Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 76/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1991 nr 46 poz 201
law: Ustawa z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), , Sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędzia WSA Monika Kramek, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 marca 2021 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2020 r., znak: [...], Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "organ II instancji") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2, art. 17 pkt 3 i art. 20 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 31 ust. 1 pkt 6 i art. 4 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1220), art. 33 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2019 r. poz. 1171) i § 1 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2267), po rozpatrzeniu odwołania M.R. od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] kwietnia 2020 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że w dniu [...] października 2017 r. do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wpłynął wniosek M. R. (dalej: "wnioskodawca") o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...]. W uzasadnieniu wskazał na nieprawidłowe powołanie składu orzekającego w sprawie oraz niewłaściwie ustaloną datę początku niepełnosprawności. Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku organ I instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. odmówił stwierdzenia nieważności spornego orzeczenia, zaliczającego wnioskodawcę do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 30 czerwca 2018 r. Odwołanie od przedmiotowego rozstrzygnięcia złożył wnioskodawca, zarzucając mu błędne ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Po jego przeanalizowaniu Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2020 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...].

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że regulacje dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji zostały określone w art. 156 k.p.a. Przepis ten zawiera enumeratywnie wyliczone przesłanki warunkujące stwierdzenie nieważności danego rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy ustalił, że wniosek inicjujący postępowanie zakończone decyzją Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]z dnia [...] czerwca 2014 r., nie zawiera oryginalnego podpisu strony, a jedynie jego kserograficzną odbitkę. W ocenie organu wojewódzkiego pismo takie nie jest żądaniem wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61 § 3 k.p.a, zaś decyzja wydana w związku z wnioskiem, który nie został podpisany zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 63 § 3 k.p.a. Stąd też Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]stwierdził, że przedmiotowe orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., i decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. stwierdził nieważność orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. W wyniku rozpatrzenia odwołania Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wydał decyzję, która następnie stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd wyrokiem z 24 stycznia 2019 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...]listopada 2017 r. wskazując w uzasadnieniu, że - mając na uwadze słuszny interes strony - nie można wywieść, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem art. 63 § 3 k.p.a., gdyż wnioskodawca nie kwestionuje swojego podpisu pod wnioskiem. W związku z powyższą okolicznością organ I instancji ponownie przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie, odnosząc się w sposób merytoryczny do wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia 4 czerwca 2014 r.

Odpowiadając na zarzuty sformułowane we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu [...] marca 2014 r. lekarz wyznaczony przez Przewodniczącą Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] określił specjalność przewodniczącego składu orzekającego w danej sprawie, odpowiednią do rozpoznanych schorzeń wnioskodawcy, jako specjalistę chorób wewnętrznych. Na posiedzeniu składu orzekającego, które odbyło się w dniu [...] stycznia 2014 r., lekarz - przewodniczący składu orzekającego, na podstawie badania podmiotowego i przedmiotowego oraz zgromadzonej dokumentacji medycznej, dokonał "Oceny stanu zdrowia". Doradca zawodowy sporządził zaś "Ocenę zawodową dla potrzeb postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności". Opinia członków składu orzekającego co do stanu zdrowia wnioskodawcy była zgodna. Żaden ze specjalistów nie zgłosił zdania odrębnego w sprawie, uznając, że wnioskodawca kwalifikuje się do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Od wydanego orzeczenia nie wniesiono odwołania. Dodatkowo organ II instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie kolegialny skład orzekający wydał orzeczenie o zaliczeniu strony do lekkiego stopnia niepełnosprawności na podstawie przeprowadzonego badania, dokumentacji medycznej wywiadu, a orzeczenie wydane zostało na podstawie całości zgromadzonej dokumentacji medycznej, w szczególności na podstawie badania lekarskiego przeprowadzonego przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego. To lekarz przewodniczący składu orzekającego posiada głos decydujący w postępowaniu orzeczniczym i to do niego należy ostateczna decyzja o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych oraz ustalenie szczegółowych wskazań zamieszczanych w orzeczeniu. W związku z tym w niniejszej sprawie nie nastąpiło wydanie orzeczenia z rażącym naruszeniem prawa. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podkreślił, że przy wydawaniu kwestionowanego rozstrzygnięcia wzięto pod uwagę całość dokumentacji medycznej, w tym w szczególności zaświadczenie lekarskie zawierające opis stanu zdrowia z dnia [...] grudnia 2013 r., uzupełnione zaświadczeniem z dnia [...] marca 2014 r., ocenę stanu zdrowia sporządzoną przez lekarza - przewodniczącego składu orzekającego, zawierającą opis przebiegu choroby zasadniczej oraz wyniki dotychczasowego leczenia oraz dokumentację z leczenia.

Natomiast zgodnie z § 14 ust. 3 - 6 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, datę lub okres powstania niepełnosprawności osoby zainteresowanej ustala się na podstawie przebiegu schorzenia, dokumentacji medycznej lub orzeczeń o inwalidztwie, niezdolności do pracy, wydanych na podstawie przepisów odrębnych. Jeżeli zaś na podstawie powyższych kryteriów nie ma możliwości ustalenia daty lub okresu powstania niepełnosprawności w decyzji wpisywane są wyrazy "nie da się ustalić". Analogicznie, datę lub okres powstania stopnia niepełnosprawności osoby zainteresowanej ustala się na podstawie przebiegu schorzenia i dokumentacji medycznej. W przypadku braku możliwości ustalenia przedmiotowych danych za datę tę przyjmuje się datę złożenia wniosku. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] podjął zatem decyzję, że lekarz - przewodniczący składu orzekającego Powiatowego Zespołu dokonał ustaleń zawartych w pkt IV i V orzeczenia z dnia [...] czerwca 2014 r. w oparciu o obowiązujące przepisy oraz dostarczoną przez stronę dokumentację medyczną, z której wynikają wprost dokonane ustalenia.

Odnosząc się zaś do zarzutu dotyczącego wydania orzeczenia przez niewłaściwie wyznaczony skład orzekający, w którym przewodniczącym składu nie był lekarz diabetolog organ II instancji stwierdził, że w wyniku analizy prawidłowości wyznaczenia lekarza przewodniczącego składu orzekającego stwierdzono, że do orzekania w przedmiotowej sprawie wyznaczony został lekarz o specjalności odpowiedniej do rozpoznanych schorzeń wnioskodawcy.

W świetle powyższych ustaleń organ II instancji uznał, że przy wydawaniu orzeczenia z dnia [...] czerwca 2014 r. organ powiatowy nie dopuścił się naruszenia prawa o charakterze rażącym. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym, rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja ta nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu zatem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Odnosząc się do kolejnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji zawartych w art. 156 k.p.a. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej stwierdził, że kwestionowane orzeczenie zostało wydane przez właściwy w tej sprawie Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. Był to organ właściwy miejscowo - zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a także właściwym rzeczowo i instancyjnie - zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy. Co więcej, w ocenie organu odwoławczego działania Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] umocowane były przepisami ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zaś wydając orzeczenie o niepełnosprawności organ działał w granicach ustalonych przez przepisy tej ustawy. Równocześnie odnosząc się do przesłanki niewykonalności decyzji organ II instancji podkreślił, że nie ma ona zastosowania do orzeczeń o niepełnosprawności. Ta sama zasada dotyczy przesłanki wydania decyzji, która w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Z tego względu Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uznał, że brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia o niepełnosprawności.

Analizując postępowanie prowadzone przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności organ II instancji podniósł, że było ono prowadzone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a także Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Oceny dokumentacji medycznej zgromadzonej w niniejszej sprawie dokonał lekarz specjalista zatrudniony w Wydziale Spraw Nadzoru nad Orzekaniem o Niepełnosprawności w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej., posiadający kwalifikacje niezbędne do kontroli wydawanych orzeczeń co do ich zgodności z przepisami prawa oraz zebraną dokumentacją medyczną.

Wobec powyższych ustaleń na podstawie analizy całości dokumentacji zawartej w aktach sprawy Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej stwierdził, że orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2014 r., zaliczające wnioskodawcę do lekkiego stopnia niepełnosprawności z oznaczeniem symbolu przyczyny niepełnosprawności 11-1 na okres do 30 czerwca 2018 r. nie zostało wydane w warunkach umożliwiających stwierdzenie jego nieważności. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem postępowania prowadzonego przez Wojewódzki Zespół Orzekania do Spraw Niepełnosprawności w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o niepełnosprawności, było rozpatrzenie sprawy w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a., co oznacza, że organ nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty. Organ ten dokonując w trybie nadzoru weryfikacji prawidłowości wydania orzeczenia przez organ orzeczniczy, ocenia materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym na podstawie dokumentacji medycznej i pozostałej dokumentacji sprawy ocenia prawidłowość rozstrzygnięcia. Również postępowanie odwoławcze prowadzone przed Ministrem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jest postępowaniem prowadzonym w trybie nadzoru, mającym na celu dokonanie oceny prawidłowości rozstrzygnięcia podjętego przez organ wojewódzki i wyjaśnienie, czy w rozstrzygniętej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa.

Skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. R., domagając się jej uchylenia. Jednocześnie skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie:

-art. 139 k.p.a. przez wydanie decyzji na niekorzyść strony, mimo że nie narusza w sposób rażący prawa strony ani interesu społecznego,

- art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. przez rozpoznanie sprawy mimo zaistnienia przesłanek do jej zawieszenia, ze względu na okoliczność, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od zakończenia postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. IV SA/Wa 1964/18.

W uzasadnieniu skarżący rozwinął powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skarżącego wyjaśnił, że postępowanie przed Sądem zostało zakończone, a wyrok z dnia 24 stycznia 2018 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1964/18) jest prawomocny oraz został przez organy administracyjne wykonany. W dalszej części odpowiedzi na skargę organ powielił ocenę sformułowaną w kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.

W niniejszej sprawie takie naruszenia i wady nie wystąpiły, dlatego skarga nie została uwzględniona.

Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2020r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]z dnia [...] kwietnia 2020 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...]., zaliczającego M. R. do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności z oznaczeniem symbolu przyczyny niepełnosprawności 11-1 - na okres do 30 czerwca 2028r.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zaskarżona decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2020r. wydana została w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, który jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego i którego przesłanki zastosowania zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji , a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji- przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., nie rozstrzyga zaś o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym.

Istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bezsporne ustalenie wyłącznie kwestii, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Oznacza to, że w postępowaniu nadzorczym – odmiennie niż w postępowaniu toczącym się w trybie zwykłym - nie można rozpatrywać sprawy co do istoty. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest bowiem decyzja, a nie sprawa. W postępowaniu nadzorczym są rozpoznawane kwestie prawne, a organ nadzoru działa wyłącznie jako organ kasacyjny.

Aby stwierdzić nieważność badanej decyzji organ zobowiązany jest bezspornie ustalić zaistnienie jednej z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ administracji publicznej zobligowany jest do stwierdzenia nieważności decyzji, która m.in.: wydana została z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) .

Należy podkreślić, że rażące naruszenie prawa określane jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa. Ponadto o tym, czy naruszenie prawa jest "rażące", decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych jakie dane naruszenie za sobą pociąga (zob. np. wyrok NSA z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1614/09, Lex nr 746680; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 499/10, Lex nr 666071).

Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne efekty naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (p. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2013 r., sygn. I OSK 1683/11, LEX nr 1356965). Naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawne niedające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji.

W tym miejscu podkreślić należy, zwłaszcza w okolicznościach niniejszej sprawy, że kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia opiera się o stan prawny i faktyczny istniejący w dacie jej wydania, w oparciu o zamknięty materiał dowodowy, tj. materiał dowodowy jakim dysponował organ wydając kwestionowaną decyzję. Nowy materiał dowodowy wniesiony do sprawy, na ogół pozostaje bez wpływu na kontrolę zaistnienia przesłanek wskazanych w 156 § 1 k.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jest ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej z punktu widzenia wad kwalifikowanych z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy kwestionowane rozstrzygnięcie. Nie jest przy tym dopuszczalne, by organ, wydając rozstrzygnięcie w tym przedmiocie, dokonywał nowych, bądź dodatkowych ustaleń faktycznych, jak również nie jest uprawniony do kwestionowania stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją ostateczną poddaną weryfikacji organu nadzoru ze względu na inną ocenę, jaką należałoby przypisać zebranemu materiałowi dowodowemu. Istotą tego postępowania jest wyłącznie ocena, czy weryfikowana decyzja jest zgodna z prawem obowiązującym w dacie jej wydania i czy nie zawiera wad powodujących jej nieważność (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2018 r. sygn. II OSK 2873/17; wyrok NSA z 14 grudnia 2016 r. sygn. II OSK 748/15; wyrok NSA z 10 czerwca 2016 r. sygn. II OSK 2429/14).

Na wstępie podkreślenia wymaga, że zgodnie z normą art. 153 p.p.s.a., organy orzekające w sprawie jak i Sąd rozpoznający skargę związani są oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu w sprawie IV SA/Wa 1964/18, w którym przesądzono, że decyzja Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., nie zapadła z rażącym naruszeniem art. 63 § 3 k.p.a., co spowodowało konieczność oceny kontrolowanej decyzji w kontekście zaistnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, że Minister prawidłowo wyjaśnił, że kontrolowana w trybie nadzoru decyzja nie jest dotknięta żadną z wad kwalifikowanych opisanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.

Zasadnie organy wskazując, że nie doszło do naruszenia art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz standardów orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, określonymi w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, w tym przede wszystkim § 3 ust 2 , § 19 ust 1 , § 21 ust 1 i § 33 ust 2 i 3.

Jak wynika z akt postępowania, w dniu [...] grudnia 2013r. wystawiono zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia skarżącego , wydanym dla potrzeb zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności ( uzupełnionym w dniu [...] marca 2014r.), w którym jako chorobę zasadniczą występującą u skarżącego określono : cukrzycę typu I niewyrównaną i insulinooporność. Jako choroby współistniejące wskazano: hepatomegalię, skoliozę kręgosłupa w odcinku L/S, retinopatię cukrzycową, zwyrodnienie stawu kolanowego z dysfunkcją stopy, podejrzenie polineuropatii cukrzycowej, podejrzenie nadczynności tarczycy.

Zgodnie z § 19 ust 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki. Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności ( Dz.U. z 2018r., poz.2027) Przewodniczący Powiatowego zespołu wyznacza skład orzekający, w tym przewodniczącego, spośród członków zespołu posiadających odpowiednie zaświadczenia , o których mowa w § 23 ust 1. Przewodniczącym składu orzekającego zostaje lekarz specjalista lub lekarz posiadający specjalizację co najmniej I stopnia, w dziedzinie odpowiedniej do choroby zasadniczej osoby zainteresowanej.

Przewodniczący Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], na podstawie § 19 ust 1 i § 33 ust 3 przewołanego wyznaczył skład orzekający do rozpoznania . W składzie tym znalazł się lekarz specjalista chorób wewnętrznych, przewodniczący składu, doradca zawodowy.

W dniu 5 marca 2014 r. lekarz wyznaczony przez Przewodniczącą Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], na podstawie § 33 ust 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki. Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, określił specjalność przewodniczącego składu orzekającego w danej sprawie, odpowiednią do rozpoznanych schorzeń wnioskodawcy, jako specjalistę chorób wewnętrznych.

W tym miejscu należy podkreślić, że lekarz tej właśnie specjalności został wymieniony w § 19 ust 2 przywołanego rozporządzenia, a zgodnie z Programem specjalizacji z zakresu chorób wewnętrznych , lekarz tej specjalności posiada szeroką wiedzę z zakresu diagnostyki i leczenia cukrzycy oraz postepowań w jej ostrych i przewlekłych powikłaniach.

Zgodnie z § 33 postępowanie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności obejmuje:

1) zebranie materiału dowodowego dotyczącego naruszenia sprawności organizmu, możliwości funkcjonowania w życiu codziennym i pełnienia ról społecznych;

2) dokonanie przez lekarza wyznaczonego przez przewodniczącego zespołu wstępnej weryfikacji złożonej dokumentacji, o której mowa w § 6 ust. 2 i 3, w zakresie kompletności oraz konieczności jej uzupełnienia o badania potwierdzające rozpoznaną chorobę zasadniczą, a także określenie specjalności przewodniczącego składu orzekającego odpowiedniej do rozpoznanych schorzeń osoby zainteresowanej lub dziecka;

3) powołanie spośród członków powiatowego oraz wojewódzkiego zespołu, o których mowa w § 18 ust. 1 pkt 3-7, składu orzekającego do rozpoznania wniosku i wydania orzeczenia, określonego w § 7 ust. 1, lub spośród członków powiatowego zespołu wyznaczenie lekarza - członka zespołu ze specjalnością odpowiednią do rozpoznanej choroby zasadniczej osoby zainteresowanej do rozpoznania wniosku i wydania orzeczenia, określonego w § 7 ust. 2; w razie potrzeby do składu orzekającego powołuje się dodatkowo specjalistę odpowiedniego do choroby współistniejącej, mogącej mieć istotny wpływ na wynik postępowania orzeczniczego;

4) kompleksowe dokumentowanie stanu zdrowia i sytuacji społecznej osoby zainteresowanej lub dziecka.

Na posiedzeniu składu orzekającego, które odbyło się w dniu [...] stycznia 2014r., lekarz - przewodniczący składu orzekającego, na podstawie badania podmiotowego i przedmiotowego oraz zgromadzonej dokumentacji medycznej, dokonał "Oceny stanu zdrowia". Doradca zawodowy sporządził zaś "Ocenę zawodową dla potrzeb postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności". Opinia członków składu orzekającego co do stanu zdrowia wnioskodawcy była zgodna. Żaden ze specjalistów nie zgłosił zdania odrębnego w sprawie, uznając, że wnioskodawca kwalifikuje się do lekkiego stopnia niepełnosprawności.

Ocena stanu zdrowia pacjenta wystawiona przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego przedstawia opisy badania podmiotowego i przedmiotowego. W zakresie określenia zakresu i rodzaju ograniczeń ocena wskazuje na : konieczność stosowania diety, kontroli glikemii, przyjmowania insuliny. Ocena zawodowa sporządzona przez doradcę zawodowego wyjaśnia, że skarżący ma przeciwskazania do wykonywania ciężkich prac oraz wskazania do przeprowadzenia szkolenia zawodowego. Jednocześnie zarówno lekarz jak i doradca zawodowy nie wskazują na występowanie u skarżącego ograniczeń w jej funkcjonowaniu społecznym, które skutkowałoby koniecznością zapewnienia opieki lub pomocy innych osób lub wykonywania pracy na stanowisku przystosowanym.

Z punktu widzenia zarzutu nieprawidłowego obsadzenia lekarza przewodniczącego składu ( niewłaściwie wyznaczony skład orzekający), istotnym jest, że została dokonana ocena postępowania orzeczniczego Zespołu, w tym dokumentacji medycznej oraz sporządzonych ocen stanu zdrowia oraz oceny zawodowej skarżącego, przez specjalistę z Wydziału do Spraw Nadzoru nad Orzekaniem o Niepełnosprawności w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Z oceny tej wynika, że postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo , a badanie o wykonane oceny znajdują potwierdzenie w dokumentacji i przepisach dotyczących orzekania o niepełnosprawności.

Z tych względów należy uznać za prawidłową ocenę organów, że w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia § 3 ust 2 , § 19 ust 1 , § 21 ust 1 i § 33 ust 2 i 3 rozporządzeniu Ministra Gospodarki. Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.

Brak również podstaw do przyjęcia za zasadny zarzutu do tyczącego nieprawidłowości ustalenia daty powstania niepełnosprawności oraz daty powstania stopnia niepełnosprawności. Należy przypomnieć, za organem, że zgodnie z § 14 ust. 3 - 6 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, datę lub okres powstania niepełnosprawności osoby zainteresowanej ustala się na podstawie przebiegu schorzenia, dokumentacji medycznej lub orzeczeń o inwalidztwie, niezdolności do pracy, wydanych na podstawie przepisów odrębnych. Jeżeli zaś na podstawie powyższych kryteriów nie ma możliwości ustalenia daty lub okresu powstania niepełnosprawności w decyzji wpisywane są wyrazy "nie da się ustalić". Analogicznie, datę lub okres powstania stopnia niepełnosprawności osoby zainteresowanej ustala się na podstawie przebiegu schorzenia i dokumentacji medycznej. W przypadku braku możliwości ustalenia przedmiotowych danych za datę tę przyjmuje się datę złożenia wniosku. Mając powyższe na względzie Powiatowy Zespołu dokonał ustaleń zawartych w pkt IV i V orzeczenia z dnia [...]czerwca 2014 r. w oparciu o obowiązujące przepisy oraz dostarczoną przez stronę dokumentację medyczną oraz przeprowadzone badania.

Biorąc pod uwagę nadzwyczajny tryb postępowania w którym orzekał kontrolowany organ, słuszne jest stanowisko Ministra, że nie można organowi Powiatowemu zarzucić rażącego naruszenia § 14 ust. 3 – 6 przywołanego rozporządzenia. Jeszcze raz podkreślić należy, że skarżący nie skorzystał z ustawowo mu przysługującego odwołania od decyzji Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] czerwca 2014r., a uruchomiony przez niego wnioskiem z dnia [...] października 2017r. tryb nadzwyczajny, nie stanowi kolejnej instancji orzeczniczej i służy eliminacji z obiegu pranego rozstrzygnięć administracyjnych dotkniętych jedynie najcięższymi wadami.

Sąd nie stwierdził też naruszenia art. 139 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Sąd wyjaśnia bowiem, że przez orzeczenie na niekorzyść strony skarżącej w rozumieniu ww. przepisu należy rozumieć tego rodzaju rozstrzygnięcie, które pogarsza sytuację odwołującego się w stosunku do tej, jaką miał przed wniesieniem odwołania. Oznacza to, że organ odwoławczy nie może orzec w sposób, który pogorszy sytuację strony ukształtowaną decyzją organu pierwszej instancji. Tego rodzaju "pogorszenie" w tym przypadku nie wystąpiło skoro już decyzja Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] odmawiała stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2014r., a organ odwoławczy jedynie utrzymał ją w mocy. Wobec tego i ten zarzut skarżącego nie okazał się skuteczny. Należy także wskazać, że postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 1964/18 zostało zakończone prawomocnym wyrokiem z dnia 24 stycznia 2018 r. Nie było więc żadnych przeszkód procesowych do wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2020r.

W tych warunkach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.