Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 343/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 178
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 4,  art. 12 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 122 poz 851
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity
article: par. 8 ust. 1,3
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Protokolant Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 września 2009 r. sprawy ze skargi A T na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, 2. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W z dnia [...]r. nr [...], na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz § 8, ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), jak również art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu odwołania A T od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W z dnia [...] r. znak [...] nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej -ostrego albo przewlekłego zatrucia zawodowego [...] lub ich następstwa (poz. 1) u A T - zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy.

W motywach podano, że A T był zatrudniony:

od [...] r. do [...] r. Z P - K "[...]" we W ([...])

od [...] r. do [...] r. M P T i S B we W ([...])

od [...] r. do [...] r. W R F S N T [...] we W ([...])

* od [...] r. do [...] r. M M W ([...])

* od [...] r. do [...] r. [...] Sp. z o.o. ([...] - pracownik [...])

* od [...] r. do [...] r. [...]

od [...] r. [...]

Zainteresowany dnia [...] r. zgłosił podejrzenie choroby zawodowej przedkładając karty informacyjne z leczenia szpitalnego, z których wynika, że w [...] r. był hospitalizowany na Oddziale [...]

1

Sygn. akt III SA/Wr 343/09

Szpitala im. [...] we W z powodu zatrucia [...] (przypadkowe spożycie [...] ml [...]) a w [...] r. na Oddziale [...][...] Szpitala Specjalistycznego we W, gdzie rozpoznano m.in. przewlekłe aktywne zapalenie [...] z tendencją do [...] i cechami [...].

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił, że zainteresowany w czasie zatrudnienia w Z P-K "[...]" podczas obsługi [...] maszyny [...] i produkcji [...] miał kontakt z czynnikami chemicznymi ([...]% roztwór [...],[...],[...]). Wykonane pomiary wykazywały jednak wartości poniżej NDS. Podczas pracy we W R F i S N-T obsługiwał maszynę [...], wykonywał prace [...], przygotowywał [...], odbitki [...] i odbitki [...]. Wykonane w tym czasie badania dotyczące benzenu, toluenu, ksylenu, alkoholu butylowego, benzyny ekstrakcyjnej oraz octanu butylu nie potwierdziły ich obecności w próbach. Natomiast [...] stwierdzono w ilościach śladowych (sumaryczny współczynnik przekroczeń wyniósł 0,15) uznając warunki pracy za dopuszczalne.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym skierował A T na badania do D W O M P we W, który dnia [...] r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zatrucia ostrego albo przewlekłego lub jego następstw wywołane przez [...] uzasadniając, że do ostrego zatrucia środkiem chemicznym [...] doszło w wyniku omyłkowego spożycia preparatu, a nie w wyniku zawodowego narażenia na ten środek podczas wykonywania pracy. Zdarzenie to spełnia kryteria wypadku przy pracy i za taki zostało uznane w [...] r. W trakcie przeprowadzonego postępowania nie wykazano, by pacjent był przewlekle narażony na działanie , substancji uszkadzających [...] w stężeniach oscylujących w okolicy najwyższych dopuszczalnych stężeń. W związku z tym nie znaleziono podstaw do rozpoznania przewlekłego zatrucia substancjami chemicznymi pod postacią uszkodzenia [...]. Na podstawie wywiadu lekarskiego i uzyskanej dokumentacji medycznej

2

Sygn. akt III SA/Wr 343/09

ustalono, że po przebyciu ostrego zatrucia [...] pacjent powrócił do pracy na swoim dotychczasowym stanowisku. Zaprzestał kontroli w P C W gdyż wyniki prób [...] unormowały się. Jest wysoce prawdopodobne, że przebyte zatrucie [...] nie pozostawiło po sobie cech uszkodzenia [...], gdyż w literaturze uznaje się tę substancję za słabo hepatotoksyczną, a w trakcie hospitalizacji u pacjenta pomimo ewidentnych klinicznych objawów zatrucia nie obserwowano cech uszkodzenia [...]. W związku z powyższym jest wysoce prawdopodobne, że obecnie stwierdzane cechy uszkodzenia [...] są następstwem przebytej przewlekłej infekcji wirusem [...]."

Zainteresowany nie zgodził się z powyższym orzeczeniem i w związku z tym został skierowany w trybie odwoławczym do Instytutu Medycyny Pracy w L.

Jednostka orzecznicza II stopnia wydała dnia [...] r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej uzasadniając, że w roku [...] pacjent przebył ostre, przypadkowe zatrucie [...] ([...]) (omyłkowe wypicie ok. [...] ml preparatu). Był z tego powodu leczony. Zdarzenie to uznano za wypadek przy pracy i stwierdzono [...]% uszczerbek na zdrowiu z tego tytułu. Po tym zdarzeniu pacjent powrócił do pracy na swoim stanowisku. Przez pewien czas pozostawał pod obserwacją lekarską, a następnie, jak podaje badany, "wyniki się unormowały" i przestał chodzić do P. Taki przebieg kliniczny - zaistnienie procesów regeneracyjnych [...] po jego ewentualnym uszkodzeniu w wyniku ostrego zatrucia (na którego zaistnienie brak jest zresztą jednoznacznych dowodów w dostępnej dokumentacji lekarskiej -dokumentacja z P C W przy ul. [...] we W z okresu leczenia po zatruciu [...] zaginęła?) i powrót tego narządu do fizjologicznej wydolności jest typowy dla przypadków jednorazowego ostrego zatrucia przedmiotową ilością [...]. W przedmiotowym przypadku brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego zatrucia [...] lub innymi substancjami chemicznymi - ostre doustne zatrucie [...] miało charakter jednorazowy i przypadkowy (omyłkowy), nie powstało w wyniku zawodowego narażenia na ten związek. Ponieważ zaistniało w miejscu pracy, mogło zostać uznane jedynie za wypadek przy pracy i tak też się stało; dostępna dokumentacja lekarska nie pozwala na potwierdzenie faktu toksycznego uszkodzenia [...] w wyniku tego incydentu, jeśli nawet takie

3

Sygn. akt III SA/Wr 343/09

uszkodzenie nastąpiło to, zgodnie z typowym przebiegiem klinicznym obserwowanym w takich przypadkach, [...] uległ regeneracji i zdarzenie to nie pozostawiło trwałych następstw zdrowotnych. Potwierdzeniem tego przypuszczenia jest zarówno podawany przez samego pacjenta fakt "unormowania się wszystkich wskaźników" [czynności [...]], jak i treści orzeczeń lekarskich o braku przeciwwskazań do pracy na przedmiotowym stanowisku. Dochodzenia epidemiologiczne nie pozwalają na potwierdzenie, aby podczas pracy na stanowisku [...] ani też innych stanowiskach pracy badany był narażony na czynniki szkodliwe dla zdrowia, w tym o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym.

Na podstawie powyższych orzeczeń Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W wydał dnia [...] r. decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u A T.

Od powyższej decyzji zainteresowany odwołał się dołączając nowe wyniki badań oraz podając, że nie zgadza się z jej rozstrzygnięciem.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W w związku z wniesionym przez zainteresowanego odwołaniem oraz dołączonymi nowymi dokumentami lekarskim zwrócił się pismem z dnia [...] r. do jednostek medycznych, które wydawały orzeczenia w ww. sprawie z prośbą o ustosunkowanie się do odwołania i do załączonych przez zainteresowanego dokumentów medycznych oraz wydanie orzeczeń uzupełniających.

Instytut Medycyny Pracy im. [...] w L pismem z dnia [...] r. poinformował Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W, że analiza dokumentów nie daje podstaw do weryfikacji orzeczenia nr [...] z dnia [...] roku o braku podstaw do rozpoznania u ww. choroby zawodowej. D W O M P we W pismem z dnia [...] r. stwierdził, że załączona dokumentacja medyczna nie wpływa na treść orzeczenia lekarskiego nr [...], gdyż choroba [...] nie powinna być, rozpatrywana jako następstwo ostrego zatrucia [...].[...] nie został uznany w Polsce za czynnik o udowodnionym działaniu [...] u ludzi.

Na podstawie zgromadzonej dokumentacji oraz ww. orzeczeń lekarskich Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W dnia [...] r.

4

Sygn. akt III SA/Wr 343/09

decyzją nr [...] utrzymał w mocy decyzję nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W z dnia [...] r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej -ostrego albo przewlekłego zatrucia zawodowego [...] lub ich następstwa (poz. 1) u A T.

A T nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Wyrokiem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt. [...]) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.

Sąd stwierdził, że odwołanie, które w niniejszej sprawie zostało złożone przez skarżącego, nie spełniało wymogu formalnego, gdyż w piśmie tym brak jest własnoręcznego podpisu A T. Pomimo braku własnoręcznego podpisu strony na odwołaniu organ nie wezwał jej do usunięcia zaistniałego braku przez podpisanie odwołania (...)."

W związku z wyrokiem Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W pismem z dnia [...] r. wezwał A T do usunięcia braków w odwołaniu od decyzji nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W z dnia [...] r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - poprzez uzupełnienie odwołania w postaci złożenia odręcznego podpisu na odwołaniu.

A T uzupełnił znajdujące się w aktach odwołanie, poprzez jego własnoręczne podpisanie, jednocześnie dołączając dokumentację medyczną która pismem z dnia [...] r. została przekazana do jednostek orzeczniczych wraz z prośbą o ustosunkowanie się co do jej wpływu na wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenia lekarskie.

Instytut Medycyny Pracy w L pismem z dnia [...] r. wyjaśnił, że dokumenty medyczne nie dostarczają danych, które mogłyby wpłynąć na treść ich orzeczenia.

D W O M P we W pismem z dnia [...] r. zwrócił się z prośbą o informacje o narażeniu zawodowym A T odnośnie narażenia na czynniki [...]. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W w odpowiedzi pismem z dnia [...] r. przekazał D W O M P we W kserokopie ww. dokumentacji. Jednostka orzecznicza w

5

Sygn. akt III SA/Wr 343/09

piśmie z dnia [...] r. wyjaśniła, że po szczegółowej analizie przekazanej dokumentacji medycznej w aspekcie narażenia zawodowego stwierdza, że zawarte w nich informacje nie wnoszą nowych przesłanek medycznych, które uzasadniałyby zmianę treści orzeczenia lekarskiego.

W związku z powyższym Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W zważył co następuje:

Do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwowego Inspektora Sanitarnego muszą być spełnione jednocześnie, jak to wynika z §2 ust. 1 i §5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30.07.2002 r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, dwa warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy.

W przypadku A T upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych jednostki służby zdrowia I i II stopnia nie rozpoznały ostrego ani przewlekłego zatrucia zawodowego [...] lub ich następstw (poz. 1). Nie wykazano, by pacjent był przewlekle narażony na działanie substancji uszkadzających [...] w stężeniach oscylujących w okolicy najwyższych dopuszczalnych stężeń. Ustalono, że po przebyciu ostrego zatrucia doustnego [...] pacjent powrócił do pracy, wyniki prób [...] unormowały się. Powrót narządu do fizjologicznej wydolności jest typowy dla przypadków jednorazowego ostrego zatrucia, co wysoce prawdopodobnie świadczyć może, że przebyte zatrucie [...] nie pozostawiło po sobie cech uszkodzenia [...]. Ponadto w literaturze [...] uznaje się za substancję słabo hepatotoksyczną a w trakcie hospitalizacji nie obserwowano cech uszkodzenia [...] u zainteresowanego. Prawdopodobnie obecnie stwierdzane cechy uszkodzenia [...] są następstwem przebytej przewlekłej infekcji wirusem [...]. Natomiast rozpoznany u zainteresowanego [...] w opinii jednostek medycznych uprawnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych nie powinien być

6

Sygn. akt III SA/Wr 343/09

rozpatrywany jako następstwo zatrucia [...], gdyż substancja ta nie została uznana w Polsce za czynnik o udowodnionym działaniu [...].

A T był potencjalnie narażony tyko na jeden czynnik - [...], który uznany jest w Polsce za czynnik o udowodnionym działaniu [...] dla ludzi. Niemniej jednak wyniki analiz toksykologicznych powietrza nie potwierdziły jego obecności (pomiary z [...] r.). Ponadto należy zauważyć, że - jak podaje D W O M P we W w piśmie z dnia [...] r. - narządem krytycznym tego działania jest układ krwiotwórczy czyli [...] związane z narażeniem na [...] to [...] wywodzące się z układu krwiotwórczego. Nie ma dowodów epidemiologicznych w monografiach dotyczących [...] na związek pomiędzy [...], a zwiększoną zapadalnością na [...].[...] w wyniku przewlekłego narażenia może dać w obrazie przewlekłego zatrucia [...], jednakże również wirusowe zapalenie [...] może być przyczyną przewlekłej [...]. U A T [...] obserwowano w wynikach krwi od [...] r., co koreluje z zaostrzeniem przebiegu przewlekłego wirusowego zapalenia [...] rozpoznanego u pacjenta a nie z narażeniem zawodowym, które zakończyło się w [...] r. Natomiast narażenia na [...] nie powoduje zaburzeń [...].

W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego A T zarzucił, że jest ona niezgodna ze stanem faktycznym. Zły stan jego zdrowia jest skutkiem pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia oraz skutkiem wypadku przy pracy (spożycie [...]). Podniósł, że choruje na wirusowe zapalenie [...]. Do skargi dołączył wynik prześwietlenia [...] oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W wniósł o jej oddaleniu, powołując się na swoją wcześniejszą argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz 1269 ze zm.) sądy administracyjne

7

Sygn. akt III SA/Wr 343/09

kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem nie będąc przy tym związane - stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawna, co obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

W sprawie niniejszej podstawowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma fakt, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998r., nr 21, poz. 94 ze zm.). W odniesieniu zaś do tych przepisów Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008r. nr 116, poz. 740) orzekł o ich niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że żaden z przepisów Kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego oraz że takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy. Konsekwencją sformułowania takiego wniosku było uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 K.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do wydanego na tej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów, które - jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej -jest również niezgodne z Konstytucją.

Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że te przepisy tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, które nastąpiło w dniu 2 lipca 2008r. Uzasadniając odroczenie utraty mocy obowiązującej niezgodnych z Konstytucją przepisów Trybunał wskazał, że "zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie,

8

Sygn. akt III SA/Wr 343/09

uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzania chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją".

Ponieważ w orzeczeniu odraczającym utratę mocy obowiązującej kwestionowanego aktu normatywnego Trybunał Konstytucyjny nie wskazał jednoznacznie, czy w okresie odroczenia akt zdyskwalifikowany konstytucyjnie, lecz niederogowany może, czy też nie powinien być stosowany. Zatem rozstrzygnięcie tej kwestii pozostaje w sferze decyzji sądów. To one "powinny kierować się dążeniem do zagwarantowania maksymalnego przestrzegania Konstytucji i z tą myślą ważyć okoliczności sprawy, w jakiej mają orzekać" (por. K. Gonera, E. Łętowska, Odroczenie utraty mocy niekonstytucyjnej normy i wznowienie postępowania po wyroku trybunału Konstytucyjnego, PiP 2008, Nr 6, s. 5-6; por. także wyrok SN z dnia 7 grudnia 2007 r., III CZP 125/07).

Jeżeli już z chwilą ogłoszenia wyroku, poprzedzającą moment derogacji niekonstytucyjnych przepisów na skutek promulgacji wyroku, następuje uchylenie domniemania konstytucyjności ocenianego unormowania, to organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne powinny mieć na uwadze fakt, że chodzi o regulacje pozbawione domniemania konstytucyjności. W takiej sytuacji sądy rozpoznające konkretną sprawę nie są pozbawione możliwości oceny skutków wyroku TK stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów mających w niej zastosowanie, w zależności od tego, jakich przepisów (materialnoprawnych, procesowych, ustrojowych, międzyczasowych, derogacyjnych, zmienianych, zmieniających itd.) dotyczy orzeczenie TK, i przy uwzględnieniu godnego efektywnej ochrony, celu w rozpoznawanej sprawie.

Z powołanego wyroku TK wynika, że niekonstytucyjność badanych przepisów nie sprowadzała się jedynie do wadliwej konstrukcji upoważnienia ustawowego do wydania aktu wykonawczego. Polegała ona także na bezpodstawnej ingerencji rozporządzenia Rady Ministrów w sferę konstytucyjnie chronionych praw i wolności człowieka i obywatela, zastrzeżoną do wyłącznej materii ustawowej bez możliwości przekazywania do regulacji w drodze rozporządzenia. Jeżeli więc wskutek wadliwego prawodawstwa doszło do naruszenia norm kompetencyjnych, a w konsekwencji do uchybień w zakresie prawa materialnego, przeto sprzeczne ze

9

Sygn. akt III SA/Wr 343/09

standardami Konstytucji RP byłoby rozstrzyganie w sprawach chorób zawodowych na podstawie niekonstytucyjnych unormowań. Wartością nadrzędną, godną konstytucyjnej ochrony nawet w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego aktu normatywnego, jest właśnie prawo pracownika do rozpoznania i załatwienia sprawy choroby zawodowej na podstawie legalnej procedury i niesprzecznych z Konstytucją norm prawa materialnego.

W niniejszej sprawie nie może więc mieć zastosowania zasada tempus regit actum (do czynności prawnej stosuje się przepisy obowiązujące w czasie jej dokonania), ze względu na pozbawienie domniemania konstytucyjności tych przepisów, które stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji. A zatem należy przyjąć, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów będących podstawą prawną zaskarżonej decyzji, musi być uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarówno zatem w takich przypadkach, gdy na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przepis traci moc z chwilą ogłoszenia orzeczenia TK, jak i w tych przypadkach, gdy Trybunał korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy administracyjne mają prawo odmówić zastosowania tych przepisów. Przepisy uznane przez Trybunał za niekonstytucyjne nie powinny więc być stosowane w przyszłości, nawet jeśli za ich stosowaniem przemawiałyby ogólne reguły prawa międzyczasowego (por. K. Gonera, E. Łętowska, Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności, PiP 2008, z. 5). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym względzie poglądy wyrażane w nowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA: z 21 czerwca 2007r., I OSK 1030/06; z 23 lutego 2006r., II OSK 1403/05; z 31 stycznia 2008r., II OSK 1599/07; z 24 lipca 2009r., II OSK 559/09, zamieszczono w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie Sąd rozważając znaczenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego odraczającego datę utraty mocy obowiązującej przepisów stanowiących podstawę prawną, zaskarżonej decyzji, wziął pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnymi przepisami, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i

10

Sygn. akt III SA/Wr 343/09

konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Mając na uwadze wszystkie wymienione okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie należy uwzględnić orzeczenie Trybunału i odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów, pomimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. Odsyłanie bowiem w niniejszej sprawie na drogę wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, naruszeniem prawa do szybkiego załatwienia sprawy stanowiącego podstawowy standard europejski prawa do dobrej administracji, a na drodze sądowej - prawa do szybkiego procesu.

Tak więc Sąd w sprawie niniejszej, mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, odmówił zastosowania niezgodnych z Konstytucją przepisów aktu rangi podustawowej - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z uwagi na odmowny walor decyzji Sąd nie orzekał w przedmiocie jej wykonalności.

Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie wobec odmowy zastosowania przepisów materialnych i procesowych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji jako niezgodnych z Konstytucją, Sąd nie dokonywał merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Organy administracyjne prowadząc ponownie postępowanie administracyjne, powinny rozpatrzyć sprawę strony skarżącej na podstawie przepisów w sprawie chorób zawodowych obowiązujących w dacie orzekania, tj. przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, (Dz.U. nr 105, poz. 869).

11