Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2488/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 189f § 2 i 3, art. 7, art. 77, art. 140
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 3 ust. 1 pkt 19
journal: Dz.U. 2021 poz 779
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Kaja Angerman Asesor WSA Agnieszka Wąsikowska po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. J. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...].09.2020 r" znak: [...], Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej GIOŚ) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: [...]WIOŚ) z dnia [...].03.2020 r, znak: [...], wymierzającą Panu A. J. (określanemu dalej jako Skarżący), prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] Mechanika Pojazdowa, zarejestrowaną pod adresem ul. [...] [...], [...] [...], karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za zbieranie odpadów, bez wymaganego zezwolenia.

Pismem z dnia 14.04.2020 r. Pan A. J. złożył odwołanie od ww. decyzji, w którym zarzucił [...] WIOŚ:

• naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77, 78, 80, 81, 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r" poz. 256), zwanej dalej, "k.p.a." poprzez naruszenie zasad prowadzenia postępowania dowodowego, nieuwzględnienie przedłożonych przez Stronę dowodów i w następstwie poczynienie błędnych ustaleń faktycznych w sprawie,

• naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 34, art. 3 ust. 1 pkt 5 lit.b, art. 3 ust. 1 pkt 6, art. 3 ust. 1 pkt 19, art. 41 oraz art. 194 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2019 r. poz. 701, z późn. zm. zwanej dalej: ustawa o odpadach) poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie.

Pan A. J. podkreślił, że nie był i nie jest właścicielem tych pojazdów i nie mógł nimi dysponować, nie były one wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem, ponieważ były naprawiane albo oczekiwały na odbiór przez właścicieli.

Kontrola podmiotu, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] Mechanika Pojazdowa została wszczęta przez [...] WIOŚ w trybie interwencyjnym i zgodnie z art. 65 pkt 3 ustawy z dnia z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r" poz. 1292). Przed rozpoczęciem kontroli inspektorzy WIOŚ okazali legitymacje służbowe i pouczyli o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy. W dniu [...].02.2020 r. inspektorzy [...] WIOŚ przeprowadzili oględziny nieruchomości pod adresem ul. [...] [...], w obecności funkcjonariuszy policji. W trakcie oględzin stwierdzono magazynowanie kilkunastu pojazdów w stanie zdekompletowanym lub uszkodzonym, których wygląd i częściowy demontaż, wskazywał, że są one odpadami. Do ujawnionych podczas oględzin pojazdów należały:

• [...] o nr VIN [...], pojazd niekompletny, niezdolny do samodzielnego poruszania się. Strona okazała następujące dokumenty: oświadczenie Pana R. K. o przekazaniu pojazdu do naprawy, kopię [...] dowodu rejestracyjnego, kopię [...] umowy kupna sprzedaży

oraz potwierdzenie opłacenia akcyzy z dnia [...].01.2017, podczas czynności kontrolnych pojazd zaklasyfikowano jako odpad o kodzie 16 01 06,

• [...] o nr [...], w pojazd niekompletny, niezdolny do samodzielnego poruszania się. Strona okazała polski dowód rejestracyjny pojazdu z badaniami technicznymi do 8.01.2014 r., podczas czynności kontrolnych pojazd zaklasyfikowano jako odpad o kodzie 16 01 06,

• [...] o nr VIN: [...], pojazd uszkodzony, zgodnie z oświadczeniem właściciela został przekazany do naprawy, okazano polski dowód rejestracyjny pojazdu, podczas czynności kontrolnych pojazd zaklasyfikowano jako odpad o kodzie 16 01 04*.

• [...] o nr VIN: [...], pojazd niekompletny, niezdolny do samodzielnego poruszania się, Strona okazała zaświadczenie z dnia 5.02.2020 . o przyjęciu niekompletnego pojazdu do stacji demontażu pojazdów, podczas czynności kontrolnych pojazd zaklasyfikowano jako odpad o kodzie 16 01 06,

• [...] o nr odczytanym z tabliczki znamionowej: [...] (numer nie był czytelny), pojazd niekompletny z uszkodzeniami karoserii, niezdolny do samodzielnego poruszania się, Strona okazała kopię polskiego dowodu rejestracyjnego, dwie polskie umowy kupna sprzedaży oraz oświadczenie właściciela o zamiarze odebrania pojazdu i przekazania go do stacji demontażu pojazdów, podczas kontroli pojazd zaklasyfikowano jako odpad o kodzie 16 01 06,

• [...] o nr VIN [...], pojazd niekompletny, niezdolny do samodzielnego poruszania się. Strona okazała kopię [...] dowodu rejestracyjnego, dwie umowy kupna - sprzedaży, dokument potwierdzający opłacenie podatku akcyzowego w dniu [...].12.2015 r. oraz oświadczenie właściciela pojazdu o zamiarze rejestracji pojazdu w kraju, po zakończeniu naprawy, podczas czynności kontrolnych pojazd zaklasyfikowano jako odpad, o kodzie 16 01 06,

• [...] o nr fabrycznym odczytanym z tabliczki znamionowej: [...], pojazd z [...] tablicą rejestracyjną, niekompletny, niezdolny do samodzielnego poruszania się, okazano kopię faktury zakupu pojazdu z adnotacją o zakupie w stanie uszkodzonym oraz kopię [...] dowodu rejestracyjnego, pojazd nie został zarejestrowany w Polsce, podczas czynności kontrolnych pojazd zaklasyfikowano jako odpad o kodzie 16 01 06,

• [...] o nr VIN: [...], pojazd uszkodzony w wypadku, niezdolny do samodzielnego poruszania się, Strona okazała kopię polskiego dowodu rejestracyjnego, kopię umowy kupna sprzedaży oraz oświadczenie właściciela, że pojazd został przekazany w celu dokonania napraw, jednakże z uwagi na wysoki koszt napraw ma on zostać odebrany, podczas czynności kontrolnych pojazd zaklasyfikowano jako odpad o kodzie 16 01 04*,

• [...] o nr VIN: [...], pojazd niekompletny, Strona okazała kopię polskiego dowodu rejestracyjnego, umowę kupna sprzedaży z dnia [...].04.2016 r. wskazującą, że pojazd został kupiony w stanie uszkodzonym, podczas czynności kontrolnych pojazd zaklasyfikowano jako odpad o kodzie 16 01 04*,

• [...] nr VIN: [...], pojazd uszkodzony i niekompletny, niezdolny do Samodzielnego poruszania się, Strona okazała kopię polskiego dowodu rejestracyjnego i umowę kupna sprzedaży z dnia [...].01.2018 r., badania techniczne pojazdu utraciły ważność w styczniu 2018 r" podczas czynności kontrolnych pojazd zaklasyfikowano jako odpad o kodzie 16 01 04*,

• [...] o nr VIN [...], pojazd uszkodzony i niekompletny, niezdolny do samodzielnego poruszania się, pojazd zarejestrowany w Polsce, Strona okazała dowód rejestracyjny oraz oświadczenie właściciela, że zamierza naprawić pojazd, badania techniczne utraciły ważność w dniu 23.09.2017 r., podczas czynności kontrolnych pojazd zaklasyfikowano jako odpad o kodzie 16 01 04*.

W trakcie oględzin, przeprowadzonych w dniu [...].02.2020 r. wykonano dokumentację fotograficzną przedstawiającą stan techniczny ujawnionych pojazdów.

Analiza dokumentów kontrolnych wykazała, że pojazdy niezarejestrowane w Polsce nie posiadały dokumentów niezbędnych do użytkowania pojazdów, zgodnie z ich przeznaczeniem. Nie zostały zarejestrowane w kraju po ich sprowadzeniu, nie posiadały ważnych badań technicznych oraz obowiązkowego ubezpieczenia OC. Natomiast pojazdy zarejestrowane w kraju również nie mogły poruszać się po drogach publicznych, ze względu na brak niezbędnych dokumentów. Nie okazano ważnych badań technicznych oraz ubezpieczenia OC. Na podstawie okazanych umów kupna sprzedaży stwierdzono również, że nowi właściciele nie zgłosili do właściwego urzędu faktu nabycia pojazdu oraz nie dokonali ich przerejestrowania. Ponadto ustalono, że kontrolowany prowadzi mechanikę pojazdową.

Na podstawie stwierdzeń kontrolnych organ skonstatował, że Pan A. J. zbierał odp ady o kodach 16 01 04* oraz 16 01 06 bez zezwolenia, o którym moa w art. 41 ustawy o odpadach. Pan A. J. nie prowadzi punktu zbierania pojazdów w rozumieniu art. 32 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Ujawnione pojazdy nie były zdatne do samodzielnego poruszania się po drogach, nie posiadały wielu istotnych elementów oraz były na nich widoczne ślady uszkodzenia. Ponadto Strona nie okazała niezbędnych dokumentów uprawniających do poruszania się przedmiotowymi pojazdami po drogach publicznych. Wszystkie ustalenia kontroli zostały udokumentowane protokołem kontroli nr [...], w którym opisano zastany przez inspektorów stan faktyczny oraz stwierdzone naruszenia. Dołączono do niego protokół oględzin, wraz z wykonanymi w ich trakcie fotografiami przedstawiającymi zbierane pojazdy wycofane z eksploatacji, spis wszystkich pojazdów ujawnionych w trakcie przeprowadzonych oględzin oraz okazane przez Pana A. J. dokumenty, dotyczące zbieranych przez niego pojazdów. Protokół z kontroli został podpisany i parafowany na każdej stronie podpisywanych dokumentów [...].02.2020 r" bez wnoszenia uwag i zastrzeżeń przez Stronę postępowania Pana A. J..

Wobec ustaleń kontroli [...] WIOŚ pismem z dnia [...].02.2020 r" znak: [...] zawiadomił Pana A. J. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zbieranie odpadów bez zezwolenia, o którym mowa w art. 41 ustawy o odpadach.

Następnie pismem z dnia [...].03.2019 r. [...] WIOŚ zawiadomił o zakończeniu postępowania dowodowego oraz prawach z art. 10 § 1 k.p.a.

[...] WIOŚ zaskarżoną decyzją wymierzył Panu A. J. karę pieniężną, uznając że na terenie skontrolowanej posesji były zbierane odpady w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji bez stosownego zezwolenia. Stwierdzono, że Pan A. J. na użytkowanej przez siebie nieruchomości pod adresem ul. [...] [...] w [...] zbierał odpady niebezpieczne o kodzie 16 01 04* zużyte lub niedające się do użycia pojazdy w ilości 6 sztuk oraz odpady o kodzie 16 01 06 zużyte lub niedające się do użycia pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów w ilości 4 sztuk. Uznano, że pojazd marki [...] nie utracił swoich właściwości, a jego stan wskazywał, że po naprawach mógł być dalej użytkowany zgodnie z przeznaczeniem. Przy obliczeniu wysokości kary zgodnie z art. 194 ust. 6 ustawy o odpadach uwzględniono załącznik 6 ww. ustawy. Obliczając wysokość kary pieniężnej [...] WIOŚ zastosował stawkę 600 zł na 1 Mg zgromadzonych odpadów niebezpiecznych oraz 300 zł za 1 Mg pozostałych odpadów. Do obliczenia kary pieniężnej przyjęto, że na kontrolowanym terenie w dniu oględzin, tj. [...].02.2020 r. znajdowało się 7,3 Mg odpadów o kodzie 16 01 04* oraz 3 Mg odpadów o kodzie 16 01 06. Administracyjna kara pieniężna obliczona na podstawie wzoru z załącznika 6 do ustawy o odpadach wyniosłaby 5 280 zł. Z uwagi na to, że obliczona kara pieniężna była niższa, niż dolna granica kary pieniężnej określona w art. 194 ust. 4 ustawy o odpadach, zgodnie z ust. 4 załącznika 6 do ustawy o odpadach [...] WIOŚ wymierzył minimalną wysokość kary za przedmiotowe naruszenie, tj. 10 000 zł.

[...] WIOŚ uznał, że nie zaszły przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na postawie art. 189f k.p.a. Biorąc pod uwagę sposób magazynowania odpadów, mogący zagrażać środowisku, organ nie mógł uznać działalności prowadzonej przez Pana A. J. za znikome naruszenie prawa. Ponadto w ocenie [...] WIOŚ odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie spełni celów, dla których miałaby zostać ona nałożona. W szczególności nie będzie to działało odstraszająco na prowadzących nielegalną działalność w zakresie gospodarowania odpadami. Wobec powyższego nie zastosowano przepisu pozwalającego na odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu.

Pismem z 18 czerwca 2020 r. GIOŚ zawiadomił Stronę, iż w związku z rozpatrywaniem przedmiotowego odwołania może wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego zawiadomienia. Strona w odpowiedzi na zawiadomienie pismem z dnia 26 czerwca 2020 r. podtrzymała swoje stanowisko i ponownie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania w sprawie.

W opinii organu II instancji materiał dowodowy zebrany przez [...] WIOŚ jednoznacznie wskazuje na zbieranie przez Pana A. J. odpadów w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji, bez wymaganego zezwolenia na prowadzenie tego rodzaju działalności. Wydanie decyzji nakładającej administracyjną karę pieniężną zostało poprzedzone kontrolą przeprowadzoną w dniach od 4 do 7 lutego 2020 r. w miejscu prowadzenia działalności pod adresem ul. [...] [...] w [...]. Podczas kontroli ustalono, ze Strona prowadziła działalność gospodarczą zakresie napraw i konserwacji pojazdów, natomiast nie posiadała zezwolenia na zbieranie odpadów w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji. W ocenie organu II instancji zgromadzono wyczerpujący materiał dowodowy do którego należą: protokół kontroli wraz z dokumentacją fotograficzną, spis pojazdów znajdujących się na kontrolowanym terenie oraz okazane przez Skarżącego dokumenty, dotyczące ujawnionych pojazdów. W wyniku kontroli został sporządzony protokół kontroli nr [...], w którym zostały zawarte ustalenia kontroli. Do protokołu kontroli załączona została dokumentacja fotograficzna, wykonana w trakcie przeprowadzonych oględzin, świadcząca o prowadzonym przez Stronę nielegalnym procederze. Fotografie przedstawiają kilkanaście pojazdów samochodowych, zmagazynowanych na działce użytkowanej przez Pana A. J.. Organ podkreślił, że wygląd i stan techniczny przedmiotowych pojazdów oraz sposób ich magazynowania jednoznacznie wskazywał, że były one odpadami w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji. Ujawnione pojazdy były niekompletne, część z nich została pozbawiona istotnych części wpływających na możliwość ich użytkowania, a także posiadały widoczne uszkodzenia karoserii. Ponadto sposób ich magazynowania mógł powodować powstawanie dalszych uszkodzeń pojazdów, były one magazynowane na otwartej przestrzeni i nie były osłonięte od negatywnego oddziaływania warunków atmosferycznych. W trakcie kontroli inspektorzy [...] WIOŚ dokonali spisu pojazdów, znajdujących się na kontrolowanej posesji, zgodnie z którym na kontrowanej posesji znajdowało się 11 pojazdów. Pan A. J. nie okazał dokumentów uprawniających do poruszania się przedmiotowymi pojazdami po drogach publicznych. Na podstawie powyższych ustaleń słusznie uznano, że na kontrolowanej posesji znajdowały się odpady kodzie 16 01 04* zużyte lub niedające się do użycia pojazdy w ilości 6 sztuk oraz odpady o kodzie 16 01 06 zużyte lub niedające się do użycia pojazdy, niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów w ilości 4 sztuk.

Odnosząc się do podstaw prawnych rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji pojazdem wycofanym z eksploatacji jest pojazd stanowiący odpad, w rozumieniu przepisów o odpadach, zgodnie zaś z art. 3 pkt 6 ustawy o odpadach przez odpad rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Pozbyciem się przedmiotu będzie też przekazanie innemu podmiotowi, który to podmiot będzie dany przedmiot wykorzystywał w ten zasadniczo odmienny sposób (odmienny od jego pierwotnego przeznaczenia, a stosowany ze względu na nieprzydatność przedmiotu do wykorzystania w sposób pierwotnie zakładany). Organ stwierdził, że ujawnione w trakcie kontroli pojazdy nie mogły być użytkowane zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. W pierwszej kolejności stan techniczny pojazdów wskazywał, że nie były one zdatne do użytkowania jako środek transportu. Pojazdy miały uszkodzone karoserie, były pozbawione niektórych części, a także były zaniedbane z widoczną korozją karoserii. Również ich sposób magazynowania na otwartej, niezadaszonej przestrzeni i brak ochrony od wpływu warunków atmosferycznych świadczył w ocenie organu, że Pan A. J. nie planował użytkować pojazdów zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Potwierdza to również brak dokumentów, tj. dowodów rejestracyjnych, ważnych badań technicznych, ubezpieczeń OC, które są niezbędne dla pojazdów samochodowych poruszających się po drogach. W ocenie GIOŚ nie ulega wątpliwości, że zmieniono sposób użytkowania pojazdów, wobec czego stały się one odpadami w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji. Na zbieranie takich odpadów Pan A. J. nie uzyskał wymaganego zezwolenia zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o opadach.

Nadto organ zauważył, że teren na którym były zbierane pojazdy nie był dostosowany do prowadzenia takiej działalności, bowiem użytkowana przez Stronę posesja nie była utwardzona i szczelna, zbierane odpady znajdowały się bezpośrednio na gruncie. Ponadto odpady nie zostały osłonięte od wpływu warunków atmosferycznych, wody odpadowe mogły swobodnie infiltrować pryzmy odpadów, wypłukując z nich substancje niebezpieczne. Substancje te mogły następnie przenikać do gruntu oraz wód gruntowych, powodując zanieczyszczenie środowiska. Należy podkreślić, że odpady o kodzie 16 01 04* zużyte lub nie nadające się do użytkowania pojazdy są odpadem niebezpiecznym, zawierającym w sobie substancje niebezpieczne, tj. substancje ropopochodne, zużyte oleje silnikowe i inne. Wobec powyższego działalność Pana A. J., polegająca na zbieraniu odpadów niebezpiecznych bez zastosowania niezbędnych zabezpieczeń, w miejscu niedostosowanym do prowadzenia takiej działalności może spowodować potencjalne zagrożenie zanieczyszczenia środowiska.

Strona zakwestionowała ustalenia zawarte w protokole kontroli stwierdzające, że ujawnione pojazdy stanowiły odpady i były przez nią zbierane na kontrolowanej nieruchomości. Zaprzeczenia Strony organ uznał za niewystarczające do stwierdzenia, że dokument urzędowy jakim jest protokół kontroli zawiera informacje niezgodne z prawdą. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a., dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowe stwierdzone. Organem powołanym do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska jest, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (D.U. z 2018 r. poz. 1471, ze zm.) Inspekcja Ochrony Środowiska. Na podstawie art. 11 tej ustawy, z czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osobie fizycznej. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać na podstawie odrębnych przepisów decyzję administracyjną. W myśl przepisu art. 76 § 1 i 2 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania lub inne podmioty w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Kwestionowanie protokołu kontroli, jako dokumentu korzystającego z domniemania zgodności z prawdą, jest nieskuteczne, dopóki domniemanie to nie zostanie obalone stosownym dowodem przeciwnym. Pan A. J. nie zakwestionował ustaleń protokołu kontroli, w trakcie kontroli brał w niej czynny udział oraz udzielił wyjaśnień w zakresie pochodzenia ujawnionych pojazdów. Strona zapoznała się z ustaleniami kontroli i podpisała protokół bez wnoszenia uwag.

Na podstawie powyższego podpisany przez Pana A. J. protokół kontroli organ uznał za dowód popełnionych przez niego naruszeń i mógł stanowić podstawę wydania zaskarżonej decyzji.

Odnośnie do możliwości przypisania Skarżącemu statusu posiadacza pojazdów GIOŚ wskazał, że co prawa Pan A. J. w przesłanym odwołaniu zaprzeczył, że był posiadaczem ujawnionych pojazdów i wyjaśnił, że zostały mu one powierzone przez właścicieli, w celu dokonania niezbędnych napraw i nie był uprawniony do dysponowania nimi w sposób swobodny, to jednak - w ocenie organu - Skarżący błędnie łączy kwestię posiadania odpadów z byciem ich prawnym właścicielem. Zgodnie z art. 3 ust 1 pkt 19 ustawy o odpadach domniemanym posiadaczem odpadów jest władający powierzchnią ziemi, który odpowiada za znajdujące się na niej odpady. Organ wywodził, że obalenie powyższego domniemania bycia posiadaczem odpadów jest możliwe tylko w sytuacji, gdy władający powierzchnią ziemi wskaże wyraźnie innego posiadacza opadów i że odpady zostały złożone na niej nielegalnie, wbrew jego woli. W ocenie GIOŚ nie ulega wątpliwości, że Pan A. J. jako zarządzający kontrolowaną nieruchomością był posiadaczem ujawnionych na niej odpadów. Ze zgromadzonego materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że Pan A. J. decydował o przechowywanych na należącej do niego nieruchomości przedmiotach, w tym o przyjęciu przedmiotowych pojazdów będących odpadami. Co więcej, Pan A. J. wyjaśnił, że ujawnione w trakcie kontroli pojazdy zostały mu przekazane przez dotychczasowych właścicieli, a umieszczenie ich na skontrolowanej posesji odbyło się za jego wiedzą i zgodą. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że ww. przesłanki "domniemania bycia posiadaczem odpadów" nie zostały przez pana A. J. obalone. Również samo wskazanie właścicieli pojazdów nie zdejmuje ze Strony odpowiedzialności za ich zbieranie na kontrolowanej nieruchomości. Odwołując się do poglądów orzecznictwa organ wyjaśnił, że ciężar przeprowadzenia dowodu w celu obalenia domniemania bycia posiadaczem odpadów spoczywał na Skarżącym.

Organ II instancji nie dał wiary twierdzeniom Strony, że właściciele pojazdów pozostawiali pojazdy w celu dokonania niezbędnych napraw, bowiem pojazdy były w znacznym stopniu niekompletne, w tym ze zdemontowaną karoserią, wymontowanym silnikiem czy wyposażeniem wnętrza, a Skarżący nie wyjaśnił celu wymontowania z pojazdów części i elementów wyposażenia w kontekście zleconych mu napraw. W ocenie GIOŚ tak znaczny stopień demontażu stwierdzony podczas kontroli nie mógł być uzasadniony pracami naprawczymi.

Dalej organ wywodził, że zgodnie z art. 194 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach za zbieranie odpadów lub przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia, o którym mowa w art. 41, wymierza się administracyjną karę pieniężną. Kara ta wynosi nie mniej niż 10 000 zł i nie może przekroczyć 1 000 000, a zgodnie z art. 194 ust. 6 ustawy o odpadach , wysokość kary, o której mowa w ust. 4, oblicza się, uwzględniając ilość i właściwości odpadów, w sposób określony w załączniku nr 6 do ustawy. Przy czym jeżeli wysokość kary jest niższa, niż dolna granica kary określona w art. 194 ust. 4 ustawy o odpadach, kara wynosi 10 000 zł.

W ocenie organu II instancji zastosowany przez [...]WIOŚ sposób obliczenia administracyjnej kary pieniężnej, zgodnie ze wzorem z załącznika 6 do ustawy o odpadach budzi wątpliwości. Inspektorzy [...]WIOŚ w trakcie kontroli nie ustalili ani dokładnej masy odpadów ani rozmiarów pryzm, na których zostały zmagazynowane odpady. Szacunkowy sposób ustalenia masy każdego pojazdu zdaniem GIOŚ jest niepewny i z tego powodu nie powinien być podstawą obliczenia administracyjnej kary pieniężnej. Dlatego organ zastosował art. 194 ust. 6a ustawy o odpadach, pozwalający na wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej, w przypadku niemożności obliczenia masy oraz objętości odpadów zbieranych bez zezwolenia, przy uwzględnieniu przesłanek art. 199 ustawy o odpadach. Kara w wysokości 10 000 zł, stanowi minimalną karę za powyższe naruszenie. Uwzględniając zapisy art. 139 k.p.a. administracyjna kara pieniężna nałożona na Pana A. J. nie ulega zmianie, pomimo zastosowania innej podstawy ustalenia jej wysokości.

Biorąc pod uwagę kryteria określone w art. 199 ustawy o odpadach przy wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej organ II instancji uwzględnił:

- rodzaj naruszenia - Pan A. J. zbierał na użytkowanej przez siebie nieruchomości odpady, w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji bez zezwolenia określonego w art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach, w sposób zagrażający środowisku oraz zdrowiu i życiu ludzi;

- wpływ na zdrowie i życie ludzi oraz środowisko - miejsce zbierania odpadów nie było przystosowane do prowadzenia takiej działalności, pojazdy zbierane były na nieutwardzonej powierzchni, nie stwierdzono wystąpienia zanieczyszczania środowiska;

- okres trwania naruszenia - zbieranie pojazdów z wycofanych z eksploatacji zgodnie z protokołem kontroli miało miejsce w 2019 i 2020 r.;

- rozmiar prowadzonej działalności - kontrola wykazała, że na użytkowanej przez Pana A. J. nieruchomości znajdowało się 11 pojazdów wycofanych z eksploatacji;

- skutki naruszenia i wielkość zagrożenia - sposób magazynowania pojazdów na nieutwardzonej powierzchni oraz na otwartej przestrzeni mógł spowodować przedostawanie się zanieczyszczeń do środowiska, co zostało potwierdzone stwierdzonymi w trakcie kontroli wyciekami substancji ropopochodnych, przedostanie się substancji ropopochodnych do gruntu niesie ze sobą następnie zagrożenie zanieczyszczenia wód powierzchniowych oraz gruntowych.

Na podstawie powyższych okoliczności sprawy w ocenie GIOŚ administracyjna kara pieniężna w wysokości 10 000 zł jest (tj. najniższa możliwa wysokość kary jaka może być nałożona za to wykroczenie) jest adekwatna do stopnia szkodliwości czynu popełnionego przez Pana A. J..

W związku z tym, iż postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej wszczęto po dniu 1 czerwca 2017 r" tj. po wejściu w życie przepisów ustawy z dnia z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), organ rozważył możliwość zastosowania art. 189f k.p.a., w którym zostały wskazane przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w postaci następujących okoliczności:

1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania lub

2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara.

Ponadto według art. 189f § 2 i 3 k.p.a. w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających:

1) usunięcie naruszenia prawa lub

2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.

Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia.

W tym aspekcie GIOŚ argumentował, że zbieranie pojazdów wycofanych z eksploatacji jest działalnością wymagającą uzyskania zezwolenia zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach. Uzyskanie takiego zezwolenia w drodze decyzji poprzedzone jest dostosowaniem miejsca przeznaczonego na zbieranie pojazdów wycofanych z eksploatacji do wymogów prowadzenia takiej działalności, w tym szczelnego podłoża wyposażonego w system odprowadzania ścieków. Ponadto przedmiotowe zezwolenie określa sposób magazynowania odpadów, tak aby taka działalność nie spowodowała negatywnych skutków dla środowiska. W związku z tym, że prowadzenie działalności w zakresie zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji obwarowane zostało szeregiem wymogów, ich niespełnienie może powodować szereg negatywnych skutków dla środowiska. Pojazdy wycofane z eksploatacji stanowią odpady niebezpieczne, ponieważ zawierają w sobie substancje niebezpieczne w tym oleje i substancje ropopochodne. Niewłaściwe magazynowanie pojazdów, w miejscu do tego niedostosowanym stwarza realne zagrożenie przedostania się takich substancji do środowiska. Powołując się na powyższe organ nie uznał, że zbieranie pojazdów wycofanych z eksploatacji stanowi znikome naruszenie prawa. Możliwe konsekwencje takiej nielegalnej działalności mogą wystąpić poza miejscem zbierania odpadów oraz potencjalnie zagrażają zarówno środowisku naturalnemu jak i zdrowiu i życiu ludzi. Organ stwierdzając, że nielegalna działalność Skarżącego mogła wywołać negatywne następstwa dla wartości podlegające ochronie, nie było możliwe uznanie znikomości takiego naruszenia i nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu. Organ uznał, że zastosowania w niniejszej sprawie nie będzie miał również art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż naruszenie przepisów przez Pana A. J. w zakresie zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji bez zezwolenia zostało stwierdzone po raz pierwszy.

Odnosząc się natomiast do przepisów określonych w art. 189f § 2 i 3 k.p.a. organ podkreślił, że istotą art. 189 f § 2 i 3 k.p.a. jest odstąpienie od ukarania, gdy organ działając na zasadzie uznania administracyjnego dojdzie do przekonania, iż odstąpienie od ukarania pozwoli na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Użyte w art. 189 f § 2 pkt 1 k.p.a. pojęcie usunięcia "naruszenia prawa" należy rozumieć szeroko jako usunięcie wszelkich skutków naruszenia prawa, a nie tylko zaprzestanie naruszania prawa. Zdaniem GIOŚ nie było możliwe usunięcie wszystkich skutków naruszenia przepisów popełnionego przez Stronę. Zbieranie przez Skarżącego odpadów mogło spowodować zanieczyszczenie środowiska. Nie ma możliwości cofnięcia powyższego zdarzenia oraz usunięcia następstw spowodowanego zanieczyszczenia. Nieukaranie Strony nie zapewni realizacji funkcji prewencyjnej i zapobiegawczej kary pieniężnej. Skarżący nie będzie czuł respektu przed przepisami prawa, co może spowodować kontynuowanie nielegalnej działalności. Interes publiczny wymaga więc, aby Strona poniosła konsekwencje własnych działań.

A. J. wywiódł skargę na decyzję GIOŚ z dnia [...].09.2020 r. zarzucając naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, w postaci:

A. art. 3 pkt 6 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, w związku z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach poprzez błędną wykładnię i błędne zastosowanie tych przepisów, polegające na przyjęciu, że pojazd przekazany do oceny stanu technicznego lub naprawy podmiotowi świadczącemu usługi w zakresie naprawy pojazdów jest przedmiotem, którego właściciel/posiadacz pozbywa się;

B. art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że świadczący usługi napraw pojazdów jest posiadaczem odpadów w sytuacji, gdy prawo własności pojazdów należy do osób trzecich, które przekazały je świadczącemu usługi naprawy w celu oceny ich stanu technicznego lub naprawy;

C. z ostrożności, błędne zastosowanie przez organ odwoławczy przepisu art. 189f k.p.a. poprzez uznanie, że w przypadku pominięcia tego przepisu przez organ nakładający karę pieniężną, kompetencję do przeprowadzenia procedury oceny czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej;

2. Naruszenie przepisów postępowania poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych, polegających na:

A. błędnym przyjęciu, wbrew oświadczeniom właścicieli pojazdów, że pozbyli się oni pojazdów, a Skarżący przyjął te pojazdy celem wykorzystania w inny sposób, niż ten, do którego są one przeznaczone;

B. błędnym ustaleniu, że zmieniono sposób użytkowania tych pojazdów, a jednocześnie nie podano na czym polegać miałaby ta zmiana;

C. błędnym ustaleniu, iż przedmiotowe pojazdy (poza wyraźnie wskazanym w decyzji pojazdem) nie mogły podlegać naprawie i w konsekwencji nie nadawały się do użytku zgodnie z przeznaczeniem, przy czym nie ma znaczenia czy pojazdy byłyby zdatne dojazdy po drogach publicznych, gdyż mogłyby być użytkowane przez właścicieli w inny sposób, a dopuszczenie do jazdy po drogach publicznych nie jest kategorią przesądzającą o uznaniu pojazdów za posiadające właściwości użytkowe;

D. błędnym przyjęciu, że stan nieruchomości skarżącego (np. brak utwardzenia gruntu, itd.) ma jakikolwiek wpływ na ocenę prawną okoliczności faktycznych sprawy, gdyż skoro organ administracji zarzuca prowadzenie "nielegalnej" zbiórki odpadów, to czynienie ustaleń faktycznych istotnych dla sprawy w oparciu o stwierdzenie, że nieruchomość skarżonego nie posiada cech profesjonalnego składowiska odpadów służy, przy braku po stronie organu administracji argumentów opartych o fakty, jedynie budowaniu fałszywego wrażenia prawidłowych ustaleń faktycznych,

E. błędnym ustaleniu, że pojazdy, które przekazano skarżącemu do oceny lub naprawy zagrażały środowisku lub aby takie zagrożenie spowodowały;

F. błędnym przyjęciu, że protokół z kontroli przeprowadzonej u skarżącego stanowi dowód na zbieranie przez skarżącego odpadów, w sytuacji gdy podany w kontroli opis stanu zastanego na nieruchomości skarżącego wymaga jeszcze wszechstronnej oceny i rozważenia faktów, które to podejście organu drugiej instancji do mocy dowodowej dokumentu urzędowego w postaci protokołu z kontroli wprost dowodzi, iż organ drugiej instancji rażąco naruszył swoje obowiązki w zakresie postępowania dowodowego (art. 7 i art. 77 k.p.a., w zw. z art. 140 k.p.a.),

G. błędnym przyjęciu, iż Skarżący nie wnosząc od razu zastrzeżeń do protokołu kontroli tym samym akceptował całą treść protokołu, co w okolicznościach braku doświadczenia Skarżącego w uczestniczeniu w kontrolach przeprowadzanych przez organy administracji, jak i każdego przeciętnego obywatela, który spotkałby się z taką sytuacją, jest wnioskiem logicznie fałszywym,

H. błędnym przyjęciu, że właściciele pojazdów nie przekazali tych pojazdów skarżącemu do ich oceny lub naprawy,

I. błędnym przyjęciu, że skarżący nie potrafił wyjaśnić stanu technicznego pojazdów, w tym np. braku niektórych ich części w sytuacji, w której Skarżący nie mógł i nie musiał tego wiedzieć, gdyż taką wiedzę posiadają właściciele pojazdów;

J. błędnym przyjęciu, że w odniesieniu do sprawy oraz do Skarżącego nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

Organ odwoławczy, wbrew obowiązkom wynikającym z przepisów k.p.a. o postępowaniu odwoławczym, oraz wbrew obowiązkowi stosowania w postępowaniu odwoławczym gwarancji, wynikających z przepisów ogólnych (art. 140 k.p.a.), nie dopełnił tych obowiązków naruszając prawo. Organ II instancji, pomimo zarzutów i dowodów powołanych w odwołaniu odmówił, bez uzasadnionej i umotywowanej należycie argumentacji, uwzględnienia zarzutów, zgłoszonych przez Skarżącego.

Skarżący wykazywał i obalał domniemania ustawowe, iż jest posiadaczem pojazdów stanowiących odpady. Powoływał się tak na prowadzoną działalność gospodarczą, jak i na dokumenty wykazujące, iż pojazdy zostały mu przekazane przez ich właścicieli do oceny stanu technicznego lub naprawy. Oznacza to, iż ani ich posiadacze (właściciele) nie pozbyli się ich, ani skarżący nie był posiadaczem tych pojazdów. Skarżący tymczasowo był dzierżycielem pojazdów, co potwierdzały inne dowody, tj. odebranie pojazdów przez ich właścicieli lub oddanie przez właścicieli do recyklingu po negatywnej ocenie przez Skarżącego możliwości ich naprawy.

Organ odwoławczy dokonał zatem błędnej wykładni i błędnie zastosował przepisy prawa materialnego, gdyż pominął w jakim celu przekazano Skarżącemu pojazdy oraz fakt, iż właściciele pojazdów nie kwestionowali tej okoliczności oraz swoich praw właścicielskich, w tym do dalszego dysponowania tymi pojazdami.

W ocenie Skarżącego w tych okolicznościach wyładnia i zastosowanie ww. przepisów prawa nie może prowadzić do przyjęcia, iż Skarżący jest posiadaczem tych pojazdów w rozumieniu przepisów o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji i o odpadach.

Na taką błędną wykładnię i zastosowanie tych przepisów prawa materialnego miała wpływ okoliczność, iż organ odwoławczy ocenił, że istnienie protokołu z kontroli u Skarżącego wyłącza obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego.

Protokół nie stwierdza, ponieważ nie może stwierdzać, wystąpienia przesłanek do przyjęcia, że:

- pojazdy nie nadają się w ogóle do użytku (to decyzja właścicieli w jakim zakresie chcą użytkować swoją własność), gdyż okoliczność, że nie nadawały się do poruszania na drogach publicznych nie stanowi o ich bezużyteczności dla właściciela;

- właściciele pozbyli się tych pojazdów przekazując do warsztatu naprawczego Skarżącego,

- Skarżący użytkował pojazdy w innym celu, którego zresztą ani organ I instancji ani organ I! instancji nie wskazał.

Skarżący zaprezentował stanowisko, że organ uznając, że z protokołu wynikają wszelkie przesłanki uznania pojazdów za odpady w rozumieniu przepisów prawa, nie rozpatrzył odwołania Skarżącego. Podobnie organ II instancji błędnie przyjął, iż może walidować błąd organu I instancji, polegający na nierozważeniu przesłanek odstąpienia od nałożenia na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej. Aczkolwiek Skarżący nie uchybia tym zarzutem dalej idącym zarzutom powołanym w skardze, to z ostrożności procesowej zgłasza ten zarzut jako zarzut autonomiczny.

Z istoty art. 189f k.p.a. wynika, że to organ nakładający karę pieniężną może odstąpić od jej nałożenia, a nie organ II instancji. Dodatkowo Skarżący ocenił jako pozorne rozważania przeprowadzonych w powołaniu się na art. 189f k.p.a., bowiem organ nie poinformował Skarżącego o zarządzeniu przeprowadzenia uzupełniającego postępowania w trybie art. 136 k.p.a. Gdyby przyjąć, że organ odwoławczy może sanować pominięcie art. 189f k.p.a., to konieczne jednocześnie byłoby zarządzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z art. 136 k.p.a. i poinformowanie o tym Skarżącego, celem umożliwienia czynnego udziału w postępowaniu. Uniemożliwienie czynnego udziału w tym aspekcie postępowania odwoławczego narusza art. 7 i art. 10 § 1 k.p.a., w zw. z art. 140 k.p.a.

Skarżący wskazał, że nie był i nie jest właścicielem wymienionych w decyzji pojazdów, a zatem ich posiadaczem w rozumieniu powołanych wyżej przepisów prawa, co oznacza, zdaniem skarżącego, że:

1. nie można stawiać mu zarzutu, iż pojazdy nabyte za granicą przez osoby trzecie nie zostały w kraju zarejestrowane, nie był to obowiązek prawny skarżącego,

2. nie można też ani wymagać od Skarżącego aby dysponował dokumentami potwierdzającymi ważne badania techniczne tych pojazdów, ani tym bardziej wywodzić z ewentualnego braku tych ważnych badań technicznych pojazdów nie będących własnością Skarżącego negatywne skutki prawne,

3. podobnie jak wyżej należy odnieść się do zarzutów:

- nie posiadania przez Skarżącego dowodów ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego, skoro Skarżący jako dzierżycie! nie posiadał tych pojazdów celem ich użytkowania, - braku dowodów rejestracyjnych tych pojazdów, tym bardziej, że ten zarzut jest nielogiczny skoro organ administracji stwierdza brak rejestracji niektórych pojazdów zakupionych za granicą.

Przytaczane w uzasadnieniu decyzji zdania, że Skarżący gromadził odpady i nie miał dokumentów upoważniających do poruszania się pojazdami na drogach publicznych oraz, że nie mogły one być użytkowane zgodnie z przeznaczeniem, nie odnosi się do stanu faktycznego sprawy. Skarżący nigdy nie twierdził przecież, że miał zamiar poruszać się tymi pojazdami po drogach publicznych.

Zdaniem Skarżącego sposób użytkowania pojazdów przez ich właścicieli nie ma dla sprawy znaczenia. Organy obu instancji uznały, że przedmiotowe pojazdy mogą być użytkowane tylko na drogach publicznych, jednak istnieją inne sposoby użytkowania, chociażby wyścigi typu "wrak race" poza drogami publicznymi.

Skarżący w odwołaniu zwracał już uwagę na okoliczność, że jego być może mała stanowczość w dyscyplinowaniu właścicieli pojazdów aby odebrali te pojazdy nie może wpływać na ocenę stanu faktycznego sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

I. W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r" poz. 2325, ze zm" dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach - sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a.).

Po rozpoznaniu skargi w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

II. Materialną podstawę prawną decyzji stanowił art. 41 ust. 1 oraz art. 194 ust. 6a i 199 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 o odpadach (Dz.U. z 2019 r" poz. 701).

Ustawa o odpadach wprowadziła legalną definicję odpadów, zgodnie z którą za odpad rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest zobowiązany.

Za posiadacza odpadów, w myśl art. 3 ust. 1 pkt 19 ww. ustawy, rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów, przy czym domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. W słowniku pojęć zdefiniowanych ustawą o odpadach znajduje się również termin wytwórca odpadów, za którego uznaje się każdego, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawania odpadów (pierwotny wytwórca odpadów) oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów, przy czym wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę.

Ustawa o odpadach nie zawiera jednak definicji pojęcia "władającego powierzchnią ziemi". Pojęcie to precyzuje natomiast ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r., poz. 1396), która za władającego powierzchnią ziemi rozumie właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne - ujawniono inny podmiot władający gruntem, podmiot ujawniony jako władający.

Domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości zostało wprowadzone przez ustawodawcę w ustawie o odpadach w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości. Tym samym domniemanie to może być obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów.

W konsekwencji oznacza to, że władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wskazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów (por. wyrok WSA w Gdańsku z 6.06.2018 r., sygn. akt: II SA/Gd 198/18; wyrok WSA w Szczecinie z 28.04.2016 r" sygn. akt: II SA/Sz 1374/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej określana jako CBOSA).

W braku takiego dowodu władanie odpadami jest równoznaczne z ich posiadaniem. Zgodnie z przyjętą na gruncie prawa cywilnego zasadą, aby faktycznie można było uznać kogoś za posiadacza rzeczy (samoistnego jak i zależnego) muszą łącznie wystąpić dwie przesłanki tj. element obiektywny (corpus possesions), czyli wspomniane władanie, ale również i subiektywny (animus rem sibi habendi).

III. Przechodząc na grunt okoliczności faktycznych sprawy stwierdzić należy, że z przedstawionych przez Skarżącego umów kupna-sprzedaży wynika, ze wystąpiła wola posiadania (animus) odpadów ujętych w zaskarżonej decyzji.

Organ prawidłowo ustalił, iż w przedmiotowej sprawie domniemanie ustanowione w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach nie zostało w pełni skutecznie obalone, wobec czego pozostaje ono aktualne.

Słusznie organ przyjął, że posiadaczem odpadów znajdujących się na działce użytkowanej Skarżącego, tj. w miejscu prowadzenia przez niego działalności pod adresem ul. [...] [...] w [...], jest użytkownik nieruchomości, na której znajdują się nielegalnie składowane odpady i dlatego Skarżący prawidłowo został adresatem decyzji i określonego w jej treści obowiązku.

IV. Odnosząc się do strony przedmiotowej, tj. kwalifikacji samochodów jako odpad, Sąd - odwołując się do wykładni przedstawionej w wyroku NSA z 23 marca 2021 r., III OSK 262/21, w którym NSA stwierdził, że "stopień prawdopodobieństwa ponownego wykorzystania towaru, substancji lub produktu bez wstępnego przetwarzania stanowi istotną przesłankę ich kwalifikacji jako odpad" - stwierdza, że pojęcie to dotyczy sytuacji, w których ponowne wykorzystanie przedmiotowego towaru lub substancji jest nie tylko możliwe, ale i pewne, bez konieczności poddania w tym celu uprzedniemu procesowi odzyskiwania odpadów, o którym mowa w załączniku II do dyrektywy odpadowej.

Przypomnieć należy, że zgodnie z definicją ustawową przez odpady rozumie się "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany" (art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach). Pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Pojęcie "pozbywać się" należy interpretować w świetle celu ogólnego przepisów ustawy o odpadach, którym jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska przed szkodliwymi skutkami spowodowanymi przez odpady oraz w świetle celów szczegółowych wynikających zasad gospodarki odpadami (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2019 r" II OSK 506/17, CBOSA). Sam fakt oświadczenia o przekazaniu do naprawy, jeżeli stan techniczny pojazdu i brak możliwości jego zarejestrowania, wraz ze sposobem przechowywania, powodującym jego dalsze zniszczenie, świadczy o tym, że jest to odpad, nie może wpływać na dokonanie innej kwalifikacji pojazdu.

Pozbywanie się odpadu należy analizować w całym cyklu życiowym substancji lub przedmiotu od zaprojektowania do ich produkcji, dystrybucji, zużycia, a także obróbki powstałych przy tym odpadów. W definicji (art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach) pozbycie się, z uwzględnieniem wykładni prawa Unii Europejskiej oraz orzecznictwa sądów europejskich, nie może być rozumiane jako utrata kontroli nad przedmiotem, a raczej jako zasadnicza zmiana sposobu jego wykorzystywania, odmienna od podstawowego jego przeznaczenia, do którego przestał się ten przedmiot nadawać (być przydatnym), która to zmiana może spowodować także poważne negatywne konsekwencje dla człowieka lub środowiska. Możliwe jest więc pozbycie się przedmiotu także wówczas, gdy pozostaje on nadal we władaniu tego samego podmiotu (zob. szerzej na temat interpretacji definicji pojęcia "odpady", M. G., Gospodarowanie odpadami w świetle wymagań prawa wspólnotowego i polskiego prawa wewnętrznego, Poznań 2005, s. 39 i n.).O kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga zatem przesłanka "pozbycia się", mogącego być działaniem faktycznym, zamierzonym lub nakazanym. Przesłankę tę można więc stwierdzić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu, z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych, umożliwiających odtworzenie zamiaru, jaki mu przyświecał w stosunku do tego przedmiotu. Nie chodzi tu przy tym o utratę kontroli nad przedmiotem, lecz zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać (tak WSA w Łodzi w wyroku z dnia 7 maja 2021 r., II SA/Łd 728/20, CBOSA).

Z uwagi na zasadę jednolitości systemu prawa i systemowej wykładni, kierując się wskazanymi determinantami interpretacyjnymi, Sąd zauważa, że organ słusznie uznał, że stan samochodów świadczy o zmianie ich wykorzystania, odmiennej od głównego przeznaczenia, do którego przestały one się nadawać. Okoliczności te zostały obiektywnie stwierdzone poprzez przytoczenie okoliczności świadczących o fizycznym stanie samochodów oraz braku dokumentacji pozwalającej na ich użytkowanie zgodne z przeznaczeniem. Pierwotnym przeznaczeniem samochodów było poruszanie się po drogach publicznych, zatem wyrażona w skardze hipoteza o przyszłym przeprowadzaniu wyścigów poza drogami publicznymi nie wpływa na dyskwalifikację oceny samochodów jako odpady, a w konsekwencji uznanie rozstrzygnięcia organów za wadliwe.

Nadto Skarżący nie przedstawił kontrdowodów, dotyczących stanu technicznego pojazdów.

Nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut odnoszący się braku możliwości wywodzenia negatywnych skutków dla skarżącego z faktu niezarejestrowania pojazdów, czy braku OC, bowiem jest to element opisu stanu formalnych obowiązków tyczących się samochodów, znajdujących się na posesji Skarżącego, z czego - wraz z ich stanem technicznym - wynika kwalifikacja samochodów jako odpady. Nie jest to - jak zdaje się sugerować skarga - elementem błędnego rozumowania, zmierzającego do przypisania Skarżącemu sankcji za niezarejestrowanie samochodów.

Za niesłuszny należy uznać zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że świadczący usługi napraw pojazdów jest posiadaczem odpadów w sytuacji, gdy prawo własności pojazdów należy do osób trzecich, które przekazały je świadczącemu usługi naprawy w celu oceny ich stanu technicznego lub naprawy. Stan techniczny pojazdów nie świadczy o tym, że nadawały się do naprawy, która byłaby racjonalna z ekonomicznego punktu widzenia (naprawa pojazdów objętych niniejszym postępowaniem w rzeczywistości musiałaby polegać na praktycznie całkowitej odbudowie, polegającej na wymianie istotnych elementów konstrukcji tych pojazdów, co - choć technicznie możliwe, byłoby całkowicie nieopłacalne ekonomicznie). Słusznie organ uznał, że konieczne naprawy przedmiotowych przekraczały drobne naprawy, co wynika z protokołu nr KAL 18/2020, a twierdzenia te nie zostały obalone przez Skarżącego. Akceptacja stanowiska organów w tej kwestii wynika z w szczególności z uwzględnienia treści uzgodnionych w dniu 8 lipca 2011 r. na posiedzeniu korespondentów unijnych dla rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, wytycznych w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów. Wytyczne te zawierają ujednolicone stanowisko państw członkowskich co do sposobu, w jaki w rozumieniu wspólnym wszystkich państw członkowskich należy interpretować rozporządzenie Nr 1013/2006. Z pkt 8 lit. e) wytycznych wynika, że pojazd używany klasyfikowany jest zazwyczaj jako odpad między innymi, gdy nie nadaje się do drobnych napraw lub posiada znacznie uszkodzone istotne części (np. w wyniku wypadku) lub jest pocięty na kawałki (np. na pół).

Istotne przy kwalifikowaniu pojazdu jako odpadu może być również, że koszty naprawy przekraczają obecną wartość pojazdu (pkt 9 lit. d) wytycznych).

Skala opisanych przez organ w przedmiotowym protokole uszkodzeń pojazdów według przytoczonych wskazówek metodologicznych świadczy o tym, że przedmiotowe pojazd mogły być uznane za odpad w rozumieniu ustawowym. Ujawnione w trakcie kontroli pojazdy, co bezpośrednio obrazuje sporządzona w trakcie oględzin terenu użytkowanego przez Skarżącego dokumentacja fotograficzna, były w znacznym stopniu niekompletne, w tym ze zdemontowaną karoserią, wymontowanym silnikiem, czy wyposażeniem wnętrza. Pojazdy te nie były zdatne do poruszania się po drogach. Sposób magazynowania pojazdów (na otwartej przestrzeni, bez zabezpieczenia przed negatywnym oddziaływaniem warunków atmosferycznych) nie wskazywał na to, aby pojazdy miały podlegać naprawie.

Po drugie, naprawa samochodu oraz wymiana części w profesjonalnym warsztacie blacharsko-lakierniczym lub autoryzowanym serwisie nie spełnia przesłanek ustawowych gospodarowania odpadami. Naprawa pojazdu wycofanego z eksploatacji w warsztacie samochodowym narusza art. 29 ust. 1 ustawy o odpadach.

Zgodnie z treścią tego przepisu, odpady muszą być przetwarzane w instalacjach lub urządzeniach. Oznacza to, że odpad może być pozbawiony statusu odpadu (utrata statusu odpadu) jedynie przez poddanie go procesom odzysku, w szczególności recyklingu. Ewentualna naprawa samochodu wycofanego z eksploatacji w warsztacie samochodowym, a nawet jego rejestracja nie stanowią zastosowania procesów gospodarowania odpadami, które pozbawiając odpadu pewnych jego cech, mogą pozwolić na uznanie, że pojazd wycofany z eksploatacji, już wcześniej zakwalifikowany do kategorii odpadów, ten status utracił.

Skarżący nie okazał dokumentów uprawniających do poruszania się przedmiotowymi pojazdami po drogach publicznych. Skarżący nie wyjaśnił też celu wymontowania z pojazdów części i elementów wyposażenia w kontekście zleconych napraw (logiczne jest stwierdzenie GIOŚ zawarte w skardze stwierdzenie, że Skarżący nie mógł i nie musiał posiadać wiedzy w zakresie braku niektórych części pojazdów potwierdza fakt, że pojazdy te nie zostały przekazane do naprawy, inaczej Skarżący wiedziałby, w jakim zakresie została mu zlecona naprawa danego pojazdu).

Co więcej nawet naprawa pojazdu wycofanego z eksploatacji poza stacją demontażu nie jest procesem ich przetwarzania w instalacjach lub urządzeniach, w świetle art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy o odpadach w związku z art. 29 ust. 2 tej ustawy. Ponadto z art. 18 z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2016 r., poz. 803, ze zm.) wynika jednoznaczny obowiązek przekazania pojazdu wycofanego z eksploatacji przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu lub punkt zbierania pojazdów. Jednocześnie jest to zgodne z zasadą prewencji w celu ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko pojazdów wycofanych z eksploatacji, w tym także ochrony życia i zdrowia ludzi, zgodnie z dyspozycją art. 6 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 11 i pkt 50 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2017 r. poz. 519, ze zm.), czyli również zasadą zrównoważonego rozwoju. Natomiast w żadnym przypadku czynność materialno-techniczna zarejestrowania pojazdu wycofanego z eksploatacji, który został naprawiony poza stacją demontażu, nie wywołuje skutku prawnego w postaci utraty statusu odpadu przez pojazd, ponieważ nie został poddany procesowi przetwarzania w stacji demontażu (por. wyrok NSA z 5 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 961/17, LEX nr 2643066).

Tok rozumowania przyjęty przez Skarżącego nie podważa zatem prawidłowości zaskarżonej decyzji.

V. Zasadnie organ uznał, że twierdzenia Skarżącego, że właściciele pojazdów pozostawili przedmiotowe pojazdy w celu dokonania niezbędnych napraw, czy też dokonania oceny stanu technicznego, nie są wiarygodne. Nie są też do przyjęcia wyjaśnienia Skarżącego, zawarte w piśmie z dnia 26.06.2020 r., że jego "winą" jest jedynie zbyt wolna selekcja pojazdów, które nadają się do naprawy oraz zbyt wolne zwracanie właścicielom ich pojazdów, jeżeli do takiej naprawy się nie nadają. Stwierdzenia te leżą poza obszarem prawnie ujęte w podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia i jako takie nie mogą wpływać na podważenie prawidłowości wydanych decyzji,

VI. Skarżący zarzucił organowi II instancji błędne przyjęcie, że Skarżący nie wnosząc od razu zastrzeżeń do protokołu kontroli (przez brak doświadczenia Skarżącego w uczestniczeniu w kontrolach przeprowadzanych przez organy administracji), tym samym akceptował całą jego treść. W tym zakresie Sąd aprobuje wyjaśnienia przedstawione przez organ, iż w dniu [...].02.2020 r. Skarżący podpisem poświadczył, że zapoznał się z treścią pouczenia o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy, zawartego w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli nr [...], oraz odebrał 1 egzemplarz tego upoważnienia. W treści tego pouczenia przytoczony został przepis art. 11 ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska stanowiący o tym, że przedsiębiorca podpisujący protokół może wnieść do niego umotywowane zastrzeżenia i uwagi. Dalej w pouczeniu przytoczono również art. 11 ust. 3 ww. ustawy, zgodnie z którym przedsiębiorca może odmówić podpisania protokołu kontroli i w terminie 7 dni przedstawić swoje stanowisko na piśmie właściwemu organowi Inspekcji Ochrony Środowiska. Zatem należy uznać, że Skarżący miał wiedzę w zakresie przysługujących mu praw do złożenia zastrzeżeń i uwag do protokołu kontroli, jak również do odmowy podpisania protokołu kontroli. Informacja o prawach kontrolowanego w powyższym zakresie znajduje się także na stronie 6 protokołu kontroli. Zasadnie organ stwierdził, że Skarżący protokół kontroli nr [...] podpisał w dniu [...].02.2020 r" po parafowaniu każdej jego strony, bez wniesienia zastrzeżeń i uwag, co oznacza, iż zgodził się z jego treścią, a powoływany przez Skarżącego brak doświadczenia w uczestniczeniu w kontrolach nie może być podstawą do zakwestionowania ustaleń prawidłowo sporządzonego i podpisanego przez Skarżącego protokołu kontroli, zbieżnego z innymi ustaleniami organu, skutecznie niepodważonymi przez Skarżącego.

VII. Nie ma też racji Skarżący, że stan użytkowanej przez niego nieruchomości nie ma wpływu na ocenę prawną okoliczności faktycznych sprawy. Zasadnie organ stanowi nieruchomości, na której nielegalnie zbierano odpady i składowanie w sposób powodujący ich niszczenie przypisał znaczenie nie tylko w aspekcie oceny braku zamiaru naprawy samochodów, ale również w kontekście oceny możliwości zastosowania w sprawie w szczególności przepisów art. 189f k.p.a. {ocena wagi naruszenia), czy też ustalenia wysokości kary pieniężnej (która zgodnie z art. 199 ustawy o odpadach zależna jest od wpływu naruszenia na zdrowie i życie ludzi oraz skutków naruszenia i wielkości spowodowanego zagrożenia. Słusznie organ wywodził, że oczywistym też jest, że działalność Skarżącego, polegająca na zbieraniu odpadów niebezpiecznych bez zastosowania niezbędnych zabezpieczeń, określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 12 października 2005 r. w sprawie wymagań dla punktów zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2005 r. Nr 214, poz. 1806, z późn. zm.), w miejscu niedostosowanym doprowadzenia takiej działalności, mogła spowodować potencjalne zagrożenie zanieczyszczenia środowiska. Odpady o kodzie 16 01 04* zużyte lub nie nadające się do użytkowania pojazdy to odpady niebezpieczne zawierające w szczególności płyny eksploatacyjne, które są substancjami niebezpiecznymi. Przechowywanie odpadów na nieszczelnym podłożu, bez zabezpieczenia przed czynnikami atmosferycznymi niewątpliwie stwarza ryzyko wypłukania tych substancji do gruntu oraz wód.

VIII. Skarżący w skardze nie wykazał pozytywnych przesłanek do zastosowania art. 189 f k.p.a. Rozumowanie organu dotyczące braku podstaw do zastosowania tego przepisu jest obiektywnie logiczne. Jednocześnie Skarżący, jako wnoszący odwołanie inicjujące postępowanie odwoławcze, miał świadomość o otwarciu jego toku, w którym organ nie blokował możliwości wypowiedzi Skarżącego i jego udziału w nim w czynnych formach.

Nadto bezpodstawny jest zarzut Skarżącego, jakoby organ I instancji w swojej decyzji nie rozważył przesłanek odstąpienia od nałożenia na Skarżącego administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f k.p.a. oraz że organ II instancji ten błąd walidował.

Z decyzji [...] WIOŚ z dnia [...].03.2020 r., wynika że [...] WIOŚ dokonał szczegółowej analizy możliwości zastosowania art. 189f k.p.a. w niniejszej sprawie. [...] WIOŚ wskazał w tej decyzji, że przepis art. 189f § 1 k.p.a. nie znajdzie zastosowania w niniejszej sprawie ze względu na wagę naruszenia, która z uwagi na jego rodzaj - nielegalne zbieranie odpadów na terenie, który nie był szczelny i wyposażony w odpowiednie urządzenia techniczne, nie była znikoma, a także z uwagi na fakt, że Skarżący nie był wcześniej ukarany za to samo zachowanie. [...] WIOŚ wyjaśnił ponadto, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189f § 2 k.p.a., gdyż wyznaczenie Skarżącemu terminu do usunięcia naruszenia nie spełniłoby celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, w szczególności nie będzie to działało odstraszająco na prowadzących nielegalną działalność. Zatem organ I instancji, wbrew zarzutowi Skarżącego, dokonał analizy możliwości zastosowania art. 189f i decyzja [...] WIOŚ nie zawiera wady w tym zakresie.

Nadto Sąd aprobuje twierdzenie, że organ odwoławczy nie ma obowiązku prowadzenia na nowo postępowania dowodowego, jeżeli uzna, że dowody w oparciu, o które organ pierwszej instancji wydał decyzję, są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.

W związku z powyższym, jako niezasadny należy ocenić zarzut, dotyczący braku udziału Skarżącego w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) w aspekcie analizy k.p.a. i potrzeby poinformowania o przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego.

IX. Reasumując, Sąd stwierdził, że organy obu instancji poprawnie ustaliły stan faktyczny sprawy niniejszej i zastosowały do niego normy prawa materialnego. Zebrany materiał dowodowy jest niewątpliwie kompletny i został poddany kompleksowej oraz rzetelnej ocenie ze strony organów administracyjnych dokonanej z poszanowaniem reguł określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Wyniki tychże

ustaleń przedstawiono w motywach decyzji sporządzonych z uwzględnieniem zasad określonych w art. 107 § 2 i 3 k.p.a. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że w świetle poczynionych wyżej rozważań sformułowane w skardze zarzuty należało ocenić jako niezasadne. Sąd z urzędu nie dostrzegł innych naruszeń prawa.

Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.