Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1406/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 4 art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 86
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi P. Spółki Jawnej z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia oraz odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych i nadania numeru identyfikacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej P. Spółki Jawnej z siedzibą w J. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję nr [..] wydaną w dniu [...] r. przez Kierownika Biura Powiatu W. ARiMR z siedzibą w M. w sprawie uchylenia czynności materialno-technicznej polegającej na wpisaniu do ewidencji oraz odmowie wpisu do ewidencji producentów [...] Ż. S. J. w J..

Uzasadniając takie rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że 30 września 2008 r. [...]Ż. S. J. złożyła w Biurze Powiatu W. ARiMR wniosek o wpis do ewidencji producentów, załączając akt notarialny rep. A nr [...] (umowę spółki jawnej) z dnia 24 września 2008 r. We wniosku, jako cel zgłoszenia, wskazano nadanie numeru identyfikacyjnego, natomiast określając rodzaj producenta wskazano "producent rolny". Wniosek został podpisany przez A. Ż. (również on został wskazany jako osoba uprawniona do reprezentacji - w sekcji VII wniosku), natomiast jako współposiadacza wpisano M. Ż.

Wobec tego, iż we wniosku, jako siedzibę Wnioskodawcy wskazano P., dlatego postanowieniem Kierownika Biura Powiatu W. ARiMR z dnia 10 grudnia 2008 r., wniosek wraz z dodatkowymi załącznikami uzupełnionymi przez Stronę 1 grudnia 2008 r. (tj. postanowieniem z 13.10.2008 r. o wpisie spółki do KRS oraz zaświadczeniem o dokonaniu wpisu NIP i REGON) został przekazany zgodnie z właściwością miejscową Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w P. Na podstawie danych zawartych we wniosku o wpis do ewidencji producentów, w oparciu o przepis art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r., poz. 86) - dalej: "u.k.s.e." - w dniu 30 grudnia 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. dokonał czynności materialno-technicznej i wpisał spółkę do ewidencji producentów, wydając jednocześnie zaświadczenie o nadanym numerze ewidencyjnym.

W dniu 17 kwietnia 2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynął wniosek o wpis do ewidencji producentów zmiany danych, z załączonym odpisem aktualnym z KRS nr [...] oraz uzupełniono sekcję XIII wniosku - Zgoda na wpis do ewidencji producentów, poprzez podpis współposiadacza, M. Ż.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P., uznając że prawdopodobnie doszło do naruszenia przepisów art. 11 i art. 12 u.k.s.e., w dniu 24 kwietnia 2012 r. wydał postanowienie o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu. W oparciu o zebrany materiał dowodowy (w tym zeznania M. Ż. – A. Ż. nie stawił się na przesłuchanie), organ ten decyzją z 1 sierpnia 2012 r. uchylił czynność materialno-techniczną polegającą na wpisaniu do ewidencji producentów ww. spółki.

Po uchyleniu tej decyzji w postępowaniu odwoławczym przez Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. (decyzją z [...] r.), w ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji przeprowadził dowody z dodatkowych dokumentów, w tym także z wniosku o wpis do ewidencji producentów M. Ż. z 23 lutego 2004 r. oraz z zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym z 27 lutego 2004 r., wydanego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzją z dnia 22 kwietnia 2013 r. uchylił czynność materialno-techniczną polegającą na wpisaniu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego [...]Ż. S. J..

W wyniku rozpoznaniu odwołania od tej decyzji Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. decyzją z dnia 15 lipca 2013 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, bowiem w związku ze zmianą złożoną w Biurze Powiatowym ARiMR w P. w dniu 23 października 2012 r. do wniosku o wpis do ewidencji producentów, wskazującą nowy adres siedziby [...]Ż. S. J.: J., gmina M., powiat w., województwo z., organ dotychczas właściwy stał się w toku postępowania niewłaściwy miejscowo do rozpatrzenia sprawy.

Kierownik Biura Powiatowego w P. przekazał akta sprawy zgodnie z właściwością Kierownikowi Biura Powiatu W., a wszczęte przez siebie postępowanie, decyzją z 16 stycznia 2014 r. umorzył na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Kierownik Biura Powiatu W. w dniu 10.02.2014 r. poinformował Stronę o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie anulowania numeru producenta rolnego podmiotowi [...] Ż. S. J., które zakończył wydaniem ww. decyzji z dnia 2 maja 2014 r.

W odwołaniu od tej decyzji Strona wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów prawa mających istotne znaczenie dla zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj.:

- art. 2 lit. a Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. L 30 z 31.1.2009, str. 16-99) – dalej: "rozporządzenie Rady nr 73/2009" - polegające na jego błędnej wykładni;

- art. 3 ust. 3 u.k.s.e., polegające na jego błędnym zastosowaniu;

- art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 25 z 28.01.2011 r.) – dalej: "rozporządzenie Komisji nr 65/2011" - polegające na jego zastosowaniu w sytuacji, gdy w przedmiotowym postępowaniu nie znajduje on zastosowania.

W uzasadnieniu wymienionej na wstępie decyzji z dnia 3 września 2014 r. Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził dalej, iż stosownie do art. 11 ust. 1 u.k.s.e., wpisu producenta do ewidencji producentów dokonuje się na jego wniosek złożony do kierownika biura powiatowego Agencji. Jednocześnie z wpisem nadaje się numer identyfikacyjny (art. 12 ust. 1), natomiast organ odmawia w drodze decyzji administracyjnej dokonania wpisu do ewidencji producentów (art. 13 ust. 1) - tak w wyroku WSA we Wrocławiu z 25.11.2010 r. (sygn. akt III SA/Wr 683/10).

Podstawę prawną decyzji odmownej organu I instancji stanowił art. 13 ust. 1 u.k.s.e., zgodnie z którym kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12. Odmowa ta nastąpiła ze względu na uprzednio nadany już numer współposiadaczowi gospodarstwa (M. Ż.), bowiem stosownie do art. 12 ust. 4 u.k.s.e., taki numer jest traktowany jako jeden numer. Zdaniem organu, ustawodawca zawęził w art. 12 ust. 4 u.k.s.e. definicję wynikającą z przepisu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady nr 73/2009, wprowadzając ograniczenie w postaci zakazu posiadania numeru identyfikacyjnego przez rolnika, w przypadku posiadania numeru ewidencyjnego przez współposiadacza gospodarstwa. Organ odwoławczy powołał się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2013 r. (sygn. akt P 40/12), w którym - odnosząc się do kwestii związanych z możliwością nadania dwóch numerów identyfikacyjnych małżonkom - Trybunał wskazał, że: "Wyeliminowanie z porządku prawnego art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne nie jest wystarczające do przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją. Niezbędna jest interwencja ustawodawcy. Uzasadnia to orzeczenie o odroczeniu terminu utraty mocy obowiązującej o 18 miesięcy na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji. W tym czasie, oprócz nadania nowego brzmienia art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, z uwzględnieniem niniejszego wyroku, niezbędne jest zamieszczenie w ustawie przepisów, które będą przeciwdziałać nadużyciom, polegającym na pozornych lub sztucznych podziałach gospodarstw rolnych dla uzyskania nienależnych lub wyższych płatności. Aby osiągnąć ten cel, niezbędne jest przyznanie kompetencji kontrolnych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w trakcie postępowania o wpis do ewidencji i nadanie numeru identyfikacyjnego, a także później, już po dokonaniu wpisu do ewidencji.".

Dalej organ odwoławczy wskazał, że nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów daje podmiotom wpisanym do ewidencji możliwość składania wniosków o przyznanie płatności w ramach działań realizowanych przez m.in. Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wobec czego brak numeru identyfikacyjnego skutkuje niemożnością przyznania wnioskowanego świadczenia. Płatności są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej, określonych w art. 33 (obecnie art. 39) Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Bezpośrednim celem systemu dopłat bezpośrednich jest wyrównanie dochodowości gospodarstw rolnych oraz poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Aby zagwarantować, że wsparcie wspólnotowe jest wykorzystywane w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, niezbędne było udzielenie państwom członkowskim prawa do nieprzyznawania płatności, aby przeciwdziałać niewłaściwemu rozdysponowaniu środków wspólnotowych.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem ustalenia jest kwestia prawidłowości nadania numeru w ewidencji producentów, w oparciu o przepisy u.k.s.e., spółce jawnej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 stycznia 2013 r. odnosząc się do kwestii tworzenia spółek cywilnych (które – w ocenie organu - można odnieść przez analogię do przedmiotowej sprawy) wskazał, iż "prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki cywilnej nie może stanowić uzasadnienia dla obchodzenia przepisów prawa, regulujących przyznawanie wsparcia producentom rolnym. Zdaniem Sądu, w pewnych sytuacjach za takie może zostać uznane działanie polegające na zawieraniu, przez te same osoby (nawet w różnych konfiguracjach), wielu umów spółek cywilnych i zgłaszanie przez te nowe podmioty ("zawiązane" spółki cywilne) wniosków o wsparcie (płatności). Kwestia, czy to swoiste "multiplikowanie" spółek cywilnych stanowi uzasadnioną okolicznościami formę prowadzenia działalności rolniczej, czy też jest tylko przejawem działania nastawionego na uzyskanie pomocy (płatności) w wyższej niż dopuszczalna kwocie, musi być rozstrzygnięte przez organy administracji publicznej, na tle okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim konkretnych przepisów prawa regulujących cel, zasady oraz warunki przyznawania wsparcia. Kwestie te będą rozstrzygane w innym postępowaniu, zaś prawidłowość działania organów w tym zakresie będzie mogła zostać poddana ocenie sądów administracyjnych".

W przedmiotowej sprawie [...]Ż. S. J. została utworzona przez małżonków M. i A. Ż., którzy - jak wynika z § 3 ust. 1 umowy spółki jawnej z 24 września 2008 r. - wnieśli do spółki wkład w formie niepieniężnej w postaci przeniesienia na rzecz spółki własności nieruchomości stanowiących ich majątek wspólny. Wniosek z 30 września 2008 r. o wpis do ewidencji producentów [...]Ż. S. J. został podpisany przez A. Ż. (jako osobę uprawnioną do reprezentacji spółki), natomiast jako współposiadacz została wskazana M. Ż., tymczasem w dniu 25 lutego 2004 r. z wnioskiem o nadanie numeru ewidencyjnego wystąpiła M. Ż. – w którym w sekcji XII ("Oświadczenie i podpis składającego wniosek") w polu 67 widnieje podpis A. Ż.

Organ wskazał, że M. Ż. korzysta z pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2004-2006 za powierzchnię zalesienia równą [...] ha, bowiem w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.) nie zostały zawarte żadne ograniczenia co do maksymalnej powierzchni możliwej do zalesienia przez jednego rolnika. Natomiast zarówno w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 114, poz. 786 ze zm.), jak i uchylającym je rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., nr 8, poz. 390 ze zm.) wskazano, że pomoc na zalesianie w ramach Programu może być przyznana jednemu rolnikowi do powierzchni nie większej niż 20 ha. M. Ż. w dniu 28 września 2007 r. w Biurze Powiatu W. ARiMR złożyła wnioski o przyznanie pomocy na zalesianie na rok 2007 do łącznej powierzchni równej 20 ha (działka ewidencyjna nr [...] i działka ewidencyjna nr [..] ). Natomiast [...] Ż. S. J., wraz w wnioskiem o wpis do ewidencji producentów, w dniu 30 września 2008 r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie na rok 2008 w ramach schematu II, na powierzchnię 4,03 ha (działka ewidencyjna nr[..] ). Następnie 31 lipca 2009 r. S. złożyła wnioski o przyznanie pomocy na zalesianie na rok 2009 także dla innych działek ewidencyjnych, deklarując do zalesienia w ramach PROW 2007-2014 powierzchnię 20 ha.

Organ odwoławczy zauważył, że decyzja nr [...] z 29 września 2008 r., sygn. akt [...] w sprawie zmian w klasyfikacji gruntów dla działki [...] , została wydana na wniosek A. Ż. z 6 września 2008 r., tj. przed rejestracją ww. spółki jawnej. Dotyczy to również wniosku o sporządzenie planu zalesienia dla sukcesji naturalnej z 17 września 2008 r. złożonego przez A. i M. Ż. do N. W. Ponadto wniosek ten zawierał ww. numer identyfikacyjny [...] , nadany M. Ż., przy czym A. Ż. wyraził zgodę na wpis swojej współmałżonki do ewidencji producentów. Również Plan zalesień działki ewidencyjnej o numerze [...] i pow. [...] ha, położonych na terenie Gminy W., obrąb ewidencyjny K., będących częścią gospodarstwa rolnego A. i M. Ż., zwierał wskazany numer identyfikacyjny producenta rolnego [...] (numer identyfikacyjny M. Ż.). Plan ten został sporządzony w dniu 29 września 2008 r., a działka nr [...] została zalesiona zgodnie z tym planem zalesieniowym sporządzonym na wniosek współmałżonków, następnie została zgłoszona do pomocy przez [...] Ż. S. J.. Także protokół w sprawie przeprowadzonej kontroli klasyfikacji gruntów dla ww. działki [...] , został sporządzony 30 sierpnia 2008 r., tj. przed rejestracją spółki. Również zaświadczenie Urzędu Gminy w W. z 17 lipca 2007 r., potwierdzające, że przeznaczenie działki rolnej [..] o pow. [..] ha do zalesienia nie jest sprzeczne z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy W., wydane zostało przed rejestracją spółki. Dotyczy to też zaświadczenia Wójta Gminy W., że na dzień 22 sierpnia 2008 r. (m.in.) działka nr [...] położona jest poza obszarem Natura 2000 oraz wypisu z rejestru gruntów dla tej działki, z dnia 2 czerwca 2008 r.

W ocenie organu odwoławczego, weryfikacja ww. dokumentów prowadzi do wniosku, że wszelkie działania zmierzające do zalesiania gruntów, były czynione przez małżeństwo A. i M. Ż. na ich rachunek, jeszcze przed utworzeniem spółki jawnej. Mając więc na uwadze wyżej wskazane przepisy, organ uznał, że wobec ograniczeń powierzchniowych do 20 ha, na których zalesianie mógł uzyskać pomoc finansową jeden podmiot, małżonkowie A. i M. Ż. zawiązali spółkę jawną, która miała stanowić odrębny podmiot wnioskujący o pomoc na grunty wchodzące w skład ich majątku wspólnego.

Organ wskazał też, że przepisy u.k.s.e. odsyłają do przepisów prawa wspólnotowego odnośnie określeń użytych w przepisach ustawy, w tym do definicji "rolnika" i "gospodarstwa rolnego" (które oznacza: wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika), zawartych w art. 2 lit. a i lit. b rozporządzenia nr 73/2009.

Podstawowym składnikiem gospodarstwa rolnego - zarówno w rozumieniu potocznym jak i w myśl regulacji prawnych (np. art. 553 kodeksu cywilnego) - są grunty. W rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, rolnikiem jest grupa osób fizycznych lub prawnych bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków. Odnosząc ten przepis do przedmiotowej sprawy organ uznał, że dotyczy to de facto małżonków M. i A. Ż., działających również jako S. J., jako podmiot spełniający definicję rolnika, bowiem niezależnie, czy w indywidualnej sprawie, czy też jako S. J., jednostki produkcyjne stanowiące gospodarstwo, zarządzane są również przez tych małżonków.

Wyodrębnienie spółek jawnych jako podmiotów prawa, z pominięciem osób fizycznych i prawnych, znajduje oparcie w przepisach art. 36 pkt 1 i 2 oraz art. 38 pkt 3 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007r. nr 168, poz. 1186) oraz w ustawie o krajowym systemie ewidencji. S. J. w rozumieniu kodeksu spółek handlowych nie jest podmiotem tożsamym z osobą fizyczną, która to osoba może być jej wspólnikiem i na mocy obowiązujących przepisów posiadać prawo do otrzymania odrębnego numeru w ewidencji producentów. Wszystkie wymienione podmioty podlegają wpisowi do ewidencji producentów, z takim zastrzeżeniem, że o ile S. J. wystąpi o nadanie numeru producenta a ujawnione zostanie, że jest współposiadaczem gospodarstwa wraz z podmiotem, któremu nadano już numer identyfikacyjny, numer ten nie może zostać przyznany spółce.

W tym zakresie organ powołał się także na Rozporządzenie Rady (WE) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312/1 z dn. 23.12.1995 r.) – dalej: "rozporządzenie Rady nr 2988/95" - które w art. 4 ust. 3 stanowi, iż działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Ponieważ środki pomocowe pochodzące z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w większości są finansowane z budżetu Unii Europejskiej, w związku z tym muszą być one wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności.

Organ stwierdził, iż [...] Ż. S. J. została utworzona przez małżonków M. i A. Ż., doprowadzając do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, umożliwiającego korzystanie z pomocy udzielanej na wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, z ominięciem limitów powierzchniowych dotyczących przyznawanych płatności. Są oni jedynymi wspólnikami i właścicielami tej spółki, jak również gruntów, które wcześniej przekazali na rzecz spółki z ich majątku wspólnego i to oni sprawują władztwo nad tymi gruntami, przy czym numer ewidencyjny otrzymała już wcześniej M. Ż. Organ podkreślił też, że pomiędzy ww. małżonkami istnieje ustrój wspólności majątkowej, a A. Ż. wyraził zgodę na wpis swojej współmałżonki do ewidencji producentów. Ponadto do protokołu przesłuchania z dnia 29 maja 2012 r. M. Ż. zeznała, że celem założenia spółki [...]Ż. S. J. było "prowadzenie działalności gospodarczej wspólnie z mężem".

Organ odwoławczy przywołał też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 maja 2012 r. (sygn. V SA/Wa 299/12), w którym wskazano, że prawodawstwo krajowe i wspólnotowe stoi na stanowisku przeciwstawiania się sztucznym podziałom gospodarstw rolnych, mającym na celu stworzenie sztucznych warunków umożliwiających korzystanie z pomocy udzielanej na wsparcie rozwoju obszarów wiejskich. Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) w art. 18 ust. 2 stanowi, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę, przy czym zgodę tę dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy (art. 18 ust. 3). Zapis ten ma w rzeczywistości na celu wyeliminowanie "sztucznych" podziałów gospodarstw celem ominięcia modulacji w przypadku części programów pomocowych czy też limitu zalesionych hektarów przez współwłaścicieli, a tym samym współposiadaczy.

W wyroku tym wskazano ponadto, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 stanowi, że nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjantów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia. "O sztucznym podziale gospodarstwa świadczyć w przedmiotowej sprawie może to, że działki ewidencyjne stanowiły przed powstaniem spółki zorganizowaną całość, zaś ich wydzielenie pomiędzy poszczególnymi podmiotami zostało dokonane w ten sposób, aby każdy z nich zalesił maksymalną możliwą powierzchnię".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie [...] Ż. S. J. zaskarżonej decyzji organu odwoławczego zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść tej decyzji, tj. art. 4 ust. 8 ww. rozporządzenia Komisji nr 65/2011 r., polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu, przejawiającym się w uznaniu, że znajduje on zastosowanie w odniesieniu do Skarżącej, gdy w rzeczywistości nie wystąpiły przesłanki uzasadniające jego zastosowanie.

Podnosząc taki zarzut S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od organu odwoławczego na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi S. zwróciła uwagę, że w zakresie objętym przedmiotem rozstrzygnięcia organu wskazana w decyzji podstawa stworzenia sztucznych warunków nie znajduje zastosowania. Wadliwość prowadzonego przez organ postępowania potwierdza orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 895/13, w którym stwierdzono, że: "Nie znajduje również uzasadnionych podstaw zarzut [organu odwoławczego] niezastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, (...). Zasadnie bowiem Sąd I instancji stwierdził, że rozważania organu w tym zakresie były przedwczesne. Sprawa dotyczyła odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych i nadania numeru identyfikacyjnego nie zaś wniosku o przyznanie płatności, a więc sprawy z zakresu środków wsparcia obszarów wiejskich, do którego mógłby mieć zastosowanie przywołany przepis".

Uzasadniając stwierdzenie o stworzeniu przez małżonków sztucznych warunków do uzyskania dopłaty organ, oprał się na przesłance odnoszącej się do struktury Spółki i doszedł do przekonania, że małżonkowie wspólnie zarządzają swoim gospodarstwem a M. Ż. posiada swój numer ewidencyjny, na który mąż A. Ż. wyraził zgodę. W przedmiotowym postępowaniu organ nie ustalił jednak, że A. Ż. wspólnie z żoną prowadził gospodarstwo rolne i dodatkowo wspólnie prowadził Spółkę Jawną. Zgoda udzielona M. Ż. na nadanie numeru była zgodą współmałżonka – a nie zgodą osoby wspólnie prowadzącej gospodarstwo rolne. Natomiast wspólnie z mężem, jako wspólnikiem spółki jawnej, decyzje dotyczące zarządzania gospodarstwem rolnym podejmowane są w oparciu o funkcjonującą spółkę jawną, co potwierdza tylko odrębność podmiotową i przedmiotową obu podmiotów. Stwierdzić więc należy, że organ oparł swoje rozstrzygnięcie na przeprowadzeniu analizy funkcjonalnej związanej ze strukturą spółki, bez uwzględnienia faktu prowadzenia samodzielnej działalności przez M. Ż.

Zdaniem Skarżącej, zakres oceny materiału dowodowego dokonanego przez organ nie można uznać za wyczerpujący, dla wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stwierdzenie stworzenia sztucznych warunków nie może być oparte jedynie na samym powiązaniu osobowym wspólników. Aby możliwa była ocena wystąpienia lub braku podstaw do uznania, że w przedmiotowej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków, wymagane jest udowodnienie jednoczesnego istnienia elementu obiektywnego i subiektywnego, a brak któregokolwiek z nich skutkuje niestosowaniem sankcji. W ramach pierwszego z tych elementów należy przeprowadzić postępowanie, wykazując istnienie obiektywnych okoliczności, pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia EFRROW. W ramach drugiego elementu należy dokonać oceny obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym celu organ może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna, pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji działań zmierzających do obejścia prawa podejmowanych przez te osoby. Warunki można uznać za sztuczne, jeśli forma prowadzenia działalności nie ma historycznego uzasadnienia oraz, obiektywnie nie przystaje do realizowanych celów gospodarczych, a zarazem prowadzi do zawyżenia wysokości płatności. Należy jednak uwzględnić możliwość stosowania różnych form gospodarowania, które są dopuszczalne w funkcjonującym systemie gospodarczym.

Przepis na który powołuje się organ zakłada, że sankcjonowane są jedynie sytuacje, w których sztuczne warunki powstają ze względu na zamiar uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia w ogóle lub w zawyżonym wymiarze. Dopiero udowodnienie intencjonalnego działania zmierzającego do objętego świadomością celu związanego z uzyskaniem płatności pozwala organowi wyprowadzić z tego zakresu negatywne dla producenta rolnego skutki prawne.

Zdaniem Skarżącej, powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który wydając w trybie prejudycjalnym orzeczenie w sprawie dotyczącym stwarzania sztucznych warunków stwierdził: "Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 (...) należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku" (wyrok TSUE z 12.09.2013 r., sprawa C-434/12).

Analiza stanowiska TSUE prowadzi do wniosku, że prowadzone postępowanie powinno zmierzać do wykazania, że podmiot, który w ocenie organu sztucznie stworzył warunki do uzyskania dopłat, działał jedynie i wyłącznie w tym celu i nie było to poparte żadnymi innymi ekonomicznymi, technologicznymi, strukturalnymi przesłankami. Równocześnie za nieuprawnione uznać należy wydawanie rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pomocy jedynie w oparciu o sam fakt wykazania w trakcie prowadzonego postępowania funkcjonalnego, prawnego, powiązania podmiotów ubiegających się o przyznanie pomocy.

Skarżąca wskazała dodatkowo, że powyższe stanowisko TSUE zaczyna znajdować potwierdzenie w orzecznictwie krajowych sądów administracyjnych, m.in. w wyroku WSA w Warszawie z 09.07.2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 418/14.

S. stwierdziła też, że w przypadku postępowań toczonych w oparciu o przepisy u.k.s.e., ustawodawca nie wprowadził ograniczenia zasady praworządności, a w szczególności zakresu art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

Po dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że decyzję tę należało uchylić, bowiem została ona wydana z naruszeniem prawa mającym wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy wskazać, że kwestie związane z tworzeniem i prowadzeniem (m.in.) ewidencji producentów uregulowane zostały w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r., poz. 86) - (dalej: "u.k.s.e.").

W myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, ewidencja producentów zawiera: 1) imię i nazwisko albo nazwę producenta, określenie jego miejsca zamieszkania i adres albo określenie siedziby i adres, a w przypadku osoby fizycznej również numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL), z zastrzeżeniem ust. 3; 2) numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12.

Stosownie do art. 11 ust. 1. u.k.s.e., wpisu producenta do ewidencji producentów dokonuje się na jego wniosek złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję.

Zgodnie z art. 12 omawianej ustawy:

"1. Jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny.

2. Numer identyfikacyjny, o którym mowa w ust. 1, jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego.

3. Wnioskodawcy podlegającemu wpisowi do ewidencji producentów na podstawie kilku tytułów nadaje się jeden numer identyfikacyjny.

4. W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę.

5. W przypadku producentów rolnych, przetwórców, podmiotów prowadzących zakłady utylizacyjne lub potencjalnych beneficjentów, działających w formie spółki cywilnej, nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Numer identyfikacyjny nadaje się temu wspólnikowi, co do którego pozostali wspólnicy wyrazili pisemną zgodę.

6. W przypadkach, o których mowa w ust. 4 i 5, do wniosku o wpis do ewidencji producentów dołącza się pisemną zgodę odpowiednio współmałżonka, współposiadacza gospodarstwa rolnego albo wspólników.".

W myśl art. 13 ust. 1 u.k.s.e., kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12.

Ponadto, w myśl art. 14. ust. 1 tej ustawy, producent jest obowiązany do zgłoszenia kierownikowi biura powiatowego Agencji każdej zmiany danych zawartych we wniosku, o którym mowa w art. 11 ust. 1, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany.

Wskazać też należy, że w art. 3 u.k.s.e. zawarto definicje określeń użytych w tej ustawie. Zgodnie z pkt. 1 tego artykułu, określenie "gospodarstwo rolne" oznacza – wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b ww. rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, natomiast w myśl pkt. 2, określenie "producent" oznacza - producenta rolnego, organizację producentów, przetwórcę, podmiot prowadzący zakład utylizacyjny oraz potencjalnego beneficjenta. Stosownie do pkt. 3, określenie "producent rolny" oznacza - osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą:

a) posiadaczem gospodarstwa rolnego lub

b) rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, lub

c) posiadaczem zwierzęcia".

Definicje te zasadniczo odpowiadają definicjom zawartym w art. 2 lit. a i lit. b ww. rozporządzenia Rady nr 73/2009, stosownie do których, określenie "rolnik" oznacza "osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą" (lit. a), natomiast "gospodarstwo" oznacza "wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego" (lit. b).

Zauważyć przy tym należy, że w nowym stanie prawnym obowiązującym od 15 marca 2015 r., krajowe definicje gospodarstwa rolnego i producenta rolnego wprost odsyłają do definicji gospodarstwa rolnego i rolnika, zawartych w art. 4 ust. 1 lit. b i lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.).

Odnosząc przytoczony stan prawny (obowiązujący w dniu wydania zaskarżonej decyzji) do okoliczności faktycznych ustalonych w postępowaniu administracyjnym, stwierdzić należy, że w postępowaniu tym nie wykazano w sposób przekonujący wystąpienia przyjętej w zaskarżonej decyzji przesłanki uchylenia wpisu i odmowy wpisu do ewidencji producentów skarżącej Spółki, o której mowa w art. 13 ust. 1 u.k.s.e., tj. uprzedniego nadania producentowi numeru identyfikacyjnego, jednak "nie bezpośrednio Stronie lecz współposiadaczowi gospodarstwa" – jak to określono w decyzji.

Organ odwoławczy przyjął zatem, że wpisanie M. Ż. do ewidencji producentów rolnych w 2004 r. i nadanie jej numeru identyfikacyjnego skutkuje tym, że takiego wpisu i nadania numeru identyfikacyjnego nie może uzyskać skarżąca S. J., w której jest ona wspólnikiem – wraz z małżonkiem.

Wypada więc zauważyć, że małżonkowie M. i A. Ż. tytułem wkładu wnoszonego do spółki jawnej przenieśli na tę spółkę własność określonych nieruchomości rolnych. Zgodnie natomiast z art. 22 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030) – dalej: "k.s.h." - "spółką jawną jest S. osobowa, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest inną spółką handlową", a w myśl art. 28 tej ustawy, "majątek spółki stanowi wszelkie mienie wniesione jako wkład lub nabyte przez spółkę w czasie jej istnienia".

Zdaniem Sądu, na podstawie tych przepisów k.s.h. S. J. może więc być także właścicielem np. gospodarstwa rolnego i prowadzić pod własną firmą (a więc samodzielnie, odrębnie) działalność rolniczą. Jej wspólnicy nie są więc z mocy prawa współwłaścicielami (a tym samym współposiadaczami samoistnymi) majątku spółki (w tym np. jej gospodarstwa rolnego). W ramach prowadzonego przedsiębiorstwa (w tym gospodarstwa rolnego) S. taka może też zawierać umowy cywilnoprawne dotyczące posiadanego majątku, w tym np. zawierać umowy najmu lub dzierżawy nieruchomości. Umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego (lub jego części) miałaby przy tym wpływ na ewentualne prawo do przyznania pomocy (płatności). Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu.

Z zaskarżonej decyzji nie wynika jednak, aby skarżąca S. przeniosła posiadanie własnych gruntów na wspólnika (M. Ż.) lub wspólników. Ponadto strona skarżąca podnosi przy tym, że A. Ż. nie prowadzi gospodarstwa rolnego wraz z małżonką, lecz gospodarstwo takie – wpisane do ewidencji w 2004 r. - prowadzi samodzielnie M. Ż., natomiast A. Ż. wyraził zgodę na jej wpisanie do ewidencji i nadanie numeru identyfikacyjnego nie jako współposiadacz tego gospodarstwa lecz jako współmałżonek.

Uznać zatem należy, że stanowisko organów ARiMR, iż M. Ż. – której w 2004 r. nadano numer identyfikacyjny – jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego (nieruchomości rolnych) skarżącej spółki jawnej nie zostało należycie wykazane, a co najmniej jest przedwczesne. W ocenie Sądu, status wspólnika spółki jawnej nie przesądza bowiem sam w sobie, że wspólnik jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego spółki – taki stan faktyczny wymaga udowodnienia zebranymi dowodami. Zauważyć przy tym należy również, że w zaskarżonej decyzji wskazano, iż we wniosku Spółki o wpis do ewidencji z 30 września 2008 r., podpisanym przez A. Ż. (został on też wskazany jako osoba uprawniona do jej reprezentacji - w sekcji VII wniosku), "jako współposiadacza wpisano M. Ż.", jednak stwierdzenie to nie jest oczywiste. Z zawartej w aktach sprawy kopii tego wniosku wynika bowiem, że M. Ż. została wpisana w poz. 65 wniosku ("Zgoda na wpis do ewidencji producentów pozostałych: współposiadaczy / wspólników s.c."), zaznaczono tę drugą kategorię podmiotów, natomiast z poz. 67 wniosku ("Adnotacje ARiMR") wynika, że w dniu 30.12.2008 r. pracownik ARiMR dokonał zmian poz. 65, zaznaczając określenie "współposiadacz". Tę i inne zmiany do wniosku pracownik wprowadził "na podstawie rozmowy telefonicznej" z M. Ż. Zauważyć przy tym wypada, że w tym formularzu wniosku nie przewidziano rubryki dla wspólników innych spółek (poza spółką cywilną), co może także wskazywać, że nie zostali oni uznani za współposiadaczy gospodarstwa. W ocenie Sądu, powstałych wątpliwości nie rozwiewa fakt, że w dniu 17 kwietnia 2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynął wniosek o wpis zmiany danych do ewidencji producentów, w którym – jak wskazał organ odwoławczy - "uzupełniono sekcję XIII wniosku - Zgoda na wpis do ewidencji producentów, poprzez podpis współposiadacza, M. Ż.". Mając bowiem na względzie ww. okoliczności zmiany wniosku dokonane 30 grudnia 2008 r. (tj. w dniu dokonania wpisu Spółki do ewidencji), aprobowane przez organ ARiMR i nie stanowiące przeszkody do wpisania Spółki do ewidencji, uznać należy, że to "uzupełnienie" wniosku dokonane 19 kwietnia 2009 r. (a więc już po dokonaniu wpisu Spółki do ewidencji) nie stanowi jednoznacznego dowodu na współposiadanie gospodarstwa Spółki przez M. Ż. Zauważyć przy tym należy, że takie uzupełnienie wniosku w 2009 r. również zostało zaaprobowane przez organ ARiMR i nie budziło wątpliwości organu aż do kwietnia 2012 r.

Zdaniem Sądu, takiego faktu współposiadania gospodarstwa Spółki nie można też wywodzić z brzmienia wskazywanych w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisów art. 3 pkt 2 i 3 u.k.s.e., zawierających definicje "producenta" i "producenta rolnego", a także z definicji "rolnika" zawartej w art. 2 lit. a rozporządzenia Rady nr 73/2009 lub z definicji "gospodarstwa rolnego", zawartych w art. 3 pkt 1 u.k.s.e. i art. 2 lit. b wskazanego rozporządzenia – wszystkie te przepisy przytoczono powyżej.

Wprawdzie w unijnej definicji "gospodarstwa", do której bezpośrednio lub pośrednio odsyłają krajowe definicje gospodarstwa rolnego i producenta rolnego, stwierdza się, że oznacza ono "wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego", a w myśl art. 29 § 1 k.s.h. "każdy wspólnik ma prawo reprezentować spółkę" jawną, jednak w ocenie Sądu nie jest to równoznaczne z zaistnieniem przesłanki odmowy wpisu do ewidencji producentów, o której mowa w art. 13 ust. 1 u.k.s.e., czyli (w istocie) współposiadania gospodarstwa rolnego. Wskazać bowiem należy, że – stosownie do przepisów art. 30 § 1 i § 2 k.s.h. – wspólnik spółki jawnej może zostać (w umowie lub przez sąd) pozbawiony prawa reprezentacji spółki. Przy akceptacji stanowiska organów ARiMR oznaczałoby to, że taki wspólnik "niezarządzający" gospodarstwem spółki, nie jest już współposiadaczem tego gospodarstwa, a więc odpadłaby przesłanka do odmowy wpisu spółki do ewidencji. Z drugiej strony, poprzez zawarcie w umowie spółki takiego wyłączenia, wspólnicy w taki łatwy sposób mogliby obchodzić omawiane ograniczenie wpisu spółki do ewidencji (w sytuacji, gdy jeden ze wspólników został już uprzednio do niej wpisany). Takie rozumienie "zarządzania" gospodarstwem spółki mogłoby też prowadzić do wniosku, że również np. wspólnik innej spółki handlowej, w szczególności spółki kapitałowej, uprawniony do jej reprezentowania (np. członek zarządu lub prokurent), powinien być traktowany jako współposiadacz gospodarstwa rolnego spółki, czego jednak nie można zaakceptować.

W ocenie Sądu, to "zarządzanie" wszystkimi jednostkami produkcyjnymi gospodarstwa, o którym mowa w unijnej definicji gospodarstwa, powinno być więc rozumiane właśnie jako posiadanie tych jednostek (nieruchomości) i tak też w istocie zostało to przyjęte w ww. przepisach krajowych dotyczących ewidencji producentów (art. 12-13 u.k.s.e.).

Podkreślić przy tym należy, że w zaskarżonej decyzji uznano skarżącą Spółkę za "rolnika", tym bardziej więc niezbędne było jednoznaczne wykazanie, że M. Ż. jest współposiadaczem gospodarstwa tej spółki. Do takiej oceny nie przekonują jednak także dalsze argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. To, że M. Ż. zeznała, iż celem założenia spółki [...] Ż. S. J. było "prowadzenie działalności gospodarczej wspólnie z mężem" nie przekreśla prawnej konstrukcji takiej spółki, określonej w k.s.h., iż S. prowadzi przedsiębiorstwo "pod własną firmą", czyli odrębnie od przedsiębiorstw jej wspólników. Tego stwierdzenia nie podważa przytoczony przez organ argument, że M. i A. Ż. są jedynymi "wspólnikami i właścicielami" tej spółki, przy czym określenie, że są właścicielami spółki należy rozumieć w sensie potocznym, a nie prawnym. Są oni bowiem właścicielami udziałów w spółce, a nie spółki. Nie można też podzielić argumentu organu, że to oni "sprawują władztwo" nad gruntami wniesionymi do spółki, gdyż takie władztwo sprawować mogą wyłącznie osoby fizyczne. Taki argument nie znajduje podstaw prawnych.

Oceny Sądu nie przekreśla też stwierdzenie organu odwoławczego, że małżonkowie Ż. występowali o różne dokumenty i podejmowali inne czynności organizacyjne (administracyjne) dotyczące gruntów wniesionych następnie do spółki, jeszcze przed zarejestrowaniem tego podmiotu. Fakty te nie mają bowiem prawnego znaczenia dla oceny zaistnienia przesłanki odmowy wpisu spółki do ewidencji.

Kolejny argument organu odwoławczego, że tworząc ww. spółkę jawną M. i A. Ż. doprowadzili do "sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, umożliwiającego korzystanie z pomocy udzielanej na wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, z ominięciem limitów powierzchniowych dotyczących przyznawanych płatności" - przy czym grunty wniesione do spółki pochodziły z ich majątku wspólnego - również nie mógł być uwzględniony przez Sąd.

Zdaniem Sądu, powołanie się w tym zakresie przez organ na przepis art. 4 ust. 3 ww. rozporządzenia Rady nr 2988/95, zgodnie z którym: "Działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.", a także na przepis art. 4 ust. 8 ww. rozporządzenia Komisji nr 65/2011, w myśl którego: "Nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.", również nie potwierdza zaistnienia przesłanki odmowy wpisu skarżącej Spółki do ewidencji producentów rolnych.

Zauważyć należy, że przepisy te dotyczą przyznawania płatności ze środków unijnych, a nie dokonywania wpisów w ewidencjach. Z tego powodu kwestia, czy małżonkowie Ż. "sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia" powinna być rozstrzygana w postępowaniach o płatności. Sąd podziela w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 738/13 – oddalającego skargę kasacyjną organu ARiMR – że: "Nie znajduje również uzasadnionych podstaw zarzut niezastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, [...]. Zasadnie bowiem Sąd I instancji stwierdził, że rozważania organu w tym zakresie były przedwczesne. Sprawa dotyczyła odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych i nadania numeru identyfikacyjnego nie zaś wniosku o przyznanie płatności, a więc sprawy z zakresu środków wsparcia obszarów wiejskich, do którego mógłby mieć zastosowanie przywołany przepis.".

Zauważyć też należy, że w istocie podobny pogląd wyrażono w zacytowanym przez organ odwoławczy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2013 r. (bez wskazania sygnatury), dotyczącym także wpisu do ewidencji, w którym stwierdzono, że: "Kwestia, czy to swoiste "multiplikowanie" spółek cywilnych stanowi uzasadnioną okolicznościami formę prowadzenia działalności rolniczej, czy też jest tylko przejawem działania nastawionego na uzyskanie pomocy (płatności) w wyższej niż dopuszczalna kwocie, musi być rozstrzygnięte przez organy administracji publicznej, na tle okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim konkretnych przepisów prawa regulujących cel, zasady oraz warunki przyznawania wsparcia. Kwestie te będą rozstrzygane w innym postępowaniu, zaś prawidłowość działania organów w tym zakresie będzie mogła zostać poddana ocenie sądów administracyjnych".

W tym kontekście należy podkreślić, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest kwestia uchylenia i odmowy wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, zatem organy ARiMR powinny ograniczyć się do zbadania ww. warunków dokonania takich rozstrzygnięć. Przedstawioną w tym zakresie ocenę organu odwołującą się do stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności uznać należy więc za co najmniej przedwczesną.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, organ odwoławczy nie wykazał w stopniu wystarczającym (kwestia zaznaczenia we wniosku o wpis Spółki do ewidencji rubryki "zgoda współposiadacza" budzi bowiem uzasadnione prawne i faktyczne wątpliwości) faktu współposiadania przez M. Ż. gospodarstwa rolnego skarżącej Spółki, co doprowadziło do niewłaściwego uznania, iż zaistniały przesłanki z art. 12 ust. 4 u.k.s.e. i, w konsekwencji, do zastosowania art. 13 ust. 1 u.k.s.e.

Uznać zatem należało, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem tych przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i dlatego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o jej uchyleniu.

O niewykonywaniu zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152, a o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tejże ustawy.

W ponownym rozpoznaniu sprawy organ ARiMR uwzględni przytoczoną wyżej ocenę prawną i aktualnie obowiązujące przepisy prawa krajowego i unijnego.