Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 938/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 26 § 1, art. 27, art. 32,art. 33, art. 34 § 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek / spr./ Sędziowie SO del. Piotr Popek WSA Tomasz Smoleń Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2015 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zajęcia przez wierzyciela stanowiska, co do niezasadności zarzutów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta D. z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego R. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. nr SKO.418/6/2015 Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta D. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec R. S. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 14 listopada 2014 r. nr [...], [...], [...].

Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej organ egzekucyjny) wszczął i prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec R. S. (dalej podatnik, zobowiązany, skarżący), odnośnie należności wynikających z decyzji z [...] kwietnia 2012 [...] (podatek od nieruchomości za rok 2009), z [...] listopada 2011 r. nr [...] (podatek od nieruchomości za rok 2010) oraz z [...] 13 kwietnia 2012 r. [...] (podatek od nieruchomości za rok 2011).

W dniu 17 lutego 2015 r. organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w D. oraz rachunku bankowego PKO BP S.A.

Zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a mianowicie:

- nieistnienie obowiązku podatkowego,

- brak uprzedniego doręczenia upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania zobowiązania,

- brak doręczenia tytułu wykonawczego,

- przedawnienie zobowiązania.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Burmistrz Miasta D. uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione.

Wyjaśnił, że w decyzjach z dnia [...] kwietnia 2012 r. i [...] listopada 2011 r., opisanych powyżej określono podatnikowi zobowiązania podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości. Zobowiązania nie zostały przez niego zapłacone co oznacza, że stała się konieczna egzekucja.

Co do pozostałych zarzutów organ wyjaśnił, że:

- upomnienie zostało zobowiązanemu doręczone w dniu 31 października 2014 r., co wynika z potwierdzenia odbioru pisma przez dorosłego domownika I. B.,

- przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2009 r. została wydana ostateczna decyzja o ustaleniu wysokości zobowiązania i wykonana została czynność egzekucyjna - wystawienie tytułu wykonawczego,

- odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu, co potwierdza pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2015 r., nr [...].

Na skutek wniesionego przez zobowiązanego zażalenia sprawę rozpoznało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta D. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...].

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne nie może być płaszczyzną, na której dokonuje się kontroli decyzji, z której wynika dla określonego w niej podmiotu obowiązek pewnego zachowania się i wykonania nałożonego obowiązku. Postępowanie wykonawcze (egzekucyjne) zmierza do wyegzekwowania obowiązku nałożonego w ostatecznej decyzji administracyjnej. W związku z powyższym, w ocenie organu, ewentualne zarzuty pod adresem ostatecznych decyzji nie mogą być przedmiotem badania i analizy na etapie postępowania egzekucyjnego.

Następnie organ podkreślił, że egzekwowane kwoty wynikają z decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz [...] listopada 2012 r, opisanych powyżej i na podstawie tych decyzji w dniu 14 listopada 2014 r. zostały wystawione tytuły wykonawcze. Tytuły te w ocenie organu nie budzą wątpliwości przez pryzmat art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 619 ze zm. - określanej dalej jako u.p.e.a.).

Organ wyjaśnił, że Burmistrz Miasta D. skierował do podatnika w dniu 30 października 2014 r. upomnienie. Reakcją zobowiązanego na upomnienie było pismo z dnia 11 listopada 2014 r. w którym sformułował wniosek o przedłożenie przez organ dokumentów źródłowych (decyzji, nakazów) na podstawie których sporządzono przedmiotowe upomnienie.

Organ wyjaśnił, że podatnik dokonywał nienależnie wpłat rat podatku za lata 2010 i 2011.

Wpłaty te były dokonywane przez podmiot o nazwie "A". Wezwany o wyjaśnienie w tym zakresie zobowiązany wskazał, ze spółka wykonuje jego wolę i prosi o księgowanie wpłat spółki na jego należności. Wpłaty z lat 2010-2011 wyniosły 28.049,45 zł.

Ponadto pismem z 6 sierpnia 2013 r. Burmistrz Miasta D. poinformował podatnika o zaległość w wysokości 76.074,55 zł i nadpłacie 18.832,00 zł wnosząc o wskazanie sposobu zaksięgowania nadpłaty.

W odpowiedzi na wezwanie organ otrzymał pismo dotyczące dwóch podmiotów – R. S. i wyżej wskazanego przedsiębiorstwa. W piśmie wskazano, że podmioty te wnoszą o wzajemne przeksięgowywanie wszelkich nadpłat na wszelkie zaległości na kontach obu tych podmiotów. W dniu 14 sierpnia 2013 r. dyspozycję tą wycofano.

Postanowienie o zaliczeniu nadpłaty "A" na zaległości podatkowe R.S. zostało uchylone ze wskazaniem, że przepisy prawa nie przewidują możliwości zaliczania na poczet zaległości czy bieżących zobowiązań podatkowych nadpłat innego podatnika.

Wobec niewpłacenia przez zobowiązanego należnych podatków na rzecz gminy upomnieniami wezwano go do zapłaty, po czym wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy i skierował sprawę do egzekucji administracyjnej.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w badanej sprawie stanowisko wierzyciela o uznaniu zarzutów za bezzasadne jest prawidłowe .

Organ podkreślił, że zobowiązany nie wywiązał się z płatności wynikających z ostatecznych decyzji administracyjnych.

Podatnik nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu i skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia [...] czerwca 2015 r., opisanego powyżej oraz o uwzględnienie zarzutów złożonych przez niego zarzutów, umorzenie postępowania i zasądzenie kosztów postępowania.

W ocenie skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze albo nie zrozumiało zakresu objętego jego żądaniem, albo celowo skonstruowało takie uzasadnienie, aby nie uwzględnić jego zarzutów i utrzymać w mocy postanowienie Burmistrza Miasta D.

Skarżący podkreślił, że wnosząc zarzuty nie kwestionował istnienia zobowiązania podatkowego, ani tym bardziej obowiązku wykonania prawomocnych decyzji Burmistrza Miasta D. ustalających wysokość podatku od nieruchomości za 2009, 2010 i 2010 rok lecz w swoich pismach, podnosił i dowodził że obowiązek podatkowy wynikający z decyzji wykonał, podatki zapłacił i egzekucja jest bezzasadna.

Skarżący podkreślił, że SKO w ogóle do tego zarzutu się nie ustosunkowało, a przedstawione na tę okoliczność dowody zbagatelizowało i pozostawiło bez rozpoznania

Skarżący wyjaśnił, że pomimo że właścicielem nieruchomości jest R. S. jako osoba fizyczna - to jej posiadaczem zależnym - zarazem faktycznym użytkownikiem jest podmiot gospodarczy pod nazwą J. S. "A". Co więcej to R. S. - jest wspólnikiem spółki jawnej posiadającym 50 % udziałów w spółce.

W ocenie skarżącego istota solidarnego obowiązku podatkowego sprowadza się do tego, że wszyscy współposiadacze są zobowiązani do płacenia podatku od nieruchomości wspólnie posiadanej, ale zapłacenie podatku przez jednego z nich powoduje wygaśnięcie obowiązku wobec pozostałych.

Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie nie zachodzi podnoszona przez SKO sytuacja, że Spółka "A" dokonywała jakoby nienależnych wpłat podatku od nieruchomości na własne konto a następnie jako rzekomo odrębny podmiot domagała się zaliczenia tych wpłat na zaległości podatkowe jakiegoś innego podmiotu – R. S..

Skarżący wyjaśnił, że w obrocie prawnym występuje R. S. jako osoba fizyczna - prowadząca działalność gospodarczą - która jest właścicielem nieruchomości podlegających obowiązkowi podatkowemu od nieruchomości - oraz R. S. jako wspólnik spółki jawnej "A" - jako spółki prowadzącej działalność gospodarczą w budynkach stanowiących własność R. S.

W tym przypadku właścicielem nieruchomości podlegającej obowiązkowi podatkowemu jest R. S. jednak R. S. jest zarazem wspólnikiem spółki jawnej "A" która to jest współposiadaczem jego nieruchomości - na tej nieruchomości powadzi działalność gospodarczą (sklep). Według skarżącego to R. S. ma prawo ustalić kto będzie płatnikiem podatku od nieruchomości i ma prawo scedować obowiązek płacenia podatku z R. S. jako osoby fizycznej na R. S. jako wspólnika spółki jawnej "A", która jako współposiadacz, zarazem faktyczny użytkownik tej nieruchomości będzie uiszczała imieniem R. S. - podatek na rachunek gminy miejskiej D.

Skarżący podkreślił, że opisana wyżej sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż na każdym przelewie regulującym miesięczną ratę podatku w wysokości 1.177,00 zł widniała dyspozycja: podatek od nieruchomości, numer raty oraz imię i nazwisko zobowiązanego – R. S..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1649) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji (postanowień) sąd bada czy zaskarżona decyzja (postanowienie) nie narusza prawa oraz czy zostały wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu.

Organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie wierzyciela wyrażające stanowisko w zakresie zarzutów jest właściwy dla tego wierzyciela organ wyższego stopnia, o którym mowa w art. 17 k.p.a. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że organem wyższego stopnia dla Burmistrza Miasta D. jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Przepis art. 34 u.p.e.a. przewiduje dwa rozstrzygnięcia mające formę postanowienia, a zmierzające do załatwienia sprawy zgłoszonych zarzutów. Jest to postanowienie w sprawie zgłoszonych na podstawie art. 33 cytowanej ustawy zarzutów (§ 4), które wydaje organ egzekucyjny oraz postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów (§1). Na obydwa postanowienia służy zażalenie.

W niniejszej sprawie przedmiotem zażalenia skarżącego było postanowienie wierzyciela, o którym mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a.

Postępowanie prowadzące do wyrażenia, w formie postanowienia, stanowiska wierzyciela, inicjowane jest przez organ egzekucyjny. Ponadto postępowanie to dotyczy kwestii wynikłych w toku egzekucji, ale nie rozstrzygnięcia co do dalszego jej prowadzenia bądź umorzenia. Stąd niewątpliwie ma charakter uboczny, ale jednocześnie bezpośrednio wpływający na dalszy bieg egzekucji. W wyroku WSA w Gliwicach z dnia 27 grudnia 2007 r. o sygn. akt I SA/Gl 60/07 wskazano, że organ odwoławczy ustosunkowuje się do zarzutów skierowanych przeciwko postanowieniu wierzyciela w uzasadnieniu postanowienia wydanego w wyniku rozpoznania zażalenia na rozstrzygnięcie w sprawie zarzutów. W takiej sytuacji organ odwoławczy niebędący organem egzekucyjnym, nie jest związany stanowiskiem wierzyciela.

Podstawą zarzutu, zgodnie z art. 33 u.p.e.a. może być: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4; błąd co do osoby zobowiązanego; niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

W myśl art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego wg ustalonego wzoru. Organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, z pouczeniem o możliwości wniesienia w terminie 7 dni zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji (art. 32 w związku z art. 27 § 1 pkt 9 powołanej ustawy).

Zgodnie zaś z art. 34 § 1 powołanej ustawy, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt. 1 -7, 9 i 10, z zastrzeżeniem nie mającym zastosowania w rozpoznawanej sprawie, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt. 1- 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W rozpoznawanej sprawie stwierdzić trzeba przede wszystkim, że uzasadnienie postanowienia organu I instancji jak i organu odwoławczego nie spełnia wymogów określonych w k.p.a., co w rezultacie uniemożliwia dokonania kontroli zapadłych w sprawie rozstrzygnięć.

Wymaga tutaj podkreślenia, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wydanego przez organ rozstrzygnięcia pozwala poznać przesłanki jego podjęcia, prześledzić rozumowanie organu. Pełni ono dwojaką funkcję. Z jednej strony ma ono charakter informacyjny względem strony postępowania administracyjnego i jest niezbędne dla należytego wywiedzenia zarzutów ewentualnych środków odwoławczych. Strona, chcąc merytorycznie polemizować ze stanowiskiem organu, musi mieć możliwość dokładnego poznania argumentów przemawiających za wydanym rozstrzygnięciem. Z drugiej strony, uzasadnienie orzeczenia umożliwia Sądowi ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie. Jest to niezbędne dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli sądowoadministracyjnej.

W literaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że ogólnikowe uzasadnienie orzeczenia stanowi uchybienie, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w praktyce uniemożliwia stronie ocenę i kontrolę toku rozumowania organu, a co za tym idzie - pozbawia ją możliwości polemizowania z oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy zwrócić uwagę, że skarżący zgłaszając zarzuty podkreślał, że podatek od nieruchomości za 2009 r., 2010 r., 2011 r. był przez niego sukcesywnie płacony. Wprawdzie wpłaty pochodziły od spółki "A" jednakże jednoznacznie wskazywano, że dokonywane są one tytułem podatku od nieruchomości należnego od . S.. Okoliczności te były wskazywane przez skarżącego także w trakcie postępowania zażaleniowego. Zostały one także przedstawione w piśmie Burmistrza Miasta D. z dnia 4 maja 2015 r. przekazującym zażalenie do organu odwoławczego. Z treści tego pisma wynika między innymi, że skarżący posiadał zaległości podatkowe także za lata wcześniejsze 2007 r. i 2008 r. Łącznie z zobowiązaniami dotyczącymi lat późniejszych z którymi związane jest postępowanie egzekucyjne, którego dotyczy rozpoznawana sprawa skarżący miał do zapłaty 85.292 zł. Wpłaty podatku w latach 2010 i 2011 wyniosły 28.049,45 zł. Zaległości podatkowe wyniosły 57.242,55 zł z tego do egzekucji została skierowana kwota 34.009.04 zł.

Analiza treści omawianego pisma prowadzi do wniosku, że okoliczności dotyczące płacenia podatku od nieruchomości przez R. S. są dużo bardziej złożone niż mogłoby się wydawać na podstawie treści uzasadnienia postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu tym organ ten poświęcił temu zagadnieniu jedno zdanie "... zobowiązania nie zostały zapłacone ..." Skoro zatem podatek nie był płacony to nie wiadomo jak rozumieć stwierdzenie zawarte w treści wskazanego wyżej pisma z dnia 4 maja 2015 r. z którego wynika, że w 2010 r. i 2011 r. wpłaty dokonane przez R. S. wyniosły 28.049,45 zł.

Trzeba tutaj także podkreślić, że zgodnie z art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. Z akt sprawy nie wynika jednoznacznie, czy skarżący miał takie zaległości, za lata wcześniejsze i czy ewentualnie na ich poczet nie były zaliczane dokonywane przez niego wpłaty. Wyjaśnienia wymaga także, czy wpłaty dokonywane przez R. S. o których wyżej mowa w wysokości 28.049,45 zł. to wpłaty dokonywane przez niego osobiście, czy też organ uwzględnił w tym zakresie wpłaty dokonywane przez "A" spółka jawna.

Powyższe kwestie powinny zostać szczegółowo wyjaśnione w ramach ponownie przeprowadzonego postępowania i w sposób należyty udokumentowane, a jego rezultaty winny zostać przedstawione w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.

Trzeba także tutaj zaznaczyć, że zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Natomiast w myśl postanowień § 2 tego artykułu organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Przez akta sprawy administracyjnej należy rozumieć pełną dokumentację, stanowiącą dowód przeprowadzonych przez organy administracji i strony czynności prawnych oraz dowody pozwalające skonfrontować twierdzenia i zarzuty skarżących.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a.