Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1147/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 33 par. 1 pkt 1 i 6
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Teresa Randak, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2015 r. sprawy ze skargi A. N. (N.) na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. N., zwany dalej zamiennie "stroną", "zobowiązanym" lub "skarżącym", wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej w K. Poczty Polskiej SA, zwanego dalej "organem odwoławczym", Nr [...] z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Poczty Polskiej SA Centrum Obsługi Finansowej Dział Abonamentu w B., zwanego dalej "wierzycielem", Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów na prowadzoną egzekucję administracyjną. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.), zwanej dalej "ustawą egzekucyjną" lub "u.p.e.a.", w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728 ze zm.), zwanej dalej "ustawą abonamentową".

Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wierzyciel - w związku z brakiem realizacji przez stronę należności z tytułu zaległych opłat abonamentu rtv - pismem z dnia 26 sierpnia 2013 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego K., zwanego dalej "organem egzekucyjnym", o wszczęcie i przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego, na podstawie załączonych tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], sporządzonych za okres od stycznia 2009 r. do lipca 2013 r., opiewających na łączną kwotę należności głównych w wysokości [...] zł oraz odsetki w wysokości [...] zł.

W dniu 25 września 2013 r. organ egzekucyjny skierował do zobowiązanego ww. tytuły wykonawcze oraz zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego.

Pismem z dnia 8 października 2013 r. zobowiązany wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji. W uzasadnieniu wskazał, że od grudnia 2008 r. nie posiada odbiorników rtv, ponieważ je wyrejestrował; zaznaczając, że informował o tym w marcu 2013 r. w związku z otrzymanym upomnieniem. Nadto poniósł, że tytuły wykonawcze zostały wystawione bezprawnie, ponieważ Poczta Polska SA od 1 stycznia 2013 r., w związku z wejściem w życie ustawy Prawo pocztowe przestała być operatorem publicznym i jest normalną spółką prawa handlowego działającą w celu uzyskania zysku i nie jest uprawniona do egzekwowania w postępowaniu administracyjnym zobowiązań mających charakter daniny publicznej; nie jest organem administracji i utraciła status firmy pełniącej funkcje publiczne. Natomiast w uzupełniającym piśmie z dnia 9 października 2013 r. wniósł o przedstawienie przez wierzyciela wniosku o rejestrację odbiorników rtv lub dowodu dostarczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego – pod rygorem uznania zobowiązania za nieistniejące.

Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zasadności zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów: zarzutu nieistnienia obowiązku i zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela, obejmujących zaległości z tytułu opłaty abonamentowej rtv.

Postanowieniem z dnia [...] r. wierzyciel uznał zarzuty za nieuzasadnione. Wskazał, że obowiązek rejestracji odbiorników rtv oraz uiszczania opłat abonamentu rtv, jak również ustawowe upoważnienie dla operatora wyznaczonego w myśl ustawy z dnia 23 listopada 2012 r.- Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529), do stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków pieniężnych, wynika bezpośrednio z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 85, poz. 728 ze zm.) zwanej dalej "ustawą abonamentową". Wierzyciel wyjaśnił również, iż przekształcenie się przedsiębiorstwa użyteczności publicznej w spółkę akcyjną, pozostaje bez wpływu na jej charakter prawny, gdyż spółka wstąpiła we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem była Poczta Polska, tym samym nadal realizuje zadania publiczne, w tym również wynikające z ustawy o opłatach abonamentowych. Wierzyciel odwołał się w argumentacji również do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, wyrażonego w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygnatura akt K 24/08, w którym Trybunał uznał możliwość występowania Poczty Polskiej SA jako wierzyciela nieuiszczonego abonamentu. Nadto wierzyciel wskazał na: 1) dopełnienie przez zobowiązanego obowiązku rejestracji odbiorników rtv na aktualne dane adresowe, w wyniku czego otrzymał on książeczkę nr [...], 2) skierowanie do strony w dniu 27 sierpnia 2008 r. zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...], 3) brak dowodu na okoliczność wyrejestrowania odbiorników w dokumentacji wierzyciela i nie przedstawienie stosownego dowodu przez zobowiązanego.

W zażaleniu zobowiązany stwierdził, że jego zarzuty są zasadne i wskazał, że:

1. brak jest wniosku o rejestrację, zgodnie z § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342), zwanego dalej "rozporządzeniem",

2. Poczta Polska nie udokumentowała faktu przesłania "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiowych/telewizyjnych" - zgodnie z § 3 pkt 2 tego rozporządzenia, ani zawiadomień o nie płaceniu abonamentu, w związku z czym brak dowodu zarejestrowania odbiornika,

3. postanowienie narusza art. 15 k.p.a.,

4. ponieważ Poczta Polska utraciła status operatora publicznego nie jest uprawniona do egzekwowania daniny publicznej.

Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] r. W uzasadnieniu podtrzymał w pełnym zakresie stanowisko i argumentację prezentowane w postanowieniu z dnia [...] r. Jednocześnie wskazał, że w postępowaniu w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne niedopuszczalne jest rozpatrywanie zarzutów zgłoszonych po ustawowym terminie i nie może odnieść się merytorycznie do zarzutów prezentowanych po raz pierwszy dopiero w zażaleniu.

Przechodząc do meritum stwierdził, że dopełniono wszystkich proceduralnych wymogów w zakresie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego niezbędnego do rozpatrzenia sprawy. W szczególności podkreślił, iż ustalono fakt dokonania przez zobowiązanego rejestracji odbiorników rtv w dniu 25 listopada 1985 r. w Urzędzie Pocztowym K. [...], co znajduje potwierdzenie w znajdującym się w aktach sprawy wniosku o zezwolenie na używanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego z tej daty, podpisanego przez stronę. Natomiast w dniu 27 sierpnia 2008 r. zobowiązany został powiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Jednocześnie w dokumentacji prowadzonej przez wierzyciela brak jest potwierdzenia wyrejestrowania odbiorników, a strona – na której w tym zakresie spoczywał ciężar dowodu - nie przedstawiła żadnych dowodów na tę okoliczność. Z powyższego wynika, że na zobowiązanym ciąży obowiązek dokonywania opłat abonamentowych.

Natomiast odnosząc się do zarzutu bezprawności działań wierzyciela w kontekście charakteru prawnego opłaty abonamentowej i zmiany statusu Poczty Polskiej, organ wskazał, że jest to typowy przykład zlecania funkcji administracyjnej, który znajduje pełne oparcie w przepisach prawnych. Odwołał się do treści obowiązujących przepisów oraz wzmiankowanego już wyroku TK; nadto podkreślił, że komercjalizacja Poczty Polskiej stanowi jedynie zmianę kształtu prawnego istniejącego wcześniej podmiotu – spółka wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki swego poprzednika (sukcesja pod tytułem ogólnym).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 15 k.p.a., organ ocenił go jako chybiony w świetle regulacji zawartej w art. 17 § 1a u.p.e.a. w zw. z art. 127 § 2 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i tytułów wykonawczych, a także zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenia prawa materialnego, przez ignorowanie przepisów rozporządzenia.

W uzasadnieniu wskazał, że 4 października 2013 r. otrzymał od organu egzekucyjnego wezwanie dotyczące wpływu tytułu wykonawczego wystawionego w związku z nieuregulowaniem w terminie opłaty abonamentowej. Dlatego w pismach z dnia 8 i 9 października 2013 r. wniósł zarzuty. Wskazał, że zgodnie z § 3 rozporządzenia w stanie prawnym w tym czasie obowiązującym dowodem zarejestrowania odbiorników był wniosek o rejestrację lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego dla dotychczasowych użytkowników, z zastrzeżeniem (§ 5), że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników (imienne książeczki) stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia.

W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący podtrzymał argumentację na okoliczność niedopuszczalności egzekucji w związku ze zmianą statusu prawnego Poczty Polskiej. Nadto ocenił jako poświadczenie nieprawdy twierdzenie wierzyciela o wniesieniu zarzutów dotyczących zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego i jego dostarczenia, po terminie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w pełnym zakresie podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zarzutów skargi ponownie przybliżył regulacje dotyczące obowiązków związanych z posiadaniem i użytkowaniem odbiorników rtv oraz zasad pobierania opłat abonamentowych. Odwołał się również do wcześniej prezentowanej argumentacji w zakresie skutków przekształceń organizacyjno-prawnych Poczty Polskiej. Wyjaśnił nadto, że Poczcie Polskiej SA. na mocy art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe ustawodawca powierzył obowiązek wykonywania zadań operatora publicznego określonych w ustawie. W obowiązującej od 1 stycznia 2013 r. ustawie z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1529) od 1 stycznia 2013 r. nie ma pojęcia operatora publicznego, którego obowiązki do tej pory pełniła Poczta Polska SA. W zamian pojawiło się pojęcie operatora wyznaczonego, tj. operatora zobowiązanego do świadczenia usług powszechnych. W okresie przejściowym, tj. trzech lat od wejścia w życie ustawy, operatorem wyznaczonym, na mocy art. 178 ust. 1 tej ustawy jest Poczta Polska SA.

Kolejno organ ponownie przywołał okoliczności stanu faktycznego dotyczące rejestracji odbiornika telewizyjnego skarżącego oraz ustalenia dotyczące nadania skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego podkreślając, że zgodnie z § 5 zd. 2 rozporządzenia, na Poczcie Polskiej ciążył jedynie obowiązek powiadamiania użytkowników o nadanym indywidualnym numerze identyfikacyjnym, realizowany poprzez przesłanie zawiadomienia o nadaniu tego numeru. Skoro powołany przepis mówi o powiadomieniu, to nadanie listu zwykłego na adres abonenta jest wyłącznym i wystarczającym w tym stanie prawnym działaniem Poczty Polskiej, która wobec skarżącego w sposób prawidłowy wykonała ciążące na niej obowiązki wynikające z powołanego przepisu. Tylko zwrot listu zawierającego zawiadomienie do Poczty Polskiej SA. mógłby dowodzić, iż w przypadku skarżącego nie doszło do skutecznego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru. Jednakże nie odnotowano zwrotu przesyłki skarżącego, a zatem zasadne jest twierdzenie, iż doszło do skutecznego nadania skarżącemu indywidualnego numeru. Organ stwierdził, że oczywiście chybiony jest zarzut skargi, że w tym zakresie był obowiązany stosować przepisy k.p.a. o doręczeniach i że te przepisy naruszył. Podtrzymał także dotychczasową argumentację, którą posłużył się w celu odparcia zarzutu niedopuszczalności egzekucji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.).

Postępowanie toczyło się w przedmiocie zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej określonych w art. 33 pkt 1 i pkt 6 u.p.e.a.; a to: 1) zarzutu nieistnienia dochodzonego egzekucyjnie obowiązku opłacania abonamentu rtv za okres od stycznia 2009 r. do lipca 2013 r. - w kontekście nie udokumentowania przez wierzyciela rejestracji odbiorników rtv i nie udokumentowania doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, 2) zarzutu niedopuszczalności egzekucji w związku z utratą przez Pocztę Polską SA statusu operatora publicznego. Wierzyciel uznał te zarzuty za nieuzasadnione postanowieniem z dnia [...] r., które zostało utrzymane w mocy postanowieniem z dnia [...] r. Na etapie zażaleniowym dodatkowo zarzucono naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.

Stan faktyczny został wyżej opisany i jest sporny.

Przybliżając stan prawny sprawy Sąd wskazuje, że w myśl art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 i 6 u.o.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (pkt 1), niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (pkt 6).

Stosownie do art. 34 § 1 zdanie pierwsze ustawy egzekucyjnej zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Ponieważ w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku oraz zarzutu niedopuszczalności egzekucji i był tym stanowiskiem związany W wyniku wystąpienia przez organ egzekucyjny do wierzyciela, zostało wydane postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela, a po rozpatrzeniu wniesionego na nie zażalenia, zaskarżone postanowienie.

Prawem materialnym regulującym obowiązki związane z posiadaniem odbiorników rtv jest aktualnie ustawa abonamentowa. Wskazanie podstaw materialnoprawnych Sąd połączy z prezentacją fragmentu wywodów - zamieszczonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (LEX nr 564548), wydanym w przedmiocie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy abonamentowej - dotyczących charakteru uiszczania opłat abonamentowych.

Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".

Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają (z pewnymi wyjątkami nie mającymi znaczenia dla rozstrzygnięcia) zarejestrowaniu w placówkach operatora publicznego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188, ze zm.). Szczegóły procesu rejestracji odbiornika normuje rozporządzenie, zgodnie z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany – na wniosek użytkownika złożony w placówce Poczty Polskiej – w terminie 14 dni od jego nabycia (wejścia w posiadanie przez użytkownika – § 2 rozporządzenia). Dowodem zarejestrowania odbiornika jest "wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" (§ 3 rozporządzenia). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie do § 5 rozporządzenia dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007 r. (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Przepis art. 7 ustawy abonamentowej zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej); ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy abonamentowej).

Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu – czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. Nie nastręcza to obecnie problemów, ponieważ każdy zarejestrowany użytkownik wpłaca należność na konto bankowe (nawet jeśli czyni to w pocztowym "okienku"), w którego numerze zakodowany jest jego indywidualny numer identyfikacyjny, o którym mowa w rozporządzeniu.

Przechodząc do realiów sprawy przyjdzie wskazać, że formułując pierwszy z zarzutów zobowiązany wywodził, że obowiązek uiszczenia opłat abonamentowych nie istnieje, ponieważ od grudnia 2008 r. nie posiada odbiorników rtv, które wyrejestrował. Twierdził, że nie przedstawienie przez wierzyciela wniosku o rejestrację i udokumentowanego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego oznacza brak dowodu zarejestrowania odbiornika, ze skutkiem nieistnienia obowiązku.

Organ odwoławczy nie zgodził się z tymi twierdzeniami wskazując, że skarżący dokonał rejestracji odbiorników rtv w dniu 25 listopada 1985 r. w Urzędzie Pocztowym K. [...], co znajduje potwierdzenie w znajdującym się w aktach sprawy wniosku o zezwolenie na używanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego z tej daty, podpisanego przez stronę. W wyniku rejestracji otrzymał książeczkę nr [...]. Natomiast w dniu 27 sierpnia 2008 r. zobowiązany został powiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Jednocześnie w dokumentacji prowadzonej przez wierzyciela brak jest potwierdzenia wyrejestrowania odbiorników, a strona – na której w tym zakresie spoczywał ciężar dowodu - nie przedstawiła żadnych dowodów na tę okoliczność. Natomiast fakt wyrejestrowania odbiorników nie znajduje żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym znajdującym się w posiadaniu organu; nie został również udowodniony przez stronę. W takiej sytuacji brak podstaw do kwestionowania istnienia obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej.

Sąd stwierdza, że organ ma rację.

Opłaty "za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych" zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r., dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez ten tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.). Bezsporną w sprawie jest okoliczność, iż pod rządami tej ustawy nastąpiła rejestracja przez zobowiązanego odbiorników rtv. Jak wyżej wskazano w aktach sprawy znajduje się wniosek o zezwolenie na używanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego z dnia 25 listopada 1985 r., podpisany przez skarżącego. Obowiązki rejestracyjne w dacie rejestracji wynikały z przepisów rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 15 września 1985 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 46, poz. 236). Zgodnie z § 6 tego rozporządzenia posiadacz odbiorników mógł w każdym czasie dokonać ich wyrejestrowania. Ponieważ skarżący tego nie uczynił obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstał w 1985 r. i trwał do końca obowiązywania ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r.

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie przez ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2001 r. Nr 101, poz. 1114), która nie zawierała przepisów intertemporalnych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Ponieważ w tej ustawie z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych, pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji obowiązek taki ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał w okresie od wejście w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. W takiej sytuacji znajdowały się osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy o radiofonii i telewizji miały zarejestrowane odbiorniki rtv. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika. Z podanych względów również w dacie wejścia w życie ustawy o radiofonii i telewizji na zobowiązanym ciążył obowiązek opłatowy i nie przestał istnieć do końca jej obowiązywania, ponieważ nie nastąpiło wyrejestrowanie odbiorników.

W dniu 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa abonamentowa, której regulację już wyżej przedstawiono. W tym miejscu trzeba jeszcze dodać, że i ta ustawa nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych, co oznacza jej bezpośrednie zastosowanie również do spraw "w toku"; a w realiach sprawy oznacza, że obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciąży również na podmiotach, które w dacie jej wejścia w życie miały zarejestrowany odbiornik – tak jak skarżący.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z wymienionych ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

W ocenie Sądu zobowiązany wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje. W niniejszej sprawie wymagałoby to przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika, czego zobowiązany nie uczynił. Gołosłowne twierdzenie zobowiązanego o wyrejestrowaniu odbiorników w sytuacji, gdy to twierdzenie nie znajduje żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym nie mogło wywołać skutku w postaci uznania za udowodnione nieistnienie obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych. Natomiast z posiadanych przez Pocztę Polska dokumentów jednoznacznie wynika, że skarżący dokonał rejestracji odbiorników rtv w dniu 25 listopada 1985 r. w Urzędzie Pocztowym K. [...] ( uwierzytelniona notarialnie kopia wniosku podpisanego przez skarżącego – zał. nr 1 w aktach administracyjnych). W wyniku rejestracji otrzymał książeczkę nr [...].

Odniesienie się do argumentacji skarżącego dotyczącej obowiązku udokumentowania przez wierzyciela nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego wymaga ponownego przywołania § 5 rozporządzenia – w celu zaakcentowania jego literalnego brzmienia. Zgodnie z tym przepisem dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Z powyższej regulacji – wbrew przekonaniu skarżącego – wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia. Organ wskazał datę wysłania tego zawiadomienia (27 sierpnia 2008 r.), a zatem nadano je w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie powołanego wyżej rozporządzenia, który to termin upływa w dniu 13 grudnia 2008 r. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1394/14; dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że organ prawidłowo uznał wniesiony przez stronę zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

Natomiast drugi z wniesionych zarzutów egzekucyjnych - zarzut niedopuszczalności egzekucji, był przez skarżącego motywowany okolicznością, iż Poczta Polska SA od 1 stycznia 2013 r., w związku z wejściem w życie ustawy Prawo pocztowe przestała być operatorem publicznym i jest normalną spółką prawa handlowego działającą w celu uzyskania zysku. Tym samym nie jest uprawniona do egzekwowania w postępowaniu administracyjnym zobowiązań mających charakter daniny publicznej; nie jest organem administracji i utraciła status firmy pełniącej funkcje publiczne – w tym status operatora publicznego. Nie zgodził się z tym organ odwoławczy, wskazując na służący mu status operatora wyznaczonego i brak jakichkolwiek przeszkód prawnych do prowadzenia egzekucji nieuiszczonej opłaty abonamentowej; ze szczególnym podkreśleniem faktu, iż mające miejsce w 2009 r. przekształcenie przedsiębiorstwa państwowego w spółkę prawa handlowego stanowiło komercjalizację, ze skutkiem sukcesji generalnej.

Sąd stwierdza, że i w tym zakresie rację trzeba przyznać organowi. Z dniem 1 września 2009 r. na mocy ustawy z dnia 5 września 2008 r. o komercjalizacji przedsiębiorstwa użyteczności publicznej Poczta Polska (Dz. U. Nr 180, poz. 1109) nastąpiło przekształcenie przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną. Zgodnie z art. 1 tej ustawy, ustawa reguluje zasady i tryb komercjalizacji państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska" działającego na podstawie ustawy z dnia 30 lipca 1997 r. o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej "Poczta Polska" (Dz. U. Nr 106, poz. 675, z późn. zm.), zwanego dalej "Pocztą Polską". Natomiast art. 2 stanowi, że komercjalizacja Poczty Polskiej, w rozumieniu ustawy, polega na przekształceniu Poczty Polskiej w spółkę akcyjną o nazwie "Poczta Polska Spółka Akcyjna", zwaną dalej "Spółką", w której Skarb Państwa jest jedynym akcjonariuszem (ust. 1). Spółka wstępuje we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem była Poczta Polska, bez względu na charakter prawny tych stosunków, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej (ust. 2). Wskazać przyjdzie, że takiego wyłączenia w zakresie poboru i egzekucji opłaty abonamentowej w przywołanej ustawie nie zamieszczono. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że dokonana komercjalizacja nie pozbawiła Poczty Polskiej posiadanych wcześniej uprawnień w zakresie egzekucji nieuiszczonej opłaty abonamentowej.

Twierdzenie to doznaje wsparcia w przywołanym wyżej wyroku TK. Trybunał Konstytucyjny stanowczo stwierdził, że wybór Poczty Polskiej jako podmiotu odpowiedzialnego za rejestrację odbiorników i egzekwowanie wpływów z abonamentu nie wywołuje zastrzeżeń co do dopuszczalności takiego uregulowania. Wskazał, że ustawodawca zakłada różnoraką współpracę organów i instytucji państwowych z podmiotami prawa prywatnego, jako wyraz ogólnej tendencji do "prywatyzacji zadań publicznych". Podkreślił, że w literaturze od lat przyjmuje się, że podmioty niebędące organami państwowymi mogą być włączane w procesy wykonywania administracji państwowej, co przybiera formę tzw. zlecania funkcji administracyjnych, oznaczającego przeniesienie pewnych uprawnień wykonywanych przez administrację w formach władczych na podmioty do sektora administracji nienależące - podmioty te, pełniąc funkcje zlecone, działają w imieniu państwa, a ich działania sankcjonowane są przymusem państwowym.

Trybunał Konstytucyjny wskazał, że w art. 7 ust. 3 i 5 ustawy abonamentowej ustawodawca po pierwsze, określił przepisy, na podstawie których mają być egzekwowane nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłata karna, a po wtóre, wskazał podmiot uprawniony do żądania wypełnienia ustawowych obowiązków. Przesądził, że zastosowanie mają mieć przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odnoszące się do egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym, czyli - w głównej mierze - postanowienia działów I i II oraz działu IV rozdział 2 ustawy egzekucyjnej, a podmiotem uprawnionym uczynił kierownika COF; co pośrednio wynika z rozporządzenia kontrolnego, wydanego na podstawie art. 7 ust. 10 ustawy abonamentowej. Końcowo stwierdził, że rozstrzygnięcia te mieszczą się całkowicie w zakresie swobody regulacyjnej ustawodawcy.

Sąd stwierdza, że żadnej zmiany w tym zakresie nie wprowadza utrata przez wierzyciela statusu operatora publicznego., który to status Poczta Polska SA miała do końca 2012 r. Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1159) nie posługuje się pojęciem operatora publicznego. W tej ustawie wprowadzono pojęcie operatora wyznaczonego, co zgodnie z definicją legalną oznacza operatora zobowiązanego do świadczenia usług powszechnych (art. 3 pkt 13 tej ustawy). Na mocy art. 178 ust. 1 wzmiankowanej ustawy przez okres trzech lat od jej wejścia w życie, status ten służy Poczcie Polskiej SA. Powyższe zostało również uwzględnione w treści art. 7 ustawy abonamentowej w zakresie regulacji podmiotów uprawnionych do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków uiszczania opłaty abonamentowej.

Z powodów wyżej szczegółowo wyjaśnionych Sąd stwierdził, że prawidłowo organ odwoławczy uznał zarzut niedopuszczalności egzekucji za nieuzasadniony.

Skarżącemu należy jedynie przyznać rację – co jednak nie może mieć żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia - że nie było zasadne twierdzenie organu odwoławczego o zgłoszeniu części zarzutów po terminie. Zarzuty zostały całościowo sformułowane w pismach z dnia 8 i 9 października 2013 r. Również stanowisko wierzyciela zostało co do tych zarzutów sformułowane w sposób kompleksowy. Natomiast podnoszone w zażaleniu uchybienie zasadzie dwuinstancyjności postępowania nie stanowi dodatkowego zarzutu w rozumieniu art. 33 ustawy egzekucyjnej. Zobowiązany podnosił jedynie wadliwość proceduralną; czemu organ prawidłowo zaprzeczył poprzez odwołanie się do art. 17 § 1a u.p.e.a. w związku z art. 127 § 2 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do zawartego w odpowiedzi na skargę żądania organu zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, Sąd wyjaśnia, że przepisy ustawy p.p.s.a. nie dają podstaw do uwzględnienia tego żądania. Zgodnie z art. 200 ustawy p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu; brak natomiast podstawy prawnej do zasądzenia kosztów postępowania na rzecz organu w przypadku oddalenia skargi.

Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a., a zatem skargę - w oparciu o art. 151 tej ustawy – oddalił.