Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 479/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17  ust.1 pkt 4, art. 3 pkt 21 lit.a, art. 23 ust. 4a
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: par. 29 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1110
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu  niepełnosprawności
article: art. 8, art. 77
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Teza: Realizacja zasady  , o której mowa w art.8 k.p.a. przejawia się również w tym ,że organ ustalając zakres postępowania dowodowego, dopuszcza  z urzędu dowody , które przemawiają za pozytywnym załatwieniem sprawy , zaś wątpliwości rozstrzyga na korzyść obywatela, uwzględniając słuszny interes w sprawie, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny.

Z przepisu art.17 ust.1 u.ś.r.  - w przypadku osoby wymagającej opieki , legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności -  nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

TEZY

Realizacja zasady  , o której mowa w art.8 k.p.a. przejawia się również w tym ,że organ ustalając zakres postępowania dowodowego, dopuszcza  z urzędu dowody , które przemawiają za pozytywnym załatwieniem sprawy , zaś wątpliwości rozstrzyga na korzyść obywatela, uwzględniając słuszny interes w sprawie, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny.

Z przepisu art.17 ust.1 u.ś.r.  - w przypadku osoby wymagającej opieki , legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności -  nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant starszy inspektor sądowy Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [..]nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżącej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 13 czerwca 2012 r. J. B. (dalej: strona , skarżąca) wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na męża J. B.

Decyzją z dnia [...]nr [...]wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy P., Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...]r. nr [...]utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 30 października 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 520/13 w pkt 1 oddalił skargę w całości .

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 332/14 uchylił pkt 1 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 października 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 520/13 oraz zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr [...]oraz poprzedzającą ją decyzją Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...]r. nr [...]powodu błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonanej zarówno przez Sąd I instancji, jak i organy orzekające obu instancji. W motywach powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził ,że w " niniejszej sprawie zostało wykazane, że mąż wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Błędnie zatem przyjął Sąd pierwszej instancji, jakoby w świetle art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych było istotne w niniejszej sprawie, aby zaniechanie podjęcia lub rezygnacja z pracy zarobkowej wynikało z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Okoliczności polegające na wymaganiu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby nad osobą niepełnosprawną ustawodawca przypisał takiej osobie niepełnosprawnej, która legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Natomiast w przypadku, gdy osoba niepełnosprawna (jak w niniejszej sprawie) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, sprawowanie nad nią opieki nie zostało przez ustawodawcę uzależnione od spełnienia takich warunków, jak w przypadku legitymowania się orzeczeniem o niepełnosprawności bez stwierdzenia znacznego stopnia tej niepełnosprawności." Jak wskazał dalej Sąd II instancji nie " można zatem wymagać spełnienia okoliczności przypisanych do sytuacji, w której osoba niepełnosprawna legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, także w sytuacji, w której osoba niepełnosprawna legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzależnione bowiem zostało jedynie od okoliczności legitymowania się przez osobę niepełnosprawną takim orzeczeniem. W rozpatrywanej sprawie nie zostało natomiast zakwestionowane, aby wnioskodawczyni nie sprawowała opieki nad swoim mężem, oraz aby niepodejmowanie przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie miało związku z tą opieką".

Decyzją z dnia [...]r. nr [...]wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy P, Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. przyznał stronie świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad mężem w kwocie 520 zł miesięcznie na okres od 1 czerwca 2012 do 30 czerwca 2013 r.

Wnioskiem z dnia 3 grudnia 2015 r. strona domagała się uzupełnienia powyższej decyzji z dnia [...]o dalszy okres po 30 czerwca 2013 r. Kolejnym pismem z dnia 8 stycznia 2016r. strona doprecyzowała swoje stanowisko w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego w ten sposób ,że w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. K 38/13 , którym w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych ,wyeliminowano przesłankę z art.17 ust.1 b u.ś.r. , domagała się przyznania tego świadczenia na nowych zasadach , począwszy od 1 lipca 2013r.

Postanowieniem z dnia [...]r. organ I instancji uzupełnił rozstrzygnięcie decyzji z dnia [...]nr [...]w ten sposób, że odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r. na stałe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...]r. nr [...]uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] nr[...]w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r. na stałe i na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. umorzyło postępowanie organu w tym zakresie.

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjne we Wrocławiu sygn. IV SA/ Wr 266/16 oddalił skargę w całości na powyższą decyzję .

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 935/17 NSA oddalił skargą kasacyjną strony od powyższego wyroku z dnia z dnia 24 stycznia 2017 r. Jednocześnie w uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd II instancji zwrócił uwagę na to , że " wprawdzie wnioskiem z dnia 13 czerwca 2012 r., skarżąca domagała się ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz we wniosku z dnia 3 grudnia 2015 r. również wystąpiła o świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 lipca 2015 r., ale nie można uznawać, pomimo zbieżności nazw, że są to świadczenia tożsame. Ustawą zmieniającą w miejsce dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego wprowadzono dwa rodzaje świadczeń: w art. 16a u.ś.r. – specjalny zasiłek opiekuńczy, w art. 17 – świadczenie pielęgnacyjne, którego nie wszystkie przesłanki uzyskania są tożsame z przesłankami jego uzyskania według przepisów obowiązujących przed zmianą u.ś.r. Jak wskazał dalej Sąd II instancji " nowelizacja art. 16a ust. 1 i art. 17 u.ś.r. została dokonana na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 5 grudnia 2013 r., sygn. akt K 27/13 (OTK-A 2013/9/134), który orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej z 7 grudnia 2012 r., wprowadzającej m.in. zaskarżony art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, narusza prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r., a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2012 r."

Zdaniem NSA "o ile treść pisma strony z dnia 3 grudnia 2015 r. mogła budzić wątpliwości, to już lektura pisma z dnia 8 stycznia 2016 r. przekonuje, że w rzeczy samej strona domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach. W takim stanie rzeczy, w żadnym wypadku organ I instancji nie mógł poprzestać na nazwie jaką strona nadała pismu, lecz powinien ocenić jego rzeczywistą treść i potraktować je jako nowy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach. Tym samym brak było podstaw prawnych do uruchamiania postępowania, które w zamierzeniu ustawodawcy ma na celu wyłącznie niezbędne uzupełnienie decyzji, a więc wydanie decyzji dopełniającej istniejące już załatwienie sprawy, przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego sprawy z daty wydania decyzji niekompletnej. Decyzja organu I instancji z dnia 25 listopada 2015 r. w brzmieniu sprzed jej uzupełnienia była decyzją kompletną, w całości rozstrzygającą wniosek skarżącej z dnia 13 czerwca 2016 r. i z tego względu nie mogła podlegać uzupełnieniu". W konsekwencji – w ocenie NSA – " organ I instancji wadliwie odczytał rzeczywistą treść pisma strony z dnia 3 grudnia 2015 r. oraz uruchomił tryb postępowania (uzupełnienie decyzji), który w sprawie nie mógł mieć zastosowania i wydał postanowienie w tym przedmiocie. W świetle powyższego decyzja organu odwoławczego, wprawdzie błędnie uzasadniona, odpowiada prawu. Również zaskarżony skargą kasacyjną wyrok, pomimo błędnego uzasadnienia, niedotykającego istoty wadliwości proceduralnej decyzji wydanej przez organ I instancji, odpowiada prawu". Końcowo Sąd II instancji stwierdził , że "w sprawie nie mogło być mowy o bezprzedmiotowości żądania skarżącej kasacyjnie, wszczętego wnioskiem z dnia 3 grudnia 2015 r., gdyż istniała zarówno podstawa prawna takiego żądania jak i jego przedmiot". Wobec tego skutkiem zaskarżonego wyroku (...) będzie konieczność merytorycznego rozpoznania wskazanego wniosku strony z dnia 3 grudnia 2015 r. we właściwym trybie na podstawie przepisów znowelizowanego po 1 stycznia 2013 r. przepisu art. 17 u.ś.r."

W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku strony z dnia 3 grudnia 2015 r., doprecyzowanego pismem z dnia 8 stycznia 2016 r. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy P., Dyrektor Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., decyzją z dnia [...]nr[...], odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką skarżącej nad mężem, na okres od 1 lipca 2013 r. na stałe z tym uzasadnieniem ,że niepełnosprawność męża strony powstała po ukończeniu 25. roku życia ,wobec tego nie zostały spełnione przesłanki do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r. na stałe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...]nr[...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło powyższą decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia z tym uzasadnieniem ,że " w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium . Dlatego też, Kolegium uznało za konieczne dokonanie przez organ I instancji, oceny czy zakres wymaganej i rzeczywiście sprawowanej opieki nad J. B. przez jego żonę - stanowi przyczynę niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i rzeczywiście ją takiej możliwości pozbawia.

Działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy P., Dyrektor Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. , decyzją z dnia [...]r. nr[...], wydaną z powołaniem się na przepis art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1952, z późn. zm.),dalej u.ś.r. odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem – J. B. na okres od 1 lipca 2013 r. do 8 lipca 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wezwał stronę do złożenia formalnego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie znowelizowanego po 1 stycznia 2013 r. przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, złożenia oświadczenia o rezygnacji lub nie podejmowaniu pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnoprawnym mężem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zakresu opieki jakiej wymaga mąż J. oraz zakresu niesamodzielności w dokonywaniu codziennych czynności życiowych przez męża. Strona zgłosiła się w Ośrodku w dniu 21 czerwca 2018 r. i oświadczyła, że nie podejmowała do chwili przejścia na emeryturę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z nieprzerwaną opieką nad niepełnosprawnym mężem J.. Ponadto strona odmówiła złożenia dalszych informacji na temat zakresu opieki jaki wymaga mąż oraz zakresu niesamodzielności w dokonywaniu codziennych czynności życiowych (oświadczenie z dnia 21 czerwca 2018 r.). Organ dodał, że w związku z odmową wskazania zakresu niesamodzielności w dokonywaniu codziennych czynności życiowych oraz zakresu opieki jakiej wymaga mąż, nie jest w stanie ocenić czy stanowiło to przyczynę niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą. Dalej, po przytoczeniu przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie organ I instancji stwierdził, że negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stanowi również fakt, że niepełnosprawność męża strony powstała po ukończeniu 25. roku życia (orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 18 stycznia 2012 r.).

W odwołaniu od powyższej decyzji strona powołała się na wydany na skutek jej skargi wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 332/14 , w którym wyraźnie stwierdzono, że uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzależnione zostało jedynie od okoliczności legitymowania się przez osobę niepełnosprawną takim orzeczeniem. Odwołująca się podniosła , że jej mąż posiada wskazane orzeczenie, a ponadto został uznany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych za niezdolnego do samodzielnej egzystencji. Wywodziła, że jej mąż jest prawie całkowicie niewidomy, a zatem nie można twierdzić, że nie wymaga opieki i właśnie ona tę opiekę sprawuje. Zdaniem strony, w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych nie uzależniono możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego od niektórych tylko rodzajów niepełnosprawności (np. ruchowej, z wyłączeniem ślepoty). Ponadto zarzuciła, że organ I instancji wybiórczo przytacza jej oświadczenie z dnia 21 czerwca 2018 r., w którym wyraźnie wskazała, że opieka nad mężem jest pełniona w niezmienionym zakresie od czasu ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przyznane decyzją z dnia [...]. nr [...](wydanej po powołanym wyroku NSA). Co więcej, skoro przy niezmienionym zakresie opieki nad mężem przyznano jej w końcu świadczenie pielęgnacyjne, to nie rozumie dlaczego znów odmawia się jej tego świadczenia. Według strony, zaskarżona decyzja narusza zasady ustanowione w art. 8 § 1 i 2 k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach decyzji ostatecznej organ II instancji przytaczając brzmienie art. 17 ust. 1u.ś.r., stwierdził, że rozpoznawanej sprawie spełnione są przesłanki pozytywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ mąż strony (osoba wymagająca opieki) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopnia niepełnosprawności (orzeczenie z dnia 18 stycznia 2012 r.), jak również strona i J. B. pozostają w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Ocenie zatem podlega czy zakres sprawowanej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami (...) powodował, że we wnioskowanym okresie, strona nie podejmowała lub zrezygnowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki.

W ocenie Kolegium, weryfikacja zmian w stanie faktycznym, względem tego ustalonego w decyzji przyznającej wcześniej świadczenie pielęgnacyjne znajduje pełne oparcie w art. 17 u.ś.r. Nie jest to bowiem, pomimo zbieżności nazw, kontynuacja prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które wygasło z mocy prawa w związku z art.

1 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustawy (Dz. U. z 2012, poz. 1548) z dniem 30 czerwca 2013 r. Podstawę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 30 czerwca 2013 r. stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r. Przepis art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej obligował bowiem organ w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. przed dniem 1 stycznia 2013 r., do rozpoznania go według kryteriów warunkujących uzyskanie świadczenia, określonych w przepisach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012 r.

Rozpoznając zatem wniosek z dnia 3 grudnia 2015 r., uzupełniony pismem z dnia 8 stycznia 2016 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej w aktualnie obowiązującym stanie prawnym organy miały obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 opublikowany dnia 23 października 2014 r. w Dz.U. z 2014 r., poz.1443).

Wobec tego fakt ,że niepełnosprawność męża strony powstała po ukończeniu 25. roku życia (orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 18 stycznia 2012 r.), w świetle powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, stanowi kryterium , które należy pominąć przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.

Dalej Kolegium powołało się na oświadczenie strony z dnia 21 czerwca 2018 r. , z którego wynika, że nie podejmowała ona do chwili przejścia na emeryturę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z nieprzerwaną opieką nad niepełnosprawnym mężem strony. Przy czym jak wskazała ona , opieka przez nią pełniona była w niezmienionym zakresie od czasu ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przyznane decyzją Burmistrza Miasta i Gminy P. . Jednocześnie strona m.in. oświadczyła, że odmawia podania dalszych informacji na temat zakresu opieki jakiej wymaga jej mąż oraz zakresu jego niesamodzielności w dokonywaniu codziennych czynności życiowych. Wobec tak kategorycznie sformułowanego oświadczenia, zdaniem organu odwoławczego , uzasadnionym jest przyjęcie , że znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia strony w "zakresie sprawowanej opieki" nad mężem oraz zakresu jego "niesamodzielności" pozostawały we wnioskowanym okresie bez zmian.

Jednocześnie Kolegium stwierdziło ,że nie podziela zawartego w odwołaniu strony argumentu, wedle którego uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzależnione zostało od okoliczności legitymowania się przez osobę niepełnosprawną takim orzeczeniem (tak w wyroku z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 332/14). Według Kolegium jest to odosobnione stanowisko, które nie znajduje potwierdzenia w przepisach regulujących zasady przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych, a co więcej nie znajduje potwierdzenia w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym innych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyroki NSA : z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, z dnia 14 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2772/15, z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 786/17, z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt IOSK 1536/17, z dnia 25 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 2422/17). Organ dodał także , że nie jest związany w niniejszej sprawie treścią wskazanego wcześniej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 332/14, do którego odsyła strona.

W tym zakresie organ odwoławczy wyjaśnił ,że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. Organ powołał się na dokumentację medyczną , z której wynika, że niepełnosprawność męża strony powstała na skutek wypadku, jakiemu uległ on w dniu 19 października 2005 r. Przy tym w pierwszym okresie po wypadku całkowita niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji miała związek z uszkodzeniem narządu ruchu i wzroku (orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 10 września 2007 r.) , natomiast w ostatnim orzeczeniu z dnia 20 października 2011 r. Nr 354554 lekarz orzecznik ZUS wskazał, że całkowita niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji pozostaje do dnia 31 października 2016 r. w związku ze stanem narządu wzroku. Ponadto, w aktach sprawy znajdują się wyjaśnienia strony i jej męża , z których wynika, że ma on problemy ze wzrokiem i z tego tytułu wymaga pomocy i opieki. Nie ma problemów z narządem ruchu, jak bowiem ustalono, porusza się samodzielnie po mieszkaniu i samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne.

Organ II instancji odniósł się do przedłożonych przez stronę świadectw pracy, z których wynika ,że była ona zatrudniona na umowę o pracę w okresie od 1 kwietnia 2001 r. do 31 października 2006 r. jako pracownik biurowy w firmie Usługi Transportowe "[...], a następnie od 27 listopada 2008r. do 26 marca 2009 r. - na cały etat - jako pracownik [...]sp. z o. o. w sklepie w L. oraz od dnia 24 maja 2010 r. do 31 maja 2011 r. ponownie (w wymiarze pełnego etatu) jako pracownik biurowy w firmie Usługi Transportowe [...]. Ostatnie zatrudnienie ustało w wyniku wypowiedzenia z przyczyn zakładu pracy. Wprawdzie strona wyjaśniła (pismo bez podanej daty sporządzenia), że przyczyną rezygnacji z pracy była konieczność sprawowania opieki nad mężem po tym, jak wyprowadziła się córka i syn wyjechał za granicę. Jednakże jednocześnie strona podała w tym piśmie informacje, które - zdaniem organu - budzą wątpliwości , bowiem pozostawanie przez stronę w zatrudnieniu w w/w okresach nie jest zgodne z wyjaśnieniami strony, która stwierdziła, że po wypadku męża w roku 2005 "moja praca w innych zakładach pracy została zmniejszona do minimum a nawet przez dłuższy czas nie byłam w stanie podjąć zatrudnienia. Zostałam tylko przy swojej działalności, która nie przywiązywała mnie godzinowo". Strona bowiem nie ograniczyła się wyłącznie do prowadzenia własnej działalności, ale pracowała na pełnym etacie, a przy tym w okresie od 27 listopada 2008 r. do 26 marca 2009 r. dojeżdżała do pracy w L..

Kolegium wskazało ,że w aktach sprawy pozostaje spis codziennych niezbędnych czynności wykonywanych przez stronę przy jej mężu (protokół przesłuchania strony z dnia 23 października 2012 r., wraz ze spisem). Natomiast ze złożonego dnia 26 kwietnia 2013 r. oświadczenia strony wynika, że jej mąż po mieszkaniu porusza się samodzielnie, zna rozkład pomieszczeń w mieszkaniu, częściowo samodzielnie porusza się poza domem (tak też w protokołach przesłuchania świadków z dnia 26 kwietnia 2013 r.), częściowo samodzielnie spożywa posiłki, przy posiłku posługuje się samodzielnie tylko łyżką, samodzielnie korzysta z toalety, wychodzi na spacery podczas których towarzyszy mu żona, udziela mu pomocy przy przygotowywaniu kąpieli, myciu głowy, przygotowywaniu wody do codziennego mycia porannego i wieczornego, oraz w każdym czasie, kiedy to jest potrzebne.

W świetle powyższych okoliczności – zdaniem Kolegium - szereg podstawowych czynności mąż strony wykonuje samodzielnie albo przy nieznacznej pomocy żony. Strona w zasadzie nie wykonywała przy mężu takich czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jego osobą, aby wymagana była jej ciągła obecność i pomoc w podstawowych czynnościach życiowych. Z kolei przygotowanie posiłku, pomoc w kąpieli, przygotowanie ubrania, wyjście do lekarza, robienie zakupów czy też wychodzenie wspólnie z mężem na spacery mogą być z powodzeniem wykonywane przez osobę, która pracuje, po zakończeniu przez nią obowiązków zawodowych. Pomoc ta – według organu odwoławczego - zasadniczo sprowadza się do wykonywania czynności takich , jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym. Przy czym nie sposób pominąć faktu, że mąż strony jest przy wykonywaniu wielu czynności samodzielny, jak również zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 18 stycznia 2012 r., w warunkach pracy chronionej może odpowiednio być zatrudniony. Tych ustaleń , jak stwierdził dalej organ , nie podważa zaświadczenie lekarskie znajdujące się w aktach sprawy, według którego mąż odwołującej się wymaga pomocy osoby drugiej przy wykonywaniu podstawowych czynności życia codziennego.

Kolegium nie kwestionowało faktu , że mąż strony wymaga stosownej opieki osoby drugiej , jednakże - jego zdaniem - zakres tej opieki nie wykluczał jednak podjęcia przez skarżącą zatrudnienia, tym bardziej, że w okresie, bezpośrednio po wypadku, przez kilka lat pozostawała w zatrudnieniu , jak również prowadziła własną działalność gospodarczą, umożliwiającą tak jak wskazała strona "nie przywiązywania jej godzinowo", przez co "mogła umawiać się na spotkania , aby wykonać niezbędne czynności przy mężu i pogodzić ze swoją pracą".

W ocenie Kolegium wskazane wyżej czynności nie absorbowały strony w taki sposób, aby pozbawiały ją to możliwości aktywności zawodowej, co zresztą sama przyznała strona w swoim oświadczeniu . Z pewnością schorzenia męża strony spowodowały, że to na niej spoczął znaczący ciężar związany z prowadzeniem domu. Jednakże okoliczności te nie mogą uzasadniać przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ w przeważającej większości nie wiążą się one bezpośrednio z opieką jaka była wykonywana w stosunku do niego.

Konkludując , na podstawie przedstawionego przez stronę a pozostającego w aktach sprawy "zakresu sprawowania opieki" nad mężem i w związku z oświadczeniem strony z dnia 21 czerwca 2018 r., o niezmienionym zakresie tej opieki, organ II instancji stwierdził , że zakres opieki sprawowanej przez stronę nad legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności mężem, nie wykluczał rezygnacji lub niepodejmowania przez nią z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brak jest więc związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją czy nie podejmowaniem przez stronę zatrudnienia, a wykonywaną przez nią opieką.

Organ odwoławczy podkreślił ,że w świetle obowiązującego prawa, samo legitymowanie się przez osobę niepełnosprawną odpowiednim orzeczeniem o stopniu niepełnoprawności nie przesądza jeszcze o tym, że osoba ta wymaga opieki, która czyni niemożliwym podjęcie przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub ich kontynuowanie. Dowodzi tego regulacja w ustawie, zgodnie z którą w razie powstania wątpliwości, w odniesieniu do osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne lub osoby pobierającej to świadczenie, dotyczących okoliczności konieczności rezygnacji lub niepodejmowania aktywności zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną może zostać przeprowadzony stosowny wywiad (art. 23 ust. 4a u.ś.r) , celem którego jest zweryfikowanie okoliczności dotyczących spełniania warunków, o których mowa w art. 17 u.ś.r. Wskazany przepis należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

Końcowo Kolegium zauważyło, że w związku z wnioskiem strony z dnia 13 czerwca 2012 r. przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 czerwca 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. (decyzja z dnia[...]). Z kolei uwzględniając wyartykułowane w pismach z dnia 3 grudnia 2015 r. i dnia 8 stycznia 2016 r. żądanie strony dotyczące okresu na jaki ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uznać należy, że wniosek dotyczy okresu od dnia 1 lipca 2013 r., a zatem organ I instancji prawidłowo rozstrzygnął o prawie strony do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia uzyskania przez stronę prawa do emerytury, na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] .Wprawdzie w odwołaniu, strona zmieniła zakres żądania, wnosząc o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od grudnia 2015 r. do lipca 2017 r. jednakże okoliczność ta, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, w postępowaniu odwoławczym, z uwagi na brak podstaw prawnych do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższa decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu . Skarga oparta została na zarzucie rażącego naruszenia art. 8 § 1 i 2 K.p.a. przez odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie pozaprawnej argumentacji, która została zakwestionowana wobec skarżącej przez Naczelny Sąd Administracyjny i skutkowała przyznaniem tego świadczenia decyzją Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...]

W uzasadnieniu skargi skarżąca wywodziła, że zwieńczeniem jej trzyipółletnich starań o świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących do 30 czerwca 2013 r. była decyzja Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] Decyzją tą przyznane skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 czerwca 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. w wysokości 520 zł miesięcznie. Zapadła ona w wykonaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 332/14 , którym uchylono poprzedzający go wyrok WSA we Wrocławiu oraz decyzję [...]ostatecznie odmawiającą skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem J. W dniu 3 grudnia 2015 r. skarżąca podjęła starania o uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego na aktualnie obowiązujących zasadach, a konieczność procedowania w tym przedmiocie nakazał organom Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 935/17, jako że wcześniej uznawały one, że postępowanie we wskazanym zakresie jest bezprzedmiotowe.

Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja w istocie powiela argumentację ze wcześniejszej decyzji odmownej tego organu z dnia 13 czerwca 2013 r. W jej uzasadnieniu wskazano na tożsamość stanu faktycznego występującego obecnie z tym z lat 2012 - 2013. W szczególności podniesiono, że brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a wykonywaną opieką na mężem. Skoro zatem ta sama argumentacja SKO występująca w obu decyzjach (z 2013 r. i z 2018 r.) została wcześniej w sposób czytelny negatywnie oceniona przez NSA, to obecnie oparcie na niej decyzji odmownej jest oczywistym naruszeniem art. 8 § 1 i 2 K.p.a., wyrażającego zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej oraz zasadę ochrony "uprawnionych oczekiwań". Skarżąca, otrzymawszy bowiem w wyniku wyroku NSA świadczenie pielęgnacyjne decyzją Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...], miała prawo do tego samego świadczenia obecnie z uwagi na niezmienny stan faktyczny i prawny. Skoro przy niezmienionym zakresie opieki nad mężem, przyznano jej w końcu (grudzień 2015 r.) świadczenie pielęgnacyjne powołaną wyżej decyzją Burmistrza Miasta i Gminy P., to dlaczego znów jej się go odmawia. Według skarżącej nie ma przy tym znaczenia, że świadczenie to zostało przyznane na nieobowiązujących zasadach, jako że kwestia znacznej niepełnosprawności niezmiennie występuje jako przesłanka uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. W tym kontekście dobitnie widać naruszenie praworządności, w szczególności zasady z art. 8 K.p.a. , bowiem zmienność poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach organów administracji w odniesieniu do tego samego adresata, wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej podstawy prawnej decyzji i bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany stanowi niewątpliwie naruszenie art. 8 k.p.a. .

Zdaniem skarżącej, nieuczciwe jest odwołanie się przez organ do orzecznictwa NSA , gdyż wymienione przez organ orzeczenia, zapadłe w odmiennych od niniejszego stanach faktycznych, w żaden sposób nie obalają wyroku NSA z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 332/14, ani nie pozwalają prezentowanej tam wykładni uznawać za odosobnioną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie , podtrzymując w całej rozciągłości dotychczasowe stanowisko w sprawie . Dodatkowo Kolegium stwierdziło, że nie można przyjąć, że organ w sposób nieuprawniony zmienił swoje stanowisko, co miałoby świadczyć o naruszeniu art. 8 k.p.a., któremu należałoby przypisać postać kwalifikowaną. Zdaniem Kolegium , organ nie zmienił prezentowanego wcześniej pogląd prawnego, lecz dokonał oceny materiału dowodowego oceny w związku z nowym wnioskiem strony o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach w kontekście znowelizowanych przepisów o świadczeniach rodzinnych z dnia 1 stycznia 2013 r., a zaskarżona decyzja jest kompletna i właściwie uzasadniona.

Pismem procesowym z dnia 7 grudnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przeprowadzenie dowodu z orzeczenia lekarskiego lekarza ZUS z dnia 11 października 2016 r. na okoliczność niezdolności męża skarżącej do samodzielnej egzystencji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami sformułowanymi w skardze i wyartykułowanymi w niej wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków sformułowanych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie tkwią w nich kwalifikowane wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności , jak tego domagała się skarżąca. Jednocześnie przeprowadzona kontrola sądowo-administracyjna wykazała, że w decyzje organów obu instancji nie odpowiadają prawu z innych przyczyn niż podniesionych w skardze .

Podstawę materialnoprawną orzekania o przedmiotowym świadczeniu stanowi art. 17 u.ś.r. , wedle którego świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1)matce albo ojcu,

2)opiekunowi faktycznemu dziecka,

3)osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4)innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje zatem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia przesłanki wskazane w tym przepisie. Przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji odmówiły skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z opieką nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu mężem ze względu na brak związku między sprawowaną przez skarżącą opieką, a rezygnacją z zatrudnienia. Przypomnieć w tym miejscu należy ,że ustawodawca na użytek regulacji , jaką stanowi ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych , zawartym w art. 3 pkt 21 tej ustawy , sformułował legalną definicję pojęcia znacznego stopienia niepełnosprawności, przez który rozumie się:

a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,

b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach,

d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów,

e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników;

Przytoczony przepis art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. odsyła do ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( tj. Dz.U. 2018, poz.511) , która w art.4 ust.1 stanowi ,że do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Jednocześnie wydane na podstawie art.6 c ust.9 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych rozporządzenie Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2013r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności ( tj. Dz.U.2018r. poz.2027) w § 29 ust. 1 określa standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności , które zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące:

1) niezdolność do pracy - co oznacza całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu;

2) konieczność sprawowania opieki - co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem;

3) konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.

W ust. 2 § 29 powołanego wyżej rozporządzenia prawodawca jednocześnie wskazał ,że przez długotrwałą opiekę i pomoc w pełnieniu ról społecznych rozumie się konieczność jej sprawowania przez okres powyżej 12 miesięcy w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3.

Taki też kontekst prawny , wynikający z przywołanych wyżej regulacji , powinny mieć na uwadze organy przy ocenie zakresu i "adekwatności" opieki sprawowanej nad osobę zakwalifikowaną do znacznego stopnia niepełnosprawności .

W badanej sprawie pozostaje poza sporem między stronami fakt , że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy czym ustalenie w tym zakresie organ oparł z jednej strony na orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z dnia 20 października 2011r. o niezdolności do samodzielnej egzystencji do 31 października 2016 r. , a z drugiej strony na orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z dnia 18 stycznia 2012 r. , z którego to orzeczenia organ wyprowadził kolejny wniosek , wedle którego mąż skarżącej przy wykonywaniu wielu czynności jest samodzielny, skoro może odpowiednio być zatrudniony w warunkach pracy chronionej . Natomiast z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 20 października 2011r. wynikał wniosek przeciwny , a mianowicie , że mąż skarżącej jest również całkowicie niezdolny do pracy do 31 października 2016 r. Zarówno w dacie wydania decyzji przez organy obu instancji jak również w pewnym okresie ( od1 listopada 2016r.) , za który skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powyższe orzeczenie nie miało już waloru aktualności . Podobnie jak bardzo lakoniczne przesłuchanie skarżącej w dniu 23 października 2012r. oraz przesłuchanie w charakterze świadka jej męża w tym samym dniu, z których to dowodów organ przyznający decyzją z dnia [...]świadczenie pielęgnacyjne za okres od 1 czerwca 2012r. do 30 czerwca 2013r. wyprowadził wnioski przeciwne niż w niniejszej sprawie. Nie tłumaczy tego wyjaśnienie Kolegium ,wedle którego oba świadczenia pielęgnacyjne przyznawane są na odrębnych zasadach , skoro takie przesłanki jak : znaczny stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz rezygnacja z zatrudnienia przez osobę sprawującą opiekę są podobne. Zważywszy ,że przy wydawaniu decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne za wcześniejszy okres organy obu instancji nie miały wątpliwości co do istnienia bezpośredniego związku przyczynowego miedzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem.

Ma zatem rację skarżąca , kiedy wywodzi , że skoro przy niezmienionym zakresie opieki nad mężem, przyznano jej za poprzedni okres świadczenie pielęgnacyjne powołaną wyżej decyzją Burmistrza Miasta i Gminy Prochowice, to dlaczego znów jej się go odmawia. Takie działanie organu niewątpliwie narusza zasadę jednolitej praktyki , a tym samym wyrażoną w art. 8 k.p.a. ogólną zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organu Państwa. Zmienność poglądów prawnych wyrażonych na tle tego samego stanu faktycznego - od pozytywnego poprzez negatywne rozstrzygnięcie - bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany , jest działaniem niezgodnym z tą zasadą i wpływa ujemnie na świadomość i kulturę prawną obywateli.

Wymaga także zaakcentowania ,że realizacja zasady , o której mowa w art.8 k.p.a. przejawia się również w tym ,że organ ustalając zakres postępowania dowodowego , dopuszcza z urzędu dowody , które przemawiają za pozytywnym załatwieniem sprawy , zaś wątpliwości rozstrzyga na korzyść obywatela ,uwzględniając słuszny interes w sprawie ,jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny. Takim regułom postępowania uchybiły oba organy orzekające w sprawie.

Jak wynika z materiału aktowego , o czym była już mowa wyżej , organy dysponowały nieaktualnym już od 1 listopada 2016r. orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 20 października 2011r. o niezdolności do samodzielnej egzystencji do 31 października 2016 r. , z uzasadnienia którego wynika, że przy dokonywaniu ustaleń orzeczniczych uwzględniono m.in. sprawność psychofizyczną organizmu w zakresie zdolności do samodzielnego zaspakajania podstawowych potrzeb życiowych , konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspakajaniu podstawowych potrzeb życiowych . Również z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 18 stycznia 2012 r. , wydanego przez Powiatowy Zespół w sprawie Orzekania o Niepełnosprawności w L. wynika , że mąż skarżącej wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jeśli zatem organ powziął wątpliwość co do stopnia samodzielności męża skarżącej i zakresu faktycznie sprawowanej przez nią opieki w kontekście przyjętego przez organ braku wykluczenia możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia, to powinien był wykorzystać instrument , o którym mowa w art. 23 ust. 4aa u.ś.r. w postaci przeprowadzenia wywiadu środowiskowego , w celu weryfikacji tych wątpliwości .

Z ujawnionych okoliczności sprawy wynika ,że opieka sprawowana przez skarżącą ma charakter stały , długoterminowy i codzienny , trwa nieprzerwanie przez wszystkie dni tygodnia . Natomiast z przepisu art.17 ust.1 u.ś.r. - w przypadku osoby wymagającej opieki , legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego , jak tego usiłował dowieść orzekający w sprawie organ , który neguje wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawnym mężem skarżącej , określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu,

W związku z tym nie zasługuje na aprobatę Sądu pogląd Kolegium, wedle którego zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad mężem nie wykluczał podjęcia przez nią zatrudnienia. To stwierdzenie pozostaje w oczywistej sprzeczności z zaoferowanym przez skarżącą na etapie postępowania sądowoadministracynego orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 11 października 2016r. , z którego wynika trwała niezdolność do samodzielnej egzystencji i trwała całkowita niezdolność do pracy . W zakresie istotnych - z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy- okoliczności faktycznych to orzeczenie w swej treści jest zbieżne z wcześniejszym omawianym wyżej orzeczeniem orzecznika ZUS z dnia 20 października 2011 r.

Jeśli zatem organ opierając się tylko na podstawie przebiegu zatrudnienia skarżącej po wypadku jej męża ( w październiku 2005r. ) , w następstwie którego stał się osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym uznał ,że zakres opieki sprawowanej przez nią , nie wykluczał rezygnacji lub niepodejmowania przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej , to powinien był w pierwszej kolejności wyjaśnić i ustalić , czy skarżąca wnioskując o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w momencie rezygnacji z aktywności zawodowej znajdowała się w takiej sytuacji rodzinnej ,że gdyby nie ta sytuacja w dalszym ciągu mogłaby wykonywać prace , z której zrezygnowała w związku z zaistniałą potrzebą sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Nie ulega wątpliwości ,że tylko niewadliwie przeprowadzone postępowanie i prawidłowo ustalony stan faktyczny ma znaczenie dla poprawnego, zgodnego z obowiązującym stanem prawnym, rozpoznania sprawy i pozwala organowi na kreowanie lub znoszenie praw i obowiązków strony. Analizując w takim aspekcie wydane w sprawie decyzje Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że przeprowadzone w sprawie postępowanie obarczone jest wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów tegoż postępowania, a w szczególności w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego oraz zasady zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W myśl art. 7 k.p.a. statuującego zasadę prawdy obiektywnej i art. 77 k.p.a. konkretyzującego i rozwijającego tę zasadę - na organach administracyjnych spoczywa obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W rozpatrywanej sprawie organy w toku prowadzonego postępowania nie spełniły wymogów wynikających z powołanych wyżej przepisów. Organy naruszyły bowiem obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności z punktu widzenia podstawy materialno-prawnej decyzji, a mianowicie spełnienia określonych w art. 17 ust. 1 pkt. 4 u.ś.r. przesłanek pozytywnych , od których łącznego spełnienia uzależnione jest przyznanie wnioskowanego przez stronę świadczenia. Wobec tego prowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie ma waloru kompletności. Stwierdzenie powyższego oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zobligowany był do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wydanej w sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy organ powinien mieć uwadze powyższe wskazania i dokonaną przez Sąd ocenę prawną. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.