Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 645/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), , Sędzia WSA Andrzej Siwek, Asesor WSA Anna Milicka- Stojek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2021r., znak: [...],[...] WINB ( dalej: "[...]WINB", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 i art. 83 ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020r., poz. 1333), nakazał Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie usunięcie nieprawidłowości stanu technicznego komory rozdzielczej na rzece S. w T. (działka nr [...], obręb [...]) poprzez wykonanie:

- reprofilacji betonów komory rozdzielczej;

- remontu elementów konstrukcyjnych sklepienia Kanału U. w miejscu powstania szczeliny w odległości około 1,0 m od komory rozdzielczej, poprzez jej reprofilację i uzupełnienie ubytków, w terminie do 31 marca 2022 r.

Od powyższej decyzji, odwołanie wniosło Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie ( dalej: "skarżący").

Po rozpatrzeniu ww. odwołania, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego ( dalej: "GINB", "organ odwoławczy"), skarżoną decyzją z [...] lutego 2022 r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję [...] WINB z [...] października 2021 r.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że przedmiotem rozpoznania jest weryfikacja postępowania zakończonego decyzją [...]WINB, wydaną na podstawie art. 66 ust 1 pkt 3 Prawa budowlanego w związku z nieprawidłowościami w stanie technicznym komory rozdzielczej oraz kanału u. na rzece S. w T. (działka nr [...] obręb S.). GINB przytoczył regulacje zawarte w art. 16 pkt 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021r., poz. 624, dalej jako: "u.p.w.") oraz w art. 83 ust. 3 w związku z art. 82 ust. 3 pkt 2 i art. 66 ust 1 pkt 3 Prawa budowlanego.

Następnie organ odwoławczy przypomniał, że [...] WINB w dniu 2 września 2020 r. przeprowadził kontrolę stanu technicznego komory rozdzielczej kanału u. na rzece S., w wyniku której stwierdził jest on nieodpowiedni. Stwierdzono pęknięcia, odspojenia tynków, odsłonięcia prętów zbrojeniowych. W wyniku kontroli, stwierdzono również, że Rzeka S. jest zarośnięta na odcinku ok. 50 m od komory. W komorze rozdzielczej znajdują się odpady. W kanale u. stwierdzono ubytki i rozszczelnienia w betonowym sklepieniu ok. 1m od komory rozdzielczej.

Obecny podczas kontroli przedstawiciel Wód Polskich oświadczył, że komora nie stanowi własności Skarbu Państwa, a Wody Polskie nie są zarządcą obiektu. Oświadczył również, że Wody Polskie wykonują prawa właścicielskie do tego cieku.

Organ odwoławczy podkreślił, że nieodpowiedni stan techniczny komory rozdzielczej na rzece S. w T. (działka nr [...], obręb S.), nie budzi żadnych wątpliwości i nie jest przez skarżącego kwestionowany. Zakres obowiązków, obejmujący reprofilację betonów komory rozdzielczej i remont elementów konstrukcyjnych sklepienia Kanału U., jest w zasadzie minimalny i jak najbardziej mieści się w granicach wyznaczonych art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, jest wystarczająco precyzyjny i zmierza do usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego komory rozdzielczej i kanału u., a tym samym został określony prawidłowo i zgodnie z prawem. GINB zaznaczył, że kwestia sporna dotyczy wyłącznie podmiotu zobowiązanego do utrzymywania komory rozdzielczej i kanału u. rzeki S., a tym samym odpowiedzialnego za jej zły stan techniczny. Powołał przy tym przepis art. 61 Prawa budowlanego oraz art. 188 ust 1 u.p.w.

Następnie GINB wskazał, że w aktach sprawy znajduje się kopia pisma H. S.A.- następcy prawnego Zakładów Mechanicznych "[...]" - podmiotu, który otrzymał pozwolenie wodnoprawne na wykonanie 1,8 km kanału u. dla rzeki S. łącznie z budowlami regulacyjnymi w km trasy regulacyjnej 0+000 - 1+800) z [...] listopada 2017r. z którego wynika, że zakład od dłuższego czasu nie prowadzi działalności w T., nie posiada żadnych nieruchomości nad rzeką S. ani nad Kanałem U., a zwłaszcza nie włada żadnymi urządzeniami wodnymi. Powyższe zostało potwierdzone przez pełnomocnika spółki, obecnego podczas kontroli [...] WINB w dniu 2 września 2020 r., który oświadczył również, że H. S.A., nie jest właścicielem ani zarządcą komory rozdzielczej.

GINB wskazał także, że z akt sprawy wynika ponadto, że na realizację inwestycji Prezydent Miasta T. decyzją z [...] maja 1980r., znak: [...] udzielił Zakładom Mechanicznym "[...]" w S. pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie 1, 8 km kanału u. rzeki S. łącznie z budowlami regulacyjnymi w km trasy regulacyjnej 0+000 -1+800. Kolejną decyzją z [...] grudnia 1981r, znak: [...] Prezydent Miasta T. udzielił ww. Zakładom pozwolenia na wykonanie kanału u. rzeki S. w km 1+800 - 3+044, tj. 1244 mb wraz z budowlami regulacyjnymi.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. (dalej: "Dyrektor RZGW we W.") decyzją z [...] października 2009r., znak: [...], stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta T. z [...] grudnia 1981r., a decyzją z [...] października 2009 r., znak: [...], stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta T. w sprawie pozwolenia wodnoprawnego z [...] maja 1980 r. Przyczyną stwierdzenia nieważności ww. decyzji był brak oznaczenia terminu ich obowiązywania.

Decyzją z [...] czerwca 2010r., znak: [...], Starosta [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia pozwoleń wodnoprawnych z [...] maja 1980 i z [...] grudnia 1981r., gdyż zostały wyeliminowane z obrotu prawnego przez Dyrektora RZGW we W. decyzjami z [...] października 2009 r.

GINB zaznaczył, że pismem z 10 stycznia 2022 r. Wody Polskie w odpowiedzi na wezwanie poinformowały, że po dniu 1 października 2009 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie zostało wydane pozwolenie wodnoprawne dotyczące komory rozdzielczej, kanału u., ani zasklepionego koryta cieku S. poniżej komory. PGW nie nałożyło obowiązku usunięcia komory rozdzielczej, w związku z treścią at. 419 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Zdaniem PGW Wody Polskie, przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ w sprawie nie doszło do wygaśnięcia, ograniczenia, bądź cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, lecz do stwierdzenia jego nieważności. Z tych samych względów nie było prowadzone postępowanie w sprawie stwierdzenia przejścia komory rozdzielczej, kanału u. czy zasklepionego odcinka cieku S. na nowego właściciela. Zdaniem PGW Wody Polskie, ani art. 418 ani art. 419 u.p.w., ani poprzednio obowiązujący art. 139 u.p.w. z 18 lipca 2001r., nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z obowiązującą w chwili stwierdzenia nieważności decyzji nr [...]i nr [...] treścią art. 139 ustawy z 18 lipca 2001r. Prawo wodne, organ orzekał o niezbędności pozostawienia urządzenia. W niniejszej sprawie takie orzeczenie nie zostało wydane. O niezbędności pozostawienia komory rozdzielczej, kanału u. oraz zasklepionego koryta rzeki S. ani o przejściu ich własności na własność właściciela wód orzeczenia nigdy nie wydano.

Organ podkreślił również, że z akt sprawy wynika, że Dyrektor RZGW we W. stwierdzając nieważność pozwoleń wodnoprawnych z [...] grudnia 1981r., oraz z [...] maja 1980 r., decyzjami z [...] października 2009 r. zwolnił Zakłady Mechaniczne "[...]" S.A. w T. oraz ich prawnych następców od obowiązku utrzymania w stałej zdolności eksploatacyjnej wykonanego kanału zakończonego komorą rozrządową.

GINB podał, że z dokonanych ustaleń wynika, że w sprawie nie były podejmowane działania wynikające z art. 419 u.p.w. Nie były również podejmowane działania na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, tj. art. 139 ustawy z 18 lipca 2001r. Prawo wodne. Podkreślił, że adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego może być, zgodnie z literalnym jego brzmieniem, tylko jeden z wymienionych tam podmiotów, a więc właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Inwestor jako taki nie jest podmiotem wskazanym w art. 61 i 66 Prawa budowlanego. jeżeli nie jest jednocześnie właścicielem lub zarządcą obiektu. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że w przypadku urządzeń wodnych odpowiedzialność inwestora za ich utrzymanie wynikać może w zasadzie tylko z tytułu obowiązków nałożonych w pozwoleniu wodnoprawnym którego w sprawie nigdy (pod względem prawnym) nie było. W dalszych rozważaniach organ powołał przepis art. 526, art. 258 ust. 8 u.p.w. art. 163 ust. 1, art. 165 ust. 1 pkt 2, art. 165 ust. 1 pkt 5, art. 227 u.p.w.

Mając na uwadze powyższe regulacje GINB uznał, że w sytuacji braku możliwości ustalenia obecnego właściciela urządzenia wodnego, ciężar usunięcia nieprawidłowości spoczywa na właścicielu nieruchomości, na której obiekt ten się znajduje. Wprawdzie Prawo wodne przewiduje wyjątek od zasady superficies solo cedit, zaś art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego wskazuje na właściciela obiektu budowlanego, niemniej w pewnych (wyjątkowych) okolicznościach (a takie w tym przypadku miały miejsce) podmiotem zobowiązanym do wykonania obowiązku nałożonego na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego może być właściciel gruntu pod wodą płynącą, na którym to znajduje się obiekt. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie organu odwoławczego, podmiotem odpowiedzialnym za naprawę kanału u. i komory rozdzielczej, jest obecnie PGW Wody Polskie.

GINB przywołując wyrok NSA z 27 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 2308/18 wskazał, że decyzja oparta na art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego, nie stanowi rozstrzygnięcia organu przesądzającego o tytule prawnym do nieruchomości. Organy administracyjne nie są powoływane do rozstrzygania spraw cywilnych (...). Przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy GINB miał na uwadze, że pewna część obiektu usytuowana jest na gruncie należącym do Gminy T. Jednakże uznał, że dzielenie obowiązków utrzymaniowych, dotyczących niewielkich fragmentów leżących na nieruchomościach podmiotów trzecich z punktu widzenia technicznego i prawa wodnego nie jest uzasadnione.

Skargę do Sądu na opisaną wyżej decyzję wniosło Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie – Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a w razie zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. stwierdzenie nieważności decyzji obu instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

I. naruszenie prawa materialnego:

a) art. 2 ust. 2, art. 61 i 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994r.- Prawo budowlane oraz art. 216 oraz art. 188 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku - Prawo wodne, poprzez błędne przyjęcie, iż adresatem nałożonego decyzją obowiązku jest podmiot, któremu przysługują uprawnienia właścicielskie do wód płynących rzeki S. i gruntu pod wodami płynącymi stanowiącymi nieruchomość Skarbu Państwa, przy zupełnym pominięciu, że podmiot ten nie jest ani właścicielem ani zarządcą obiektu budowlanego, gdyż Prawo wodne przewiduje w stosunku do urządzeń wodnych posadowionych na gruncie pokrytym wodą płynącą wyjątek od zasady "superficies solo cedit" oraz stwarza prawną możliwość, aby inny podmiot wykonywał gospodarowanie gruntami pod wodami płynącymi, a inny gospodarowanie urządzeniem wodnym postawionym na tych gruntach, przedmiotowy obiekt wykonany został przez podmiot trzeci na własne potrzeby i na podstawie stosownego pozwolenia wodnoprawnego na nieruchomości nie stanowiącej własności właściciela wody, a nadto nie został skarżącemu przekazany w zarząd oraz nie posiada on innego tytułu prawnego do przedmiotowego obiektu budowlanego, który jako urządzenie wodne nie stanowi części składowej nieruchomości,

II. naruszenie prawa procesowego:

b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy tj. nie ustaleniem stanu prawnego obiektu budowlanego w postaci komory rozdzielczej, nie ustalenie następcy prawnego podmiotu który wykonał obiekt, celów jakim służy komora rozdzielcza oraz kto odnosił i może w przyszłości odnosić korzyści z jej funkcjonowania, co skutkowało błędnym ustaleniem podmiotu zobowiązanego do utrzymywania obiektu, a nadto polegające na naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów i dokonaniu jej w sposób dowolny, sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego oraz z zebranym materiałem dowodowym w sprawie, objawiające się przyjęciem, że Dyrektor RZGW we W. stwierdzając nieważności pozwoleń wodnoprawnych z [...] grudnia 1981r. oraz z 6 maja 1980 r., decyzjami z [...] października 2009 r. zwolnił Zakłady Mechaniczne "[...]" S.A. w T. oraz ich prawnych następców od obowiązku utrzymania wykonanego kanału rozpoczynającego się komorą rozrządową;

c) art. 8 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie prawne i faktyczne zaskarżonej decyzji polegające na niewyjaśnieniu w sposób prawidłowy podstawy i motywów rozstrzygnięcia, bez odniesienia się do materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz przepisów prawa, w szczególności nie wyjaśnienie dlaczego organ II instancji nie miał możliwości ustalenia obecnego właściciela urządzenia wodnego skoro znany jest podmiot który wykonał przedmiotowe urządzenie, nie wyjaśnienie na jakiej podstawie organ ustalił, że Dyrektor RZGW we W. stwierdzając nieważności i pozwoleń wodnoprawnych z [...] grudnia 1981r. oraz z [...] maja 1980 r., decyzjami z [...] października 2009r. zwolnił Zakłady Mechaniczne "[...]" S.A. w T. oraz ich prawnych następców od obowiązku utrzymania wykonanego kanału rozpoczynającego się komorą rozrządową, nie wyjaśnienie z jakich przepisów prawa wynika że "w pewnych (wyjątkowych) okolicznościach (a takie w tym przypadku miały miejsce) podmiotem zobowiązanym do wykonania obowiązku nałożonego na podstawie art. 66 ust. 1 p.b. może być właściciel gruntu pod wodą płynącą, na którym to znajduje się (w ocenie organu) obiekt", co uniemożliwiło kontrolę instancyjną, wpływając istotnie na wynik sprawy.

Powyższe zarzuty, znalazły rozwinięcie w uzasadnieniu skargi. Zdaniem strony skarżącej, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa poprzez błędne przyjęcie, iż adresatem nałożonego decyzją obowiązku jest podmiot, który wykonuje uprawnienia właścicielskie do wód płynących rzeki ., w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja dotyczy obiektu budowlanego w postaci komory rozdzielczej zlokalizowanej na nieruchomości nie stanowiącej własności właściciela wody i wykonanej przez podmiot trzeci na podstawie stosownego pozwolenia wodnoprawnego. Skarżący podniósł, że organ błędnie wywnioskował przez analogię, że przepis art. 419 u.p.w. znajdzie zastosowanie w przedmiotowej sprawie, bowiem w omawianym przypadku mamy do czynienia z komorą rozdzielczą, która nie jest objęta pozwoleniem wodnoprawnym i jednocześnie jest ona niezbędna do kształtowania zasobów wodnych. Podał, że mimo braku wymienienia w pozwoleniu wodnoprawnym na wykonanie początkowego odcinka Kanału U. komory rozdzielczej, jest oczywistym, że była częścią tego postępowania administracyjnego i zamierzenia inwestycyjnego, a nie osobnym urządzeniem nie objętym żadnym z pozwoleń wodnoprawnych. Zaznaczył, iż trzeba mieć na względzie, że poziom szczegółowości wydawanych w latach 80 pozwoleń wodnoprawnych, znacznie odbiegał od tych konstruowanych obecnie. Brak wymienionej w pozwoleniu wodnoprawnym nr [...] komory rozdzielczej (tak jak i innych urządzeń regulacyjnych np. wylotu do cieku P. z Kanału U.), lecz z oznaczeniem w decyzji, że pozwolenie wodnoprawne obejmuje budowę Kanału U. wraz z urządzeniami regulacyjnymi, nie stanowi dowodu na pominięcie komory jako części składowej urządzeń regulacyjnych w całym postępowaniu.

Ponadto skarżący wskazał, że na podstawie obowiązujących przepisów prawa nie można orzec, że z chwilą stwierdzenia nieważności ww. pozwoleń wodnoprawnych, komora rozdzielcza przeszła na własność właściciela wód. Podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] i nr [...] przez Dyrektora RZGW we W. na podstawie art. 156 k.p.a., nie jest tożsame ze stwierdzeniem wygaśnięcia lub cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, na podstawie art. 418 ww. ustawy Prawo wodne. Dla tych decyzji różne są podstawy prawne ich wydania.

Zdaniem strony skarżącej organy obu instancji nieprawidłowo uznały art. 419 u.p.w. za podstawę do nałożenia obowiązku usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego komory rozdzielczej na rzece S., w wyniku jej przejścia na własność właściciela wody, w skutek stwierdzenia przez Dyrektora RZGW we W. nieważności decyzji. Takiego skutku nie przewiduje ani ww. ustawa Prawo wodne, ani przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Skarżący wskazał, że PGW Wody Polskie nie są ani właścicielem komory rozdzielczej na cieku S., ani zarządcą tej komory, zatem, w myśl obowiązujących przepisów ustawy Prawo budowlane, PGW WP nie może być adresatem nałożonego nakazu usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego obiektu. Zdaniem strony skarżącej niedopuszczalna jest interpretacja przepisów ustawy Prawo budowlane zaproponowana przez organy obu instancji, w której opierając się na art. 66 ustawy podkreślono, że decyzja nie musi dotyczyć właściciela lub zarządcy obiektu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe kryteria, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydając zaskarżoną decyzję, nie naruszył przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] października 2021 r., znak: [...], nakazującą Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie usunięcie nieprawidłowości stanu technicznego komory rozdzielczej na rzece S. w T. (działka nr [...], obręb S., identyfikator: [...]) poprzez wykonanie:

1. reprofilacji betonów komory rozdzielczej,

2. remontu elementów konstrukcyjnych sklepienia Kanału U. w miejscu powstania szczeliny w odległości około 1,0 m od komory rozdzielczej, poprzez jej reprofiiację i uzupełnienie ubytków, w terminie do 31 marca 2022 r.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja GINB nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc i wskazanych w skardze: art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 28 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., a także z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w tym więc i wskazanych w skardze - art. 2 ust. 2, art. 61 i 66 Prawa budowlanego, oraz art. 216 i art. 188 u.p.w.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów w rozpoznawanej sprawie, stanowił art. 61 oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.

W myśl art. 61 Prawa budowlanego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany:

1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2;

2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.

Z kolei stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

Wskazać też w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 83 ust. 3 w związku z art. 82 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego jest organem I instancji m.in. w sprawach obiektów hydrotechnicznych regulacyjnych i innych obiektów służących kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich.

Przesłanką nałożenia przez organ nadzoru budowlanego obowiązków w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, jest wykazanie przez organ, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, że taki jego stan ma związek z jego utrzymaniem oraz że odpowiedzialność za nieodpowiedni stan techniczny ponosi określony podmiot - właściciel bądź zarządca.

W rozpoznawanej sprawie, nieodpowiedni stan techniczny komory rozdzielczej na rzece S. w T. ( działka ewid. Nr [...] obręb S.), nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowany.

Jak wynika bowiem z kontroli przeprowadzonej w dniu 2 września 2020 r., przez organ wojewódzki, w przedmiotowej komorze rozdzielczej stwierdzono pęknięcia i odspojenia tynków oraz odsłonięcie prętów zbrojeniowych. Stwierdzono także, że rzeka S. jest zarośnięta na odcinku ok. 50 m od komory, zaś w samej komorze, znajdują się odpady. Na kanale u. stwierdzono ubytki i rozszczelnienia w betonowym sklepieniu, ok. 1m od komory rozdzielczej.

Nałożony przez organ wojewódzki zakres obowiązków obejmujący reprofilację betonów komory rozdzielczej i remont elementów konstrukcyjnych sklepienia kanału u., mieści się w granicach wyznaczonych art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie, jest natomiast ustalenie podmiotu zobowiązanego do utrzymywania komory rozdzielczej i kanału u. rzeki S., odpowiedzialnego za ich nieprawidłowy stan techniczny, a tym samym zobowiązanego do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

W myśl art. 188 ust 1 u.p.w. utrzymywanie urządzeń wodnych należy do ich właścicieli i polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji.

Skarżący argumentuje, że wykonuje jedynie prawa właścicielskie do wód płynących rzeki S. oraz gruntu pod tymi wodami, nie jest natomiast właścicielem ani zarządcą obiektów budowlanych, których dotyczy nałożony obowiązek i nie może być adresatem obowiązku nałożonego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Obiekty, których dotyczy ten obowiązek, wykonane zostały przez inny podmiot na podstawie stosownego pozwolenia wodnoprawnego na nieruchomości nie stanowiącej własności właściciela wody. Nie zostały także przekazane skarżącemu w zarząd i nie dysponuje on tytułem prawnym do tych obiektów które jako urządzenia wodne, nie stanowią części składowych nieruchomości. Zdaniem skarżącego, ustalony został podmiot, który wykonał przedmiotowe obiekty oraz jego następca prawny, który powinien być adresatem skarżonej decyzji, zaś fakt stwierdzenia nieważności pozwoleń wodnoprawnych z [...] grudnia 1981 r. i [...] maja 1980 r., nie zwalnia podmiotu na rzecz którego wydane zostały pozwolenia oraz jego następców od obowiązku utrzymania w odpowiednim stanie technicznym urządzeń wodnych.

Zdaniem Sądu argumentacja ta nie zasługuje na uwzględnienie, przede wszystkim dlatego, że stwierdzenie nieważności wspomnianych pozwoleń wodnoprawnych, zwalniało inwestora i adresata pozwoleń (zakłady Mechaniczne [...] S.A. w T.) oraz ich następcę prawnego H. S.A. z obowiązku utrzymania urządzeń wodnych.

Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 stycznia 2018 r, sygn. akt Il OSK 972/17, rozstrzygnięcie, zgodnie z którym kwestię kształtowania zasobów wodnych pozostawia się bezterminowo stronie, która nie posiada aktualnego pozwolenia wodnoprawnego, narusza przepisy art. 139 ust. 1 w zw. z art. 138 ust. 2 u.p.w.

W ocenie Sądu następca prawny inwestora, nie posiada aktualnego pozwolenia wodnoprawnego.

Jak wynika z pisma H. S.A.. - następcy prawnego Zakładów Mechanicznych "[...]" zakład od dłuższego czasu nie prowadzi działalności w T., nie posiada żadnych nieruchomości nad rzeką S. ani nad Kanałem U., a zwłaszcza nie włada żadnymi urządzeniami wodnymi. Pełnomocnik spółki podczas kontroli w dniu 2 września 2020 r., który oświadczył, że H. S.A., nie jest właścicielem ani zarządcą komory rozdzielczej.

Jak wynika z akt sprawy, na realizację inwestycji Prezydent Miasta T. decyzją z [...] maja 1980 r., znak: [...] udzielił Zakładom Mechanicznym "[...]" w S. pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie 1, 8 km kanału u. rzeki S. łącznie z budowlami regulacyjnymi w km trasy regulacyjnej 0+000 -1+800. Kolejną decyzją z [...] grudnia 1981, znak: [...] Prezydent Miasta T. udzielił ww, Zakładom pozwolenia na wykonanie kanału u. rzeki S. w km 1+800 - 3+044, tj. 1244 mb wraz z budowlami regulacyjnymi.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. decyzją z [...] października 2009 r., znak: [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta T. z [...] grudnia 1981 r., a decyzją z [...] października 2009 r., znak: [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta T. w sprawie pozwolenia wodnoprawnego z [...] maja 1980 r. Przyczyną stwierdzenia nieważności ww. decyzji był brak oznaczenia terminu ich obowiązywania.

Stwierdzenie nieważności powyższych decyzji niesie za sobą konsekwencje prawne w postaci ich bezskuteczności z mocą wsteczną (ex tunc), co stwarza taką sytuację, jakby pozwolenia wodnoprawne, nie zostały wydane.

W sensie prawnym zatem zarówno inwestor, jak też jego następca prawny nie posiadają pozwolenia wodnoprawnego.

Odpowiedzialność inwestora a także jego następcy za utrzymywanie w należytym stanie urządzeń wodnych, wynikać może tylko z tytułu obowiązków nałożonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Skoro zatem pozwolenia takiego na skutek wyeliminowania go z obrotu nie było, nie jest uzasadnione, nakładanie obowiązków w trybie art. 66 Prawa budowlanego na te podmioty.

Jednocześnie nie zostało przeprowadzone jakiekolwiek postepowanie w sprawie ponownego udzielenia pozwolenia wodnoprawnego.

Z powyższych względów nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie okoliczność korzystania w przeszłości przez inwestora ze spornych urządzeń.

Wbrew argumentacji zaprezentowanej w skardze, organ nie wywodzi uprawnień właścicielskich skarżącego z treści art. 419 u.p.w.

Zgodnie z art. 419 ust. 1 u.p.w. organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych po wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego lub jego cofnięciu nakłada na zakład, w drodze decyzji, obowiązek usunięcia urządzeń wodnych, które zostały wykonane lub były użytkowane na podstawie tego pozwolenia, określając termin wykonania tego obowiązku. Zgodnie z art. 419 ust. 2 u.p.w., w przypadku wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego lub jego cofnięcia, urządzenia wodne lub ich części, których pozostawienie jest niezbędne do kształtowania zasobów wodnych, przechodzą, bez odszkodowania, na własność właściciela wód.

W niniejszej sprawie jak już wspomniano, zaistniała taka sytuacja, jakby pozwolenia wodnoprawnego w ogóle nie było, nie doszło natomiast do jego wygaśnięcia co pozwalałoby na uporządkowanie stanu prawnego spornych urządzeń.

Należy zdaniem Sądu zgodzić się z organem, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z obiektami o nieuregulowanym stanie prawnym.

Wynika on z dwóch przyczyn.

Po pierwsze wskazuje na to stanowisko następcy prawnego inwestora wyrażone w piśmie z dnia 7 listopada 2017 r., z którego wynika, że od dłuższego czasu nie prowadzi on działalności w T. i nie posiada żadnych nieruchomości nad rzeką S. ani nad Kanałem U., a zwłaszcza nie włada żadnymi urządzeniami wodnymi, jak też stanowiska pełnomocnika spółki H. S.A. wyrażonego w trakcie kontroli organu wojewódzkiego, który oświadczył, że spółka nie jest właścicielem ani zarządcą komory rozdzielczej. Nie można zatem stwierdzić, że następca prawny inwestora osiąga korzyści ze spornych urządzeń wodnych.

Po drugie wynika on z faktu wyeliminowania z obrotu prawnego pozwolenia wodnoprawnego na użytkowanie tych urządzeń, które determinowało kwestie właścicielskie.

Zwłaszcza ta ostatnia kwestia powoduje, że ustalenie inwestora obiektu na rzecz którego wydane zostało kiedyś pozwolenie wodnoprawne ( wyeliminowane z obrotu prawnego) oraz jego następcy, nie pozwala w sposób jednoznaczny ustalić właściciela obiektu. W tym zakresie organy wbrew zarzutom skargi podjęły wszystkie możliwe działania i słusznie doszły do wniosku, że obecnie obiekt ten stanowi mienie porzucone. Nie jest użytkowany zgodnie z przeznaczeniem i nikt nie czerpie z niego korzyści - nie został przekazany innemu podmiotowi, nie wydano też jakiejkolwiek decyzji w przedmiocie jego dalszego istnienia. Nie użytkuje go także następca prawny inwestora. Jego stan prawny jest zatem nieustalony i nie dało się go ustalić na podstawie dostępnego materiału dowodowego.

W takiej sytuacji, kiedy to właściciel obiektu objętego postępowaniem prowadzonym w oparciu o art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego nie jest znany, uprawnione jest skierowanie obowiązku do właściciela nieruchomości, na której obiekt ten się znajduje, a za takiego uznać należy zdaniem Sądu skarżącego.

Należy podkreślić, że nałożenie obowiązków na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, nie może pomijać okoliczności, który podmiot w ramach obowiązujących przepisów może skutecznie podjąć określone działania. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie podmiotem takim są Wody Polskie jako wykonujące prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa urządzeń wodnych posadowionych na gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi,.

GINB dokonując powyższej oceny, uwzględnił charakter obiektu i jego usytuowanie w kontekście przepisów Prawa wodnego.

Przepis art. 526 u.p.w. stanowi, że z dniem wejścia w życie ustawy Wody Polskie wykonują zadania dotychczasowego Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, dotychczasowych dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz marszałków województw związane z utrzymaniem wód oraz pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną, a także inwestycjami w gospodarce wodnej. Trwały zarząd wód, gruntów pokrytych wodami oraz pozostałych nieruchomości, ustanowiony na rzecz regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz marszałków województw lub jednostek organizacyjnych samorządu województwa wykonujących zadania marszałków województw, wygasa z dniem wejścia w życie nowej ustawy (art. 531 ust. 1).

Zgodnie z art. 258 ust. 8 u.p.w. - Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa urządzeń wodnych posadowionych na gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi.

Należy podkreślić, że do zadań Wód Polskich oraz organów administracji rządowej i samorządowej, należy stosownie do treści art. 163 ust. 1 u.p.w. ochrona przed powodzią. Ochronę przed powodzią realizuje się w szczególności przez racjonalne retencjonowanie wód oraz użytkowanie budowli przeciwpowodziowych, a także sterowanie przepływami wód (art. 165 ust. 1 pkt 2) oraz budowę, przebudowę i utrzymywanie budowli przeciwpowodziowych (art. 165 ust. 1 pkt 5).

Utrzymywanie publicznych śródlądowych wód powierzchniowych oraz morskich wód wewnętrznych polega także na zachowaniu stanu dna lub brzegów oraz na remoncie lub konserwacji istniejących budowli regulacyjnych (art. 227 ust.1). Utrzymywanie wód, o których mowa w ust. 1, ma na celu zapewnienie m. in. ochrony przed powodzią lub usuwania skutków powodzi (ust. 2 pkt 1).

Stosownie do art. 227 ust. 3 pkt 6 u.p.w. utrzymywanie wód jest realizowane m. in. przez udrażnianie śródlądowych | wód powierzchniowych przez usuwanie zatorów utrudniających swobodny przepływ wód.

Dlatego mając na uwadze powyższe regulacje słusznie zdaniem Sądu GINB uznał, że w sytuacji braku możliwości ustalenia obecnego właściciela urządzenia wodnego, ciężar usunięcia nieprawidłowości spoczywa na właścicielu nieruchomości, na której obiekt ten się znajduje.

Wbrew zarzutom skargi, organ uwzględnił, że Prawo wodne przewiduje wyjątek od zasady superficies solo cedit przewidziany w art. 216 ust. 5 u.p.w. Uwzględnił również, że art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego wskazuje na właściciela obiektu budowlanego, a nie wód i gruntu pod wodą płynącą, na której znajduje się obiekt.

Zgodzić się jednak należy z organem, że z uwagi na zagrożenie wynikające ze stanu technicznego obiektu podmiotem zobowiązanym do wykonania obowiązku nałożonego na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, powinien być właściciel gruntu pod wodą płynącą, na którym to znajduje się obiekt.

Należy podkreślić, że zaskarżona decyzja nie przesądza o tytule prawnym do nieruchomości, bowiem organy administracyjne nie są powoływane do rozstrzygania tej kwestii.

Organ uwzględnił również fakt, że pewna część obiektu usytuowana jest na gruncie należącym do Gminy T., słusznie jednak zdaniem Sądu uznał, że dzielenie obowiązków utrzymaniowych, dotyczących niewielkich fragmentów leżących na nieruchomościach podmiotów trzecich, z punktu widzenia technicznego i prawa wodnego nie jest uzasadnione.

Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.