Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2783/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b ust. 7, art. 13f ust. 1, art. 40d ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 140
journal: Dz.U. 2016 poz 380
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29 § 1, art. 33 pkt 4
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Jarosław Szulc Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 436/15 w sprawie ze skargi W. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, objętym skargą kasacyjną wyrokiem z 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 436/15 oddalił skargę W. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

I

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] marca 2013 r. W. D. wniósł zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] maja 2012 r. w zakresie: nieistnienia obowiązku, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz błędu co do osoby zobowiązanego.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. Prezydent Miasta Krakowa uznał zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu wskazano, że wobec zobowiązanego toczy się postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2012r., obejmującego należność z tytułu opłaty dodatkowej powstałej wskutek niezapłaconego postoju samochodu o nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania w Krakowie w dniu [...] lutego 2009 r. i [...] lutego 2010 r. oraz drugiego tytułu wykonawczego z tej samej daty, obejmującego należność z tytułu opłaty dodatkowej, powstałej w związku z niezapłaconym postojem samochodu o nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania w Krakowie w dniu [...] kwietnia 2010 r. W odniesieniu do zgłoszonych zarzutów wyjaśniono, że zgodnie z danymi CEPiK ww. pojazdy w okresach objętych tytułami wykonawczymi były własnością zobowiązanego. Podkreślono, że obowiązek uiszczenia opłat za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania oraz opłat dodatkowych obciąża co do zasady właściciela pojazdu chyba, że udowodni on, iż użytkownikiem pojazdu była inna osoba. W rozpoznawanej sprawie zobowiązany nie przedstawił żadnego wiarygodnego dowodu potwierdzającego zarzut błędu co do osoby zobowiązanego i wskazującego na użytkowanie pojazdu w dacie wystawienia zawiadomień przez inną osobę. Odnosząc się zaś do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny podniósł, że powyższe tytuły wykonawcze zostały prawidłowo sporządzone i nie zachodzi żadna z przesłanek niedopuszczalności egzekucji administracyjnej.

W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany podtrzymał w całości zgłoszone zarzuty, kwestionując ustalenia organu egzekucyjnego, w szczególności odnośnie osoby korzystającej z pojazdu. Podmiot wyjaśnił, że osobiście nie korzystał z pojazdów w okresach wskazanych w tytułach wykonawczych. Jego zdaniem właściciel pojazdu nie jest automatycznie zobowiązany z tytułu opłat za parkowanie, zważywszy, że należący do niego pojazd mógł być przedmiotem użyczenia. Strona nie zgodziła się również z ustaleniami w zakresie prawa własności pojazdów i podniosła, że dane z CEPiK są w 30-40 % nieaktualne, zaś z uwagi na pozostawanie w związku małżeńskim, w którym obowiązuje ustawowa wspólność majątkowa, nie był on jedynym właścicielem pojazdów. Ponadto stwierdził, że procedura nakładania opłat podwyższonych za parkowanie w strefie płatnego parkowania nie została uregulowana w przepisach prawa i w związku z tym nie ma podstaw do prowadzenia egzekucji.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że niedopuszczalność egzekucji musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku bądź prowadzenia jej w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. W niniejszej sprawie Prezydent Miasta Krakowa wydał postanowienie działając jako organ egzekucyjny. Tożsamość personalna wierzyciela i organu egzekucyjnego czyni zaś bezcelowym wyodrębnienie wierzyciela w toku postępowania egzekucyjnego, a przeprowadzenie postępowania przewidzianego w art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; powoływanej dalej jako: u.p.e.a.) jest bezprzedmiotowe, ponieważ nie chroni uprawnień zobowiązanego i narusza interesy wierzyciela, prowadząc do przedłużenia postępowania egzekucyjnego.

SKO podkreśliło, że nieuiszczenie opłaty za parkowanie powoduje obowiązek jej uiszczenia, obciążający co do zasady właściciela pojazdu, który na ogół jest korzystającym z drogi, chyba że udowodni, że pojazd użyczył innej osobie. Sytuacja taka nie wystąpiła jednak w niniejszej sprawie. Kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na domniemaniu faktycznym, wynikającym z doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, iż przede wszystkim to on korzysta z samochodu (a więc jest "korzystającym z dróg publicznych"), a ponadto na założeniu, że jeśli właściciel w danym dniu nie użytkował środka transportu, to wie, kto to robił. Wierzyciel posiada zatem uprawnienie do stosowania domniemania faktycznego, zaś właściciel środka transportu może zwolnić się z obowiązku dokonania opłaty dodatkowej poprzez podanie danych faktycznego użytkownika samochodu. Poprzez wskazanie użytkownika pojazdu należy rozumieć udokumentowanie okoliczności korzystania z samochodu przez inną osobę na podstawie zawartej między stronami umowy użyczenia, pisemnego oświadczenia rzeczywistego użytkownika albo innego dokumentu potwierdzającego powyższy fakt. To na właścicielu samochodu spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności, z których wywodzi on korzystne dla siebie skutki, a dowód taki musi polegać na wiarygodnym spersonalizowaniu użytkownika pojazdu. Organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej poprzez zaparkowanie samochodu w strefie, ponieważ art. 29 § 1 u.p.e.a. zakazuje mu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W związku z powyższym organ ma prawo domniemywać, iż korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu, czy też jego prawny użytkownik, a ten może w toku postępowania egzekucyjnego podnieść zarzut błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny może więc stosować domniemanie faktyczne, iż zobowiązanym jest właściciel pojazdu lub jego posiadacz, aż do chwili, gdy podmiot ten zwolni się z obowiązku poprzez wskazanie faktycznego kierowcy samochodu w dacie parkowania.

W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że sporne tytuły wykonawcze prawidłowo wskazują W. D. jako zobowiązanego do uiszczenia opłaty dodatkowej. Z materiału dowodowego wynika bowiem, że był on właścicielem określonych na wstępie pojazdów w okresach wskazanych w tytułach wykonawczych, którą to okoliczność stwierdzono na podstawie danych z CEPiK. W toku postępowania zobowiązany nie wykazał w sposób przekonujący innego faktycznego użytkownika samochodu oraz nie przedstawił żadnych dowodów na to, iż dane z CEPiK są niezgodne ze stanem faktycznym i nie uwidaczniają pozostałych współwłaścicieli pojazdów. Organ wyjaśnił ponadto, że okoliczność ewentualnej współwłasności pojazdów nie ma znaczenia prawnego dla oceny prawidłowości postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do W. D. Zgodnie z art. 370 Kodeksu cywilnego, zaciągnięcie zobowiązania dotyczącego wspólnego mienia kilku osób powoduje, że są one zobowiązane solidarnie, chyba że umówiono się inaczej.

SKO stwierdziło ponadto, że organ egzekucyjny uzupełnił materiał dowodowy o dokumentację fotograficzną, świadczącą o nieopłaconych postojach pojazdów w strefie płatnego parkowania we wskazanych dniach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie W. D. wniósł o stwierdzenie nieważności postanowień obu instancji oraz tytułu wykonawczego, w szczególności wobec okoliczności, iż egzekucja została skierowana do niewłaściwej osoby, ponieważ tytuł wykonawczy nie może być wystawiany na podstawie domniemania. Ewentualnie skarżący zwrócił się o uchylenie obu postanowień. Organowi zarzucono naruszenie: art. 13f w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.; powoływanej dalej jako: u.d.p.), art. 33 § 1 u.p.e.a., a także art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.).

W odpowiedzi na skargę SKO w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie zaprzeczył temu, iż samochody; T. o nr rej. [...] oraz O. o nr rej. [...], których był właścicielem parkowały w strefie płatnego parkowania w dniach wskazanych w tytułach wykonawczych. W toku postępowania egzekucyjnego skarżący kwestionował ustalenia organu egzekucyjnego, podnosząc, że nie ustalono jednoznacznie osoby korzystającej z tych pojazdów. Wyjaśniał, że osobiście nie korzystał z pojazdów we wskazanych dniach, jednakże nie przedstawił konkretnych dowodów potwierdzających, że w spornych dniach, w czasie i miejscu uwidocznionym m.in. na zdjęciach znajdujących się w aktach, pojazdami kierowała inna osoba. Sąd podniósł, że wskazanie przez zobowiązanego, iż w dniu parkowania pojazdu w konkretnym miejscu strefy płatnego parkowania kierującym pojazdem była inna osoba może uwolnić właściciela (czy współwłaściciela) pojazdu od obowiązku uiszczenia opłat, jednakże wyłącznie w sytuacji udowodnienia, w sposób niebudzący wątpliwości, że w dacie parkowania z pojazdu korzystała inna osoba. Zdaniem WSA, skarżący w toku postępowania administracyjnego nie wykazał w sposób przekonywujący innego faktycznego użytkownika samochodu, wobec czego słusznie nie uwzględniono zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego. W ocenie Sądu, nie budzi również wątpliwości skierowanie egzekucji do skarżącego, mimo współwłasności zobowiązanego i jego żony pojazdów. W tym zakresie WSA przywołał treść art. 370 oraz art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego i stwierdził, że wierzyciel może dokonać wyboru dłużnika, od którego będzie dochodził swej należności.

Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącego, iż organy nie wykazały, że to właśnie on korzystał z samochodów w podanych dniach i miejscach. Za prawidłowe uznano twierdzenia organów, iż do wniesienia opłat za postój pojazdu bądź opłat dodatkowych w związku z parkowaniem pojazdu, zobowiązany jest podmiot korzystający z dróg - kierowca korzystający ze strefy płatnego parkowania. Stosując domniemanie faktyczne za zobowiązanego uważa się właściciela lub współwłaściciela pojazdu do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. Sąd za prawidłowy uznał pogląd Prezydent Miasta Krakowa, że na właścicielu pojazdu spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Uzupełniająco WSA stwierdził, że u.d.p. nie wymaga od wierzyciela, aby wykazał, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej ciąży na konkretnej osobie, innej od właściciela pojazdu, o ile osoba ta rzeczywiście korzystała z pojazdu. W związku z powyższym za niezasadny uznano zarzut wydania zaskarżonego postanowienie bez uwzględnienia wszystkich okoliczności i dowodów.

Sąd przypomniał, że skarżący zarzucił organom błąd co do osoby zobowiązanego oraz niedopuszczalność egzekucji, tj. zarzuty o których mowa w art. 33 pkt 4 i 6 cytowanej u.p.e.a. Wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych WSA stwierdził, że wprawdzie art. 29 § 1 u.p.e.a. nie zezwala organowi egzekucyjnemu na badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jednakże nie dotyczy to badania, czy obowiązek ten został nałożony na właściwą osobę. Nie chodzi bowiem o cechy przedmiotowe i merytoryczne, lecz o podmiotowe, których art. 29 § 1 in fine powołanej ustawy nie obejmuje. Na organy nałożono obowiązek wyjaśnienia, czy nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. W ten sposób możliwa jest indywidualizacja odpowiedzialności, co gwarantuje, że nie będzie jej podlegała osoba, które nie popełniła deliktu administracyjnego. Sąd podkreślił, że podniesienie przez skarżącego w toku postępowania egzekucyjnego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego powinno polegać na wskazaniu innej, konkretnej osoby użytkownika pojazdu zaparkowanego bez wymaganej opłaty w strefie płatnego parkowania i wykazaniu w sposób prawem przewidziany, że to właśnie ta osoba nie uiściła należnej opłaty. W ocenie WSA, w rozpoznawanej sprawie skarżący tego nie wykazał. Za nieuzasadnione zaś uznał zarzucanie organom, iż w kwestii własności pojazdów oparły się na informacjach z bazy danych CEPiK, w sytuacji nieprzedstawienia jakiegokolwiek dowodu podważającego ustalenia organu odnośnie osoby właściciela przedmiotowych samochodów w badanym okresie.

Za chybione WSA uznał również zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 k.p.a. poprzez prowadzenie egzekucji na podstawie wadliwie przyjętego stanu faktycznego.

II

Skargę kasacyjną wniósł W. D., zaskarżając powyższy wyrok w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p., poprzez zastosowanie wykładni rozszerzającej na niekorzyść strony, w sytuacji, gdy treść wynikająca z literalnego brzmienia tego przepisu jest jasna i oczywista, przepis ten bowiem stanowi, że "Korzystający z dróg publicznych sq obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania";

2. przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 13b ust. 7 u.d.p., poprzez zastosowanie wykładni rozszerzającej, na niekorzyść strony, w sytuacji, gdy treść i literalne brzmienie tego przepisu jest jasna i oczywista, przepis ten brzmi: "Opłatę o której mowa w art 13 ust. 1 pkt 1, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi", co oznacza, że zarządca drogi uprawniony jest wyłącznie do pobierania opłat, nie wolno mu dokonywać żadnych innych czynności, w tym dowodowych;

3. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuznanie przez WSA zarzutów odnośnie naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 k.p.a. i skwitowanie ich jednym lakonicznym zdaniem w uzasadnieniu:

Cytat: "W kontekście powyższych rozważań za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 6, art. 8, art, 9 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez prowadzenie egzekucji na podstawie wadliwie przyjętego stanu faktycznego, niezgodnego z rzeczywistym zdarzeniem."

4. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA skargi, w sytuacji, gdy działania Prezydenta Miasta Krakowa, jako organu samorządowego (egzekucyjnego) są sprzeczne z prawem materialnym, jak i przepisami postępowania, a działania takie nie mogą być przez organ podejmowane wbrew obowiązującym przepisom prawa, w szczególności poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie, na podstawie działań, zdjęć, informacji z CEPIK, które nie mogą być podstawą nakładania odpowiedzialności na właściciela pojazdu, która to okoliczność podnoszona jest od początku prowadzenia postępowania;

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie, w sytuacji gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, winien się odnieść do każdego konkretnego zarzutu z przytoczeniem jego treści, a następnie podać konkretną podstawę prawną nieuwzględnienia danego zarzutu z jednoczesnym wyjaśnieniem tych podstaw prawnych, podaniem argumentów prawnych, dokonaniem stosownej wykładni, w takiej sytuacji orzeczenie to wymyka się spod dalszej kontroli instancyjnej.

Podnosząc te zarzuty kasator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego.

Najdalej idącym zarzutem jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. "poprzez lakoniczne uzasadnienie, w sytuacji gdy WSA winien odnieść się do każdego konkretnego zarzutu z przytoczeniem jego treści, a następnie podać konkretną podstawę prawną nieuwzględnienia zarzutu z jednoczesnym wyjaśnieniem tych podstaw prawnych, podaniem argumentów prawnych, dokonaniem stosownej wykładni, co eliminuje orzeczenie spod dalszej kontroli instancyjnej". Naczelny Sąd Administracyjny zarzutu tego nie podzielił.

W tym kontekście należy wskazać, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1751/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sąd I instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania przepisu art. 13 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 13f ust. 1 u.d.p. oraz przepisów k.p.a. To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

NSA w mniejszym składzie podziela stanowisko judykatury, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej z uwagi na sposób ich redakcji powinny być rozpoznane łącznie bowiem w istocie wraz z uzasadnieniem skargi sprowadzają się do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, iż opłata za nieopłacony pojazd – na gruncie przedmiotowej sprawy – obciąża właściciela zaparkowanego pojazdu, czyli stronę skarżącą.

Rozpoznając skargę kasacyjną w tak wyznaczonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13f ust. 1 u.d.p. oraz art. 13b ust. 7 tej ustawy. Zgodnie z jej art. 13 ust. 1 pkt 1 korzystający z drogi jest zobowiązany do uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu w wyznaczonej przez radę gminy (radę miasta) strefie płatnego parkowania. Opłatę tę pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo (art. 13b ust. 1 u.d.p.). Z kolei stosownie do treści art. 13f ust. 1 u.d.p. za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Rada gminy (rada miasta) określa wysokość tej opłaty oraz sposób jej pobierania. Przy czym wysokość opłaty dodatkowej nie może przekroczyć 50 zł (art. 13f ust. 2 u.d.p.).

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa postępowanie i środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania obowiązków objętych egzekucją administracyjną w przypadku, gdy zobowiązani uchylają się od ich wykonania. Egzekucją administracyjną objęte są m.in. należności pieniężne przekazane do tej egzekucji na podstawie innych ustaw. Jedną z takich ustaw jest ustawa o drogach publicznych, która w art. 40d ust. 2 przewiduje ściągnięcie w drodze egzekucji administracyjnej opłat dodatkowych przewidzianych w art. 13f ust. 1 u.d.p. za parkowanie w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty. Podstawę prawną działania organu egzekucyjnego stanowi w takim przypadku art. 13f ust. 1 u.d.p. w zw. z art. 40d ust. 2 u.d.p. Z istoty opłat parkingowych wynika ich związek z korzystaniem w obrębie drogi z miejsca postoju pojazdu samochodowego i obowiązek ich ponoszenia związany jest z pozostawieniem tego pojazdu w strefie płatnego parkowania. Natomiast użycie przez ustawodawcę w przytoczonych powyżej regulacjach prawnych sformułowania: "pobiera" wskazuje jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (ex lege). W tym zakresie nie jest zatem wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por. też np. wyrok NSA z 6 grudnia 2012 r., II GSK 1859/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjęcie zatem poglądu, że obowiązek ten powstaje z mocy prawa, (notabene dominującego w orzecznictwie sądów administracyjnych) prowadzi do konstatacji, że w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej, a zatem nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Skoro obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa przyjąć należy, że możliwość dochodzenia swych racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez złożenie zarzutu.

Z treści art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 u.d.p. wynika zarazem, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i ewentualnie opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, obciąża korzystającego z dróg publicznych. Użyte przez ustawodawcę pojęcie "korzystający" obejmuje, poza właścicielem pojazdu, również inne osoby, tj. osoby korzystające z pojazdu na podstawie tytułu prawnego, za zgodą właściciela, jak i osoby działające bez takiego tytułu czy zgody.

Tym samym wbrew stanowisku skarżącego, trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że wierzyciel ma prawo domniemywać, iż korzystającym z drogi publicznej jest z reguły właściciel pojazdu i, w związku z tym, to na nim spoczywa obowiązek ponoszenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. Podzielić zatem należy pogląd, że kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na domniemaniu prawnym i faktycznym.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że to skarżący kasacyjnie W. D. był właścicielem pojazdu - w związku z tym organ egzekucyjny w sposób prawidłowy wystawił na skarżącą tytuły wykonawcze. W licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzono, że wierzyciel ma prawo domniemywać, iż korzystającym z drogi publicznej jest z reguły właściciel pojazdu i w związku z tym to na nim spoczywa obowiązek ponoszenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. Kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał to wie, kto to uczynił (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 591/08, publik. Lex nr 544582).

Skoro autor skargi kasacyjnej nie wykazał, aby w dacie powstania egzekwowanego obowiązku, to nie on użytkował przedmiotowy pojazd, organy prawidłowo uznały go za zobowiązanego w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym.

Rozwijając powyżej wskazane wywody należy ponownie podkreślić, że domniemanie faktyczne, czego zdaje się konsekwentnie nie zauważa strona skarżąca, to domniemanie, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, a także wynikająca z prawa własności tzw. triada uprawnień właścicielskich, czyli prawo do: posiadania (ius possidendi), korzystania i rozporządzania (ius disponendi). Tego rodzaju domniemanie ma zatem swoje źródło w definicji prawa własności zawartej w treści art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 380, ze zm., dalej także: k.c.). Pozytywna strona własności obejmuje uprawnienie do posiadania rzeczy, uprawnienie do korzystania z rzeczy i uprawnienie do rozporządzania rzeczą. Wyraźnie zaznaczonym w przytoczonej normie uprawnieniem właściciela jest przysługujące mu uprawnienie do korzystania z rzeczy. Dopiero więc, kiedy właściciel pojazdu wykaże, że z należącego do niego pojazdu korzystał inny – wskazany przez niego – podmiot, który parkował w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty, obowiązek uiszczenia opłaty może obciążyć tego użytkownika drogi. We wszystkich innych przypadkach opłatę ponosi właściciel pojazdu. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to na nim spoczywa ciężar obalenia domniemanie, iż nie był "korzystającym" z pojazdu stosownie do art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p.

Na marginesie Sąd wskazuje, iż – jak wskazano powyżej – art. 140 kodeksu cywilnego określa uprawnienie właścicielskie do posiadania, korzystania oraz rozporządzania rzeczą, a w sprawie poza sporem jest, że pojazd za który nie opłacony postój należy do skarżącego, jest na niego zarejestrowany i on figuruje jako jego właściciel.

Nie można uznać za zasadne argumentów skarżącego kasacyjnie, iż "co do zasady nie można korzystać z bazy danych CEPIK jako dowodu własności pojazdu, bowiem 30%-40% danych w tym rejestrze jest nieaktualnych, a okoliczność ta znana jest urzędowo i jest informacja publiczną". W rozpoznawanej sprawie organ, ustalając właściciela pojazdu, korzystał z informacji znajdujących się w dokumentacji Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego. Należy ponownie podkreślić, iż zgodnie z art. 73 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5. Rejestracji dokonuje się m. in. na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 (art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym). Niewątpliwie dowód rejestracyjny sam w sobie nie stanowi dowodu dokonania czynności prawnej, na podstawie której powstało prawo własności danego pojazdu, lecz pozwala na ustalenie, kto jest właścicielem pojazdu. Skoro zobowiązanym do rejestracji jest właściciel pojazdu, który podczas rejestracji musi wykazać się dowodem własności i wpisywany jest w dowodzie rejestracyjnym jako właściciel pojazdu, stanowi on wiarygodny dowód co do istnienia prawa do danego pojazdu. Ma on charakter dokumentu urzędowego, a zatem stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 5 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 3009/12, z dnia 20 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1085/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Potwierdzają to także pozostałe przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym, które nakładają na właściciela pojazdu obowiązek informowania organu o zbyciu pojazdu (np. art. 78 ust. 2). Dane właściciela pojazdu podlegają udostępnieniu w ewidencji pojazdów (art. 80 b ust. 1 pkt 5) i podlegają one udostępnieniu m.in.: policji, prokuraturze, sądom, straży gminnej czy administracyjnym organom egzekucyjnym (art. 80 c ust. 1 pkt 1, 7, 6, 10, 13). Wobec tego, że przedmiotowy samochód został zgłoszony do rejestracji jedynie przez skarżącą kasacyjnie i że została ona wskazana w ewidencji oraz w dowodzie rejestracyjnym jako właściciel pojazdu, to organ - ustalając właściciela pojazdu - mógł oprzeć się na tych dowodach. Podnoszona w skardze kasacyjnej kwestia dotycząca zaliczenia w/w samochodu do ustawowej małżeńskiej wspólności majątkowej, dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma żadnego znaczenia. Skoro skarżąca kasacyjnej nie wykazała, aby w dacie powstania egzekwowanego obowiązku, to nie ona użytkował przedmiotowy pojazd, organy prawidłowo uznały ją za zobowiązaną w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 11 marca 2009 r. (sygn. akt I OSK 1514/08, opubl. LEX nr 54260) i w wyroku NSA z dnia 27 sierpnia 2015 r. (sygn. akt II GSK 499/14), zgodnie z którym organ egzekucyjny ma prawo domniemywać (domniemanie faktyczne), że korzystającym z drogi publicznej jest właściciel pojazdu, któremu przysługuje prawo korzystania z danego pojazdu. Natomiast w sytuacji kiedy korzystającym z drogi publicznej jest inna osoba, a nie właściciel pojazdu, to w ramach zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zaległych opłat, właściciel może zgłosić zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Tak więc jeżeli skarżący kasacyjnie nie był korzystającym z drogi publicznej to powinien - w trybie art. 33 pkt 4 u.p.e.a. - wskazać osobę korzystającą jego pojazdem z drogi publicznej. Skoro tego nie uczynił, stanowisko wyrażone przez organy, zaakceptowane przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku zasługuje na akceptację (podobnie wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem NSA domniemania prawne i faktyczne nie zostały w rozpoznawanej sprawie skutecznie obalone dowodem przeciwnym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bezzasadny jest zatem także zarzut naruszenia przez Sąd instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuznanie przez WSA zarzutów odnośnie naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 k.p.a.

Podsumowując podkreślenia raz jeszcze wymaga, że ani organ egzekucyjny, ani też Sąd I instancji nie jest zobowiązany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej i nieuiszczającej opłaty za postój w strefie płatnego parkowania, gdyż to na właścicielu pojazdu spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne. Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich jej danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie od niej należnych prawnie opłat, a powinno to nastąpić w odpowiednim czasie, fazie i etapie postępowania – co w niniejszej sprawie nie wystąpiło.

Zasadnie zatem przyjął organ i zaakceptował to Sąd pierwszej instancji, że organ prawidłowo skierował wezwanie do zapłaty do skarżącego, który miał możliwość wskazania osoby, która korzystała z przedmiotowego pojazdu w dniu i godzinie wymienionej w wezwaniu – raporcie (wezwaniu do zapłaty), czego jednak nie uczynił. Uniemożliwiło to ustalenie innej osoby niż właściciel, jako osoby korzystającej z drogi publicznej, a w konsekwencji, wystawienie tytułu wykonawczego na tę osobę jako korzystającą z drogi publicznej, dlatego postępowanie egzekucyjne prowadzone było wobec prawidłowo ustalonego właściciela. W tej bowiem sytuacji organ egzekucyjny ma prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu.

Stanowisko zbieżne z prezentowanym jako ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazują zarówno NSA, jak i wojewódzkie sądy administracyjne, i tak: por. wyroki NSA z 9 marca 2017 r.: sygn. akt II GSK 1678/15, sygn. akt II GSK 1679/15, sygn. akt II GSK 1680/15, sygn. akt II GSK 1681/15, sygn. akt II GSK 1682/15, sygn. akt II GSK 1683/15, sygn. akt II GSK 1684/15, sygn. akt II GSK 1685/15, ; wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 129/11 oraz powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo, a także z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1514/08, z dnia 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 591/08, z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1730/11, z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1852/11, z 28 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2762/12, prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1045/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 70/11).

W orzeczeniach tych, które w pełni akceptuje skład orzekający, stwierdza się, że skoro korzystającym z pojazdu samochodowego, a tym samym z drogi publicznej, jest z reguły jego właściciel (współwłaściciel), to w razie stwierdzenia braku wniesienia opłaty parkingowej, we właścicielu pojazdu należy upatrywać zobowiązanego do uiszczenia opłaty dodatkowej, chyba że ten skutecznie wykaże, że wyzbył się władztwa fizycznego nad pojazdem na rzecz innej osoby, czy to na skutek własnego oświadczenia woli, czy wbrew własnej woli, co w rozpoznawanej sprawie – jak zasadnie przyjął Sąd I instancji – nie wystąpiło.

Skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.