Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1357/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit.  a i c,  art. 152,  art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6, 7, 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 58  par. 1,  art. 189
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 967
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich - tekst  jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Wa 1357 /08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędzia WSA Monika Nowicka Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o. o. z siedzibą w S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na przeniesienie na rzecz spółki prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2008 r. , nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz O. Sp. z o. o. z siedzibą w S. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] odmawiającą wyrażenia zgody na przeniesienie w drodze sprzedaży na rzecz spółki "M." sp. z o.o. z siedzibą w G. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanej nieruchomości gruntowej, stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w granicach Portu [...] w [...]., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 5 czerwca 2007 roku do Ministerstwa Skarbu Państwa wpłynął wniosek spółki "O." Sp. z o.o. z siedzibą w S. o wyrażenie zgody na przeniesienia w drodze sprzedaży na rzecz spółki "M. " sp. z o.o. z siedzibą w G. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanej nieruchomości gruntowej, stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w granicach Portu [...] w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha. Ze zgromadzonego przez Ministerstwo Skarbu Państwa dokumentacji wynikało , iż w dniu [...] kwietnia 2005 roku zawarta została pomiędzy M. G. a spółką O. Sp. z o.o. z siedzibą w S. warunkowa umowa sprzedaży prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości. W dniu 29 marca 2006 roku nastąpiło przeniesienie praw majątkowych związanych z ww. nieruchomością na rzecz nabywcy. W myśl art. 3 ust. 1 ustawy o portach i przystaniach morskich ( t.j Dz. U. z 2002 r. nr 110 poz. 976 ze zm. ) , zgody ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa, udzielonej w drodze decyzji administracyjnej , wydanej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki morskiej wymagało m.in. przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego albo podmiotu zarządzającego portem lub przystanią morską, położonych w granicach portów i przystani morskich. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 7 tejże ustawy umowy zawarte z naruszeniem obowiązku uzyskania zgody są nieważne. Z prowadzonych przez Ministerstwo Skarbu Państwa rejestrów decyzji administracyjnych wydawanych przez Ministra Skarbu Państwa, na podstawie art. 3 ustawy o portach i przystaniach morskich nie wynika, aby została wydana decyzja na wniosek M. G. decyzja wyrażająca zgodę na przeniesienie na rzecz spółki "O." Sp. z o.o. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej o powierzchni [...] ha, położonej w [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...]. Organ podkreślił, że w toku postępowania o wyrażenie zgody na sprzedaż prawa użytkowania wieczystego Minister Skarbu Państwa bada przede wszystkim wniosek oraz załączone dokumenty pod kątem spełnienia warunków określonych w art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o portach i przystaniach morskich. Nie oznacza to jednak , iż organ nie może zwracać uwagi na inne przepisy o charakterze bezwzględnie obowiązującym, czy też skutki transakcji, na które w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej wyraża zgodę. W konsekwencji organ administracji uznał, rozpoznając wniosek o wyrażenie zgody na czynność, o której mowa w art. 3 ustawy o portach i przystaniach morskich, że nie można rozpoznać go wyrywkowo, sprawdzając tylko złożenie dokumentów przewidzianych w ustawie. Nie ulega wątpliwości, iż pomimo, że przepis art. 3 ust. 1 ustawy o portach i przystaniach morskich obowiązywał w dniu zawarcia umowy sprzedaży pomiędzy M. G. a spółką O., sprzedający nie wystąpił do Ministra Skarbu Państwa o wyrażenie zgody na przeniesienie prawa użytkowania wieczystego gruntu. Tym samym umowa sprzedaży została zawarta z naruszeniem powszechnie obowiązującego przepisu prawa, gdyż art. 3 ust. 7 ww. ustawy stanowi, iż umowy zawarte z naruszeniem obowiązku uzyskania zgody Ministra Skarbu Państwa są nieważne. Te okoliczności stanowiły podstawę wydania przez Ministra Skarbu Państwa decyzji odmawiającej wydania zgody na przeniesienia prawa użytkowania wieczystego.

Na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka O. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzji zarzucano naruszenia przepisów proceduralnych tj. art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 6 kpa poprzez bezpodstawne i nieuzasadnione uznanie, iż generalny obowiązek przestrzegania prawa stanowi inny ważny interes publiczny w rozumieniu art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 roku o portach i przystaniach morskich, naruszenie art. 3 ust. 2 ustawy w związku z art. 77 kpa poprzez bezpodstawne obciążenie skarżącej obowiązkiem wykazania, iż organ wyraził zgodę na zbycie skarżącej przez M. G. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], naruszenia art. 107§3 kpa w związku z art. 8 kpa poprzez brak uzasadnienia i wyjaśnienia przyjętej przez organ wykładni art. 3 ust. 6 ustawy, naruszenie art. 127§3 kpa poprzez zaniechanie ponownego rozpoznania sprawy na rzecz wydania dwukrotnie tej samej decyzji oraz naruszenie prawa materialnego tj. art. 3 ust. 6 ustawy poprzez błędną wykładnię.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo.

Przedmiotowe postępowanie prowadzone było na podstawie art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 roku o portach i przystaniach morskich, który w ust. 1 określa, że zgody ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa, udzielonej w drodze decyzji administracyjnej, wydanej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki morskiej, wymaga:

1) przeniesienie własności, użytkowania wieczystego albo oddanie w użytkowanie wieczyste,

2) oddanie w użytkowanie, dzierżawę, najem albo na podstawie innej umowy uprawniającej do korzystania lub pobierania pożytków przez okres powyżej 10 lat

- nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego albo podmiotu zarządzającego portem lub przystanią morską, położonych w granicach portów i przystani morskich. Odmowa udzielenia zgody, o której mowa w ust. 1, może nastąpić ze względu na zagrożenie obronności lub bezpieczeństwa państwa, lub ze względu na inny ważny interes publiczny, zaś umowy zawarte z naruszeniem obowiązku uzyskania zgody, o której mowa w ust. 1, są nieważne. Z przepisu tego wynika, że podstawą do odmowy wyrażenia zgody na przeniesienie prawa użytkowania wieczystego jest zagrożenie obronności lub bezpieczeństwa państwa lub inny ważny interes publiczny. Organ naczelny podał jako podstawę wydania decyzji odmownej ważny interes państwa, który miał wynikać z art. 2 i 7 Konstytucji RP. Przepisy te określają, że Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa, zaś organy władzy działają na podstawie i w granicach prawa. W tym świetle przestrzeganie prawa jest ważnym interesem publicznym. Organ przy prowadzeniu postępowania w przedmiocie wyrażenia zgody na przeniesienia prawa użytkowania działki nr [...] zauważył, że sprzedawca wszedł w posiadanie gruntu w sposób niezgodny z prawem i tego powodu organ musiał zareagować. Takie stanowisko co do zasady należy uznać za prawidłowe, lecz w przedmiotowej sprawie organ nieprawidłowo zinterpretował swoje kompetencje. Zgodnie z zasadą legalizmu określoną w art. 6 kpa organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to działanie w oparciu o obowiązującą normę prawną, prawidłowe ustalenie znaczenia tej normy, niewadliwe dokonanie subsumcji oraz prawidłowe ustalenie następstw prawnych. Dotyczy to zastosowania zarówno normy prawa materialnego, jak i normy prawa procesowego. Organy administracji publicznej nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje innych organów oraz sądów., gdyż naruszyłoby to konstytucyjną zasadę podziału władzy na wykonawczą i sądowniczą. Art. 3 ust. 7 ustawy o portach i przystaniach morskich mówi, że czynność prawna określona w ust. 1 zawarta bez zgody Ministra Skarbu Państwa jest nieważna. Natomiast art. 58 § 1 k.c. określa , że czynności prawne sprzeczne z ustawą lub mające na celu obejście ustawy są nieważne. Jednak ustalenie nieważności czynności prawnej wymaga wydania wyroku ustalającego w trybie art. 189 kpc, lub też sąd władny jest ustalić nieważność umowy w ramach innego postępowania. Do takich ustaleń nie jest natomiast władny organ administracji w ramach swoich kompetencji. Umowa zawarta pomiędzy M. G., a skarżącą spółką dotycząca przeniesienia prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] została zawarta w formie aktu notarialnego i na jej podstawie wpisano do księgi wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego w K. jako użytkownika wieczystego przedmiotowej działki spółkę O. Zatem ustalenie nieważności powyższej umowy winno nastąpić w trybie czynności cywilnoprawnej, a nie samodzielnie przez organ. Zaś z akt sprawy nie wynika , aby toczyło się jakieś postępowania cywilnoprawne dotyczące wzruszenia umowy sprzedaży zawartej między M. G. a skarżąca spółką.

Te okoliczności powodują uznanie przez sąd , że zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca naruszają prawo procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 i 77 kpa oraz prawo materialne tj. art. 3 ust. 7 ustawy o portach i przystaniach morskich.

Przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącej spółki organ winien uwzględnić wykładnię prawa dokonaną wyżej przez sąd wyłącznie w kontekście przesłanek określonych w art. 3 ustawy o portach i przystaniach morskich.

Z powyższych względów należało orzec jak w wyroku na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit a i c , art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.