Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1307-1309/99
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 2000-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Powołane przepisy: article: art. 88, art. 88a
journal: Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196
law: Obwieszczenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 marca 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.
Teza: Potrzeby Regionalnego Stowarzyszenia na rzecz Zrównoważonego Rozwoju, niezależnie od celów statutowych dla jakich zostało ono utworzone, w żadnym wypadku nie mogą być zaspokojone z środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, które to środki służą realizacji przez uprawnione do tego podmioty określonych, konkretnych działań proekologicznych i zasad zrównoważonego rozwoju.

Stąd uchwały Rady Nadzorczej Wojewódzkiego Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w przedmiocie wsparcia Regionalnego Stowarzyszenia na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju, jako sprzeczne z art. 88 i art. 88a ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /t.j. Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ są dotknięte wadą nieważności.

TEZY

Potrzeby Regionalnego Stowarzyszenia na rzecz Zrównoważonego Rozwoju, niezależnie od celów statutowych dla jakich zostało ono utworzone, w żadnym wypadku nie mogą być zaspokojone z środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, które to środki służą realizacji przez uprawnione do tego podmioty określonych, konkretnych działań proekologicznych i zasad zrównoważonego rozwoju.

Stąd uchwały Rady Nadzorczej Wojewódzkiego Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w przedmiocie wsparcia Regionalnego Stowarzyszenia na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju, jako sprzeczne z art. 88 i art. 88a ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /t.j. Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ są dotknięte wadą nieważności.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wojewody L. na uchwały Rady Nadzorczej Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w G.-W.:

- z dnia 2 października 1998 r. (...) i z dnia 8 października 1998 r. (...) w przedmiocie wsparcia majątkowego Regionalnego Stowarzyszenia na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju,

- z dnia 18 grudnia 1998 r. (...) w przedmiocie zatwierdzenia sprawozdania Zarządu z działalności w roku 1998 r. stwierdza nieważność zaskarżonych uchwał.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /t.j. Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ w dziale V, rozdziale 2 określają między innymi cele dla których utworzony został Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz wojewódzkie i gminne fundusze, w tym rodzaje działalności, które mogą być finansowane w całości lub w części ze środków funduszu ochrony środowiska.

Przepis art. 87a powołanej wyżej ustawy generalnie stanowi, że środki funduszu /Narodowego, wojewódzkich i gminnych/ służą finansowaniu ochrony środowiska i gospodarki wodnej w celu realizacji zasady zrównoważonego rozwoju. Szczegółowe zadania, których realizacja może być wspomagana środkami wojewódzkich funduszy oraz tryb dysponowania zasobami tych funduszy określone zostały w art. 88, art. 88a i art. 88c cytowanej wyżej ustawy.

Z postanowień powołanych wyżej przepisów wynika, że środki wojewódzkiego funduszu przeznaczone są w szczególności na edukację ekologiczną, wspomaganie systemów kontrolno-pomiarowych stanu środowiska, realizowanie zadań inwestycyjnych służących ochronie środowiska i gospodarki wodnej, urządzanie i utrzymanie terenów zieleni i im podobnych, realizację przedsięwzięć związanych z gospodarczym wykorzystaniem i składowaniem odpadów, wspieranie działań zapobiegających powstawaniu zanieczyszczeń i odpadów, profilaktykę zdrowotną dzieci /art. 88/ a nadto na dofinansowywanie działań na rzecz ochrony przyrody i lasów, działań polegających na zapobieganiu nadzwyczajnym zagrożeniom środowiska i na ich likwidacji, badań naukowych, opracowań i wdrażania nowych technik i technologii służących ochronie środowiska i gospodarki wodnej /art. 88a/.

Powyższe oznacza, że środki wojewódzkiego funduszu służą realizacji konkretnych przedsięwzięć związanych ze zrównoważonym rozwojem, ochroną środowiska i gospodarką wodną.

Określone w art. 88c ustawy zasady rozporządzania zasobami wojewódzkiego funduszu przewidują między innymi możliwość przyznawania dotacji, szczególnie w przypadku realizacji większych zadań o zasięgu przekraczającym obszar jednego województwa.

Przechodząc do oceny legalności zakwestionowanych przez Wojewodę L. w trybie art. 87 ust. 9 cyt. ustawy uchwał byłego Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w G.-W. na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 87 ust. 4 i ust. 7 ustawy uchwała rady nadzorczej wojewódzkiego funduszu sprzeczna z prawem jest nieważna.

Z okoliczności rozpoznawanej sprawy wynika, że przytoczone na wstępie uchwały (...) z 2 i 8 października 1998 r. w sprawie wsparcia majątkowego Regionalnego Stowarzyszenia na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju poprzedziła uchwała (...) Rady Nadzorczej w sprawie akceptacji celów działalności wskazanego wyżej Stowarzyszenia. W postanowieniach tej uchwały zobowiązano Zarząd WFOŚiGW w G.-W. do udzielenia pomocy w realizacji celów statutowych Stowarzyszenia oraz do podjęcia działań zmierzających do pozyskania na jego rzecz siedziby na terenie miasta G.-W.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że wskazane wyżej Regionalne Stowarzyszenie na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju z siedzibą w G.-W. wpisane zostało do rejestru stowarzyszeń postanowieniem Sądu Rejonowego w G.-W. z dnia 8 września 1998 r. (...). Wobec tego owe Stowarzyszenie uzyskało osobowość prawną i mogło rozpocząć działalność dopiero z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o zarejestrowaniu /art. 17 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach/.

Słusznie Wojewoda L. podnosi, że przepisy ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska nie upoważniały Rady Nadzorczej byłego FOŚiGW w G.-W. do wydatkowania środków funduszu na cele wskazane w uchwałach "w sprawie wsparcia majątkowego" omawianego Stowarzyszenia.

W istocie bowiem okoliczności sprawy potwierdzają stanowisko Wojewody, że środki funduszu przeznaczone zostały na wyposażenie w majątek trwały Stowarzyszenia tj. na stworzenie jego bytu instytucjonalnego.

Wyrażona w uchwale (...) z dnia 2 października 1998 r. wola uczynienia na rzecz Stowarzyszenia darowizny w postaci określonej w uchwale nieruchomości związana była z wnioskiem Stowarzyszenia z dnia 21 września 1998 r. o udzielenie dotacji w kwocie 450.000 zł na realizację zadania polegającego na zapewnieniu Stowarzyszeniu warunków lokalowych /budowy zaplecza/. Potrzebie zapewnienia bytu materialnego Stowarzyszenia służyła również darowizna w postaci samochodu marki Volkswagen Cavarelle, skoro uchwała w tej sprawie podjęta została przed rozpoczęciem realizacji przez Stowarzyszenie jego założeń statutowych /wniosek Stowarzyszenia z dnia 5 października 1998 r./.

Wskazane wyżej potrzeby Regionalnego Stowarzyszenia na rzecz Zrównoważonego Rozwoju z siedzibą w G.-W., niezależnie od celów statutowych dla jakich zostało ono utworzone w żadnym wypadku nie mogły być zaspokojone z środków wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej, które to środki - jak wynika z przytoczonych na wstępie przepisów - służą realizacji przez uprawnione do tego podmioty określonych, konkretnych działań proekologicznych i zasad zrównoważonego rozwoju.

Już zatem tylko ze wskazanych wyżej przyczyn zaskarżone uchwały, jako sprzeczne z art. 88 i art. 88a ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska są dotknięte wadą nieważności. Niezależnie od powyższego należy dodać, że w dniu podjęcia uchwały (...) nieruchomość, która miała być przedmiotem darowizny nie była własnością Wojewódzkiego Funduszu. Funduszowi nie przysługiwał również tytuł użytkownika wieczystego tej nieruchomości (...).

Z akt sprawy zdaje się wynikać, że celem uchwały z 2 października 1998 r. było usankcjonowanie udzielonej przez Zarząd Wojewódzkiego Funduszu w dniu 24 września 1998 r. dotacji na rzecz Stowarzyszenia w kwocie 450.000 zł na dofinansowanie budowy zaplecza realizowanego przy ul. Ś. w G.-W.

Powyższe oznacza, że traktująca o darowiźnie nieruchomości uchwała (...) w istocie nie miała podstaw prawnych przewidzianych w art. 88c ust. 1 pkt 2 i art. 88e ust. 8 pkt 5 lit. "b" ustawy.

Trafnie również skarga zarzuca, że uchwała w sprawie zatwierdzenia sprawozdania Zarządu z działalności w roku 1998 podjęta została z naruszeniem art. 88e ust. 8 pkt 6 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Powołany wyżej przepis stanowi, że do zadań rad nadzorczych wojewódzkich funduszy należy zatwierdzenie rocznych sprawozdań zarządu z działalności i bilansu wojewódzkich funduszy.

Z akt sprawy wynika natomiast, że wskazana wyżej uchwała wydana została przed sporządzeniem rocznego bilansu WFOŚiGW w G.-W. noszącego datę 8 marca 1999 r. i przed zakończeniem działalności Funduszu w 1998 r.

Należy dodać, że owe sprawozdanie Zarządu było przedmiotem opinii biegłego rewidenta sporządzonej w dniu 6 kwietnia 1999 r., w której wykazano, że w 1998 r. doprowadzono do uszczuplenia środków pieniężnych Wojewódzkiego Funduszu w G.-W. o kwotę 1.335.945 zł przez przekroczenie budżetu rocznego na obsługę funduszu ustalonego uchwałą Rady Nadzorczej z 30 listopada 1997 r. o kwotę 393.387 zł oraz zakup siedziby i wyposażenia w majątek trwały i obrotowy Regionalnego Stowarzyszenia na rzecz Zrównoważonego Rozwoju w G.-W. na łączne kwoty 942.558 zł.

W świetle przytoczonych wyżej rozważań skargę Wojewody L. należało uznać za uzasadnioną.

Dlatego na podstawie art. 87 ust. 6, 7 i 9 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska w związku z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ i art. 156 par. 1 pkt 7 Kpa w związku z art. 87 ust. 4 i 7 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska orzeczono jak w sentencji.