Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 56/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 33 par. 3, art. 77 par. 1, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 156 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 85
journal: Dz.U. 2012 poz 647
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity
article: art. 92 ust. 1 i 2, art. 95 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 11 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2015 roku sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) – w skrócie: "K.p.a." – utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...], nr [...], stwierdzającą z urzędu nieważność decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] maja 2004r. znak: [...], zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w W., gm. G., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki 58, stanowiącej współwłasność K. R. i S. W..

Kolegium wskazało, że w dniu 28 maja 2014r. do Urzędu Gminy w G. wpłynął wniosek K. R. o wznowienie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 145 § 3 K.p.a. - postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją Wójta Gminy G.. W toku postępowania o wznowienie, rozpoznając zażalenie K. R. na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania w powyższej sprawie SKO uznało, że zachodzą podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności spornej decyzji z przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i w związku z tym postanowieniem z dnia [...] wszczęło postępowanie nieważnościowe.

Następnie Kolegium wyjaśniło, że w skład działki nr 58 wchodziły użytki rolne o łącznej powierzchni 4,18 ha, na które składały się: grunty orne klasy V i VI, pastwisko i grunty rolne zabudowane. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2003r, Wójt Gminy G. pozytywnie zaopiniował wstępny projekt podziału przedmiotowej nieruchomości, jako zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego gminy G. zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Gminy w G. z dnia [...] kwietnia 1990r., w którym działka nr 58 obr. [...] położona była w terenach budownictwa zagrodowego, które ze swej istoty służy celom rolnym. Tym samym w ocenie Kolegium do podziału przedmiotowej nieruchomości nie mogły mieć zastosowania przepisy od art. 93 do art. 99 u.g.n. Kolegium wyjaśniło także, że na podstawie art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. Nr 80, poz. 717) obowiązujące w dniu wejścia w życie tej ustawy miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego uchwalone przed dniem 1 stycznia 1995r. zachowywały moc tylko do dnia 31 grudnia 2003r. Wobec utraty mocy planu przestała wiązać również opinia Wójta o zgodności podziału z tym planem, zatem w dniu wydania decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] maja 2004r. zasady podziału nieruchomości, zgodnie z art. 94 ust. 1 u.g.n., powinny być ustalane w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Decyzji takiej w dacie podziału nie było. Wobec powyższego, w ocenie Kolegium, doszło do wydania decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] maja 2004r. znak: [...], zatwierdzającej podział działki nr 58 położonej w W., z rażącym naruszeniem art. 93 ust. 1, 4 i 5, art. 94 ust. 1 u.g.n. oraz pośrednio art. 92 u.g.n.

Z uwagi na powyższe Kolegium wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...], nr [...] stwierdziło nieważność ww decyzji.

We wniosku z dnia 30 października 2014r. S. W. wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że kwestionowana przez niego decyzja Kolegium narusza prawo z tego powodu, że przedmiotową decyzję Wójta Gminy G. z [...] maja 2004r., SKO rozpatrywało w ramach odwołania K. R. od postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania. Kolegium działa w tym przypadku jako organ odwoławczy, a tryb odwoławczy ma w przepisach K.p.a. pierwszeństwo przed trybem nadzoru obejmującym m.in. stwierdzenie nieważności decyzji. Do załatwienia odwołania winno być zatem podjęte rozstrzygnięcie w ramach art. 138 K.p.a. Innymi słowy SKO w pierwszej kolejności powinno rozpatrzyć odwołanie, a nie występować jako organ nadzoru. Po drugie S. W. podniósł, że brak jest podstaw by przyjąć, że decyzja Wójta Gminy G. z 2004r. zatwierdzająca podział nieruchomości działki nr 58 była wydana z rażącym naruszeniem prawa. Rażącego naruszenia prawa nie można bowiem utożsamiać z każdym naruszeniem prawa, tym bardziej, że SKO nie wyjaśniło na czym to rażące naruszenie prawa miało polegać i jakie niepowetowane skutki społeczno-gospodarcze spowodowało. Ponadto SKO w ogóle nie wzięło pod uwagę normy art. 85 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Postępowanie w przedmiocie podziału działki nr 58 toczyło się jeszcze przed wejściem w życie tej ustawy, kiedy na dnia 31 grudnia 2003r. zachował moc miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Stosownie do treści art. 85 ust. 1 tej ustawy wszelkie sprawy będące w toku przed wejściem z życie ustawy rozpatrywane były według przepisów dotychczasowych. W tym stanie Wójt Gminy miał prawo wydać decyzję według nieobowiązujących już w 2004r. przepisów. Ponadto na mocy dokonanego podziału działki nr 58 na dwie działki 58/1 i 58/2 notariusz J. R. w 2004r. sporządziła akt notarialny znoszący współwłasność działek 58/1 i 58/2 w ten sposób, że skarżący nabył na wyłączną własność działkę nr 58/2 zaś K. R. działkę nr 58/1. Na swojej działce skarżący pobudował dom mieszkalny, ogrodził ją, zabudował budynkiem gospodarczym. Zdaniem S. W. nastąpiła nieodwracalność skutków prawnych, gdyż poprzedni stan prawny nie może zostać skutecznie przywrócony. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie decyzji Kolegium z dnia [...] oraz utrzymanie w mocy postanowienia Wójta Gminy G. z dnia [...] odmawiającego wznowienia postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując ponownie sprawę podtrzymało dotychczasowe stanowisko. W ocenie organu rolny charakter nieruchomości przesądza o niemożności zastosowania przepisów od art. 93 do art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami do jej podziału, a więc decyzja organu gminy została zatem wydana bez podstawy prawnej. Kolegium wyjaśniło przy tym, że podziału nieruchomości rolnych dokonywało się i dokonuje nadal - poza wyjątkami określonymi w u.g.n. - w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie operatu podziałowego z mapą podziału i ich zaewidencjonowaniu we właściwym ośrodku dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej bez potrzeby wydawania decyzji administracyjnej zatwierdzającej taki podział. W niniejszej sprawie operat podziałowy z mapą podziału został zaewidencjonowany w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa [...] w dniu 26 kwietnia 2004r., pod nr ewid. 032.25-1/2004. Kolegium podkreśliło zatem, że stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] maja 2004r. eliminuje z obrotu prawnego tę decyzję, ponieważ obarczona jest wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., nie niweczy natomiast podziału geodezyjnego działki rolnej, którego dokonuje się (jak to już wyżej wskazano) na podstawie operatu podziałowego z mapą podziału i ich zaewidencjonowaniu we właściwym ośrodku dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej.

Zatem dla stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wójta Gminy G. nie mają znaczenia, podnoszone we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy okoliczności, że w wyniku dokonanego podziału działki nr 58 na dwie działki 58/1 i 58/2 notariusz J. R. w 2004r. sporządziła akt notarialny znoszący współwłasność działek 58/1 i 58/2 w ten sposób, że skarżący nabył na wyłączną własność działkę nr 58/2 zaś K. R. działkę nr 58/1. Na swojej działce skarżący pobudował dom mieszkalny, ogrodził ją, zabudował budynkiem gospodarczym.

Po drugie Kolegium wskazało, że weryfikowana decyzja Wójta Gminy G. z dnia [...] maja 2004r. została wydana na podstawie art. 96 ust. 1 i 97 ust. 1 u.g.n. Wynika z tego, że organ zastosował tryb podziału nieruchomości określony w ustawie o gospodarce nieruchomościami, lecz wbrew zasadom określonym w tych przepisach. Przede wszystkim dlatego, że z dniem 31 grudnia 2003r. utracił moc obowiązującą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy G., na podstawie art. 87 ust. 3 powołanej wyżej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu. Wobec utraty mocy planu przestała wiązać również opinia Wójta, o zgodności podziału z tym planem. Konsekwencją utraty mocy planu zagospodarowania przestrzennego i nieuchwalenia nowego planu jest to, że od dnia 1 stycznia 2004r. do postępowania w sprawie podziału nieruchomości ozn. nr ewid. 58 obręb [...] (gdyby nie była nieruchomością rolną), powinien znaleźć zastosowanie przepis art. 94 u.g.n. Jednakże jak wynika z akt sprawy oraz uzasadnienia decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] maja 2004r. w stosunku do tego terenu nie była wydana decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że decyzja Wójta Gminy G. z dnia [...] maja 2004r., znak: [...], została wydana także z rażącym naruszeniem art. 93 ust. 1, 4 i 5, art. 94 ust. 1 u.g.n. oraz pośrednio art. 92 u.g.n. Brak podstawy prawnej oraz rażące naruszenie ww. przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami wypełniają zdaniem Kolegium przesłankę określoną wart. 156 § l pkt 2 K.p.a., co uzasadnia eliminację z obrotu prawnego ww. decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] maja 2004r. znak: [...].

Kolegium stwierdziło także, że poza niniejszym postępowaniem pozostaje sprawa z zażalenia K. R. na postanowienie Wójta Gminy G. z dnia [...], odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją Wójta Gminy G. z dnia [...] maja 2004r. Sprawa ta zostanie rozpatrzona przez Kolegium po ostatecznym zakończeniu sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wójta Gminy G.. W tej sytuacji nie można zgodzić się ze skarżącym, że przedmiotową decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] maja 2004r. Kolegium rozpatrywało "w ramach odwołania K. R. od postanowienia wydanego w dniu [...] przez Wójta Gminy G., który odmówił wznowienia postępowania i w pierwszej kolejności SKO winno rozpatrzyć odwołanie K. R.j, a nie występować w tej sprawie jako organ nadzoru. Kolegium podniosło, że Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje różne tryby nadzwyczajne wzruszania decyzji ostatecznych. Dla weryfikacji decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej K.p.a. przewiduje postępowanie o wznowienie oraz postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji. W ramach tego rodzaju postępowań decyzje mogą być wzruszane przez organ, który wydał decyzję. Organ wyjaśnił różnice między obydwoma trybami nadzwyczajnymi.

Na marginesie sprawy Kolegium wyjaśniło, że wbrew zarzutom skarżącego, przepis art. 85 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dotyczy jedynie spraw wszczętych na gruncie ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym i w niniejszej sprawie nie mógł mieć zastosowania.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. skargę do sądu administracyjnego złożył S. W. powołując te same zarzuty, co podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący dodał, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności spornej decyzji podziałowej K. R. nie była reprezentowana przez pełnomocnika, tymczasem decyzje w sprawie stwierdzenia nieważności doręczono ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi w postępowaniu o wznowienie postępowania adwokatowi. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji SKO w P. z dnia [...], nr [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało stanowisko zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Ponadto, w świetle znajdującego się w aktach administracyjnych pełnomocnictwa, Kolegium uznało także za bezzasadny zarzut wadliwego doręczenia decyzji pełnomocnikowi K. R.

Pismem z dnia 24 kwietnia 2015r., uczestniczka postępowania K. R. wniosła o oddalenie skargi. Powołując się na doktrynę i orzecznictwo sądów administracyjnych uczestniczka postępowania podniosła, że zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje następstwa prawne dalej idące niż zastosowanie trybu wznowienia postępowania, dlatego należy dać priorytet pierwszemu z nich. Uczestnika postępowania podzieliła stanowisko Kolegium, że ostateczna decyzja Wójta Gminy G. z dnia [...] maja 2004r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 93 ust. 1, 4 i 5 i art. 94 ust. 1 u.g.n. Wskazała także, że zarzut nieskutecznego doręczenia pełnomocnikowi K. R. pism w toku postępowania administracyjnego jest pozbawiony logicznego sensu. Z brzmienia pełnomocnictwa w sposób jasny i niebudzący wątpliwości interpretacyjnych wynika, że pełnomocnik ustanowiony w sprawie posiadał umocowanie na każdym etapie postępowania nadzwyczajnego do działania w imieniu i na rzecz swojej mocodawczym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).

Skarga jest zasadna, niezależnie od zarzutów w niej wskazanych. Stosowanie do normy zawartej w art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Nie są zasadne zarzuty skarżącego nieuwzględnienia regulacji zawartej w art. 85 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ten intertemporalny przepis nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych przed jej wejściem w życie. Odnosi się jednak wyłącznie do spraw prowadzonych w trybie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a nie wszelkich postępowań, prowadzonych na podstawie innych regulacji prawnych.

Nie mają też znaczenia zarzuty dotyczące niewłaściwego umocowania pełnomocnika K. R. Przepis art. 33 § 3 k.p.a. stanowi, że pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z tego wynika, że pełnomocnictwo winno być każdorazowo dołączane do każdego z odrębnie prowadzonych postępowań. Czym innym jest bowiem udzielenie pełnomocnictwa ogólnego, a czym innym jest złożenie pełnomocnictwa do akt sprawy. Rację należy zatem przyznać skarżącemu, że takiego pełnomocnictwa do akt postępowania nieważnościowego pełnomocnik K. R. nie składał, zaś pełnomocnictwo z dnia 21 maja 2014r. załączone było do wniosku o wznowienie postępowania i dopóty, dopóki nie zostało złożone w postępowaniu nieważnościowym wiązało tylko w postępowaniu o wznowienie postępowania. Fakt doręczenia decyzji pełnomocnikowi a nie uczestniczce nie ma jednak znaczenia, skoro sama zainteresowana uznała takie doręczenie za skuteczne i nie pozbawiające jej możliwości działania w sprawie.

Natomiast w ocenie sądu nie wszystkie okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób niewątpliwy, wystarczający do ostatecznego rozstrzygnięcia. Nie rozważono także skutków decyzji o podziale i ich nieodwracalności, co stanowi o naruszeniu zasad postępowania zawartych w art. 7, 77 § 1 k.p.a..

Problematyka dotycząca podziałów nieruchomości uregulowana jest w Dziale III Rozdział 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2000r., Nr 46, poz. 543) - zgodnie z brzmieniem obowiązującym w dniu wydania kwestionowanej decyzji, dalej zwanej: u.g.n.

Należy też pamiętać, że organ orzekał na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W stanie faktycznym sprawy bezspornym jest, że nieruchomość, której podziału dokonano w 2004 roku była nieruchomością rolną, zabudowaną zabudową zagrodową. W dacie złożenia wniosku, jak również opiniowania projektu podziału, obowiązywał jeszcze miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i projekt podziału został zaopiniowany w odniesieniu do planu.

Zgodzić się należy z Kolegium, że podziału nieruchomości rolnych dokonywało się i dokonuje nadal - poza wyjątkami określonymi w u.g.n. - w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie operatu podziałowego z mapą podziału i ich zaewidencjonowaniu we właściwym ośrodku dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej bez potrzeby wydawania decyzji administracyjnej zatwierdzającej taki podział. Jednak należy w sposób niewątpliwy przesądzić, czy nieruchomość była nieruchomością rolną i czy nie zachodzą żadne z wyjątków przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami, co skutkowałoby możliwością jej podziału w trybie art. 93 i następnych u.g.n. Przy czym w ocenie sądu należy okoliczności te badać także na dzień ewentualnego stwierdzenia nieważności. Istotne bowiem dla ustalenia, czy decyzja rażąco narusza prawo i wymaga wyeliminowania z obrotu prawnego jest jej weryfikacja także z obecnym porządkiem prawnym.

Kolegium uznało za bezsporny fakt, że w dacie wydania decyzji podziałowej nie było dla tego terenu decyzji ustalającej warunki zagospodarowania, co w ocenie Kolegium ma znaczenia dla potwierdzenia rażącego naruszenia prawa decyzją podziałową. Istotnie, z uzasadnienia decyzji Wójta zdaje się wynikać brak tej decyzji. Jednakże na mapie podziału nieruchomości naniesione zostały nie tylko zabudowania na działce, która w wyniku podziału i późniejszego zniesienia współwłasności przypadła K. R., ale również budynek na tej części, która obecnie stanowi własność skarżącego. Potwierdza tę okoliczność umowa zniesienia współwłasności nieruchomości z dnia 26 lipca 2004 roku, w której zapisano, że na działce nr 58/2 skarżący wraz z żoną rozpoczęli budowę domu mieszkalnego. Powyższe okoliczności rodzą wątpliwość co do trafności wniosku o braku warunków zabudowy dla nieruchomości podlegającej podziałowi. Należało zatem w toku postępowania nieważnościowego zweryfikować fakt istnienia decyzji o warunkach zabudowy bądź udzielającej pozwolenia na budowę na działce skarżącego.

W ocenie sądu okoliczność ta nie pozostaje bez znaczenia dla oceny rażącego naruszenia prawa decyzją Wójta z [...] maja 2004 roku., a to w związku z nowelizacją ustawy o gospodarce nieruchomościami. Należy bowiem wskazać, że na mocy art. 92 ust.1 u.g.n., w brzmieniu obowiązującym od 22 września 2004 roku, uregulowań tej ustawy nie stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne, a w przypadku braku planu do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne (..). Natomiast za nieruchomości wykorzystywane na cele rolne uznaje się nieruchomości wykazane w katastrze nieruchomości jako użytki rolne (...), jeżeli nie ustalono dla nich warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (ust.2 ).

Z powyższego wynika, że ustalenie warunków zabudowy dla obszaru ma i taki skutek, że nieruchomość traci przymiot nieruchomości rolnej w rozumieniu art. 92 ustawy o gospodarce nieruchomościami w tym znaczeniu, że możliwy byłby jej podział na podstawie przepisów art. 93-97 tej ustawy.

Wprawdzie w dacie dokonania przez Wójta decyzji o podziale brzmienie art. 92 u.g.n. wyraźnie wyłączało stosowanie zasad podziału w niej określonych do nieruchomości przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne, ale należy pamiętać, ze Wójt orzekał w czasie swoistej luki w prawie. Ustawodawca "wygasił" dotychczasowe plany miejscowe z dniem 31.12.2003 roku, zaś koniecznych zmian w u.g.n. dokonał dopiero ustawą z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004r. Nr 141, poz. 1492), która weszła w życie w dniu 22 września 2004r., wprowadzając cytowaną wyżej regulację dotyczącą wyłączenia nieruchomości rolnych z zasad podziału. Z tego wynika, że od dnia 1 stycznia 2004r. do dnia 21 września 2004r. była swoistego rodzaju luka prawna dotycząca podziału nieruchomości rolnych nieobjętych planem miejscowym. Powyższe nakazuje rozważenie, czy decyzja powyższa decyzja Wójta, w kontekście obecnych uregulowań także rażąco narusza prawo i czy oczywista jest konieczność jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Należało także uwzględnić okoliczność, że na mocy aktu notarialnego K. R. i S. W. dokonali zniesienia współwłasności nieruchomości obejmującej po podziale działki nr 58/1 i 58/2, z czego na każe z nich przypadła jedna działka, każda z nich zabudowana. Od początku zgodny wniosek współwłaścicieli o podział obejmował wydzielenie dwóch niezależnych od siebie działek, a intencją wnioskodawców było późniejsze zniesienie współwłasności. Zatem decyzja podziałowa (choć nie wynika to ani ze wskazanej w niej podstawie prawnej, ani z uzasadnienia) była de facto wydana na podstawie art. 95 pkt 4 u.g.n., co oznaczałoby, że nie nosi ona znamion rażącego naruszenia prawa, a jedynie "zwykłego naruszenia". Nie bez znaczenia jest i to, że K. R., która dąży do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o podziale kwestionowała jedynie ustaloną miedzy nieruchomościami granicę, a nie samą ideę wyodrębnienia dwóch samodzielnych nieruchomości.

Reasumując tę część rozważań niezbędnym wydaje się wyjaśnienie, czy wydanie spornej decyzji rzeczywiście nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa czy bez podstawy prawnej i czy obecny porządek prawny wymaga rzeczywiście jej wyeliminowania z obrotu prawnego, tym bardziej, że jak twierdzi Kolegium, jej skutki w postaci podziału i tak zostały osiągnięte w drodze czynności materialno – technicznej.

Ponadto Kolegium, w świetle przesłanek nieważnościowych, wynikających z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., dotyczących rażącego naruszenia prawa, winno przeanalizować decyzję pod kątem skutków, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo (gospodarczych lub społecznych). Utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest pogląd, nakazujący oceniać społeczne i gospodarcze skutki decyzji badanej w trybie art. 156 k.p.a., jak i takież następstwa wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego ostatecznej decyzji. Kryteria te wskazują, że organ nie ma bezwzględnego obowiązku stwierdzenia nieważności decyzji, od wydania której upłynął znaczny czas, a strona nabyła prawo, z którego skutecznie i trwale korzysta. Należy też pamiętać o celowości utrwalania i stabilizacji stanów prawnych, wywołanych ostateczną decyzją. Jak wynika z powołanego wyżej aktu notarialnego, doszło już do trwałych sutków, w postaci utworzenia dwóch nieruchomości, dla których utworzono odrębne księgi wieczyste. Od zaistnienia powyższych trwałych skutków decyzji podziałowej minęło ponad dziesięć lat.

Wprawdzie wynikające z art. 156 § 2 k.p.a. ani ograniczenie czasowe możliwości stwierdzenia nieważności, ani wystąpienie nieodwracalnych skutków nie obejmuje – przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Jednak przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wezmą pod uwagę zakresową niekonstytucyjność powyższego przepisu, orzeczoną wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015r. w sprawie P 46/13, w której TK orzekł, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

Z uwagi na powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.sa.

Z mocy art. 152 p.p.s.a. sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ administracji winien uwzględnić zawarte w niniejszym uzasadnieniu wskazania i rozważania. W szczególności wyjaśni, czy w przypadku spornej nieruchomości nie istniały okoliczności powodujące, że nie podlegała ona wyłączeniu z regulacji u.g.n. w zakresie podziału nieruchomości. A w związku z tym oceni, czy zaistniały przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz czy nie zaszły okoliczności wyłączające konieczność wyeliminowania z obrotu spornej decyzji podziałowej.

LS