Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 944/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2010-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.1 par.2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art.145 par.1 pkt 1 lit.a,art.152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.2 pkt 1 i 2,art.3 pkt 2 i 24,art.5 ust.1,3 i 4a,art.17 ust.1 i 2,art.32 ust.1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: par.18 ust.1 i 3
journal: Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" wydaną przez Prezydenta Miasta O. przyznano K. N. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem – K. M. w kwocie 420 złotych na okres od dnia 1 września 2008r. do dnia 31 sierpnia 2009r. Następnie decyzją z dnia 12 marca 2009r. zmieniono powyższe orzeczenie w ten sposób, że wydłużono okres zasiłkowy do dnia 31 października 2009r. oraz ustalono, że wypłata świadczeń wymienionych w pkt 1 za miesiące wrzesień i październik 2009r. nastąpi pod warunkiem przedłożenia w terminie do dnia 25 września 2009r. zaświadczenia ze szkoły o kontynuacji nauki w roku szkolnym 2009/2010 przez K.M.

Decyzją z dnia "[...]" wydaną przez Prezydenta Miasta O. zmieniono decyzję z dnia "[...]" w punkcie 1 i przyznano świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem w wysokości 420 złotych miesięcznie w okresie od dnia 1 września 2008r. do dnia 28 lutego 2009r. oraz uchylono decyzję z dnia 12 marca 2009r. w punkcie 2 w części dotyczącej warunkowej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego za miesiące wrzesień i październik 2010r. w całości. W uzasadnieniu wskazano, iż w dniu 3 września 2009r. K. N. poinformowała organ o zawarciu związku małżeńskiego w dniu 10 stycznia 2009r. Tym samym, w ocenie organu nastąpiła zmiana sytuacji rodzinnej i w myśl art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych należało uwzględnić pojawienie się nowego członka rodziny oraz jego dochodu i ponownie naliczyć dochód uprawniający do otrzymywania świadczeń rodzinnych. W związku z tym uwzględniono dochód netto męża K. N. za miesiąc luty 2009r., który został doliczony do przeciętnego dochodu rodziny za rok 2007. Zatem miesięczna wysokość dochodu netto rodziny wnioskodawczyni w roku 2007 wyniosła 2582,76 zł, w tym 475,38 zł dochodu uzyskanego córki N. M. z tytułu renty socjalnej za wrzesień 2008r. oraz 1607,38 zł – wysokość netto emerytury męża za luty 2009r., co w przeliczeniu na 4 osoby w rodzinie wyniosło 645,69 zł miesięcznie. Tym samym, zostało przekroczone określone w ustawie kryterium dochodowe o kwotę 62,69 zł i nie można zastosować przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Biorąc powyższe pod uwagę, organ uznał, iż wnioskowane świadczenie na córkę przysługiwało wnioskodawczyni w okresie od 1 września 2008r. do 28 lutego 2009r.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. N. nie zgadzając się z treścią przedmiotowego rozstrzygnięcia. Odwołująca podniosła, iż organ winien wziąć pod uwagę faktyczny dochód jej córki N. M. jaki uzyskała z tytułu renty socjalnej w 2008r. Wątpliwości budzi też fakt, iż organ przy tych samych źródłach dochodów wydaje odmienne decyzje. Dodała, iż przedstawiła zaświadczenia o dochodach męża za 2007 i 2008 rok, a także za luty 2009 roku. Zaznaczyła też, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje sytuacji prowadzenia w małżeństwie odrębnych gospodarstw domowych. Ustawodawca w art. 3 pkt 23 i 24 wskazanej ustawy w katalogu okoliczności, które mają wpływ na utratę lub uzyskanie dochodu, nie ujął sytuacji zawarcia związku małżeńskiego przez samotną matkę i nie potraktował dochodu męża jako okoliczności podwyższającej dochód. Tym samym odwołująca wniosła o ponowne przeanalizowanie swojej sytuacji i zgromadzonych w niniejszej sprawie dokumentów.

Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego dochód rodziny K. N. został prawidłowo wyliczony. Wskazano, iż w celu ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organ pierwszej instancji przyjął dochód odwołującej - 500 zł, dochód uzyskany córki N. M. z tytułu renty socjalnej za wrzesień 2008r. – 475,38 zł oraz wysokość netto emerytury męża wnioskodawczyni za luty 2009r. – 1607,38 zł, gdyż był to pierwszy pełny miesiąc po zawarciu związku małżeńskiego. Zatem miesięczna wysokość dochodu netto rodziny K. N. w 2007r. wyniosła 2582,76 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniosło 645,69 zł. Tym samym zostało przekroczone kryterium dochodowe o 62,69 zł, które w tym przypadku wynosi 583 zł. Nie było zatem podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia od marca 2009r. Jednocześnie w niniejszej sprawie nie było możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia w oparciu o tzw. podwyższone kryterium dochodowe. Organ odwoławczy wskazał, iż z chwilą zawarcia związku małżeńskiego mąż stał się członkiem rodziny z mocy zapisów ustawowych. Jednakże nastąpiło to już po zakończeniu roku kalendarzowego, za który należy uwzględnić dochód rodziny. Wprawdzie w ustawie o świadczeniach rodzinnych brak jest przepisów odnoszących się do takiego stanu faktycznego, jednak w przypadku zmiany sytuacji rodzinnej lub dochodowej w myśl art. 32 ust. 1 powołanej ustawy możliwa jest zmiana lub uchylenie ostatecznej decyzji. Skoro zatem ustawodawca dopuścił możliwość weryfikacji decyzji ostatecznej, to tym bardziej zmiana w sytuacji rodzinnej lub dochodowej zaistniała po upływie roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, a przed wydaniem decyzji w przedmiocie świadczenia nie może pozostać bez wpływu na treść rozstrzygnięcia organu. Powołując się na wyrok WSA w Olsztynie z dnia 11 września 2009r. organ odwoławczy wskazał, iż należy uznać, że zmiana w sytuacji rodziny, która zaszła po zakończeniu roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy winna być potraktowana jak zmiana, która zaszła po wydaniu decyzji przez organ. Ponadto wskazano, iż córka wnioskodawczyni – N. M. uzyskała dochód z tytułu renty socjalnej za wrzesień 2008r., zatem także po zakończeniu roku kalendarzowego, za który należy uwzględniać dochód rodziny i został on właściwie wliczony do miesięcznego dochodu rodziny. W związku z przekroczeniem kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ pierwszej instancji miał obowiązek wydania decyzji zmieniającej przyznane wcześniej świadczenie. Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący i przyznanie bądź nieprzyznanie świadczenia nie zależy od uznania organu, lecz od obiektywnej sytuacji, w której znajduje się osoba zwracająca się o to świadczenie. Dlatego też mimo trudnej sytuacji wnioskodawczyni, organy nie mogły orzec inaczej w przedmiotowej sprawie. Reasumując, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem – K. M. przysługuje jedynie od dnia 1 września 2008r. do dnia 28 lutego 2009r.

Na powyższą decyzję skargę wniosła K.N. żądając ponownego rozpatrzenia sprawy. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż wątpliwości budzi sposób ustalania dochodu od dnia zawarcia przez nią związku małżeńskiego, tj. od stycznia 2009r. Mimo takich samych dochodów i składu osobowego rodziny przyznawano jej, bądź odmawiano wnioskowanych świadczeń. Skarżąca zaznaczyła, iż mąż z powodów rodzinnych i stanu zdrowia nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Z kolei renta socjalna córki N. M. była wypłacana od czerwca 2008r., jednak dopiero w okresie zasiłkowym 2009-2010 została potraktowana jako przeciętny miesięczny dochód.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.

W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określa ustawa o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, a także świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne (art.2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy).

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji administracyjnej będącej przedmiotem niniejszej sprawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przedmiotowe świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przy czym przepisy art. 5 ust. 3 -10 stosuje się odpowiednio (art. 17 ust. 2 powołanej ustawy).

Stosownie zaś do art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.

W orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 535/08, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt IV SA/Wr 89/08, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) pozostaje ugruntowany pogląd, iż wzruszenie decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonuje się poprzez wydanie decyzji konstytutywnej, bowiem decyzja taka wpływa na dotychczasowy zakres uprawnień strony. Ze względu na ten konstytutywny charakter decyzji, może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc (od chwili obecnej). Przepis ten stanowi, że "organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić decyzję ostateczną na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych" co nie oznacza, że organ uchyla decyzję w każdym czasie, gdy spełniona zostanie którakolwiek z przesłanek wymienionych w tym przepisie. W sytuacji gdy upłynął już okres, na jaki świadczenie zostało przyznane brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany w trybie art. 32 ust. 1 tej ustawy decyzji przyznającej świadczenie rodzinne, ponieważ taka decyzja mogłaby wywierać jedynie skutki na przyszłość, a trudno mówić o takich skutkach skoro okres, na który przyznano świadczenie już dawno upłynął. W takim wypadku znajduje zastosowanie już tylko materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (tak w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2009r., sygn. akt I OSK 535/08, LEX nr 499576).

W niniejszej sprawie strona uzyskała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na mocy decyzji z dnia 29 lipca 2008r., zmienionej decyzją z dnia 12 marca 2009r. Przyznane jej świadczenie pielęgnacyjne skarżąca otrzymywała w okresie od 1 września 2008r. do 31 października 2009r., natomiast postępowanie w sprawie zmiany tej decyzji zostało wszczęte w dniu 18 marca 2010r., a decyzja organu pierwszej instancji została wydana w dniu 30 marca 2010r.

Zatem organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały niewłaściwej interpretacji art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i chociażby z tego względu zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji podlegają uchyleniu.

Jednakże kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził ponadto, iż organy niewłaściwie dokonały ustalenia wysokości nowego dochodu rodziny na okres zasiłkowy 2008/2009 w związku z faktem pojawienia się nowego członka rodziny oraz jego dochodu, co stanowi naruszenie art. 5 ust. 4a tej ustawy.

Jak wyżej wskazano warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania zostały określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych oraz wydanym na podstawie art. 23 ust. 5 tej ustawy rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr. 105, poz. 881, ze zm.). Świadczenia te stanowią formę wsparcia jakiego państwo udziela rodzinom, aby umożliwić realizację podstawowych ich funkcji: opiekuńczej, wychowawczej i edukacyjnej. Do świadczeń rodzinnych należy między innymi świadczenie pielęgnacyjne. Warunkiem jego uzyskania jest spełnienie kryteriów określonych przez ustawodawcę, w tym kryterium dochodowego. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, świadczenie przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Natomiast w sytuacji, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do świadczenia rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalane, świadczenie przysługuje, jeżeli przysługiwało w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym świadczenie rodzinne nie przysługuje (art.5 ust.3 cytowanej ustawy).

Pojęcie dochodu rodziny zostało określone w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zgodnie z art. 5 ust. 4a cytowanej ustawy w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód. Definicję uzyskania dochodu zawiera art. 3 ustawy, który w punkcie 24 enumeratywnie wylicza te rodzaje źródeł dochodu, których uzyskanie powoduje skutki dla wnioskujących o świadczenia rodzinne. Szczegółowy sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych określają przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005r. Nr 105, poz. 881). W myśl § 18 ust. 1 wskazanego rozporządzenia w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Natomiast, gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu (§ 18 ust.3).

W niniejszej sprawie skarżąca występując o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 24 lipca 2008r. na okres zasiłkowy 2008/2009 przedstawiła wysokość dochodu rodziny za 2007 r. W kwocie tej nie mógł być uwzględniony dochód córki N. z tytułu przyznania jej renty socjalnej, gdyż rentę tę otrzymywała od czerwca 2008r. Nie mógł być także uwzględniony dochód małżonka K. N., bowiem związek małżeński został zawarty dopiero w dniu 10 stycznia 2009 r. Zatem ustalając sytuację dochodową rodziny wnioskującej należało uwzględnić dochód członków rodziny uzyskany w 2007 r. jako roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 5 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Dokonując przeliczenia wysokości dochodu z uwzględnieniem renty socjalnej córki oraz dochodu męża skarżącej organ I instancji ustalił, iż dochód miesięczny rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 645,69 zł i przekroczył kryterium dochodowe o 62,69 zł. Podstawą takiego działania stanowił poza art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych, także § 18 ust. 1 i 3 powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi jednak na stanowisku, iż działanie organu polegające na dodaniu kwoty miesięcznego dochodu uzyskanego przez członków rodziny już po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, wskazuje na nielogiczne a wręcz paradoksalne skutki zastosowania tego przepisu. Zastosowanie takiej interpretacji prowadzi do wniosku, iż nawet niewielki dochód miesięczny uzyskany przez członka rodziny po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych może pozbawiać stronę uprawnień do świadczeń rodzinnych. Taki sposób rozumienia powyższej regulacji pozostaje w sprzeczności z celami jakie postawione zostały przed ustawą o świadczeniach rodzinnych. Poza tym takie rozumienie przepisu § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne nie da się pogodzić z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności z art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 2, z których jednoznacznie wynika, iż dochód rodziny oznacza miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

W tym miejscu w całości należy przytoczyć stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach: z 30 października 2008r. (sygn. akt I OSK 1842/07) i z dnia 22 grudnia 2009r. (sygn. akt I OSK 990/09 (CBOiS j.w.), iż regulacje materialnoprawne, a do takich należy przepis § 18 ust. 1 powołanego rozporządzenia, które swą treścią wykraczają poza charakter wykonawczy, wychodzą poza granice upoważnienia, co przesądza w rezultacie o niezgodności rozporządzenia z ustawą. Z ukształtowanego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego (por. uzasadnienie wyroku TK z 5 dnia listopada 2001r. sygn. U 1/01, OTK 2001/8/247 oraz postanowienie SN z dnia 8 sierpnia 2003 r. sygn. V CK 6/02, OSNC 2004/7-8/131) wynika, iż zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Oznacza to zakaz wydawania rozporządzeń: bez upoważnienia ustawowego, nie będących aktami wykonującymi ustawę, sprzecznych z konstytucją i obowiązującymi ustawami. Stąd wniosek, iż rozporządzenie nie może bez wyraźnego upoważnienia ustawy wkraczać w sferę materii prawnych regulowanych innymi ustawami, nie może także zawartych w nich treści przekształcać, modyfikować, a nawet nie powinno ich powtarzać. Naruszenie tych warunków może stwarzać podstawę do postawienia zarzutu niezgodności rozporządzenia z ustawą.

Powyższe oznacza, iż zastosowany przez organ administracji publicznej przepis § 18 ust. 1 i 3 powołanego rozporządzenia wykracza poza materię ustawą, bowiem określa dodatkowe kryterium dochodowe mające bezpośredni wpływ na dochód rodziny, zdefiniowany w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co skutkuje odmową jego zastosowania przez Sąd w tej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2009r. sygn. I OSK 710/09, dostępne w internetowej CBOiSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Zgodnie bowiem z ukształtowanym w doktrynie i orzecznictwie poglądem z przepisu art. 8 ust. 2 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP wynika jednoznacznie, że sądy są uprawnione do samodzielnej oceny i ustalenia zgodności podustawowych aktów normatywnych z ustawami, a w razie stwierdzenia ich niezgodności z ustawami, odmowy ich zastosowania w konkretnej sprawie. Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 24 czerwca 2004r. sygn akt FSK 177/04 ( CBOIS), jeśli rozporządzenie kształtuje obowiązki stron inaczej niż ustawa, to sąd ma prawo ocenić je jako niezgodne z Konstytucją i uchylić decyzję wydaną na podstawie takiego rozporządzenia. Zatem określenie "dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny" użyte w § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881) należy rozumieć jako obowiązek dodania wielkości przeciętnego miesięcznego dochodu członka rodziny obliczonego w skali rocznej uzyskanego po roku, z którego dochód stanowił podstawę do ustalenia prawa do świadczeń (por. wyrok NSA z dnia 22 października 2009r., sygn. akt I OSK 351/09, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach).

W tym stanie rzeczy nie jest zgodne z prawem ustalenie wysokości dochodu rodziny skarżącej (po zmianie w składzie rodziny oraz pojawieniu się dochodu z tytułu renty socjalnej córki) w sposób jak to uczyniły w sprawie orzekające organy, iż do jednostkowego miesięcznego dochodu członka rodziny uzyskanego z roku poprzedzającego okres zasiłkowy (2007) doliczono miesięczną wysokość renty socjalnej oraz emerytury męża, gdy tymczasem przeciętny miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny winien być liczony (po zmianie) w ten sposób, że do dochodu uzyskanego w roku poprzedzającego okres zasiłkowy należy doliczyć dochód uzyskany z tytułu renty socjalnej oraz emerytury i dopiero od tak zsumowanego dochodu należy wyliczyć miesięczny dochód rodziny, a następnie dochód przypadający na jednego członka rodziny z uwzględnieniem małżonka skarżącej.

Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji winien zatem dokonać oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem wykładni przepisów prawa materialnego dokonanej przez Sąd.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.