Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 3801/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 18
journal: Dz.U. 2017 poz 1785
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Marek Kraus, po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. B. i B. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Po 699/20 w sprawie ze skargi B. B. i B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 31 sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od B. B: i B. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 12 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Po 699/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA") oddalił skargę B. B. i Bo. B. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej: "Organ drugiej instancji") z 31 sierpnia 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego (powyższy wyrok oraz pozostałe powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od ww. wyroku Skarżący zaskarżyli go w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz rozpoznanie skargi i w następstwie tego uchylenie postanowienia Organu drugiej instancji oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z 20 stycznia 2020 r. (dalej: "Organ pierwszej instancji") oraz zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi wniesionej przez Skarżących do wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia;

2) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r., poz. 256 z późn. zm) - dalej "k.p.a.") w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Organu drugiej instancji oraz poprzedzającego go postanowienia Organu pierwszej instancji, pomimo że na skutek wysłania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 7 kwietnia 2004 r. oraz zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego w ING Banku Śląskim S.A. z 20 września 2006 r. na adres, pod którym Skarżący nie mieszkał i nieodebrania przesyłki, nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym należności, w wyniku czego wygasło zobowiązanie Skarżących, co powinno skutkować wydaniem postanowienia o umorzeniu prowadzonego postępowania egzekucyjnego - na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i art. 59 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U z 2020 r., poz. 1427; dalej: "u.p.e.a.");

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w związku z art. 18 u.p.e.a., polegające na niezastosowaniu art. 41 § 1 i 2 k.p.a., w związku z czym WSA nie uwzględnił, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny powinien w pełnym zakresie stosować zasady doręczenia pism określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, w wyniku czego WSA nieprawidłowo uznał, że tytuł wykonawczy nr [...] z 7 kwietnia 2004 r. oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego w ING Banku Śląskim S.A. z 20 września 2006 r. zostały skutecznie doręczone Skarżącemu w dniu 25 września 2006 r. pod adresem: L. ul. [...], pomimo że organ egzekucyjny posiadał wiedzę, że adres jest nieaktualny, a doręczyciel na przesyłce dokonał adnotacji "adresat wyprowadził się";

4) art. 145 § 1 pkt 1 lite p.p.s.a., w związku z art. 18 u.p.e.a., polegające na niezastosowaniu art. 41 § 1 i 2 k.p.a., w związku z czym WSA nie uwzględnił, że Skarżący nie zostali prawidłowo pouczeni przez organ egzekucyjny o skutkach niepowiadomienia organu o zmianie adresu zamieszkania, co uniemożliwia przyjęcie fikcji prawnej doręczenia i uznania, że w dniu 25 września 2006 r. doszło do skutecznego doręczenia tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, wskazanych w pkt 2;

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a., w związku z art. 18 u.p.e.a., polegające na niezastosowaniu art. 41 § 1 i 2 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie, że jak wynika z samej treści tytułu wykonawczego nr [...] z 7 kwietnia 2004 r., Skarżący potwierdził własnoręcznie jego odbiór dopiero w dniu 16 września 2009 r. (poz. 69 i 70);

6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., polegające na niezastosowaniu art. 59 § 1 pkt 2 i art. 59 § 3 u.p.e.a., w wyniku czego WSA nieprawidłowo uznał, że zobowiązanie podatkowe wynikające z tytułów wykonawczych nr: [...] i [...] jest wymagalne, nie wygasło i nie zostały spełnione przesłanki do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego;

7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 15 § 1 oraz art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że sprawa doręczenia upomnienia nr [...] z 11 marca 2004 r.j, nie jest istotna dla niniejszej sprawy, co skutkowało tym, że WSA uznał, że możliwe było wszczęcie i prowadzenie egzekucji w zakresie tytułu wykonawczego nr [...], pomimo że upomnienie nr [...] z 11 marca 2004 r. zostało wysłane na nieaktualny adres w O., ul. [...] , w sytuacji gdy zgodnie z ewidencją podatników od dnia 1 marca 2004 r. ich aktualny na ten czas adres mieszkania i adres prowadzenia działalności gospodarczej, to: L. ul. [...];

8) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 36 § 1 u.p.e.a. poprzez pominięcie okoliczności, że w sytuacji gdy organ egzekucyjny na podstawie czynności poborcy podatkowego i sporządzonego przez niego protokołu z dnia 9 lutego 2006 r. i protokołu o stanie majątkowym zobowiązanych z dnia 8 marca 2006 r., posiadał wiedzę, ze adres Skarżących w L. ul. [...] jest nieaktualny, nie podjął żadnych działań wyjaśniających aktualne wówczas miejsce zamieszkania Skarżących, pomimo że w protokołach wskazano potencjalne miejsca ich pobytu;

9) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. i przyjęcie, że możliwe było wszczęcie i prowadzenie egzekucji, pomimo niedoręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego nr [...] z 7 kwietnia 2004 r.;

10) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów oraz okoliczności uzasadniających podniesione zarzuty sformułowanych w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w tym:

a) zarzutu naruszenia art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 41 - 44 k.p.a.;

b) zarzutu naruszenia przez organ art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez ustalenie przez organ, że w sprawie doszło w dniu 25 czerwca 2006 r. do skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego w ING Banku Śląskim S.A., przed wystawieniem i doręczeniem bankowi zawiadomienia z dnia 20 września 2006 r. (s. 18 uzasadnienia postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 31 sierpnia 2020 r.);

c) zarzutu naruszenia przez organ art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a, dotyczącym nieuwzględnienia przez organ informacji zawartej w piśmie ING Bank Śląski S.A. z 17 listopada 2006 r., że posiadaczem rachunku jest Skarżący;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) niewłaściwe zastosowanie art. 9 ust. 1d ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2020 r., poz. 170) i przyjęcie, że dane zawarte w ewidencji podatników nawet gdy są nieaktualne, są uwzględnianie w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, w wyniku czego sąd przyjął, że w dniu 25 września 2006 r. został skutecznie doręczony Skarżącemu tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 7 kwietnia 2004 r. pomimo, że na skierowanej do niego przesyłce pocztowej zawierającej zawiadomienie z 20 września 2006 r., doręczyciel zamieścił adnotację "adresat wyprowadził się";

2) niewłaściwe zastosowanie art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325; dalej "o.p."), poprzez przyjęcie, że skarżący w dniu 25 września 2006 r. został skutecznie powiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym w ING Banku Śląskim S.A., co spowodowało przerwanie biegu terminu przedawnienia dochodzonych przez organ egzekucyjny zaległości;

3) niewłaściwe zastosowanie art. 70 § 4 o.p. poprzez pominięcie istotnej okoliczności, że Skarżący potwierdził odbiór tytułu wykonawczego nr [...] 2004 r. dopiero w dniu 16 września 2009 r.;

4) niewłaściwe zastosowanie art. 59 § 1 pkt 9 w związku z art 70 § 1 o.p., poprzez przyjęcie, że należność podatkowa z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r., objęta tytułem wykonawczym nr [...] z 7 kwietnia 2004 r. nie uległa przedawnieniu.

Skarżący oświadczyli, że zrzekają się przeprowadzenia rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od Skarżących na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone orzeczenie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.: "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów" (art. 182 § 3 p.p.s.a.). Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący zrzekli się rozprawy, a strona przeciwna (Organ) nie zażądała jej przeprowadzenia, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Przed przystąpieniem do rozpoznania poszczególnych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, konieczne jest przypomnienie, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego artykułu. Przesłanki te w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły.

Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroków sądu pierwszej instancji, o czym świadczy właśnie wskazane wyżej związanie podstawami skargi kasacyjnej, sprowadzające się do tego, że zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego określa wnoszący skargę kasacyjną, podnosząc naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania (za wyrokiem NSA z dnia 1 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 3001/17). Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Określenie danej podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd pierwszej instancji nie naruszył również innych przepisów, niedostrzeżonych lub pominiętych przy formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Ponadto, co istotne w rozpoznawanej sprawie, pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej czy odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe.

Ważnym elementem skargi kasacyjnej, jest jej uzasadnienie, które powinno zostać sformułowane w taki sposób, aby można było powiązać je z konkretnymi przepisami prawa, które skarżący kasacyjne uznaje za naruszone. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 października 2017 r., sygn. II OSK 2702/16, zgodnie z art. 176 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Dalej należy podkreślić, że art. 176. § 1 pkt 2) p.p.s.a. stanowi, iż skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, tj. wyraźnie oddziela te dwa elementy tego środka odwoławczego. Nie jest więc poprawnym łączenie uzasadnienia skargi kasacyjnej z zarzutami. Tymczasem w niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej nie ujął w jej petitum chociażby zarzutu dotyczącego przedawnienia, gdy stosowne rozważania przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Możliwość odniesienia się do tych zarzutów przez NSA, na gruncie niniejszej sprawy, uzasadnia uchwała pełnego składu NSA z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09). W uchwale tej stwierdzono, że "Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych." W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że "Jeżeli (...) zarzut naruszenia prawa przez organ administracji nie został wyraźnie powiązany w skardze kasacyjnej z zarzutem naruszenia prawa przez wojewódzki sąd administracyjny, nie ma przeszkód, dla których NSA - przeanalizowawszy uzasadnienie skargi kasacyjnej - nie mógłby samodzielnie zidentyfikować zarzutu naruszenia prawa przez WSA (...) i tak przedstawiony zarzut rozpoznać merytorycznie, mimo niepełnego wskazania podstawy kasacyjnej". Powyższe nie umniejsza temu, że pewnym standardom, stawianym wobec konstrukcji skargi kasacyjnej, jej autor nie uczynił zadość.

Mimo postawienia kilku zarzutów skardze kasacyjnej, jej argumentacja sprowadza się do jednej kwestii – do ustalenia, czy doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia wskutek zastosowania środków egzekucyjnych, w szczególności wobec zajęcia rachunku bankowego na podstawie zawiadomienia z 20 września 2006 r. Skarżący kwestionują przede wszystkim doręczenie tytułu wykonawczego z 7 kwietnia 2004 r. w dniu 25 września 2006 r. i związany z tym obowiązek informowania organu o zmianie adresu zamieszkania. NSA całościowo odniesie się do tej kwestii, tym bardziej, że pewne podstawowe kwestie w sprawie wymagają odpowiedniego wyjaśnienia.

W zaskarżonym wyroku WSA wskazał na wynikający z art. 9 ust. 1 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego, przy czym w przypadku zmiany adresu miejsca zamieszkania przez podatnika będącego osobą fizyczną objętą rejestrem PESEL, nieprowadzącą działalności gospodarczej lub niebędącą zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, za dokonanie aktualizacji uznaje się podanie aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanej deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym (art. 9 ust. 1d tej ustawy).

Argumentacja WSA koncentrowała się wokół tego, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w ING Banku Śląskim z 20 września 2006 r. zostało doręczone na adres widniejący w ewidencji. Tymczasem, rację mają Skarżący, że dane zawarte w ewidencji są wiążące jedynie w postępowaniach podatkowych (tak NSA w wyroku z 30 czerwca 2020 r, sygn. akt I GSK 546/20, które to stanowisko skład orzekający w pełni podziela). Natomiast niniejsze postępowanie, chociaż prowadzone przez ten sam organ co postępowania podatkowe, jest postępowaniem egzekucyjnym. Nie ma więc podstaw, aby przy ustalaniu adresu strony organ egzekucyjny ograniczał się jedynie do danych zgłoszonych urzędowi na mocy ustawy o zasadach ewidencji. Nie można również przyjąć, że niewykonanie obowiązku aktualizacji danych, zgodnie z art. 9 pkt 1d ustawy o zasadach ewidencji, mogło skutkować w postępowaniu egzekucyjnym automatycznym przyjęciem adresu znajdującego się w tej ewidencji jako adresu aktualnego.

Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawierają własnej regulacji zasad i trybu doręczania pism w postępowaniu egzekucyjnym, w związku z czym w myśl art. 18 u.p.e.a. mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Kwestie zasad i trybu doręczania pism w postępowaniu administracyjnym w sposób kazuistyczny uregulowane zostały w Rozdziale 8 Działu I k.p.a. Szczegółowość tej regulacji jest niezbędna ze względu na konieczność ścisłego określenia faktów powodujących skutek prawny. NSA podzielił stanowisko wyrażone w doktrynie, zgodnie z którym przepisy k.p.a. dotyczące doręczeń pism procesowych powinny być wykładane ściśle, gdyż czynność materialnotechniczna doręczenia powoduje szereg doniosłych skutków procesowych, w tym - jak w rozpoznawanej sprawie - rozpoczęcie biegu terminów (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 15, Warszawa 2017 r., s. 302).

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w sprawie niniejszej wykładnię tę w całości podziela i przyjmuje.

Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 41 k.p.a., obowiązek zawiadomienia organu o zmianie adresu zamieszkania obciąża stronę wyłącznie "w toku postępowania", aktualizując się dopiero w chwili doręczenia stronie pierwszego pisma, przez co dowiaduje się ona o istniejącym postępowaniu. Strona nie może być niejako "zaskakiwana" przez organ administracji o wszczętej egzekucji, w sytuacji, w której dowiaduje się o obowiązku dopiero po pobraniu egzekwowanej kwoty z konta bankowego. Przyjęcie możliwości skutecznego doręczenia zawiadomienia przez awizo na nieaktualny adres uniemożliwia podjęcie przysługujących zobowiązanemu działań mających na celu ochronę jego interesów (art. 33 u.p.e.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną podzielają stanowisko, że organ egzekucyjny, w sytuacji powstania wątpliwości co do miejsca zamieszkania strony zobowiązany jest - w trybie art. 36 § 1 u.p.e.a. związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 7 k.p.a. - do ustalenia aktualnego jego adresu, przeprowadzając w tym zakresie szczegółowe postępowanie wyjaśniające.

Niemniej, wbrew stanowisku wyrażonym w skardze kasacyjnej, nie można stwierdzić, iż organ egzekucyjny w niniejszej sprawie nie podjął działań zmierzających do ustalenia miejsca zamieszkania zobowiązanych, gdy stwierdził w raporcie z dnia 9 lutego 2006 r. i protokole z dnia 8 marca 2006 r., że zobowiązani nie mieszkają pod adresem.

Przypomnieć należy, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego pracownik organu egzekucyjnego w pierwszej kolejności udał się pod adres wskazany przez zobowiązanych: L., ul. [...]. Sporządził tam raport z 9 lutego 2006 r. o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych, a następnie w dniu 8 marca 2006 r. protokół o stanie majątkowym zobowiązanego. Z zapisów poborcy, wynika, że uzyskał on informację, iż Skarżący nie mieszkają pod wskazanym adresem. W tej sytuacji organ egzekucyjny, wbrew twierdzeniom Skarżących, przystąpił do ustalenia adresu zamieszkania dłużników, korzystając z dostępnych baz danych. Jak wskazano wcześniej, w dacie doręczenia odpisu tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia z dnia 20 września 2006 r. w rejestrach podatników [...] Urzędu Skarbowego w P., widniał adres: L., ul. [...], zgłoszony przez państwa B. w dniu 1 marca 2004 r. Adres ten wynikał ze złożonych przez panią Skarżących deklaracji NIP-1 i VAT-R. Taki sam adres zamieszkania Skarżący zgłosili również do Ewidencji Działalności Gospodarczej, prowadzonej przez Burmistrza O. Ponadto, adres ten funkcjonował w tym czasie w bazie PESEL. (w okresie od 25 lutego 2004 r. do 24 lipca 2008 r.). Uznać należy w związku z powyższym, że zasadnie to na ten właśnie adres został przesłany odpis tytułu wykonawczego nr [...] wraz zawiadomieniem z dnia 20 września 2006 r. nr [...] o zajęciu wierzytelności w ING Banku Śląskim. Organ dysponował wystarczającymi informacji by uznać ten adres za właściwy.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem przedstawionym w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, iż organ egzekucyjny nie przyjął automatycznie adresu zgłoszonego w ewidencji podatników, lecz przeprowadził w tym zakresie postępowanie wyjaśniające, zgodnie z art. 36 § 1 u.p.e.a.

Powyższe rzutuje na pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, bowiem jak wcześniej wyjaśniono, koncentrowały się one wokół się ustalenia, czy doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia wskutek zastosowania środków egzekucyjnych, w szczególności wobec zajęcia rachunku bankowego na podstawie zawiadomienia z 20 września 2006 r. NSA stwierdza, że do przerwania biegu terminu przedawnienia doszło, w związku z czym nie sposób mówić, iż w sprawie doszło do przedawnienia.

Uzupełnić należy, wobec argumentacji podniesionej w kontekście własnoręcznego potwierdzenia odbioru pisma w dniu 16 września 2009 r., że wobec ww. ustaleń okoliczności te pozostają bez istotnego wpływu na wynik sprawy, zaś w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tylko tego typu naruszenie może stanowić skuteczny zarzut skargi kasacyjnej. Istotne, że takiego wpływu Skarżący nie wskazują w skardze kasacyjnej, której granicami NSA pozostaje związany.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uregulowanie zawarte w tym przepisie określa elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku. Zgodnie z dyspozycją przywołanej powyżej regulacji uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jeżeli nie wiadomo jaki stan faktyczny Sąd pierwszej instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia, lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia.

Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (vide uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, wyrok NSA z 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10). Sąd ma także obowiązek ustosunkowania się do wszystkich zgłoszonych zarzutów. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, dlaczego nie stwierdził, czy stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, czy też przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09).

W niniejszej sprawie kluczowa kwestia została przez Sąd rozważona – WSA wyjaśnił też, w jaki sposób wpływa ona na ocenę zarzutów skargi. NSA stanowisko to podziela. Argumentacja WSA jest czytelna, wiadomo jakimi racjami WSA się kierował. Brak było natomiast powodów by szczegółowo odnosić się do zarzutów, których podstaw Skarżący dopatrywali się w niedoręczeniu zawiadomienia, skoro Sąd wyjaśnił dlaczego uznał, że doręczenie należy uznać za skuteczne. Dodać można, że w skardze kasacyjnej Skarżący również zwracają uwagę na to, iż przedmiotowa kwestia determinuje rozstrzygnięcie sprawy (s. 5 skargi kasacyjnej, karta nr 83 akt sądowych).

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Dominik Gajewski Sławomir Presnarowicz Marek Kraus