Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 292/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1,2,3 i 3a, art. 32, art. 83
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
journal: Dz.U. 2002 nr 241 poz 2074
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 1 ust. 8, ust. 13 i 16
journal: Dz.U. 2012 poz 1551
law: Ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą  działalność.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski sędzia WSA Wojciech Czajkowski Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2016r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. P. (dalej: skarżący, wnioskodawca) złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ, Zakład) wniosek o umorzenie należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu wniosku podał, że w 1999r. wyłudzono z jego firmy kwotę 54.868,00 zł, co spowodowało utratę płynności finansowej. Dodatkowo jego choroba skutkująca w 2006r. operacją "[...]" zmusiła go do zamknięcia działalności gospodarczej. Na początku 2015r. ponownie miał operację z powodu nawrotu choroby. Nie może wykonywać pracy zawodowej, ponowne otworzenie działalności gospodarczej jest niemożliwe z powodu ciążącego na nim zadłużenia wobec ZUS. Problemy finansowe firmy nie zostały zawinione przez wnioskodawcę, został bowiem brutalnie oszukany. W latach 2000 nie było możliwe sprawdzenie kontrahentów, natomiast skazanie oszustów nie zmieniło jego sytuacji finansowej.

Wnioskodawca wyjaśnił, że nie pracuje i nie posiada żadnych dochodów ani zasobów do uregulowania zobowiązań, jest na utrzymaniu żony.

Dalej wskazał, że 20.12.2013r złożył wniosek o umorzenie należności na podstawie ustawy z dnia 9.11.2012r. Po monitach w "[...]" oddziale ZUS 20.05.2015r. otrzymał wyliczenie kwoty do spłaty należności nie podlegającej umorzeniu, na spłatę kwoty 31 430,23 zł zostało mu 4 dni( ustawodawca dał czas 1 roku na dokonanie rozliczeń), co w jego sytuacji było rzeczą niewykonalną, a jego prośba o przywrócenie terminu do przystąpienia do abolicji została odrzucona. Bez pomocy ZUS nie jest w stanie wyrwać się z kręgu zadłużenia i rozpocząć normalnej egzystencji. Do wniosku załączył odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. "[...]" Wydział Karny z dnia 24 stycznia 2003r.sygn. akt "[...]" i wypisy ze szpitala.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia 14 grudnia 2015r., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 24 ust. 2 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2015r., poz. 121 ze zm. dalej jako u.s.u.s.) odmówił umorzenia należności z tytułu składek .

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca powtórzył przyczyny powstania zadłużenia (tj. wyłudzenie towaru oraz chorobę). Ponadto zarzucił, iż Zakład niesłusznie stwierdził, iż jako przedsiębiorca ponosi pełne ryzyko prowadzonej działalności gospodarczej, a ZUS nie może przejąć tego ciężaru. Wskazał, że pozytywna decyzja w sprawie wniosku o umorzenie pozwoliłaby jedynie na wyrwanie się z kręgu zadłużenia. Ponadto zarzucił, że Zakład pominął w decyzji okoliczności takie jak wyłudzenie znacznej sumy pieniędzy z firmy oraz nagłe załamanie stanu zdrowia.

Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 28 ust. 1, 2, 3a, art. 24 ust. 2, art. 32 u.s.u.s. oraz art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074, dalej jako ustawa o zmianie u.s.u.s.) .

Organ podkreślił, że pomimo skierowania do wnioskodawcy pisma informującego o możliwości uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty, potwierdzające okoliczności uzasadniające umorzenie nie odpowiedział on na wezwanie. Dlatego Zakład wydając decyzję oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym z urzędu oraz na dokumentach przedłożonych do wniosku o umorzenie należności z tytułu składek.

Z przeprowadzonej przez organ ponownej analizy sprawy wynika, że aktualnie wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej. Według odpowiedzi z Urzędu Skarbowego działalność gospodarcza prowadzona była w okresie od 29.10.1991r. do 31.07.2007r., za lata 2012 - 2014 wnioskodawca nie składał deklaracji podatkowych. Ponadto tamtejszy Urząd nie posiada informacji o uzyskanym dochodzie ze sprzedaży nieruchomości i rzeczy ruchomych, jak i również otrzymanych pożyczkach, darowiznach lub spadkach w okresie trzech ostatnich lat. Według informacji pozyskanych z bazy Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców , z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych, z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Oddział Regionalny w O., z KRUS Oddział Regionalny w O. wynika, że nie figuruje w tych ewidencjach. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G. poinformował, iż wnioskodawca nie korzysta ze świadczeń rodzinnych i pomocy tamtejszego ośrodka. Z danych będących w posiadaniu Zakładu wynika, że nie pobiera świadczeń emerytalno - rentowych ani nie pobiera świadczeń z Wydziału Zasiłków. Jednocześnie ustalono na podstawie informacji z Miejskiego Urzędu Pracy w O., że od dnia 17.11.2009r. nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, nie pracuje zarobkowo oraz nie pobiera żadnych świadczeń i nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Nie posiada również majątku nieruchomego i ruchomości oraz innych praw majątkowych. Wnioskodawca oświadczył, że posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w kwocie około 4500 zł. Nadmienił również, że jest po dwóch operacjach "[...]".

Organ po dokonaniu analizy przedmiotowej sprawy zauważył, że prowadzona wobec majątku wnioskodawcy egzekucja okazała się nieskuteczna. Tytuły wykonawcze zostały zwrócone, a Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Organ stwierdził więc, że wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Pomimo jednak wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 28 u.s.u.s, Zakład nie ma obowiązku umorzenia przedmiotowych należności, gdyż decyzje w zakresie umorzeń mają charakter uznaniowy.

Organ dokonał również oceny wniosku pod kątem zastosowania umorzenia

należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Wskazano, że stosownie do zapisów w/w przepisu prawnego, należności z tytułu składek mogą być umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365,) zwanego dalej jako rozporządzenie. Zgodnie z treścią wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć przedmiotowe należności, jeżeli osoba zobowiązana wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest ona w stanie spłacić ciążących na niej należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W takim przypadku na zobowiązanym ciąży jednak obowiązek przedstawienia dowodów świadczących o trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej uniemożliwiającej uregulowanie zadłużenia.

Zakład zwrócił uwagę, że w trakcie prowadzonego postępowania wnioskodawca nie przedłożył dokumentów świadczących o aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej (np. potwierdzających wysokość osiąganych dochodów, czy też potwierdzających wysokość ciążących zobowiązań). Wobec powyższego faktu, zdaniem organu strona nie udowodniła trudnej sytuacji majątkowej uzasadniającej umorzenie zaległości z uwagi na ubóstwo i zagrożenie egzystencji.

Zakład nie zakwestionował trudności z jakimi się obecnie wnioskodawca boryka, jednakże w kontekście obowiązujących przepisów prawa zła sytuacja materialna oraz brak środków na pokrycie zadłużenia wobec Zakładu nie przesądzają o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku w zakresie umorzenia

należności bowiem opłacenie należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których niezaprzeczalnie wynika, że ZUS jako wierzyciel nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania swoich należności, ale również w przyszłości nie będzie miał takiej możliwości.

Wobec zaprzestania przez stronę prowadzenia działalności gospodarczej nie wystąpiła przesłanka określonych w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

Odnosząc się do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia organ wskazał, że z przedstawionej dokumentacji medycznej wynika, że w 2006r. i 2015r. wnioskodawca przeszedł operację "[...]" jednakże nie udowodnił, że został uznany za osobę niepełnosprawną, bądź niezdolną do pracy przez organy uprawnione do wydawania takich rozstrzygnięć, w stopniu uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia. W związku z powyższym nie można stwierdzić, iż w takim przypadku zaistniały przesłanki określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przemawiające za umorzeniem należności z tytułu składek.

Odnosząc się do zarzutu o braku odniesienia się do podnoszonego przez niego faktu wyłudzenia znacznej sumy pieniędzy z jego firmy organ stwierdził, że każdy płatnik prowadzi działalność gospodarczą na własne ryzyko, które powinien wkalkulować w prowadzoną działalność.

Zakład definiując przesłankę tzw. interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela ocenił, że nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością publicznoprawną. Umorzenie należności z tytułu składek stanowiłoby wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Zadłużenie z tytułu składek jest wynikiem prowadzonej uprzednio działalności gospodarczej, której celem co do zasady było osiągnięcie zysku finansowego i konkretnego zarobku. Trudności finansowych związanych z działalnością gospodarczą nie można przerzucać bezpośrednio na Zakład a pośrednio na całe społeczeństwo. Organ podkreślił, ze ustawodawca dał Zakładowi prawo umarzenia należności w pewnych , określonych przepisami sytuacjach. Nie przewidział jednak żadnej okoliczności, w której ZUS miałby obowiązek umorzenia należności z tytułu składek. Zatem Zakład odmawia przyznania zwolnienia z płacenia składek. Oznaczałoby to bowiem uprzywilejowanie względem innych podmiotów, które regulują swoje zobowiązania z tytułu składek. Zasada sprawiedliwości społecznej i równości obywateli wobec prawa nie pozwala Zakładowi na wydanie decyzji o umorzeniu należności.

Dodatkowo organ ponownie poinformował stronę, że istnieje możliwość spłaty zadłużenia w układzie ratalnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na w/w decyzję skarżący wniósł o:

- uchylenie decyzji i przywrócenie terminu do wpłaty należności niepodlegających umorzeniu,

- umorzenie należności wskutek niedotrzymania terminów na wydanie decyzji oraz wydanie decyzji przez organ do tego nieupoważniony, jednocześnie nadmieniając, że spełnia wszystkie warunki do umorzenia należności postawione przez ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych,

- zawieszenie postępowania wraz z jego skutkami w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( j.t. Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( j.t. Dz.U. z 2016r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie ma kompetencji do bezpośredniego rozstrzygania o uprawnieniach i obowiązkach strony postępowania administracyjnego zakończonego decyzją będącą przedmiotem zaskarżenia. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie może wyjść poza granice danej sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w przedstawionym wyżej aspekcie, Sąd nie znalazł podstaw do jej uchylenia.

W pierwszej kolejności oceny wymaga zarzut skargi odnoszący się do wydania decyzji przez organ do tego nieuprawniony. W ocenie Sądu jest on całkowicie bezpodstawny. Kompetencja do wydawania decyzji w sprawie umarzania należności z tytułu składek wynika wprost z art. 83 u.s.u.s Zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 pkt 3a Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Z ust. 4 art. 83 wynika zaś, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Nie uchybia ww. normie wydanie decyzji (na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy umorzenia należności z tytułu składek) przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działającego z upoważnienia Prezesa ZUS. Zgodnie bowiem z § 2 ust.2 pkt 2 Statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Prezes Zakładu może upoważnić pracowników Zakładu do wydawania decyzji w określonych przez niego sprawach. Wskazać należy, że aktualny Statut Zakładu został nadany rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011r. (Dz.U nr 18 poz. 93) , działającego na podstawie art.74 ust.5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Tym samym zarówno decyzja z dnia 14 grudnia 2015r. jak i decyzja wydana po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 26 lutego 2016r. zostały wydane przez uprawniony do tego organ. Na marginesie tylko można dodać, ze również kodeks postępowania administracyjnego zawiera normę – art.268 a, zgodnie z którą organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych(...).

Bez znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji pozostaje podnoszona kwestia opieszałego działania Zakładu w sprawie ewentualnego "oddłużenia" skarżącego na zasadach określonych w ustawie z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłacenia składek przez osoby prowadzące działalność gospodarczą ( Dz. U. z 2012r. poz. 1551), co podnosił we wniosku, i do czego nawiązuje w skardze, żądając przywrócenia terminu do wpłaty należności niepodlegających umorzeniu. Kwestie prawidłowości decyzji, o których mowa w art.1 ust. 8 i ust.13, a także niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy od złożenia wniosku, z mocy art.1 ust.16 tej ustawy w związku z art.83 ust. 1, ust.2 i ust.3 u.s.u.s mogły być przedmiotem oceny Sądu Powszechnego -Sądu Ubezpieczeń Społecznych( gdyby skarżący wniósł odwołanie) a nie Sądu Administracyjnego. Jednocześnie stwierdzić należy, że ewentualne opieszałe działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (brak tu jakichkolwiek bliższych danych), które uniemożliwiło skarżącemu skorzystanie z dobrodziejstwa "ustawy abolicyjnej" nie stanowi przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na podstawie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Materialnoprawna możliwość umorzenia należności z tytułu składek przewidziana została w art. 28 ust. 1 i 2 oraz w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., a zgodnie z art. 32 u.s.u.s. przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na fundusz pracy, fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych i składek zdrowotnych. Brzmienie wskazanych przepisów wskazuje, że rozstrzygnięcie co do umorzenia ma charakter uznania administracyjnego. Zatem nawet zaistnienie przewidzianych w cytowanych przepisach przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi. Nadmienić przy tym należy, że ulga taka jest przywilejem, który może być wnioskodawcy przyznany decyzją ale nie jest jego prawem. Oznacza to, iż sądowa kontrola w takich przypadkach nie odnosi się do zasadności przyznania lub odmowy przyznania ulgi lecz do zbadania, czy organ wydał decyzję z zachowaniem przepisów postępowania. Tak rozumiana kontrola sądowa odnosi się więc do oceny, czy organy zachowały reguły postępowania przy ustalaniu okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru zawartym w ww. przepisach. W szczególności Sąd bada zatem, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, obligującej do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny ( art. 80 k.p.a.), czy zapewniony został stronie czynny udział w postępowaniu a decyzje wydane w jego toku są prawidłowo uzasadnione (art. 107 § 3 k.p.a.).

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, tj. składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca zawarł zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Tym samym uznać należy, iż jedynie zaistnienie którejkolwiek z siedmiu sytuacji wskazanych w ww. przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

W niniejszej sprawie organ wskazał, że zaistniała przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s, gdyż prowadzona wobec majątku skarżącego egzekucja przez Naczelnika Urzędu Skarbowego okazała się nieskuteczna. Zwracając tytuły wykonawcze Naczelnik stwierdził bowiem brak majątku , z którego można prowadzić egzekucję. Powołując się jednakże na uznaniowy charakter decyzji Zakład właściwie podkreślił, że nawet wystąpienie przesłanki wymienionej w art. 28 u.s.u.s. nie obliguje organu do wydania pozytywnej z punktu widzenia strony decyzji, tj umorzenia wnioskowanych należności.

W ocenie Sądu oczywistym jest, że bezskuteczność egzekucji należności z majątku zobowiązanego, sama w sobie nie powoduje obowiązku ich umorzenia, zwłaszcza, że organ nie stwierdził jednocześnie wystąpienia przesłanki, wskazanej w art.28 ust.1 pkt.3 u.s.u.s. i ma wiedzę, że małżonka skarżącego, z którą posiada rozdzielność majątkową, prowadzi działalność gospodarczą.

Stwierdzić należy, że ustawodawca w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w uzasadnionych przypadkach. Udzielając upoważnienia Ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia szczegółowych zasad, nakazał wzięcie pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporzadzenia , zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wymienione enumeratywnie w punktach 1), 2), 3) okoliczności mają charakter przykładowy, a nie wyczerpujący. Istotne jest, że bezsprzecznie z przepisów rozporządzenia wynika ( §3 ust.2), że przy ocenie przesłanek pozwalających na umorzenia należności należy brać pod uwagę stan majątkowy wszystkich osób wspólnie zamieszkujących i gospodarujących. Zatem również majątek współmałżonka, niezależnie od okoliczności pozostawania przez małżonków, z których jeden ubiega się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w ustroju rozdzielności majątkowej.

W ocenie Sądu przy ocenie przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. organ wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności, czyniąc prawidłowe ustalenia i dokonując trafnych ocen, które stały się podstawą zaskarżonej decyzji. Przedstawione i przeanalizowane w uzasadnieniu decyzji okoliczności świadczą bowiem niewątpliwie, że powoływane przez wnioskodawcę przyczyny powstania zaległości i aktualna sytuacja nie dały wystarczających podstaw do przyznania mu wnioskowanej ulgi. Należy przy tym podkreślić, iż z treści § 3 ust. 1 rozporządzenia wprost wynika, że to na wnioskodawcy ( zobowiązanym ) spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek.

W sposób przekonujący organ stwierdził, iż skarżący nie wykazał jednoznacznie, iż opłacenie należności z tytułu składek mogłaby pozbawić go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (przesłanka przewidziana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w oparciu o zebrane dowody ustalono bowiem, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, z którą posiada rozdzielność majątkową. Z urzędu ustalono natomiast, że żona prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży hurtowej części i akcesoriów do pojazdów samochodowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym wynika, że skarżący nie ponosi stałych wydatków związanych z utrzymaniem ani kosztów zwianych z leczeniem. Organ ustalił, że obecnie skarżący nie pracuje oraz nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie korzysta również z pomocy społecznej. Skarżący, pomimo wezwania, nie przedłożył żadnych dokumentów obrazujących jego sytuację materialną i rodzinną. Nie odpowiedział na wezwanie organu z dnia 30.12.2015r o przedłożenie dokumentacji potwierdzającej dochody gospodarstwa domowego i źródeł ich pochodzenia

Również w stosunku do wskazywanej przez skarżącego przesłanki wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia – nagłego załamania stanu zdrowia zobowiązanego, zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, iż nie została ona wykazana. Zdaniem Sądu, zasadnie wywiedziono w uzasadnieniu decyzji, że skarżący nie udowodnił, że został uznany za osobę niepełnosprawną, bądź niezdolną do pracy przez organy uprawnione do wydawania takich rozstrzygnięć, w stopniu uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia.

Reasumując wskazać należy, że umorzenie składek zawsze powinno wynikać z zaistnienia rzeczywiście wyjątkowych i nadzwyczajnych okoliczności wyłączających możliwość ich uregulowania. W opisanych wyżej okolicznościach, uprawniony jest wniosek, iż do takich, biorąc pod uwagę obecną sytuację materialno-bytową, sytuacja zobowiązanego nie należy.

Dokonana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ocena sytuacji majątkowej, przesłanek interesu społecznego oraz interesu skarżącego, cech dowolności nie nosi. Argumentacja uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jest logiczna i przekonująca. Jak już wskazywano, decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek podejmowane są w ramach uznania administracyjnego. Ustawodawca nie przewidział żadnej okoliczności, która obligowałaby ZUS do umorzenia należności z tytułu składek. Odmowa umorzenia nie narusza więc prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki przemawiające za umorzeniem jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Organ nie ma więc obowiązku wydania rozstrzygnięcia zgodnie z oczekiwaniami osoby składającej wniosek. Z argumentacji skarżącego wprost zaś wynikało, że nie podejmuje on aktywności zarobkowej z uwagi na zadłużenie w ZUS.

Podkreślić należy, że w sytuacji, gdy ustawodawca nadaje decyzji organu charakter uznania administracyjnego to nawet przy całkowitej nieściągalności składek organ dokonuje wyboru: czy w przypadku niewypłacalności dłużnika utrzymywać stan jego zadłużenia do czasu przedawnienia się zobowiązań, czy zrezygnować z należności, zapewniając poczucie, że jest on wolny od jakichkolwiek obciążeń publicznoprawnych.

W ocenie Sądu organ nie naruszył art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., podjął bowiem wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, po czym dokonał prawidłowej oceny prawnej poczynionych ustaleń faktycznych. Zapewnił też stronie, przewidziane w art. 10 § 1 k.p.a., prawo do czynnego udziału w postępowaniu. Prawidłowo, wywiązał się również z obowiązku poszanowania zasady przekonywania, wyjaśniając stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji. Swoje stanowisko organ uzasadnił stosownie do wymogów zawartych w art. 107 § 1 i 3 k.p.a..

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego niedotrzymania terminów na wydanie decyzji, Sąd jeszcze raz zauważa że do postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Jeżeli jednak załatwienie sprawy wymaga postępowania wyjaśniającego, co miało miejsce w niniejszej sprawie, załatwienie powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Jednocześnie ustawodawca wskazał, że do tych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Należy podkreślić, że terminy z art. 35 k.p.a. mają charakter procesowy, co oznacza, że ich upływ nie powoduje wadliwości wydanej w takim postępowaniu decyzji. Nawet w sytuacji wydania decyzji po upływie przewidzianych terminów decyzja taka jest ważna i pozostaje w obrocie prawnym.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.