Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 961/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 59 par 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art 28
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w postanowieniem z dnia

17 czerwca 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w z dnia 28 kwietnia 2015 r., w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec [...] na podstawie tytułów wykonawczych od numeru [...] do numeru [...].

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w (zwany dalej Zakład) jako wierzyciel będący w przedmiotowej sprawie jednocześnie organem egzekucyjnym, wszczął egzekucję administracyjną do majątku zamieszkałej w , na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 13 października 2014 r. o numerach od [...] do [...], którymi objęto zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres [...] oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres [...]. Wystawienie powyższych tytułów wykonawczych poprzedzone zostało doręczeniem zobowiązanej upomnień w dniu 23 września 2014 r., zaś odpisy tytułów wykonawczych doręczono w dniu 15 października 2014 r. W wyniku podjętych czynności organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 20 kwietnia 2015 r., nr [...] (doręczonym w dniu 22 kwietnia 2015 r.), dokonał zajęcia wierzytelności z wynagrodzenia za pracę, w trybie art. 72 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. - dalej zwaną: "u.p.e.a.").

Zobowiązana pismem z dnia 10 kwietnia 2015 r., zwróciła się do Dyrektora Oddziału Ubezpieczeń Społecznych w o umorzenie prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę zasadności wniosku wskazała na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w z dnia 11 marca 2015 r. o sygn. akt I SA/Sz 40/15 i sygn. akt I SA/Sz 1012/14, w których Sąd, po rozpoznaniu jej skarg, uchylił i stwierdził, że zaskarżone decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w z dnia 1 lipca 2014 r., nr [...] oraz z dnia 26 listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek nie podlegają wykonaniu.

Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2015 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Ubezpieczeń Społecznych w odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanej, na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] uznając, że nie zachodzą przesłania określone w art. 59 § 1 u.p.e.a.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem strona wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w , wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Według zobowiązanej organ egzekucyjny niezgodnie z art. 59 § 1 ust. 2 i 3 u.p.e.a. określił egzekwowany obowiązek z treścią decyzji organu administracyjnego, wskazując przy tym na powoływane już orzeczenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w z dnia 11 marca 2015 r. o sygn. akt I SA/Sz 40/15 (załączonego do niniejszego pisma). Zobowiązana podkreśliła ponadto, że kolejny raz składa wniosek o umorzenie nieopłaconych przez nią ww. składek i wniosła o zawieszenie egzekucji do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez wymiar sprawiedliwości. Wniosek o zawieszenie postępowania stał się przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia.

Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w opisanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, uznając, że będące przedmiotem zaskarżenia postanowienie organu I instancji wydane zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Po przytoczeniu obowiązujących w sprawie przepisów prawa, organ odwoławczy odnosząc się w tym miejscu do zawartego w zażaleniu zarzutu zobowiązanej, że organ egzekucyjny niezgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 i 3 u.p.e.a. określił egzekwowany obowiązek, uznał go za bezzasadny. Jak wyjaśnił organ, powołany na tę okoliczność przez zobowiązaną wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w z dnia 11 marca 2015 r. o sygn. akt I SA/Sz 40/15 wydany w jej sprawie, w którym Sąd uchylił i stwierdził, że nie podlega wykonaniu zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w z dnia 26 listopada 2014 r., nr [...], dotyczył odrębnego postępowania, tj. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, m.in. na ubezpieczenie społeczne za okres [....] oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres [....]. Organ odwoławczy podniósł, że uchylenie przez Sąd decyzji odmawiającej umorzenia zaległych należności z tytułu ww. składek, oznacza ponowne rozpoznanie wniosku zobowiązanej o ich umorzenie przez ZUS. Zatem dopiero decyzja ZUS, umarzająca zaległości w tym zakresie będzie mogła stanowić przyczynę obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast do czasu ewentualnego umorzenia, należności z tego tytułu są wymagalne i podlegają egzekucji.

W kontekście powyższego oraz mając na względzie pojęcie "obowiązek", o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., organ odniósł się do obowiązku wynikającego nie z ww. decyzji z dnia 26 listopada 2014 r. - jak twierdziła strona - lecz z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w z dnia 5 sierpnia 2014 r., nr [....], funkcjonującej w obrocie prawnym i zarazem inicjującej postępowanie egzekucyjne wobec , na podstawie której zostały wystawione sporne tytuły wykonawcze z dnia 13 października 2014 r. o numerach od [...]. Z kolei, wskazana w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. niezgodność egzekwowanego obowiązku dotyczyła sprzeczności z treścią ściśle określonego rozstrzygnięcia, stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.

Ponadto, jak wynikało z akt niniejszej sprawy - wbrew podniesionym zarzutom zobowiązanej - egzekwowana sporna należność dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym z tytułu nieopłaconych przez nią składek była nadal wymagalna, gdyż nie została przez Zakład (jako wierzyciela) umorzona, ani też rozłożona na raty. Nie doszło również do odroczenia terminu wykonania obowiązku zapłaty z tytułu przedmiotowych składek. Poza tym, ww. tytuły wykonawcze były zgodne z treścią decyzji z dnia 5 sierpnia 2014 r., a co za tym idzie spełniały wymogi określone w art. 27 § 1 u.p.e.a. Wobec tego, wbrew zarzutom zobowiązanej w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., gdyż nie znajdował potwierdzenia zarzucany stan niezgodności między określeniem egzekwowanego obowiązku, a treścią obowiązku wynikającego z decyzji Zakładu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia organu II instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 134 w zw. z art. 40 § 2 i art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2012 r., poz. 267 ze zm. – zwana dalej: "k.p.a.").

Skarżąca ponownie wywiodła podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego z okoliczności jaką było wydanie wyroków przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 40/15 i I SA/Sz 1020/14, którymi uchylono decyzje Dyrektora ZUS o odmowie umorzenia składek

Wskazała, że złożony do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w wniosek o umorzenie składek ubezpieczeniowych, spełniał przesłanki wynikające z art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczególnych zasad umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W jej ocenie - ww. przepisy występują w korelacji z art. 59 § 1 pkt 2 i 3 u.p.e.a. Podkreśliła, że organ II instancji odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego oparł się na przepisie art. 59 § 1 pkt 2 i 3 oraz § 2 u.p.e.a., natomiast - zdaniem skarżącej - podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowiły ww. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w z dnia 11 marca 2015 r. o sygn. akt I SA/Sz 40/15 i sygn. akt I SA/Sz 1012/14, w których Sąd uchylił decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w z dnia 1 lipca 2014 r. oraz z dnia 26 listopada 2014 r., w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek i nie podlegały one wykonaniu. Dalej wywodziła, że orzeczenie Sądu w ww. wyrokach nie dotyczyło odrębnych postępowań, a rozstrzygnięcie w ww. sprawie miało charakter zagadnienia wstępnego i do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia stanowiło przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego - w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Z kolei, opisując trudną sytuację finansową i zdrowotną (przedstawiając miesięczne koszty bieżącego utrzymania w stosunku do uzyskiwanych dochodów) zaznaczyła, że nie jest w stanie uregulować dochodzonych przez ZUS należności z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych, objętych tytułami wykonawczymi. Końcowo skarżąca przytaczając fragment z orzeczenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/G1 864/14 dotyczący fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego stwierdziła, że w żadnym fragmencie postanowienia organu nie ma uzasadnienia co do odmowy z przyczyn wskazanych w art. 59 § 2 u.p.e.a. a organ nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego.

Dyrektor Izby Skarbowej w w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany zarzutami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w tak zakreślonych ramach badanie sprawy wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie, nie narusza prawa w sposób nakazujący wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Na wstępie Sąd zauważa, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego została uregulowana w art. 59 u.p.e.a. Stosownie do przepisów u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania, w drugim zaś, zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie, jedynie uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się (obligatoryjnie) w przypadkach w nim wskazanych, tj.:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W myśl art. 59 § 4 u.p.e.a., postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu.

Z powyższego wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne (vide: Dariusz Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Oficyna Wydawnicza Unimex, Wrocław 2011, s. 617).

W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie z art. 59 § 1 pkt 2 i 3 u.p.e.a. Jako przeszkodę w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego skarżąca wskazywała brak wykonalności obowiązku egzekucyjnego wynikający z treści wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2015 r. w sprawach I SA/Sz 1012/14 i I SA/Sz 40/15.

W pierwszej kolejności zatem wskazać należy, że przywołane przez skarżącą wyroki dotyczą decyzji wydanych w przedmiocie odmowy umorzenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, których materialnoprawną podstawę stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz.1442) - art. 28 oraz Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżąca bowiem złożyła w trybie określonym wymienionymi przepisami wnioski o umorzenie należności, których ZUS omówił uwzględnienia, natomiast w wyniku kontroli sądowoadministracyjnej zainicjowanej skargami strony, Wojewódzki Sąd Administracyjny w uchylił zaskarżone decyzje. Po raz kolejny należy wyjaśnić, że wyroki Sądu nie dotyczą tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 13 października 2014 r. o numerach od [...], na podstawie decyzji ZUS z dnia 5 sierpnia 2014 r. określającej wysokość zadłużenia z tytułu składek, a decyzji odmawiających umorzenia składek. Skutek tych wyroków jest taki, że wnioski strony dotyczące umorzenia składek organ rozpoznaje ponownie. Na skutek ponownego rozpoznania tychże wniosków organ wydaje decyzje. Jeżeli decyzje te będą uwzględniały wnioski strony o umorzenie składek, wówczas nastąpi sytuacja o jakiej mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. – umorzenie obowiązku egzekucyjnego.

Wobec powyższego rację należy przyznać organowi co do tego, że nie wystąpiła sytuacja wymieniona w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. skutkująca koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Nie wystąpiła także przesłanka z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., jako że przepis ten dotyczy niezgodnego określenia obowiązku z treścią decyzji administracyjnej orzeczenia sądowego albo przepisu prawa. Przedmiotowy obowiązek egzekucyjny został określony zgodnie z treścią decyzji ZUS z dnia 5 sierpnia 2014 r. , zatem wymieniona w tym przepisie niezgodność nie występuje.

Natomiast odnośnie podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 59 § 2 u.p.e.a. stosownie do którego postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, wskazać należy, przede wszystkim, że przepis ten w przeciwieństwie do art. 59 § 1 u.p.e.a. przewiduje uprawnienie dla organu umorzenia postępowania egzekucyjnego a nie obowiązek, co oznacza, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie pozostawione jest administracyjnemu uznaniu organu. Ponadto wskazać należy, że z akt egzekucyjnych nie wynika aby przesłanka taka wystąpiła, jako że dotychczas w postępowaniu egzekucyjnym nie powstały żadne wydatki, ponadto w świetle uzasadnień wyroków WSA w z dnia 11 marca 2015 r. nie można stwierdzić by zobowiązana nie posiadała żadnego majątku, z którego nie byłoby możliwe skuteczne prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.