Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 116/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną czynność
Powołane przepisy: article: art. 77 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz – spr. Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi L. O. na czynność Starosty Nyskiego, z dnia [...], nr [...] w przedmiocie opłaty za kartę pojazdu 1) uchyla zaskarżoną czynność Starosty Nyskiego z dnia [...], nr [...], w części dotyczącej pobrania opłaty za kartę pojazdu dla samochodu Volvo V40 o numerze rejestracyjnym [...], 2) określa, że zaskarżona i opisana w pkt 1 czynność nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Starosty Nyskiego na rzecz skarżącej L. O. kwotę 100 zł (sto), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi skarga L. O. na czynność Starosty Nyskiego z dnia [...], nr [...], którą odmówiono skarżącej zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu m.in. dla samochodu [...], sprowadzonego z zagranicy i zarejestrowanego pod numerem rejestracyjnym [...].

Wydanie zaskarżonej czynności nastąpiło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z dnia 30 czerwca 2009 r., które wpłynęło do Starosty Nyskiego w dniu 3 sierpnia 2009r., pełnomocnik skarżącej L. O. wniósł o zwrot pobranej opłaty za wydanie kart pojazdów dla samochodów sprowadzonych z zagranicy i zarejestrowanych w Wydziale Komunikacji w N. Złożony wniosek zawierał wykaz samochodów zarejestrowanych w latach 2003-2006 i znajdował się w nim m.in. samochód osobowy [...] nr rej. [...]. W uzasadnieniu żądania wnioskodawczyni podniosła, że wydanie karty pojazdu samochodowego, jak również wydanie dowodu rejestracyjnego jest nierozerwalnie związane z wydaniem decyzji o zarejestrowaniu pojazdu i nie stanowi odrębnej sprawy. Opłata za kartę pojazdu jest pobierana przez organ i jej celem jest przeniesienie na właściciela pojazdu kosztów związanych z jej wytworzeniem. Obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa. W tym zakresie wnioskodawczyni wskazała na przepis art. 77 ust. 5 ( winno być art. 77 ust.4 pkt 2 – przypis Sądu) Prawa o ruchu drogowym, stanowiącego delegację do wydania rozporządzenia przez Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Argumentowała nadto wnioskodawczyni, że żądanie zwrotu opłaty za kartę pojazdu odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a zatem organ administracji winien podjąć akt lub czynność, która nie jest decyzją lub postanowieniem, na którą jednak przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zauważyła nadto, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. (Dz.U. Nr 15, poz. 119) orzekł, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji, gdyż określona w tym przepisie wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500zł nie uwzględnia wytycznych ustawowych do określenia wysokości tej opłaty i jest zbyt wysoka. Podkreślała także, iż stwierdzenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że określony obowiązek administracyjny istnieje lub nie w określonym zakresie nie wyklucza dochodzenia przez stronę roszczenia o zapłatę w zakresie dotyczącym tego obowiązku, jeżeli organ tego świadczenia nie wykona.

Starosta Nyski, zaskarżoną czynnością w postaci pisma z dnia [...], odmówił zwrotu pobranej opłaty za wydanie kart pojazdu dla samochodów sprowadzonych z zagranicy i zarejestrowanych przez L. O. W uzasadnieniu wskazał, że rejestracja pojazdów odbyła się w oparciu o przepisy art. 72, 73 i 74 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2005r., Nr 108, poz. 908 ze zm.). Wysokość opłaty jaką winien pobrać Starosta w dniu wydania karty pojazdu wynikała z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu i kwota taka w wysokości 500zł została pobrana. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu wywołuje skutek na przyszłość (ex nunc), albowiem Trybunał uznał, że w/w przepis traci moc z dniem 1 maja 2006r. Z dniem 15 kwietnia 2006 r. wprowadzona została rozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa nowa stawka opłaty za kartę pojazdu. Zdaniem Starosty Nyskiego wymienione uwarunkowania prawne związane z rejestracją pojazdów oraz wniesione opłaty za wydane dokumenty komunikacyjne były zgodne z obowiązującymi przepisami, które to opłaty organ rejestracyjny miał bezwzględny obowiązek pobrać powodują, że brak jest podstaw do ich zwrotu.

L. O., pismem z dnia 11 września 2009 r., działając na podstawie art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwała Starostę Nyskiego do usunięcia naruszenia prawa polegającego na pobraniu i odmowie zwrotu zawyżonej opłaty za kartę pojazdu w łącznej kwocie [...]. Do wezwania dołączone zostało zestawienie pojazdów zarejestrowanych w urzędzie, w tym m.in. obejmujące samochód [...]o nr rej. [...].

Starosta Nyski odpowiadając na to wezwanie, pismem z dnia 2 października 2009 r., nr [...], poinformował skarżącą, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...]. Dodatkowo stwierdził, że wbrew twierdzeniom skarżącej organ administracji publicznej nie posiada samodzielnych uprawnień w zakresie dokonywania oceny, czy dany przepis jest zgodny z Konstytucją czy też nie, a tym samym nie jest uprawniony do odmowy stosowania przepisu dopóki nie zostanie on wyeliminowany z obrotu prawnego. Podkreślił nadto organ, że wydanie karty pojazdu jest czynnością materialno-techniczną poprzedzającą rozstrzygnięcie o rejestracji pojazdu i stąd też pobranie opłaty za tę kartę nie jest rozstrzygane w formie decyzji i nie jest elementem decyzji administracyjnej dotyczącej rejestracji pojazdu. W związku z powyższym organ uznał, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie może zostać uwzględnione.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosła L. O. Zarzuciła zaskarżonej czynności Starosty Nyskiego naruszenie przepisu art. 77 ust. 4 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym poprzez pobranie zawyżonej opłaty. Wskazując na powyższe żądała nakazania usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie zwrotu zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 850zł i zobowiązanie Starosty Nyskiego do zwrotu tej opłaty, która pobrana została na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją.

W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła stan faktyczny sprawy oraz wskazała, że dla każdego ze sprowadzonych z zagranicy i zarejestrowanych samochodów została pobrana opłata w kwocie 500zł, a winna być pobrana w wysokości 75zł. Zawyżona opłata wynosiła zatem 425zł. Zdaniem skarżącej działanie organu naruszało zatem w sposób oczywisty prawo, w szczególności wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego, którym stwierdzono niekonstytucyjność przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Stąd też odmowa przez organ zwrotu zawyżonej opłaty nie znajduje uzasadnienia prawnego. W dalszej części uzasadnienia skarżąca ponowiła argumenty, które zawarła w wezwaniu do zwrotu zawyżonej opłaty.

Starosta Nyski, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, wskazując, że postawiony w skardze zarzut bezprawnego pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500zł od każdego zarejestrowanego pojazdu oraz podniesiony w petitum skargi zarzut naruszenia art. 77 ust. 4 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym jest bezzasadny. Opłaty za wydanie karty pojazdu pobrane przez Starostę Nyskiego zostały od skarżącej na podstawie obowiązujących wówczas przepisów w wysokości określonej w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu to jest kwocie 500zł. W ocenie organu okoliczność, że w odniesieniu do tego przepisu zapadł wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. (sygn. akt U 6/04) nie może automatycznie przesądzać o obowiązku zwrotu przez starostę części opłaty za wydanie karty pojazdu. Takiego poglądu nie można przyjąć w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny odroczył utratę mocy obowiązującej przedmiotowego przepisu, czym spowodował, że nie został on wyeliminowany z systemu norm prawa obowiązującego z chwilą ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, ale ze skutkiem na przyszłość. Starosta Nyski dowodził, że skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do stanu normatywnego określa skutki na przyszłość to nie może być on podstawą kwestionowania wcześniej zapadłych rozstrzygnięć. Odroczenie bowiem terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu oznacza, że do tego momentu stan prawny nie ulega zmianie, a więc zachowuje swoją moc obowiązująca dotychczas regulacja (wyrok TK z 23 października 2007 r., sygn. akt P 10/07). Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że skoro skarżąca uiściła opłatę za wydanie karty pojazdu w okresie obowiązywania w/w rozporządzenia, a przed orzeczeniem TK to jej żądanie zwrotu części opłaty jest bezzasadne. Dodatkowo Starosta Nyski zauważył, że organ administracji publicznej, stosownie do art. 6 K.p.a. ma bezwzględny obowiązek działania na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. W związku z tym nie posiada on kompetencji w zakresie odmowy stosowania przepisów należących do obowiązującego porządku prawnego, dopóki nie zostaną usunięte z systemu prawa. Stwierdził także, że ewentualna odmowa zastosowania przez starostę przepisów obowiązującego wówczas przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu spowodowałaby powstanie luki prawnej skutkującej w praktyce niemożnością dokonania rejestracji pojazdów sprowadzonych z zagranicy innych niż nowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

I. Zakres kognicji sądu administracyjnego stosownie do art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) opiera się na kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwana P.p.s.a. ustawa ta normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Aby usunąć z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji lub czynność podjętą przez organ konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Zgodnie z art. 146 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności (§ 1). W sprawach, o których mowa wyżej, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (§ 2).

Skarżąca podniosła w skardze, że jej przedmiotem jest czynność Starosty Nyskiego odmawiająca zwrotu uiszczonej opłaty za kartę pojazdu. Faktycznie jednak przedmiotem zaskarżenia jest w istocie czynność Starosty Nyskiego polegająca na pobraniu opłaty w wysokości 500 zł za wydaną przy rejestracji w dniu 17 listopada

2005 r. kartę pojazdu dla samochodu marki [...] numer rejestracyjny [...].

II. W pierwszej kolejności rozważenia wymaga charakter pobieranej opłaty za kartę pojazdu oraz czy stanowi ona przejaw działalność organu administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 P.p.s.a.

Karta pojazdu jako dokument identyfikujący pojazd została wprowadzona z dniem 1 lipca 1999r.( art.1 ustawy z dnia 18 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo i ruchu drogowym Dz.U.Nr.160 poz. 1086). Art. 77 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U.2005, Nr 108 poz. 908 ze zm.) stanowi, że kartę pojazdu dla samochodu innego niż pochodzącego od producenta lub importera nowych pojazdów wydaje za opłatą starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu. W ustępie 4 pkt 2 tegoż art. artykułu zawarto delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłaty za kartę pojazdu. Jednocześnie w art. 77 ust. 5 ustawy wskazano, że ustalając wysokość tej opłaty należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdu. W wykonaniu powyższej delegacji wydane zostało rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U.Nr.57 poz.612). Rozporządzenie to zostało uchylone przez rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, które z kolei uchylone zostało rozporządzeniem tego Ministra z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. 2003, Nr 137, poz. 1310 ze zm.). Rozporządzenie to było podstawą pobrania opłaty za kartę pojazdu wydanej w dniu jego rejestracji tj. 17 listopada 2005 r.

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006r., w sprawie U 6/04, Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż :

- po pierwsze § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137 poz. 1310) jest niezgodny:

a) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005, Nr 108, poz. 908 ze zm.);

b) z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP.

- po drugie przepis rozporządzenia powołanego w części I traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r.

W myśl § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium RP organ rejestrujący pobierał opłatę w wysokości 500 zł. Niezgodność tego unormowania z ustawą Prawo o ruchu drogowym, polegała według Trybunału Konstytucyjnego na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty za kartę pojazdu wykraczała ona poza zakres upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Według tej ostatniej regulacji minister właściwy do spraw transportu określił w drodze rozporządzenia warunki dystrybucji Kart pojazdów (art. 77 ust. 4 pkt 2), w którym należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdów (art. 77 ust.5).

Wskazania ustawowe nie zostały uwzględnione. Minister infrastruktury wbrew nakazowi uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalił opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty, których ustawodawca nie przewidział.

Opłata za kartę pojazdu należy do opłat publicznoprawnych stanowiących dochody powiatu. Nie podlega ustaleniu przez organ administracji publicznej tak co do zasady, jak i wysokości. Obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wynika bezpośrednio z przepisów prawa.

Starosta rejestrując pojazd zobowiązany jest przed wydaniem karty pojazdu jedynie do czynności pobrania opłaty.

Nie wydaje wcześniej aktu administracyjnego o charakterze konstytutywnym lub deklaratoryjnym. Wskazuje to na materialno – techniczny charakter czynności podejmowanej przez Starostę w zakresie pobrania opłaty.

III. Sporny w orzecznictwie charakter pobieranej opłaty za wydaną kartę pojazdu oraz możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego aktów lub czynności podejmowanych przez organ administracji publicznej po skierowaniu do niego żądania zwrotu opłaty był przedmiotem wypowiedzi NSA w składzie siedmiu sędziów. Uchwałą z dnia 4 lutego 2008r. w sprawie sygn. akt I OPS 3/07,(ONSAiWA 2008/2/21) NSA przesądził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie w/w przepisu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 §2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że skoro obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej, to po pierwsze, sam obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, a po drugie, organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, z tym że nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, na które jednak przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, iż sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Analiza tego przepisu prowadzi do następujących konstatacji. Po pierwsze, w przepisie tym mowa jest o aktach lub czynnościach z zakresu administracji publicznej, innych niż decyzje i postanowienia wydawane w administracyjnych postępowaniach jurysdykcyjnych, co zdaje się wyraźnie wskazywać, że chodzi o sprawy indywidualne, podobnie jak w przypadku spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnej, tyle tylko, że w sprawach tych nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej, lecz mogą być podejmowane akty lub czynności dotyczące określonych adresatów. Tak jak decyzja czy postanowienie administracyjne są kierowane do określonych podmiotów, tak akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, są kierowane przez organ administracji publicznej również do określonych podmiotów. Z omawianego przepisu można wnosić, iż wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych, w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Po drugie, z przepisu art. 3 § 2 pkt 4 wynika, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek określonego adresata. Inaczej mówiąc musi istnieć związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku oznaczonego podmiotu. Uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli ich powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej.

To zapatrywanie zawarte w uchwale siedmiu sędziów NSA wyrażał już wcześniej tut. Sąd w orzeczeniach z dnia 28 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Op 380/05 i kontynuował w postanowieniu z 17 października 2008 r. sygn. akt II SA/Op 206/08.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu podniósł w cytowanych orzeczeniach między innymi, że obowiązek uiszczenia opłaty, jak i jej wysokość wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Organ administracji jest tylko zobowiązany, przed wydaniem karty pojazdu, do pobrania opłaty, którą według przepisu prawa osoba rejestrująca pojazd ma obowiązek uiścić, bez wydania wcześniej jakiegokolwiek aktu konstytutywnego lub deklaratywnego ze strony organu rejestrującego.

Odmowa zwrotu uiszczonej opłaty za kartę pojazdu podjęta została przez organ administracji publicznej i odnosi się do obowiązku publicznoprawnego. Pismo zawierające stanowisko organu należy więc do szeroko pojętego zakresu przedmiotowego działania administracji publicznej. Dotyczy ono obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Spełnione są wszystkie niezbędne przesłanki uznania zaskarżonego aktu za czynność materialno-techniczną unormowaną w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W konsekwencji przyjąć należy, że wyartykułowana na piśmie odmowa zwrotu opłaty za kartę pojazdu, która to opłata została pobrana na podstawie art. 77 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, stanowi czynność materialno-techniczną, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Na tego rodzaju czynność przysługuje zatem skarga do sądu administracyjnego.

IV. Oceniając skargę należało rozstrzygnąć kwestię skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. dla rozstrzygnięcia podjętego przez organ administracji publicznej w następstwie żądania zwrotu opłaty zgłoszonego przez stronę. W świetle orzeczenia Trybunału nie budzi wątpliwości, iż pobrana opłata za kartę pojazdu na mocy zakwestionowanego zapisu rozporządzenia z 28 lipca 2003 r., nie jest zgodna z treścią delegacji ustawowej. Tym samym, z chwilą orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności przepisów prawnych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, obalone zostało domniemanie konstytucyjności tych przepisów. Pozostaje oczywiście pytanie jakie znaczenie wywiera powyższe orzeczenia Trybunału dla oceny legalności zaskarżonej do sądu czynności w sytuacji, gdy na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP odroczone zostało wejście w życie wyroku Trybunału.

Skoro przedmiotowa opłata pobrana została na podstawie przepisu co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z ustawą jak i z Konstytucją, to mimo że utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona do dnia 1 maja 2006r., stwierdzić należy, że był on niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. W przypadku derogacji przepisu dokonanej przez TK nie ma więc zastosowania zasada tempus regit actum, ze względu na pozbawienie tego przepisu domniemania jego konstytucyjności.

Dodatkowym argumentem przemawiającym za uwzględnieniem skargi jest kompetencja sądu do odmowy zastosowania aktu podustawowego ze względu na jego niezgodność z ustawą. Zgodnie z normą art. 178 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Oznacza to między innymi, że w zakresie badania konstytucyjności aktów niższego rzędu niż ustawa sędziowie zachowują samodzielność ostatecznej decyzji o stosowaniu prawa i mogą odmówić z tego powodu jego stosowania (por. uchwała NSA z dnia 30 października 2000r., sygn. OPK 13/00, pub. ONSA z 2001r., nr 2, poz. 63, z 15 grudnia 2000r., sygn. OPK 20-22/00, pub. ONSA z 2001r., nr 3, poz. 104, z dnia 22 maja 2000r., sygn. OPS 3/00, pub. ONSA z 2000r., nr 4, poz. 136, wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2006r., sygn. IOPS 4/05, niepublikowany).

Konsekwencją uznania przepisu rozporządzenia za niekonstytucyjny w dacie jego stosowania przez organ, jest stwierdzenie, że w świetle obowiązujących przepisów prawa strona miała więc obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wyłącznie w wysokości uwzględniającej kryteria wynikające z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ zatem zobowiązany był uznać, iż skarżącej przysługuje uprawnienie do zwrotu uiszczonej przez niego kwoty opłaty za wydanie karty pojazdu w wysokości przekraczającej koszty związane z drukiem i dystrybucją kart pojazdów Tym samym organ administracji odmawiając skarżącej uwzględnienia roszczenia dotyczącego zwrotu opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu, powołując się przy tym na niekonstytucyjny przepis określający wysokość tej opłaty, działał więc z naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy Sąd zobowiązany był skargę uwzględnić.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji ustali wysokość wymaganej opłaty za kartę pojazdu, mając na uwadze treść cytowanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz kryteria wynikające z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Z tych przyczyn i na podstawie art. 146 § 1 i 2 P.p.s.a., a także art. 152, art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Na marginesie już tylko należy odnotować, że Sąd Najwyższy dopuścił drogę sądową przed Sądem powszechnym dla dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie kary pojazdu określonej w § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Na taką alternatywną drogę postępowania zwracał też uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wymienionej uchwale składu siedmiu sędziów z 4 lutego 2008 r. I OPS 3/07