Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1197/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 122 art. 187 par. 1 art. 191
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 4 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2009 nr 93 poz 768
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jednolity.
article: art. 217
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Dnia 21 maja 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2013 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn I. oddala skargę II. przyznaje adw. M. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 295,20,- (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie 55,20,- (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Naczelnik urzędu Skarbowego [...], decyzją z dnia [...] maja 2013 roku, skierowaną do M. K., ustalił zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 1.873 zł, od darowizny środków pieniężnych w łącznej wysokości 19.000 zł dokonanej w 2010 roku przez H. K. na rzecz M. K.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w toku postępowania podatkowego w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym za 2010 rok od dochodów z nieujawnionych źródeł, M. K. powołał się na okoliczność otrzymania darowizny środków pieniężnych w łącznej wysokości 38.000 zł (4 x 9.500 zł) od rodziców: w październiku 2006 roku od Z. K. (19.000 zł) oraz latem 2010 roku od H. K. (19.000 zł).

Darowizna otrzymana od ojca nie został zgłoszona do opodatkowania w terminie 1 miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego. Środki pieniężne pochodzące z darowizny od ojca M. K. przeznaczył na nabycie udziałów w nieruchomości zabudowanej kamienicą.

W ocenie organu uzyskanie w formie darowizny pieniędzy na zakup udziału w nieruchomości (nawet wówczas, gdy w ramach zakupionego udziału korzysta się z wyłącznego używania lokalu) nie jest wymienione w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768 ze zm.). Zatem zwolnienie od podatku kwoty 9.637 zł na podstawie powołanego przepisu M. K. nie przysługuje.

Mając na uwadze powyższe organ określił wysokość podatku w następujący sposób. Wartość darowizny od ojca (19.000 zł) pomniejszył o kwotę wolną od opodatkowania dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej (9.637 zł) i opodatkowała różnicę (9.363 zł) naliczając podatek od spadków i darowizn według stawki 20% w kwocie 1.873 zł.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] lipca 2013 roku, utrzymał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy.

Organ odwoławczy w całości podzielił ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Odnoszą się do zarzutów odwołania Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że M. K. nabył w drodze umowy sprzedaży udział wynoszący 2/32 części nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielomieszkaniowym o pow. 600mkw., stanowiącej działkę o obszarze 0.10.82 ha.

Warunkiem zastosowania zwolnienia określonego w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest przeznaczenie otrzymanych środków na zdefiniowane w przepisie cele mieszkaniowe – wkład budowlany lub mieszkaniowy do spółdzielni, budowę domu jednorodzinnego, nabycie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo spłatę zabezpieczonego hipoteka kredytu mieszkaniowego wraz z odsetkami.

W hipotezie powołanego przepisu nie mieści się przeznaczenie pieniędzy na nabycie udziału w nieruchomości zabudowanej budynkiem wielomieszkaniowym. Przeznaczeniem środków z darowizny na cele mieszkaniowe nie jest nabycie udziału w nieruchomości budynkowej i podział quo ad usum budynku przez wydzielenie lokali do jedynie do używania, bez ustanowienia odrębnej własności.

M. K. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- przepisów prawa materialnego art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn poprzez pominięcie wykładni celowościowo-funkcjonalnej tego przepisu. W ocenie Skarżącego w okolicznościach niniejszej sprawy organy powinny zastosować zwolnienie od podatku osób, które przeznaczyły darowane środki pieniężne na "cele mieszkaniowe". Zwrot "lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość" powinien być tak rozumiany, aby zakresem powołanego przepisu objąć w szczególności "samodzielny lokal nadający się na cele mieszkaniowe". Skarżący uznaje, że wykładnia przepisu dokonana przez organ jest sprzeczna z ratio legis przedmiotowego zwolnienia i prowadzi do pokrzywdzenia Skarżącego w stosunku do innych podatników, którzy za darowane środki nabywają praktycznie tego samego typu nieruchomości na cele mieszkaniowe, co z kolei prowadzi do naruszenia zasady równości obywateli wobec prawa,

- przepisów prawa postępowania, a w szczególność art. 120, art. 122, art. 187 §1 oraz art. 191 ustawy – Ordynacja podatkowa. W ocenie Skarżącego organ przeprowadził fragmentaryczne postępowanie wyjaśniające, a ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia nie znajdują odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Organy nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego odnośnie tego czy inni współwłaściciele nieruchomości mają prawo korzystać z lokalu zajmowanego przez Skarżącego.

Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Sąd nie stwierdził ani naruszenia prawa uzasadniającego wznowienie postępowania w sprawie, ani wadliwości skutkujących stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji.

Analiza akt administracyjnych oraz treści skargi jednoznacznie wskazuje, że okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy są bezsporne.

Skarżący potwierdza, że w 2010 roku ojciec darował mu środki pieniężne w kwocie 19.000 zł, które obdarowany przeznaczył na zakup udziału wynoszącego 2/32 części nieruchomości zabudowanej budynkiem wielorodzinnym, kamienicą o pow. 600 mkw. Organy podatkowe nie kwestionują oświadczeń strony postępowania, co do funkcjonowania podziału nieruchomości/budynku quo ad usum oraz faktu, że Skarżący zajmuje w kamienicy jeden z lokali na cele mieszkaniowe.

Ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji zostały przyjęte z poszanowaniem przepisów dotyczących prowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz przepisów normujących ustalenie stanu faktycznego sprawy.

Formułowane w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 122, art. 187 §1 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2012, poz. 749 ze zm.) nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy.

W konsekwencji ustalenia faktyczne stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd przyjmuje jako własne.

Istota sporu sprowadza do kwestii naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię, a w konsekwencji brak zastosowania w sprawie przepisu art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768 ze zm.).

Zgodnie z brzmieniem powołanego przepisu zwalnia się od podatku nabycie w drodze darowizny pieniędzy przez osobę zaliczoną do I grupy podatkowej w wysokości nieprzekraczającej 9.637 zł od jednego darczyńcy, a od wielu darczyńców łącznie nie więcej niż 19.274 zł w okresie 5 lat od daty pierwszej darowizny, jeżeli pieniądze te obdarowany przeznaczy w okresie 12 miesięcy od dnia ich otrzymania na:

- wkład budowlany lub mieszkaniowy do spółdzielni,

- budowę domu jednorodzinnego,

- nabycie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość,

- spłatę zabezpieczonego hipoteką kredytu mieszkaniowego wraz z odsetkami.

Przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn jednoznacznie wskazuje, że środki pieniężne winny zostać wydatkowane na nabycie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. W okolicznościach kontrolowanej sprawy taka sytuacja nie występuje.

Sąd dostrzega podobieństwo sytuacji faktycznej i prawnej Skarżącego z warunkami zwolnienia określonymi w ustawie.

W ocenie Sądu objęcie zwolnieniem podatkowym podmiotów znajdujących się w sytuacji prawnej i faktycznej takiej jak Skarżący, co do zasady, nie prowadziłoby do sytuacji nieakceptowanych z punktu widzenia celów przedmiotowego zwolnienia. Wyklucza je bowiem zamieszczone w przepisie ograniczenie kwotowe - zwalnia się od podatku nabycie w drodze darowizny pieniędzy w wysokości nieprzekraczającej 9.637 zł od jednego darczyńcy, a od wielu darczyńców łącznie nie więcej niż 19.274 zł w okresie 5 lat od daty pierwszej darowizny.

Jednak nakładanie podatków, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasady przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy - art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz.U. z 1997r. nr 78, poz. 483 ze zm.).

Treści art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Cel mieszkaniowy został określony jako nabycie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Zwolnienie od podatku zostało powiązane z prawnorzeczową sytuacją lokalu. Z realizacją celu mieszkaniowego w rozumieniu ustawy mamy zatem do czynienia jedynie wówczas, gdy darowane środki pieniężne zostały skonsumowane na nabycie lokalu, który stanowi odrębną nieruchomość.

Organy prawidłowo przyjęły, że przepisy wprowadzające ulgi lub zwolnienia stanowią odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania. Stąd przepisy dotyczące ulg i zwolnień powinny być interpretowane ściśle, a nie rozszerzająco.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a skarga, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.), podlega oddaleniu jako nieuzasadniona.