Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1748/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 86,  art. 91,  art. 93
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2021 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 10 października 2019 r. P. S.(dalej jako: "wnioskodawca" oraz "skarżący") złożył w Dziale Pomocy Materialnej dla Studentów wniosek o przyznanie stypendium rektora.

Po rozpatrzeniu wniosku Uczelniana Komisja Stypendialna (dalej jako: "U.") decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4, ust. 2, art. 91, art. 93 ust. 2 pkt 1, ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U.2018 r. poz.1668) art. 104 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 – dalej jako "k.p.a.") oraz § 2 ust. 1 pkt 4, § 5 ust. 2 § 11 Regulaminu Świadczeń Dla Studentów U. stanowiący Załącznik do Zarządzenia nr 40/2019 Rektora U. w [...] z dnia 27 września 2019 r. (Monitor U. z 2019 r. poz. 325) zwanym dalej "Regulaminem", odmówiła przyznania wnioskowanego świadczenia.

U. stwierdziła, że wnioskodawca nie spełnia jednego z koniecznych, ustawowych warunków do uzyskania stypendium rektora, tj. wnioskodawca przekroczył sześcioletni dopuszczalny czas studiowania uprawniający do ubiegania się̨ o to stypendium. Okoliczności faktyczne dotyczące okresu studiowania strony, U. ustaliła na podstawie informacji podanych przez stroną we wniosku o przyznanie stypendium oraz dołączonych do wniosku zaświadczeń́ wydanych przez Dziekanaty Uniwersytetu [...] Wydziału [...] oraz Wydziału [...]

W odwołaniu z dnia [...] stycznia 2020 r. od zaskarżonej decyzji U., do którego nie załączono żadnych dokumentów, strona wniosła o jej uchylenie oraz przyznanie stypendium rektora.

Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów U. (dalej jako "OKS") decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4, ust. 2, ust. 3 oraz art. 91 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 § 1 K.p.a., a także § 45 - § 51 Regulaminu, utrzymała w mocy decyzję U. z dnia [...] listopada 2019 r.

OKS wskazała, że stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogi, stypendium rektora oraz stypendium ministra, stypendium rektora przysługuje nie dłużej niż̇ przez okres 6 lat. Wyjaśniła, że w literaturze co do interpretacji art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wskazuje się, że omawiany przepis określa łączny okres (nieprzekraczający 6 lat), w którym danej osobie przysługuje możliwość́ ubiegania się̨ o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są̨ odbywane. Tym samym dla biegu tego terminu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera.

Wskazano też, ze w niniejszej sprawie wnioskodawca do momentu złożenia wniosku o stypendium rektora studiowała przez okres dłuższy niż 6 lat: od [...].10.2004 r. do [...].01.2011 r. był studentem na kierunku [...], a od [...].10.2018 r. jest studentem na kierunku [...], przy czym ukończył studia p[...].

W konsekwencji OKS w pełni podzieliło stanowisko U., że student, na podstawie art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce strona z racji kształcenia się na studiach od ponad 6 lat przed złożeniem wniosku o stypendium, co potwierdzają̨ informacje podane we wniosku i załączone do niego zaświadczenia, nie może ubiegaćć się̨ o stypendium rektora.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję OKS z dnia [...] marca 2020 r. [...] zarzucił naruszenie art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, poprzez błędne przyjęcie, że z prawa do stypendium rektora można korzystać́ w ciągu maksymalnie 6 lat studiowania, podczas gdy przytoczony przepis precyzuje maksymalny czas, przez który student ma prawo pobierać́ stypendia, niezależnie od tego, jak długo studiuje.

W odpowiedzi na skargę OKS wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do wykładni przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020, poz.85). Z uwagi na fakt, iż wykładnia gramatyczna powyższej normy prawnej, doprowadziła strony niniejszego postępowania do odmiennych konkluzji, w ocenie tut. Sądu, dla usunięcia takich rozbieżności koniecznym stało się sięgnięcie do wykładni celowościowej.

Rozważania w tym zakresie należało rozpocząć od znalezienia odpowiedzi na pytanie – jaki jest cel studiowania.

Okolicznością oczywistą i nie wymagającą dowodzenia jest to, że studiowanie (w skrócie – pobierania nauki), ma doprowadzić studiującego do zdobycia wykształcenia. Dowodem na posiadanie określonego wykształcenia jest fakt ukończenia studiów na danym kierunku, potwierdzony nadto zdanym egzaminem zawodowym.

Państwo Polskie w ustawach szczegółowych proponuje studentom, różnego rodzaju zachęty do nauki, czy też różnego rodzaju pomoc dla ułatwienia zdobycia wykształcenia np. w postaci stypendiów. Państwo ma bowiem swoisty interes w tym, by jak największa część społeczeństwa była jak najlepiej wykształcona. Wyzwaniom otaczającego nas świata łatwiej jest bowiem sprostać tym krajom, które są konkurencyjne wobec innych. Jednym z wyznaczników owej konkurencyjności jest zaś właśnie poziom wykształcenia obywateli. Używając pewnego rodzaju parafrazy, Państwo funkcjonuje podobnie jak firma. Inwestuje w wykształcenie obywateli (odpowiednio w pracowników), mając w perspektywie zysk (w znaczeniu materialnym i niematerialnym) jaki ów wykształcony obywatel (pracownik) może wypracować dla Kraju (firmy).

Celem proponowanych przez Państwo zachęt w zdobywaniu jak najlepszego wykształcenia, jest więc potencjalny zysk, który ów wykształcony człowiek przysporzy Krajowi.

W tym miejscu szczególnie mocno podkreślić należy to, że celem tym nie jest ułatwianie np. wieloletniego (a zwłaszcza bezproduktywnego bo nie potwierdzonego zdanym egzaminem zawodowym) studiowania. Studiowanie dla samego studiowania, jako swoisty sposób na życie, nie przynosi bowiem Krajowi wymiernych korzyści.

Przez pryzmat powyższych konkluzji należy w ocenie tut. Sądu odkodowywać zapisy aktów prawnych regulujących materię pomocy dla osób kształcących się – w tym m. in. zapisy art. 93 ust.2 pkt.1 ustawy z 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020, poz.85). Stąd jako słuszne należało uznać wywody organu, że prawo do spornego stypendium przysługuje studentowi maksymalnie przez okres 6 lat studiowania. Stypendium rektora ma być bowiem zachętą do osiągana przez studenta jak najlepszych wyników w nauce. Nie ma natomiast stanowić zachęty dla studenta, do przedłużania w nieskończoność etapu zdobywania wykształcenia.

Wyżej zaprezentowana wykładnia celowościowa, współgra z wykładnią literalną spornej normy prawnej. Skoro bowiem ustawodawca w art. 93 ust.2 pkt.1 ustawy z 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020, poz.85) nawiązał wprost do okresu studiowania, to właściwie konkluduje organ, że punktem odniesienia dla ustalania sześcioletniego okresu przysługiwania studentowi [...] do spornego świadczenia jest czas kształcenia się na studiach (studiowanie), a nie czas przez jaki student pobierał stypendium. Omawiana norma prawna nie nawiązuje przecież w ogóle do materii pobierania stypendium – której to okoliczności skarżący zdaje się nie dostrzegać.

Dokonując wykładni art. 93 ust.2 pkt.1 ustawy z 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020, poz.85) nie sposób też pominąć tego, że jak słusznie zauważa organ w odpowiedzi na skargę, przyjęcie poglądu skarżącego prowadziło by do skutku, iż studenci studiujący ponad 6 lat, zostaliby uprzywilejowani wobec studentów, którzy studiowali krócej niż 6 lat. Słusznie zwraca uwagę organ na to, ze zachwianie zasady równości dobrze widać na przykładzie sytuacji Skarżącego, który w latach 2004-2011 studiował [...] (a więc przez ten czas był uprawniony do tego, aby nabyć prawo do stypendium rektora, jednak tego zrobił) i w konsekwencji skarżący nie może być zatem uprzywilejowany poprzez wydłużenie czasu przeznaczonego na nabywanie prawa do stypendium rektora, tj. poprzez przyznanie nowego 6-letniego okresu możliwości nabywania prawa do stypendium rektora z tego powodu, że od października 2018 r. studiuje [...].

Rozumienie omawianej regulacji jakie prezentuje skarżący prowadziłoby więc do nierównego traktowania studentów. Stawiałoby w uprzywilejowanej sytuacji te osoby, które jak można zakładać – z permanentnego studiowania uczyniły sposób na życie. W efekcie tego, omawiane świadczenie utraciłoby swój mobilizujący studentów charakter. Prowadziłoby także do pokrzywdzenia zdecydowanej większości studentów, którzy studiują by zdobyć wykształcenie i móc podjąć zatrudnienie i "spłacić" swoiste zobowiązane wobec Kraju.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.).