Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 871/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i w związku z art. 135, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 13 ust.1-ust.4, art. 13d ust. 1, ust. 2 i ust. 5, art. 13 ust. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2016 poz 617
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - tekst jedn.
article: art. 121 § 1, art. 122, art. 127, art. 165, art. 187 § 1,
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzający ją nakaz płatniczy z dnia [...] r., nr [...] na łączne zobowiązanie pieniężne w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego, od nieruchomości za 2017 r.; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...],- zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Na mocy decyzji Wójta Gminy G. z [...] stycznia 2016 r., C. T. otrzymał ulgę inwestycyjną w podatku rolnym z tytułu budowy budynku inwentarskiego służącego do chowu, hodowli i utrzymania zwierząt gospodarskich w wysokości [...] % udokumentowanych rachunkami nakładów inwestycyjnych, tj. w kwocie [...]zł. W wykonaniu powyższego organ podatkowy zwolnił zainteresowanego z ww. podatku w roku 2016. W dniu [...] listopada 2016 r. podatnik w drodze umowy darowizny i ustanowienia służebności osobistej, przekazał synowi T. T. własność działki nr [...] i nr [...].

Decyzją z [...] lutego 2017 r. Wójt Gminy G. ustalił dla C. T. wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości za 2017 r. w kwocie [...]zł, nie stosując opisanej wyżej ulgi inwestycyjnej.

W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik wniósł o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie odwołującego, decyzja Wójta Gminy G. jest krzywdząca i uniemożliwia rozwój gospodarstwa rolnego. Podatnik wyjaśnił, że w roku 2016 korzystał z ulgi podatkowej, a ponadto przekazał gospodarstwo rolne synowi. Pozostała część gospodarstwa zostanie przekazana w grudniu 2017, to jest w momencie nabycia uprawnień emerytalnych przez podatnika.

Decyzją z [...] maja 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Dokonując analizy art. 13 d ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2016 poz. 617 ze zm., dalej: "u.p.r."), Kolegium wskazało, że ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 277 ze zm., dalej: "ustawa o ubezpieczeniu") przewiduje dwa sposoby przekazania gospodarstwa rolnego. Pierwszy z nich polega na wydzierżawieniu gruntów na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków (art. 28 ust. 4 pkt. 1 u.p.r.). Natomiast drugą formą przekazania gospodarstwa rolnego, jest umowa z następcą na podstawie art. 84 ustawy o ubezpieczeniu. Umowa z następcą, będąca szczególną formą darowizny, polega na przekazaniu przez osobę będącą rolnikiem, właścicielem gospodarstwa rolnego osobie o co najmniej 15 lat młodszej własności gospodarstwa rolnego i posiadanie tego gospodarstwa z chwilą nabycia prawa do emerytury lub renty inwalidzkiej, jeżeli następca do tego czasu będzie pracować w tym gospodarstwie.

Kolegium powołując się na wyrok z 16 maja 2000 r. w sprawie sygn. Akt IV CKN 34/00 oraz wyrok z 30 grudnia 2014 r. w sprawie sygn. akt I ACa 160/14, stwierdziło, że umowa darowizny z [...] listopada 2016 r. nie spełnia przesłanek przewidzianych dla opisanej wyżej umowy z następcą. Z uwagi na powyższe, zasadnym jest w ocenie Kolegium nieudzielenie ulgi inwestycyjnej w podatku rolnym.

W skardze C. T. zwrócił się o przywrócenie ulgi podatkowej i kontynuowanie jej w następnych latach. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w 2016 r. korzystał z ulgi i jednocześnie przekazał działkę siedliskową synowi [...], który będzie budował na niej magazyn płodów rolnych korzystając z programu "Młody Rolnik". Wyjaśnił, że jednym z warunków przystąpienia do programu było posiadanie na własność działki siedliskowej nr [...] położonej w [...]. Pozostała część gruntów, których właścicielem jest skarżący zostanie przekazana synowi w grudniu 2017 r., kiedy skarżący nabędzie prawa emerytalne. Skarżący podkreślił, że cofnięcie ulgi w kwocie [...]zł w dużym stopniu wpłynie na ograniczenie rozwoju gospodarstwa syna, który realizuje biznes plan Młodego Rolnika.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, uznając, że argumentacja skarżącego zawarta w skardze nie wpływa na merytoryczną poprawność wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej wskazywanej jako p.p.s.a.), decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2).

Podkreślić przy tym należy, że stosownie do art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nie mającym tu zastosowania).

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu prawnego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami należy stwierdzić, że skarga Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych powodów niż te, które zostały w skardze wskazane.

W ocenie Sądu skarżący, wnosząc pismo z dnia [...] marca 2017 r. nazwane odwołaniem, nie kwestionował w istocie decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] lutego 2017 r. o określeniu łącznego zobowiązania pieniężnego w 2017 r., lecz domagał się przywrócenia ulgi inwestycyjnej. Wobec tego wydaje się, że skarżący nie wyraził wątpliwości co do płacenia wskazanych w treści decyzji podatków. Tym samym rozpoznając pismo z dnia [...] marca 2017 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie powinno było poprzestać jedynie na analizie tytułu pisma, lecz dokładnie ustalić, czego w istocie domaga się skarżący. Z treści przywołanego pisma wynika, że skarżący zwrócił się o przywrócenie należnej mu ulgi i kontynuowanie jej w następnych latach, ponieważ w wyniku decyzji został pozbawiony ulgi w podatku gruntowym związanej z budową chlewni. Skarżący wskazał, że korzystał z tej ulgi w roku podatkowym 2016 i jednocześnie przekazał działkę siedliskową [...] w [...] synowi [...], który będzie na niej budował magazyn płodów rolnych, korzystając z programu "Młody Rolnik".

Zgodnie z art. 13 ust.1 u.p.r., podatnikom podatku rolnego przysługuje ulga inwestycyjna z tytułu wydatków poniesionych na: 1) budowę lub modernizację budynków inwentarskich służących do chowu, hodowli i utrzymywania zwierząt gospodarskich oraz obiektów; 2) zakup i zainstalowanie: a) deszczowni, b) urządzeń melioracyjnych i urządzeń zaopatrzenia gospodarstwa w wodę, c) urządzeń do wykorzystywania na cele produkcyjne naturalnych źródeł energii (wiatru, biogazu, słońca, spadku wód) - jeżeli wydatki te nie zostały sfinansowane w całości lub w części z udziałem środków publicznych.

W art. 13 ust. 2 u.p.r. ustawodawca wskazał, że ulga inwestycyjna przyznawana jest po zakończeniu inwestycji i polega na odliczeniu od należnego podatku rolnego od gruntów położonych na terenie gminy, w której została dokonana inwestycja - w wysokości 25% nakładów inwestycyjnych udokumentowanych rachunkami.

Zgodnie z art.13 ust.3 u.p.r., ulga z tytułu tej samej inwestycji nie może być stosowana dłużej niż przez 15 lat.

Zgodnie z art. 13 ust.3a, kwota ulgi inwestycyjnej jest odliczana z urzędu w decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Podatnicy obowiązani do składania deklaracji na podatek rolny odliczają, określoną w decyzji w sprawie ulgi inwestycyjnej, kwotę przyznanej ulgi od należnego podatku rolnego.

Zgodnie z art. 13 ust.4 u.p.r., podatnik traci prawo do odliczenia od podatku rolnego niewykorzystanej kwoty ulgi inwestycyjnej w przypadku sprzedaży obiektów i urządzeń, od których przyznana została ta ulga, lub przeznaczenia ich na inne cele niż określone w ust.1.

Zgodnie z art. 13d ust 5, kwota ulgi inwestycyjnej niewykorzystana przez podatnika przechodzi na jego następców, jeżeli gospodarstwo rolne zostało nabyte stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników lub w drodze dziedziczenia.

Jednocześnie w art. 13d ust. 1 u.p.r. postanowiono, że zwolnienia i ulgi podatkowe, określone w przepisach ustawy prawo rolne, przyznawane będą w przypadkach, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 8-12, a także art. 13b z urzędu, a w pozostałych, w tym z art. 13, na podstawie decyzji wydanej na wniosek podatnika.

Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, że ulga inwestycyjna przewidziana w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.p.r. przyznawana jest decyzją administracyjną po przedłożeniu przez podatnika zestawienia poniesionych wydatków inwestycyjnych wraz z rachunkami lub ich odpisami, stwierdzającymi wysokość tych wydatków ( art. 13d ust. 2 u.p.r.). Dopiero w następnych latach odliczana ma być z urzędu w decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, a podatnik winien wskazać tę okoliczność w deklaracji podatku rolnego.

Trudno bowiem byłoby przyjąć, że decyzja w sprawie udzielenia ulgi, o której mowa w art. 13d ust. 1, jest równocześnie decyzją ustalającą wysokość zobowiązania w podatku rolnym. W ten sposób bowiem, ustawa naruszałaby prawa podatnika do domagania się od organów administracji dwóch instancji przeprowadzenia i załatwienia sprawy ulgi podatkowej. Niezależnie też od prawa do przyznania ulgi, podatnik ma również prawo do kwestionowania ustalonego wymiaru podatku rolnego lub łącznego zobowiązania (zawierającego podatek rolny i leśny), co może znaleźć odzwierciedlenie w złożonym odwołaniu od decyzji, określającej wymiar podatku.

Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.( tekst jedn. Dz. U. z 2017r..z póź. zm zwana dalej: "O.p."), stosowanej do podatku rolnego, postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie lub z urzędu, a stosownie do art. 127 O.p. jest ono dwuinstancyjne.

Zgodnie natomiast z art. 122 O.p. organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym .

Niewątpliwie "sprawą" w przedmiotowej sprawie jest przywrócenie i kontynuowanie ulgi inwestycyjnej.

Porównanie tytułu "odwołanie" z treścią pisma, w ocenie Sądu winno spowodować wezwanie skarżącego do sprecyzowania, jaki był cel pisma. Organy powinny wyjaśnić czy pismo dotyczy sprawy ulgi, czy wysokości łącznego zobowiązania, niezależnie od ulgi.

Zdaniem Sądu, wyrażona w art. 121 § 1 O.p. zasada zaufania do organów podatkowych, która powinna być uwzględniona przez organy podatkowe, czyli także przez SKO w K., nie może być traktowana wyłącznie jako abstrakcyjny postulat wobec tych organów, lecz jako norma prawna, której zastosowanie mieć będzie konkretny wymiar. Okoliczność wcześniejszego zastosowania ulgi podatkowej nie może decydować o konieczności jej kontynuowania, lecz nie oznacza to uprawnienia organów podatkowych do rozpoznawania wniosku strony bez wyjaśnienia faktycznych okoliczności sprawy oraz intencji strony. Obowiązek ten ciąży na SKO, chociażby ze względu na art. 121, art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ organy podatkowe są obowiązane do rzetelnego ustalenia stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy. Wymaga to zbadania wszystkich faktów, które mogą być dla sprawy istotne, w tym wstępnego zbadania treści złożonego pisma tak, by nie ucierpiał interes skarżącego.

Sąd zwraca uwagę, że skarżący nie dysponuje profesjonalną pomocą prawną, zatem ma ograniczone możliwości powoływania się na korzystne dla niego regulacje prawne.

Należy stwierdzić, że w ocenie Sądu, o ile skarżący potwierdzi, że celem złożonego przez niego pisma było odzyskanie ulgi inwestycyjnej i jej kontynuowanie przez skarżącego w podatku rolnym, albo przyznanie tej ulgi synowi skarżącego jako nabywcy działki siedliskowej, to okoliczność ta winna być oceniona w odrębnym postępowaniu, nie zaś w toku ustalenia łącznego zobowiązania podatkowego.

Każdy podatnik ma prawo do uzyskania rozstrzygnięcia o jego uprawnieniach w dwuinstancyjnym postępowaniu, obwarowanym zasadami proceduralnymi tegoż postępowania.

Zdaniem Sądu, ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję, naruszyło przepis art. 13 ust.1 i art. 122 O.p. – decyzję należało uchylić.

Podkreślenia wymaga, że wobec braku ustaleń faktycznych, Sąd nie badał zasadności skargi co do podstaw prawnych zasadności przyznania lub odmowy przyznania ulgi, o co wnosił Skarżący.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a..