Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 847/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Bożena Popowska Protokolant sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 07 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi S. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] r. nr [...] 2. określa że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu. /-/ B. Popowska /-/ E. Kręcichwost- Durchowska /-/ P. Miładowski A.T


UZASADNIENIE

W dniu [...] marca 2005 r. S. I. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zaspokojenie podstawowych potrzeb tj na zakup środków czystości, odzieży oraz żywności. W dniu [...] kwietnia 2005 r. wpłynął kolejny wniosek S. I. o przyznanie zasiłku celowego na wskazanie wyżej cele.

Decyzją z dnia [...] r. , nr [...], działając na podstawie art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. : Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej jako kpa) , art. 39 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 17 ust. pkt 5, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2004 r. , nr 64, poz. 593 ze zm. ) Kierownik Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. przyznał S. I. zasiłek celowy w wysokości [...] zł na częściowe zaspokojenie potrzeb bytowych. Organ I instancji stwierdził przy tym, iż wnioskodawca jest osoba samotnie gospodarującą. Pracuje zawodowo. Jego dochodem jest wynagrodzenie miesięczne w kwocie [...]zł, pozostała kwota wynagrodzenia jest potrącana przez komornika. Klient również dobrowolnie wpłaca komornikowi na rzecz jego byłej żony pozostałą cześć wynagrodzenia. S. I. posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim i nie wymaga długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Organ wskazał także, że wysokość udzielanej pomocy, prócz sytuacji strony determinowana jest posiadanymi przez Ośrodek środkami finansowymi. Wskazał także, że przepisy nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości. Udzielona pomoc społeczna z uwagi na ilość środków jakimi dysponują Ośrodki Pomocy Społecznej nie zawsze stwarza możliwości otrzymania pomocy w pełnym i wystarczającym zakresie.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł S. I. Wskazał on, iż udzielana pomoc podopiecznym Ośrodka jest za małą ponadto widział na liście wypłat, że inne osoby posiadające wyższe dochody otrzymały wyższe zasiłki celowe.

Decyzją z dnia [...]r, [...], działając na podstawie art. 1 ust. 1, art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( tekst jedn. : Dz. U. z 2001 r. , nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( dalej jako: SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu, organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji właściwie ustalił sytuację życiową Odwołującego się, a rozstrzygnięcie w świetle art. 3 ust. 4 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej jest zasadne.

W skardze kierowanej do Sądu, S. I. wskazał, że przyznana kwota zasiłku celowego nie jest wystarczającą na przeżycie przez dwa miesiące. Podniósł, że inne osoby posiadające wyższe dochody otrzymały wyższe zasiłki celowe bo ponad [...] zł. Jego zdaniem prawnicy Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działają w stosunku do jego osoby złośliwie.

Odpowiadając na skargę, SKO podtrzymało argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadną.

Kontrola Sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2002 r. , nr 153, poz. 1269 ) i art. 3 §1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.- daje jako: ppsa), ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.

Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny dokonał tej kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy, głównie z tej przyczyny, że doszło do przekroczenia przez orzekające organy administracji granic swobodnego uznania.

W zakresie uznaniowych decyzji administracyjnych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, 77 §1 i 80 kpa dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 kpa, a więc w sposób przekonywujący. Należy także wskazać, iż zgodnie z art. 3 wyżej powołanej ustawy o pomocy społecznej celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka, przy czym według wskazań art. 3 ust. 4, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwością pomocy społecznej. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej Państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie ponieść wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Fakultatywność i uznanie administracyjne nie oznacza pełnej dowolności i nie może prowadzić do urzędniczej samowoli. Także rozstrzygnięcie uznaniowe musi odpowiadać ogólnym kryteriom procedury administracyjnej i opierać się na sprawdzalnych, a więc zobiektywizowanych przesłankach ( porównaj wyroki NSA z 24.09.1996 r. SA/Gd 3281/95, z 5.03.1998 r. I SA 984/97).

Należy wskazać, że rozstrzygnięcie wskazuje, na fakt spełnienia przez Skarżącego ustawowych przesłanek do otrzymania zasiłku, nie wyjaśnia natomiast powodów przyznania pomocy w orzeczonej wysokości. Stwierdzenie, że ustalając wysokość świadczenia, wzięto pod uwagę sytuacje życiową strony i wysokość środków, jakimi dysponuje Ośrodek na tego rodzaju pomocy, bez poparcia ich konkretnymi wskazaniami, są gołosłowne. Organ nie wskazał, jakie aspekty sytuacji życiowej Skarżącego wziął pod uwagę. Tymczasem w tego rodzaju w sprawach jak rozpatrywana, niezbędna jest wszechstronna ocena relacji między sytuacja Skarżącego, a przyznaniem mu określenie kwoty zasiłku. Ogólnikowe podanie motywów rozstrzygnięcia przez organ I instancji, oznacza w istocie pominięcia omawianych okoliczności w toku postępowania administracyjnego. Nadto, organ nie wskazał, w jakiej sytuacji finansowej był Ośrodek w dniu podejmowania decyzji oraz jakie zadania miała do spełnienia wobec innych podopiecznych. Te ostatnio wymienione okoliczności, wskazujące na możliwość Ośrodka , z uwagi na treść przepisów art. 7, 77, 107 kpa powinny być, zdaniem Sądu, poparte konkretnymi danymi liczbowymi. Organ prowadzący postępowanie powinien w każdej sprawie zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy w takim stopniu, aby dokładnie ustalić stan faktyczny, a mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Dodatkowo, Sąd miał na uwadze, iż uzasadnienie prawne decyzji nie może polegać tylko na powołaniu przez organ wydający owa decyzję, artykuł czy paragrafu przepisu prawa, lecz powinno zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa, oraz wskazać, jaki zachodzi związek między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia, czego zabrakło w niniejszej sprawie.

Konsekwencją błędów w postępowaniu organu I instancji były także uchybienia w pracy organu odwoławczego, który oparł się w pełni na twierdzeniach zawartych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, mimo że dokonując kontroli rozstrzygnięcia organu niższej instancji, powinien w toku postępowania administracyjnego wszechstronnie i wnikliwie zebrać materiał dowodowy i ocenić go stosownie do wymogów art. 80 kpa, co winno następnie znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzony zgodnie z art. 107 § 3 kpa. SKO nie dokonało jednak tej kontroli w sposób prawidłowy i w uzasadnieniu decyzji, z obrazą art. 107 § 3 kpa, nie przedstawiło motywów, jakimi kierowało się przy wydawaniu nieprzychylnej dla strony decyzji. Z wywodu nie wynika, dlaczego utrzymało w mocy decyzję o przyznaniu właśnie takiej a nie innej kwoty zasiłku i nie wskazano jasno, dlaczego inna kwota nie mogła zostać przyznana.

Zdaniem Sądu, jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony maja prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem- zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z podstawowych warunków skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez Sąd administracyjny. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma- zdaniem Sądu- nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. W opinii Sądu, skoro organ odwoławczy nie ustosunkował się w zaskarżonej decyzji do argumentów przedstawionych w odwołaniu, ani nie uzasadnił w pełni swojego rozstrzygnięcia, to zaskarżoną decyzję uznać trzeba za dowolną i wydaną z przekroczeniem granic swobodnego uznania.

W nawiązaniu do wcześniejszych uwag dotyczących przedstawienia przez organ I instancji motywów jego decyzji, należy podnieść, że – z tego punktu widzenia- również uzasadnienie decyzji organu II instancji nie spełnia wymogów. Należy wskazać, iż motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowania prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Wyjaśnienie powodów zastosowania przez organ określonego przepisu prawa podlega kontroli w drodze administracyjnej bądź sądowej pod kątem jego prawidłowości. W niniejszej zaś sprawie, jak już wskazywano, uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zasadzie sprowadza się do nader lapidarnego i ogólnego stwierdzenia, że organ I instancji nie przekroczył granic uznaniowości, wyznaczonych przez art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Tego typu uzasadnienie wskazuje na niedbałość organu odwoławczego w rozpoznaniu sprawy, nie pozwala na rozpoznanie motywów, którymi kierowano się przy jej załatwieniu i powoduje, że w zasadzie, poprzez brak rzeczowej argumentacji, decyzja w istocie wymyka się spod kontroli. Tak być nie powinno, a motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Niewyjaśnienie zaś wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego.

Konkludując należy uznać, że w postępowaniu prowadzącym do wydania decyzji miały miejsce mające wpływ na wynik sprawy uchybienia proceduralne, w tym związane z przekroczeniem granicy swobodnego uznania orzekającego organu administracji.

Tak więc, wobec wykazanych powyżej uchybień proceduralno- prawnych, należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji powinny uwzględnić powyższe uwagi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, dotyczące uchybień organów w toku postępowania administracyjnego i wskazujące na prawidłowe stosowanie przepisów kpa.

Skoro zaskarżone decyzje naruszały prawo procesowe i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/ P. Miładowski /-/ E. Kręcichwost- Durchowska /-/ B. Popowska

A.T