wywnioskować, że stronami postępowań wszczętych na podstawie wymienionych tam przepisów mogą być jedynie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, skoro obowiązani są na swój koszt dokonać czynności nakazanych w tych decyzjach.

Jednakże inwestor, mający prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w dacie popełnienia samowoli budowlanej lub innych naruszeń przepisów prawa, o których mowa w art. 50 ust. 1, może później utracić to prawo, np. przez zbycie nieruchomości, wskutek czego w dacie wydawania decyzji na podstawie przepisów art. 48, 50a lub 51 prawo do dysponowania nieruchomością w rozumieniu art. 3 pkt 11 może mieć już inny podmiot. W takiej sytuacji decyzje wydawane na podstawie wymienionych przepisów powinny być zawsze skierowane do tego podmiotu, który aktualnie posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub jest właścicielem, chociaż faktycznie mógł nie być inwestorem, który wcześniej dopuścił się naruszeń prawa przy wykonywaniu robót budowlanych.

Tak więc obowiązek likwidacji samowoli budowlanej, w tym również wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, przechodzi na aktualnych właścicieli lub wieczystych użytkowników nieruchomości. Przejście tego obowiązku na inny podmiot nie zależy od przy tym dyspozytywnych czynności cywilnoprawnych stron, ale od powszechnie obowiązujących norm prawa administracyjnego.

Należy także podkreślić, że nakazanie w decyzji wykonania czynności, o których mowa w art. 48, 49b, 50a lub 51 Prawa budowlanego w stosunku do podmiotu, który nie posiada obecnie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub nie jest jej właścicielem, czyniłoby taką decyzję niewykonalną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie w pierwszym rzędzie powinien być zawsze skierowany do inwestora, przy czym nie ma możliwości nałożenia takiego obowiązku na inwestora, który utracił tytuł prawny do obiektu budowlanego, gdyż to uniemożliwia wykonanie tego obowiązku (zob. wyrok NSA w Katowicach z dnia 11 kwietnia 2000 r., II SA/Ka 2059/98, niepubl.; wyroki NSA: z dnia 6 marca 2008 r., II OSK158/07, LEX nr 468723; z dnia 23 lipca 2009 r., II OSK 1234/08, LEX nr 552842; z dnia 9 listopada 2010 r., II SA/Lu 448/10, LEX nr 753840; z dnia 15 maja 2012 r., II OSK338/11, LEX nr 1219135; z dnia 30 maja 2012 r., II OSK 431/11, LEX nr 1403282; z dnia oraz 26 czerwca 2012 r., II OSK 577/11, niepubl.; wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 czerwca 2008 r., IISA/Kr 388/08, CBOSA).

W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można było zatem skierować decyzji opartej na art 51 Prawa budowlanego do R. G., gdyż nie posiadał on prawa do dysponowania na cele budowlane w odniesieniu do budynku usytuowanego na terenie działki nr [..] w P. gm. Ż. R. G. nie był inwestorem, a w dacie wszczęcia postępowania (13 grudnia 2013 r.) nie posiadał żadnego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Bezsporne jest, że inwestorem przedmiotowego budynku był jego ojciec – L. G., który zmarł 4 lipca 2011 r., po zrealizowaniu przedmiotowej inwestycji i uzyskaniu w dniu 13 lipca 2010 r. pozwolenia na jej użytkowanie. W dniu 17 kwietnia 2008 r. zawarta została pomiędzy L. G. a aktualnymi właścicielami budynku Z. i W. S. umowa przedwstępna dotycząca przeniesienia własności budynku. Wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 15 listopada 2011 r. (prawomocnym w dniu 9 listopada 2012 r.) nakazano pozwanym Z. i W. S. złożenie oświadczenia woli, że nabywają od R. G. przedmiotową nieruchomość. W dacie wszczęcia postępowania byli więc oni niewątpliwie właścicielami przedmiotowego budynku, czego nie wzięły pod uwagę organy nadzoru budowlanego. W przekonaniu Sądu w okolicznościach przedmiotowej sprawy błędne jest uznanie R. G., spadkobiercy L. G. za "następcę prawnego" inwestora. Przejście uprawnień i obowiązków inwestora wynikających z art. 18 Prawa budowlanego na inny podmiot nie zależy od czynności cywilnoprawnych stron, w tym przypadku dziedziczenia, ale od powszechnie obowiązujących norm prawa administracyjnego. Następcą prawnym inwestora może być jedynie podmiot, na który przeniesiono uprawnienia i obowiązki wynikające z prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie art. 40 Prawa budowlanego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił też decyzję organu pierwszej instancji, gdyż było to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę organy obu instancji, stosownie do art. 153 p.p.s.a., uwzględnią dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów prawa oraz wskazania co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym wyroku. Organy te dokonają zatem ponownej, wszechstronnej oceny okoliczności niniejszej sprawy i w zależności od tej oceny podejmą stosowne rozstrzygnięcie.

Z tych wszystkich względów, Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.