Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3062/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 72 poz 619
law: Ustawa z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 1363/15 w sprawie ze skargi W.J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty pomocy finansowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 lipca

2015 r., sygn. akt V SA/Wa 1363/15, oddalił skargę W.J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty pomocy finansowej przypadającej do zwrotu do budżetu Unii Europejskiej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił na wstępie stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że w dniu 3 lipca 2012 r. skarżący zawarł umowę nr [...] na mocy której otrzymał dofinansowanie w wysokości 47.553,90 zł na operację pt.: "Rozwój usług świadczonych na rzecz społeczności L. poprzez doposażenie sali bankietowej". Umowa była dwukrotnie aneksowana. W dniu 31 grudnia 2012 r. skarżący złożył wniosek o płatność i następnie w dniu 1 stycznia 2013 r. zawarł umowę najmu sali bankietowej z Gospodarstwem Agroturystycznym "S." s.c., a w dniu 31 stycznia 2013 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Wobec zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, w ocenie organów niemożliwym stało się utrzymanie celu operacji, dlatego pismem z 16 lipca 2013 r. wypowiedziano skarżącemu umowę. Z uwagi na bezskuteczne wezwanie do zwrotu środków decyzją z [...] lutego 2014 r. Samorząd Województwa Dolnośląskiego określił skarżącemu kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 47.553,90 zł. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej uniemożliwi zachowanie celu operacji, co jest sprzeczne z § 6 ust. 1 pkt 3 a i b umowy, w którym skarżący zobowiązał się do osiągnięcia i zachowania celu operacji w trakcie realizacji operacji oraz przez 5 lat od dnia dokonania przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa płatności końcowej. Decyzja ta została uchylona z przyczyn proceduralnych decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2014 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Marszałek Województwa Dolnośląskiego decyzją z [...] września 2014 r., nr [...] określił skarżącemu kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 47.553,90 zł, jako pomoc nienależnie pobraną wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia 10 października 2012 r. W uzasadnieniu wskazał, że założony cel operacji, jakim jest "wyposażenie sali bankietowej w celu rozwoju usług na rzecz społeczności zamieszkującej obszary zależne od rybactwa", do osiągnięcia i utrzymania którego zobowiązał się skarżący, nie został zachowany, gdyż zaprzestał on prowadzenia działalności gospodarczej, co narusza § 6 ust. 1 pkt 3 lit. b i e umowy i w myśl § 11 ust. 1 pkt 4 lit. c umowy skutkuje jej wypowiedzeniem.

W wyniku odwołania skarżącego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2014 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że umowa określała warunki do spełnienia których zobowiązany był wyłącznie skarżący, a zatem zachowanie celu operacji nie jest możliwe poprzez prowadzenie tożsamej działalności przez M.J. Wynajem sali bankietowej przez skarżącego uniemożliwiał mu zachowanie celu operacji i wypełnienie zobowiązań określonych w § 6 umowy. Świadczenie usług polegających na prowadzeniu sali bankietowej możliwe jest wyłącznie poprzez prowadzenie działalności gospodarczej określonej w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.). Prowadzenie sali bankietowej na 230 miejsc celem organizacji konferencji, szkoleń, warsztatów i imprez, zgodnie z informacjami zawartymi we wniosku o dofinansowanie, nie mieści się w zakresie rolniczej działalności agroturystycznej. W podstawie prawnej decyzji organ powołał treść art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr 72, poz. 619 ze zm., dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju), który stanowi, że pomocą pobraną nienależnie, jest w szczególności pomoc: wypłacona beneficjentowi, który nie realizuje operacji w całości lub w części, lub nie realizuje obowiązków z nią związanych oraz wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy. W przypadku skarżącego organy stwierdziły spełnienie ww. przesłanek i dlatego wydały decyzje określające kwotę przypadającą do zwrotu.

W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa procesowego:

1) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,

2) art. 107 § 3 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak szczegółowego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego wydanej decyzji,

3) art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji z [...] września 2014 r.,

4) art. 7 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem podstawowej zasady postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej,

a w konsekwencji naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

1) art. 207 ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) w związku z art. 27 ustawy o wspieraniu rozwoju, w związku z § 6 ust. 1 pkt 3 lit. a, b i e w związku z § 11 ust. 1 lit. c umowy poprzez ich błędną wykładnię, w szczególności w zakresie obowiązków skarżącego wynikających z umowy oraz uznania, iż skarżący nie spełnił warunków określonych w umowie, podczas gdy skarżący:

- osiągnął cel operacji, określony w § 3 ust. 4 umowy, tj. wyposażył salę bankietową w celu rozwoju usług na rzecz społeczności zamieszkującej obszary zależne od rybactwa,

- zachował cel operacji, tj. wyposażenie sali bankietowej w celu rozwoju usług na rzecz społeczności zamieszkującej obszary zależne od rybactwa, oraz

- prowadził (i dalej prowadzi) działalność związaną z przyznaną pomocą.

2) art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 27 ustawy o wspieraniu rozwoju w związku z § 11 ust. 1 pkt 4 lit. c oraz § 11 ust. 2 umowy poprzez błędne zastosowanie ww. przepisów i uznanie, iż poprzez wypowiedzenie wyłącznie skarżącemu umowy została ona skutecznie rozwiązana, podczas gdy stroną jej (beneficjentami) były podmioty, których podpisy znajdują się pod umową, tj. skarżący oraz M.J. i zgodnie z § 11 ust. 2 umowy organ powinien skierować wypowiedzenie do obu beneficjentów umowy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sąd I instancji oddalając skargę na powyższą decyzję na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) przywołał treść przepisów będących podstawą prawną zaskarżonej decyzji oraz postanowień umowy z dnia 3 lipca 2012 r., na mocy której skarżący otrzymał dofinansowanie i stwierdził, że stan faktyczny sprawy został przez organy ustalony prawidłowo. Sąd podał, że skarżący w dniu 31 stycznia 2013 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i jak wyjaśnił od dnia następnego rozpoczął prowadzenie działalności agroturystycznej.

Sąd I instancji odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że cel w postaci wyposażenia sali został osiągnięty mimo zaprzestania działalności pod nazwą PPHU P. s.c., bowiem salę tę wynajął O.P. PPHU P. s.c. Gospodarstwo Agroturystyczne "S." i sala ta jest nieprzerwanie udostępniana społeczności zamieszkującej obszary zależne od rybactwa stwierdził, że zaprzestanie prowadzenia dzielności gospodarczej związanej z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi (Sekcja I, dział 55 i 56 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz.U., nr 251, poz. 1885) spowodowało wypowiedzenie umowy i obowiązek zwrotu środków. Wbrew twierdzeniom skarżącego, działalność agroturystyczna nie jest równoznaczna z działalnością gospodarczą w zakresie związanym z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadzonymi na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w ramach której można wynajmować m.in. sale bankietowe, np. na ponad 200 osób. Prowadzenie gospodarstwa agroturystycznego winno być uznane za działalność gospodarczą, jednakże powyższe nie przesądza o braku obowiązku zwrotu dofinansowania, gdyż w ramach gospodarstwa agroturystycznego nie mieści się działalność związana z prowadzeniem (wynajmowaniem) sali bankietowej.

Sąd I instancji podzielił też stanowisko organu, zgodnie z którym prowadzenie sali bankietowej dla ponad 200 osób nie mieści się w pojęciu działalności agroturystycznej. Usługi bowiem takie są ogólnodostępne, a więc dotyczą szerszego kręgu osób (turystów) niż tylko przebywających na wypoczynku w jego gospodarstwie rolnym. Usługi związane z prowadzeniem sali bankietowej świadczone winny być na zasadach komercyjnych. W ocenie Sądu świadczenie usług w gospodarstwie agroturystycznym powinno oznaczać świadczenie ich w oparciu o zasoby tego gospodarstwa, bez zmiany ich charakteru i naruszenia podstawowej funkcji, którą jest zachowanie zdolności do produkcji rolnej.

Sąd I instancji stwierdził, że skoro prowadzenie sali bankietowej nie mieści się w definicji gospodarstwa agroturystycznego, to zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej związanej z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi powoduje, że nie została wypełniona przesłanka wskazana w § 6 ust. 1 pkt 3 lit. e) umowy, tj. prowadzenie przez 5 lat od dnia dokonania płatności przez Agencję działalności związanej z przyznanym dofinansowaniem, a więc skarżący zaprzestał prowadzenia działalności w zgodzie z powszechnie obowiązującymi przepisami, co dawało podstawę do wypowiedzenia umowy i zobowiązania skarżącego do zwrotu dofinansowania. W przepisach regulujących kwestię przyznania dofinansowania w tym programie brak jest możliwości przekazania, w taki sposób jak uczynił to skarżący (poprzez wynajem sali podmiotowi trzeciemu) realizacji celu operacji na podmiot trzeci. Cel operacji nie został zatem zachowany, gdyż dotyczył on działalności skarżącego, a nie innych podmiotów i dlatego też organ mógł uznać, że zaprzestając prowadzenia działalności gospodarczej skarżący nie zachował celu operacji. Wynajęcie sali podmiotowi trzeciemu, czy też późniejsze podjęcie działalności gospodarczej przez skarżącego nie miało wpływu na zachowanie celu, który był określony we wniosku o dofinansowanie i dotyczył działalności gospodarczej skarżącego.

W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju uzupełnia ogólny przepis znajdujący się w ustawie o finansach publicznych, tj. art. 207 ust. 1 pkt 3 i stanowi w zakresie definicji "pomocy pobranej nienależnie" lex specialis w stosunku do przepisów ustawy o finansach publicznych. Zatem zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, którą strona miała obowiązek prowadzić przez 5 lat od udzielenia pomocy, wprost zostało uznane za pomoc nienależnie pobraną, a tym samym zasadnie organ zażądał od skarżącego zwrotu pomocy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, choć lakoniczne, poddawało się kontroli Sądu. Za bezzasadny Sąd uznał także zarzut, jakoby skierowanie wypowiedzenia do skarżącego, a nie także do M.J. powodowało bezskuteczność wypowiedzenia. To skarżący był bowiem wnioskodawcą i to on jest stroną umowy o dofinansowanie. To, że pod umową widnieje także podpis M.J. nie ma dla sprawy żadnego znaczenia, w szczególności nie powoduje, że osoba ta stała się stroną umowy o dofinansowanie. Był jedynie współwłaścicielem nieruchomości, w odniesieniu do której dofinansowano określone zakupy ruchomości i złożył oświadczenie o wyrażeniu zgody na podpisanie umowy o dofinansowanie. Ze wszystkich wskazanych powodów skarga podlegała oddaleniu.

W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i oddalenie skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 stycznia 2015 r., w sytuacji gdy zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji nieprawidłowo ustaliły, że kwota przyznanego stronie skarżącej dofinansowania w ramach Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" została przez nią nienależnie pobrana, z uwagi na niezachowanie celu operacji wskazanego w umowie o dofinansowanie z dnia 3 lipca 2012 r. oraz zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej związanej z przyznaną pomocą,

2) naruszenie art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 27 ustawy o wspieraniu rozwoju w związku z § 6 ust. 1 pkt 3 lit. b) i e) w związku z § 11 ust. 1 lit. c umowy o dofinansowanie z dnia 3 lipca 2012 r. poprzez ich błędną wykładnię, w szczególności w zakresie obowiązków skarżącego wynikających z umowy oraz uznania, iż skarżący nie spełnił warunków określonych w niniejszej umowie, podczas gdy skarżący:

a. zachował cel operacji, tj. wyposażenie sali bankietowej w celu rozwoju usług na rzecz społeczności zamieszkującej obszary zależne od rybactwa, oraz

b. prowadził (i w dalszym ciągu prowadzi) działalność związaną z przyznaną pomocą.

3) naruszenie art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 27 ustawy o wspieraniu rozwoju w związku z § 11 ust. 1 pkt 4 lit. c oraz § 11 ust. 2 umowy o dofinansowanie z dnia 3 lipca 2012 r. poprzez błędne zastosowanie ww. przepisów i uznanie, iż poprzez wypowiedzenie wyłącznie skarżącemu umowy o dofinansowanie z dnia 3 lipca 2012 r. została ona skutecznie rozwiązana, podczas gdy stroną jej (beneficjentami) były podmioty, których podpisy znajdują się pod umową, tj. skarżący oraz M.J. i zgodnie z § 11 ust. 2 umowy o dofinansowanie z dnia 3 lipca 2012 r. organ powinien skierować wypowiedzenie do obu beneficjentów umowy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację na poparcie podniesionych zarzutów.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty pomocy finansowej przyznanej stronie skarżącej na podstawie zawartej z Samorządem Województwa Dolnośląskiego umowy o dofinansowanie operacji pn. "Rozwój usług świadczonych na rzecz społeczności L. poprzez doposażenie sali bankietowej" w ramach Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007 - 2013" stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że niewadliwe przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne uzasadniały - zdaniem Sądu I instancji - po pierwsze, przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, po drugie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny, że przyznana na podstawie wymienionej umowy pomoc finansowa jest nienależna w rozumieniu art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego, co po trzecie - wobec braku wykonania przez stronę wezwania do zwrotu przyznanej pomocy finansowej - uzasadniało wszczęcie postępowania w sprawie i wydanie w tym postępowaniu zaskarżonej decyzji.

Zmierzające do podważenia prawidłowości stanowiska Sądu I instancji zarzuty skargi kasacyjnej, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie, nie mogą być uznane za usprawiedliwione. Wbrew stanowisku strony skarżącej i prezentowanej w jego uzasadnieniu argumentacji, Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że organy administracji publicznej bez naruszenia prawa ustaliły oraz oceniły, iż przyznana stronie pomoc finansowa była pomocą nienależną w rozumieniu ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, niesporne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę wyrokowania w sprawie - wynika z nich, że: 1) w dniu 3 lipca 2012 r. strona skarżąca, prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą PPHU P. (między innymi w zakresie zakwaterowania i usług gastronomicznych, produkcji pieczywa) zawarła umowę o dofinansowanie operacji pn. "Rozwój usług świadczonych na rzecz społeczności L. poprzez doposażenie sali bankietowej" zobowiązując się na warunkach określonych w umowie zrealizować, osiągnąć i zachować wymieniony cel operacji (doposażenie sali bankietowej poprzez zakup krzeseł, stołów, naczyń ceramicznych oraz klimatyzatorów), co stanowiło warunek wypłaty pomocy (por. § 3 ust. 4 w związku z § 4 ust. 1 i § 6 ust. 1 - 3 postanowień umownych); 2) w dniu 31 grudnia 2012 r. strona wystąpiła z wnioskiem o płatność; 3) następnie w dniu 1 stycznia 2013 r. zawarła umowę najmu sali bankietowej z Gospodarstwem Agroturystycznym "S." s.c. zaprzestając jednocześnie prowadzenia dotychczasowej działalności gospodarczej i rozpoczynając z tym dniem działalność rolniczą agroturystyczną; 4) w konsekwencji pismem z dnia 16 lipca 2013 r. doszło do wypowiedzenia stronie umowy po dofinansowanie - nie uzasadniają twierdzenia o naruszeniu przez Sąd I instancji wskazanych przez stronę skarżącą przepisów ustawy o finansach publicznych oraz ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego oraz postanowień umowy o dofinansowanie poprzez ich niewłaściwe zastosowanie mające stanowić konsekwencję błędnej ich wykładni.

W sytuacji, gdy prawną podstawę wydania kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji stanowił przepis art. 27 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego przypomnienia wymaga, iż stanowi on, że pomoc pobrana nienależnie lub wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem podlega zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych (ust. 1), a pomocą pobraną nienależnie, jest w szczególności pomoc wypłacona beneficjentowi, który nie realizuje operacji w całości lub w części, lub nie realizuje obowiązków z nią związanych.

Z przepisu tego wynika, że zważywszy na przedmiot regulacji zawartej w ustawie z dnia 3 kwietnia 2009 r. (por. art. 1 pkt 1 i pkt 2), ustawodawca dla potrzeb jej stosowania w autonomiczny sposób determinowany właśnie przedmiotem tej oraz jej wskazanymi w niej celami określił i opisał sytuacje - których katalog jest otwarty, jak wyraźnie wynika to z zawartego w tym przepisie wprowadzenia do wyliczenia - kwalifikowane w rozumieniu tej ustawy jako pomoc pobrana nienależnie. W związku z tym, skoro na gruncie przywołanego przepisu mowa jest o "braku realizowania przez beneficjenta pomocy operacji w całości lub w części, lub braku realizowania przez niego obowiązków z nią związanych", to za w pełni uzasadniony uznać należy wniosek, że w sytuacji gdy - tak jak w rozpatrywanej sprawie - pomoc została przyznana i następnie wypłacona na podstawie umowy o dofinansowanie, ocena zaistnienia wymienionej przesłanki zwrotu dofinansowania, jako pobranego nienależnie, nie może pomijać potrzeby analizy treści postanowień umowy o dofinansowanie, zwłaszcza zaś opisu przedmiotu oraz celu określonej nią operacji i związanych z jej realizacją obowiązków beneficjenta pomocy, jako stanu optymalnego - bo pożądanego i zgodnego z deklarowanym w zawartej umowie - w relacji do stanu rzeczywistego obrazującego w praktycznym wymiarze realizowanie przez beneficjenta pomocy operacji dotowanej ze środków publicznych oraz realizowanie obowiązków z operacją tą związanych. Brak korespondencji tych stanów musi więc skutkować wnioskiem o zaistnieniu sytuacji opisanej w art. 27 ust. 2 pkt 1 przywołanej ustawy, a mianowicie o pomocy pobranej nienależnie.

Uwzględniając treść przywołanej regulacji prawnej oraz przedstawiony sposób jej rozumienia stwierdzić należy, że istota spornej w rozpatrywanej sprawie kwestii wiąże się z potrzebą udzielenia odpowiedzi na następujące pytanie, a mianowicie, czy przyjęte za podstawę wyrokowania w sprawie ustalenia faktyczne, których strona skarżąca nie kwestionuje, dawały podstawę do przyjęcia - jak uczyniły to organy administracji i co zaakceptował Sąd I instancji - o zaktualizowaniu się określonej przywołanym przepisem ustawy przesłanki wydania decyzji o zwrocie przyznanego dofinansowania. Wynikającą z zaskarżonego wyroku propozycję odpowiedzi na tak postawione i zasadnicze w rozpatrywanej sprawie pytanie, uznać należy za właściwą.

Sąd I instancji słusznie bowiem odwołał się w tym względzie do tych postanowień umowy o dofinansowanie zawartej przez stronę skarżącą z Samorządem Województwa D., na gruncie których, w relacji do deklarowanego we wniosku o dofinansowanie przedmiotu operacji oraz jej celu, eksponowane zostało znaczenie obowiązków beneficjenta pomocy, w szczególności zaś tych zawartych w § 6 ust. 1 pkt 3) lit. a), lit. b) oraz lit. e), a także lit. i) wymienionej umowy. Zobowiązywały one odpowiednio, do osiągnięcia celu operacji, zachowania jej celu oraz prowadzenia działalności związanej z przyznaną pomocą i nieprzenoszeniu miejsca prowadzenia tej działalności oraz niezwłocznego informowania Samorządu Województwa o planowanych albo zaistniałych zdarzeniach związanych ze zmianą sytuacji faktycznej lub prawnej beneficjenta lub jego przedsiębiorstwa w zakresie mogącym mieć wpływ na realizację operacji zgodnie z postanowieniami umowy, wypłatę pomocy lub spełnienie wymagań określonych w Programie, rozporządzeniu nr 1198/2006, rozporządzeniu nr 498/2007, ustawie i rozporządzeniu. Natomiast postanowienie umowne zawarte w § 6 ust. 1 pkt 3) lit. c) - co nie jest również bez znaczenia - zobowiązywało beneficjenta pomocy do nieprzenoszenia własności oraz posiadania rzeczy nabytych w ramach realizacji operacji oraz niezmieniania sposobu ich wykorzystania. Sama zaś operacja i tym samym jej przedmiot, określona została, jako "Rozwój usług świadczonych na rzecz społeczności L. poprzez doposażenie sali bankietowej", której zakres rzeczowy i finansowy określony w zestawieniu rzeczowo - finansowym stanowiącym załącznik nr 1 do umowy o dofinansowanie (§ 3 ust. 1). W korespondencji natomiast do treści wniosku o dofinansowanie oraz biznes planu - wynikało z nich, że doposażenie sali wpłynie na podniesienie standardu świadczonych usług jak i możliwości organizacji konferencji, szkoleń, warsztatów, imprez dla większej liczby osób niż dotychczas; że rozwój firmy spowodował rozszerzenie działalności; że skarżący nabył kompleks nieruchomości z przeznaczeniem na poszerzenie działalności w zakresie usług noclegowych, gastronomicznych oraz bankietowych, że poprzez realizację operacji Hotel S. powiększy się o kolejną salę bankietową, w której będą organizowane różne imprezy okolicznościowe, co przekładać się będzie na zwiększenie zysku, a inwestycja umożliwi zorganizowanie imprez na ok. 200 osób w miejscu idealnie do tego dostosowanym z zapleczem gastronomicznym i bazą noclegową, a ponadto, że w wyniku rozwoju to przedsięwzięcie przyniesie duże zyski, a tym samym przyciągnie turystów i innych potencjalnych klientów - w § 3 ust. 4 umowy postanowiono, że w wyniku realizacji operacji osiągnięty zostanie następujący cel, to jest wyposażenie sali bankietowej w celu rozwoju usług na rzecz społeczności zamieszkującej obszary zależne od rybactwa.

Z przywołanych postanowień umowy o dofinansowanie jednoznacznie wynika, że na jej gruncie wyraźnie i w wiążący dla jej stron sposób wyrażona została zasada osiągnięcia celu operacji oraz - co należy podkreślić - pozostająca z nią w funkcjonalnym związku i stanowiąca tym samym jej konsekwencję zasada zachowania oraz trwałości w czasie celu operacji, która wynika z § 6 ust. 1 pkt 3 lit. b) - c) oraz lit. e) tej umowy. Skoro zawarcie wymienionej umowy o dofinansowanie poprzedzone zostało oceną indywidualnego wniosku strony skarżącej o dofinansowanie zgłaszanej przez nią operacji z punktu widzenia określonych przepisami obowiązującego prawa przesłanek przyznania pomocy oraz kompleksową oceną jej indywidualnej sytuacji warunkującej przyznanie tej pomocy - na co trafnie, z odwołaniem się do stosownych regulacji prawnych zwrócił uwagę Sąd I instancji (por. s. 11 - 12 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) - a wymienione i wynikające z niej zasady mają wiążący charakter, to za oczywiste uznać należy, że przy uwzględnieniu istoty oraz logiki udzielanej pomocy finansowej, za warunek uznania pobranej pomocy za należną uznać należy zachowanie trwałości w czasie celu operacji finansowanej ze środków publicznych, w tym również w jej aspekcie podmiotowym. Wymienione zasady, mające imperatywny charakter, adresowane są bowiem do podmiotu, który pomoc finansową otrzymał. To on więc zobowiązany jest do realizacji celu operacji, a w konsekwencji jego osiągnięcia do zachowania trwałości w czasie celu operacji finansowanej ze środków publicznych.

W sytuacji więc, gdy tak jak w rozpatrywanej sprawie, beneficjent pomocy zaprzestał prowadzenia dotychczasowej działalności gospodarczej, w związku z którą otrzymał pomoc finansową, a następnie zawarł umowę najmu sali bankietowej - po wyposażeniu jej w krzesła, stoły oraz klimatyzatory, których zakup sfinansowany został ze środków pomocy publicznej - z Gospodarstwem Agroturystycznym "S." s.c., rozpoczynając jednocześnie działalność rolniczą agroturystyczną, to za uzasadniony uznać należy wniosek, że tego rodzaju sposób realizacji operacji oraz związanych z nią obowiązków pozostaje w kolizji z treścią przywołanych powyżej postanowień umowy o dofinansowanie oraz wynikającej z niej zasady osiągnięcia celu operacji, zwłaszcza zaś zasady zachowania oraz trwałości w czasie celu operacji. Jakkolwiek bowiem ze stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy wynika, że w przedstawiony powyżej sposób doszło do wyposażenia sali bankietowej ze środków uzyskanej pomocy finansowej, to jednak z całą pewnością nie może to świadczyć o wykonaniu przez beneficjenta pomocy przywołanych postanowień umownych i tym samym zapewnienia realizacji wynikających z niej zasad będących również zasadami wpisanymi, jak powyżej już to podkreślono, w samą istotę oraz logikę instytucji pomocy finansowej - trywialnie rzecz ujmując nie chodzi bowiem o to, aby środki uzyskanej pomocy po prostu wydać, ale o to, aby uczynić to w sposób w pełni zgodny z deklarowanym we wniosku o dofinansowanie i opisanym w umowie o dofinansowanie celem operacji oraz o to, aby zgodnie z istotą i logiką instytucji pomocy zapewnić zachowanie i trwałość w czasie celu operacji finansowanej ze środków publicznych.

Stwierdzić należy więc, że zaprzestanie prowadzenia dotychczasowej działalności, w związku z którą pomoc finansowa została udzielona, następnie wynajęcie wyposażonej z jej środków sali bankietowej innemu podmiotowi gospodarczemu, pozostaje w kolizji z deklarowanym we wniosku o dofinansowanie oraz opisanym w biznes planie i określonym w umowie o dofinansowanie celem operacji (§ 3 ust. 4 umowy), niwecząc tym samym, nie dość, że możliwość osiągnięcia tego celu, to również zapewnienia jego zachowania oraz trwałości w czasie przez podmiot, który wystąpił z wnioskiem o dofinansowanie operacji i na podstawie zawartej umowy dofinansowanie to otrzymał (§ 6 ust. 1 pkt 3) lit. a) - c) oraz lit. e) umowy).

W związku z powyższym, za trafne uznać należy stanowisko Sądu I instancji, z którego wynika, że okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy uzasadniały kwalifikowanie ich, jako określonej przepisem art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego, a mianowicie przesłanki pomocy pobranej nienależnie.

W świetle powyższego za nieprzydatną z punktu widzenia istoty spornej w rozpatrywanej sprawie kwestii uznać należy prezentowaną w uzasadnianiu skargi kasacyjnej argumentację podważającą trafność przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oraz szeroko zorientowanego podejścia Sądu I instancji do zagadnienia rozumienia pojęcia "działalności gospodarczej". Odwołując się bowiem w tej mierze - niezależnie od oceny trafności tego podejścia - do konsekwencji wynikających z art. 184 in fine p.p.s.a., przede wszystkim podkreślić należy, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że orzekając na podstawie akt sprawy oraz w jej granicach, Sąd I instancji zajął stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę wyrokowania w sprawie - nastąpiło to poprzez odwołanie się do istotnych w sprawie faktów - a także wskazał podstawę prawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia oraz ją wyjaśnił. Sąd I instancji odniósł bowiem do adekwatnego w rozpatrywanej sprawie wzorca kontroli legalności zaskarżonej decyzji - a mianowicie do art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego oraz właściwych postanowień umowy o dofinansowanie - co skutkowało tym samym wskazaniem oraz wyznaczeniem koniecznych ram prawnych, a mianowicie przepisów prawa, które miały lub powinny mieć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Tym samym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - w sposób korespondujący z wymogami określonymi w art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz z wyrażoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. zasadą orzekania przez sąd administracyjny w granicach sprawy, a także w relacji do przyjętego za podstawę wyrokowania w sprawie stanu faktycznego oraz prawnie istotnych jego elementów - doszło do wyczerpującego przedstawienia i wyjaśnienia podstawy prawnej orzeczenia, a przez to zamknięcia zagadnienia stanu prawnego sprawy.

Wbrew stanowisku strony skarżącej nie ma również żadnych usprawiedliwionych podstaw, aby twierdzić, że o wadliwości zaskarżonego wyroku wnioskować należy na tej podstawie, że Sąd I instancji nie uwzględnił i nie ocenił we właściwy sposób - w tym zwłaszcza w sposób korespondujący z oczekiwaniami strony - tej okoliczności oraz wszystkich wynikających z niej i wskazanych w skardze kasacyjnej konsekwencji, iż umowa o dofinansowanie zawiera podpisy dwóch osób, a mianowicie W.J. i M.J. Wskazana okoliczność nie ma znaczenia przypisywanego jej przez stronę skarżącą. W sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z przedstawionych powyżej argumentów, okoliczność ta została bowiem w wyczerpująco wyjaśniona i oceniona przez Sąd I instancji (por. s. 14 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.