Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 237/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 10 ust 1, art 20 ust 1
journal: Dz.U. 2010 nr 51 poz 307
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska - Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Asystent sędziego Grzegorz Oracz po rozpoznaniu w dniu 28 września 2017 r. na rozprawie sprawy ze skargi W.C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Uzasadnianie

W.C. (dalej: strona, skarżąca) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: Dyrektor IAS, organ II instancji, organ odwoławczy) z [...] kwietnia 2017 r nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US, organ I instancji) z [...] stycznia 2017 r.nr [...], w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. w kwocie 21.796,00 zł.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.

Skarżąca w dniu [...] lutego 1997 r. nabyła na podstawie umowy zamiany (akt notarialny Rep. A nr [...]) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w Spółdzielni Mieszkaniowej (dalej: Spółdzielnia), położonego przy ul. [...]. Uchwałą Rady Nadzorczej z [...] kwietnia 2001 r. nr [...], zgodnie z art. 24 Prawa spółdzielczego i § 40 ust. 1 i 2 Statutu Spółdzielni została wykluczona ze Spółdzielni za zaległości czynszowe. W dniu [...] maja 2012 r., w wyniku wezwań i nakazów sądowych o uregulowanie należności Komornik Sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne jako nieściągalne i na dzień [...] czerwca 2012 r. wyznaczył eksmisję z lokalu. Eksmisja nie odbyła się, albowiem skarżąca wraz z rodziną i rzeczami dobrowolnie opuściła mieszkanie pozostawiając je do dyspozycji Spółdzielni. W wyniku przeprowadzonego przetargu ustnego nieograniczonego na zbycie lokalu mieszkalnego o statusie odrębnej własności położonego przy ul. [...], w dniu [...] sierpnia 2012 r. Spółdzielnia mocą aktu notarialnego Rep. A nr [...], ustanowiła odrębną własność lokalu oraz sprzedała innej osobie ww. nieruchomość za kwotę 137.000,00 zł (§ 3 aktu). Na tej podstawie wystawiła skarżącej informację PIT-8C za 2012 r. na kwotę 107.270,49 zł [tytułem "zwrot wkładu budowlanego"] stanowiącą różnicę pomiędzy ceną sprzedaży (137.000,00zł), a posiadanym przez spółdzielnię wkładem (29.729,51 zł).

Z racji powyższego strona w dniu 20 kwietnia 2013 r. złożyła zeznanie roczne PIT-36/2012, wykazując- przychód i dochód z innych źródeł w kwocie po 107.270,49 zł oraz podatek należny do zapłaty w kwocie 21.796 zł., którego jednak nie uiściła.

Następnie, 25 września 2015 r. skarżąca złożyła korektę w/w zeznania podatkowego,

w której nie wykazała żadnych przychodów, ponieważ, jak wytłumaczyła w pisemnych wyjaśnieniach w/w lokal miał status spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, a nie jak błędnie zinterpretowano w Spółdzielni - spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. W oparciu o art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wywiodła, że skoro nabycie przez nią tego prawa nastąpiło w 1997 r., a odpłatne zbycie w 2012 r., to przychód z tego tytułu nie stanowi źródła przychodów opodatkowanych podatkiem dochodowym.

Naczelnik US postanowieniem z [...] listopada 2016 r. wszczął z urzędu wobec strony postępowanie w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. Stwierdził, że uzyskany przez skarżącą przychód wypłacony przez Spółdzielnię nie pochodzi ze zbycia przez nią prawa do lokalu mieszkalnego, lecz jest wynikiem rozliczenia pomiędzy nią a spółdzielnią środków pochodzących ze sprzedaży przez spółdzielnię lokalu mieszkalnego, do którego strona wcześniej posiadała prawo.

W sprawie doszło do wygaśnięcia spółdzielczego własnościowego prawa strony do lokalu mieszkalnego, nie może zatem mieć zastosowania przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy podatkowej, gdyż formalnie nie posiadała przedmiotowego prawa. Pieniądze wypłacone przez Spółdzielnię jako zwrot wartości rynkowej lokalu mieszkalnego, pomniejszony o kwotę wkładu budowlanego, nie stanowią zatem przychodu skarżącej

z ww. przepisu, lecz są przychodem z innych źródeł na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy. Organ I instancji stwierdził też, że ww. przychód był jedynym uzyskanym przez stronę w 2012 r.

Powyższe ustalenia wraz ze stosownymi w tym względzie wyliczeniami znalazły

swoje odzwierciedlenie w decyzji Naczelnika UC z [...] stycznia 2017 r. którą określił stronie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. w kwocie 21.796,00 zł.

W odwołaniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o jego uchylenie

w całości. Zarzuciła naruszenie: 1/ przepisu prawa materialnego art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez stwierdzenie, że zaistniały przesłanki do jego zastosowania w przedmiotowej sprawie, 2/ przepisu prawa materialnego art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy poprzez jego niezastosowanie pomimo zaistnienia ku temu przesłanek.

Strona nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że przysługujące jej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu wygasło z powodu wykluczenia jej ze Spółdzielni. Podkreśliła, że art. 227 § 1 Prawa spółdzielczego, na podstawie którego wszczęto postępowanie o eksmisję, został uchylony z dniem 15 stycznia 2003 r. przez art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw. Nadto, wyrokiem z 11 grudnia 2008 r. sygn. akt K 12/08 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis ten w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 stycznia 2003 r. jest niezgodny z Konstytucją. Zatem, skoro przepis ten został uznany za niezgodny z konstytucją w dacie podejmowania uchwały o jej wykluczeniu ze Spółdzielni, to nie doszło do wygaśnięcia prawa. Tym samym, w dacie zbycia prawa

w dalszym ciągu przysługiwało ono jej, a nie Spółdzielni. Na poparcie swojego stanowiska przytoczyła wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 20 września 2013 r. sygn. Akt I ACa 447/13.

Zdaniem skarżącej, umowa jaką zawarła Spółdzielnia z nabywcą lokalu w 2012 r. jest nieważna, albowiem wskutek stwierdzenia niezgodności z Konstytucją ww. przepisu spółdzielnia nie miała prawa rozporządzać nieruchomością, albowiem nie była jej właścicielem.

Strona stwierdziła też, że w sytuacji, w której Spółdzielnia nie miała prawa rozporządzania lokalem, bo tytuł prawny do niego przysługiwał jej (i nadal przysługuje), kwota jej przekazana przez Spółdzielnię powinna zostać zwrócona. Zatem nie stanowi ona przychodu z innych źródeł z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z ostrożności wskazała, że w sytuacji nie podzielenia jej argumentów winien mieć zastosowanie art. 10 ust. 1 pkt 8 w/w ustawy. Podkreśliła, że nabyła spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego na podstawie umowy zamiany z [...] lutego 1997 r., natomiast do zbycia lokalu doszło [...] października 2012 r. Zatem upłynął 5-letni okres, o jakim mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy, a w konsekwencji w sprawie nie powstał obowiązek podatkowy.

Dyrektor IAS po rozpatrzeniu zarzutów odwołania uznał je za niezasadne

i decyzją z [...] kwietnia 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W motywach wskazał, że w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r., nr 51, poz. 307 z późn. zm. – dalej: updof), w brzmieniu obowiązującym w 2012 r., osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 updof źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2, nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, prawa wieczystego użytkowania gruntów, innych rzeczy, jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy -

przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie. Wyjaśnił, że w przepisie art. 10 ust. 1 pkt 9 updof ustawodawca do źródeł przychodów zalicza również tzw. inne źródła. W art. 20 ust. 1 ustawy zostały wyliczone przykładowe przychody z innych źródeł, w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego,

w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach. Katalog ten nie jest zamknięty.

Z kolei, z treści art. 11 ust. 1 updof wynika, że przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Zgodnie zaś z art. 21 ust. 1 pkt 50 updof - wolne od podatku dochodowego są przychody otrzymane w związku ze zwrotem udziałów lub wkładów w spółdzielni, do wysokości wniesionych udziałów lub wkładów do spółdzielni.

Następnie Dyrektor IAS przypomniał okoliczności stanu faktycznego tej sprawy.

Uwzględniając całokształt stwierdził, że Naczelnik US zasadnie w decyzji z [...] stycznia 2017 r. określił stronie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. z tytułu uzyskanej przez nią kwoty ze sprzedaży przez Spółdzielnię przedmiotowego lokalu, pomniejszonej o wniesiony wkład dotyczący tej nieruchomości. Odnosząc się natomiast do powołanej w odwołaniu okoliczności, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 11 grudnia 2008 r. sygn. akt K 12/08 orzekł o niezgodności art. 227 § 1 prawa spółdzielczego z Konstytucją wyjaśnił, że pozostaje ona bez wpływu na przedmiotową sprawę. Wskazał, że stosownie do art. 227 § 1 prawa spółdzielczego w ww. brzmieniu własnościowe prawo do lokalu wygasa z upływem sześciu miesięcy od dnia ustania członkostwa z innych przyczyn niż śmierć członka, chyba że członek przed upływem tego terminu wskaże osobę, której zbył prawo, a osoba ta złoży deklarację członkowską. W tym wypadku prawo wygasa, gdy odmowa przyjęcia tej osoby na członka spółdzielni stanie się ostateczna, a od dnia ustania członkostwa upłynęło sześć miesięcy. Wskazał, że nabywca może, w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia mu zawiadomienia o ostatecznej odmowie spółdzielni, wystąpić do sądu o nakazanie przyjęcia go w poczet członków spółdzielni.

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że z punktu widzenia przedmiotowego postępowania podatkowego istotnym jest uzyskanie przez skarżącą przychodu, co niewątpliwie miało miejsce. Okoliczność ta co do zasady, w świetle nieograniczonego obowiązku podatkowego z art. 3 ust. 1 ustawy podatkowej, skutkuje koniecznością opodatkowania przychodu uzyskanego przez podatnika. Przychodem w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest każde trwałe i definitywne przysporzenie majątkowe, zatem prawnie istotna przyczyna dokonania przysporzenia staje się w podatku dochodowym kwestią drugorzędną, chyba że ustawa

wprost i wyraźnie odwołuje się do konkretnego tytułu prawnego (stosunku prawnego), jaki skutkuje przysporzeniem. Otrzymane sporne środki pieniężne stanowiły nieekwiwalentne i definitywne przysporzenie po stronie skarżącej, którym dysponowała pod tytułem własnym.

Ponadto Dyrektor IAS zauważył, że ww. niekonstytucyjny przepis prawa spółdzielczego nie stanowił podstawy wydania zaskarżonej decyzji organu I instancji.

Zważywszy na powyższe, zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie mają zastosowania ustalenia z wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 20 września

2013 r. sygn. akt I ACa 447/13, w którym został powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 grudnia 2008 r. sygn. akt K 12/08. Opisane w orzeczeniu Sądu cywilnego skutki wejścia w życie ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie wywierają wpływu na przedmiotowy stan faktyczny, ponieważ przychód został przez stronę faktycznie uzyskany, a decyzja określająca zobowiązanie podatkowe została wydana na podstawie obowiązujących przepisów prawa podatkowego.

Dyrektor IAS nie zgodził się także ze stanowiskiem skarżącej, że w sprawie winien mieć zastosowanie art. 10 ust. 1 pkt 8 updof. Przesłanką do zastosowania ww. przepisu jest zbycie przez podatnika, a nie inny podmiot, uprzednio nabytego przez niego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. W przedmiotowej sprawie zbycia nieruchomości nie dokonała strona, lecz Spółdzielnia, co jednoznacznie wynika z § 3 aktu notarialnego - ustanowienia odrębnej własności lokalu i umowy sprzedaży z [...] sierpnia 2012 r. Rep. A nr [...]. W konsekwencji, skarżąca nie osiągnęła przychodu z tytułu zbycia, lecz na skutek zwrotu przez Spółdzielnię kwoty uzyskanej uprzednio przez nią ze sprzedaży.

Wobec powyższego, w sprawie nie zachodzi sytuacja opisana w przepisie art. 10 ust. 1 pkt 8 updof. Organ I instancji prawidłowo zakwalifikował sporne przysporzenie do przychodów z innych źródeł na podstawie art. 20 ust. 1 updof. Zawarte w art. 20

ust. 1 updof w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2012 r. sformułowanie

"w szczególności" dowodzi, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w tym przepisie. O przychodzie podatkowym z innych źródeł należy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Organ II instancji zaznaczył również, że nie znalazł podstaw do zakwestionowania decyzji Naczelnika US z [...] stycznia 2017 r. w pozostałym zakresie. Kwota przychodu została zasadnie pomniejszona o kwotę posiadanego przez Spółdzielnię wkładu wniesionego przez stronę, co znajduje oparcie w zwolnieniu przedmiotowym z art. 21 ust. 1 pkt 50 updof. Zobowiązanie podatkowe zostało wyliczone w prawidłowej wysokości zgodnie z właściwie przytoczonymi przepisami prawa.

W skardze na powyższe orzeczenie strona podniosła argumenty zbieżne

z powołanymi w odwołaniu. Zarzuciła naruszenie: 1. art. 10 ust. 1 pkt 9 updof poprzez stwierdzenie, że zaistniały przesłanki do jego zastosowania w przedmiotowej sprawie, 2. art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy poprzez jego niezastosowanie pomimo zaistnienia ku temu przesłanek.

Wniosła o uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonej decyzji w całości oraz na podstawie

art. 135 ww. ustawy o uchylenie poprzedzającej jej decyzji Naczelnika US w całości,

a ponadto o zasądzenie od Dyrektora IAS kosztów postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu strona zakwestionowała pogląd organu co do tego, że jakoby przysługujące jej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu wygasło z powodu wykluczenia jej ze Spółdzielni. Przypomniała, że art. 227 § 1 Prawa spółdzielczego, na podstawie którego wszczęto postępowanie o eksmisję, został uchylony z dniem 15 stycznia 2003 r. przez art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy

o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw. Wskazała też, że wyrokiem z 11 grudnia 2008 r. sygn. akt K 12/08 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis ten w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 stycznia 2003 r. jest niezgodny

z Konstytucją. Wobec powyższego skarżąca wskazała, że skoro przepis ten został uznany za niezgodny z konstytucją w dacie podejmowania uchwały o jej wykluczeniu ze Spółdzielni, to nie doszło do wygaśnięcia prawa. Zatem w dacie zbycia prawa

w dalszym ciągu przysługiwało ono jej, a nie Spółdzielni. Na poparcie swojego stanowiska powołała wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 20 września 2013 r. sygn. akt I ACa 447/13.

Skarżąca przekonywała, że umowa jaką zawarła Spółdzielnia z nabywcą lokalu

w 2012 r. jest nieważna, albowiem wskutek stwierdzenia niezgodności z Konstytucją ww. przepisu Spółdzielnia nie miała prawa rozporządzać nieruchomością, albowiem nie była jej właścicielem. Ponadto w sytuacji, w której Spółdzielnia nie miała prawa rozporządzić lokalem, bo tytuł prawny do niego przysługiwał (i nadal przysługuje) jej, kwota jej przekazana przez Spółdzielnię powinna zostać zwrócona. Zatem, nie stanowi ona przychodu z innych źródeł, tj. z art. 10 ust. 1 pkt 9 updof.

Z ostrożności skarżąca wskazała też, że w sytuacji nie podzielenia jej argumentacji zastosowanie winien mieć art. 10 ust. 1 pkt 8 updof., albowiem nabyła spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego na podstawie umowy zamiany z [...] lutego 1997r., natomiast do zbycia lokalu doszło [...] października 2012 r. Zatem, upłynął 5-letni okres, o jakim mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy, a w konsekwencji w sprawie nie powstał obowiązek podatkowy.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS uznając podniesione przez skarżącą argumenty za bezpodstawne wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga okazała się bezzasadna.

W niniejszej sprawie argumentacja prezentowana przez stronę skarżącą zmierzała do wykazania, że wbrew temu co wskazano w treści zaskarżonego orzeczenia, przysługujące jej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nie wygasło

z powodu wykluczenia jej ze Spółdzielni. Na poparcie tej tezy powołała dwie okoliczności. Po pierwsze, że art. 227 § 1 Prawa spółdzielczego, na podstawie którego wszczęto postępowanie o eksmisję, został uchylony z dniem 15 stycznia 2003 r. przez art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw. Po drugie, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 11 grudnia 2008 r. sygn. akt K 12/08 orzekł, że przepis ten w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 stycznia 2003 r. jest niezgodny z Konstytucją. Skoro więc przepis ten został uznany za niezgodny z Konstytucją w dacie podejmowania uchwały o jej wykluczeniu ze Spółdzielni, to nie doszło do wygaśnięcia prawa. Zatem,

w dacie zbycia prawa w dalszym ciągu przysługiwało ono jej, a nie Spółdzielni.

W konsekwencji powyższego strona doszła do przekonania, że umowa jaką zawarła Spółdzielnia z nabywcą lokalu w 2012 r. jest nieważna, albowiem wskutek stwierdzenia niezgodności z Konstytucją ww. przepisu Spółdzielnia nie miała prawa rozporządzać nieruchomością, jako że nie była jej właścicielem.

Ponadto strona stwierdziła, że w sytuacji, w której Spółdzielnia nie miała prawa rozporządzić lokalem, bo tytuł prawny do niego przysługiwał (i nadal przysługuje) jej, kwota jej przekazana przez Spółdzielnię powinna zostać zwrócona. Zatem, nie stanowi ona przychodu z innych źródeł, tj. z art. 10 ust. 1 pkt 9 updof.

Na potrzeby rozważań Sądu, co do oceny prawidłowości zaskarżonego orzeczenia, głównie z racji podniesionych w skardze argumentów, koniecznym jest wyjaśnienie, że co do zasady – w wyniku wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku - powstaje podstawa prawna do podjęcia przez zainteresowane strony odpowiednich działań, by w ten sposób doprowadzić do przywrócenia stanu prawnego zgodnego z wyrokiem TK, a więc z Konstytucją RP. Co istotne, winno to się odbywać z zachowaniem właściwych – przewidzianych prawem - terminów i procedur. W takim przypadku organy nie działają

z urzędu.

Mając tymczasem na względzie akta sprawy koniecznym jest zauważenie, że z pisma Spółdzielni z [...] listopada 2013 r. wynika, że skarżąca została wykluczona ze Spółdzielni Uchwałą Rady Nadzorczej z [...] kwietnia 2001 r. nr [...] – protokół Rady Nadzorczej nr [...] (k-21 akt administracyjnych). Wyrok na który powołuje się skarżąca zapadł 11 grudnia 2008 r. Ani z akt sprawy, ani z argumentów podnoszonych przez stronę przed organem, czy też na etapie postępowania sądowego nie wynika, by skarżąca podejmowała jakiekolwiek działania zmierzające do uporządkowania kwestii jej wykluczenia ze Spółdzielni i zaistniałych w związku z tym konsekwencji.

Niemniej jednak, mimo powyższych uwag trzeba zaznaczyć, że Sąd którego kontroli poddana została niniejsza sprawa nie może rozstrzygać i porządkować, jak wydaje się oczekuje tego strona skarżąca, powyższych kwestii. To nie jest to postępowanie.

Sprawa która legła przed tut. sądem, to sprawa podatkowa. I to tylko w tych ramach należy się obecnie poruszać. Czy w okolicznościach stanu faktycznego strona faktycznie uzyskała przychód, który należało zgodnie z prawem opodatkować - jest to zasadnicze pytanie, które wymaga odpowiedzi dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

W ocenie składu orzekającego, wydane w sprawie orzeczenie organu II instancji

jak i rozstrzygnięcie Naczelnika US nie naruszają prawa.

Potwierdza to analiza akt sprawy przeprowadzona z uwzględnieniem obowiązujących przepisów, o czym poniżej.

W przedmiotowej sprawie nie jest sporne, że [...] lutego 1997 r. strona nabyła na podstawie umowy zamiany (akt notarialny Rep. A nr [...]) spółdzielcze własnościowe prawo do w/w lokalu mieszkalnego w Spółdzielni Mieszkaniowej. Uchwałą Rady Nadzorczej z [...] kwietnia 2001 r. nr [...] zgodnie z art. 24 Prawa spółdzielczego

i § 40 ust. 1 i 2 Statutu Spółdzielni skarżąca została wykluczona ze Spółdzielni za zaległości czynszowe. Dnia [...] maja 2012 r. w wyniku wezwań i nakazów sądowych

o uregulowanie należności Komornik Sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne jako nieściągalne i na dzień [...] czerwca 2012 r. wyznaczył eksmisję z lokalu, która jednak się nie odbyła, ponieważ skarżąca wraz z rodziną i rzeczami dobrowolnie opuściła mieszkanie pozostawiając je do dyspozycji spółdzielni. Następnie, w wyniku przeprowadzonego przetargu ustnego nieograniczonego na zbycie lokalu mieszkalnego o statusie odrębnej własności położonego przy ul. [...] w dniu [...] sierpnia 2012 r. Spółdzielnia mocą aktu notarialnego Rep. A nr [...], ustanowiła odrębną własność lokalu oraz sprzedała tę nieruchomość innej osobie za kwotę 137.000,00 zł (§ 3 aktu).

W następstwie powyższego, Spółdzielnia wystawiła stronie informację PIT-8C za

2012 r. na kwotę 107.270,49 zł stanowiącą różnicę pomiędzy ceną sprzedaży (137.000,00 zł), a posiadanym przez Spółdzielnię wkładem (29.729,51 zł).

Z kolei, z treści obowiązujących w 2012 r. przepisów ustawy o podatku dochodowych od osób fizycznych wynika, że osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy) [art. 3 ust. 1 updof].

Zgodnie zaś z treścią art. 10 ust. 1 pkt 8 updof źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2, nieruchomości lub ich części oraz udziału

w nieruchomości, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, prawa wieczystego użytkowania gruntów, innych rzeczy, jeżeli odpłatne zbycie nie następuje

w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy – przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca,

w którym nastąpiło nabycie.

Stosownie natomiast do brzmienia art: 10 ust. 1 pkt 9 updof ustawodawca do źródeł przychodów zalicza również tzw. inne źródła. W art. 20 ust. 1 updof zostały wyliczone przykładowe przychody z innych źródeł, w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Koniecznym jest również zwrócenie uwagi na art. 11 ust. 1 updof, z którego wynika, że przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3,

są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze

i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Zgodnie z at. 21 ust. 1 pkt 50 ww. ustawy wolne od podatku dochodowego są przychody otrzymane w związku ze zwrotem udziałów lub wkładów

w spółdzielni, do wysokości wniesionych udziałów lub wkładów do spółdzielni.

Mając na uwadze treść ww. przepisów, jak i okoliczności niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że słusznie stronie określono zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. z tytułu uzyskanej przez nią kwoty ze sprzedaży przez Spółdzielnię w/w lokalu, pomniejszonej o wniesiony wkład dotyczący tej nieruchomości.

Rację ma organ wywodząc, że z punktu widzenia przedmiotowego postępowania podatkowego istotnym było uzyskanie przez skarżącą przychodu, co niewątpliwie miało miejsce. Okoliczność ta, co do zasady, w świetle nieograniczonego obowiązku podatkowego z art. 3 ust. 1 updof, skutkuje koniecznością opodatkowania przychodu uzyskanego przez podatnika. Co istotne, a na co zwrócił uwagę organ, przychodem

w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest każde trwałe

i definitywne przysporzenie majątkowe, zatem prawnie istotna przyczyna dokonania przysporzenia staje się w podatku dochodowym kwestią drugorzędną, chyba że ustawa wprost i wyraźnie odwołuje się do konkretnego tytułu prawnego (stosunku prawnego), jaki skutkuje przysporzeniem. Przychód z innych źródeł to każdy przypadek, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. W przypadku skarżącej otrzymane sporne środki pieniężne stanowiły nieekwiwalentne i definitywne przysporzenie, którym dysponowała pod tytułem własnym.

Z przedstawionych powyżej powodów za trafne należy uznać stanowisko Dyrektora IAS, że w niniejszej sprawie wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2013 r. w którym powoływano się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 grudnia 2008 r. sygn. akt K 12/08 pozostaje bez wpływu na przedmiotowy stan faktyczny, ponieważ przychód został przez skarżącą faktycznie uzyskany, a decyzja określająca zobowiązanie podatkowe została wydana na podstawie obowiązujących przepisów prawa podatkowego. Trzeba też podkreślić, że niekonstytucyjny przepis prawa spółdzielczego nie stanowił podstawy wydanej przez Naczelnika US decyzji.

W istocie, zgodzić się należy z organem – orzeczenie TK pozostaje bez wpływu na to postępowanie.

Odnosząc się z kolei do kwestii którą skarżąca w skardze podniosła jedynie

w ramach tzw. ostrożności - koniecznym jest podkreślenie, że przesłanką do zastosowania art. 10 ust. 1 pkt 8 updof jest zbycie przez podatnika, a nie inny podmiot, uprzednio nabytego przez niego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Poza sporem jest, że w stanie faktycznym tej sprawy to nie strona dokonała zbycia nieruchomości, lecz Spółdzielnia. Potwierdza to jednoznacznie treść

§ 3 aktu notarialnego - ustanowienia odrębnej własności lokalu i umowy sprzedaży

z [...] sierpnia 2012 r. Rep. A nr [...]. To zaś oznacza, że skarżąca nie osiągnęła przychodu z tytułu zbycia nieruchomości, lecz na skutek zwrotu przez Spółdzielnię kwoty uzyskanej uprzednio przez nią ze sprzedaży. Kwota którą otrzymała skarżąca

to zwrot wartości rynkowej lokalu mieszkalnego pomniejszony o kwotę wkładu budowlanego [137.000,00 – 29.729,51 = 107.270,49]. Zatem, w sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 updof.

Zdaniem składu orzekającego, organy w tej sprawie prawidłowo ustaliły skarżącej źródło przychodów. Bez wątpienia, zarówno przepis art. 10 ust. 1 jak i art. 20 ust. 1 updof nie rozstrzyga wprost, co jest przychodem z innych źródeł. Użycie w tym przepisie sformułowania "w szczególności" wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i zasadnym jest, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. Z tego względu

o przychodzie podatkowym z innych źródeł należy mówić w każdym przypadku, kiedy

u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2017 sygn. akt II FSK 154/15).

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.