Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1773/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 32 ust. 1 pkt 2, art. 49e ust. 1, art. 51 ust. 3 pkt 6
journal: Dz.U. 2020 poz 426
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - t.j.
article: art. 10 § 1, art. 64 § 4
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski, Sędzia WSA - Michał Sowiński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2020 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. Spółka komandytowa w S. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zwrotu wypłaconych środków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w S. (dalej jako: "skarżąca", "spółka" lub "strona") jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej jako: "Prezes Zarządu PFRON", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zwrotu wypłaconych środków.

Zaskarżona decyzja została wydane w następującym stanie faktycznym.

19 września 2012 r. pomiędzy Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych skarżącą (dawniej jako: Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe "A." [...] sp.j. z siedzibą w S. ), została zawarta umowa nr [...] o refundację dodatkowych kosztów wynikających z zatrudnienia osób niepełnosprawnych, na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511, ze zm., dalej jako: "ustawa o rehabilitacji"), w zakresie kosztów budowy lub rozbudowy obiektów i pomieszczeń zakładu.

Zgodnie z § 2 ust. 1 umowy PFRON zobowiązał się wypłacić stronie środki w kwocie do 838.593,11 zł, jako refundację dodatkowych kosztów, których poniesienie spółka przewidywała w terminie od 1 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r.

Na podstawie złożonych 18 października 2012 r. oraz 26 lutego 2013 r. wystąpień o wypłatę pierwszej i drugiej transzy refundacji dodatkowych kosztów, na konto spółki zostały wypłacone środki w wysokości 823.593,11 zł, w tym:

- 500.000,00 zł - tytułem refundacji dodatkowych kosztów poniesionych w III kwartale 2012 r. 4 grudnia 2012 r.

- 323.593,11 zł - tytułem refundacji dodatkowych kosztów poniesionych w IV kwartale 2012 r. 11 kwietnia 2013 r.

Zgodnie z § 7 umowy skarżąca zobowiązała się w szczególności do nie zmniejszenia średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych o więcej niż 10% w stosunku do średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych określonego w § 1 pkt 10 umowy, zastrzeżeniem, że wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w każdym miesiącu nie może być niższy niż 50%, w czasie obowiązywania umowy.

W § 1 pkt 10 umowy został określony następujący stan zatrudnienia w etatach: 116,43 ogółem,

64,98 osób niepełnosprawnych,

37,28 osób z lekkim stopniem niepełnosprawności,

27,70 osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności,

0,00 osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności.

Przy czym do ustalenia stanu zatrudnienia uwzględniono przeciętny stan zatrudnienia w etatach z okresu ostatnich trzech miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku (sierpień - październik 2011 r.), w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, wyliczony jako średnia arytmetyczna za każdy dzień od pierwszego do ostatniego dnia miesiąca - dla każdego miesiąca, a dla kwartału średnia ze średnich z tych miesięcy.

Zgodnie z postanowieniami § 13 ust. 1 umowa została zawarta na okres od 1 lipca 2012 r. do zakończenia amortyzacji środka trwałego, nie dłużej niż 5 kolejnych lat kalendarzowych liczonych od roku następującego po roku, w którym nastąpiła refundacja. Wobec powyższego wszelkie zobowiązania wynikające z treści § 7 umowy, w tym obowiązek nie zmniejszenia w czasie obowiązywania umowy średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych o więcej niż 10% w stosunku do średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych określonego w umowie, strona powinna była wypełniać w terminie do 31 grudnia 2018 r. Mając na uwadze dopuszczalny umową 10% spadek zatrudnienia, przeciętny stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych w okresie obowiązywania umowy nie powinien spaść poniżej 58,48 etatu.

Z przedstawionych 30 listopada 2016 r. do rozliczenia III kwartału 2016 r. dokumentów związanych z realizacją umowy (m.in. deklaracje INF - 1 za miesiąc lipiec - wrzesień 2016 r.) wynikało, że spółka zmniejszyła stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych o 19,76 %, tj. do wysokości 52,14 etatu (średni stan zatrudnienia z III kwartału 2016 r.).

Departament ds. Kontroli i Windykacji w dniach od 29 maja do 1 czerwca 2017 r. przeprowadził kontrolę skarżącej w zakresie realizacji m.in. umowy nr [...] z dnia 19 września 2012 r.

W wyniku kontroli stwierdzono, że od III kwartału 2016 r. do I kwartału 2017 r. średni kwartalny stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych zmniejszył się o ponad 10% w stosunku do stanu zatrudnienia określonego w umowie.

16 października 2017 r. do strony zostało skierowane Wystąpienie pokontrolne w którym, w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, wezwano do zwrotu na rachunek bankowy PFRON kwoty 823.593,11 zł wraz z odsetkami naliczonymi w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczanych od dnia przekazania przez PFRON dofinansowania na rachunek skarżącej, do dnia ich zwrotu.

Zgodnie z treścią § 22 ust. 2 ww. rozporządzenia organ poinformował stronę, że oczekuje na przedstawienie w terminie 30 dni od dnia doręczenia wystąpienia pokontrolnego informacji o sposobie wykorzystania uwag i wykonania zaleceń pokontrolnych oraz podjętych działaniach lub przyczynach niepodjęcia tych działań.

W odpowiedzi na Wystąpienie pokontrolne 21 listopada 2017 r. do organu wpłynęło pismo z 16 listopada 2017 r. z prośbą o zmianę - w formie aneksu - zapisów umowy z 19 września 2012 r. nr [...] o refundację dodatkowych kosztów wynikających z zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Strona zaproponowała wprowadzenie zapisu, który umożliwiłby, w przypadku spadku zatrudnienia poniżej 10%, przywrócenie prawidłowego stanu zatrudnienia w terminie nie dłuższym niż 3 kwartały, a tym samym wydłużenie czasu trwania umowy o trzy kwartały. Strona przedstawiła proponowany wzór aneksu.

22 lutego 2018 r. organ podtrzymał żądanie zwrotu na rachunek PFRON kwoty 823.593,11 zł wraz z odsetkami z tytułu niewywiązania się z postanowień zawartych w § 7 pkt 2 umowy. Strona została poinformowana o powyższym pismem z 13 marca 2018 r.

Następnie, na podstawie art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji, pismem z 29 marca 2018 r. organ wezwał stronę do zwrotu środków PFRON w kwocie 823.593,11 zł, wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi odpowiednio od dnia:

- 4 grudnia 2012 r. dla kwoty 500.000,00 zł

- 11 kwietnia 2013 r. dla kwoty 323 593,11 zł do dnia zapłaty.

Zwrotu środków PFRON wraz z odsetkami należało dokonać w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty, tj. do dnia 4 lipca 2018 r. (pismo zostało odebrane 4 kwietnia 2018 r.).

12 lipca 2018 r. na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), w związku z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji zostało wszczęte, na wniosek strony, postępowanie administracyjne w sprawie umorzenia należności pieniężnych o charakterze cywilnoprawnym w wysokości 823.593,11 zł, zakończone decyzją Prezesa Zarządu PFRON z [...] października 2018 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności pieniężnych PFRON.

5 listopada 2018 r. do PFRON wpłynął wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności pieniężnych PFRON.

W wyniku przeprowadzonej ponownej analizy zgromadzonej dokumentacji, w 5 grudnia 2018 r. Prezes PFRON wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję z [...] października 2018 r. Strona nie wniosła skargi od ww. decyzji do sądu administracyjnego.

Z uwagi na powyższe decyzją z [...] marca 2019 r. organ nakazał spółce zwrot wypłaconych środków w kwocie 823 593,11 zł.

Strona złożyła od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Podkreśliła, że zmiany w strukturze spółki, w tym zmniejszenie stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, wymuszone zostały wejściem w życie przepisów ustawy o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz zmiany niektórych ustaw. Wyjaśniła, że realne zagrożenie dla wspólnika pozbawiające go możliwości sprzedaży nieruchomości rolnych przez 10 lat zaskutkowało decyzją o wystąpieniu ze spółki i przeniesieniem na jego rzecz zorganizowanej części przedsiębiorstwa spółki. W skład zbywanej części przedsiębiorstwa wchodziły m.in. części zakładu pracy zlokalizowane w J. i U. , co spowodowało przejście części pracowników, w tym niepełnosprawnych do nowego pracodawcy i tym samym spowodowało obniżenie poziomu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w spółce. Podkreśliła, że "okoliczności te wystąpiły bez winy Spółki i były wynikiem okoliczności, na które Spółka nie miała wpływu".

Zwróciła uwagę na szczególnie bezkompromisowy obowiązek wynikający z postanowień § 7 pkt 2 umowy, który nakładał na spółkę w całym okresie obowiązywania umowy obowiązek utrzymania bardzo restrykcyjnych wskaźników zatrudnienia osób niepełnosprawnych nie przewidując jakichkolwiek możliwości obniżenia tych poziomów zarówno w sytuacji, gdy do zmian dochodzi z przyczyn od spółki niezależnych, jak i z przyczyn, na które spółka ma znikomy wpływ.

Ponadto strona podniosła, że pomimo iż kontrolujący nie stwierdzili obniżenia współczynnika poniżej 50 % spadek zatrudnienia osób niepełnosprawnych o więcej niż 10 % potraktowano jako naruszenie postanowień umownych.

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Stwierdza, że decyzję wydano bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego, pozbawiając stronę rzetelnego postępowania dowodowego, co naruszyło w sposób rażący zasadę jawności postępowania.

Pismem z 22 maja 2019 r. organ zawiadomił pełnomocnika strony o toczącym się postępowaniu i na podstawie art. 77 k.p.a., wezwał do przedstawienia w terminie 14 dni od daty doręczenia zawiadomienia wszelkich wniosków, uwag i informacji mających w ocenie strony znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy.

W odpowiedzi, 10 czerwca 2019 r. skarżąca przedstawiła analizę finansową spółki w przypadku powstania obowiązku wpłaty zobowiązania głównego w wysokości 823.593,11 zł wraz z odsetkami bez rozłożenia na raty, przy założeniu, że nastąpi wstrzymanie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych:

Spółka dołączyła wypisy z bilansu na dzień 30 kwietnia 2019 r. wraz z informacją, że na rachunkach bankowych na dzień 30 kwietnia 2019 r. posiada kwotę 3.468.019,64 zł (krótkotrwałe aktywa finansowe), a zwrot kwoty 823.593,11 zł wraz z odsetkami spowoduje obniżenie środków finansowych na rachunkach o co najmniej 24%. Ponadto wskazała, że w okresie od stycznia do kwietnia 2019 r. spółka wykazuje stratę brutto i netto (sekcja I i J rachunku zysków i strat).

W dalszej części pisma strona wskazała na wysoki wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w 2018 r. i na dzień 31 maja 2019 r., w szczególności osób o podwyższonym ryzyku zatrudnienia, ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy (znaczny i umiarkowany stopień niepełnosprawności).

Na dzień 31 maja 2019 r. stosunek ilości etatów osób ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi pracę do ilości osób niepełnosprawnych z poszczególnymi stopniami niepełnosprawności wynosi:

- osoby niepełnosprawne: 49,01%

- osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności: 45,43%

- osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności: 51,11%

- osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności: 50,00%.

Do pisma strona dołączyła miesięczną informację INF-1 za maj 2019 r.

Ponadto podkreśliła, że praca osób niepełnosprawnych w spółce, w bardzo wielu przypadkach jest jedynym źródłem dochodu w gospodarstwie domowym. Również dzięki pracy osoby niepełnosprawne przechodzą rehabilitację zawodową, czują się dowartościowane oraz potrzebne dla społeczeństwa.

Strona wskazuje również, że celem zwiększenia zaplecza drobiowego i zwiększenia do 60% udziału własnej hodowli, zamierza zakupić fermę drobiową. Ponadto planuje zakup kolejnych maszyn i linii produkcyjnych w celu zwiększenia efektywności pracy, obniżenia kosztów produkcji, zautomatyzowania linii produkcyjnych, aby pracownikom pracowało się lżej oraz zastąpienie uciążliwych prac manualnych pracami mechanicznymi. Zdaniem Strony, spłacenie zobowiązań PFRON spowoduje zahamowanie w części planowane inwestycje, a dalsze niekorzystne działania Funduszu i brak pomocy może spowodować, że spółka będzie zmuszona do zmniejszenia stanu zatrudnienia i zwolnienia osób niepełnosprawnych.

Decyzją z [...] sierpnia 2019 r. Prezes Zarządu PFRON utrzymał w mocy decyzję własną z [...] marca 2019 r. nakazującą spółce zwrot środków PFRON w wysokości 823.539,11 zł wraz z odsetkami.

Organ przytoczył treść mających zastosowanie w sprawie przepisów, w tym w szczególności rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 kwietnia 2009 r. w sprawie pomocy finansowej udzielanej pracodawcom prowadzącym zakłady pracy chronionej ze środków PFRON (Dz. U. z 2009 r. nr 70, poz. 603,dalej jako: "rozporządzenie") W szczególności zwrócił uwagę na § 13 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia, zgodnie z którym Pracodawca zobowiązał się do niezmniejszania w czasie obowiązywania umowy średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, ustalonego stosownie do § 10 ust. 5 pkt 3, więcej niż o 10%. Ponadto wskazał, iż zgodnie z zapisami § 13 ust. 2 pkt 2 lit. i rozporządzenia Pracodawca zobowiązany jest do zwrotu refundacji w przypadku naruszenia co najmniej jednego z warunków umowy. Podkreślił, że zapisy te zostały inkorporowane do umowy z 19 września 2012 r. nr [...] , gdzie w § 11 wskazano także, że w trakcie jej realizacji stosuje się zapisy rozporządzenia.

Wskazał, że możliwe do wystąpienia w Spółce trudności finansowe związane ze spłatą zobowiązań nie mogą stanowić o zmianie decyzji o zwrocie. Zauważył, że strona występując z wnioskiem o umorzenie całości należności PFRON potwierdziła fakt, że posiada zobowiązania z tytułu niewywiązania się z warunków § 7 pkt 2 umowy. Podkreślił, że zapisy umowy stanowią powtórzenie uregulowań zawartych w rozporządzeniu, które nie przewiduje odstępstw od dochodzenia należności w sytuacji naruszenia warunku, o którym mowa w § 13 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia. Dodał, iż zapisy rozporządzenia dopuszczają spadek zatrudnienia osób niepełnosprawnych o 10 %, a Pracodawca podejmując decyzję o podpisaniu umowy posiadał wiedzę na temat warunków przyznania dofinansowania i zobowiązań z niej wynikających, w szczególności zapisów § 7 ust. 2 umowy.

W związku z powyższym, na podstawie § 7 pkt 8 i § 11 umowy, § 13 ust. 2 pkt 2 lit i rozporządzenia (obecnie obowiązujące: Dz. U. z 2014 r. poz. 1975) oraz art. 49 e ust. 1 ustawy o rehabilitacji uznał, że spółka zobowiązana jest do zwrotu refundacji wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych.

Pismem z 10 września 2019 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Prezesa Zarządu PFRON wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ewentualnie o umorzenie postępowania.

Organowi strona zarzuciła:

1) naruszenie art. 49 e ust 1 ustawy o rehabilitacji poprzez uznanie, iż spadek zatrudnienia stanowił nieprawidłowość skutkiem której była konieczność zwrotu wypłaconych środków,

2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 10, art. 61 § 4 oraz art. 73 k.p.a. Organ wydający decyzję wydał ją bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie po wystąpieniu pokontrolnym nie doszło do formalnego wszczęcia postępowania administracyjnego, tym samym wydana decyzja została wydana w oderwaniu od przepisów proceduralnych. Organ pozbawił skarżącą praw wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu PFRON wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji Pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej może, na wniosek, otrzymać ze środków PFRON zwrot kosztów budowy lub przebudowy związanej z modernizacją obiektów i pomieszczeń zakładu (wcześniej: koszty budowy lub rozbudowy obiektów i pomieszczeń zakładu). Dodatkowo, stosownie do art. 49 e ust. 1 ww. ustawy, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania.

Pomoc w zakresie określonym w cytowanym wyżej art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji udzielana była w oparciu o zawartą pomiędzy skarżącą a Funduszem umowę z 19 września 2012 r., której treść była sformułowana w oparciu o mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie postanowienia rozporządzenie w sprawie pomocy finansowej udzielanej pracodawcom prowadzącym zakłady pracy chronionej ze środków PFRON. Zgodnie z § 10 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia wraz z wnioskiem o przyznanie ww. pomocy Pracodawca przedkładał informację o przeciętnych miesięcznych stanach zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Zgodnie z zapisami § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, Pracodawca zobowiązał się m.in. do:

- niezmniejszania w czasie obowiązywania umowy średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, ustalonego stosownie do § 10 ust. 5 pkt 3, więcej niż o 10% (lit. c),

- informowania Funduszu o wszelkich zmianach dotyczących realizacji umowy w terminie 7 dni od dnia wystąpienia tych zmian (lit. g),

- zwrotu dofinansowania lub refundacji w przypadku naruszenie co najmniej jednego z warunków umowy (lit. i tiret pierwsze).

Powyższe zapisy zostały inkorporowane do ww. umowy, w której zgodnie z § 11 wskazano także, że w trakcie jej realizacji stosuje się zapisy rozporządzenia.

W przedmiotowej sprawie informację o naruszeniu warunku niezmniejszania stanu zatrudnienia zapisanego w § 7 pkt 2 umowy organ powziął na podstawie dokumentów przedstawionych przez spółkę do rozliczenia III kwartału 2016 r. - w dniu 30 listopada 2016 r.

Ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniach od 29 maja do 1 czerwca 2017 r., na podstawie przepisów art. 51 ust. 3 pkt 6 ustawy o rehabilitacji i rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 marca 2004 r. w sprawie zasad i trybu sprawowania kontroli przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. z 2004 r. nr 63 poz. 586) potwierdziły, że w okresie od III kwartału roku 2016 do I kwartału roku 2017 średni kwartalny stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych zmniejszył się o ponad 10% w stosunku do stanu zatrudnienia ustalonego w umowie.

Poinformowanie Funduszu o zaistniałym już zmniejszeniu stanów zatrudnienia z rażącym, bo kilkumiesięcznym przekroczeniem przyjętego terminu, stanowiło, jak słusznie zauważył organ, naruszenie kolejnego postanowienia umownego.

Faktu zaistnienia wskazanych powyżej naruszeń umowy skarżąca skutecznie nie zakwestionowała. Co więcej, co wynika wprost z akt administracyjnych jak i wyjaśnień strony, w odpowiedzi na wystąpienie pokontrolne strona zwróciła się do organu z prośbą o zmianę postanowień umowy z 19 września 2012 r. właśnie z uwagi na potwierdzony wynikami kontroli zmniejszony stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że w sytuacji, gdy pracodawca nie wykonał zobowiązań wymaganych przyjętych w umowie, wynikających jednocześnie również z treści mającego zastosowanie w sprawie rozporządzenia, późniejsza zmiana poprzez przedłużenie czasu trwania przedmiotowej umowy byłaby wprost sprzeczna z § 13 ust. 2 pkt 2 lit. i tiret pierwsze rozporządzenia.

W ocenie Sądu powyższe naruszenia rozporządzenia oraz wiążącej spółkę umowy, stwierdzone przez Prezesa Zarządu PFRON, wypełniają przesłankę zwrotu otrzymanych środków o której mowa w art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji. W przedmiotowej sprawie bezsprzecznie ustalono, że skarżąca naruszyła postanowienia rozporządzenia powielone w treści wiążącej ją umowy. Stwierdzone nieprawidłowości zostały potwierdzone w wyniku przeprowadzonej w spółce kontroli, których wystąpienia strona skutecznie nie podważyła.

Podkreślenia wymaga, że argumenty strony prezentowane w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze nie mają wpływu na zakres odpowiedzialności wynikający z podpisanej umowy. Przedstawione przez stronę, możliwe do wystąpienia w spółce trudności finansowe związane ze spłatą zobowiązań nie mogą zaś stanowić podstawy do uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji.

Skarżąca podnosi, że wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych uległ obniżeniu ze względu na zmiany organizacyjne i właścicielskie jako niezależne od spółki. Tymczasem decyzję o zmianach podjęli wspólnicy spółki będącej spółką osobową (ówcześnie - spółką jawną), działali, co wynika również z treści uzasadnienia skargi, w sposób zaplanowany i rozłożony w czasie.

Argument, iż do powyższego doszło w związku wejściem w życie przepisów ustawy o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz zmiany niektórych ustaw, a zatem regulacji w żaden sposób niezwiązanej z otrzymanym dofinansowaniem, i w konsekwencji decyzją o wystąpieniu ze spółki i przeniesieniem na jego rzecz zorganizowanej części przedsiębiorstwa spółki, nie może usprawiedliwiać naruszenia postanowień umowy na mocy której strona otrzymała znaczące wsparcie ze środków publicznych. Dbając w sposób prawidłowy o swoje interesy jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, a jednocześnie chcąc skorzystać z możliwości dofinansowania swej działalności z budżetu państwa, strona winna była wykazać się należytym rozeznaniem zarówno w zakresie przepisów mających zastosowanie w zakresie wnioskowanego dofinansowania, jak i treści wiążącej ją w tym zakresie umowy z Funduszem.

W ocenie Sądu zmniejszenie wskaźnika zatrudnienia wymaganego umową było zatem konsekwencją działań skarżącej (jej wspólników), a nie zdarzeniem niezależnym czy nadzwyczajnym. Podobnie brak poinformowania organu o zmianie dotyczącej realizacji umowy (zmniejszenie w czasie obowiązywania umowy średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, ustalonego stosownie do § 10 ust. 5 pkt 3, więcej niż o 10%) w terminie 7 dni od dnia wystąpienia tych zmian wynikało wyłącznie z decyzji spółki, która pomimo jednoznacznych postanowień umownych nie wykonała ciążącego na niej obowiązku w ww. terminie.

Warto również zauważyć, że w okresie obowiązywania umowy skarżąca posiadała status zakładu pracy chronionej i z tego tytułu korzystała z dodatkowej pomocy państwa. Fakt posiadania statusu nie może jednak stanowić argumentu uzasadniającego zwolnienie pracodawcy z obowiązków powstałych w związku z naruszeniem przez niego postanowień umownych przyznających taką właśnie szczególną pomoc.

Raz jeszcze należy podkreślić, że zapisy umowy stanowią powtórzenie uregulowań zawartych w rozporządzeniu, czyli akcie prawnym powszechnie obowiązującym i mającym zastosowanie w niniejszej sprawie. Rozporządzenie to nie przewiduje odstępstw od dochodzenia należności w sytuacji naruszenia warunku, o którym mowa w § 13 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia. Zapisy rozporządzenia dopuszczają spadek zatrudnienia osób niepełnosprawnych o 10 %, a Pracodawca podejmując decyzję o podpisaniu umowy posiadał wiedzę na temat warunków przyznania dofinansowania i zobowiązań z niej wynikających, w szczególności zapisów § 7 ust. 2 umowy.

Podsumowując powyższe, w ocenie Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, a organ w sposób prawidłowy zakwalifikował stwierdzone nieprawidłowości jako uzasadnioną podstawę do wydania decyzji nakazującej zwrot środków PFRON.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego i brak jego formalnego wszczęcia wskazać należy, że z akt administracyjnych sprawy faktycznie wynika, iż przed wydaniem decyzji z [...] marca 2019 r. Prezes PFRON nie doszło do formalnego wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu środków.

Nadmienić w tym miejscu jednak należy, że po skierowaniu do strony wezwania do zwrotu środków PFRON, organ nie wydał od razu decyzji w tym przedmiocie, bowiem w wyniku złożenia przez stronę wniosku o umorzenie przedmiotowych należności wszczęto postępowanie administracyjne (sygn. [...] ) zakończone ostateczną decyzją z [...] grudnia 2018 r. odmawiającą umorzenia stronie środków PFRON.

Zgodzić się należy ze stroną, że w sprawie doszło do naruszenia art. 10 § 1 i art. 61 § 4 k.p.a., jednakże, w ocenie Sądu, powyższe naruszenia nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, a zatem nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia niniejszej skargi.

Przypomnieć trzeba, że powyższe zarzuty podniesione zostały już w odwołaniu od decyzji z [...] marca 2019 r. Prezes Zarządu PFRON dostrzegłszy swoje błędy, przed wydaniem zaskarżonej decyzji umożliwił stronie czynny udział w postępowaniu kierując do niej wezwanie do przedstawienia w terminie 14 dni od daty doręczenia zawiadomienia wszelkich wniosków, uwag i informacji mających w ocenie strony znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy. Spółka skorzystała z powyższego uprawnienia i przedstawiła swoje stanowisko w sprawie załączając szereg dokumentów, które w jej ocenie miałyby podważyć zasadność wydania wobec niej decyzji o zwrocie środków.

Wskazać również należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ szczegółowo odniósł się zarówno do zarzutów i twierdzeń strony prezentowanych w odwołaniu, jak i piśmie z 10 czerwca 2019 r., dokonując również przy tym analizy przedłożonych przez nią dowodów w kontekście ewentualnego skorygowania swego stanowiska w przedmiocie nakazania spółce zwrotu środków PFRON.

Sąd podziela stanowisko Prezesa Zarządu PFRON, że argumenty strony jak i przedłożona przez nią dokumentacja nie miały wpływu na zakres odpowiedzialności wynikający z podpisanej umowy.

Strona miała świadomość faktu, iż brak zwrotu środków, jak również wydanie decyzji odmawiającej ich umorzenia będzie skutkowało wydaniem decyzji o zwrocie. Skarżąca skutecznie wniosła środek odwoławczy od decyzji z [...] marca 2019 r., zaś przed wydaniem zaskarżonej decyzji miała zapewniony czynny udział w postępowaniu, z czego skorzystała. W konsekwencji okoliczność, iż strona nie została formalnie poinformowana o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwrotu środków PFRON, jak i fakt, że dopiero w toku postępowania administracyjnego złożyła dodatkowe wyjaśnienia i dowody, świadczy o tym, iż powyższe naruszenia nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Na marginesie zaznaczyć dodatkowo należy, że wbrew twierdzeniom skargi przepis art. 165b Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania w sprawach o zwrot środków wypłaconych na podstawie umów zawartych na podstawie przepisów art. 32 ustawy o rehabilitacji. Przepisy art. 49 ustawy nie odsyłają bowiem w ww. sprawach do Ordynacji podatkowej.

Podsumowując, w ocenie Sądu, zarzuty skarżącej uznać należało za nieuzasadnione, a jednocześnie Sąd nie stwierdził żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.