Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt SA/Gd 205/94
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1994-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatki inne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Powołane przepisy: article: par. 8
journal: Dz.U. 1991 nr 124 poz. 551
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie karty podatkowej.
Teza: 1. Istotnym warunkiem dobrowolności wyboru opodatkowania w formie karty podatkowej jest znajomość przez podatnika wysokości tego opodatkowania przed okresem opodatkowania.

2. Zastrzeżona dla organu podatkowego "uznaniowość" możliwości obniżenia lub podwyższenia stawki karty podatkowej nie jest równoznaczna z dowolnością.

TEZY

1. Istotnym warunkiem dobrowolności wyboru opodatkowania w formie karty podatkowej jest znajomość przez podatnika wysokości tego opodatkowania przed okresem opodatkowania.

2. Zastrzeżona dla organu podatkowego "uznaniowość" możliwości obniżenia lub podwyższenia stawki karty podatkowej nie jest równoznaczna z dowolnością.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy w Gdyni ustalił wysokość karty podatkowej na rok 1993 z tytułu prowadzonej przez M.D. działalności gospodarczej w zakresie handlu detalicznego artykułami spożywczymi.

W uzasadnieniu decyzji podano, że wysokość karty podatkowej ustalono przy zastosowaniu 50 procent zwyżki wynikającej z par. 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie karty podatkowej /Dz.U. nr 124 poz. 551 ze zm./ przy uwzględnieniu analizy protokołów kontroli przeprowadzonych u innych podatników tej branży, analizę ekonomiczną prowadzonej działalności handlowej biorąc również pod uwagę położenie punktu handlowego.

W odwołaniu od decyzji urzędu skarbowego M.B. stwierdził, iż zastosowanie 50 procent zwyżki karty podatkowej jest dla niego krzywdzące i nieadekwatne do osiąganych przez niego dochodów z tytułu opodatkowanej działalności gospodarczej.

Ustalona w nadmiernej wysokości karta podatkowa była przyczyną likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej.

Izba Skarbowa utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Urzędu Skarbowego.

W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że w wysokość stawki karty podatkowej, jako szczególnej formy zryczałtowanego podatku, wkalkulowano przewidywaną inflację w ciągu całego roku oraz podatek obrotowy i podatek dochodowy.

W ocenie Izby wyliczony przez organ podatkowy na podstawie zeznanych zakupów i obrotów zysk brutto w zależności od przyjętej metody wynosi 61,3 procent lub 74,4 procent, a więc jest ponad trzykrotnie większy od zeznanego zysku w wysokości 20 procent i w konsekwencji świadczy o zaniżeniu danych dotyczących rozmiarów prowadzonej działalności gospodarczej.

Niewątpliwy wpływ na wysokość osiąganych obrotów ma również fakt usytuowania punktu sprzedaży na targowisku.

W konkluzji Izba Skarbowa podkreśliła, iż opłacenie podatku w formie karty podatkowej zależy od woli podatnika, który będąc niezadowolony z ustalonej wysokości stawki, zachowuje prawo do zrzeczenia się tej formy opodatkowania, zachowując możliwość opodatkowania prowadzonej działalności gospodarczej na zasadach ogólnych.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.B., z powołaniem się na bardzo trudną sytuację finansową i rodzinną stwierdził, iż ustalona wysokość karty podatkowej jest bardzo zawyżona, co w konsekwencji doprowadziło do konieczności zawieszenia uprzednio prowadzonej działalności gospodarczej i korzystania z pomocy finansowej rodziny.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w G. wniosła o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uznać za uzasadnioną.

Nie negując faktu podkreślonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że opodatkowanie w formie karty podatkowej jest dobrowolną formą opodatkowania, zależną po spełnieniu wymogów formalnych tylko od woli podatnika, jak również faktu, że określenie wysokości płaconego w formie karty podatkowej podatku należy do właściwości organów podatkowych, należy stwierdzić, iż o istnieniu pełnej swobody możliwości wyboru formy opodatkowania można byłoby mówić w sytuacji kiedy wysokość opodatkowania w tej formie byłaby znana podatnikowi przed rozpoczęciem kolejnego roku podatkowego lub na początku tego roku. Określenie wysokości opodatkowania w formie karty podatkowej w połowie roku podatkowego pozbawia podatnika możliwości zrezygnowania z tej formy opodatkowania za okres do momentu doręczenia decyzji, zaś sama decyzja za okres od początku roku podatkowego do momentu jej doręczenia de facto ma walor i znaczenie decyzji wymiarowej.

Również zastrzeżona dla organu podatkowego "uznaniowość" w zakresie określenia wysokości opodatkowania w formie karty podatkowej w żadnym wypadku nie może oznaczać dowolności. Zwłaszcza w sytuacji, kiedy organ podatkowy stosuje górną stawkę przewidzianą dla rodzaju działalności, będącej przedmiotem opodatkowania, winien w sposób szczególnie staranny i wnikliwy rozważyć wszelkie zindywidualizowane okoliczności uzasadniające wysokość zastosowania górnej stawki, przy czym powyższe ustalenia winny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Powyższego warunku nie spełnia przytoczenie w decyzji kilku ogólnych zwrotów o analizie ekonomicznej działalności gospodarczej, analizie protokołów kontroli innych podatników, jak również o miejscu wykonywanej działalności bez konkretnego określenia o analizę jakich dokumentów chodzi, czy też jaki jest związek przyczynowy między konkretnym miejscem wykonywania opodatkowanej działalności a rozmiarem tej działalności.

W okolicznościach stanu faktycznego niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż organ podatkowy, mimo zastosowania górnej stawki przewidzianej w części II załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie karty podatkowej, zwiększonej jeszcze o 50 procent w oparciu o przepis par. 8 ust. 3 nie wykazał w uzasadnieniu decyzji, że rozmiar prowadzonej działalności uzasadniał zastosowanie stawki karty podatkowej w maksymalnej wysokości, a nadto możliwość taka nie wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

W szczególności okolicznością taką nie może być określona przez organ wysokość zysku brutto albowiem wyliczeń tych organ dokonał w sposób dowolny i mało obiektywny, posługując się w tym względzie danymi przedstawionymi przez podatników w piśmie z 30.7.1993 r. Gdyby bowiem przyjąć górną granicę podanej wielkości zakupów i górną granicę częstotliwości zakupów, to obliczony w ten sposób obrót byłby zbliżony do podanego, a zysk brutto kształtowałby się w granicach podanych przez podatników. Organ podatkowy nie wziął również pod uwagę dokonanych przez siebie wyliczeń prawdopodobnej wysokości podatku według zasad ogólnych - wyliczonej przy zastosowaniu różnych metod, a w szczególności tego faktu, że wyliczony w ten sposób prawdopodobny podatek był znacznie niższy od ustalonego w karcie podatkowej.

W tym stanie sprawy należało uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 Kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję.