Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1844/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-07-04 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 220 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w . z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego wpisu w kwocie 494,00 zł, skarżąca domagała się zwolnienia z kosztów sądowych.

W uzasadnieniu powyższego podała, że wspólne gospodarstwo prowadzi z małoletnią córką. Ich źródłem utrzymania jest prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza, która na dzień 31 sierpnia 2015 r. przyniosła stratę rzędu 38.725,34 zł. A ponieważ zobowiązana jest do spłaty kredytu odnawialnego w rachunku bieżącym, którego saldo na dzień 17 września 2015 r. wynosiło 190.139,20 zł nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania. Poza samochodem osobowym marki Peugeot 308 oraz samochodem ciężarowym marki Ducato, które zostały zabezpieczone zastawem rejestrowym na rzecz banku A S.A. w ramach kredytu w rachunku bieżącym innych składników majątku nie posiada. Od roku 2010 pozostaje bowiem w sporze z organami celnymi w zakresie opodatkowania podatkiem akcyzowym nabytych wewnątrzwspólnotowo olejów silnikowych. Mimo wątpliwości interpretacyjnych w tym zakresie (por.: wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2015 r. sygn. akt I GSK 487/15 z orzeczeniem TSUE z dnia 12 lutego 2015 r. w sprawie C-349/13) organy egzekucyjne prowadzą wobec jej osoby postępowanie egzekucyjne skierowane do zgromadzonych na rachunkach bankowych środków pieniężnych, które zostały zajęte uniemożliwiając jej dalsze prowadzenie działalności gospodarczej.

Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy skarżąca przedłożyła kserokopie:

- zaświadczeń wystawionych przez banki o dokonanych zajęciach rachunków bankowych;

- zeznania podatkowego PIT-36L za 2014 r., gdzie zadeklarowano przychód rzędu 9.641.427,60 zł, który po potrąceniu o koszty ich uzyskania w kwocie 9.382.393,64 zł przyniósł dochód wynoszący 259.033,96 zł;

- zaświadczenia z rejestru mieszkańców;

- umowy kredytowej w rachunku bieżącym;

- dokumentacji związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą, w której wykazano m.in. podstawę opodatkowania w podatku VAT rzędu: 19.614,00 zł (czerwiec), 16.394,00 zł (lipiec), 4.558,00 zł (sierpień);

- raportów kasowych, gdzie po stronie kasa przyjmie odnotowano następujące kwoty: 7.173,92 zł (czerwiec), 17.707,00 zł (lipiec), 23.915,81 zł (sierpień);

- rachunków za mieszkanie (522,61 zł), gaz (332,45 zł) i energię elektryczną (274,98 zł);

- umowy majątkowej małżeńskiej;

- aktu notarialnego wskazującego na właściciela mieszkania położonego przy ul. [...] w G. oraz jego powierzchni;

- dokumentacji wskazującej na jakim etapie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne obejmującej tytuły wykonawcze oraz protokoły zajęcia i odbioru ruchomości;

- dowodów rejestracyjnych posiadanych pojazdów.

Mając na uwadze powyższe postanowieniem z dnia 28 października 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Uznał bowiem, że skarżąca nie wykazała w sposób wystarczająco przekonujący, jakoby spełniała przesłanki do uwzględnienia złożonego wniosku. Pominęła bowiem sytuację majątkową swojego męża, zasłaniając się zawartą umową majątkową małżeńską. Dodatkowo nie zobrazowała aktualnej sytuacji finansowej B.W. (matki), która jest właścicielką mieszkania, w którym wspólnie zamieszkują.

Nie zgadzając się z zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem, skarżąca pismem z dnia 2 grudnia 2015 r. wniosła stosowny środek zaskarżenia to jest sprzeciw. W jego uzasadnieniu podkreśliła, że wszystkie istotne okoliczności zostały przez nią wskazane, a wszystkie dokumenty żądane przez referendarza sądowego zostały przekazane. Wyjaśniła, że nie uwzględniła w treści urzędowego formularza swojego męża, ponieważ nie mieszka razem ze swoim mężem i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Nie można jej zarzucić, że uchyliła się od podania danych dotyczących stanu finansowego jej męża, gdyż takowej wiedzy nie posiada. Małżeństwo skarżącej jest w trakcie rozpadu i kryzysu, a w tej sytuacji mąż nie wyraził zgody na podanie żadnych danych dotyczących jego stanu majątkowego oraz nie wyraził zgody na pomoc w finansowaniu kosztów procesów związanych z firmą skarżącej i decyzjami podejmowanymi przez nią w związku z tą działalnością. Końcowo podała, że nie wykazała aktualnego stanu majątkowego B.W., swojej matki, ponieważ pomimo tego, że jest ona właścicielką mieszkania, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego.

Postanowieniem z dnia 8 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 1844/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie znajdując podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie to na skutek wniesionego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2016 r. sygn. akt I GZ 268/16 uchylił przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu powyższego wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie niezbędne jest odniesienie się do oświadczeń i dokumentów złożonych przez stronę w ramach zainicjowanego postępowania, a następnie dokonanie oceny, czy dla wykazania spełnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. udokumentowanie sytuacji finansowej męża skarżącej jest niezbędne, a jeśli tak to jakie są skutki braku przedłożenia takiej dokumentacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, że sprawa sądowodaministracyjna, w której został złożony wniosek I.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych została wszczęta przed datą wejścia w życie nowelizacji ustawy procesowej wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), na mocy której został zmieniony m.in. art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). Mając na uwadze tę okoliczność oraz treść art. 2 ustawy nowelizującej zastosowanie w niniejszej sprawie ma art. 260 ustawy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym (sprzed nowelizacji). Zgodnie z jego treścią w razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Należy zauważyć, że przepis ten nie daje Sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu. A zatem już samo wniesienie sprzeciwu, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji sąd rozpatruje złożony w sprawie wniosek, w tym wypadku wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Powyższe sprowadza się do ustalenia, czy spełniona została określona w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy czy też nie. Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Odnosząc powyższe uregulowania do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Ograniczyła się bowiem do podania wyłącznie swojej sytuacji majątkowej, pomijając fakt pozostawania w związku małżeńskim z T.K. Dopiero w odpowiedzi na wezwanie referendarza z dnia 9 października 2015 r. przedłożyła dokumenty źródłowe w postaci kserokopii aktu zawarcia związku małżeńskiego oraz spisanej umowy majątkowej małżeńskiej. Natomiast w złożonym 4 grudnia 2015 r. sprzeciwie wyjaśniła, że informacji o dochodach męża i posiadanych przez niego składnikach majątku nie wykazała ponieważ nie ma wiedzy na ten temat. Razem z mężem nie mieszkają i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Jej małżeństwo jest w trakcie rozpadu i kryzysu. Dlatego też mąż nie wyraził zgody na podanie jakichkolwiek danych finansowych dotyczących jego osoby, a także nie wyraził zgody na udzielenie pomocy w finansowaniu kosztów procesu związanego z prowadzoną na jej nazwisko działalnością gospodarczą. Tym bardziej, że po wspólnym ustaleniu spraw dotyczących wychowania i utrzymania dziecka będzie składał pozew rozwodowy. W tych okolicznościach osobista sytuacja majątkowa skarżącej powinna być – w jej ocenie - wystarczająca do uwzględnienia złożonego wniosku, a pozostałe kwestie, o wyjaśnienie których wzywał referendarz sądowy, w szczególności kondycja finansowa męża – nie są istotne. Z takim stanowiskiem Sąd w składzie tu orzekającym nie może się jednak zgodzić. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy bowiem dokonać rzetelnej i wyczerpującej analizy całokształtu nie tylko osobistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, ale także osób, z którymi skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Dotyczy to również małżonka wnioskodawcy niezależnie od tego, jaki ustrój majątkowy obowiązuje w ich małżeństwie oraz niezależnie od tego, czy małżonek ten prowadzi razem z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe. Dlatego też informacje o dochodach męża i posiadanych przez niego składnikach majątku, podobnie jak informacje w tym zakresie dotyczące matki skarżącej (zamieszkałej pod tym samym adresem) mają istotne znaczenie w sprawie. Pozwalają bowiem w sposób nie budzący wątpliwości ocenić, czy w tym konkretnym przypadku można obiektywnie oczekiwać, że wsparcie małżonka (związane z zapewnieniem środków utrzymania), pozwoli stronie zobowiązanej do poniesienia kosztów postępowania poczynić oszczędności na poczet tychże kosztów, co niewątpliwie miałoby znaczenie z punktu widzenia przyznania prawa pomocy. Z uwagi jednak na to, że skarżąca uchyliła się od podania choćby w sposób przybliżony informacji o dochodach męża i posiadanych przez niego składnikach majątku jej wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Dotyczy to także jej matki B. W., która zamieszkuje pod tym samym adresem, jako że jest właścicielem mieszkania o pow. 123,16 m2 (vide: zaświadczenie z rejestru mieszkańców i akt notarialny z dnia 14 grudnia 2007 r.). Ponieważ jej dochody nie zostały podane nie można było ustalić, czy w opłacanych przez skarżącą rachunkach za mieszkanie (522,61 zł), gaz (332,45 zł) i energię elektryczną (274,98 zł) partycypuje również matka skarżącej, czy też nie. Podobnie należało odnieść się do zawartego w treści sprzeciwu stwierdzenia o rozpadzie i kryzysie małżeństwa skarżącej, które jakkolwiek prawdopodobne, nie są poparte nie tylko żadnym dowodem, ale nawet uprawdopodobnieniem tego faktu. W aktach brak chociażby przedstawienia tego stanowiska przez męża skarżącej – T.K., bądź jego oświadczenia w przedmiocie partycypowania w kosztach utrzymania małoletniej córki. Dlatego też przyjąć należało, że w sprzeciwie skarżąca przedstawiła jedynie fakty, które – jej zdaniem – mają usprawiedliwić niezastosowanie się do wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych na druku urzędowego formularza PPF. W ocenie Sądu twierdzenia te, nie są w zasadzie możliwe do zweryfikowania, co więcej nie mogą stanowić usprawiedliwienia niezastosowania się do wezwania z dnia 9 października 2015 r., czy pominięcia istotnych danych w treści formularza, które składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej przewidzianej w art. 233 § 1 w zw. z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. nr 88, poz. 553 ze zm.). Mając zatem na uwadze powyższe w tym przedłożone do akt dokumenty źródłowe dotyczące sytuacji finansowej skarżącej oraz prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, która na dzień 31 sierpnia 2015 r. przyniosła stratę rzędu 38.725,34 zł uznać należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Należy bowiem zauważyć, że podana strata nie była spowodowana nierentownością prowadzonej działalności, tylko konsekwencją nadwyżki ponoszonych kosztów nad wypracowanym przychodem. Powyższe znajduje potwierdzenie w przedłożonych do akt dokumentach źródłowych, z których wynika, że skarżąca mimo podstawy opodatkowania rzędu: 19.614,00 zł (czerwiec), 16.394,00 zł (lipiec) i 4.558,00 zł (sierpień), prowadzonego postępowania egzekucyjnego i zajęcia rachunku bankowego jest w stanie terminowo wypłacać wynagrodzenia swoim pracownikom, opłacać ZUS oraz ponosić inne koszty związane z prowadzoną działalnością (m.in. opłaty związane z czynszem, mediami itp.). Dlatego też Sąd w składzie tu orzekającym uznał, iż nic nie stoi na przeszkodzie, aby w ramach ponoszonych kosztów prowadzonej działalności, przyjmujących dużo wyższe wartości, znalazły się również wydatki dotyczące postępowania sądowego. Z zeznania podatkowego PIT-36L ustalono bowiem, że skarżąca w 2014 r. wypracowała przychód rzędu 9.641.427,60 zł, który po potrąceniu o koszty ich uzyskania wynoszące 9.382.393,64 zł przyniósł dochód w kwocie 259.033,96 zł. Wprawdzie w chwili obecnej posiada zablokowany rachunek bankowy, niemniej jednak z raportów kasowych ustalono, że po stronie kasa przyjmie odnotowano następujące kwoty: 7.173,92 zł (czerwiec), 17.707,00 zł (lipiec) oraz 23.915,81 zł (sierpień). A ponieważ należny od wniesionej skargi wpis sądowy wynosi 494,00 zł uznać należało, że jego poniesienie mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącej i jej rodziny. Tym bardziej, że mimo wykazanej straty rzędu 38.725,34 zł ponosi ona wydatki związane z bieżącym utrzymaniem (vide: opłaty za czynsz i inne media), a źródła pochodzenia środków, z których te są opłacane, nie podaje. W tej sytuacji Sąd w składzie tu orzekającym stwierdził, że przedłożony przez skarżącą w sposób wybiórczy materiał dowodowy nie pozwalał na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Co więcej jako niekompletny nie mógł w pełni zobrazować jej rzeczywistej sytuacji finansowej. A ponieważ wątpliwości dotyczące źródeł utrzymania wnioskodawcy mają istotne znaczenie w sprawie, dlatego też na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), postanowiono orzec jak w sentencji.