Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2690/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 27 ust. 3, art. 33 ust. 1, art. 34, art. 50, art. 52, art. 53, art. 147, art. 152 ust. 2, art. 2 ust. 2, art. 151 ust. 4, art. 150 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 971
law: Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 11, art. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2021 r. sprawy ze skargi syndyka masy upadłości H. S.A. w upadłości z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej (dalej "Minister", "organ odwoławczy" lub "organ") decyzją z dnia [...] października 2020 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 104, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), dalej "k.p.a.", w związku z art. 8, art. 27 ust. 3, art. 33 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 1 pkt 2, 3 i 4, art. 50, art. 52, art. 53 w zw. z art. 147 pkt 1, 2, 4 lit. a, 5, 7, 9, i 10 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 971 z późn. zm.), dalej "ustawa", po rozpatrzeniu odwołania H. S.A. z siedzibą w W. (dalej "Spółka" lub "Strona") od decyzji Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (dalej "Generalny Inspektor" lub "GIIF") nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r., uchylił w całości zaskarżoną decyzję nakładającą karę administracyjną w postaci kary pieniężnej w wysokości 600.000 zł i orzekł o nałożeniu kary administracyjnej w postaci kary pieniężnej w wysokości 500.000 zł za niedopełnienie obowiązków:

1) wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązków określonych w art. 8 ustawy,

2) sporządzenia oceny ryzyka, o której mowa w art. 27 ust. 3 ustawy,

3) stosowania i dokumentowania zastosowanych środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 33 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 1 pkt 2, 3 i 4 ustawy,

4) wprowadzenia wewnętrznej procedury instytucji obowiązanej, o której mowa w art. 50 ustawy,

5) zapewnienia udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych, o których mowa w art. 52 ustawy,

6) wdrożenia wewnętrznej procedury anonimowego zgłaszania naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, o której mowa w art. 53 ustawy.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniach od 29 do 30 maja 2019 r. w Spółce została przeprowadzona przez kontrolerów Generalnego Inspektora kontrola przestrzegania przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Kontrolą objęto okres od dnia 14 lipca 2018 r. do dnia 30 kwietnia 2019 r. Z protokołu wynika, że kontrolerzy stwierdzili następujące nieprawidłowości:

1) nie wyznaczono osób odpowiedzialnych za wykonywanie obowiązków określonych w ustawie (art. 8 ustawy);

2) nie wprowadzono wewnętrznej procedury w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (art. 50 ustawy);

3) nie wdrożono wewnętrznej procedury anonimowego zgłaszania naruszeń przepisów w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (art. 53 ustawy);

4) nie sporządzono analizy oceny ryzyka, o której mowa w art. 27 ustawy;

5) nie zapewniono udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych, o których mowa w art. 52 ustawy;

6) nie stosowano środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 34 ust 1 pkt 2, 3 i 4 ustawy.

Wobec powyższych okoliczności Generalny Inspektor wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary administracyjnej za niedopełnienie powyższych obowiązków, które zakończyło się nałożeniem na Stronę kary pieniężnej w wysokości 600.000 zł.

Organ I instancji ustalił, że z protokołu kontroli wynika, że fakt niedopełnienia przez Stronę określonych w ustawie obowiązków ustalono na podstawie składanych podczas kontroli oświadczeń Spółki. Niedopełnienie obowiązków miało miejsce w całym okresie objętym kontrolą tj. od dnia 14 lipca 2018 r. do dnia 30 kwietnia 2019 r. Wobec 260 klientów (wybrana do badania próba kontrolna) Spółka nie stosowała, nie dokumentowała oraz nie wykazała zastosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 34 ust. 1 pkt 2, 3 i 4 ustawy. W okresie objętym kontrolą Spółka nie posiadała niezbędnych procedur w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, nie zapewniła szkoleń i nie zastosowała wszystkich środków bezpieczeństwa finansowego wobec swoich klientów. Co istotne zaś Strona jest spółką o bardzo dużym zasięgu (w okresie objętym kontrolą posiadała kilkadziesiąt oddziałów w całej Polsce). Z protokołu kontroli wynika, że w okresie objętym kontrolą Spółka podpisała ponad 3600 umów pośrednictwa.

W wyniku wniesionego odwołania, Minister uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 500.000 zł. W uzasadnieniu wskazał, że po wnikliwej i dogłębnej analizie całego materiału dowodowego, zebranego w postępowaniu odwoławczym, mając na uwadze całokształt okoliczności postanowił uchylić zaskarżoną decyzję w całości i po ponownym rozpatrzeniu sprawy uwzględniając okoliczności wskazane w art. 150 ust. 4 ustawy nałożyć karę administracyjną w postaci kary pieniężnej w wysokości 500.000 zł. Ustalając rodzaj kary administracyjnej i jej wysokość Minister działał w ramach uznania administracyjnego. Organ odwoławczy na podstawie analizy i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonując wyboru rodzaju kary administracyjnej i ustalając jej wysokość przyjął, że waga stwierdzonych podczas kontroli naruszeń jest znaczna, a czas ich trwania obejmuje cały okres objęty kontrolą. Strona natomiast ponosi pełną odpowiedzialność z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości. Zmniejszając wysokość kary organ odwoławczy uwzględnił ograniczone możliwości finansowe Strony oraz pozytywną ocenę współpracy z organami właściwymi w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Organ nie określił skali korzyści osiągniętych lub start unikniętych przez Stronę, jak również strat poniesionych przez osoby trzecie w związku ze stwierdzonymi naruszeniami, a także faktu uprzednich naruszeń przepisów ustawy przez Stronę, gdyż nie można było ich ustalić. W konsekwencji przesłanki te nie wpłynęły na wybór rodzaju i wysokość kary. Jednocześnie Minister podzielił stanowisko organu I instancji dotyczące oceny, że nałożona na Stronę kara administracyjna w postaci kary pieniężnej będzie najbardziej adekwatna do stwierdzonych podczas kontroli naruszeń.

Na decyzję Ministra Spółka złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1.1 art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz nierozpatrzenie całokształtu okoliczności istotnych z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia, a także pominięcie przy wydawaniu decyzji przez organ odwoławczy okoliczności uzasadniających odstąpienie od wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia na Spółkę kary administracyjnej, odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej lub nałożenie kary innego rodzaju niż kara pieniężna, w szczególności:

1.1.1 skoncentrowanie się przez organ na samym fakcie naruszenia przez Spółkę obowiązków wynikających z ustawy, która to okoliczność nie była przez Spółkę kwestionowana w toku postępowania, przy jednoczesnym pominięciu okoliczności i skutków tego naruszenia, współpracy Spółki z organami kontroli, a także wykonania wszystkich zaleceń pokontrolnych oraz braku dalszego naruszania obowiązków wynikających z ustawy;

1.1.2 wadliwe ustalenie, że waga naruszenia przez Spółkę obowiązków wynikających z ustawy była poważna, podczas gdy okoliczności niewykonania przez Spółkę tych obowiązków, w tym (i) istotna zmiana modelu regulacji, (ii) zwiększenie zakresu obowiązków Spółki wynikających z ustawy, (iii) brak realnych negatywnych konsekwencji stwierdzonych przez organ kontroli naruszeń, a także (iv) brak występowania w działalności Spółki zwiększonego ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu przemawiały za uznaniem, iż waga naruszenia przez Spółkę obowiązków wynikających z ustawy była znikoma, a z całą pewnością nie była poważna;

1.1.3 błędne uznanie, iż nałożenie na Spółkę kary administracyjnej w postaci kary pieniężnej stanowić będzie najbardziej adekwatną reakcję wobec stwierdzonych naruszeń i spełni cel jakim jest terminowe i prawidłowe wykonywanie obowiązków z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, a także lakoniczne i zdawkowe uzasadnienie powyższego stanowiska, które uniemożliwia jego pełną kontrolę sądowoadministracyjną, w tym brak rozważenia przez organ zasadności nałożenia kary innego rodzaju niż kara pieniężna, podczas gdy waga stwierdzonych naruszeń przepisów ustawy nie była poważna, Spółka współpracowała z organami kontroli i prawidłowo wykonała wszystkie zalecenia pokontrolne, a także nie dopuszczała się dalszych naruszeń przepisów ustawy, co przemawiało za odmową wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej, bądź też odstąpieniem od nałożenia tej kary, a z pewnością uzasadniało rozważenie przez organ możliwości nałożenia kary administracyjnej innego rodzaju, niż kara pieniężna, czego w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją zabrakło;

1.2 art. 8 § 1 oraz art. 11 k.p.a. i wynikających z nich zasad pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej oraz zasady przekonywania, poprzez (i) wszczęcie postępowania w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej kilka miesięcy po wdrożeniu przez Spółkę zaleceń pokontrolnych, (ii) brak dokonania przez organ rzetelnej analizy możliwości odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej lub odstąpienia od nałożenia tej kary, a także (iii) brak rozważenia zasadności nałożenia na Spółkę innego rodzaju kary niż kara pieniężna, która spełniałaby funkcje i cel kary administracyjnej, w szczególności w sytuacji, w której Spółka współpracowała z organem w toku prowadzonej kontroli, wykonała wszystkie zalecenia pokontrolne i nie dopuszczała się kolejnych naruszeń obowiązków wynikających z przepisów ustawy;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

2.1 art. 151 ust. 4 ustawy poprzez jego błędne niezastosowanie i brak odstąpienia od wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary administracyjnej, podczas gdy naruszenie przez Spółkę obowiązków wynikających z ustawy nie miało charakteru poważnego, a Spółka wypełniła wszystkie zalecenia pokontrolne;

2.2 art. 150 ust. 5 pkt 1 ustawy poprzez jego błędne niezastosowanie i brak wydania decyzji o odstąpieniu o nałożeniu kary administracyjnej, podczas gdy waga naruszeń przez Spółkę obowiązków wynikających z ustawy była znikoma, a Spółka zaprzestała naruszeń przepisów ustawy;

2.3 art. 150 ust. 1 i ust. 4 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na Spółkę kary administracyjnej w postaci kary pieniężnej, podczas gdy zarówno charakter i okoliczności naruszenia przez Spółkę obowiązków wynikających z ustawy, jak i współpraca Spółki z organami kontroli, wykonanie wszystkich zaleceń pokontrolnych, brak dalszych naruszeń przepisów ustawy oraz sytuacja finansowa Spółki nie uzasadniały nałożenia kary administracyjnej w postaci kary pieniężnej.

Mając na uwadze podniesione zarzuty, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, a także zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019, poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej zwana "p.p.s.a.").

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zdaniem Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja ani decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy art. 8, art. 27 ust. 3, art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 2, 3 i 4, art. 50, art. 52, art. 53 w związku z art. 147 pkt 1, 2, 4 lit. a, 5, 7, 9, i 10 ustawy.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z art.1 ustawa określa zasady i tryb przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Przepis ten wyznacza ogólnie zakres przedmiotowy ustawy zawierającej przepisy normujące środki bezpośrednio służące przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, w celu ochrony interesu publicznego, oraz obowiązki instytucji obowiązanych wymienionych enumeratywnie w art.2 ust.1 ustawy. W sprawie nie jest sporne, że Skarżąca spółka jest instytucją obowiązaną w rozumieniu ustawy i ciążą na niej obowiązki określone w :

1.art.8 zgodnie z którym instytucje obowiązane wyznaczają pracownika zajmującego kierownicze stanowisko odpowiedzialnego za zapewnienie zgodności działalności instytucji obowiązanej oraz jej pracowników i innych osób wykonujących czynności na rzecz tej instytucji obowiązanej z przepisami o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Wyznaczony pracownik jest również odpowiedzialny za przekazywanie w imieniu instytucji obowiązanej zawiadomień, o których mowa w art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, art. 89 ust. 1 i art. 90– wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązków w przepisie tym określonych,

2.art.27 ust.3 ustawy zobowiązującym instytucje obowiązane do oceny ryzyka, związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu odnoszące się do ich działalności o których mowa w ust. 1, do sporządzania tej oceny, w postaci papierowej lub elektronicznej i w razie potrzeby, nie rzadziej jednak niż co 2 lata, aktualizują, w szczególności w związku ze zmianami czynników ryzyka dotyczących klientów, państw lub obszarów geograficznych, produktów, usług, transakcji lub kanałów ich dostaw albo dokumentów, o których mowa w ust. 2.

3. art.33 ust.1 ustawy zobowiązującym instytucje obowiązane do stosowania wobec swoich klientów środków bezpieczeństwa finansowego obejmujących między innymi zgodnie z art.34 ust.1 pkt 2-4 ustawy:

(pkt 2) identyfikację beneficjenta rzeczywistego oraz podejmowanie uzasadnionych czynności w celu:

a) weryfikacji jego tożsamości,

b) ustalenia struktury własności i kontroli - w przypadku klienta będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej;

(pkt 3) ocenę stosunków gospodarczych i, stosownie do sytuacji, uzyskanie informacji na temat ich celu i zamierzonego charakteru,

(pkt 4) bieżące monitorowanie stosunków gospodarczych klienta, w tym: bieżące monitorowanie stosunków gospodarczych klienta, w tym:

a) analizę transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych w celu zapewnienia, że transakcje te są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem,

b) badanie źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta - w przypadkach uzasadnionych okolicznościami,

c) zapewnienie, że posiadane dokumenty, dane lub informacje dotyczące stosunków gospodarczych są na bieżąco aktualizowane.,

4. art.50 –nakazującym wprowadzenie wewnętrznej procedury instytucji zobowiązanej szczegółowo opisanej w tym przepisie ,

5. art.52 zobowiązującym do zapewnienia udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych , o których mowa w art.52 ustawy,

6. art.53 dotyczącym wdrożenia wewnętrznej procedury anonimowego zgłaszania naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Zadania te stawiane podmiotom obowiązanym realizują cele, o doniosłym znaczeniu z punktu widzenia DYREKTYWY PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniająca rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 i uchylająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji 2006/70/WE (D.UE. z 5.6.2015 r. L 141/73) dalej "dyrektywa AML IV", w preambule której wskazano, że przepływy pieniędzy pochodzących z nielegalnych źródeł mogą szkodzić integralności, stabilności i wiarygodności sektora finansowego oraz stanowić zagrożenie dla rynku wewnętrznego Unii, jak również rozwoju międzynarodowego. Pranie pieniędzy, finansowanie terroryzmu i przestępczości zorganizowanej nadal stanowią poważny problem dla krajów Unii Europejskiej. Oprócz dalszego rozwijania instrumentów prawnokarnych na szczeblu Unii niezbędne są ukierunkowane i proporcjonalne działania zapobiegające wykorzystaniu systemu finansowego do prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, które to działania mogą przynieść komplementarne wyniki". Jak wskazuje się w piśmiennictwie, w świetle powołanej Dyrektywy jasne staje się, że system przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu składa się z dwóch części. Z jednej strony z elementów prawnokarnych tj. odpowiedniego stypizowania przestępstwa prania pieniędzy oraz odrębnego przestępstwa finansowania terroryzmu na poziomie ustawodawstwa karnego. W Polsce pojęcia finansowania terroryzmu oraz prania pieniędzy definiuje art. 2 ust. 2 pkt 6 i 14 ustawy poprzez odesłanie do odpowiednich przepisów części szczególnej Kodeksu karnego. Zarówno pranie pieniędzy, jak i finansowanie terroryzmu są przestępstwami, a nie jedynie deliktami administracyjnoprawnymi. Z drugiej jednak strony do realizacji przez państwa członkowskie UE obowiązku przeciwdziałania tym przestępstwom niezbędne są działania zapobiegające wykorzystywaniu systemu finansowego rozumianego zarówno jako system obrotu gotówkowego, jak i bezgotówkowego. Zgodnie bowiem z motywem 5 preambuły dyrektywy AML IV "wykorzystywanie systemu finansowego do kierowania pieniędzy pochodzących z nielegalnego, a nawet z legalnego źródła na cele terrorystyczne stwarza wyraźne ryzyko dla integralności, prawidłowego funkcjonowania, wiarygodności i stabilności systemu finansowego".

Naruszenie wskazanych wyżej obowiązków określonych w art. 8, art. 27 ust. 3, art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 2, 3 i 4, art. 50, art. 52, art. 53 przez Stronę, która nie kwestionuje stanowiska organu w tym zakresie, powoduje, iż zastosowanie w sprawie znajduje art.147 pkt 1, 2, 4 lit. a, 5, 7,9 i 10 ustawy, zobowiązujący organ, do nałożenia na stronę jako instytucji obowiązanej kary administracyjnej, o której mowa w ustawie. Karami administracyjnymi zgodnie z art.150 ust.1 ustawy są:

1) publikacja informacji o instytucji obowiązanej oraz zakresie naruszenia przepisów ustawy przez tę instytucję w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych;

2) nakaz zaprzestania podejmowania przez instytucję obowiązaną określonych czynności;

3) cofnięcie koncesji lub zezwolenia albo wykreślenie z rejestru działalności regulowanej;

4) zakaz pełnienia obowiązków na stanowisku kierowniczym przez osobę odpowiedzialną za naruszenie przez instytucję obowiązaną przepisów ustawy, przez okres nie dłuższy niż rok;

5) kara pieniężna.

Zgodnie z art.150 ust. 2 ustawy karę pieniężną nakłada się do wysokości dwukrotności kwoty korzyści osiągniętej lub straty unikniętej przez instytucję obowiązaną w wyniku naruszenia albo - w przypadku gdy nie jest możliwe ustalenie kwoty tej korzyści lub straty - do wysokości równowartości kwoty 1 000 000 euro.

Karę pieniężną nakłada się na instytucje obowiązane, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1-5, 7-11, 24 i 25:

1) w przypadku osoby fizycznej - do wysokości 20 868 500 zł;

2) w przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej - do wysokości równowartości kwoty 5 000 000 euro albo do wysokości 10% obrotu wykazanego w ostatnim zatwierdzonym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy lub w ostatnim skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy - w przypadku instytucji objętych skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym grupy kapitałowej.( ust.3 )

Natomiast według art.150 ust.4 ustawy ustalając rodzaj kary administracyjnej oraz wysokość kary, uwzględnia się:

1) wagę naruszenia i czas jego trwania;

2) zakres odpowiedzialności instytucji obowiązanej;

3) możliwości finansowe instytucji obowiązanej;

4) skalę korzyści osiągniętych lub strat unikniętych przez instytucję obowiązaną, jeżeli można te korzyści lub straty ustalić;

5) straty poniesione przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, jeżeli można je ustalić;

6) stopień współpracy instytucji obowiązanej z organami właściwymi w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;

7) uprzednie naruszenia przepisów ustawy przez instytucję obowiązaną.

Zgodnie z art.150 ust.5 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy:

1) waga naruszenia przepisów ustawy jest znikoma, a instytucja obowiązana zaprzestała naruszania przepisów ustawy lub

2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na instytucję obowiązaną została uprzednio nałożona kara administracyjna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub instytucja obowiązana została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona kara administracyjna

- organy, o których mowa w art. 151 ust. 1, mogą, w drodze decyzji, odstąpić od nałożenia kary administracyjnej.

W rozpoznawanej sprawie Strona, jak już Sąd wskazał wyżej,zarzucając w skardze organowi naruszenia art.7, art.77 § 1, art.80 oraz art.107 § 3 k.p.a., nie kwestionuje zaskarżonej decyzji co do naruszonych przez nią obowiązków, zarzucanych przez organ jednakże uważa, że organ nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności i skutków naruszenia wskazanych w zaskarżonej decyzji przepisów prawa, tj. współpracy Spółki z organami kontroli, a także wykonania przez Spółkę wszystkich zaleceń pokontrolnych, braku dalszych naruszeń obowiązków, bezpodstawnym przyjęciu, iż waga naruszeń jest poważna oraz nałożenie na stronę kary pieniężnej, choć okoliczności sprawy zezwalały na odmowę wszczęcia postępowania lub odstąpienie od wymierzenia kary, a z pewnością do wymierzenia łagodniejszego rodzaju kary.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie. W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010r., sygn. akt II FPS 8/09). Przesądzenie o prawidłowości przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia ustaleń faktycznych umożliwia ocenę procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego.

Wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu, stan faktyczny w sprawie został ustalony przez organy prawidłowo i zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia przesłanki określone w art.107 § 3 k.p.a. tym samym nie można zarzucić organowi naruszenia art. 11 k.p.a.

Wskazany w uzasadnieniu decyzji protokół kontroli, składane podczas kontroli wyjaśnienia i oświadczenia Spółki, odpowiedzi Spółki na pisma organu dotyczące m.in. skali korzyści osiągniętych lub strat unikniętych przez instytucję obowiązaną, informacje uzyskane od organów skarbowych stanowią dowody na których oparł się Minister Finansów wydając zaskarżoną decyzję. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał przyczyny z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zarzutom podnoszonym przez Spółkę w odwołaniu i ustosunkował się do nich w sposób wyczerpujący. Spółka pomimo, że zarówno na etapie postępowania pierwszej instancji jak i drugiej instancji miała możliwość złożenia dodatkowych wyjaśnień i zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym nie skorzystała z tego prawa i nie złożyła żadnych nowych wniosków dowodowych. Reasumując organ rzetelnie zgromadził materiał dowodowy, który pozwolił na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a następnie dokonał jego całościowej oceny zgodnie z logiką i doświadczeniem życiowym. Wyprowadzone przez organ wnioski w zakresie oceny materiału dowodowego należało uznać za trafne i nieprzekraczające granic swobodnej oceny dowodów. Ocena materiału dowodowego znalazła odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera również uzasadnienie prawne z przytoczeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

Sąd nie podziela też zarzutów Strony, że w uzasadnieniu zmarginalizowane zostały okoliczności przemawiające na korzyść Spółki, a wnioski organów zostały sformułowane z pominięciem szeregu okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, iż Minister Finansów rozpoznając sprawę ponownie, uwzględnił na korzyść Spółki, stopień współpracy Strony jako instytucji obowiązanej z organami orzekającymi w niniejszej sprawie, co wpłynęło na zmniejszenie wymiaru kary z 600 000 zł do 500000 zł. Przesłankę tę wziął pod uwagę również organ pierwszej instancji. Z uzasadnień wydanych w sprawie decyzji wynika, bowiem, że zarówno Minister Finansów jak i GIIF w swoich decyzjach pozytywnie ocenili stopień współpracy H. SA z organami właściwymi w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Ponadto określona w art. 150 ust. 4 pkt. 6 ustawy przesłanka do której uwzględnienia zobligowane są organy przy ustalaniu rodzaju kary administracyjnej oraz wysokości kary nie jest jedyną wskazaną w tym przepisie, które organ zobowiązany jest uwzględnić. Nie jest to więc przesłanka przesądzająca w sprawie. Zauważenia również wymaga, iż takie okoliczności jak wykonanie przez dany podmiot zaleceń pokontrolnych lub braku dalszego naruszania obowiązków wynikających z ustawy, nie zostały wymienione w art. 150 ust. 4. Pozostają więc bez znaczenia w przedmiocie rodzaju i wysokości wymierzonej kary administracyjnej za stwierdzone nieprawidłowości.

Bezzasadny jest też w ocenie Sądu zarzut skargi, naruszenia art.8 k.p.a, z uwagi na to, że postępowanie zostało wszczęte w niniejszej sprawie, kilka miesięcy po wdrożeniu zaleceń pokontrolnych przez Stronę. Brak jest przepisów prawa obligujących organ do wszczęcia postępowania w określonym po kontroli czasie, a ponadto wykonanie zaleceń pokontrolnych, nie niweluje skutków popełnionych uchybień i nie zwalnia organu z nałożenia kary, ani też nie upoważnia organu do odstąpienia od jej wymierzenia.

Wbrew wywodom skargi organ trafnie ocenił, iż zaniechanie przez Stronę wykonania ciążących na niej obowiązków, wynikających z wyżej wskazanych przepisów ustawy jest poważnym (istotnym) naruszeniem przepisów ustawy i nie uprawniało, do odmowy wszczęcia postępowania lub odstąpienia od wymierzenia kary. Z protokołu kontroli z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] wynika bowiem, że fakt niedopełnienia przez H. S.A. określonych w ustawie obowiązków ustalono na podstawie składanych podczas kontroli oświadczeń Spółki. Niedopełnienie obowiązków miało miejsce w okresie od dnia 14 lipca 2018 r. do dnia 30 kwietnia 2019 r. Spółka nie stosowała, nie dokumentowała oraz nie wykazała zastosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 34 ust. 1 pkt 2, 3 i 4 ustawy wobec 260 klientów. W konsekwencji popełnionych uchybień, w okresie objętym kontrolą Spółka nie posiadała niezbędnych procedur w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, nie zapewniła szkoleń i nie zastosowała wszystkich środków bezpieczeństwa finansowego wobec swoich klientów.

Zdaniem Sądu organ trafnie stwierdził, że waga tych naruszeń jest poważna (nie jest znikoma) również z tego względu, że Strona jest spółką o bardzo dużym zasięgu (w okresie objętym kontrolą posiadała kilkadziesiąt oddziałów w całej Polsce). Z protokołu kontroli wynika, że w okresie objętym kontrolą H. S.A. podpisała ponad 3600 umów pośrednictwa. Podzielić zatem należy stanowisko organu, iż waga i skala naruszeń nie była znikoma, a wręcz poważna, i dotyczyła znacznego okresu czasu tj. trwała w całym okresie objętym kontrolą, trwającej ponad 9 miesięcy. W konsekwencji waga i czas trwania naruszeń musiały wpłynąć na wybór rodzaju kary administracyjnej w szczególności kary pieniężnej, proporcjonalnej do popełnionych uchybień. Sąd podzielił również stanowisko organu, iż instytucja obowiązana w żadnym przypadku nie może usprawiedliwiać braku realizacji ustawowych obowiązków zmianą stanu prawnego dotyczącego jej obowiązków. Bez znaczenia w kontekście powyższych zarzutów jest również charakter prowadzonej przez Stronę działalności i fakt, że zawierane transakcje były w pewnym sensie ponownie kontrolowane przez inny podmiot obowiązany (notariusza). Niewątpliwie nabywanie lub zbywanie praw do nieruchomości może być wykorzystywane w procederze prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu ze względu na ich wysoką wartość.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi, zgodnie z art. 150 ust. 5 pkt 1 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy waga naruszenia przepisów ustawy jest znikoma, a instytucja obowiązana zaprzestała naruszania przepisów ustawy - organy, o których mowa w art. 151 ust. 1 mogą w drodze decyzji odstąpić od nałożenia kary administracyjnej. Przepis ten znajduje zastosowanie tylko wtedy, gdy waga naruszeń jest znikoma, a taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Nie można bowiem przyjąć znikomej wagi naruszeń w sytuacji gdy instytucja obowiązana nie realizuje podstawowych, mających kluczowe znaczenie dla realizacji celów ustawy, obowiązków. Tak samo nie można przyjąć, że naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 147 ustawy są znikomej wagi, skoro dotyczą one niejako każdego aspektu działalności instytucji obowiązanej w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu i trwają przez dziewięć miesięcy. W ocenie Sądu, podkreślenia jeszcze raz wymaga, iż za uznaniem znikomej wagi naruszeń, nie mogły przesądzać okoliczności podnoszone w skardze, w sytuacji gdy podmiot obowiązany dopuścił się całkowitego braku realizacji nałożonych na niego obowiązków, w całym okresie objętym kontrolą, przy pełnej odpowiedzialności Spółki za stwierdzone naruszenia.

Bez znaczenia natomiast w świetle przepisów ustawy pozostaje okoliczność, że w wyniku naruszenia nie doszło do negatywnych następstw w kontekście przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu. Brak negatywnych skutków naruszeń jak również sam fakt wykonania zaleceń pokontrolnych nie stanowią przesłanki do odstąpienia od wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kar administracyjnych lub odstąpienia od jej wymierzenia, gdyż odpowiedzialność administracyjna aktualizuje się z tytułu samego naruszenia przepisów prawa. Mając na uwadze art.151 ust.4 ustawy, zgodnie z którym organy, o których mowa w ust. 1, mogą odstąpić od wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kar administracyjnych, w przypadku gdy naruszenie obowiązków, o których mowa w art. 147 lub art. 148, nie ma charakteru poważnego, a instytucja obowiązana wykonała zalecenia pokontrolne. Organ nie miał podstaw do odstąpienia od wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, skoro tak jak Sąd wskazał wyżej, uchybienia przepisom ustawy były poważne a nie znikome jak wskazuje Strona. Oczywiście ustawa nie definiuje pojęcia "poważnych naruszeń" dlatego należało przyjąć rozumienie tego pojęcia funkcjonujące w języku potocznym. W internetowym Słowniku Języka Polskiego PWN (https://sjp.pwn.pl/ ) wyrażenie "poważny" określono jako:1. «zachowujący powagę» 2. «o zachowaniu, nastroju itp.: wyrażający powagę, nacechowany powagą» 3. «odpowiedzialny, godny zaufania» 4. «mający autorytet, uznanie» 5. «mający zasadnicze znaczenie» 6. «budzący obawy, groźny dla życia; też: skomplikowany, obarczony dużym ryzykiem» 7. «o literaturze, filmie: poruszający trudny temat».

Analiza powyższego pojęcia w świetle wskazanych definicji, prowadzi do wniosku, iż organ prawidłowo ocenił, iż naruszenia przepisów ustawy wskazane w zaskarżonej decyzji, należało uznać za poważne, jako mające zasadnicze znaczenie, budzące poważne obawy i stwarzające duże ryzyko wystąpienia negatywnych skutków, poprzez niewykonywanie przez Stronę obowiązków z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowania terroryzmu. Podkreślić jeszcze raz należy, iż Strona całkowicie zaniechała realizacji, nałożonych na nią obowiązków, mających kluczowe znaczenie, dla realizacji celów ustawy.

Ustalając rodzaj oraz wysokość kary administracyjnej zgodnie z art.150 ust.4 ustawy organ uwzględnił również zakres odpowiedzialności instytucji obowiązanej. Strona jest instytucją obowiązaną, która samodzielnie wykonuje wszystkie obowiązki z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu w związku z tym tylko od niej zależy sposób organizacji pracy, dobór narzędzi i kadr. Co również nie mogło stanowić okoliczności ograniczających lub wyłączających odpowiedzialność określoną w art. 150 ust. 4 pkt 2 ustawy, a wręcz przeciwnie wpłynęło negatywnie dla strony na wysokość nałożonej kary.

Z kolei oceniając możliwości finansowe Strony organy uwzględniły, wszystkie dostępne dokumenty - przekazane zarówno przez Naczelnika Drugiego [...] Urzędu Skarbowego, jak i przez H. S.A., w tym dokumenty dostępne na stronie KRS. Dogłębnej analizie zostały poddane również dwa ostatnie sprawozdania finansowe Strony.

Informacje te jak wynika z akt sprawy, wpłynęły na obniżenie wysokości nałożonej na Stronę kary. Zauważenia również wymaga, iż kara nałożona na Stronę wyniosła ostatecznie 500 000 zł. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i zmniejszył wymiar kary o 100 000 zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ rozważył stratę poniesioną przez Stronę, w ostatnich dwóch latach, w powiązaniu z pozostałymi przesłankami wynikającymi z art.150 ust.4 ustawy. Jednakże z uwagi na uznaniowy charakter decyzji wydanych w sprawie ingerencja Sądu jest ograniczona co do wysokości wymierzonej przez organ kary. Organ działa w tym zakresie w ramach uznania administracyjnego, którego granice nie zostały w tej sprawie przekroczone. Decyzja nie jest dowolna, bowiem organ zastosował się do wszystkich reguł ustawowych przy wymiarze kary. Nie można też tracić z pola widzenia, iż wydana w sprawie decyzja o nałożeniu kary jest decyzją sankcyjną i dotyczy stanu faktycznego na dzień, do którego obowiązek ustawowy powinien być wykonany. Nakładane na podstawie ustawy sankcje mają charakter represyjny, a ich celem jest dyscyplinowanie adresatów norm prawnych zagrożonych sankcją do przestrzegania obowiązującego prawa. Niewątpliwie dla osiągnięcia skuteczności przedmiotowe sankcje muszą powodować dolegliwość ale jednocześnie muszą być współmierne w stosunku do rodzaju naruszenia i nieuchronne. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się uchybień ustawowych ze strony organu w procesie wymiaru kary.

W ocenie Sądu organ trafnie, ocenił również przesłanki; skali korzyści osiągniętych lub strat unikniętych przez instytucję obowiązaną oraz straty poniesione przez osoby trzecie, w związku z naruszeniem przepisów ustawy popełnionym przez Stronę, jako pozostające bez wpływu na wynik sprawy, ponieważ, mimo podjętych przez organ czynności dowodowych, nie uzyskał informacji w tym zakresie, co zostało wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu również wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, nie mogła mieć przesłanka wskazana w art.150 ust.4 pkt 7 ustawy tj. uprzednie naruszenia przepisów przez podmiot obowiązany, bowiem H. S.A. nie była podmiotem kontrolowanym przez ostatnie 5 lat.

Zaakcentować też trzeba, iż wbrew wywodom skargi, organ nie dokonał hierarchizacji kar administracyjnych, wymienionych w art.151 ustawy. Dokonując wyboru kary pieniężnej, rozważył wszystkie ustawowe przesłanki określone w art.150 ust.4 ustawy, konieczne przy wyborze rodzaju kary administracyjnej. W ocenie Sądu organ wyczerpująco i z zachowaniem ustawowych wymogów uzasadnił swoje stanowisko co do takiego wyboru i kara jest współmierna do popełnionych czynów. Przy wszczęciu postępowania jak i wymiarze kary, nie doszło też do naruszenia art.7a k.p.a., poprzez nieuwzględnienie na korzyść Strony, wątpliwości zachodzących co do normy prawnej, zawierającej pojęcia nieostre. W ocenie Sądu w ustalonym w sprawie stanie faktycznych, zostały przez organ poddane dogłębnej analizie co do zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego. Nie zaistniały jednak w sprawie tak istotne wątpliwości co do norm prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie, które mogłyby skutkować odstąpieniem od wszczęcia postępowania w sprawie lub odstąpienia do wymierzania kary.

Z tych wszystkich względów, zgodnie z art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.