Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 432/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska(spr) Sędziowie NSA Janusz Ruszyński as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st.sekr.sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące [...]roku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. o Nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 1.531 zł (tysiąc pięćset trzydzieści jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. wstrzymuje wykonanie uchylonych decyzji do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/K.Nikodem /-/S.Zapalska /-/J.Ruszyński


UZASADNIENIE

Podatnik J.D. w [...]r. prowadził działalność gospodarczą i był właścicielem Sklepu "A" w miejscowości R.

Decyzją z dnia [...]r. Urząd Skarbowy w oparciu o ustalenia kontroli przeprowadzonej w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące [...]r. określił podatek należny, podatek naliczony, zaległość podatkową w podatku od towarów i usług, odsetki za zwłokę od tej zaległości, a nadto za miesiąc sierpień i październik [...]r. ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30 % zawyżenia deklarowanego przeniesienia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na następny okres.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że marża realizowana przez podatnika za [...]r. - 6,05 % znacznie odbiegała od marży stosowanej w [...]r. - 14,07 % i wobec tych wątpliwości prowadził kontrolę w zakresie stosowania średniej marży za [...]r. w trzech innych firmach o podobnym profilu gospodarczym, położeniu i warunkach podobnych małych miejscowości. Średnia arytmetyczna marż wyliczona w oparciu o przyjęte wskazania średnich marż trzech porównywalnych podmiotów wynosi 13,31 %.

Marża u podatnika w [...]r. wyniosła 6,05 %, natomiast u podobnych podmiotów kształtowała się w granicach 10-15 % i dlatego w ocenie organu wskazuje, że przychód przez niego wskazany został zaniżony.

Wniesione odwołanie do Izby Skarbowej zostało uwzględnione o tyle, że Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, natomiast w pozostałej części decyzję organ I instancji utrzymał w mocy, podzielając całkowicie pogląd zawarty w jej uzasadnieniu.

Powyższą decyzje zaskarżył J.D. do Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Poznaniu skargą oparta na zarzucie naruszenia art. 193, art. 23 § 1 i 4 oraz art. 24 Ordynacji podatkowej przez brak rozstrzygnięcia o mocy dowodowej księgi przychodów i rozchodów, a mimo to ustalenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania.

Naczelny Sąd Administracyjny O/Z w Poznaniu wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2003 r. uchylił zaskarżoną decyzję i w uzasadnieniu wyraził pogląd, że organ podatkowy, aby ustalić podstawy opodatkowania w drodze szacunkowej, w oparciu o metodę porównawczą winien wziąć pod uwagę podobieństwo wybranych podmiotów, a w szczególności uprzednio dokonać badanie ksiąg przychodu i rozchodu w trybie art. 193 § 6 Ordynacji.

Decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przy uwzględnieniu wskazań zawartych w wyroku NSA z dnia 21 sierpnia 2003 roku.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...]r. określił J.D. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące [...]r. oraz w uzasadnieniu decyzji wyraził pogląd, że podatnik nie ujawnił w prowadzonych księgach całości uzyskanego przychodu ze sprzedaży i dlatego nie uznano za dowód w postępowaniu podatkowym księgi przychodów i rozchodów w części dotyczącej wskazanych przychodów. Na podstawie dowodów źródłowych dotyczących zakupu towarów handlowych ustalono procentowy udział podstawowych grup towarowych w zakupach ogółem, który wyniósł - alkohol 34,82 %, pozostałe towary 65,18 %. W celu obliczenia przychodu zbliżonego do rzeczywistego uwzględniono wyjaśnienie podatnika co do wielkości marży stosowanej na alkohol w wysokości 4 % natomiast w stosunku do pozostałych towarów przyjęto marżę handlową w wysokości 13,31 % wyliczoną jako średnią arytmetyczną marż stosowanych w porównywalnych firmach działających jedna w tej samej miejscowości, a dwie w sąsiednich wsiach.

Od powyższej decyzji odwołał się J.D. zarzucając, że wydana decyzja nie wnosi nic znaczącego w rozpoznawanej kwestii "Marży" i nie wykonuje zaleceń Sądu zawartych w wyroku z dnia 21 sierpnia 2003 r.

Wniesione odwołanie nie zostało uwzględnione i decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając całkowicie pogląd zawarty w jej uzasadnieniu oraz podkreślił, że przyjęta metoda pozwoliła wykorzystać dane wynikające z materiału dowodowego, co z kolei pozwoliło ustalić podstawę opodatkowania w sposób najbardziej zbliżony do rzeczywistego.

Powyższą decyzję zaskarżył pełnomocnik J.D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargą opartą na zarzucie naruszenia:

art. 193 ustawy Ordynacja podatkowa, z powodu nierozstrzygnięcia przez organ podatkowy o mocy dowodowej księgi przychodów i rozchodów oraz ustalenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, pomimo istnienia mocy dowodowej księgi podatkowej,

art. 23 § 1 w/w ustawy poprzez niedopuszczalne szukanie innych metod i środków dowodowych w celu dokonania wymiaru podatku dochodowego,

niezgodność oceny materiału dowodowego dokonana przez organ II instancji.

W konsekwencji domagał się uchylenia obu decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej nie znajduje podstaw do zmiany swego stanowiska i wnosi o oddalenie skargi, podkreślając, że ustalenia są prawidłowe i wynikają z właściwego zastosowania przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z postanowieniem art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie sądowe nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny mi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) - Prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrole zaskarżonych decyzji wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami postępowania i to nie tylko samej decyzji, ale także procedowania organu przed jej wydaniem.

Kwestią sporną w analizowanej sprawie jest ocena prawidłowości prowadzonego postępowania dowodowego przez organy prowadzące postępowanie w sprawie.

Należy zatem przede wszystkim przeanalizować sposób prowadzenia postępowania podatkowego przez organy podatkowe oraz zbadać czy trafnie organy te zastosowały się do zaleceń Sądu zawartych w wyroku z dnia 21 sierpnia 2003 r. oraz prawidłowo zastosowały i zinterpretowały przepisy prawa podatkowego.

W wyroku z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie I SA/Po 2941/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylając decyzje organu I-szej i II-ej instancji określające zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych skarżącego J.D. wskazał między innymi, że organy podatkowe wydając zaskarżone decyzje "nie uzasadniły w sposób przekonywujący wyboru metody oszacowania. Kontrola sądowa nie pozwoliła na zaakceptowanie wniosku końcowego oszacowania. W sprawie organy nie uwzględniły w wystarczającym stopniu konkretnych warunków w jakich prowadzona była działalność handlowa skarżącego. Organy pozostające przy marży 13,31 % winny rozważyć, czy wobec niewielkich kwot, o które chodzi w sprawie, nie obracają się w granicach błędu.

Zważyć należy, że jeden z trzech wzorcowych podmiotów funkcjonował w tej samej co skarżący miejscowości już od [...]r., zaś pozostałe dwa w sąsiednich miejscowościach od czerwca [...]r. i od lipca [...]r.

Natomiast skarżący rozpoczął działalność jako ostatni z dniem [...]r."

Powyższą argumentację Sąd w całości podziela.

Niezależnie od powyższego w ponownym postępowaniu organy winny przede wszystkim mieć na uwadze konkretne warunki prowadzonej działalności handlowej, jej odmienność jeżeli istniała, czy sklep znajdował się we wsi, czy też na jej obrzeżach, czy lokalizacja była podobna, czy też zbliżona do sklepu w tej samej miejscowości, który rozpoczął działalność wcześniej.

Chodzi o to aby porównywalne sklepy w których jest prowadzona działalność handlowa miały porównywalne warunki, przez co ich marża mogła być zbliżona do rzeczywistej stanowiącej podstawę opodatkowania podatkiem VAT u skarżącego.

W szczególności organy muszą kierować się obowiązującymi przepisami zasad ogólnych zawartymi w Dziale IV Ordynacji podatkowej - a mianowicie art. 121, 122, z których wynika, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i powinny podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego.

Sąd mając na uwadze powyższe ustalenia i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 ustalając wysokość kosztów zastępstwa według norm przepisanych plus wpis od skargi, a wstrzymanie wykonania wyroku w oparciu o art. 152 ustawy wyżej cytowanej.

/-/K.Nikodem /-/S.Zapalska /-/J.Ruszyński

LF