Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 128/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch WSA Gabriela Nowak Protokolant Emilia Kokoryk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2004r. Nr [...] odmawiająca przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ulicy [...], hip. [...] o pow. [...] m².

W uzasadnieniu decyzji podano następujące okoliczności:

Nieruchomość o powierzchni [...] m², położona w W. przy ul. [...], hip. [...], znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa

Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego w W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] października2003 r., nr [...], tytuł własności nieruchomości opisanej jako "[...]" wpisany był na rzecz K. Z. - która nie złożyła wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do w/w nieruchomości, w trybie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 w/w dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące - uprawnieni byli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłata symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględnienia wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania.

Pismem z dnia 26 sierpnia 1996 r. (data prezentaty) J. H. i M. H. (córki zmarłej K. Z. a zarazem jej spadkobierczynie) wystąpiły z wnioskiem o sprzedaż przedmiotowej nieruchomości lub oddanie jej w użytkowanie wieczyste wraz ze sprzedażą zabudowań znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości.

M. H. zmarła w dniu 28 listopada 1996 r., a spadek po niej nabyła siostra J. H. w całości (postanowienie Sądu Rejonowego w W. Wydział [...] Cywilny z dnia [...] stycznia 1997 r. sygn. akt [...]). Aktualnie grunt przedmiotowej nieruchomości stanowi własność Skarbu Państwa i wchodzi w skład działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...] (tereny mieszkaniowe).

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. Nr [...] Prezydent W. odmówił J. H. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], hip. [...] o pow. [...] m² , z uwagi na to, iż wniosek złożony został po upływie terminu ustalonego w art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.).

Prezydent stwierdził, że w świetle obowiązującej obecnie ustawy o gospodarce nieruchomościami istnieje możliwość zwrotu niektórych kategorii nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy - pod warunkiem zgłoszenia przez poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. stosownego wniosku o oddanie gruntu w użyłkowanie wieczyste - art. 214 ust. 1 w/w ustawy. Zaś J. H. i M. H. złożyły wniosek o sprzedaż przedmiotowej nieruchomości lub oddanie jej w użytkowanie wieczyste ze sprzedażą zabudowań na przedmiotowej nieruchomości - dopiero w dniu 22 sierpnia 1996 r. (data prezentaty - 26 sierpnia 1996 r.) a więc po terminie przewidzianym przez art. 214 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Od decyzji tej odwołała się J. H. Podnosiła, że już wcześniej – w grudniu 1988 r. – został złożony wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości (ustanowienie użytkowania wieczystego), na dowód czego wnosiła o przesłuchanie wskazanego przez nią świadka. Ponadto zarzucała, że nie zostały spełnione przesłanki dotyczące obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę W. (np. brak ogłoszeń w organie urzędowym Zarządu Miejskiego, nie sporządzenie protokołu oględzin), dlatego też trudno mówić o zgodnym z prawem objęciu przez gminę w posiadanie gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2004r. Nr [...] odmawiająca przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ulicy [...], hip. [...] o pow. [...] m².

Podtrzymał on w całości stanowisko i argumentację Prezydenta odnośnie tego, że wniosek złożony został po upływie terminu ustalonego w art. 214 powołanej wyżej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami - terminu mającego charakter prekluzyjny, a więc nie podlegający przywróceniu.

Zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z dnia 15 czerwca 2000 r. sygn. akt SA 1036/99 – "uchybienie terminowi, który ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym do tego organem praw podmiotowych, powoduje wygaśnięcie tego prawa. Do jego przywrócenia nie jest uprawniony, ani orzekający w sprawie organ, ani sąd".

Zaś ustosunkowując się do zarzutu zawartego w odwołaniu, Wojewoda stwierdził, iż w aktach przedmiotowej sprawy brak jest wniosku złożonego w grudniu 1988r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. H. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem - podtrzymując swoje dotychczasowe zarzuty. W szczególności podnosiła, że wobec nieprawidłowego objęcia przez gminę w posiadanie gruntu przedmiotowej nieruchomości, zachowała ona termin z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy do złożenia wniosku o przyznanie jej prawa wieczystego użytkowania nieruchomości.

.W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Decyzje te zostały wydane bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy – w szczególności organy nie ustosunkowały się do zarzutu skarżącej odnośnie tego, że zachowała ona termin do złożenia wniosku dekretowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 7, 77 i 80 kpa.

Kwestię terminu do złożenia - przez poprzednich właścicieli nieruchomości - wniosku o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste reguluje art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46 poz. 543 z późn. zm.) zgodnie z którym termin ten upływa z dniem 31 grudnia 1988 r.

Jednakże z art. 7 ust. 1 i 2 w/w dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy wynika, że dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni, będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące, uprawnieni byli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłata symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględnienia wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania.

Z artykułu tego wyraźnie wynika, że 6-cio miesięczny termin do złożenia wniosku dekretowego biegnie od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę. Jeżeli – jak zarzuca skarżąca – nie nastąpiło objęcie przez gminę w posiadanie przedmiotowego gruntu (wobec nie zachowania wymogów ustawowych), to termin do złożenia wniosku jeszcze nie zaczął biec. Natomiast gdyby okazało się, że objęcie w posiadanie gruntu przez gminę nastąpiło w sposób prawidłowy, to termin do złożenia wniosku już oczywiście upłynął i nie można go w żaden sposób przywrócić.

Tego istotnego elementu organy nie wyjaśniły i nie przeprowadziły w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego - w ogóle nie zajmowały się tą kwestią.

Natomiast w sposób prawidłowy organy uznały, że faktu ewentualnego złożenia wniosku przez skarżącą w grudniu 1988 r. nie można udowodnić za pomocą zeznań świadka.

Ponieważ organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności niezbędnych do wydania prawidłowej decyzji, dlatego też Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia z dnia [...] kwietnia 2004r.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt. 1 lit a i art. 152 i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr.152 poz. 1270 ze zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.