Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 277/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 7 lit. a, art. 2 pkt 7, art. 23, art. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
article: art. 18 i art. 71 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy w [...]z [...]grudnia 2016 r. nr [...]; 2) umarza postępowanie administracyjne w sprawie.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. znak [...] z [...] lutego 2017 r. w przedmiocie uznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 1 października 2008 r. M. M. (zwana dalej: skarżąca, wnioskodawczyni) wystąpiła do Wójta Gminy C. (zwany dalej: Wójt, organ I instancji) z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia alimentacyjnego na syna M. M. ur. [...] lutego 2004 r. Do wniosku załączyła zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w J. [...] z 2 października 2008 r. o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych, zaświadczenie organu skarbowego z 1 października 2008 r. o dochodzie za 2007 r. (przychód – [...] zł, dochód – [...] zł, podatek – [...] zł, składki odliczone od podatku – [...] zł), postanowienie Sądu Rejonowego dla W.- [...] [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z [...] września 2007 r. sygn. akt [...] – o zawarciu ugody, na podstawie której G. M. (zwany dalej także: zobowiązany) zobowiązał się łożyć alimenty na rzecz małoletniego syna M. M. w kwocie [...] zł miesięcznie.

W wyniku rozpoznania przedmiotowego wniosku organ I instancji decyzją znak [...] z [...] października 2008 r. orzekł o przyznaniu wnioskodawczyni świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, do ukończenia 18 roku życia, na M. M. (zwany dalej także: uprawniony), w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r.

W dniu 23 lutego 2016 r. (data wpływu do organu) wnioskodawczyni zwróciła się do Wójta z wnioskiem o wstrzymanie wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego wskazując, że uzyskała informacje, iż zobowiązany nie żyje od kilku lat.

W dniu 29 lutego 2016 r. do organu I instancji wpłynął odpis skrócony aktu zgonu nr [...] wystawiony [...] lutego 2016 r. przez Urząd Stanu Cywilnego we W. (druk pobrany 24 lutego 2016 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego w C.).

Postanowieniem z [...] marca 2016 r. Wójt postanowił o wznowieniu postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej znak [...] z [...] października 2008 r. W wyniku tego postępowania Wójt wydał [...] marca 2016 r. decyzję znak [...] o uchyleniu decyzji ostatecznej i odrzekającą o odmowie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na uprawnionego w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. Na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej: Kolegium, organ odwoławczy) decyzją znak [...] z [...] maja 2015 r. orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie organu odwoławczego, że decyzja ostateczna nie może być uchylona z powodu upływu 5-letniego terminu określonego

w art. 146 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwana dalej: k.p.a.).

Następnie decyzją znak [...] z [...] lipca 2016 r. organ I instancji ustalił, że świadczenia wypłacone skarżącej w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. w kwocie [...] zł, są nienależnie pobrane. Na skutek złożonego odwołania Kolegium decyzją znak [...] z [...] października 2016 r. orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (z uwagi na naruszenie art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r. poz. 169 ze zm., zwana dalej: u.p.o.u.a.), gdyż Wójt orzekł jedynie o ustaleniu nienależnie pobranych świadczeń, nie rozstrzygając jednocześnie o obowiązku ich zwrotu).

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wójt decyzją znak ŚR.530.28.5.2008.KP z 27 grudnia 2016 r., działając na podstawie art. 104 i art. 107 k.p.a. w związku w związku z art. 1a ust. 2, art. 2 pkt 7 lit. a, pkt 10, pkt 11, pkt 12, art. 9 ust. 1-2, art. 12, art. 19 ust. 1, art. 23 ust. 1-1a, ust. 5-8 i art. 25 u.p.o.u.a. orzekł: w pkt 1) o ustaleniu, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone skarżącej na osobę uprawnioną M. M. w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. w kwocie [...] zł są nienależnie pobrane; w pkt 2) o zobowiązaniu skarżącej do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty. Wskazał, iż odsetki za opóźnienie naliczone od 1 listopada 2008 r. do dnia wydania niniejszej decyzji wynoszą [...] zł. Łączna kwota zobowiązania wynosi [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że jak wynika ze złożonego

w sprawie odpisu skróconego aktu zgonu, zwłoki zobowiązanego zostały znalezione dnia [...] listopada 2007 r. W związku z powyższym od [...] listopada 2007 r. M. M. nie jest osobą uprawnioną do alimentów, a tym samym do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ponieważ na skutek śmierci zobowiązanego wygasł jego obowiązek alimentacyjny wobec syna. Tym samym w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na syna. Pobrane tytułem świadczeń alimentacyjnych należności stanowią nienależnie pobrane świadczenie, które skarżąca wraz z odsetkami powinna zwrócić.

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżąca podała, iż Wójt błędnie uznał, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. pobrała nienależnie, ponieważ w tym okresie zarówno ona jak

i nikt inny nie wiedział, że G. M. nie żyje. Wskazała, że od października 2007 r. nie utrzymywała żadnego kontaktu z G. M.. Od października 2007 r. do dnia, w którym dowiedziała się o zgonie zobowiązanego, podejmowała próby ustalenia miejsca jego pobytu, lecz okazały się one bezskuteczne. Również Komenda Powiatowa Policji w S., a także kurator nie zdołali ustalić miejsca pobytu G. M.. Sąd Okręgowy w R. wyrokiem z [...] czerwca 2013 r. orzekł rozwód, co świadczy o tym, że ani ona ani Państwo Polskie nie wiedziało o śmierci G M.

Ponadto jak wynika z decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. nr [...] z [...] marca 2016 r. dopiero po przeprowadzeniu ekshumacji zwłok w dniu [...] marca 2016 r. ustalono, że zwłoki znalezione [...] listopada 2007 r. to G. M..

W związku z powyższym uważa, że nie pobrała nienależnie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdyż nikt w tamtym okresie nie dysponował wiedzą o śmierci G. M..

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie decyzją znak [...] z [...] lutego 2017 r. Kolegium działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, iż bezsporną

w niniejszej sprawie jest okoliczność, że w związku ze śmiercią zobowiązanego (zgon nastąpił [...] listopada 2007 r.), w dacie ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, syn wnioskodawczyni nie miał statusu osoby uprawnionej do tych świadczeń. Status ten może posiadać uprawniony do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego, pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. W konsekwencji, śmierć G. M., będącego osobą zobowiązaną do łożenia na utrzymanie syna spowodowała, że uprawnienie tego dziecka do alimentów wygasło począwszy od dnia następującego po dacie śmierci ojca. Skoro zależność uprawnienia do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest ściśle i obiektywnie powiązana z osobą dłużnika alimentacyjnego (od tego, czy żyje) to zarazem obiektywny jest brak podstawy prawnej do świadczenia alimentacyjnego w sytuacji śmierci dłużnika alimentacyjnego. Zatem w stanie faktycznym niniejszej sprawy okoliczności powodujące ustanie świadczenia alimentacyjnego są obiektywne. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że skarżąca nie miała wiedzy o śmierci zobowiązanego. Obowiązek alimentacyjny wygasa niezależnie od wiedzy osoby pobierającej świadczenie o śmierci dłużnika alimentacyjnego. Osoba uprawniona do świadczeń z funduszu alimentacyjnego z datą śmierci dłużnika traci status osoby uprawnionej i co istotne, ustaje prawo tej osoby do pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Skoro tak, to świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobrane po śmierci dłużnika alimentacyjnego są nienależnie pobranymi świadczeniami. Ustalenie takie obliguje organ do orzeczenia, o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego i jednocześnie o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń za ten okres wraz z ustawowymi odsetkami.

W ocenie organu odwoławczego świadczenia wypłacone wnioskodawczyni na rzecz osoby uprawnionej - syna M. M., za okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi i podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami.

Skargę do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie złożyła skarżąca. Wskazując na okoliczności sprawy, skarżąca oceniła, iż podjęte przez orzekające w sprawie organy decyzje są błędne. Organy te niewłaściwie uznały, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. pobrała nienależnie, ponieważ w tym okresie zarówno ona jak i nikt inny nie wiedział, że G. M. nie żyje. Podała, że od października 2007 r. nie utrzymywała żadnego kontaktu ze zobowiązanym, który nie pomagał jej finansowo. Od października 2007 r. do dnia, w którym dowiedziała się o zgonie G. M., podejmowała próby ustalenie miejsca jego pobytu, lecz okazały się one bezskuteczne. Również Komenda Powiatowa Policji w S., a także kurator nie zdołali ustalić miejsca pobytu G. M.. W 2013 r. Sąd Okręgowy w R. wyrokiem orzekł rozwód pomiędzy nią i zobowiązanym. Dodała, iż dopiero po przeprowadzeniu ekshumacji zwłok w dniu [...] marca 2016 r. ustalono, że zwłoki znalezione [...] listopada 2007 r. to G. M..

Zdaniem skarżącej nie pobrała nienależnie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, gdyż nikt w tamtym okresie nie dysponował wiedzą o śmierci G. M..

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwana dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.

Dokonana według powołanego wyżej kryterium zgodności z prawem, ocena zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji wykazała, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności podać należy, iż zgodnie z przepisem art. 2 pkt 7 u.p.ou.a. ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu - oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego: a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części,

b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia, c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie

i odmówiono prawa do świadczenia, d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona

w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów,

f) wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.

Wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki odwołują się do świadomości świadczeniobiorcy, do jego winy w ujęciu subiektywnym (por. pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 19 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 3263/14, publ.: cbois).

W kontekście powyższego, w okolicznościach faktycznych sprawy przyjęcie, że pobrane przez skarżącą świadczenie było nienależne w rozumieniu art. 2 pkt 7 u.p.o.u.a., wymagało wykazania negatywnego zachowania skarżącej ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych. Wynika to z faktu, że zgodnie z treścią art. 2 pkt 7 w związku z art. 23 u.p.o.u.a., obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazane sformułowania nie są pojęciami tożsamymi. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wpłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Zatem pojęcie nie nawiązuje do świadomości i woli jakiejkolwiek osoby. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy (por. wyrok WSA w Poznaniu z 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 782/12, wyrok WSA

w Gliwicach z 7 lipca 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 1197/14, wyrok WSA w Opolu z 21 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Op 218/16, wyrok NSA z 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 826/09). Dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach,

w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych oświadczeń, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia.

Zatem dla podjęcia rozstrzygnięcia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia nie jest wystarczające samo stwierdzenie, że pobrane świadczenie jest nienależne, lecz konieczne jest ustalenie, czy osoba, która pobrała to nienależne świadczenie była świadoma, że świadczenie jej nie przysługuje, a więc, że można ją uznać za "osobę, która pobrała nienależne świadczenia", jak to określił ustawodawca w art. 23 ust. 1 u.p.o.u.a.

Wskazać należy, iż w art. 3 i następnych u.p.o.u.a. wprowadzone zostały mechanizmy, których celem jest gromadzenie i przetwarzanie danych o dłużnikach alimentacyjnych w taki sposób, aby zapewnić skuteczną egzekucję świadczeń alimentacyjnych, wypłacanych zastępczo przez Państwo. Z drugiej strony obowiązkiem osoby uprawnionej jest przekazywanie wszelkich posiadanych informacji, które mogą mieć wpływ na przyznanie świadczeń. Jednak regulacje te nie przewidują takiej sytuacji,

w której zarówno organy powołane do egzekucji świadczeń alimentacyjnych jak i osoby uprawnione, bez własnej winy, nie posiadają wiedzy o okolicznościach, mających wpływ na prawo do świadczeń i jak w niniejszej sprawie, informacje w tym zakresie pozyskują po upływie znacznego czasu od zaistnienia tych okoliczności.

Tymczasem taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem bez żadnego zawinienia, czy to ze strony wnioskodawczyni, organów orzekających w sprawie, czy też organu egzekucyjnego (komornik), fakt zgonu zobowiązanego został ujawniony dopiero w lutym 2016 r. - w sytuacji, gdy świadczenia alimentacyjne skarżąca pobierała od kilku lat (od 1 października 2008 r.).

Dokonując oceny prawnej zasadności uznania wypłaconego po dacie śmierci dłużnika alimentacyjnego świadczenia alimentacyjnego za nienależnie pobrane nie sposób oprzeć się wrażeniu, że ustawodawca takiej sytuacji nie przewidział, ze względu na jej wyjątkowy charakter. Wykładnia art. 2 pkt 7 lit. c u.p.o.u.a. powinna zatem w tej sytuacji zostać dokonana z odwołaniem się do konstytucyjnych wzorców normatywnych, dotyczących ochrony i opieki oraz pomocy, jaką Państwo deklaruje się zapewnić rodzinie, szczególnie tej, która znajduje się w trudnej sytuacji materialnej

i społecznej.

Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, zwana dalej: Konstytucja RP) małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei art. 71 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.

Obowiązek szczególnej troski o rodzinę materializuje się między innymi we wsparciu rodziców samotnie wychowujących dzieci, którzy nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych do alimentacji, przy jednoczesnym zaangażowaniu służb Państwa w działania zmierzające do ściągnięcia wypłaconych z tego tytułu kwot od dłużników alimentacyjnych. Przy czym osoby uprawnione do pomocy mają pełne prawo oczekiwać, że organy Państwa działają sprawnie, a czynione przez te organy ustalenia dotyczące okoliczności związanych

z istnieniem bądź ustaniem obowiązku alimentacyjnego są dokonywane szybko i są wiarygodne. Przyznanie świadczenia w oparciu o przepisy u.p.o.u.a. uzależnione jest od spełnienia szeregu warunków, wśród których istotnym jest nieprzekroczenie kryterium dochodowego, co oznacza, że z pomocy tej korzystać mogą jedynie te uprawnione osoby, których sytuacja materialna wymaga wsparcia Państwa.

Ocena sytuacji materialnej wnioskodawczyni uzasadniała przyznanie świadczenia, co oznacza, że potrzebowała wsparcia, a świadczenie alimentacyjne, które zostało jej przyznane na syna było niezbędne do zapewnienia tej rodzinie prawidłowego funkcjonowania.

Podkreślić trzeba, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, skarżąca nie miała świadomości tego, że zobowiązany zmarł i w ocenie Sądu nie mogła tej wiedzy posiadać w dacie jego śmierci, skoro zgon G. M. został ujawniony dopiero po 9 latach od jego śmierci. Ponadto skarżąca od razu, gdy dowiedziała się o zgonie zobowiązanego, fakt ten zgłosiła organowi I instancji w celu wstrzymania wypłaty świadczeń alimentacyjnych.

W takiej sytuacji, zdaniem Sądu nie można zgodzić się z wykładnią przepisu art. 2 pkt 7 lit. a u.p.o.u.a., przyjmującą jego zastosowanie niezależnie od wiedzy strony.

O ile bowiem w przypadku śmierci osoby o ustalonej tożsamości, przy zastosowaniu mechanizmów, o których mowa w art. 3 i n. u.p.o.u.a. istnieje możliwość szybkiego ustalenia w dostępnych bazach tej okoliczności i podjęcia stosownych działań zmierzających do zapobieżenia wypłaty nienależnych świadczeń, o tyle w sytuacji zgonu osoby, której identyfikacja jest utrudniona, możliwość szybkiej reakcji jest utrudniona, również z przyczyn niezależnych od organów Państwa.

Zdaniem Sądu, w takiej sytuacji, skutki braku możliwości niezwłocznego ustalenia zgonu osoby zobowiązanej, nie mogą obciążać osoby uprawnionej do alimentów. Efektem takiej interpretacji prawa, jak dokonana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, będzie bowiem podjęcie wobec skarżącej działań sprzecznych

z zasadą pomocniczości, a w konsekwencji niweczących skutki udzielonej pomocy. Za uzasadnione należy uznać stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 48/17 (publ.: cbois), zgodnie z którym: "prawodawca ma pełne prawo określać warunki, których spełnienie jest konieczne do uznania, że konkretne świadczenie należy uznać za nienależnie pobrane, jednakże nie uprawnia to do ustanawiania warunków, które są niemożliwe do spełnienia przez osobę uzyskującą pomoc finansową ze środków publicznych".

Zdaniem Sądu w konsekwencji powyższych ustaleń i rozważań, wywieść trzeba, że skarżąca nie może ponosić konsekwencji wypłaty świadczeń za okres, w którym zobowiązany już nie żył, zwłaszcza gdy będzie to miało wpływ na pogorszenie jej trudnej sytuacji materialnej. Tym samym wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest zasadna.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz w oparciu o art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie.