Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2367/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 161 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Monika Sawa Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2019 r. sprawy ze skargi T. W. i D. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. umarza postępowanie sądowe co do pkt 2 zaskarżonej decyzji w zakresie działek ewidencyjnych nr [...] i [...]; 2. w pozostałej części oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2018 r.,

nr [...], sprostowaną postanowieniem [...] grudnia 2018 r.,

po rozpatrzeniu odwołań A. G. oraz T. W. i D. L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 §1 pkt 2 k.p.a.:

1) uchylił decyzję Wojewody [...] w całości;

2) stwierdził, że obecne działki ewidencyjne nr [...], nr [...] oraz część działki nr [...]

w granicach opisanych w ewidencji gruntów jako użytek [...] o pow. [...] ha

oraz [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...] obszar wiejski, pochodząca z [...], dla których prowadzona była księga hipoteczna nr [...] - nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 10, poz. 5 ze zm.), dalej jako: jako dekret,

3) stwierdził, że obecne działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] w granicach opisanych w ewidencji gruntów jako użytek [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...] obszar wiejski, pochodząca z [...], dla których prowadzona była księga hipoteczna nr [...] - podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

T. W. wnioskiem z dnia 8 maja 2015 r. wystąpił o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomości położone w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...], oznaczone geodezyjnie jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] (w granicach zespołu dworsko-parkowego) - składające się na zespół dworko-parkowy w miejscowości [...], którego właścicielem był A G.- nie podlegały przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Po rozpatrzeniu wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca

2016 r., nr [...] stwierdził, że nieruchomość określona we wniosku

jako zespół dworsko-parkowy w [...], pochodząca z [...], dla których prowadzona była księga hipoteczna nr [...], odpowiadająca aktualnie działkom: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i część działki nr [...] o pow. [...] ha (droga w granicach zespołu), położonym w obrębie [...], gmina [...], podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że cała nieruchomość (w tym część mieszkalna z parkiem), na dzień 13 września 1944 r., tj. w dniu wejścia w życie dekretu, miała rolnicze przeznaczenie i wykorzystywana była do produkcji rolnej w majątku. Nieruchomość objęta wnioskiem tworzyła z resztą majątku Lasochów zorganizowaną całość gospodarczą.

Odwołania od decyzji Wojewody [...] wnieśli A. G. oraz T. W. i D. L..

Zdaniem A. G. zaskarżona decyzja w uzasadnieniu zawiera błędy

w zakresie ustaleń faktycznych dotyczących wykorzystywania poszczególnych użytków, np. sposób wykorzystania stawów w południowej części zespołu dworsko-parkowego jako ozdobnego, utworzenie pola uprawnego w zespole dworsko-parkowym po wojnie.

Natomiast T. W. i D. L. zarzucili naruszenie art. 79 § 1 i 2 Kpa w zw. z art. 10 § 1 Kpa poprzez zaniechanie zawiadomienia stron o czynności dowodowej z przesłuchania świadków; art. 8 Kpa w zw. z art. 28 Kpa poprzez dopuszczenie osoby trzeciej do udziału w czynności dowodowej z przesłuchania świadków, tj. sołtysa wsi [...]; art. 7 Kpa, art. 77 Kpa i art. 80 Kpa poprzez dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych i błędną ocenę zgromadzonych w postępowaniu dowodów; art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do spornej nieruchomości, która wykorzystywana była na cele mieszkalne i rekreacyjne; przepisów i preambuły Konstytucji RP; przepisów Protokołu dodatkowego do Konwencji o Ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz przepisów Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych.

W wyniku rozpatrzenia powyższych odwołań Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2018 r., nr [...], sprostowaną postanowieniem [...] grudnia 2018 r., nr [...]:

w pkt 1) uchylił decyzję Wojewoda [...] z dnia [...] lipca 2016 r. w całości;

w pkt 2) stwierdził, że obecne działki nr [...], nr [...] oraz część działki nr [...]

w granicach opisanych w ewidencji gruntów jako użytek [...] o pow. [...] ha

oraz [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...] obszar wiejski, pochodząca z [...], dla których prowadzona była księga hipoteczna nr [...] - nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 10, poz. 5 ze zm.), dalej jako: jako dekret,

w pkt 3) stwierdził, że obecne działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...], nr [...],

nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] w granicach opisanych w ewidencji gruntów jako użytek [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...] obszar wiejski, pochodząca z [...], dla których prowadzona była księga hipoteczna nr [...] - podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu i wskazał,

że z orzecznictwa sądowo-administracyjnego wynika, iż w przypadku żądania stwierdzenia, że nieruchomość stanowiąca zespół dworsko-parkowy nie podlegała przejęciu na cele reformy rolnej, należy zbadać związek funkcjonalny między tą częścią nieruchomości, której dotyczy żądanie a pozostałą częścią (gospodarczą) nieruchomości przejętej na własność Państwa.

Stwierdził też, że dekret nie zawierał legalnej definicji nieruchomości ziemskiej. Rozumienie tego pojęcia budziło wiele kontrowersji w orzecznictwie sądowym

- do momentu podjęcia przez Trybunał Konstytucyjny uchwały z dnia 19 września

1990 r., sygn. akt: W 3/89 (OTK z 1990r., z. 1, poz. 26). Pod pojęciem nieruchomości ziemskiej rozumiano bowiem nie tylko nieruchomości o charakterze rolnym

(a więc takie, które mogły być wykorzystane do produkcji rolnej), ale również i te,

które były zabudowane czy zalesione. W omawianej uchwale Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które mogły być wykorzystywane

do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej

i sadowniczej przez inne podmioty.

Wskazał również, że związek funkcjonalny to związek odpowiadający potrzebom, przydatny, użyteczny, związek z daną funkcją, odnoszący się do niej. Związek taki zachodzi, jeżeli nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie nie tylko zespołu pałacowo-parkowego bez gospodarstwa rolnego, ale też gospodarstwa rolnego

bez zespołu pałacowo-parkowego - na dowód czego przywołał w tym zakresie aktualne orzecznictwo sądowo-administracyjne.

Następnie Minister przystąpił do merytorycznej oceny decyzji organu wojewódzkiego stwierdzając, iż z księgi gruntowej nr [...], wynika, że ostatnim właścicielem majątku przed przejęciem na cele reformy rolnej był A. G.. Natomiast wnioskodawca T. W. jest jednym z jego następców prawnych - co potwierdzają załączone do akt sprawy postanowienia spadkowe.

W samej księdze nie podano precyzyjnej podstawy prawnej przejęcia opisanych w niej Dóbr, powołując się jedynie na art. 2 ust. 1 dekretu PKWN. Dokładną podstawę przejęcia podaje dopiero Ewidencja nieruchomości ziemskich podlegających Dekretowi PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, stan na dzień 15 grudnia 1949 r., wskazując na art. 2 ust. 1 lit. e) tego dekretu.

Organ ustalił też - na podstawie sporządzonego w dniu [...] lutego 1945 r. Protokołu w sprawie przejęcia na cele Reformy Rolnej majątku [...] oraz Ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających Dekretowi o przeprowadzeniu reformy rolnej - że ogólny obszar przejętej nieruchomości wynosił [...] ha.

Przy czym przedmiotem niniejszego postępowania jest obszar o powierzchni [...] ha, obejmujący działki: nr [...] - [...] ha, nr [...] - [...] ha, nr [...] - [...] ha, nr [...]

- [...] ha, nr [...] - [...] ha, nr [...] - [...] ha, nr [...] - [...] ha oraz nr [...] - [...] ha, który zdaniem wnioskodawców stanowił zespół dworsko-parkowy.

Następnie wskazał, iż w celu określenia dawnych granic parku, w trakcie postępowania zgromadzono dosyć obszerną dokumentację.

Przede wszystkim dokumentem kompleksowo opisującym zespół dworsko-parkowy, jest opracowanie Ewidencja założenia dworsko-parkowego w [...] autorstwa D. P. i U. C., do której sporządzony został odręczny plan [...] - stan z 1939 r. na podstawie przekazów S. G. oraz plan parku w [...] w skali 1:500. Plany te obejmują obszar działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz część działki nr [...]. Oprócz ogólnego obrazu przedstawiającego granice założenia dworsko-parkowego, naniesione są na nie zarówno istniejące obecnie, jak i wyburzone w przeszłości budynki.

Dodał, że dokonano oględzin nieruchomości, z których sporządzono protokół z dnia

[...] września 2015 r. Zamieszony w nim opis granic parku znajduje odzwierciedlenie

w przywołanych planach. Z protokołu wynika, iż wschodnia granica parku przebiega kanałem doprowadzającym wodę do stawu zlokalizowanego na działce nr [...],

zaś północna i zachodnia biegnie aleją wzdłuż kanałów, którymi doprowadzona jest woda do obecnych stawów parkowych. Od południa granicę stanowią stawy oraz droga w kierunku [...].

Oceniając po kolei zagospodarowanie poszczególnych działek Minister stwierdził, że budynek dworu zlokalizowany jest na działce nr [...], w jej południowo-zachodniej części. Na załączonym do Ewidencji założenia dworsko-parkowego w [...] autorstwa D. P. i U. C. odręcznym planie [...] - stan z 1939 r. widać, że na terenie działki znajdował się park i sad. Ponadto oprócz budynku dworu umiejscowione były tutaj jeszcze m.in. altana lipowa, altanka dla dzieci oraz budynek pełniący funkcję spichlerza i wozowni.

W sporządzonym w 1981 r. opracowaniu Inwentaryzacja parku podworskiego we wsi [...] przez dr. inż. R. K., zamieszczono opis z którego wynika, że park ma kształt nieregularny, wieloboczny, wydłużony w kierunku północ-południe. W jego wnętrzu, w części północnej i wschodniej znajduje się pole uprawne (dawniej ogród). W miejscu tym - zdaniem obecnego właściciela działki - znajdował się sad dworski (protokół z oględzin z dnia [...] września 2015 r.). W Ewidencji założenia dworsko-parkowego w [...] wskazano, że we wschodniej części parku był sad, który przecinały dwie prostopadłe drogi. W Inwentaryzacji autorstwa R. K. zauważono ponadto, iż we wschodniej części parku, gdzie znajdował się ogród warzywny i ule, przechodziła aleja porzeczkowa, a obok niej rosły drzewa owocowe. Na obrzeżu sadu, wzdłuż jego zachodniej granicy stał podłużny drewniany budynek mieszczący spichlerz i wozownię. Został on rozebrany w 1943 r. Budynek ten naniesiony jest również na mapie sporządzonej w 1937 r. przez Wojskowy Instytut Geograficzny w [...] oraz na mapie tego Instytutu z 1936 r. W aktach sprawy znajdują się także archiwalne zdjęcia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na których widać m.in. część parku z sadem.

Następnie Minister przytoczył i ocenił zeznania świadków.

Z zeznań M. W., urodzonej w 1937 r. - która jest córką byłego właściciela

i przebywała w majątku od urodzenia do 1944 r. - wynika, że dwór służył

jako mieszkanie rodziny właściciela, a w parku były duże drzewa, z czego owocowych (jabłoni) były pojedyncze sztuki (kilka). Poprowadzone były alejki spacerowe, rosły krzewy i kwiaty. Przy czym nie pamięta, żeby na terenie zespołu dworsko-parkowego był ogród warzywny albo sad.

Natomiast z zeznań T. W., urodzonego w 1953 r. - który wiedzę

o zespole dworsko-parkowym powziął z opowiadań rodzinnych - wynika, iż na terenie parku znajdowały się tylko dwór i ewentualnie lodownia. Dwór wykorzystywany był

jako mieszkanie. Park znajdował się na terenie objętym wnioskiem i pełnił wyłącznie funkcję rekreacyjno-ozdobną, a na jego terenie nie było sadu.

Z kolei z zeznań A. G., urodzonej w 1975 r. - która powzięła wiedzę

z opowieści swojej babci i prababci, pierwszej żony A. G. oraz z rodzinnych fotografii i oględzin na miejscu - wynika, że dwór pełnił funkcję mieszkalną. Z kolei w parku miały rosnąć drzewa, kwiaty ozdobne, przebiegać przez niego alejki, w tym otaczająca cały zespół i stanowiąca jego granicę. Przy czym nie wie nic na temat ogrodu warzywnego i sadu - jej zdaniem ich nie było.

Zaś S. G., urodzony w 1932 r. - który w wieku 11 lat zatrudniony był

w majątku - zeznał, iż za dworem w kierunku północnym znajdował się sad,

w którym rosły 72 drzewa owocowe, tj. jabłonie, grusze, śliwy, porzeczki, maliny. Pomiędzy drzewami owocowymi były grządki, na których uprawiano truskawki

i warzywa (ogórki, pomidory, marchewkę, pietruszkę). Przez teren zespołu (w tym

przez sad i ogrody) prowadziły aleje. W budynku dworu przed wojną mieszkała rodzina właściciela.

Z zeznań M. L., urodzonego w 1929 r. - mieszkańca wsi - wynika, że na terenie zespołu był park, duży sad i ogrody warzywne. Sad został zlikwidowany pod koniec lat siedemdziesiątych. Rosło w nim ok 100 sztuk drzew owocowych (jabłonie, śliwy, grusze). Po stronie wschodniej od dworu ("prawie na terenie sadu") stał budynek wozowni i stajnia dla koni. We dworze mieszkała rodzina A. G..

Podsumowując powyższe zeznania świadków Minister stwierdził, że nie budzi wątpliwości, iż na terenie zespołu dworsko-parkowego znajdował się sad, ogród warzywny oraz budynek spichlerza i wozowni. Zeznania świadków S. G. i M. L. znajdują potwierdzenie w zgromadzonych w aktach sprawy opracowaniach oraz mapach Wojskowego Instytutu Geograficznego.

Zatem - przy uwzględnieniu treści § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) - oznacza to, że część działki nr [...] w granicach opisanych w ewidencji gruntów jako użytek [...]

o pow. [...] ha z obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...] obszar wiejski, w której zlokalizowane były sad, ogród oraz budynek gospodarczy jakim niewątpliwie był spichlerz i wozownia - nadawała się do przejęcia na cele reformy rolnej.

Natomiast na pozostałej części tej działki nr [...], tj. w granicach opisanych w ewidencji gruntów jako użytek [...] o pow. [...] ha oraz [...] o pow. [...] ha z obrębu

[...], jednostka ewidencyjna [...] obszar wiejski - posadowiony był

na niej dwór wraz z parkiem. Dwór, co zgodnie zeznają wszyscy świadkowie, służył

jako miejsce zamieszkania właściciela majątku i jego rodziny. Natomiast park pełnił funkcje wyłącznie rekreacyjne - o czym świadczy zlokalizowane w jego obrębie altana lipowa i altanka dla dzieci.

Ponadto, na wymienionych planach zaznaczono rządcówkę, która stoi poza granicami zespołu dworsko-parkowego, na obecnej działce ewidencyjnej nr [...] (nie jest objęta wnioskiem wszczynającym postępowanie w sprawie). [...] została rozebrana

w 1943 r. Według świadka S. G., zarządca mieszkał i urzędował

na terenie obecnej działki nr [...]. Budynek został rozebrany w czasie wojny, a on sam zwolniony. Świadek M. L. potwierdził, że zarządca mieszkał w odrębnym budynku i tam miał swoje biuro.

W tej sytuacji uzasadnione jest przyjęcie, iż bieżące, bezpośrednie zarządzanie majątkiem odbywało się poza dworem. Nie istniał zatem związek funkcjonalny pomiędzy tą częścią spornej nieruchomości i częścią gospodarczą majątku.

W związku z tym, podsumowując ten fragment rozważań, Minister stwierdził,

że część działki nr [...] w granicach opisanych w ewidencji gruntów jako użytek [...]

o pow. [...] ha oraz [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...] obszar wiejski - nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Odnośnie zaś działki nr [...] organ ustalił, że pokrywa się ona z terenem istniejącego stawu parkowego umiejscowionego na południe względem dworu

oraz biegnie rowem (ciekiem wodnym) dookoła zespołu dworsko- parkowego. Według świadka M. W. w pobliżu dworu na terenie objętym roszczeniem: "Były może stawy. W małych stawach nie było ryb. Nie pamiętam jaka to woda była,

czy stawy, czy jakieś rowy". Również świadek T. W. stwierdził, iż stawy miały charakter ozdobny i że "chyba nie było w nich ryb". Także A. G. zeznała, iż na terenie objętym roszczeniem były dwa małe stawy, które miały charakter ozdobny

i nie było w nich ryb. Z kolei świadek S. G. zeznał, że oba stawy znajdujące się na południe od zespołu dworsko-parkowego były tzw. stawami zimowymi, do których w tej porze roku wpuszczano ryby z pozostałych stawów celem ich przechowania, "stawy te miały charakter hodowlany tak samo jak pozostałe stawy".

Ponadto w Ewidencji założenia dworsko-parkowego w [...] podano,

że w miejscu w którym obecnie znajdują się garaże (środkowa część działki nr [...] poza granicami objętymi postępowaniem, ale w bezpośrednim sąsiedztwie działki

nr [...]) znajdowały się stare stawy do odławiania ryb połączone z całym układem wodnym (również w zespole dworsko- parkowym), który stanowił system połączonych ze sobą stawów o charakterze ozdobno-użytkowym.

Zdaniem Ministra, charakter ozdobny stawów nie wykluczał jednocześnie ich funkcji użytkowej, o czym wspomina się w przytoczonej Ewidencji założenia dworsko-parkowego w [...], jak i w zeznaniach świadka S. G.. Z planów zespołu dworsko-parkowego, mapy topograficznej i rastrowej wynika, że był

to cały system wodny połączonych ze sobą stawów, które mogły spełniać funkcję użyteczną przy produkcji hodowlanej.

W tej sytuacji należało uznać, iż działka nr [...] nadawała się do przejęcia na cele reformy rolnej.

Odnośnie działki nr [...] Minister ustalił, że zlokalizowana jest ona na południe

od omawianego stawu, tj. przy drodze do wjazdu do zespołu dworsko-parkowego. Obecnie porośnięta jest drzewami. Na podstawie zeznań świadków S. G. i M. L. na działce nr [...] w kształcie trójkąta, gdzie obecnie jest kapliczka, przed wojną była stodoła o filarach murowanych, wykończona drewnem, była to największa stodoła w majątku. Jednocześnie ustalił, że nie ma żadnego innego dowodu, który pozwalałby na odmienną interpretację, co do charakteru tej działki. Zatem działka ta podlegała przejęciu na cele reformy rolnej.

W kontekście działki nr [...] organ ustalił, że znajduje się na południe od wjazdu do zespołu dworsko-parkowego (po drugiej stronie drogi względem działki nr [...]). W trakcie oględzin nieruchomości stwierdzono, iż zachował się na niej budynek dawnej gorzelni, która została przebudowana w 1943 r. na magazyn. O gorzelni wspomina Ewidencja założenia dworsko-parkowego w [...]. Zaś z zeznań świadków S.G. i M. L. wynika, że w tym miejscu znajdowała się kuźnia. Natomiast na mapach Wojskowego Instytutu Geograficznego zaznaczono budynek, jednakże bez określenia funkcji jaką spełniał.

W związku z powyższym uznał, że na działce nr [...] posadowiony był budynek gospodarczy - o czym przemawia również jego lokalizacja w bezpośredniej bliskości zabudowań folwarcznych - dlatego też stwierdził, iż podpada ona pod przepisy dekretu.

Z kolei co do działek nr [...] i nr [...] Minister ustalił, że znajdują się one

poza wyraźną, naturalną granicą założenia dworsko- parkowego w postaci rowu z wodą

i grobli (w kierunku zachodnim). Obecnie obie działki są zalesione. Zdaniem świadka S. G. na części południowej działki nr [...] "przed wojną rosły drzewa. Nie był to teren parkowy, lecz porośnięty drzewami rów, nierówności. Obecnie też rosną tam drzewa. Był to teren taki jak leśny, las brzozowy był przed wojną na północnej części działki nr [...], jak również na terenie obecnej działki nr [...]". Potwierdził to również M. L., który zeznał, że: "teren obecnej działki nr [...] zawsze był terenem porośniętym drzewami liściastymi, jak i dziś". Według niego działka nr [...] była leśna. Potwierdza to mapa Wojskowego Instytutu Geograficznego w [...] z 1937r., gdzie teren spornych działek oznaczony jest jako porośnięty drzewami liściastymi.

Z tego względu działki te nie nadawały się do wykorzystania w produkcji rolniczej, a zatem nie mogły podlegać przejęciu na cele reformy rolnej.

Minister ustalił także, że działka nr [...] to niegdyś droga prowadząca ze wsi [...] do stawów i dalej w kierunku [...]. Droga ta prowadziła

także z części gospodarczej do stawów i pól uprawnych. Zatem jako niezbędna

do wykorzystywania przy produkcji związanej z rolnictwem podpadała pod działanie przepisów o reformie rolnej

Uznał również, iż żądanie wniosku w zakresie działki nr [...] jest bezzasadne

z uwagi to, że działka ta stanowi drogę przez wieś [...] i w całości znajduje się poza granicami zespołu dworsko-parkowego.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy - odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących naruszenia art. 79 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia stron o czynności dowodowej z przesłuchania świadków oraz art. 8 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez dopuszczenie osoby trzeciej do udziału w czynności dowodowej z przesłuchania świadków, tj. sołtysa wsi [...] - wskazał, że poprzez niezawiadomienie wnioskodawców o terminie przesłuchania świadków w sposób niezgodny z prawem ograniczono ich czynny udział w postępowaniu administracyjnym. Dostrzegając zasygnalizowane uchybienie procesowe uznał jednak, iż nie miało ono wpływu na wynik sprawy, podobnie jak obecność sołtysa wsi w trakcie przesłuchania.

Zauważył też, że organ wojewódzki informował o możliwości zapoznania się

z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Zatem pomimo ewidentnego naruszenia prawa, polegającego na uniemożliwieniu wnioskodawcom (oraz ich pełnomocnikom) uczestnictwa w przesłuchaniu świadków, prawo tych podmiotów do czynnego udziału w postępowaniu było jednak honorowane. Istniała bowiem możliwość zapoznania się z dokumentacją zgromadzoną przez organ administracji, czy sformułowanie żądania powtórzenia określonego dowodu w obecności odwołujących się.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego dokonania wadliwych ustaleń faktycznych

i błędnej oceny zgromadzonych w postępowaniu dowodów (zarzut dotyczy błędnego ustalenia granic zespołu dworsko-parkowego, ustalenia rezydencjalnego charakteru dworu, istoty i charakteru całego zespołu dworsko-parkowego, związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem i częścią gospodarczą majątku) Minister zauważył, że ponownie przeanalizowano materiał dowodowy, w efekcie czego uchylono orzeczenie organu pierwszej instancji oraz podjęto nowe rozstrzygnięcie.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli T. W. i D. L., zaskarżając ją w części, tj. w zakresie pkt 2 i 3 sentencji oraz zarzucając jej:

I. wydanie z naruszeniem przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik postępowania, tj.:

1. w zakresie pkt 2 zaskarżonej decyzji - art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. oraz § 5 § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 roku w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, dalej jako rozporządzenie, jak również art. 7in fine k.p.a. i art. 11 k.p.a.

oraz art. 84 § 1 k.p.a., poprzez:

a) sformułowanie pkt 2 zaskarżonej decyzji w sposób sprzeczny z ustaleniami faktycznymi organu II instancji zawartymi w uzasadnieniu decyzji, w tym w zakresie orzeczenia, co do części nieruchomości - dz. nr [...] i nr [...], wbrew ustaleniom organu potwierdzającym charakter tych nieruchomości w całości, jako niespełniających przesłanek przejęcia na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa na podstawie dekretu oraz ewentualnie, poprzez zaniechanie oznaczenia i wskazania poprzez jej sprecyzowanie, w której części wyszczególnione nieruchomości - dz. nr [...] i [...], nie podlegały przejęciu na rzecz Państwa na podstawie dekretu, w sposób umożliwiający ich zidentyfikowanie i wykonanie decyzji,

b) niewystarczające sprecyzowanie zakresu niepodlegania przejęciu na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości dz. ew. nr [...], wg opisu przeznaczenia poszczególnych użytków w Ewidencji Gruntów, bez sporządzenia w tym zakresie stosownego załącznika graficznego do decyzji,

c) zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii geodety uprawnionego - w celu sporządzenia operatu dla części nieruchomości dz. ew. nr [...], w sytuacji rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy w sposób pozytywny jedynie co do części tej nieruchomości oraz w rozstrzygnięcia negatywnego w stosunku do pozostałej części jednej nieruchomości, a tym samym, rozstrzygnięcie w pkt 2) zaskarżonej decyzji w sposób uniemożliwiający jej wykonanie,

2. w zakresie pkt 3) zaskarżonej decyzji:

a) art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym w zakresie dokumentów Ośrodka Dokumentacji Zabytków w [...] - Karty Ewidencyjnej Zabytków Architektury i Budownictwa

- załączonej do wniosku, w tym w zakresie Planu sytuacyjnego zespołu podworskiego w [...] oraz oględzin nieruchomości, które doprowadziło organ orzekający

do błędnych ustaleń faktycznych, iż nieruchomości, stanowiące obecnie działki

nr [...],[...],[...],[...] i [...] oraz cześć działki nr [...], w granicach opisanych

w ewidencji gruntów, jako użytek [...] o pow. [...] ha w [...], nie wchodziły w skład enklawy zespołu dworsko- parkowego w [...] oraz podlegały przejęciu na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu;

II. wydanie z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 ust. 1 lit e) dekretu poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do będących własnością poprzednika prawnego skarżących – A. G., nieruchomości aktualnie oznaczonych geodezyjnie, jako działki nr [...],[...],[...],[...] i [...] oraz cześć działki nr [...], w granicach opisanych w ewidencji gruntów, jako użytek [...] o pow. [...] ha w [...], jak również poprzez błędną, albowiem rozszerzającą wykładnię postanowień dekretu poprzez wprowadzenie nieprzewidzianej dekretem, który znacząco, jako akt o charakterze publicznoprawnym ograniczał prawa podmiotowe obywateli, i którego postanowienia wymagają wykładni ścisłej, dodatkowej przesłanki przejmowania nieruchomości - ograniczenia prawa własności pod postacią tzw. związku funkcjonalnego.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów skargi.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie decyzji w zaskarżonej części pkt 2 i 3 i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 25 lipca 2019 r. pełnomocnik skarżących cofnął skargę w zakresie działek nr [...] i [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W niniejszej sprawie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. stwierdził, że nieruchomość określona jako zespół dworsko-parkowy w [...], pochodząca z [...], dla których prowadzona była księga hipoteczna nr [...], odpowiadająca aktualnie działkom: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i część działki nr [...] o pow. [...] ha (droga w granicach zespołu), położonym w obrębie [...], gmina [...] - podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 10, poz. 5 ze zm.), dalej jako: jako dekret.

Natomiast przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2018 r., którą:

1) uchylił decyzję Wojewody [...] w całości;

2) stwierdził, że obecne działki ewidencyjne nr [...], nr [...] oraz część działki nr [...]

w granicach opisanych w ewidencji gruntów jako użytek [...] o pow. [...] ha

oraz [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...] obszar wiejski, pochodząca z [...], dla których prowadzona była księga hipoteczna nr [...] - nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej,

3) stwierdził, że obecne działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] w granicach opisanych w ewidencji gruntów jako użytek [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...] obszar wiejski, pochodząca z [...], dla których prowadzona była księga hipoteczna nr [...] - podpadały pod działanie art. 2 ust. 1lit. e) dekretu.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia stanowił art. 2 ust. 1 pkt e dekretu PKWN, zgodnie z którym na potrzeby reformy rolnej przejmowane były nieruchomości ziemskie stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych lub prawnych jeżeli ich łączny rozmiar przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województwa poznańskiego, pomorskiego i śląskiego jeżeli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Nieruchomości te przechodziły bezzwłocznie, bez wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 część druga.

Jak słusznie wskazał Minister dekret nie zawiera definicji legalnej nieruchomości ziemskiej. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu uchwały z 19 września 1990 r.

(OTK 1990, nr 1, poz. 26) stwierdził, że intencją ustawodawcy było przeznaczenie

na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, z tym, że przez inne podmioty.

Jednolite orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje na konieczność badania istnienia związku funkcjonalnego z gospodarstwem rolnym, jako niezbędnej przesłanki dla uznania, że rezydencja właściciela nieruchomości ziemskiej przeszła na rzecz Państwa w myśl art. 2 ust. 1 pkt e) dekretu.

Przy czym pojęcie związku funkcjonalnego nie zostało normatywnie zdefiniowane. W judykaturze przyjmuje się, iż związek funkcjonalny zachodzi wtedy,

gdy nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej i odwrotnie. Zatem brak związku funkcjonalnego oznacza brak podstaw do objęcia działaniem dekretu zespołu pałacowego.

Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej z dnia [...] lutego 1945 r. wynika, że majątek [...] w dniu przejęcia liczył [...] ha, z czego grunty orne stanowiły [...] ha, łąki [...] ha, pastwiska [...] ha, lasy [...] ha, sady [...] ha, parki [...] ha, podwórza, zabudowania i drogi zajmowały [...] ha, stawy rybne [...] ha i nieużytki [...] ha. Nie ulega zatem wątpliwości, że obszarowo majątek ten podpadał pod działanie dekretu o reformie rolnej.

W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca wystąpił o stwierdzenie, że nieruchomości oznaczone jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], stanowiące zespół dworko-parkowy, w miejscowości [...], którego właścicielem był A. G.- nie podlegały przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji odnośnie nieruchomości stanowiącej zespół dworsko-pałacowy obejmującej części działki nr [...] w granicach opisanych w ewidencji gruntów jako użytek [...] o pow. [...] ha oraz [...]

o pow. [...] ha z obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...] obszar wiejski - Sąd w całości podzielił stanowisko Ministra, że działka ta w tej części

nie podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Brak było bowiem związku funkcjonalnego pomiędzy budynkiem dworu, a pozostałym majątkiem.

Z akt sprawy bezspornie wynika, iż na tej części działki nr [...] znajdował się dwór wraz parkiem. Budynek dworu znajdował się w południowo-zachodniej części działki nr [...]. Jak wynika ze zgodnych w tym zakresie zeznań świadków budynek dworu służył jako miejsce zamieszkania właściciela majątku A. G. i jego rodziny. Natomiast park - według opisu dr inż. R. K. zawartego w jego opracowaniu Inwentaryzacja parku podworskiego we wsi [...] mający kształt nieregularny, wieloboczny, wydłużony w kierunku północ-południe - pełnił wyłącznie funkcje rekreacyjne, za czym przemawiają znajdujące się w jego obrębie altana lipowa i altana dla dzieci. Przy czym brak jest w aktach sprawy dowodów wskazujących na inny sposób wykorzystywania dworu i parku, niż cele mieszkalne, reprezentacyjne i rekreacyjne.

W budynku dworu nie wykonywano czynności zarządczych majątkiem. Minister ustalił bowiem, że rządcówka - w której mieszkał i urzędował zarządca majątku - znajdowała się poza granicami zespołu dworsko-parkowego na obecnej działce nr [...] i została rozebrana w 1943 r. W tej sytuacji zasadnie przyjął, iż bieżące, bezpośrednie zarządzanie majątkiem odbywało się poza dworem, a więc nie istniał związek funkcjonalny pomiędzy tą częścią nieruchomością i częścią gospodarczą majątku.

Natomiast w kwestii działek nr [...] i nr [...] organ stwierdził, że położone są one w kierunku zachodnim poza wyraźną, naturalną granicą założenia dworsko-pałacowego w postaci rowu z wodą i grobli. Na podstawie zeznań świadków S. G. i M.L. oraz mapy Wojskowego Instytutu Geograficznego z 1937 r. ustalił, iż nie był to teren parkowy, obie działki porośnięte były drzewami, stanowiły teren leśny. Również obecnie obie działki pozostają zalesione.

W tej sytuacji Minister prawidłowo uznał, że działki te nie nadawały się do wykorzystania w produkcji rolniczej i nie mogły podlegać przejęciu na cele reformy rolnej.

Sąd w całości podzielił stanowisko Ministra odnośnie tego, że działki nr [...] oraz nr [...] podlegały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Działka nr [...] stanowiła drogę prowadzącą ze wsi [...]. Jak wynika z akt sprawy droga to prowadziła również z części gospodarczej majątku do stawów rybnych i pól uprawnych. Niewątpliwie zatem była niezbędna do wykorzystywania w produkcji rolnej prowadzonej w majątku.

Sąd podzielił również stanowisko organu co do działki nr [...] stanowiącej drogę przez wieś [...] położoną w całości poza granicami zespołu dworsko-parkowego majątku.

Sąd uznał też za prawidłowe stanowisko organu, że działka nr [...], obejmująca teren istniejącego stawu parkowego położonego na południe od budynku dworu

oraz biegnąca rowem (ciekiem wodnym) dookoła zespołu dworko-parkowego

- podlegała przejęciu na cele reformy rolnej.

Z zeznań świadka S. G. ewidentnie wynika, że na południe od dworu znajdowały się dwa stawy, tzw. stawy zimowe, do których zimą wpuszczano ryby z pozostałych stawów w celu ich przechowania. Miały ona charakter hodowlany tak samo jak pozostałe stawy. Natomiast na podstawie Ewidencji założenia dworsko-parkowego w [...] ustalono, iż w miejscu w którym obecnie znajdują się garaże (środkowa część działki nr [...], w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...]) znajdowały się stare stawy do odławiania ryb połączone z całym układem wodnym stanowiący system połączonych ze sobą stawów o charakterze ozdobno-użytkowym. Ponadto z planu dworu i map wynika, że znajdujące się w obrębie majątku stawy połączone były ze sobą za pomocą całego systemu wodnego - co pozwala przyjąć, iż pełniły one, w tym staw parkowy położony na działce nr [...], funkcję użyteczną przy produkcji hodowlanej rybnej.

W tych okolicznościach Minister prawidłowo uznał, że ten staw parkowy - obok funkcji ozdobnej - pełnił także funkcję użytkową, gdyż wykorzystywany był przy produkcji hodowlanej prowadzonej w majątku i w konsekwencji podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Prawidłowe jest również stanowisko Ministra, że część działki nr [...] w granicach opisanych w ewidencji gruntów jako użytek [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...] obszar wiejski - stanowiła sad i ogród warzywny oraz, że znajdowały się na niej budynki gospodarcze w postaci spichlerza i wozowni -

dlatego też podlegała ona w tej części pod działanie dekretu.

Okoliczność istnienia tym miejscu sadu, ogrodu warzywnego i budynków gospodarczych potwierdzającą znajdujące się w aktach sprawy dowody:

- Ewidencja założenia dworsko-parkowego w [...], z której wynika, że na terenie działki nr [...] znajdował się park i sad oraz, że znajdował się budynek gospodarczy spełniający funkcję spichlerza i wozowni;

- Inwentaryzacja parku podworskiego we wsi [...], z której wynika, że wewnątrz parku w jego części północnej i wschodniej znajduje się pole uprawne (dawniej ogród). We wschodniej części parku, gdzie znajdował się ogród warzywny i ule, przechodziła porzeczkowa, a obok niej rosły drzewa owocowe. Na obrzeżu sadu stał podłużny drewniany budynek mieszczący spichlerz i wozownię, a rozebrany w 1943 r.;

- zeznania S. G., z których wynika, że za dworem w kierunku północnym znajdował się sad, w którym rosły 72 drzewa owocowe, tj. jabłonie, grusze, śliwy, porzeczki, maliny. Pomiędzy drzewami owocowymi były grządki, na których uprawiano truskawki i warzywa (ogórki, pomidory, marchewkę, pietruszkę). Przez teren zespołu (w tym przez sad i ogrody) prowadziły aleje;

- zeznania M. L., z których wynika, że na terenie zespołu był park, duży sad i ogrody warzywne. Sad został zlikwidowany pod koniec lat siedemdziesiątych. Rosło w nim około 100 sztuk drzew owocowych (jabłonie, śliwy, grusze). Po stronie wschodniej od dworu ("prawie na terenie sadu") stał budynek wozowni i stajnia dla koni;

- protokół przejęcia majątku na cele reformy rolnej z którego również wynika, że na terenie majątku znajdował się sad o pow. [...] ha liczący 38 sztuk drzew starych i 70 sztuk młodych.

Zdaniem Sądu, na podstawie tych dowodów, Minister prawidłowo uznał, że część działki nr [...] w granicach opisanych w ewidencji gruntów jako użytek [...] o pow. [...] ha stanowiły sady i ogrody - dlatego też działka w tej części podlegała pod działanie dekretu.

Na działce nr [...] w kształcie trójkąta, na której znajduje się kapliczka, według świadków S. G. i M. L. znajdowała się stodoła, największa w majątku.

Natomiast z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu [...] września 2015 r. wynika, że na działce nr [...] znajduje się budynek dawnej gorzelni, która w 1943 r. została przebudowana na magazyn. O istnieniu w tym miejscu gorzelni stanowi również Ewidencja założenia dworsko-parkowego w [...]. Z kolei świadkowie S. G. i M. L. wskazują, iż na działce tej znajdowała się kuźnia.

Powyższe budynki - z uwagi na swoje przeznaczenie, cel i funkcje oraz ich znaczenie dla majątku - stanowiły niewątpliwie rolną, gospodarczą części majątku [...]. Dlatego też Minister prawidłowo uznał, że działki te podlegały przejęciu na cele reformy rolnej.

Sąd umorzył postępowanie sądowe co do pkt 2 zaskarżonej decyzji w zakresie działek nr [...] i nr [...] z uwagi na to, że Minister postanowieniem z dnia [...] grudnia

2018 r., nr [...], sprostował zaskarżoną decyzję własną z dnia

[...] października 2018 r. w ten sposób, że w punkcie 2 rozstrzygnięcia decyzji sformułowanie "część obecnej działki ewidencyjnej" sprostowano na "obecne działki ewidencyjne". W związku z tym na rozprawie w dniu 25 lipca 2019 r. pełnomocnik skarżących cofnął skargę w zakresie działek nr [...] i [...].

W tej sytuacji postępowanie sądowe w tym zakresie podlegało umorzeniu.

Odnosząc się do zarzutu skargi sformułowanego w ust. I pkt 1 lit. a i b zauważyć należy, że w zaskarżonej decyzji Minister w sposób wystarczający sprecyzował zakres niepodlegania przejęciu na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości działki nr [...] poprzez wskazanie na obecną, tj. aktualną na dzień wydania zaskarżonej decyzji, działkę ew. nr [...] w granicach opisanych w ewidencji gruntów. Sąd uznał,

iż w tej sytuacji - przy takim sposobie opisania zakresu niepodlegania przejęciu części działki nr [...] - brak było potrzeby sporządzania załącznika graficznego do decyzji,

jak również nie było potrzeby przeprowadzania dowodu z opinii geodety uprawnionego w celu sporządzenia operatu dla części nieruchomości działki nr [...].

Niezasadny jest również zarzut skargi dotyczący naruszenia prawa materialnego poprzez błędną, rozszerzającą wykładnię postanowień dekretu poprzez wprowadzenie pojęcia związku funkcjonalnego.

Pojęcie związku funkcjonalnego, jako warunku objęcia rezydencji przepisami dekretu, nie zostało normatywnie zdefiniowane. Zostało ono wypracowane na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych.

W aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, po podjęciu uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2006 r., I OPS 2/06, jednolicie przyjmowane jest stanowisko, podkreślające znaczenie tzw. związku funkcjonalnego z gospodarstwem rolnym, jako niezbędnej przesłanki dla uznania, iż rezydencja właściciela nieruchomości ziemskiej przeszła na rzecz Państwa w myśl dekretu PKWN.

Przy jednolitej linii orzeczniczej trudno oczekiwać, że organy administracji będą rozstrzygać sprawy wbrew wykładni dokonanej przez sądy administracyjne, zwłaszcza wykładni wyrażonej w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tego typu rozstrzygnięcia organów niewątpliwie kwestionowane były przez sądy administracyjne.

W tej sytuacji - wbrew zarzutom skargi - nie można uznać, iż organ dokonał rozszerzającej wykładni przepisów dekretu poprzez wprowadzenie związku funkcjonalnego.

Reasumując Sąd uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rzetelnie, wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu. Uzasadnił przy tym przekonująco swoje stanowisko - zyskując całkowitą aprobatę Sądu, zaś wydana decyzja zawiera niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 kpa.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 i art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.