Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 60/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 1, art. 132 ust. 3 pkt 3, art. 132 ust. 4, art. 135p ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
article: art. 7, 8, 9, 10, 75, 77, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z  art. 135, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie WSA Beata Kalaga-Gajewska NSA Tadeusz Michalik (spr.) Protokolant Sekretarz Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2008r. sprawy ze skargi A.W. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy Policji 1) uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w C. z dnia [...] nr [...]; 2) określa, iż zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Komendant Miejski Policji w C. orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] wydanym na podstawie art. 135 j ust. 1 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 roku o Policji (tekst jednolity: Dz.U. z 2007r, Nr 43, poz. 277) po rozpoznaniu w postępowaniu dyscyplinarnym sprawy sierż. sztab. A. W. obwinionego o to, że:

1. w nieustalonym dniu pomiędzy [...] a [...] roku w C., będąc funkcjonariuszem Komendy Miejskiej Policji w C., przyjął od B. K. obietnicę udzielenia korzyści majątkowej w postaci pieniędzy w kwocie co najmniej [...] złotych, w zamian za stanowiące naruszenie przepisów prawa sporządzenie dokumentacji służbowej, poświadczającej nieprawdę co do faktu i okoliczności zaistnienia w dniu [...] w C. kolizji drogowej pomiędzy motocyklem marki [...] o numerze rej. [...], kierowanym przez D. S. a samochodem marki [...] o numerze rej. [...], kierowanym przez B. K., w celu posłużenia się tym dokumentem w postępowaniu odszkodowawczym i wyłudzenia w ten sposób od [...] S.A. odszkodowania w kwocie co najmniej [...] złotych -tj.. o przestępstwo z art. 228 § 3 k.k., co stanowi naruszenie dyscypliny służbowej określone w art. 132 ust. 3 pkt. 3 ustawy o Policji,

2. w dniu [...] roku działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz w zamiarze, aby D. S. i B. K., posługując się poświadczającym nieprawdę dokumentem z przebiegu rzekomej kolizji drogowej, wyłudzili od [...] SA Oddział w C. odszkodowanie z tytułu umowy ubezpieczenia OC samochodu marki [...] o numerze rej. [...], ułatwił im popełnienie tego czynu, nakłaniając funkcjonariusza Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w C., A. K., do sporządzenia notatki urzędowej o numerze L.dz. [...], poświadczającej nieprawdę co do faktu i okoliczności zaistnienia w dniu [...] roku w C. kolizji drogowej pomiędzy motocyklem marki [...] o numerze rej. [...], kierowanym przez D. S. a samochodem marki [...] o numerze rej. [...], kierowanym przez B. K., umożliwiając D. S. posłużenie się tym dokumentem w postępowaniu odszkodowawczym i wprowadzenie w ten sposób uprawnionych przedstawicieli ubezpieczyciela w błąd co do zaistnienia zdarzenia będącego podstawą wypłaty odszkodowania w celu doprowadzenia ich do niekorzystnego rozporządzenia mieniem [...] SA Oddział w C. w postaci odszkodowania w kwocie co najmniej [...] zł -tj. przestępstwo z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k. i art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 298 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., co stanowi naruszenie dyscypliny służbowej określone w art. 132 ust. 3 pkt. 3 ustawy o Policji, orzekł o uznaniu A. W. za winnego zarzutów opisanych w pkt. 1 i 2 i wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.

W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, iż jako podstawę do odtworzenia przebiegu zdarzenia i jego oceny przyjęto zabezpieczony na potrzeby postępowania dyscyplinarnego materiał dowodowy w postaci postanowienia Prokuratury Apelacyjnej w K. z dnia [...] o przedstawieniu zarzutów A. W., akt oskarżenia w sprawie sygn. [...] przeciwko A. W. i innym, materiały postępowania szkodowego prowadzonego przez [...] pod sygn. [...], notatkę l.dz. [...] o kolizji drogowej z dnia [...], oświadczenie D. S. o rezygnacji z odszkodowania za uszkodzony motocykl, protokoły przesłuchania świadków D. S. i B. K., protokoły przesłuchania podejrzanych: D. S., B. K., A. K., A. W., protokoły konfrontacji B. K. i D. S., J. S. i A. W., R. K. i A. W., postanowienie o częściowym umorzeniu śledztwa [...] wobec B. K. oraz protokół przesłuchania obwinionego A. W..

Wskazał, iż w toku przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego ustalono następujący stan faktyczny. B. K. i sierż. szt. A. W. znali się z racji wspólnego zainteresowania wyścigami motocyklowymi. W roku [...] w C. znana była sprawa wypłacania przez firmy ubezpieczeniowe nienależnych odszkodowań z tytułu fikcyjnych kolizji drogowych. B. K. i D. S., zamieszkali obaj w C. od dłuższego czasu utrzymywali koleżeńskie kontakty. B. K. w celu uzyskania odszkodowania za upozorowaną kolizję wszedł w porozumienie z D. S., który zaakceptował jego propozycję. Zakupił w tym celu uszkodzony motocykl marki [...], który został zarejestrowany przez D. S. jako właściciela. W okresie między dniem [...] a [...] B. K. w rozmowie z sierż. szt. A. W. w sprawie upozorowania kolizji drogowej uzgodnił, że ten jako funkcjonariusz ruchu drogowego zapewni sporządzenie odpowiedniej dokumentacji służbowej potwierdzającej przebieg planowanej fikcyjnej kolizji. Za przysługę w realizacji tego zamierzenia B. K. obiecał A. W. przekazanie pieniędzy w kwocie od [...] do [...] złotych, które miały pochodzić z odszkodowania wypłaconego przez ubezpieczyciela. Czas wykonania uzgodnionego planu wyznaczono na dzień [...] około godziny [...], wybierając miejsce na skrzyżowaniu ul. [...] i ul. [...]. Wybrano ten dzień ponieważ był on dniem, w którym sierż. szt. A W. miał pełnić służbę. B. K. dostarczył na umówione miejsce uszkodzony motocykl [...] i w dalszej kolejności wezwał Policję na miejsce rzekomej kolizji drogowej. W dniu [...] w godzinach [...] do [...] sierż. szt. A. W. pełnił służbę wspólnie z st. sierż. A. K. w patrolu zmotoryzowanym pod kryptonimem radiowym [...]. Po przybyciu na miejsce kolizji zgłoszonej przy ul. [...] i ul. [...] czynności obsługi miejsca zdarzenia wykonał st. sierż. A. K., który sporządził z niej notatkę o sygn. [...]. Sierż. szt. A. W. nakłonił st. sierż. A. K. do sporządzenia w/w notatki urzędowej poświadczającej nieprawdę co do faktu i okoliczności tej kolizji. Charakterystyczne i nietypowe dla przedmiotowego zdarzenia było to, że na miejscu nie było rzekomo poszkodowanego D. S. a mimo to nie zlecono sholowania jego uszkodzonego motocykla. Ponadto B. K. jako sprawca kolizji dysponował dokumentami poszkodowanego. W dniu [...] D. S. w [...] S.A w C. złożył wniosek o wypłatę odszkodowania za uszkodzony motocykl [...]. Powyższą sprawę zarejestrowano pod sygn. [...]. W toku w/w postępowania szkodowego Z. G. i J. S. -pracownicy [...] S.A w C. z uwagi na warunki atmosferyczne panujące w dniu zdarzenia oraz w oparciu o przeprowadzone przez siebie oględziny zakwestionowali fakt i okoliczności powstania zgłoszonej do ubezpieczyciela szkody. Zastrzeżenia co do niej w/w przedstawili D. S., który w dniu [...] do [...] złożył oświadczenie o rezygnacji z odszkodowania stwierdzając równocześnie, iż uszkodzenia motocykla [...] powstały w innych okolicznościach. W powyższym oświadczeniu D. S. stwierdził ponadto, iż nie wie z którym z policjantów B. K. załatwił to zdarzenie. Z materiałami postępowania szkodowego oraz z oświadczeniem D. S. został zapoznany J. M. -dyrektor Oddziału [...] S.A. w C.. W tym samym dniu sierż. szt. A. W. spotkał się z J. S. i zaproponował mu przekazanie określonej kwoty pieniędzy w zamian za "załatwienie i wyciszenie" 'przedmiotowej sprawy, co spotkało się z jego odmową.

Organ wskazał, iż przedstawiony wyżej stan faktyczny ustalono na podstawie dokumentów w postaci: kopii akt postępowania szkodowego prowadzonego w [...] S.A. w C. pod sygn. [...] , zeznań świadków: J. S., B. K., D. S. oraz wyjaśnień podejrzanych B. K., D. S. i A. K..

Podkreślono, iż A. W. przesłuchany w postępowaniu dyscyplinarnym w charakterze obwinionego w dniu [...] nie przyznał się do postawionych mu zarzutów. Oświadczył, że nie będzie składał wyjaśnień i poprosił o wyznaczenie nowego terminu przesłuchania kiedy będzie mógł stawić się z wraz z pełnomocnikiem. Mimo jednak pięciokrotnego wezwania sierż. szt. A. W. nie zgłosił się do złożenia wyjaśnień i zapoznania się z materiałami postępowania dyscyplinarnego, konsekwentnie unikając stawiennictwa. Jego zachowanie wskazywało na celowe usiłowanie przedłużenia czasu trwania postępowania.

Organ zaznaczył, iż w tym stanie rzeczy swoje ustalenia oparł - na jego zdaniem wiarygodnych - zeznaniach B. K., D. S. , wyjaśnieniach A. K. zeznaniach J. S. oraz częściowo w oparciu o treść aktu oskarżenia (patrz wiersz nr [...] na stronie 7 orzeczenia organu I instancji).

Organ I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Zgodnie z art. 132 ust. 2 ustawy o Policji naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niedopełnieniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych na podstawie tych przepisów. Natomiast zgodnie z art. 132 ust. 3 pkt. 3 ustawy o Policji naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa. Ponadto art. 132 ust. 4 ustawy o Policji stanowi, że czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne, wypełniający jednocześnie: znamiona przestępstwa lub wykroczenia albo przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej.

Końcowo organ I instancji stwierdził, iż działając na podstawie art. 135 ,j" ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, po dokonaniu analizy i oceny całokształtu okoliczności i materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko sierż. szt. A. W. orzeczono o uznaniu go winnym zarzutu określonego w punkcie nr 1 i punkcie nr 2 i wymierzono karę dyscyplinarną " wydalenie ze służby". Wymierzenie tej kary jest współmierne do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia. Podkreślił, iż nie znaleziono żadnych okoliczności łagodzących, a obwiniony będąc pracownikiem instytucji szczególnego zaufania jaką jest Policja, umyślnie dopuścił się wszystkich zarzuconych mu czynów będących przestępstwami czym naruszył jej dobre imię i pozytywny wizerunek w społeczeństwie. Nadto zauważono, że obwiniony działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej to jest z motywacji zasługującej na szczególne potępienie, a także swoim zachowaniem nakłaniał innego funkcjonariusza Policji do popełnienia przestępstwa związanego z wykonywanymi czynnościami służbowymi. Rodzaj i okoliczności oraz wyjątkowo duży , ciężar gatunkowy popełnionych czynów w pełni uzasadniają wymierzenie obwinionemu najsurowszej kary dyscyplinarnej, która ma na celu eliminowanie ze służby w Policji osób nieodpowiedzialnych, nie przestrzegających przepisów prawa i nie podporządkowujących się szczególnej dyscyplinie służbowej.

W odwołaniu od tego orzeczenia D. W. domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zarzucił organowi I instancji obrazę przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a., polegającą na nie dość dokładnym wyjaśnianiu stanu faktycznego sprawy oraz nie załatwieniu sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i obywatela. Ponadto zarzucił obrazę przepisów postępowania tj. art. 77 k.p.a. polegającą na nie zebraniu w sposób wyczerpujący i nie rozpoznaniu przez organ I instancji całego materiału dowodowego i naruszeniu art. 135g. ust. 1 ustawy o Policji, polegającym na naruszeniu obowiązku zbadania i uwzględniania okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego. Ponadto zarzucił obrazę przepisów Konstytucji RP tj. art. 42 ust. 3 w zw. z art. 135g. ust. 2 ustawy o Policji, polegającą na naruszeniu zasady domniemania niewinności oraz naruszenia art. 9 k.p.a. polegającego na niepoinformowaniu o obowiązku i skutkach wynikających z art. 41 par. 1 i 2 k.p.a.. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym doszło do naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ prowadzący postępowanie dyscyplinarne dokonał włączenia materiałów bez wydania postanowienia o dopuszczeniu dowodów. Obwiniony stwierdził, że brak takiego postanowienia wskazuje, że organ nie czynił własnych ustaleń i w sposób całkowicie nieuprawniony wykorzystał materiały postępowania przygotowawczego i szkodowego, przyjmując ustalenia tych postępowań za własne. Dalej wskazuje, że bez postanowienia o włączeniu do sprawy dyscyplinarnej dowodów zgromadzonych w postępowaniu karnym i szkodowym, organ dyscyplinarny nie może stosować sankcji dyscyplinarnej, gdyż brak jest dowodów w postępowaniu dyscyplinarnym. W dalszej części uzasadnienia obwiniony nie zgadza się z treścią uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, w którym przytaczane są zeznania i wyjaśnienia B. K., który stwierdził że w samochodzie najprawdopodobniej siedział A. W. oraz jego domniemania co do zachowania się A. K., który podczas wykonywania czynności na miejscu zdarzenia drogowego nie zadawał żadnych szczegółowych pytań. Według obwinionego sposób zachowania A. K. mógł wskazywać na brak należytej staranności przy wykonywaniu swoich obowiązków służbowych, a nadto sam A. K. nie przypominał sobie czy przed podpisaniem notatki rozmawiał z obwinionym. Powyższe według obwinionego narusza w sposób oczywisty art. 135g. ust. 1 ustawy o Policji. Ponadto dodał, że wątpliwości, co do spójności zeznań oraz innych dowodów podzielił Sąd Okręgowy w C., który w dniu [...] roku, uchylił wyrok Sądu Rejonowego w C., uznający A. W. winnym zarzucanych mu czynów, natomiast organ I instancji przemilczał ten fakt, wskazując jednocześnie w zaskarżonym orzeczeniu informację, iż obwiniony został nieprawomocnym wyrokiem skazany. Powyższe według niego narusza zasadę domniemania niewinności. Dalej obwiniony wskazywał, że wezwania kierowane do niego były nieskuteczne, ponieważ przepis art. 44 k.p.a. przewidujący tzw. doręczenie zastępcze reguluje sytuację, kiedy nie można adresatowi doręczyć pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a. poprzez złożenie pisma na okres 14 dni w urzędzie pocztowym lub gminy, z tym, że równocześnie zawiadomienie o tym należy umieścić w skrzynce na korespondencję lub w drzwiach mieszkania albo biura lub innego pomieszczenia. Spełnienie powyższych warunków zgodnie z art. 44 k.p.a. rodzi domniemanie prawne, że doręczenie zostało dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu. Obwiniony dodał, że przepis ten należy interpretować w powiązaniu z art. 41 par. 1 k.p.a., który nakłada na strony, ich przedstawicieli i pełnomocników obowiązek zawiadomienia organów administracji publicznej, o każdej zmianie swojego adresu. Obowiązek ten ciąży na stronie od daty dowiedzenia się o prowadzonym postępowaniu administracyjnym zaś na organie ciąży na podstawie art. 9 k.p.a. obowiązek pouczenia o tej powinności i skutkach niedopełnienia jej. Ponadto obwiniony wskazał, iż w przedmiotowym postępowaniu organ I instancji nie poinformował go o obowiązku wynikającym z art. 41 par. 1 k.p.a. oraz o skutkach braku zawiadomienia o zmianie adresu, które wynikają z par. 2 tego przepisu.

Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. działając na podstawie art. 135n ust. 4 ustawy o Policji orzekł utrzymać w mocy zaskarżone orzeczenie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 135m. ustawy o Policji decyzją Nr [...] z dnia [...] roku, powołał Komisję do zbadania zaskarżonego orzeczenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w C. z dnia [...] roku. Powołana Komisja w sposób szczegółowy przeanalizowała stan faktyczny oraz prawny sprawy w kontekście przedstawionych policjantowi zarzutów naruszenia dyscypliny służbowej i zawnioskowała o utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w C., przy zdaniu odrębnym jednego z członków Komisji nadkom. K. C., według którego Komendant Miejski Policji w C. wydając rozkaz personalny o zawieszeniu w czynnościach służbowych sierż. szt. A. W. do czasu ukończenia postępowania karnego, nie uwzględnił postanowienia Sądu Rejonowego w C. dot. zmiany zastosowanego środka zapobiegawczego. Ponadto wskazał, że rzecznik dyscyplinarny podczas prowadzenia ww. postępowania wykorzystał materiał dowodowy (Prokuratury i [...]), bez sporządzenia wymaganego protokołu o dopuszczeniu dowodów oraz nie udowodnił oczywistości czynu popełnionego przez obwinionego. W podsumowaniu zdania odrębnego wskazał, że odwołanie sierż. szt. A. W. należy uznać za zasadne i skierować sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu wyeliminowania tych nieprawidłowości.

Dalej organ odwoławczy opisał ponownie ustalony w sprawie stan faktyczny oraz wskazał w oparciu o jakie źródła dowodowe stan ten ustalono, powołując się w szczególności na dokumenty wytworzone podczas postępowania karnego prowadzonego przeciwko obwinionemu. Zdaniem organu odwoławczego z zebranych w tym postępowaniu materiałów wynika, że zachowanie policjanta wyczerpało znamiona przewinień dyscyplinarnych wyczerpujących jednocześnie znamiona przestępstw określonych w art. 228 par. 3 kk. oraz art. 18 par. 2 kk w zw. z art. 271 par. 3 kk i art. 18 par. 3 kk w zw. z art. 298 par. 1 kk i art. 286 par. 1 kk w zw. z art. 11 par. 2 kk. Biorąc powyższe pod uwagę organ uznał, że zebrany w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przeciwko sierż. szt. A. W. materiał dowodowy, a w szczególności zeznania świadków (k. [...]-[...]), potwierdziły w pełni winę w popełnieniu zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych polegających na przyjęciu obietnicy udzielenia korzyści majątkowej w zamian za sporządzenie dokumentacji służbowej poświadczającej nieprawdę oraz nakłonienie innego funkcjonariusza do sporządzenia notatki urzędowej poświadczającej nieprawdę, co do zaistniałego zdarzenia drogowego. Jego wina w tym zakresie jest ewidentna i nie budzi wątpliwości.

Odnosząc się do wskazywanych w treści odwołania zarzutów obwinionego organ stwierdził, iż należy stwierdzić, iż nie znajdują one uzasadniania ponieważ w toku prowadzenia postępowania dyscyplinarnego przeprowadzono dowody z przesłuchań świadków oraz dopuszczono dowody postępowania karnego oraz szkodowego (k. [...]-[...]) co do których obwiniony miał możliwość wypowiedzenia się jednak nie skorzystał z tego uprawnienia. Ponadto obwiniony miał możliwość wypowiedzenia się podczas raportu związanego z wysłuchaniem go przed wymierzeniem kary wydalenia ze służby w Policji. Zarzut obwinionego dotyczący niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela – zdaniem organu odwoławczego - nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 135e. ust. 1 ustawy o Policji, rzecznik dyscyplinarny zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Rzecznik dyscyplinarny prowadzący postępowanie zebrał materiał dowodowy, który wskazuje, iż obwiniony dopuścił się zarzucanych mu czynów. Zgodnie z art. 135e. ust. 9 cyt. ustawy, jeżeli czyn będący przedmiotem postępowania dyscyplinarnego jest lub był przedmiotem innego postępowania, w tym postępowania przygotowawczego, przełożony dyscyplinarny może zwrócić się do właściwego organu o udostępnienie akt tego postępowania w całości lub części. Za zgodą tego organu, potrzebne odpisy lub wyciągi z udostępnionych akt włącza się do akt postępowania dyscyplinarnego. W tym przypadku przełożony dyscyplinarny pismem z dnia [...] roku, ldz. [...] wystąpił do Sądu Rejonowego w C. -Wydział IV Karny o udostępnienie kopii materiałów postępowania karnego, sygn. akt. [...], celem włączenia ich do prowadzonego postępowania dyscyplinarnego, uzyskując takie materiały, które następnie zostały włączone do prowadzonego postępowania dyscyplinarnego.

Wskazano, iż analizując akta tego postępowania organ odwoławczy przychylił się do ustaleń Komisji i uznał, że nie potwierdzono podniesionego przez obwinionego w treści uzasadnienia odwołania zarzutu braku formalnego włączenia do akt postępowania dyscyplinarnego materiałów. Podnieść należy, że w przepisach dotyczących prowadzenia postępowania dyscyplinarnego nie jest wymagane wydanie takiego postanowienia, stąd zarzut zawarty w odwołaniu obwinionego dotyczący braku takiego postanowienia nie należy traktować jako uchybienie mające wpływ na treść orzeczenia. Podczas prowadzenia przedmiotowego postępowania rzecznik dyscyplinarny nie korzystał wyłącznie z materiałów postępowania przygotowawczego, ale zebrał własny materiał dowodowy, wystarczający do uznania obwinionego winnym popełnienia przewinień dyscyplinarnych.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu podniesionego przez obwinionego w odwołaniu, dotyczącego nie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz naruszenia obowiązku zbadania i uwzględnienia okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 135g. ust. 1 ustawy o Policji, przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Organ II instancji uznał, że Komendant Miejski Policji w C. zebrał materiał dowodowy wystarczający do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a także uznano także, że organ I instancji wydając zaskarżone orzeczenie wziął pod uwagę okoliczności przemawiające zarówno na korzyść i na niekorzyść obwinionego. Organ przyznał, iż podczas prowadzenia postępowania dyscyplinarnego nie dokonano przesłuchania A. K., z uwagi na fakt, iż przebywał on poza granicami kraju, lecz w aktach sprawy wykorzystano protokół przesłuchania podejrzanego A. K..

Odnośnie zarzutu dotyczącego niepoinformowania obwinionego o obowiązku i skutkach wynikających z treści art. 41 par. 1 i 2 k.p.a., dot. zmiany adresu zamieszkania i skutków doręczeń w przypadku niepoinformowania o zmianie adresu zamieszkania – organ odwoławczy stwierdził - iż zgodnie z par.13 ust. 6 rozporządzenia MSWiA z dnia 02 września 2002 roku w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, policjant jest obowiązany niezwłocznie poinformować w pisemnym raporcie drogą służbową przełożonego właściwego w sprawach osobowych o zmianie miejsca zamieszkania. W tej konkretnej sprawie obwiniony nie zrealizował powyższego obowiązku. Ponadto jak wynika z przepisów dotyczących doręczeń pism obwinionemu podczas prowadzenia postępowania dyscyplinarnego, w sposób prawidłowy zostały doręczone wytworzone dokumenty w ramach tego postępowania. Analizując przepisy dotyczące prowadzenia postępowania dyscyplinarnego tj. ustawę o Policji i rozporządzenie MSWiA z dnia 18 listopada 2003 roku w sprawie szczegółowego trybu wykonywania czynności związanych z postępowaniem dyscyplinarnym w stosunku do policjantów ustalono, iż nie jest wymagane pouczenie w tym zakresie. Zgodnie z art. 135p. cyt. ustawy, w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego. Natomiast zgodnie z art. 139 par. 1 Kodeksu postępowania karnego, jeżeli strona, nie podając nowego adresu zmienia miejsca zamieszkania lub nie przebywa pod wskazanym przez siebie adresem, pismo wysłane pod tym adresem uważa się za doręczone. Organ podniósł, iż z powyższego wynika, że do doręczeń stosuje się przepisy Kodeksu postępowania karnego, a nie wskazane przez obwinionego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto zauważono, że organ I instancji na każdym etapie prowadzonego postępowania zapewnił obwinionemu doręczenie wytworzonej podczas postępowania dokumentacji, nadto przesuwał terminy wykonania czynności w tym postępowaniu, biorąc pod uwagę interes obwinionego, który jednak nie korzystał z tego prawa.

Reasumując organ odwoławczy wskazał, iż uwzględniając powyższe ustalenia należało stwierdzić, że policjant swoim zachowaniem naruszył dyscyplinę służbową opisaną w treści zarzutów. Zebrany w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy w pełni potwierdził, popełnienie w sposób zawiniony przez sierż. szt. A. W. zarzucanych mu czynów. Następnie organ opisał jakie okoliczności miały wpływ na wymierzenie obwinionemu kary, podzielając w tej mierze ustalenia organu I instancji. Na zakończenie wskazano, iż organ odwoławczy nie zgadza się z argumentacją zawartą w zdaniu odrębnym jednego z członów Komisji, albowiem "zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych w związku z wszczętym przeciwko niemu postępowaniem karnym nie ma związku z prowadzonym postępowaniem dyscyplinarnym".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący A. W. domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do rozpoznania organowi I instancji. W szczególności zarzucił nieuwzględnienie przez organ II instancji zarzutów dotyczących:

1. naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie poprzez nie wydanie postanowienia o dopuszczeniu dowodów tj. art. 123 k.p.a. w/z z art. 77 i 78 k.p.a.,

2. obrazy przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a. polegającą na nie dość dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy oraz nie załatwieniu sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela,

3. obrazy przepisów postępowania tj. art. 77 k.p.a. polegającą na nie zebraniu w sposób wyczerpujący i nie rozpoznaniu przez organ I instancji całego materiału dowodowego,

4. obrazy przepisów postępowania tj. art. 135g ust. 1 ustawy o Policji polegającą na naruszeniu obowiązku zbadania i uwzględnienia okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego,

5. obrazy przepisów Konstytucji RP tj. art. 42 ust. 3 w/z z art. 135g ust.2 ustawy o Policji polegającą na naruszeniu zasady domniemania niewinności,

6. obrazy przepisów postępowania tj. art. 9 k.p.a. polegającą na niepoinformowaniu o obowiązku i skutkach wynikających art. 41 § 1 i 2 k.p.a..

W uzasadnieniu skargi powielił w całości (wyżej już opisaną) argumentację przywołaną już w treści odwołania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie swoje ustalenia i argumentację zaprezentowaną w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) stanowi, że policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (ust. 2). Przepis art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji z kolei stanowi, iż naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa. Przyjęcie obietnicy korzyści majątkowej w związku z pełniona funkcja publiczną , czy też podżeganie funkcjonariusza publicznego uprawnionego do wystawienia dokumentu do poświadczenia w nim nieprawdy co do okoliczności mającej znaczenie prawne, jak też pomocnictwo do czynu polegającego na tym , iż w celu uzyskania odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia, powoduje się zdarzenie będące podstawą do wypłaty takiego odszkodowania jest nie tylko naruszeniem dyscypliny służbowej, polegającej na przekroczeniu uprawnień, ale także przestępstwem podlegającym odpowiedzialności karnej.

Oczywistym jest, iż wystąpienie w/wym. okoliczności może stanowić podstawę wszczęcia i prowadzenia postępowania dyscyplinarnego, a w konsekwencji prowadzić do wydania w tym przedmiocie orzeczenia. Wszakże , by mogło do tego dojść, organ dyscyplinarny musi w sposób prawidłowy – zgodny z przepisami prawa - przeprowadzić postępowanie dowodowe.

Art. 132 ust. 4 omawianej ustawy o Policji stanowi, iż czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne, wypełniający jednocześnie znamiona przestępstwa lub wykroczenia albo przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej.

Konsekwencją tego zapisu jest to, iż postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem samodzielnym i niezależnym od postępowania karnego, a funkcjonariusz Policji podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej. Istotę postępowania dyscyplinarnego scharakteryzował Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 27 lutego 2001 r., sygn. K 22/00 (OTK ZU nr 3/2001, s. 266-268). Wskazał, że "deontologia postępowania dyscyplinarnego jest inna niż postępowania karnego. Łączy się ona przede wszystkim ze szczególnym charakterem niektórych zawodów oraz zasadami funkcjonowania konkretnych korporacji zawodowych. Ukształtowane w ich ramach reguły deontologiczne ukierunkowane są przede wszystkim na obronę honoru i dobra zawodu. Stąd też odpowiedzialność dyscyplinarna związana może być z czynami, które nie podlegają odpowiedzialności karnej. Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania karnego nie oznacza, że postępowanie dyscyplinarne staje się postępowaniem karnym".

Trzeba wskazać, iż autonomiczność postępowania dyscyplinarnego od odpowiedzialności karnej jest powszechnie stosowana w regułach odnoszących się do postępowania dyscyplinarnego dotyczącego pracowników mianowanych. Przeto też zasady obowiązujące w postępowaniu karnym nie mogą mieć bezpośredniego zastosowania w sprawach dyscyplinarnych. Oznacza to, że istniejąca dwubiegunowość postępowań wymaga przestrzegania w każdym z nich reguł i zasad, które nimi rządzą.

Przedmiotowe postępowanie dyscyplinarne w sprawie skarżącego A. W. jest postępowaniem administracyjnym ze wszelkimi tego konsekwencjami, co uzasadnia stosowanie w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego z zastrzeżeniem art. 135p ust. 1 ustawy o Policji. Przeto też słuszne są zarzuty strony skarżącej, iż w jego sprawie naruszono zasady postępowania dowodowego.

Sąd Administracyjny wnikliwie przeanalizował całość materiałów zgromadzonych w postępowaniu dyscyplinarnym i stwierdził uchybienia w zakresie zbierania dowodów. Organ bowiem w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym winien przestrzegać przewidzianej w art. 7 k.p.a. zasady dochodzenia do prawdy materialnej, a zatem winien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, pogłębiając jednocześnie zaufanie obywatela do działań organu (art. 8 k.p.a.). W trakcie prowadzonego postępowania każdy organ administracji publicznej jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i zapewnić jej czynny udział w postępowaniu (art. 9 i art. 10 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Z akt postępowania wynika, że Komendant Miejski Policji w C. oprócz przesłuchania skarżącego w charakterze obwinionego, przesłuchania świadków D. S. i B. K. nie poczynił własnych ustaleń w zakresie stawianych mu zarzutów dyscyplinarnych. Trzeba tu wyraźnie wskazać, iż skarżący

nie przyznał się do zarzucanych mu czynów i odmówił składania wyjaśnień. Z kolei zeznania świadka D. S. (k. [...] – [...] akt administracyjnych) w żadnej mierze nie mogą zostać uznane za obciążające skarżącego, gdyż po pierwsze wynika z nich, iż świadek "nie jest w stanie nic powiedzieć" na temat policjanta A. W. i nie jest w stanie rozpoznać mężczyzny który był u niego razem z B. K.. Jedynym dowodem w materiale dowodowym wytworzonym przez organ I instancji , a obciążającym skarżącego ( i to w zasadzie jedynie w zakresie czynu opisanego pod nr 1) są zeznania B. K..

Z analizy wywodów zaprezentowanych w uzasadnieniach orzeczeń obu instancji wynika, iż w przeprowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym wykorzystano ustalenia prowadzonego odrębnie postępowania karnego, jak też akta szkodowe firmy ubezpieczeniowej.

Oczywistym jest przy tym, iż w świetle art. 75 § 1 k.p.a. jest to możliwe, niemniej jednak, by organ dyscyplinarny mógł skorzystać w prowadzonym przez siebie postępowaniu z materiałów postępowania karnego musi uczynić to w formie procesowej, a to z kolei wymaga wydania stosownego postanowienia (dopuszczenie dowodu lub odmowa dopuszczenia dowodu następują w formie postanowienia - art. 123 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a.).

Brak takiego postanowienia uzasadnia twierdzenie, że organ nie tylko nie czynił własnych ustaleń, ale nade wszystko, w sposób całkowicie nieuprawniony, wykorzystał materiał z postępowania przygotowawczego, o którego udostępnienie wystąpił pismem z dnia [...] do Prokuratury Apelacyjnej w K., przyjmując ustalenia tego postępowania za własne.

Konsekwencją tego jest to, iż w ten sposób doszło jedynie do powielenia dowodów przeprowadzonych w postępowaniu karnym, przy jednoczesnym zaniechaniu ustaleń w postępowaniu dyscyplinarnym.

Taka praktyka jest niedopuszczalna.

Skoro postępowanie karne i postępowanie dyscyplinarne są postępowaniami całkowicie niezależnymi (autonomicznymi), to niewydanie postanowienia o włączeniu do sprawy dyscyplinarnej dowodów zgromadzonych w postępowaniu karnym jest istotnym uchybieniem procesowym.

Dopiero z chwilą wydania takiego postanowienia dowody zgromadzone w postępowaniu karnym stają się dowodami również w postępowaniu dyscyplinarnym i mogą być uznawane przez organ za własne, a obwiniony ma wówczas jasność co do jego sytuacji prawnej. Przeto dopiero ta chwila uprawnia organ dyscyplinarny do traktowania włączonych do sprawy materiałów, jako dowodów postępowania dyscyplinarnego.

Bardzo skąpe ustalenia dowodowe w zakresie czynu oznaczonego nr 1. (tylko zeznania B. K.) i w zasadzie brak własnych ustaleń co do popełnienia przez obwinionego czynu oznaczonego nr 2 ,bez postanowienia o włączeniu do sprawy dyscyplinarnej dowodów zgromadzonych w postępowaniu karnym powoduje to, iż organy dyscyplinarne nie mogą stosować jakiejkolwiek sankcji dyscyplinarnej. W takiej sytuacji de facto brak było dowodów w postępowaniu dyscyplinarnym odnośnie czynu nr 2, a jedyny dowód (zeznania B. K.) dotyczący czynu nr 1 należy uznać za dalece niewystarczający, aby przesądzić w sposób jednoznaczny o winie skarżącego w tym zakresie.

Na marginesie nie sposób nie zauważyć, iż przesłuchanie przez organ świadka A. K. uniemożliwiły przyczyny obiektywne, ale nie sposób zrozumieć dlaczego organ nie przesłuchał świadka J. S., gdyż z akt administracyjnych nie wynikają żadne okoliczności wskazujące na niemożność dokonania przez organ I instancji tej czynności. Zupełnym zaś nieporozumieniem jest powoływanie się przez organ na zapisy zawarte w akcie oskarżenia i traktowanie aktu oskarżenia jako dowodu (patrz wiersz nr [...] - [...] na stronie [...] orzeczenia organu I instancji). Akt oskarżenia jest bowiem jedynie opisem zebranego przez prokuraturę materiału dowodowego na potrzeby sądowego postępowania karnego, a nie jest dowodem samym w sobie, także w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Godzi się w tym miejscu zaznaczyć, iż takie samo stanowisko jak wyżej zaprezentowane przedstawił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 czerwca 2006 r. , sygn. akt II SA/Wa 375/06 (zbiór orzeczeń LEX nr 221871).

Co do podnoszonej przez skarżącego kwestii "doręczeń" w toku postępowania administracyjnego, należy wskazać na przepis art. 135 p ust. 1 ustawy o Policji, który jednoznacznie reguluje ta kwestię, a mianowicie stanowi, iż w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie je poprzedzające na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W oparciu o art. 152 w/wym. ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego orzeczenia w całości.

Z uwagi na uchylenie obu orzeczeń zapadłych w przedmiotowym postępowaniu sprawa trafia ponownie do rozpatrzenia przez organ I instancji, który kierując się motywami podjętego wyroku winien wpierw w sposób prawidłowy uzupełnić materiał dowodowy, a następnie przeprowadzić prawidłową jego analizę , a następnie wydać należycie uzasadnione rozstrzygnięcie, nie zapominając przy tym o obowiązku wynikającym z art. 135 j ust. 9 ustawy o Policji, a więc, aby przed wydaniem decyzji umożliwić skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów.