Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 973/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust 1 i ust 5, art. 37, art. 38, art. 39,art. 41,art. 61 ust 2, ust 8 pkt 1 lit , art. 64
journal: Dz.U. 2018 poz 1431
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi P. w C. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa z dnia 27 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ponownej negatywnej oceny projektu - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Instytucja Organizująca Konkurs tj. Urząd Marszałkowski Województwa M. , działając zgodnie z zapisami §32-34 oraz §38 i §41 Regulaminu konkursu pismem z dnia 27 lipca 2018r. (znak sprawy: [...]) poinformowała wnioskującą Parafię Rzymsko-Katolicką pw. N. w C. (nr wniosku [...]), że projekt pn. [...] nie spełnia kryteriów wyboru określonych w Załączniku nr 1 do regulaminu ww. konkursu.

W uzasadnieniu podano, iż wniosek dotyczył "wykonania instalacji fotowoltaicznej wytwarzającej energię elektryczną wraz z infrastrukturą towarzyszącą w oparciu o panele fotowoltaiczne oraz inwerter przekształcające napięcie stałe produkowane przez panele fotowoltaiczne na napięcie sieciowe, o łącznej mocy 27,16 kWp na potrzeby własne Wnioskodawcy, tj. Parafii Rzymsko-Katolickiej pw. N. w C. ". Energia elektryczna wykorzystywana będzie na potrzeby budynku kościoła. Zgodnie z informacjami przedstawionymi w części C.3.1 wniosku o dofinansowanie, budynek kościoła "prowadzony jest w celach społecznych i udostępniany wszystkim bez względu na płeć, wiek, wyznanie, światopogląd, czy niepełnosprawność". W budynku działa:

- Zespół C. - "działalność zespołu c. i mieszkańców C. polega na: prowadzeniu charytatywnie dla młodzieży i dorosłych kursu języka angielskiego; w każdym roku przygotowywanie i rozdawanie dzieciom z niezamożnych rodzin paczek świątecznych prowadzona na Zakrystii kościoła; w każdym roku organizacja zbiórki żywności i odzieży dla ubogich mieszkańców C. prowadzona na Zakrystii kościoła; organizacja kiermaszu "[...]" prowadzona na Zakrystii kościoła i przed wejściem do obiektu; pomocy w sytuacjach kryzysowych np. powodzianom poprzez zbieranie odzieży, pościeli i środków czystości prowadzona na Zakrystii kościoła; bieżącej pomocy podopiecznym radą i pomocą w trudnych sytuacjach życiowych",

- Chór - " który swoim śpiewem ubogaca nie tylko liturgię mszy świętej, ale także inne uroczystości w gminie". W kościele odbywają się także koncerty muzyki poza-sakralnej np. [...]

Podczas weryfikacji założeń projektu stwierdzono, iż nie spełnia on kryterium oceny formalnej pn. Kwalifikowalność projektu i w związku z powyższym nie może uzyskać dofinansowania w ramach Podziałania 4.1.1 RPO WM. Zgodnie z zapisami § 47 Regulaminu konkursu, w sprawach nieregulowanych w Regulaminie zastosowanie mają przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Wnioskodawcą jest kościelna osoba prawna.

Biorąc pod uwagę powyższe, a także przedstawiony przedmiot/zakres projektu, dofinansowanie przedmiotowej inwestycji, naruszałoby zapisy zarówno ust. 1 art. 43 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP, jak również art. 22 ust. 1 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską, podpisanego w Warszawie dnia 28 lipca 1993r. Analizując brzmienie z art. 22 ust. 1 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską, który stanowi, iż "działalność służąca celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, podejmowana przez kościelne osoby prawne, jest zrównana pod względem prawnym z działalnością służącą analogicznym celom' i prowadzoną przez instytucje państwowe", możliwe jest dofinansowanie dla kościelnych osób prawnych jedynie na działania wymienione w ww. artykule. Zaś zgodnie z ust. 1 art. 43 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej inwestycje sakralne i kościelne są finansowane ze środków własnych kościelnych osób prawnych, a na odbudowę i utrzymanie dóbr kultury stanowiących własność kościelnych osób prawnych będą udzielane dotacje państwowe na podstawie odrębnych przepisów.

Ustawa definiuje również w art. 41 ust. 2 ww. inwestycje sakralne, jako wszelkie budowy, rozbudowy, odbudowy kościoła lub kaplicy, a także adaptacje innych budynków na cele sakralne. Natomiast za inwestycję kościelną uznaje się wszystkie inwestycje kościelnej osoby prawnej niebędące inwestycjami sakralnymi (art. 41 ust. 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej). Niedopuszczalne jest więc finansowanie inwestycji sakralnych i kościelnych przez jakikolwiek organ władzy publicznej, co jest bezpośrednim efektem zasady rozdzielności państwa i Kościoła Katolickiego, określonej w ust. 2 art. 25 Konstytucji RP. Działając zgodnie z prawem samorząd województwa może udzielić wsparcia kościelnym osobom prawnym ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa M. na lata 2014-2020 jedynie na działalność służąca celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym oraz działalność obejmująca odbudowę, utrzymanie dóbr kultury oraz konserwację i remontowanie obiektów zabytkowych.

Analizując zapisy dokumentacji przedłożonej w ramach wniosku o dofinansowanie organ stwierdził, iż przedmiot projektu nie wpisuje się w wykaz przedsięwzięć realizowanych przez kościelne osoby prawne, które na podstawie obwiązujących przepisów mogą być dofinansowane środków publicznych. Opisywana w części C formularza wniosku działalność prowadzona przez Parafię np. chór, czy działalność Zespołu C. jest, co do zasady związana z praktykowaniem religii, jest organizowana w budynku kościoła oraz ma ona w przeważającej mierze charakter działalności niezinstytucjonalizowanej. Co najważniejsze, działalność ta jest działalnością o charakterze pobocznym/dodatkowym w stosunku do podstawowego przeznaczenia budynków będących przedmiotem projektu tj. przeznaczenia na cele religijne oraz kultowe.

We wniosku o dofinansowanie brak jest też jakichkolwiek informacji wskazujących na to, iż inwestycja ma na celu ochronę zabytkowych budynków oraz dóbr kultury. Zgodnie z zapisami wniosku, projekt ma na celu przede wszystkim zakup i montaż instalacji fotowoltaicznej wytwarzającą energię elektryczną, dzięki którym będzie możliwe m.in. zmniejszenie kosztów zakupu energii elektrycznej przez Parafię, redukcja emisji CO2. W przypadku gdyby Wnioskodawca podjął próbę przekonania Instytucji Organizującej Konkurs, co do realnego wpływu instalacji fotowoltaicznej będącej przedmiotem projektu na ochronę substancji zabytkowej, zrodziłoby to kolejne wątpliwości, co do kwalifikowalności przedmiotowego zadania ze względu na fakt, iż:

- w ramach RPO WM funkcjonuje Poddziałanie 6.1.1 Ochrona i opieka nad zabytkami, w ramach którego dofinansowaniu podlegają prace konserwatorskie i restauratorskie na obiektach zabytkowych, gdzie jako element towarzyszący projektu, dopuszczono dofinansowanie instalacji opartych na odnawialnych źródłach energii (pod warunkiem, iż instalacje te służą ochronie i ekspozycji zabytkowego obiektu);

- jako cele poddziałania 4.1.1 RPO WM 2014-2020 określono "wzrost wykorzystania odnawialnych źródeł energii w finalnym zużyciu energii oraz zintegrowanie tych działań z rozwojem infrastruktury dystrybucyjnej. Interwencja obejmować będzie projekty zmierzające do wzrostu produkcji energii elektrycznej i ciepła pochodzących z odnawialnych zasobów energii poprzez realizację inwestycji w zakresie budowy lub przebudowy jednostek wytwarzania energii elektrycznej i ciepła. Promowane będzie przede wszystkim wykorzystanie małych źródeł energii, zlokalizowanych blisko odbiorcy, zmniejszających straty przesyłowe oraz zapewniających efekt ekologiczny poprzez wzrost udziału energii odnawialnej w konsumpcji (energetyka rozproszona). Wspierane działania zapewnią dywersyfikację, jak również zwiększą bezpieczeństwo energetyczne regionu przy wykorzystaniu naturalnych uwarunkowań i lokalnych potencjałów. Przyczynią się również do rozwoju nowych, ingerujących w mniejszym stopniu w środowisko, prooszczędnościowych i proefektywnościowych technologii w tym segmencie rynku. Rezultatem realizacji tych działań będzie przyczynienie się do wypełnienia celów zapisanych w pakiecie klirnatyczno-energetycznym". Celem przedmiotowego działania nie jest zaś bezpośrednio ochrona obiektów zabytkowych.

Reasumując, przedmiot projektu nie obejmuje zinstytucjonalizowanej działalności humanitarnej, charytatywno-opiekuńczej, naukowej lub też oświatowo-wychowawczej, nie dotyczy również stworzenia warunków do działania duszpasterstwa wojskowego oraz duszpasterstwa specjalnego w zakładach państwowych oraz nie jest bezpośrednio nakierowany na ochronę i utrzymanie dóbr kultury, co oznacza, iż nie ma możliwości udzielenia wsparcia na zakres projektu przewidziany we wniosku o dofinansowanie ze źródeł publicznych, w tym ze środków Regionalnego programu Operacyjnego Województwa M. na lata 2014-2020.

Parafia Rzymsko-Katolicka pw. N. w C. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższe rozstrzygnięcie, zarzucając mu naruszenie:

- art. 22 ust. 1 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską podpisanego w Warszawie dnia 28 lipca 1993r., poprzez jego błędną wykładnię w ten sposób, iż Departament uznał za działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym jedynie formy wskazane w art. 14 Konkordatu i art. 39 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, pomimo otwartego charakteru tych normatywnych wyliczeń oraz poprzez niewłaściwe zastosowanie w ten sposób, że organ nie potraktował działalności skarżącej objętej tym przepisem na równi z działalnością Państwa i niezasadnie zastosował wymóg działalności zinstytucjonalizowanej;

- art. 14 Konkordatu w zw. z art. 39 ustawy wyznaniowej poprzez błędną wykładnię w ten sposób, że Departament potraktował wyliczenia wskazane w tych przepisach, jako katalogi zamknięte i niewłaściwie zinterpretował ich treść, odmawiając działaniom skarżącej charakteru działalności służącej humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym oraz zastosował wobec skarżącej niewynikające z tych przepisów kryterium prowadzenia działalności zinstytucjonalizowanej;

- art. 7 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 poprzez dokonanie oceny w sposób sprzeczny z zasadą niedyskryminacji i negatywną ocenę wniosku na etapie formalnym wyłącznie z powodu statusu skarżącej, jako kościelnej osoby prawnej;

- art. 43 w zw. z art. 41 ustawy wyznaniowej poprzez ich niewłaściwą wykładnię w ten sposób, że Departament rozszerzył zastosowanie tych przepisów poza działalność dotyczącą budownictwa oraz wykluczył jakiekolwiek wsparcie działań kościelnych osób prawnych na podstawie tych przepisów;

- art. 22 ust. 4 Konkordatu i art. 17 ustawy z dnia 17 maja 1989r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie uznał planowanych działań za udzielenie wsparcia w celu remontowania zabytkowych obiektów sakralnych i towarzyszących oraz za współdziałanie w ochronie, konserwacji, udostępnianiu i upowszechnianiu zabytków architektury religijnej, w wyniku czego odmówił wnioskowi skarżącej kryterium kwalifikowalności;

- art. 51 u.w., poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie uznał planowanych działań za współdziałanie instytucji kościelnych, samorządowych i państwowych w ochronie i udostępnianiu zabytków oraz bibliotek będących własnością kościelną, w wyniku czego odmówił Parafii prawa ubiegania się o dofinansowanie w ramach projektu;

- art. 37 ust. 1 u.z.r.p., poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie wziął pod uwagi ustalonej praktyki instytucji zarządzających i nie dokonał oceny wniosku w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny, zapewniając wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania;

- art. 37 ust. 2 oraz art. 41 ust 1 u.z.r.p. poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie oparł oceny na tekście regulaminu i stosował go w sposób wzajemnie sprzeczny.

Z uwagi na powyższe wniesiono o stwierdzenie, że ocena projektu przez organ została dokonana w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W dniu 30 listopada 2018r. strona skarżąca podtrzymała w całości skargę, składając replikę na odpowiedź na skargę, w której powieliła wcześniejszą argumentację oraz żądania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm. dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Takimi przepisami szczególnymi są m.in. przepisy ustawy z dnia 11 lipca 2014r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2014r., poz. 1146 ze zm.), które określają m.in. sposób wyboru projektów do dofinansowania oraz procedurę odwoławczą w sprawach dotyczących oceny projektów finansowanych ze środków regionalnego programu operacyjnego. Jedynie w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a., z wyłączeniami, o których mowa w art. 64 ustawy z o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 powołanej ustawy, w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, wnioskodawca może wnieść skargę do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. W wyniku rozpatrzenia skargi, sąd może: uwzględnić skargę stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą (pkt 1a); orzec, że pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą (pkt 1 b); oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia (pkt 2); umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe (pkt 3).

Powyższa regulacja oznacza, że kontroli sądów administracyjnych poddana jest ocena projektów, zgłaszanych przez wnioskodawców ubiegających się o dofinansowanie w ramach systemu realizacji regionalnych programów operacyjnych, dokonywana przez instytucję zarządzającą programami operacyjnymi (pośredniczącą lub wdrażającą) w realizacji takich programów, po wyczerpaniu środków odwoławczych.

Procedura odwoławcza została wyczerpana; skarżąca po otrzymaniu informacji o negatywnej ocenie projektu na etapie oceny formalnej wniosła w terminie ustawowym protest, który nie został uwzględniony.

Podstawę sądowej kontroli zgodności z prawem dokonanej oceny projektu przez Instytucję Zarządzającą stanowią odpowiednie przepisy prawa powszechnie obowiązującego łącznie z postanowieniami aktów i dokumentów, wchodzących w skład tzw. systemu realizacji programu (art. 6 ustawy wdrożeniowej). Postępowanie w sprawie było prowadzone w oparciu o przepisy powołanej ustawy oraz akty wydane przez Instytucję Zarządzającą, składające się na system realizacji programu operacyjnego, w tym m.in. Regulamin Konkursu nr [...] oraz Regulamin prac Komisji Oceny Projektów w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa M. na lata 2014-2020

Wedle art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014–2020, zwanej dalej ustawą wdrożeniową, Instytucją Zarządzającą w przypadku regionalnego programu operacyjnego jest Zarząd Województwa. W ust. 2 pkt 1 i 2 wyżej wskazanego artykułu Instytucja Zarządzająca została zobowiązana do przygotowania propozycji kryteriów wyboru projektów, spełniających warunki określone w art. 125 ust. 3 lit a rozporządzenia ogólnego oraz do wyboru projektów do dofinansowania w ramach regionalnego programu operacyjnego.

Stosownie do treści art. 37 ust. 2 ustawy wdrożeniowej, projekt podlega ocenie pod względem spełniania ww. kryteriów wyboru projektów, zatwierdzonych uprzednio przez komitet monitorujący. Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej Instytucja Zarządzająca przeprowadza konkurs na podstawie określonego przez siebie regulaminu.

Zgodnie z zapisem § 32. Regulaminu Konkursu nr [...] procedura oceny projektów określona jest w Regulaminie prac Komisji Oceny Projektów w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014 – 2020, stanowiącym załącznik nr 5 do Regulaminu.

W myśl § 1 Regulaminu prac Komisji Oceny Projektów w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa M. na lata 2014-2020 oceny spełnienia kryteriów wyboru projektów przez projekty uczestniczące w konkursie dokonuje KOP (Komisja Oceny Projektów).

Wedle § 2 Regulaminu prac Komisji Oceny Projektów ocena formalna rozpoczyna proces oceny i dokonywana jest w systemie logicznym (tak/nie) w oparciu o kryteria oceny projektów przy użyciu karty oceny stanowiącej załącznik nr 1 do Regulaminu i listy sprawdzającej. Lista sprawdzająca jest dokumentem pomocniczym dla dokonania oceny. Ocena kryteriów formalnych przeprowadzana jest wyłącznie przez pracowników IZ lub/i Instytucji Pośredniczących RPO WM (IP), zgodnie z ich zakresem czynności. Ocena może się zakończyć: 1) wynikiem pozytywnym (projekt zostaje przekazany do oceny finansowej), 2) wynikiem negatywnym (projekt nie zostanie przekazany do oceny finansowej). Pozytywna ocena formalna ma miejsce w przypadku przyznania przez dwie osoby oceniające ocen TAK we wszystkich kryteriach oceny formalnej. Negatywna ocena formalna ma miejsce w sytuacji przyznania przez dwie osoby oceniające oceny NIE w co najmniej jednym kryterium oceny formalnej. W przypadku odznaczenia oceny NIE przez dwie osoby oceniające w określonym kryterium oceny formalnej, nie dokonuje się oceny kolejnych kryteriów odznaczając przy nich opcję "NIE DOTYCZY" w karcie oceny. W przypadku negatywnej oceny projektu wnioskodawcy przekazywana jest informacja z wynikiem oceny wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia protestu oraz kartą oceny formalnej. W przypadku powstania rozbieżności w ocenie projektu, Przewodniczący KOP podejmuje decyzję o wyniku oceny formalnej. Informacja na ten temat odnotowywana jest w protokole z przebiegu oceny w ramach KOP. Z kolei z § 10.3 Regulaminu prac KOP wynika, że ocena formalna oraz merytoryczna (elementem której jest ocena finansowa) projektu dokonywana jest przez dwóch członków KOP (para oceniająca) w odniesieniu do każdego etapu oceny, zgodnie z ich zakresem czynności lub przypisaną dziedziną. Pary oceniające dany projekt na poszczególnych etapach tworzą razem skład oceniający projekt.

Postępowanie w zakresie ubiegania się o dofinansowanie jest prowadzone w oparciu o pewne uniwersalne zasady i reguły, które wynikają z treści przepisów unijnych i krajowych. Kontrolując zgodność z prawem dokonanej przez właściwą instytucję oceny wniosku o dofinansowanie, sąd administracyjny bierze pod uwagę zasady dokonywania tej oceny, wynikające z obowiązujących przepisów prawa oraz z przyjętych na ich podstawie w ramach poszczególnych programów operacyjnych procedur wyłaniania projektów.

Projekt podlega ocenie pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów, zatwierdzonych przez komitet monitorujący, zgodnych z warunkami określonymi w art. 125 ust. 3 lit a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. U.UE L z dnia 20 grudnia 2013r.), zgodnie z którym procedury wyboru i kryteria powinny zapewniać, że operacje przyczynią się do osiągnięcia celów szczegółowych i rezultatów odpowiednich priorytetów, są niedyskryminacyjne i przejrzyste oraz są zgodne z zasadą równości płci i niedyskryminacji oraz zasadą zrównoważonego rozwoju.

Natomiast z punktu widzenia przepisów ustawy wdrożeniowej, dokonując kontroli zaskarżonego aktu, sąd bada, czy wybór projektu został przeprowadzony zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 37 ust. 1 tej ustawy w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewniający wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Zasada równego dostępu do pomocy nakłada na instytucje odpowiedzialne za realizację zadań polityki rozwoju obowiązek równego traktowania wszystkich beneficjentów pomocy oraz formułuje zakaz jakiegokolwiek faworyzowania lub dyskryminowania niektórych z nich. Naruszenie którejkolwiek z zasad wymienionych w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej stanowi naruszenie zasady równego dostępu do pomocy. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów ma charakter instrumentalny w stosunku do zasady równości, formułując wobec instytucji zarządzającej nakaz jasnego, precyzyjnego i dostępnego dla wszystkich wnioskodawców (beneficjentów) określenia kryteriów kwalifikowania projektów. Przejrzystość realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów. Rzetelność związana jest z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru. Zasada bezstronności ustanawia zakaz wprowadzania preferencji dla określonych grup, czy rodzajów wnioskodawców lub projektów.

W trybie konkursowym wniosek o dofinansowanie projektu składany jest w ramach konkursu organizowanego i przeprowadzanego przez właściwą instytucję (art. 39 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Zgodnie z art. 39 ust. 2 tej ustawy, konkurs jest postępowaniem służącym wybraniu do dofinansowania projektów, które spełniły kryteria wyboru projektów. Zgodnie z art. 41 ust. 1, konkurs jest przeprowadzany przez właściwą instytucję na podstawie określonego przez nią regulaminu. Obligatoryjne elementy regulaminu konkursu zostały zawarte w art. 41 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. Zgodnie z art. 41 ust 3, do czasu rozstrzygnięcia konkursu właściwa instytucja nie może zmieniać regulaminu konkursu w sposób skutkujący nierównym traktowaniem wnioskodawców, przy czym, przepisu tego nie stosuje się, jeżeli konieczność dokonania zmiany wynika z odrębnych przepisów. (art. 41 ust. 4).

Zgodnie ze stanowiskiem sądów administracyjnych, rozpatrując skargę wniesioną na negatywną ocenę projektu, sąd administracyjny powinien badać zasadność oceny projektu, czyli sięgać do argumentacji, na podstawie której projekt został oceniony. Należy przy tym zaznaczyć, że kontrola sądu administracyjnego przeprowadzana w tym zakresie, powinna zmierzać do oceny, czy argumentacja oceniającego nie jest dowolna, czy mieści się w granicach danej sprawy, czy nie jest oderwana od kryteriów wynikających z regulaminu.

Zarząd Województwa ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę w następstwie rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, dokonanego wyrokiem z dnia 12 czerwca 2018r., sygn. akt I SA/Kr 373/18 wykonał zalecenia przedstawione w uzasadnieniu tego wyroku i przeprowadził ocenę formalną projektu wnioskodawcy zgodnie z zapisami normatywnymi zawartymi w § 2 i § 10 ust. 3 regulaminu KOP stanowiącymi, że "ocena formalna oraz merytoryczna (elementem której jest ocena finansowa) projektu dokonywana jest przez dwóch członków KOP (para oceniająca) w odniesieniu do każdego etapu oceny zgodnie z ich zakresem czynności lub przypisaną dziedziną."

Ponownie wniesiona skarga okazała się nieuzasadniona, albowiem aktualne rozstrzygnięcie Zarządu Województwa nie narusza prawa.

Podczas weryfikacji założeń przedmiotowego projektu stwierdzono, iż nie spełnia on kryterium oceny formalnej pn. Kwalifikowalność projektu i w związku z powyższym nie może uzyskać dofinansowania w ramach Poddziałania 4.1.1 RPO WM. Zgodnie z Załącznikiem nr 1 do Regulaminu konkursu nr [...], przedmiotem weryfikacji na potrzeby kryterium Kwalifikowalność projektu były m.in. kwestie czy projekt jest zgodny z celami danego działania/poddziałania, tj. czy projekt charakteryzuje się wewnętrzną logiką, co oznacza, że zaplanowane działania odpowiadają na zdefiniowany problem i pozwolą na osiągnięcie założonego celu, wpisującego się w cele danego działania/ poddziałania, czy projekt wpisuje się w typy projektów wskazane dla danego działania/poddziałania zgodnie z SzOOP (Szczegółowym Opisem Osi Priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa M. na lata 2014-2020) i regulaminem konkursu, a także czy projekt jest zgodny z warunkami specyficznymi dla danego działania/poddziałania określonymi w SzOOP i regulaminie konkursu.

Jak jednoznacznie wynika z treści wniosku o dofinansowanie dotyczył on wykonania instalacji fotowoltaicznej wytwarzającej energię elektryczną wraz z infrastrukturą towarzyszącą w oparciu o panele fotowoltaiczne oraz inwerter przekształcające napięcie stałe produkowane przez panele fotowoltaiczne na napięcie sieciowe, o łącznej mocy 27,16 kWp na potrzeby własne Wnioskodawcy, tj. Parafii Rzymsko-Katolickiej pw. N. w C. . Energia elektryczna wykorzystywana będzie na potrzeby budynku kościoła.

Zgodnie z informacjami przedstawionymi w części C.3.1 wniosku o dofinansowanie, budynek kościoła "prowadzony jest w celach społecznych i udostępniany wszystkim bez względu na płeć, wiek, wyznanie, światopogląd, czy niepełnosprawność". W budynku działa:

- Zespół C. - "działalność zespołu c. i mieszkańców C. polega na: prowadzeniu charytatywnie dla młodzieży i dorosłych kursu języka angielskiego; w każdym roku przygotowywanie i rozdawanie dzieciom z niezamożnych rodzin paczek świątecznych prowadzona na Zakrystii kościoła; w każdym roku organizacja zbiórki żywności i odzieży dla ubogich mieszkańców C. prowadzona na Zakrystii kościoła; organizacja kiermaszu "[...]" prowadzona na Zakrystii kościoła i przed wejściem do obiektu; pomocy w sytuacjach kryzysowych np. powodzianom poprzez zbieranie odzieży, pościeli i środków czystości prowadzona na Zakrystii kościoła; bieżącej pomocy podopiecznym radą i pomocą w trudnych sytuacjach życiowych",

- Chór - " który swoim śpiewem ubogaca nie tylko liturgię mszy świętej, ale także inne uroczystości w gminie". W kościele odbywają się także koncerty muzyki poza-sakralnej np. [...]

Podkreślenia wymaga, że sama strona wnioskująca zdefiniowała inwestycję, jako przedsięwzięcie umożliwiające produkcję energii elektrycznej, która będzie wykorzystywana wyłącznie na własne potrzeby wnioskodawcy, a przez co zmniejszą się koszty utrzymania budynków w zakresie zakupu energii elektrycznej. W nakreślonym kontekście uprawnione jest zatem stanowisko Instytucji Zarządzającej, że Parafia domaga się dofinansowania inwestycji w postaci małogabarytowej elektrowni słonecznej służącej jej własnym potrzebom z dominującym celem przedsięwzięcia, jakim jest zmniejszenie rachunków za energię elektryczną. W złożonej skardze Parafia kontekst ten całkowicie pomija, a jest on nie bez znaczenia dla weryfikacji przywołanych wyżej założeń projektu w aspekcie jego kwalifikowalności.

W ocenie Sądu, zasadnie uznał organ, że przedmiot projektu nie wpisuje się w wykaz przedsięwzięć realizowanych przez kościelne osoby prawne, które na podstawie obwiązujących przepisów mogą być dofinansowane środków publicznych.

Opisywana w części C formularza wniosku działalność prowadzona przez Parafię np. chór, czy działalność Zespołu C. jest, co do zasady związana z praktykowaniem religii, jest organizowana w budynku kościoła oraz ma ona w przeważającej mierze charakter działalności niezinstytucjonalizowanej. Co najważniejsze, działalność ta jest działalnością o charakterze pobocznym/dodatkowym w stosunku do podstawowego przeznaczenia budynków będących przedmiotem projektu tj. przeznaczenia na cele religijne oraz kultowe.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, dostrzec należy istotę zarzutów artykułowanych w skardze, sprowadzających się w istocie do konstatacji, że negatywna ocena formalna wniosku została dokonana w warunkach dyskryminacji podmiotowej Parafii przez nie potraktowanie jej działalności na równi z działalnością Państwa i stanowiących próbę wykazania, że w sposób niezgodny z prawem, skarżąca została pozbawiona możliwości dofinansowania planowanego przedsięwzięcia.

Ramy prawne przyznawania środków z funduszy europejskich, które determinują i delimitują możliwość udzielenia wsparcia finansowego (pomocy państwa określonemu beneficjentowi) wyznaczają przepisy rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 320-469), ustawa z 11 lipca 2014r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2017r, póz. 1460 ze zm.). Nie są to jedyne przepisy prawa, które winny być brane pod uwagę bowiem strona skarżąca z uwagi na swoją specyfikę funkcjonuje także w dodatkowym otoczeniu normatywnym, od którego w realiach sprawy nie można abstrahować.

Skarżąca jest Parafią Rzymskokatolicką, zatem reprezentuje określoną wspólnotę konfesyjną, funkcjonującą w określonych reżimach prawnych , wynikających z ustawy z 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, umowy międzynarodowej, bilateralnej tj. Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską z 28 lipca 1993r. oraz Kodeksu prawa kanonicznego (Kan. 1281 CIC- Codex luris Canonici auctoritae Joannis Pauli PP II promulgates Acta Apostolicae Sedis Roma 75 (1983) pars II). Osobowość prawna parafii rzymskokatolickiej potwierdzona została także w orzecznictwie (wyrok SN z 24 marca 2004r. sygn. akt: IV CK 108/03, OSNC 2005/4/65).

Ramy prawne istnienia i funkcjonowania Kościoła Katolickiego w Polsce określają m.in.: Konstytucja z 2 kwietnia 1997r., ustawa z 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, ustawa z 17 maja 1989r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, i wreszcie Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską z 28 lipca 1993r. podpisany w Warszawie.

Badając zasadność przedstawionych zarzutów, trzeba przyznać rację organom, iż oceniając wniosek o dofinasowanie, uwzględniły prawne możliwości udzielania pomocy Kościołowi Katolickiemu przez Państwo, wynikające w swym zasadniczym zrębie z treści Konkordatu. Z tą regulacją prawną korespondują przepisy ustawy zasadniczej, a w szczególności art. 25 Konstytucji, który statuuje zasadę bezstronności władz publicznych w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych.

Zasada bezstronności władz publicznych wyznacza granice działania władzy publicznej we wszystkich sferach życia w tym także w sferze finansowej.

Finansowanie (współfinansowanie) wspólnoty konfesyjnej nie może być formą opowiadania się państwa po stronie określonej religii. Przyznanie środków finansowych ma charakter nieuzasadnionego przywileju i może być uznane za formę ingerencji państwa w działalność wspólnoty konfesyjnej. Co więcej, w art. 10 ust. 2 ustawy z 17 maja 1989r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, przyjęto zasadę, że państwo nie dotuje i nie subwencjonuje działalności Kościoła i związków wyznaniowych.

Regulacje prawne dotyczące finansowania działalności instytucji wyznaniowych (np. ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, Fundusz Kościelny) są elementem stosunków między państwem a wspólnotami religijnymi.

W przedmiotowej sprawie, kwestie źródeł finansowania działalności Kościoła Katolickiego w Polsce reguluje właśnie art. 22 Konkordatu. Zgodnie z tym przepisem, działalność służąca celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, podejmowana przez kościelne osoby prawne, jest zrównana pod względem prawnym z działalnością służącą analogicznym celom i prowadzoną przez instytucje państwowe.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zaakcentować, że skarżąca Parafia złożyła wniosek w ramach konkursu nr [...], który odnosił się do regionalnej polityki energetycznej, zarządzania wykorzystywaniem odnawialnych źródeł energii, a konkretnie rozwojem infrastruktury produkcji energii ze źródeł odnawialnych.

Strona skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie, występując jako Parafia, na swoje potrzeby własne. W kontekście zarzutów skargi, należy podkreślić, że nie składała wniosku, jako kościelna osoba prawna, prowadząca w zorganizowanej formie działalność charytatywną, opiekuńczą, edukacyjną itp. Nie występowała w tym charakterze.

Parafia jest najmniejszą jednostką administracyjną zarządzaną przez proboszcza. (Słownik języka polskiego, pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1991 r. tom II, s.601, podobnie jest definiowana w Małym słowniku religioznawczym, pod red. Z. Poniatowskiego, Warszawa 1969, s.333).

Przejawy aktywności skarżącej w sferze charytatywno-opiekuńczej, czy oświatowo-wychowawczej nie stanowią podstawowego celu jej funkcjonowania, lecz mają charakter akcesoryjny w stosunku do zasadniczego zadania tj. sprawowania kultu religijnego. Parafia nie prowadzi domu opieki, zakładu opiekuńczego, domu samotnej matki itp. Trudno zatem zakwalifikować opisane we wniosku działania, jako działalność służąca celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym o których mowa w art. 22 Konkordatu.

Odnosząc się do kwestii ochrony dóbr kultury, to organ prawidłowo wskazał, że we wniosku o dofinansowanie brak jest jakichkolwiek informacji, wskazujących na to, iż inwestycja ma na celu ochronę zabytkowych budynków oraz dóbr kultury. Zgodnie z zapisami wniosku, projekt ma na celu przede wszystkim zakup i montaż instalacji fotowoltaicznej, wytwarzającą energię elektryczną, dzięki którym będzie możliwe m.in. zmniejszenie kosztów zakupu energii elektrycznej przez Parafię, redukcja emisji CO2.

Na marginesie powyższych wywodów, sąd zauważa, że dopuszczenie możliwości sfinansowania/dofinansowania wniosków wspólnot konfesyjnych wiąże się z poddaniem tychże kontroli, w zakresie wydatkowania uzyskanych środków w sposób zgodny z celem przyznania dofinansowania, co w połączeniu z zasadą autonomii kościołów i innych związków wyznaniowych może być problematyczne.

Całokształt okoliczności sprawy pozwala zatem na przyjęcie, że wniosek Parafii został oceniony bez naruszenia przepisów prawa. Argumentacja zawarta w kartach oceny nie jest dowolna, bowiem szczegółowo odnosi się do przedłożonego wniosku aplikacyjnego. Ponadto jest ona wyczerpująca, przekonująca, spójna i logiczna, a przy tym uzasadniona zgodnie z ustalonymi w ramach konkursu kryteriami oceny oraz obiektywnymi regułami wiedzy.

Nie sposób też przyjąć, by ocena projektu strony skarżącej została dokonana w sposób naruszający prawo. Samo przekonanie skarżącej o słuszności jej racji nie jest ku temu wystarczające. Przywołane w uzupełnieniu skargi orzecznictwo sądowo-administracyjne, zważywszy na przedmiot wniosku o dofinansowanie, nie przystaje do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 61 ust. 8 p.2 ustawy z 11 lipca 2014r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowych w perspektywie finansowej 2014-2020, oddalając skargę.