Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 77/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 59 § 2, art. 8 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 6
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Sędziowie NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), WSA del. Tomasz Zborzyński, Protokolant Katarzyna Pawłowska, po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Po 340/07 w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 8 lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w P. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II FSK 77/08

Uzasadnienie

1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 czerwca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie o sygnaturze akt I SA/Po 340/07, oddalił skargę M.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 8 lutego 2006 roku w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaskarżonym postanowieniem utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 2 grudnia 2005 roku, w którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zarząd Dróg Miejskich, "B" Spółka Sp. z o.o. w łącznej kwocie 58.974,00 zł. Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 roku Nr 229, poz. 1954) przyjmuje zasadę, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone tylko z przyczyn taksatywnie w nim wymienionych. W rozpoznawanej sprawie jednak żadna z nich nie miała miejsca. Z tej przyczyny organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że wniosek skarżącego z dnia 12 listopada 2005 roku o stwierdzenie całkowitej nieściągalności zobowiązań potraktowany jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, należało rozpoznać negatywnie.

2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyniku przeprowadzenia sądowej kontroli objętego skarga postanowienia wskazał, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Sąd wskazał na przepis art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z którego wynika, że postępowanie egzekucyjne może zostać umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W rozpoznawanej sprawie jak uznał Sąd, przesłanka ta nie została spełniona.

W dalszej kolejności Sąd podniósł, że organ egzekucyjny ustalił należycie stan faktyczny rozpoznawanej sprawy i argumentował, że zobowiązany prowadzi działalność gospodarczą i jednocześnie, że posiada mienie podlegające egzekucji, co uprawnia do przyjęcia chociaż częściowej skuteczności egzekucji. Argumentował, że akta sprawy wskazują, że w mieszkaniu zobowiązanego znajdują się ruchomości służące do spania i przechowywania odzieży poza zajętymi przez poborcę skarbowego. Sprzedaż tych ruchomości miała w ocenie Sądu pokryć części zaległości. Zobowiązany nadto, korzystając z pomocy Powiatowego Urzędu Pracy, podjął działalność gospodarczą, która może przynieść dochody na regulowanie zaległości. Wskazując na powyższe, Sąd zastosował art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej u.p.p.s.a., oraz orzekł o oddaleniu skargi.

3. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.P. zaskarżył wskazany powyżej wyrok w całości zarzucając mu naruszenie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Następnie wskazano na uchybienia art. 8 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez błędną wykładnię i uznanie, że zestaw wypoczynkowy służący skarżącemu do spania oraz meblościanka, nie stanowią przedmiotów wyjętych spod egzekucji w rozumieniu powołanego przepisu.

Następnie podniesiono, że Sąd w zaskarżonym wyroku miał naruszyć także przepis postępowania, to jest art. 6 u.p.p.s.a. w wyniku braku pouczenia strony występującej bez adwokata lub radcy prawnego, co do potrzebnych wskazówek dotyczących czynności procesowych oraz skutków prawnych tych czynności i skutków zaniedbań. Dojść do tego miało w wyniku braku informacji o treści art. 8 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

4. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej argumentował, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw ani zarzutów, za skarżony wyrok nie narusza prawa.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw ani zarzutów, a zatem należało ją oddalić. Wnoszący skargę kasacyjną zwraca uwagę na naruszenie zaskarżonym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przepisów prawa materialnego oraz norm regulujących postępowanie. W pierwszej kolejności należy ustosunkować się do zarzutów dotyczących naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przepisów postępowania. Rozpatrzenie tych zarzutów poprzedzać musi rozpoznanie zarzutów dotyczących naruszenia norm prawa materialnego. Nie można bowiem rozpoznać zarzutów błędnej wykładni prawa materialnego lub jego niewłaściwego zastosowania przez sąd pierwszej instancji, zanim nie rozpatrzy się zarzutów naruszenia przez ten sąd przepisów postępowania.

W ramach podstawy kasacyjnej zawartej w art. 174 punkt 2 u.p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia art. 6 u.p.p.s.a. w związku z brakiem poinformowania strony o treści art. 8 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ten ostatni przepis stanowi, że egzekucji nie podlegają przedmioty codziennego użytku, które mogą być sprzedane znacznie poniżej ich wartości, a które dla zobowiązanego mają znaczną wartość użytkową. Zarzut ten uznać jednak należy jako oczywiście bezzasadny. Przepis art. 6 u.p.p.s.a. stanowi co prawda samodzielną podstawę prawną określonego w nim obowiązku sądu do udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych woskówek, ale jedynie co do czynności procesowych oraz pouczania ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Wskazówki te dotyczą bowiem jedynie postępowania przed sądem administracyjnym i obejmują pouczenia w zakresie czynności procesowych, jakie powinny być podjęte przez stronę w sprawie, w jakim terminie powinny zostać usunięte stwierdzone przez sąd wadliwości tych czynności jakie są następstwa nieusunięci tych braków oraz wreszcie jakie skutki prawne pociągnie za sobą podjęcie tych czynności. Zakres obowiązku wynikającego z art. 6 u.p.p.s.a. nie obejmuje zatem, na co błędnie wskazuje autor skargi kasacyjnej, konieczności informowania strony przez sąd, jakie przedmioty codziennego użytku podlegają, a które nie, egzekucji administracyjnej. Z tej przyczyny zarzut naruszenia art. 6 u.p.p.s.a. w związku z art. 8 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należało uznać za niezasadny.

Przechodząc zaś do rozpoznania przedstawionych w skardze zarzutów naruszenia w zaskarżonym wyroku norm prawa materialnego, należy wskazać, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, dla którego wymogi formalne i materialne zostały określone w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Najistotniejszym zaś elementem skargi kasacyjnej są jej podstawy oraz zarzuty. Wyznaczają granice rozpoznania tego środka zaskarżenia przez sąd kasacyjny, gdyż w myśl art. 183 § 1 u.p.p.s.a. sąd ten, poza niewystępującymi w rozpoznawanej sprawie przypadkami nieważności postępowania, rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zarzutów wskazanych w jej treści. Skuteczne sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przez sąd norm prawa materialnego wymaga natomiast wskazania, czy w ocenie autora skargi kasacyjnej, do uchybienia doszło w wyniku błędnej wykładni czy też niewłaściwego zastosowania, na co wskazuje art. 174 punkt 1 u.p.p.s.a., a następnie precyjznego określenia jednostki systematycznej aktu normatywnego, w którym został umieszczony ten przepis. Tak podniesiony zarzut wymaga także szczegółowego uzasadnienia, aby sąd kasacyjny nie musiał doszukiwać się ani nawet modyfikować wytkniętych przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną wad prawnych skarżonego orzeczenia. Opisanych powyżej wymogów nie spełniają podniesione w rozpoznawanej skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art.59 § 2 oraz art. 8 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Błędnie bowiem autor skargi kasacyjnej zakwalifikował zawarte w tych przepisach normy do kategorii prawa materialnego. Ich treść wskazuje bowiem, że są to przepisy postępowania stosowane przez organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego. Sąd natomiast tych norm nie stosował, a zatem nie mogło dojść do ich naruszenia w zaskarżonym wyroku. Zasady i tryb postępowania sądowadministracyjnego zastały bowiem określone w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Strona wnosząca skargę kasacyjną jednak skutecznych i uzasadnionych zarzutów w tym zakresie nie podniosła.

Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono natomiast w oparciu o art. 204 pkt 1 tej ustawy i § 14 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).