Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 914/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art 77 § 1, art.80, art 107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek / spr./ Sędziowie WSA Piotr Popek WSA Tomasz Smoleń Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. spraw ze skarg M. S. na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2016 r. - nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok, - nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na 2015 rok, 1) uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], nr [...], 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego M. S. kwotę 1.394 (tysiąc trzysta dziewięćdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia [...] września 2016 r. nr [...] i nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR) w R. utrzymał w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik Biura Powiatowego ARiMR) w T. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] i nr [...] adresowane do M. S. (dalej: beneficjent/skarżący) w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r. oraz w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na 2015 r.

Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji oraz akt sprawy wynika, że w dniu 4 maja 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR w T. wpłynął wniosek M.S. o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie (płatność z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska), płatności dodatkowej (płatność redystrybucyjna) oraz o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW). We wnioskach M. S. deklarował działki o łącznej powierzchni 32,51 ha.

W dniu 7 września 2015 r. beneficjent powiadomił organ pierwszej instancji o wystąpieniu suszy w jego gospodarstwie.

W dniu 25 kwietnia 2016 r. w gospodarstwie M. S. przeprowadzono wizytację terenową, w wyniku której ustalono, że powierzchnia stwierdzona jest mniejsza niż powierzchnia zadeklarowana przez beneficjenta. Jak wynika z protokołu z kontroli, na wykluczonej powierzchni 1,96 ha stwierdzono obszary nie kwalifikujące się do płatności, tj. liczne zakrzaczenia, teren podmokły oraz rów.

W dniu 27 kwietnia 2016 r. beneficjent poinformował organ pierwszej instancji o uszkodzeniu przez bobry grobli na działkach ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...], co spowodowało zalanie tych działek, a następnie w dniu 28 kwietnia 2016 r. beneficjent złożył wniosek o wycofanie z płatności całej powierzchni działki rolnej C o pow. 2,25 ha położonej na działce ewidencyjnej nr [...] oraz działki rolnej E o powierzchni 1,82 ha i działki rolnej EA o powierzchni 0,24 ha położonych na działce ewidencyjnej nr [...].

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. nie uwzględnił wycofania części wniosku złożonego w dniu 28 kwietnia 2016 r., z uwagi na uprzednie poinformowanie beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia wizytacji terenowej.

Ponadto w trakcie kontroli administracyjnej stwierdzono, że powierzchnia działki rolnej BB położonej na działce ewidencyjnej nr [...] jest mniejsza od zadeklarowanej (1,80 ha ) i wynosi 1,76 ha. Zatem na podstawie przeprowadzonych kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej łączna powierzchnia wykluczona z jednolitej płatności obszarowej, płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (zazielenianie), płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) oraz płatności ONW wyniosła 2,00 ha.

W konsekwencji tego stanu rzeczy Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T:

1. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] przyznał M. S. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 25.665,38 zł w tym:

- z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 11.914,94 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1.927,45 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowanie współczynnika korygującego,

- z tytułu płatności za zazielenienie w wysokości 9.197,54 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 86,96 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- z tytułu płatności redystrybucyjnej w wysokości 4.552,90 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 43,04 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego

oraz przyznał M. S. kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 213,05 zł.

2. decyzją z [...] czerwca 2016 roku nr [...] przyznał M.S. płatności do obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami w łącznej wysokości 4.610,15 zł, w tym - płatność ONW strefa nizinna I w wysokości 4.610,15.

W odwołaniach od wskazanych decyzji skarżący zarzucił nieprawidłowe ustalenie przez organ pierwszej instancji, że zadeklarowana powierzchnia przez odwołującego się we wniosku o przyznanie płatności za rok 2015 która wynosiła 32,51 była nieprawidłowa i tym samym nieprawidłowe pomniejszenie powierzchni uprawnionej do płatności za rok 2015 w zakresie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej oraz płatności ONW. W związku z powyższym strona wniosła o zmianę zaskarżonych decyzji w całości i przyznanie z tytułu płatności obszarowej za rok 2015 kwoty 14.602,11 zł, z tytułu płatności za zazielenienie za rok 2015 kwoty 9.794,08 zł, z tytułu płatności redystrybucyjnej za rok 2015 kwoty 5.478,454 zł oraz przyznanie płatności ONW za rok 2015 w wysokości 5.819,29 zł. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków J. Ł., M. S. na okoliczność, że powierzchnia deklarowanych działek do płatności na rok 2015 o numerach [...] oraz [...] i [...] była prawidłowa oraz okresu powstania szkód bobrzych na działkach ewidencyjnych [...] oraz [...] w 2016 r., i rozmiaru tych szkód, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z lotniczej dokumentacji fotograficznej będącej w posiadaniu ARiMR w T. i w tym zakresie o zobowiązanie Biura Powiatowego ARiMR do nadesłania do akt sprawy wszelkiej posiadanej przez siebie dokumentacji fotograficznej działek ewidencyjnych [...], [...], [...] wykonanych w roku 2015 a więc roku za który był złożony wniosek o płatności, wraz z wszelkimi informacjami i dokumentami wskazującymi datę wykonania zdjęć na okoliczność wykazania, że obszar działek ewidencyjnych [...], [...] oraz [...] wskazany do dopłat za rok 2015 był prawidłowy a podawane przez ARiMR informacje co do kontroli powierzchni działek na podstawie zdjęć lotniczych nie zostały przeprowadzone na aktualnym materiale dowodowym, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z odpisu pisma Biura Powiatowego ARiMR z dnia 30 kwietnia 2014 r., na okoliczność wykazania że ARiMR która obecnie kwestionuje część obszaru działek [...] oraz [...] jako nie kwalifikujące się do dopłat, a wcześniej na żądanie odwołującego się wskazała obszar działek PEG i powierzchnie kwalifikujące się do dopłat w wielkości wskazanej i wnioskowanej przez odwołującego .

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w R. decyzjami z dnia [...] września 2016 r. utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.

Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie na podstawie przeprowadzonej wizytacji terenowej w dniu 25 kwietnia 2016 r., oraz na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej wykluczono powierzchnię 2,00 ha na której stwierdzono obszary nieuprawnione do przyznania jednolitej płatności obszarowej (obszary zakrzaczone, zadrzewione oraz teren podmokły rów opaskowy, grobla), co potwierdza dokumentacja fotograficzna dołączona do protokołu. W wyniku kontroli stwierdzono zawyżenia powierzchni uprawionych do płatności JPO oraz do płatności ONW. Szczegółowo wskazano różnice między powierzchnią uprawnioną, a powierzchnią pierwotnie zadeklarowaną. W przypadku działki rolnej E położonej na działce ewidencyjnej nr [.] na której strona zadeklarowała powierzchnię 1,82 ha inspektorzy terenowi zmierzyli powierzchnię 1,09 ha. Na pozostałej części działki tj. 0,73 ha stwierdzono zadrzewienia oraz został wyłączony rów o powierzchni mniejszej niż 2 m2 na całej długości działki. W przypadku działki rolnej EA położonej na działce ewidencyjnej nr [...] na której strona zadeklarowała powierzchnię 0,24 ha inspektorzy terenowi zmierzyli powierzchnię 0,21 ha. Na pozostałej części działki tj. 0,03 ha stwierdzono zakrzaczenia i teren podmokły oraz został wyłączony rów o powierzchni mniejszej niż 2 m2 na całej długości działki. W przypadku działki rolnej C położonej na działce ewidencyjnej nr [...] na której strona zadeklarowała powierzchnię 2,25 ha inspektorzy terenowi zmierzyli powierzchnię 1,05 ha. Na pozostałej części działki tj. 1,20 ha stwierdzono groblę, rów opaskowy i zakrzaczenia. Ponadto w trakcie przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że powierzchnia działki rolnej BB położonej na działce ewidencyjnej o nr [...] o zadeklarowanej powierzchni 1,80 ha jest mniejsza. Na podstawie pomiarów powierzchni ewidencyjno- gospodarczej (PEG) w oparciu o wykonane zdjęcia obszarów dostępnych w systemie informatycznym ARiMR stwierdzono powierzchnię 1,76 ha kwalifikującą się do przyznania płatności. Wobec powyższego łączna powierzchnia wykluczona z płatności po przeprowadzonej kontroli wyniosła 2,00 ha.

Organ odwoławczy uznał, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. słusznie wykluczył powierzchnię 2,00 ha uwzględniając wyniki wizytacji terenowej oraz w oparciu o aktualne dane dotyczące ustalonej powierzchni w systemie informatycznym ZSZIK, ustalone na podstawie wykonanych zdjęć z roku 2015, co zostało szczegółowo wyjaśnione w decyzjach organu I instancji. Efekty czynności wyjaśniających przeprowadzonych w sprawie nie pozwoliły na przyjęcie, że w przypadku zakwestionowanych obszarów były to tereny faktycznie użytkowane rolniczo zgodnie z normami i wymogami przez cały rok, którego dotyczył wniosek o przyznanie płatności. W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy organ II instancji zweryfikował całą dokumentację oraz wyniki z wizytacji terenowej przeprowadzonej w dniu 25 kwietnia 2016 r i stwierdził, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do płatności ONW została wyznaczona prawidłowa i wynosi 30,51 ha, gdyż powierzchnia wynosząca 0,73 ha na działce rolnej E położonej na działce ewidencyjnej nr [...], powierzchnia wynosząca 0,03 ha na działce rolnej EA położonej na działce ewidencyjnej nr [...], powierzchnia wynosząca 1,20 ha na działce rolnej C położonej na działce ewidencyjnej nr [...] oraz powierzchnia wynosząca 0,04 ha na działce rolnej BB położonej na działce ewidencyjnej nr [...] nie kwalifikuje się do przyznania płatności. Na powierzchni wykluczonej z jednolitej płatności obszarowej oraz płatności ONW tj. 2,00 ha znajdują się liczne zadrzewienia zakrzaczenia i obszary podmokłe, a więc obszary nieużytkowane w celu rolniczym.

Odnosząc się do zarzutów odwołań organ wskazał, że wycofanie części działek z płatności miało miejsce już po przeprowadzeniu kontroli na miejscu. Zgodnie z art. 15 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014, kar administracyjnych nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ w piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub jakiejkolwiek niezgodności we wniosku o przyznanie pomocy. Z tych powodów organ nie uwzględnił wycofania części wniosku z dnia 28 kwietnia 2016 r. Organ podniósł, że składając wniosek o przyznanie płatności strona potwierdziła, że posiada wiedzę dotyczącą wytycznych i przepisów prawnych mających zastosowanie do przyznania płatności na 2015 r., jak również wymagań i zobowiązań spoczywających na wnioskodawcy. W odniesieniu do podnoszonych szkód wyrządzonych przez bobry organ wskazał, że nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli przez inspektorów terenowych jednoznacznie potwierdzają, że powierzchnia zadeklarowana przez stronę została znacznie zawyżona, natomiast obszary wykluczone z płatności świadczą o dłuższym okresie ich nieużytkowania przez rolnika. Wobec kompletności dokumentacji, która jednoznacznie wskazuje, jakie powierzchnie były użytkowane rolniczo, a jakie zostały wykluczone, w tym w szczególności wobec dowodu w postaci protokołu z kontroli i dokumentacji fotograficznej, przesłuchanie wnioskowanych w odwołaniu świadków jest - zdaniem organu - zbędne. Zgodnie z obowiązującymi przepisami wykorzystano materiały kartograficzne, czyli mapy i ortofotomapy znajdujące się w Systemie Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) w celu zlokalizowania w przestrzeni wszystkich działek rolnych zadeklarowanych we wniosku i prawidłowego określenia powierzchni uprawnionej do dopłat oraz wyłączenia gruntów nieuprawnionych do dopłat. Dostępne w systemie informatycznym zdjęcia pozwalają w sposób precyzyjny wyznaczyć powierzchnie użytków rolnych, czyli obszarów zajmowanych przez grunty orne, trwałe użytki rolne i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe. Wszystkie prace wykonywane na potrzeby systemu identyfikacji działek rolnych są zatwierdzane przez osoby posiadające stosowne uprawnienia geodezyjne zgodnie z ustawą Prawo geodezyjne i kartograficzne, a Agencja posiada w stosunku do każdej działki ewidencyjnej informacje na temat źródła pochodzenia danych, terminy ich aktualności oraz daty wykonania zdjęcia lotniczego lub satelitarnego, a także wiedzę na temat przeprowadzonych kontroli na miejscu oraz wizytacji w terenie. Ortofotomapy cyfrowe pozyskane w trybie art. 12 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, podlegają przekazaniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i stanowią źródło dokonywania pomiarów powierzchni kwalifikowanej do płatności oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania i użytkowania gruntów.

Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił powierzchnię uprawnioną do przyznania płatności bezpośrednich i płatności ONW, a argumentacja podniesiona w odwołaniach jest niezasadna, dlatego powołanymi wyżej decyzjami z dnia [...] września 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe decyzje M. S. zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przez nieprawidłowe ustalenie, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności była nieprawidłowa i tym samym nieprawidłowe pomniejszenie powierzchni uprawnionej do płatności za rok 2015, a w konsekwencji przyznanie płatności w pomniejszonej wysokości. Wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, jak też o dopuszczenie i przeprowadzenie w sprawie dowodu z przesłuchania świadków – J. Ł. i J. S. oraz z przesłuchania skarżącego. Zawnioskował też o dopuszczenie i przeprowadzenie między innymi dowodów:

- z lotniczej dokumentacji fotograficznej będącej w posiadaniu ARiMR w T. dotyczącej działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] oraz nr [...] wykonanej w 2015 r. wraz z informacjami wskazującymi datę i sposób wykonania zdjęć, podmiot, który je wykonywał, badanych parametrów sprzętu fotograficznego oraz opisu sposobu liczenia powierzchni działek ewidencyjnych na podstawie zdjęć lotniczych ze wskazaniem granicy możliwych błędów w tym wyliczeniu,

- z odpisu pisma Biura Powiatowego ARiMR z dnia 30 kwietnia 2014 r. na okoliczność wykazania, że Agencja, która obecnie kwestionuje część obszaru działek nr [...] i nr [...] jako niekwalifikującego się do dopłat, wcześniej na żądanie odwołującego wskazała PEG i powierzchnię kwalifikującą się do dopłat w wielkości wnioskowanej przez odwołującego,

W uzasadnieniu skarg M. S. wskazał, że zadeklarował do przyznania płatności za 2015 r. działki ewidencyjne o powierzchni, zgodnie z informacjami dotyczącymi powierzchni ewidencyjno-gospodarczej PEG i informacjami dotyczącymi powierzchni kwalifikowanej do JPO, płatności ONW i rolnośrodowiskowej, wystawionymi przez Biuro Powiatowe ARiMR w T., czyli sam organ, który następnie zakwestionował te pomiary i powierzchnie. Zarzucił, że kontrola na gruncie została przeprowadzona dopiero w dniu 25 kwietnia 2016 r., czyli nie w tym roku, którego dotyczy wniosek. Skarżący zaprzeczył wszelkim ustaleniom kontroli przeprowadzonej w dniu 25 kwietnia 2016 r. W dniu kontroli tereny działek nr [...] i nr [...] były dotknięte zniszczeniami wskutek szkód bobrzych, o których to szkodach Agencja była na bieżąco informowana. Szkody, które zostały ujawnione na miejscu podczas kontroli to skutki szkód z roku 2016, dlatego ustalenia kontrolne nie mają żadnego znaczenia co do rozstrzygnięcia o zasadności przyznania płatności na rok 2015. Ciążący na rolniku obowiązek utrzymania wszystkich gruntów, na których prowadzona jest działalność, zgodnie z normami oraz przestrzeganie wymogów wzajemnej zgodności, dotyczy roku kalendarzowego, w którym został złożony wniosek, a to oznacza, że kontrola z 2016 r. nie odzwierciedla stanu faktycznego działek w 2015r. Zdaniem skarżącego, organ wydający decyzję był związany wnioskiem o częściowe wycofanie działek z dopłat, mimo że został on złożony już po kontroli w 2016 r., ponieważ kontrola ta dotyczyła innego roku, a ponadto stan działek uległ zmianie dopiero w 2016 r., na skutek siły wyższej tj. szkód wyrządzonych przez bobry. Zwierzęta te niszczą groble, powodując zalanie i podtopienia przyległych terenów. Skarżący zarzucił, że Agencja nie wykazała żadnym dowodem, że w 2015 r. powierzchnia kwalifikująca się do dopłat była inna niż zadeklarowana. Mimo zarzutów podniesionych w odwołaniu organ administracyjny nie wskazał zdjęć lotniczych kontrolowanych działek i daty ich wykonania, natomiast argumentacja dotycząca przyczyn wykluczenia jest całkowicie nietrafna. Organ nie wskazał na czym miało polegać zadrzewienie, tj. co i w jakiej ilości na danym obszarze rosło, czy to drzewa czy krzewy samosiejki czy nasadzenia, nie wskazano czy obszary te spełniały normy w zakresie dobrej kultury rolnej. Skarżący zarzucił, że w decyzji nie wskazano definicji obszarów zadrzewionych, ani dopuszczalnej ilości drzew i krzewów na obszarze kwalifikowanym. Ponadto w 2014 r. obszar ten nie był kwestionowany do dopłat, a przecież w ciągu roku nie mogły nastąpić istotne zmiany w drzewostanie. Oznacza to, że argumentacja organu jest dowolna i nie poparta żadnymi dowodami.

Skarżący dodał też, że powierzchnie PEG są weryfikowane przez Agencję w oparciu o stan faktyczny na gruncie wynikający z ortofotomapy i na podstawie wcześniejszych kontroli administracyjnych. Podobnie było w sprawie płatności za rok 2015 - skarżący otrzymał wypełniony przez Agencję wniosek z powierzchniami działek, które następnie ten sam organ zakwestionował. Ponadto organ posługuje się wykluczeniem terenów - rowów o powierzchni mniejszej niż 2 m², podczas gdy przepisy krajowe i unijne nie znają takiej normy, a tym samym skoro organ opiera swoje decyzje na takim wyliczeniu, czyli w metrach kwadratowych, to robi to niewłaściwie. Zdaniem skarżącego, powierzchnię takich obiektów jak żywopłoty, rowy oraz mury, zalicza się do powierzchni użytkowej pod warunkiem, że ich szerokość nie przekracza 2 m i muszą one stanowić element dobrej kultury rolnej (art. 34 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). W rozpoznawanej sprawie podczas kontroli na miejscu nikt rowów nie mierzył, mimo wniosku pełnomocnika skarżącego – J. S. Kontrolujący odmówili pomiaru rowów twierdząc, że to czynność zbędna na potrzeby kontroli na gruncie. Podczas kontroli terenowej w dniu 25 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego J. S. sporządziła uwagi do protokołu, że został włączony teren grobli ze skarpą i rów na całej długości działki o szerokości mniejszej niż 2 m. Mimo tego obmiar nie został przez organ poczyniony, a zarzut nie został w postępowaniu odwoławczym zweryfikowany. Długość rowów na działce nr [...] to około 800 - 900 m, a na działce nr [...] - prawie 3000 m. Rowy nie były w poprzednich latach wykluczone z płatności. Zdaniem skarżącego, najwłaściwsze byłoby ustalenie stanu i rozmiaru rowów na 2015 r. w oparciu o zeznania świadków.

Skarżący podniósł też, że obszar będący przedmiotem sporu leży na terenach objętych Programem Ochrony Przyrody Natura 2000, który nakłada na rolnika obowiązki i rygory m. in. w zakresie zadrzewienia i zakrzewienia. Organ nie wskazał na czym polegało zadrzewienie i zakrzewienie obszaru, gdzie ono występuje i jakie są dopuszczalne normy drzew i krzewów. Powierzchnie zgłoszone do płatności były tożsame ze sporządzoną na potrzeby Agencji opinią przyrodniczą.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w R wniósł o ich oddalenie i podtrzymał argumentację powołaną w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Głównym przedmiotem sporu między stronami jest zasadność wyłączenia z płatności z tytułu wsparcia bezpośredniego i ONW części działek o numerach [...] i [...], bowiem zdaniem organu nie były to tereny faktycznie użytkowane w celu rolniczym.

Zmniejszając wskazane płatności płatności na 2015 r. organ I instancji w zasadzie nie podał żadnych przyczyn wykluczenia części działek z płatności, ograniczając się jedynie do porównania powierzchni zadeklarowanych przez beneficjenta i stwierdzonych przez kontrolerów podczas kontroli na miejscu. Dopiero organ odwoławczy stwierdził, że zakwestionowane tereny nie były użytkowane rolniczo z uwagi na stwierdzone na nich - groble, rów opaskowy, teren podmokły, zadrzewienia i zakrzewienia. Organ odwołał się do wyników wizytacji terenowej oraz aktualnych danych dotyczących ustalonej powierzchni w systemie informatycznym ZSZIK.

W ocenie Sądu, zasadne są zarzuty skargi, że organ bezpodstawnie wykluczył z płatności rolnośrodowiskowej powierzchnię 1,96 ha w oparciu o ustalenia kontroli na miejscu. Z protokołu oględzin działek w zakresie weryfikacji powierzchni PEG z dnia 25 kwietnia 2016r. wynika, że powierzchnia zmierzona w ramach działki referencyjnej wynosi:

- w odniesieniu do działki nr [...] - 1,30 ha , przy powierzchni deklarowanej 2,06 ha,

- w odniesieniu do działki nr [...] - 1,05 ha, przy powierzchni deklarowanej 2,25ha

W uwagach wpisano, że na wykluczonej powierzchni działki nr [...] znajduje się grobla, rów opaskowy i zakrzaczenia, zaś na wykluczonej powierzchni działki nr [...] znajdują się zadrzewienia (0,04ha), a na pozostałej powierzchni teren podmokły i zakrzaczenia. Kontrolujący nie dokonali pomiaru tych poszczególnych wyłączonych terenów tj. grobli, rowu, zakrzaczeń, z wyjątkiem powierzchni zadrzewienia na działce nr [...].

Zastrzeżenia zgłoszone przez obecną przy kontroli J. S., będącą pełnomocnikiem beneficjenta, a dotyczące wyłączenia grobli wraz ze skarpą i rowem opaskowym oraz rowu o pow. mniejszej niż 2 m na całej długości działek, pozostały bez odpowiedzi.

Zdaniem Sądu, odwołanie się do wyników kontroli w terenie nie jest wystarczające, gdyż zapisy protokołu z tej kontroli nie są jednoznaczne, a szkice dołączone do protokołu - nieczytelne. Poszczególne tereny wykluczone z płatności nie zostały zmierzone, ani opisane w sposób uzasadniający wyłączenie. Organy obu instancji nie wskazały podstaw prawnych wyłączenia z płatności terenów określonych jako "grobla", "rów opaskowy" i "rów o powierzchni mniejszej niż 2m2". Należy przy tym dodać, że w decyzji nie wskazano źródła ustalenia powierzchni rowu, bo z protokołu kontroli nie wynika, żeby rów był zmierzony. Nie wiadomo też, na jakiej podstawie organ przypisał znaczenie powierzchni tego rowu mniejszej niż 2m2.

Dopiero w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wyjaśnił, że tylko na działce ewidencyjnej nr [...] w obszar nieuwzględniony do płatności wchodził rów, jednak był to rów opaskowy. Dalej organ przytacza definicję rowu opaskowego, nie podając źródła tej definicji i w dalszym ciągu nie wskazując podstaw prawnych wyłączenia tego obszaru z płatności.

W ocenie Sądu, słuszny jest zawarty w skardze zarzut dokonania kontroli na miejscu w roku następnym po złożeniu wniosku. Wymagania jakie muszą spełniać grunty objęte wnioskiem o przyznanie płatności obszarowych regulują przepisy krajowe i unijne, z których wynika, że grunty muszą być w dobrej kulturze rolnej w roku, którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności. Stosownie do Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 z dnia 2014.07.31), kontrole na miejscu powinny być przeprowadzane w roku kalendarzowym, w którym złożono odpowiednie wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność (motyw (77) preambuły). W związku z tym sformułowanie zawarte w art. 26 ust. 2 tego rozporządzenia, że "kontrole na miejscu są rozłożone w ciągu roku" należy odnosić do roku kalendarzowego, którego dotyczy płatność. Ma to istotne znaczenie z punktu widzenia obowiązków beneficjenta w zakresie utrzymania gruntów w dobrej kulturze. W konsekwencji, ustalenie czy deklarowane do płatności działki utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej w 2015 r. czyli w roku, w którym skarżący ubiegał się o przyznanie płatności, uzależnione jest od wyczerpującego zebrania i rozpoznania całego materiału dowodowego.

W formularzu wniosku o płatność zawarte jest pouczenie o obowiązku utrzymywania działek zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. W niniejszej sprawie wniosek został złożony w dniu 4 maja 2015 r., zatem kontrola utrzymania zadeklarowanych gruntów powinna odbyć się w roku 2015 r. Organ natomiast oparł wydane decyzje na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej w kwietniu 2016 r., czyli w czasie, gdy stan faktyczny na przedmiotowych działkach uległ zmianie. Jednocześnie niesporne jest, że składając wniosek o przyznanie płatności na 2015 r. beneficjent oparł się na sporządzonym przez Agencję dokumencie - potwierdzeniu informacji powierzchni ewidencyjno-gospodarczej z dnia 30 kwietnia 2014 r., w którym podano, że powierzchnia PEG dla działki nr [...] wynosi 2,32 ha, a dla działki nr [...] wynosi 2,06 ha. Do takich powierzchni skarżący otrzymał płatność na 2014 r. i nie były wówczas wykluczone powierzchnie "grobli, rowów, zakrzaczeń i zadrzewień". Organ nie odniósł się do zarzutów dotyczących zadeklarowania do płatności powierzchni wyznaczonej przez ARiMR w dniu 30 kwietnia 2014 r. W aktach sprawy nie ma żadnych ustaleń odnoszących się do stanu działek w roku 2015, którego dotyczy płatność. Natomiast odwołanie się przez organ do aktualnych danych dotyczących powierzchni działek w systemie informatycznym ZSZIK ustalonych na podstawie zdjęć wykonanych w 2015 r. jest niewystarczające. Z akt sprawy nie wynika, czy to te aktualne zdjęcia dołączone są do wniosku, gdyż kserokopie są niewyraźne i nie wskazują daty wykonania zdjęć, a tylko datę przygotowania wniosku (14 stycznia 2015r.), trudno odczytać na ich podstawie obszary nie kwalifikujące się do płatności.

W tej sytuacji stwierdzenia organu, że obszary wykluczone świadczą o dłuższym okresie nieużytkowania ich przez rolnika są gołosłowne, a wykluczenie terenów nastąpiło bez wskazania podstaw prawnych i bez prawidłowych ustaleń faktycznych.

Niewątpliwie z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wynika, iż organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skoro przyznanie płatności jest uzależnione m. in. od powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, to rozstrzygnięcie w tej sprawie winno być poprzedzone przeprowadzeniem wnikliwego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia stanu faktycznego, a wydane rozstrzygnięcia powinny być wyczerpująco uzasadnione.

Wobec niejednoznacznego ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, wykluczenie części działek z płatności było bezpodstawne.

Z tych względów decyzje organów obu instancji, jako naruszające przepisy prawa procesowego, tj. art.7, art.8, art.77 § 1, art.80 i art. 107 § 3 k.p.a., podlegają usunięciu z obrotu prawnego.

Natomiast za nietrafny należy uznać zarzut związania organu wycofaniem wniosku o przyznanie płatności. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, podstawą uznania cofnięcia za nieskuteczne był przepis art. 15 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014, z którego wynika, że cofnięcie takie jest dopuszczalne, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, bo beneficjent został powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli w dniu 18 kwietnia 2016 r., a wycofanie części działek z płatności zgłosił organowi dopiero w dniu 28 kwietnia 2016 r.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Na zasądzone koszty postępowania sądowego w kwocie 697 zł składają się:

- uiszczone wpisy od skarg w wysokości 400 zł, przy czym Sąd uznał, że właściwy jest w niniejszej sprawie wpis stały - na podstawie § 2 ust.6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz.2193 ze zm.),

- uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 34 zł,

- wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 960 zł (na podstawie § 14 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie - Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).