Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 506/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 19 par. 5, art. 23 par. 2, art. 34
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 17 ust. 10
journal: Dz.U. 2004 nr 156 poz 1641
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - tekst jednolity
article: art. 143 par. 2 pkt 4, art. 210 par. 1 pkt 8, art. 235
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: par. 13 pkt 2
journal: Dz.U. 2001 nr 137 poz 1541
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2009r. sprawy ze skargi H. S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w kwestii złożonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...]. nr [....]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w P.na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. stwierdza, że postanowienia wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ Sz.Widłak /-/ E.Brychcy /-/ S.Małek


UZASADNIENIE

I SA/Po 506/09

Uzasadnienie

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w P. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm.) oraz art.17 § 1a w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229 z 2005 r., poz. 1954 ze zm) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] r. nr [....] zawierające stanowisko wierzyciela w kwestii złożonych zarzutów.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej w P. wskazał, iż egzekucja administracyjna prowadzona przez Dyrektora Izby Celnej w P. jest następstwem braku wpłaty należności podatkowych określonych decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [....] r. nr [....] wydanej wobec H. S. , prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Agencja Celna "P.".

Dyrektor Izby Celnej w P. działając jako wierzyciel w ww. sprawie wystawił administracyjne tytuły wykonawcze nr [...]z dnia [....] r.

W dniu[...].01.2009 r. do Izby Celnej w P. wpłynęło pismo A. O., działającego w imieniu H. S. zawierające zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Jako podstawę zarzutu strona wskazała na okoliczność wymienioną w art. 33 pkt 2, 7 i 10, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwanej dalej ustawą o. p. e. a.) tj. brak wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27 w.w ustawy.

Organ odwoławczy stwierdził, iż zarzuty te nie znajdują potwierdzenia. Z akt sprawy wynika zdaniem organu, że treść egzekwowanego obowiązku została powtórzona za decyzją nakładającą ten obowiązek. Pomiędzy tą decyzją a tytułem wykonawczym nie ma żadnych niezgodności. Dotyczy to zarówno rodzaju

należności, ich wysokości oraz poszczególnych okresów naliczania odsetek za zwłokę.

W tytule wykonawczym widnieje ta sama podstawa prawna co w decyzji tj. ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym wraz z pojawiającym się w niej pojęciem podatek VAT.

Organ odwoławczy podzielił także stanowisko dotyczące oznaczenia rodzaju zobowiązania tj. użycia w polu 31 tytułu wykonawczego terminu "podatek VAT" jako nienaruszającego wymogów określonych w ar. 27 ww. ustawy. W ocenie Oranu odwoławczego słusznie zauważył organ I instancji ustawa o z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług używa terminu podatek VAT (i innych: podatnicy VAT, biuro wymiany informacji o podatku VAT). Termin ten pojawia się także w przepisach wykonawczych, wydanych na podst. tej ustawy (np. Rozp. Min. Fin. z dn. 23 kwietnia 2004 w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom) oraz w wielu innych wydawnictwach i opracowaniach.

Dyrektor Izby Celnej w P. w pełni uznał stanowisko organu I instancji także w kwestiach odrzucenia zarzutu polegającego na określeniu egzekwowanego obowiązku za niewymagalny oraz konieczności poprzedzenia egzekucji administracyjnej upomnieniem.

W postanowieniu stwierdzono, iż bezspornym jest, że w kwestii wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] r. o nr [....], Naczelnik Urzędu Celnego w P. wypowiedział się postanowieniem z dnia [....] r. nr [....], w którym odmówił jej wstrzymania. Postanowieniem z tego samego dnia i o tym samym numerze odmówił przyjęcia zabezpieczenia w formie gotówkowej celu wstrzymania wykonania decyzji z dnia [....] r. Nie ma zatem żadnych podstaw do uznania egzekwowanego obowiązku za niewymagalny.

Stosownie natomiast do treści art. 15 § 1 ustawy o. p. e. a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią.

Minister właściwy do spraw finansów publicznych w § 5 ww. artykułu został upoważniony do wydania rozporządzenia wykonawczego określającego należności

pieniężne, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Stosownie zatem do § 13 pkt. 2 rozporządzenia z dnia 21 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ww. postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania.

W przedmiotowej sprawie decyzja, na podstawie której prowadzona jest egzekucja administracyjna, ma charakter deklaratoryjny. Nie tworzy ona nowych obowiązków, a jedynie stwierdza fakt uprzedniego powstania zobowiązania na skutek zaistniałych pewnych okoliczności. Dlatego też zasadne jest przekonanie organu I instancji, że przedmiotowa decyzja określa jedynie uchybienie strony w wykonaniu ciążącego już na niej zobowiązania podatkowego bez zmiany jego dotychczasowego charakteru.

W konsekwencji organ II ej instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ wszczynający egzekucję nie dopuścił się naruszenia prawa nie wystosowując do strony przed wystawieniem tytułów wykonawczych upomnienia.

W skardze na powyższe postanowienie skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia podniósł naruszenie:

- art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (o.p.e.a.) poprzez błędne oznaczenie treści egzekwowanego obowiązku oraz poszczególnych okresów naliczania odsetek za zwłokę oraz ich wysokości,

* art. 33 pkt 7 ustawy o. p. e. a. poprzez niedoręczenie stronie upomnienia,

* art. 33 pkt 7 ustawy o. p. e. a. poprzez brak wymagalności dochodzonego obowiązku "w związku ze złożonym i nierozpatrzonym wnioskiem o wstrzymanie wykonalności",

* art. 34 §1 ustawy o. p. e. a. poprzez wydanie odrębnego postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela,

art. 124 §1 ustawy Kpa poprzez podpisanie decyzji przez osobę nieposiadającą upoważnienia albo niezgodnie z tym upoważnieniem lub umocowaną przez osobę powołaną niezgodnie z przepisami prawa tj. dyrektora lub zastępcę dyrektora izby celnej powołanego przez osobę inną aniżeli Minister Finansów. W uzasadnieniu skargi akcentował, że błędnie oznaczono treść egzekwowanego obowiązku, albowiem w tytułach wykonawczych podano nieznane ustawie pojęcie "podatek VAT" oraz błędnie wskazano poszczególne okresy naliczania odsetek za

zwłokę oraz ich wysokości. Nadto pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przepisów art. 210 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 17 ust. 10 ustawy o Służbie Celnej.

W uzasadnieniu podniósł, iż Dyrektor Izby Celnej A. W. T. został powołany przez Sekretarza Stanu w Ministerstwie Finansów a nie, jak to wynika z art. 17 ust. 10 ustawy o Służbie Celnej, ministra właściwego do spraw finansów publicznych. W konsekwencji Dyrektor nie mógł skutecznie upoważnić A. R. do podpisania decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w P. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu podkreślając, iż co do ostatniego z zarzutów umocowanie Zastępcy Dyrektora ds. finansowo-księgowych pani A. R.do podpisywania rozstrzygnięć w prowadzonym postępowaniu wierzycielskim i egzekucyjnym wynika z § 18 Decyzji Nr [....] Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [....].01.2009 r. - Regulamin organizacyjny Izby Celnej w P.. Natomiast umocowanie Dyrektora Izby Celnej w P., A. W. T. wynika z faktu powołania go na to stanowisko aktem z dnia [....].08.2007 r. podpisanym przez Sekretarza Stanu E. S.R.. E. S.R. została z kolei upoważniona do zastępowania Ministra Finansów w czasie jego nieobecności zarządzeniem Ministra Finansów nr 9 z dnia [...].03.2007r. w sprawie podziału kompetencji w Kierownictwie Ministerstwa Finansów (upoważnienie to aktualnie wynika z decyzji nr 8/08/BMI z dnia[...].08.2008 r. w sprawie podziału kompetencji w Kierownictwie Ministerstwa), wydanym w związku z treścią pkt. 1 art. 37 ustawy z dnia 8.08.1996 r. o Radzie Ministrów. Zgodnie z § 2 ust. 4 ww. zarządzenia w czasie nieobecności ministra finansów posiada ona kompetencje do powoływania i odwoływania m.in. dyrektora izby celnej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 34 u.o.p.e.a Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż z treści art. 34 ustawy wynika w sposób wyraźny, iż w każdym przypadku wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wierzyciel wydaje postanowienie w tym zakresie, zawierające stanowisko w sprawie zgłoszonego zarzutu bądź stwierdzenie jego niedopuszczalności.

Brak stanowiska wierzyciela byłby uproszczonym i skróconym trybem postępowania, nie mającym uzasadnienia w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W konsekwencji organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna.

Trafny okazał się zarzut naruszenia przez organy podatkowe art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. - Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej w P. występuje w podwójnej roli: wierzyciela jak i organu egzekucyjnego - na podstawie art. 19 par. 5 u.o.p.e.a.

Tymczasem jak stwierdzono w Uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007r. - sygn. I FPS 4/06 wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.), w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa reprezentowany przez kierownika statio fisci , tam: naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe. W tym miejscu jak się wydaje nie ma potrzeby powielania argumentacji zawartej w cytowanej uchwale, która jest powszechnie akceptowana w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zwrócić jedynie trzeba uwagę, iż konsekwencją prawidłowego odstąpienia od wydania postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela byłoby rozpoznanie sprawy w drugiej instancji przez Dyrektora Izby Skarbowej na podstawie art. 23 par. 2 (w zw. z art. 34 par.5) ustawy o.p.e.a. Okoliczność ta niewątpliwie wpływa na ocenę, iż w niniejszej sprawie naruszenie przepisu art. 34 ustawy o.p.e.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie rozpoznać zarzuty dłużnika z uwzględnieniem powyższego stanowiska.

Nietrafne okazały się pozostałe z zarzutów podniesionych w skardze. Powszechnie bowiem znane i akceptowane jest określenie "podatek VAT". Jest ono jednoznaczne i występuje zarówno w piśmiennictwie jak i orzecznictwie sądowym. Za nieskuteczny uznać należy w konsekwencji zarzut strony skarżącej twierdzącej, iż określenie takie zawarte w tytule wykonawczym powoduje, iż tytuł ten nie może skutecznie stanowić podstawy prowadzenia egzekucji.

Nie można zgodzić się z poglądem wyrażonym w skardze, iż w przedstawionych okolicznościach niniejszej sprawy doszło do przedawnienia należności podatkowych. Podnoszone w skardze zarzuty odnoszą się do kwestii odmowy przyjęcia zabezpieczenia i stanowią odrębne (również zaskarżone)

rozstrzygniecie. Prawidłowość i zasadność decyzji w tamtym zakresie nie mogą podlegać ocenie w niniejszej sprawie, w której strona nie wykazała, iż doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego na dzień wydania zaskarżonego postanowienia.

Ustosunkowując się do kolejnego zarzutu strony należy powtórzyć argumentację Dyrektora Izby Skarbowej w P. dotyczącą niedoręczenia skarżącemu upomnienia. Stosownie do § 13 pkt. 2 rozporządzenia z dnia 21 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ww. postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania.

W przedmiotowej sprawie decyzja, na podstawie której prowadzona jest egzekucja administracyjna, ma charakter deklaratoryjny. Nie tworzy ona nowych obowiązków, a jedynie stwierdza fakt uprzedniego powstania zobowiązania na skutek zaistniałych pewnych okoliczności.

W konsekwencji należy stwierdzić, iż w ocenianej sprawie organ wszczynający egzekucję nie dopuścił się naruszenia prawa nie wystosowując do strony przed wystawieniem tytułów wykonawczych upomnienia.

Pozbawiony uzasadnionych podstaw jest również zarzut podpisania zaskarżonej decyzji przez osobę nie posiadającą upoważnienia.

Zarzut o tożsamej treści rozpoznawany był przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie I SA/Po 1047/08. Powtórzyć wypada argumentacje tam zawartą, iż zgodnie z art. 17 ust. 10 ustawy z 24 lipca 1999r. o służbie celnej (Dz. U. 2004, Nr 156, poz. 1641, ze zm.) dyrektora izby celnej oraz jego zastępcę powołuje i odwołuje minister właściwy do spraw finansów publicznych. Z kolei w myśl § 2 ust. 4 Zarządzenia nr 9 Ministra Finansów z 5 marca 2007r. w sprawie podziału kompetencji w Kierownictwie Ministerstwa Finansów w czasie nieobecności Ministra Finansów kompetencje określone w ust. 1 (m.in. mianowanie, powoływanie oraz odwoływanie dyrektora izby celnej) i w ust. 3 pkt 1 przysługują Sekretarzowi Stanu.

A. W. T. powołany został na stanowisko Dyrektora Izby Celnej przez E. S.aktem z dnia [...]08.2007r. Upoważnienie do podpisywania przez A. R. w imieniu Dyrektora rozstrzygnięć udzielone zostało w Regulaminie organizacyjnym Izby Celnej z dnia [...].01.2009 r.

Wobec powyższego nie można przyjąć, iż decyzja organu odwoławczego podpisana została przez osobę nie posiadającą upoważnienia, tym bardziej, iż wymieniony akt powołania nie został podważony w jakimkolwiek postępowaniu (zob. uchwała SN z 20 lutego 2008r., III SZP 1/08). Nie doszło zatem do naruszenia przepisów art. 143 § 2 pkt 4 oraz art. 210 § 1 pkt 8 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej.

W rezultacie jednak, mając na uwadze fakt, iż wyrażone w formie zaskarżonego postanowienia stanowisko wierzyciela uznać należy za bezprzedmiotowe, sąd stwierdza, iż wtoku działania organów podatkowych nastąpiło naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na jego wynik. W rezultacie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. O kosztach sąd postanowił na podstawie art. 200 cyt. ustawy.

/-/Sz. Widłak /-/E. Brychcy /-/St. Małek