Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 302/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 16, art. 4 ust. 1, art. 15 ust. 1-3, art. 22, art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2017 r. sprawy ze skargi J.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie 2 oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia "[...] nr "[...]" w części odmawiającej świadczenia wychowawczego na H. L.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 27 czerwca 2016 r. do Prezydenta Miasta (dalej jako: organ I instancji) wpłynął wniosek J. L. (dalej jako: "skarżąca", "strona") o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: S. L. urodzonego 7 października 2005 r. i H. L. urodzoną 3 sierpnia 2008 r. Do wniosku strona załączyła wyrok rozwodowy wydany przez Sąd Okręgowy z dnia 29 kwietnia 2016 r., który stał się prawomocny

w zakresie rozwiązania małżeństwa z dniem 22 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy orzekł też o pozostawieniu wykonywania władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, ustalił miejsce pobytu dzieci przy matce, zasądził od ojca alimenty na rzecz małoletnich, odstąpił od uregulowania kontaktów ojca (G. L.) z dziećmi i orzekł o sposobie korzystania stron z domu zajmowanego w B. W tej części skarżąca wniosła apelację i wyrok nie stał się prawomocny.

Organ I instancji ustalił, że ojciec dzieci G. L. wnioskował w B. o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę H. W związku z tym, organ I instancji wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z zapytaniem, czy przeprowadzał wywiad środowiskowy u ojca w celu ustalenia kto sprawuje opiekę nad dziećmi i czy ustalił, które z rodziców sprawowało opiekę nad dziećmi w okresie od 22 czerwca 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r.

W odpowiedzi MOPR przesłał organowi I instancji kwestionariusz wywiadu środowiskowego i oświadczenie G. L. z dnia 30 sierpnia 2016 r., w którym ten podał, że w lipcu skarżąca wyjechała z dziećmi na wakacje i nie wróciła, nie poinformowała go także o zmianie miejsca zamieszkania. Dzieci nie wróciły z wakacji i są pod opieką matki. Oświadczył, że jest w stałym kontakcie z dziećmi. Akcentował, że opiekował się dziećmi podczas wakacji, gdyż zabrał je do Z. i do S. Wskazał, że nie ma ograniczonej władzy rodzicielskiej.

W wykonaniu wezwania organu I instancji skarżąca wyjaśniła, że począwszy od września 2015 r. jest faktycznym opiekunem dzieci, ponoszącym wszelkie koszty związane z ich utrzymaniem i wychowaniem. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z 23 października 2015 r. w przedmiocie zabezpieczenia, zasądzone ma alimenty na dzieci w kwocie 1500 zł miesięcznie. Ojciec dzieci kilkakrotnie nie stosował się do tego postanowienia i musiał interweniować komornik. Podkreśliła, że ojciec dzieci w czasie składania wniosku o świadczenie wychowawcze nie sprawował nad dziećmi faktycznej opieki, gdyż to wyłącznie ona się nimi zajmowała, zatem nie spełniał przesłanek do otrzymania świadczenia. Oświadczyła, że mieszkała z dziećmi w domu byłego męża do zakończenia roku szkolnego i zorganizowania przeprowadzki. Podała, że dzieci w wakacje przebywały z ojcem u rodziny koło Z. przez 6 dni, a syn dodatkowo 4 dni w S. u dziadków i w S. w pensjonacie. Pozostały czas wakacji dzieci spędziły ze skarżącą. Strona domagała się przyznania jej świadczenia wychowawczego na córkę H. od 1 kwietnia 2016 r. i na oboje dzieci od dnia 22 czerwca 2016 r., w związku ze spełnieniem od tego dnia kryterium dochodowego na pierwsze dziecko.

W dniu 11 października 2016 r. MOPR przesłał organowi I instancji dodatkowo wyjaśnienia G. L. z dnia 28 września 2016 r., w których potwierdził podane wcześniej informacje. Wskazał, że skarżąca utrudniała mu kontakt z dziećmi w lipcu, więc wystąpił do sądu o zabezpieczenie kontaktów z dziećmi i w sierpniu zgodnie z postanowieniem sądu przebywał z dziećmi w dniach 1-7 sierpnia na wakacjach w Z. i sprawował nad nimi wyłączną pieczę. Podał, że skarżąca przebywa z dziećmi w E. Zaznaczył, że nadal przysługuje mu władza rodzicielska i sprawuje opiekę nad dziećmi, gdy realizuje prawo do kontaktów, zgodnie z postanowieniem sądu. Dodatkowo MOPR zwrócił się do organu I instancji o przesłanie wyjaśnień i oświadczeń J. L. oraz kopii wywiadu środowiskowego z jej udziałem.

Postanowieniem z dnia 18 października 2016 r. organ I instancji zawiesił postępowanie z wniosku skarżącej do czasu wydania ostatecznej decyzji przez MOPR w sprawie ustalenia prawa G. L. do świadczenia wychowawczego.

Następnie postanowieniem z dnia 8 grudnia 2016 r. organ I instancji podjął zawieszone postępowanie, wobec uzyskania z MOPR informacji, iż decyzją z dnia "[...]" r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie przyznał G. L., na wniosek z dnia 4 kwietnia 2016 r., świadczenie wychowawcze na H. L. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. MOPR wskazał, że na dzień 25 listopada 2016 r. nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze G. L. na córkę H.

Decyzją z dnia "[...]" r., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta, przez Starszego Specjalistę Wydziału Świadczeń w Urzędzie Miejskim, przyznano skarżącej świadczenie wychowawcze na syna S. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 czerwca 2016 r. do 30 września 2017 r. i odmówiono świadczenia wychowawczego na córkę H.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił dlaczego odmówiono świadczenia wychowawczego na H. L. Przytoczył przebieg postępowania oraz treść art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U z 2016 r. poz. 195) i stwierdził, że sprawa dotycząca ustalenia miejsca pobytu dzieci oraz zasądzonych alimentów nie została rozstrzygnięta przez sąd, a G. L. decyzją z dnia "[...]" r. nadal jest uprawniony do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko - córkę H., jako pierwszy rodzic złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia.

Od decyzji powyższej skarżąca wniosła odwołanie, zarzucając organowi

I instancji naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") oraz naruszenie art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, poprzez wadliwe jego zastosowanie, sprzeczne z jego brzmieniem i celem.

W uzasadnieniu podniosła, że art. 2 pkt 16 ustawy pozwala wystąpić z wnioskiem

o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko, jedynie gdy łącznie spełnione zostaną dwie przesłanki: pozostawanie dziecka na utrzymaniu rodzica oraz wspólne zamieszkiwanie dziecka z rodzicem. Wskazała, że dzieci stale przebywają

z matką, pozostają pod jej opieką i są na utrzymaniu skarżącej. Ojciec dzieci nie sprawuje stałej faktycznej opieki, zaś zasądzone alimenty kilkakrotnie musiały być egzekwowane przez komornika. Skarżąca wskazała, że dzieci nie pozostają pod opieką naprzemienną, w rozumieniu art. 2 pkt 16 zdanie trzecie ustawy, gdyż

w orzeczeniu rozwodowym sąd nie orzekł o opiece naprzemiennej, ale miejsce pobytu dzieci zostało ustalone przy matce. Ojciec dzieci ma ustalone kontakty z dziećmi

i zasądzone alimenty. Podkreśliła, że nie stanowi opieki naprzemiennej sytuacja, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, stale zamieszkuje z jednym z rodziców –

z matką w E., a drugi rodzic - ojciec zamieszkały w B. kontaktuje się

z dziećmi raz lub dwa razy w miesiącu w ustalonym czasie – od piątku od godziny 19 do niedzieli do godziny 17. Skarżąca wywiodła, że ojciec dzieci nie spełnia przesłanek do otrzymania przedmiotowego świadczenia. Wobec tego organ I instancji błędnie przyjął, iż w niniejszej sprawie doszło do zbiegu roszczeń, o którym mowa w art. 22 ustawy. Zauważyła, że przepis wyraźnie wskazuje, iż świadczenie wypłaca się temu

z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Zdaniem skarżącej, fakt, iż błędnie przyznano świadczenie G. L., nie może skutkować nieprzyznaniem świadczenia skarżącej, które prawnie jej się należy wobec spełnienia ustawowych przesłanek.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia "[...]" r., uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego na S. L. i w tym zakresie orzekło co do istoty w ten sposób, że przyznało to świadczenie w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. (pkt 1). W pozostałej części , tj. odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na H.L., Kolegium orzekło o utrzymaniu decyzji organu I instancji w mocy (pkt 2).

W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył treść, art. 1 ust. 2, art. 2 pkt 16, art. 4, art. 22 i art. 49 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz art. 7

i art. 16 k.p.a. Podniósł, że organ I instancji w ramach przedmiotowego postępowania w sposób prawidłowy dokonał ustaleń w zakresie sytuacji materialnej rodziny. Poza sporem pozostaje także zasadność przyznania świadczenia wychowawczego na S.L., wątpliwości budzi natomiast okres na jaki zostało przyznane. Wskazał, że wniosek skarżącej o przyznanie wnioskowanych świadczeń wpłynął do organu w dniu 27 czerwca 2016 r., a zatem w ciągu 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (tj. 1.04.2016 r.). W związku z tym, na podstawie art. 49 ust. 1 świadczenie wychowawcze na syna S. winno zostać przyznane począwszy od dnia 1 kwietnia 2016 r. nie zaś, jak to miało miejsce w analizowanym przypadku, od dnia 1 czerwca 2016 r. Naruszenie to uzasadniało korektę badanej decyzji w przedmiotowym zakresie.

Odnosząc się natomiast do pkt 2 rozstrzygnięcia, Kolegium zauważyło, że

w sprawie nie ulega wątpliwości , iż świadczenie wychowawcze na dziecko H. L. zostało przyznane ojcu dziecka ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia "[...]" r., na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Organ II instancji uwzględnił, że rozstrzygnięcie to aktualnie pozostaje w obrocie prawnym. Nie toczy się również w odniesieniu do tej decyzji postępowanie nadzwyczajne w przedmiocie jej zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Stwierdził, że przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci nie przewidują możliwości przyznania świadczenia wychowawczego na wniosek jednego z rodziców w sytuacji gdy świadczenie to zostało już przyznane ostateczną decyzją wydaną na wniosek drugiego rodzica. Ocena postępowania organu - Prezydenta Miasta w zakresie wystąpienia przesłanek dla przyznania świadczenia na córkę H. z wniosku ojca nie leży we właściwości miejscowej Kolegium. Podkreślono, że możliwość przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia na córkę H. od dnia 1 kwietnia 2016 r. mogłaby zostać rozważona jedynie w sytuacji wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta.

Skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w części odmawiającej przyznania świadczenia wychowawczego wnioskowanego na córkę H., wnosząc o uchylenie decyzji w tej części i zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji przyznającej jej świadczenie. Skarżąca powtórzyła zarzuty i argumenty podniesione w odwołaniu. Dodatkowo wskazała na naruszenie art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy, poprzez jego niezastosowanie zgodnie z celem przepisu. Zauważyła, że zgodnie z tym unormowaniem celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim

i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych. Stwierdziła, że przepis ten jest naruszony, gdy świadczenie otrzymuje inna osoba, zamiast osoby, która ponosi wydatki związane

z wychowywaniem dzieci stale z nią zamieszkujących. Podkreśliła, że ojciec dzieci nie spełnia przesłanek do otrzymania świadczenia. Wobec tego organ błędnie przyjął, że w niniejszej sprawie doszło do zbiegu roszczeń, o którym mowa

w art. 22 ustawy. Podała, że przepis ten wyraźnie wskazuje, iż świadczenie wypłaca się temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności

z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje zatem oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź procesowego. Przy czym zaskarżona decyzja podlega uchyleniu w przypadku, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa

w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. Jedynie w przypadku naruszenia prawa materialnego lub stwierdzenia nieważności aktu, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia, wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygniecie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu ( art.145a § 1 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na drugie dziecko

w rodzinie - córkę Hannę, w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., stwierdził naruszenie przepisów postępowania

i naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Mianowicie, organy obu instancji w kwestionowanym zakresie, z naruszeniem art. 6 k.p.a., który nakazuje organom administracji publicznej działać na podstawie przepisów prawa, a także z naruszeniem art. 7 k.p.a. zobowiązującym organy orzekające do stania na straży praworządności i podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprzecznie z art. 22 zdanie trzecie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, odmówiły skarżącej wnioskowanego świadczenia na córkę H. tylko z tego powodu, że w obrocie prawnym znajduje się ostateczna decyzja przyznająca to świadczenie ojcu, który wystąpił wcześniej z wnioskiem i prawo to mu przyznano bez ustalenia sprawowania faktycznej opieki nad dzieckiem. Taką sytuację ustawodawca przewidział w art. 22 zdanie trzecie powołanej ustawy, wskazując, że w przypadku wniosku drugiego rodzica co do tego samego dziecka, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się. W myśl tych ostatnich przepisów jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego lub osoby pobierającej to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, w tym również w przypadku, o którym mowa w art. 22, organ właściwy może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub udzielenie informacji o okolicznościach dotyczących sprawowania opieki nad dzieckiem, jeżeli informacje te zostały ustalone w rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem otrzymania przez ośrodek pomocy społecznej wniosku o udzielenie informacji, w celu weryfikacji tych wątpliwości.

Z przepisów tych wynika, że w przypadku pierwszego wniosku podmiotu uprawnionego na dziecko, ustawodawca nie wymaga weryfikowania od razu spełnienia przesłanki faktycznego sprawowania opieki nad dzieckiem. Domniemywa się, że rodzic sprawuje faktyczną opiekę nad swoim dzieckiem. Przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, w myśl art. 15 ust. 1 ustawy, uzasadnione jest dopiero powstaniem wątpliwości dotyczących sprawowania opieki. Takie wątpliwości bezsprzecznie wywołuje wniosek innego podmiotu uprawnionego, na to samo dziecko. W takiej sytuacji ustawodawca nakazuje ustalić organowi właściwemu, kto faktycznie sprawuje opiekę nad tym dzieckiem. W przepisach tych mowa jest o "organie właściwym", który ma "zwrócić się", który ma "ustalić kto sprawuje opiekę". Należy przez to rozumieć organ właściwy do rozpatrzenia wniosku złożonego na to samo dziecko, który ma obowiązek z urzędu dochodzić kto faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. W rozpoznawanej sprawie będą to dwa różne organy ze względu na właściwość miejscową, z uwagi na różne miejsca zamieszkania wnioskodawców. Oznacza to, że zarówno organ, który już wydał decyzję, jak i organ właściwy do rozpoznania wniosku, który wpłynął jako drugi (na to samo dziecko), musi przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i rozstrzygnąć, kto faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. W art. 22 ustawodawca kategorycznie wskazał, że "organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę". Tym samym organ orzekający nie może się ograniczyć tylko do zebrania informacji w tym zakresie, ale musi rozstrzygnąć, komu rzeczywiście przedmiotowe świadczenie przysługuje i w razie konieczności, podjąć kroki niezbędne do zmiany bądź uchylenia wcześniejszej decyzji stojącej na przeszkodzie w uwzględnieniu roszczenia wnioskodawcy spełniającego przesłanki do przyznania świadczenia wychowawczego. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka. Przepis ten wskazuje jedynie kto może ubiegać się o świadczenie. Natomiast z treści art. 2 pkt 16 ustawy, definiującego na potrzeby tej ustawy pojęcie "rodziny", wynika, na co zasadnie zwracała uwagę skarżąca, że przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia na dziecko jest przynależność tego dziecka do rodziny wnioskodawcy, poprzez wspólne z nim zamieszkiwanie i pozostawanie dziecka na utrzymaniu wnioskodawcy. Oznacza to, że świadczenie wychowawcze nie jest zależne od posiadania władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, czy ustalonych kontaktów ani zasądzonych alimentów, ale liczy się tylko sprawowanie faktycznej opieki nad dzieckiem, czyli dbanie na co dzień o jego zdrowie, rozwój i wychowanie. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Również z brzmienia art. 22 ustawy wynika jednoznacznie, że świadczenie wychowawcze wypłaca się temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Okoliczność ta nie była w ogóle kwestionowana przez organy orzekające. Przyznano nawet, że skarżąca spełniała przesłanki do przyznania jej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie (10-letniego ówcześnie syna S.) od dnia wejścia w życie omawianej ustawy, tj. 1 kwietnia 2017 r., co w konsekwencji oznaczałoby, że przesłanki te musiała spełniać także względem kolejnego dziecka- 7-letniej córki H.y, które to dzieci, jak wnioskować należy, wychowywały się razem. Przy czym z akt sprawy nie wynika w ogóle jak dokładnie kształtowała się sytuacja rodziny skarżącej do końca czerwca 2016 r., kiedy to skarżąca zamieszkiwała jeszcze w jednym domu z byłym mężem. Sama strona wskazywała, że wyprowadziła się w lipcu (potwierdził też to ojciec dzieci), nie wyjaśniając dokładnie jak kształtowały się stosunki ojca z dziećmi w czasie wspólnego zamieszkiwania. Dopóki organy nie zbiorą informacji na temat realizowanych obowiązków wobec dzieci przez każdego z rodziców, nie ustali czy współpracowali w zaspokajaniu potrzeb dzieci i procesie ich wychowania, nie można ocenić, czy przyznane ojcu z dniem 1 kwietnia 2016 r. świadczenie wychowawcze na córkę H. rzeczywiście mu przysługiwało bądź nie przysługiwało.

Skoro organ właściwy do rozpatrzenia drugiego wniosku na to samo dziecko ma obowiązek ustalić, kto sprawuje faktycznie opiekę nad dzieckiem we wnioskowanym okresie, to organ ten musi przeprowadzić postępowanie wyjaśniające na tę okoliczność i w sytuacji potwierdzenia uprawnienia drugiego wnioskodawcy w danym okresie do świadczenia wychowawczego powinien wystąpić o wzruszenie uprzedniej decyzji przyznającej to świadczenie innej osobie, jeżeli, tak jak w tej sprawie, jest to odrębny organ - w trybie art. 27 ust. 1 omawianej ustawy, jeżeli podmiot, któremu przyznano świadczenie przestał spełniać przesłanki do pobierania świadczenia w trakcie obowiązywania decyzji albo w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jeśli wyszły na jaw nowe okoliczności, istniejące w dacie wydania decyzji. Oba organy powinny ze sobą współpracować w celu niezwłocznego rozstrzygnięcia komu przysługuje świadczenie, dla dobra dziecka. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia przez organ zobowiązany do weryfikacji własnej decyzji, może stanowić zagadnienie wstępne, będące na mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. podstawą do zawieszenia postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 1235/16, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl) W ocenie składu orzekającego nie byłoby także przeszkód do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącej w przypadku ustalenia , że to ona sprawowało faktyczna opiekę nad dziećmi we wskazanym okresie. Nie stanowiłaby takiej przeszkody pozostająca w obrocie prawnym decyzja przyznająca świadczenie ojcu dziecka, skoro jedyną przesłanką przewidziana w art. 22 ustawy jest sprawowanie faktycznej opieki nad dzieckiem. Zwłaszcza, że ustawodawca w art. 27 ust. 1 ustawy przewidział możliwość zmiany decyzji bez zgody strony, a w art. 25 uregulował kwestię nienależnie pobranych świadczeń.

W rozpatrywanym przypadku organ I instancji prawidłowo wystąpił do MOPR

o informacje na temat przeprowadzenia wywiadu środowiskowego u ojca dziecka. Taki wywiad został przeprowadzony w dniu 30 sierpnia 2016 r., a więc już po upływie 5 miesięcy od przyznania ojcu świadczenia wychowawczego na córkę H.

i obejmował tylko okres od lipca 2016 r. Z ustaleń wywiadu przeprowadzonego z ojcem

i jego wyjaśnień wynika, że od lipca 2016 r. dzieci znajdowały się pod stałą opieką skarżącej, a on przebywał z nimi w ramach kontaktów 7 dni w sierpniu i z synem dodatkowo 4 dni (jak podała skarżąca). Dzieci mieszkają z matką, a z ojcem przebywają w ramach ustalonych kontaktów – zgodnie z wyjaśnieniami skarżącej podniesionymi w odwołaniu - raz lub dwa razy w miesiącu w czasie od godziny 19

w piątek do godziny 17 w niedzielę. Okoliczności te wskazują, że od lipca były mąż skarżącej nie sprawował w ogóle faktycznej opieki nad córką. Nie można bowiem zakwalifikować kontaktów o podanej częstotliwości jako opieki naprzemiennej,

w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy. Ustalenia natomiast jeszcze wymaga, czy można ojcu przypisać sprawowanie faktycznej opieki nad córką od 1 kwietnia do końca czerwca 2016 r. Od wyniku zaś tego postępowania uzależnione jest rozstrzygnięcie kontrolowanej sprawy, zainicjowanej wnioskiem skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę od dnia 1 kwietnia 2016 r. W związku z tym

w sprawie nie może mieć zastosowania art. 145a. § 1 p.p.s.a., który pozwala sądowi administracyjnemu na zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji i wskazanie sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia, tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub stwierdzenia nieważności decyzji. Tym samym przepis ten wyklucza taką możliwość, przy stwierdzeniu naruszenia przepisów postępowania w zakresie mogącym mieć wpływ dla rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy orzekające uwzględnią art. 153 p.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.