Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3389/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 34 ust. 1, art. 3 pkt 20, art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1595/18 w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2018 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. R. na rzecz G. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1595/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi G. S. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) uchylił decyzję Wojewody M. z dnia 29 października 2018 r. umarzającą postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty W. z dnia 2 lipca 2018 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę inwestycji pn.: "Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego w zabudowie szeregowej Dom w B. (R2S) – budynek C ; wewnętrznych instalacji sanitarnych: wody, kanalizacji sanitarnej, c. o., gazu i energii elektrycznej, wewnętrznej instalacji zalicznikowej energii elektrycznej oraz dojścia i dojazdu do budynku w ramach budowy trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w zabudowie szeregowej (budynki A, B, C) wraz z infrastrukturą techniczną i budową dojść i dojazdów do budynków na dz. nr ew. ... obr. ... w miejscowości W., gm. W.".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł A. R. zaskarżając wyrok w całości.

W skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia:

a) art. 3 pkt 20 w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.) poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż planowana inwestycja będzie oddziaływać na teren działki ..., której właścicielem jest G. S., tym samym winien on zostać uznany za stronę w ramach toczącego się postępowania administracyjnego podczas gdy działka ... stanowi działkę drogową, przy czym jest to także jedyna droga dojazdowa do budynku posadowionego na działce o nr ... tym samym jakakolwiek zabudowa w chwili obecnej na działce drogowej jest niemożliwa, zatem inwestycja realizowana na działce sąsiedniej, tj. działce o nr ... obr. ... w W. nie oddziałuje na nią w żaden bezpośredni sposób;

b) art. 3 pkt 20 w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 140 Konstytucji RP poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż planowana inwestycja będzie oddziaływać na teren działki ..., której właścicielem jest G. S., poprzez generowanie zwiększonego poziomu hałasu, co znacznie utrudni skarżącemu korzystanie z jego działki i uniemożliwi mu korzystanie w sposób komfortowy z jego posesji, zatem winien on być uznany za stronę w ramach toczącego się postępowania administracyjnego, podczas gdy planowana inwestycja jest realizowana na osiedlu mieszkaniowym w miejscowości W. i składa się jedynie z dwóch lokali wraz z przynależnymi do niej miejscami postojowymi, przy czym jest realizowana na terenach przeznaczonych pod zabudowę jednorodzinną, zatem nie będzie miała ona żadnego realnego wpływu na korzystanie z nieruchomości przez skarżącego, tym samym skarżącemu nie służy status strony w wymienionym postępowaniu;

c) art. 3 pkt 20 w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 140 Konstytucji RP poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż planowana inwestycja będzie oddziaływać na teren działki ..., której właścicielem jest G. S., tym samym winien on zostać uznany za stronę w ramach toczącego się postępowania administracyjnego, podczas gdy stanowi to istotne naruszenie konstytucyjnego prawa własności skarżącego, który dostosował swoją inwestycję do wszelkich wymagań technicznych i prawnych, zaś jego prawo własności jest ograniczone poprzez zastosowanie w sposób niewłaściwy obowiązujących przepisów;

d) art. 3 pkt 20 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż planowana inwestycja będzie oddziaływać na teren działki ..., przy czym należy obiekt budowlany projektować i budować z poszanowaniem dla występujących na obszarze oddziaływania obiektu interesów osób trzecich, zatem jej właściciel winien zostać uznany za stronę toczącego się postępowania administracyjnego o udzielenie pozwolenia na budowę, podczas gdy działka nr ... stanowi działkę drogową, będąca jedyną drogą dojazdową do budynku posadowionego na działce nr ..., działki wprawdzie nie są wydzielone ogrodzeniem, niemniej jednak zabudowa działki drogowej bez uprzedniego scalenia jej z działką o nr ... jest niemożliwa, tym bardziej iż na trasie przebiegu działki ... biegną media przyłączone do budynku posadowionego na działce nr ... oraz biegnie instalacja kanalizacji sanitarnej również do działki ... należącej do p. K., tym samym inwestycja opisana powyżej nie będzie w żaden sposób oddziaływać na nieruchomości znajdujące się w jej bezpośrednim sąsiedztwie, a tym bardziej nie wpłynie na ograniczenie zabudowy na sąsiedniej działce, która w momencie procedowania wniosku o wydanie decyzji – pozwolenia na budowę jest działką drogową i taki stan faktyczny winien zostać wzięty pod uwagę przy rozpoznawaniu niniejszej skargi, a nie zaś przyszłe i niepewne plany budowlane skarżącego, które zostały wskazane wyłącznie na potrzeby niniejszego postępowania, bowiem nie jest prowadzone postępowanie scaleniowe, które pozwoliłoby właścicielowi działki nr ... planowanie jakiejkolwiek realnej inwestycji budowlanej na tej działce;

e) art. 3 pkt 20 w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż planowana inwestycja będzie oddziaływać na teren działki ..., której właścicielem jest G. S., tym samym winien on zostać uznany za stronę w ramach toczącego się postępowania administracyjnego, podczas gdy zakres oddziaływania przedmiotowej inwestycji został ustalony w sposób prawidłowy z poszanowaniem słusznych interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich, a w szczególności zgodnie z obowiązującymi wytycznymi technicznymi w tym zakresie;

f) art. 3 pkt 20 w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż planowana inwestycja będzie oddziaływać na teren działki ..., której właścicielem jest G. S., tym samym winien on zostać uznany za stronę w ramach toczącego się postępowania administracyjnego, podczas gdy sam fakt sąsiedztwa (sąsiedniego położenia nieruchomości) nie jest automatycznie powodem do przyjęcia oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie;

g) art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt. 20 Prawa budowlanego w zw. z § 323 ust. 1 warunków technicznych, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że działka nr ... znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji bowiem jej realizacja spowoduje uciążliwości w postaci hałasu, który będzie uniemożliwiał pracę, odpoczynek i sen w zadowalających warunkach, a także znacząco utrudni parkowanie na działce sąsiedniej w sytuacji, w której oddziaływanie spornej inwestycji ogranicza się do dziatki, na której jest ona planowana, tj. działki o nr ..., planowanych do wybudowania są dwa lokale wraz z przynależnymi miejscami postojowymi przez co poziom hałasu na zabudowanym domami mieszkalnymi osiedlu w W. nie wzrośnie w sposób dający się zauważyć, zaś przyszli nabywcy mają w obrębie swojej działki przeznaczone miejsca postojowe, a sąsiadom nieruchomości przysługują stosowne roszczenia na drodze cywilnoprawnej.

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80 i art. 107 § 3, art. 138 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uchylenie decyzji administracyjnej wydanej przez Wojewodę M. z dnia 29 października 2018 r. naruszającej przepisy postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. opartej o postępowanie niewyjaśniające wszystkich okoliczności sprawy, w którym:

– nie zebrano wystarczającego materiału dowodowego;

– nie dokonano analizy projektu budowlanego, będącego załącznikiem do decyzji Starosty W. z dnia 2 lipca 2018 r. zatwierdzającej rzeczony projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę planowanej inwestycji;

– uchylenie przedmiotowej decyzji, pomimo braku faktycznych i prawnych podstaw do uznania, iż skarżący G. S. za stronę postępowania o zatwierdzenie projektu budowlanego i zatwierdzenia go poprzez wydanie decyzji o wydaniu pozwolenia na budowę inwestycji;

– dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału budowlanego z naruszeniem zasad logicznego rozumowania, a w szczególności poprzez częściowe uwzględnienie zarzutów merytorycznych skarżącego G. S. przy jednoczesnym podkreślaniu konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organy administracyjne zarówno I jak i II instancji.

W skardze kasacyjnej wniesiono na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: protokołu kontroli nr ... (znak: ...) oraz pismo T. z dnia 11 października 2018 r. na okoliczność treści, a w szczególności wykazania, że sporna inwestycja jest prowadzona zgodnie z obowiązującą sztuką budowlaną i w poszanowaniu dla interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich.

Skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i utrzymanie w mocy decyzji Wojewody M. z dnia 29 października 2019 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W piśmie z dnia 10 czerwca 2019 r. skarżący kasacyjnie wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, które zostały wydane już po złożeniu skargi kasacyjnej, tj. postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia 27 czerwca 2019 r. nr ... nakazującego inwestorowi wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych związanych z budową przedmiotowego budynku mieszkalnego, w związku z jego realizacją na podstawie nieostatecznej decyzji Starosty W. z dnia 2 lipca 2018 r. na okoliczność treści i sposobu interpretacji zaskarżonego wyroku przez organ nadzoru budowlanego oraz protokołu kontroli z dnia 3 lipca 2019 r. nr ... wydanego przez PINB w W. na okoliczność treści, stopnia zaawansowania prac budowlanych i sposobu wykonania robót budowlanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną G. S. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z uwagi na intensyfikację rozwoju epidemii, przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, przy czym nie można było przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Ponadto należy zaznaczyć, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Wszystkie zarzuty kasacyjne z podstawy przewidzianej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. koncentrują się na przepisach art. 3 pkt 20, art. 28 ust. 2 i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, mających istotne znaczenie przy kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody M., którą umorzono postępowanie odwoławcze.

Wbrew zarzutom kasacyjnym, Sąd Wojewódzki kierując się właściwą interpretacją wymienionych przepisów zasadnie zakwestionował stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym G. S. (dalej: skarżącemu), nie przysługiwał status strony w tym postępowaniu.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku przedstawił prawidłową wykładnię przepisów art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Sąd trafnie zaznaczył, że według ukształtowanego orzecznictwa NSA, okoliczność, czy wykonywanie określonych robót narusza interes właściciela sąsiedniej nieruchomości, w tym także z uwagi na warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – jest przedmiotem postępowania administracyjnego, w którym podlega to wyjaśnieniu i rozstrzygnięciu. Właściciel działki znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji powinien mieć możliwość uczestniczenia w postępowaniu służącym wyjaśnieniu czy konkretny obiekt budowlany został zaprojektowany w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych oraz z zapewnieniem wymogów przewidzianych w art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego. Nie jest więc uprawnione rozstrzyganie tylko o statusie procesowym danej osoby, gdy właśnie podnoszone przez nią zarzuty wobec oznaczonej inwestycji wymagają przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Weryfikacja zarzutów zgłaszanych przez właściciela powinna być dokonana przy merytorycznym rozpatrywaniu sprawy, a nie na etapie badania jego legitymacji procesowej (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2017 r., II OSK 2636/16; wyrok NSA z 14 grudnia 2012 r., II OSK 1494/11; wyrok NSA z 25 stycznia 2013 r., II OSK 1698/11; wyrok NSA z 14 lipca 2011 r., II OSK 1182/10; wyrok NSA z 16 sierpnia 2012 r., II OSK 832/11; wyrok NSA z 9 października 2007 r., II OSK 1321/06; wyrok NSA z 14 września 2006 r., II OSK 1090/05; wyrok NSA z 12 kwietnia 2011 r., II OSK 644/10; wyrok NSA z 6 grudnia 2011 r., II OSK 1764/10; wyrok NSA z 25 lutego 2014 r., II OSK 2271/12; wyrok NSA z 9 czerwca 2014 r., II OSK 46/13; wyrok NSA z 29 stycznia 2014 r., II OSK 2064/12).

Tymczasem w niniejszej sprawie organ odwoławczy orzekł wbrew powyższym regułom, obowiązującym przy ustalaniu kręgu stron w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę. W rezultacie błędnie umorzono postępowanie w sytuacji, gdy skarżący posiadał legitymację do zaskarżenia decyzji z 2 lipca 2018 r., jako właściciel nieruchomości położonej w obszarze oddziaływania przedmiotowego budynku dwulokalowego, realizowanego w ramach budowy trzech budynków mieszkalnych dwulokalowych w zabudowie szeregowej na działce nr ....

Z akt sprawy wynika, że odwołujący nie brał udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, a w decyzji o pozwoleniu na budowę ustalono, że obszar oddziaływania obiektu (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego) obejmuje tylko nieruchomość inwestora, tj. działkę nr .... Dodać trzeba, że G. S., jako właściciel nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z działką inwestora, już na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji wnioskował o przyznanie mu uprawnień strony podnosząc, że rozmiar planowanej inwestycji ograniczy możliwości zabudowy jego nieruchomości oraz zachodzi możliwość podtapiania drogi dojazdowej przez wody opadowe odprowadzane z dużej powierzchni dachu projektowanych budynków.

Starosta Wielecki, przed wydaniem decyzji pismem z dnia 28 czerwca 2018 r. poinformował, że "nie widzi podstaw prawnych" do uznania G. S. za stronę postępowania w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o pozwoleniu na budowę trzech budynków mieszkalnych dwulokalowych w zabudowie szeregowej (budynki A, B, C) wraz z infrastrukturą techniczną i budową dojść i dojazdów. W treści pisma zawarto stwierdzenie, że "nie został naruszony żaden przepis prawa materialnego ani nie zostały naruszone normy ustawy Prawo budowlane oraz przepisy warunków technicznych w sposób powodujący ograniczenia w zagospodarowaniu działki nr ... i ...".

Z powyższego wynika, że organ pierwszej instancji, badając legitymację procesową G. S., wadliwie wyznaczył obszar oddziaływania obiektu, wyłączając z niego działki sąsiednie nr ... i .... W rezultacie wydał decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę wyłącznie z udziałem inwestora.

Błędna ocena co do kręgu stron przedmiotowego postępowania została powielona przez organ odwoławczy, który w uzasadnieniu wydanej decyzji przedstawił niespójną i nietrafną argumentację, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd Wojewódzki. Organ odwoławczy odniósł się bowiem merytorycznie do zawartych w odwołaniu zastrzeżeń dotyczących usytuowania projektowanego obiektu, a w szczególności zajął stanowisko co do ewentualnych ograniczeń w przyszłej zabudowie działek nr ... i .... Stwierdził również, że budynek zaprojektowano z zachowaniem wymogów § 13, § 60 i § 28 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r., a konkretnie, że nie oddziałuje on poprzez przesłanianie ani zacienianie na istniejącą zabudowę skarżącego, jak też nie ograniczy przyszłych zamierzeń inwestycyjnych oraz nie istnieje prawdopodobieństwo zalewania działek sąsiednich.

Zauważyć należy, że przedstawione przez organ odwoławczy ustalenia i wnioski stanowią w istocie merytoryczną ocenę projektu budowlanego, co na tym etapie postępowania było niedopuszczalne.

Skoro organ odwoławczy poddał poszczególne kwestie (usytuowanie budynku, zacienienie, spływ wód opadowych) analizie w kontekście przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wskazując, że te przepisy "dawałyby podstawę do przypuszczeń, że planowana inwestycja wprowadzi ograniczenia w zagospodarowaniu działek nr ... i ... oraz wpłynie na jakiekolwiek ograniczenia zabudowy tej nieruchomości w przyszłości", to powinien konsekwentnie uznać legitymację procesową skarżącego, jako właściciela nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji.

W tym miejscu podkreślić należy, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż wyznaczenie obszaru oddziaływania inwestycji (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego) nie może ograniczać się do ustalenia takiego oddziaływania planowanego obiektu budowlanego, które stanowić będzie naruszenie obowiązujących przepisów prawa. W sprawach pozwolenia na budowę należy przyjąć, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działek sąsiednich, to tym samym właściciele tych działek mają status strony i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone stosownymi przepisami czy normami technicznym (por. wyroki NSA: z 14 grudnia 2012 r., II OSK 1494/11; z 25 stycznia 2013 r., II OSK 1698/11; z 14 lipca 2011 r., II OSK 1182/10; z 16 sierpnia 2012 r., II OSK 832/11; z 9 października 2007 r., II OSK 1321/06; z 14 września 2006 r., II OSK 1090/05; z 12 kwietnia 2011 r., II OSK 644/10; z 6 grudnia 2011 r., II OSK 1764/10; z 25 lutego 2014 r., II OSK 2271/12; z 9 czerwca 2014 r., II OSK 46/13; z 29 stycznia 2014 r., II OSK 2064/12; wyroki WSA w Gliwicach: z 17 czerwca 2010 r., II SA/Gl 983/09 i z 24 sierpnia 2011 r., II SA/Gl 250/11).

W piśmiennictwie wskazuje się, że obszaru oddziaływania obiektu nie można utożsamiać wyłącznie z zachowaniem przez inwestora wymogów określonych przepisami techniczno-budowlanymi, ponieważ obiekt budowlany może wprowadzać określone ograniczenie w zagospodarowaniu terenu, co nie oznacza, że jego realizacja jest niezgodna z tymi przepisami i co za tym idzie – nie będzie można uzyskać na jego realizację pozwolenia na budowę. Udział w sprawie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego innych podmiotów, jako stron tego postępowania, poza inwestorem, nie oznacza, że niemożliwe będzie uzyskanie pozwolenia. Należy bowiem przyjąć, że podmioty określone w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w okolicznościach, w których powstaje uzasadnione podejrzenie istnienia wpływu projektowanej inwestycji na ich nieruchomości, powinny być stronami tego postępowania (zob. Komentarz aktualizowany do art. 28 Prawa budowlanego, pod red. A. Plucińskiej-Filipowicz, A. Kosickiego, SIP Lex pkt II – stan prawny programu 09.05.2018).

Z powyższych względów Sąd Wojewódzki zasadnie stwierdził, że odmowa przyznania skarżącemu statusu strony w rozpoznawanej sprawie nastąpiła z naruszeniem art. 3 pkt 20 i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Przesądzając, że nieruchomość skarżącego leży w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji, Sąd Wojewódzki trafnie wskazał, że realizacja spornego obiektu może ewentualnie skomplikować potencjalną możliwość realizacji zabudowy na działach skarżącego, w związku z warunkami, o jakich mowa w § 12 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.

W konkluzji uzasadnienia wyroku Sąd Wojewódzki prawidłowo wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu obowiązkiem organu będzie merytoryczne rozpatrzenie sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem zarzutów zawartych w odwołaniu.

Wobec powyższego niezasadne okazały się wszystkie zarzuty dotyczące wykładni i zastosowania przepisów art. 3 pkt 20, art. 28 ust. 2 i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, sformułowane w punktach 1 – a, b, c, d, e, f, g podstawy kasacyjnej.

Zaakcentować należy, że wbrew zarzutowi z punktu 1-f petitum skargi kasacyjnej, Sąd Wojewódzki nie przyjął w swojej ocenie, że sam fakt sąsiedniego położenia nieruchomości skarżącego jest automatycznie przesłanką do objęcia jej obszarem oddziaływania przedmiotowej inwestycji, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Wręcz przeciwnie, podstawą wnioskowania Sądu było wzajemne usytuowanie spornej inwestycji względem istniejącej i potencjalnej zabudowy na nieruchomości skarżącego, w kontekście norm technicznych powołanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w szczególności § 12 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.

Nietrafnie podniesiono w poszczególnych zarzutach (punkty 1-a, d petitum skargi kasacyjnej), że działka nr ... granicząca bezpośrednio z terenem inwestycji stanowi drogę dojazdową do budynku położonego na działce nr ..., a zatem nie jest możliwa jej zabudowa przez skarżącego, a ponadto Sąd Wojewódzki nie powinien brać pod uwagę przyszłych i niepewnych planów inwestycyjnych skarżącego.

Podkreślić należy, że samo geodezyjne wyodrębnienie i oznaczenie działki nr 408/04 nie miało istotnego znaczenia w sytuacji, gdy wraz z działką nr ... tworzą one faktycznie jedną nieruchomość, a przy tym obie działki są ze sobą funkcjonalnie powiązane. Nie można ponadto wykluczyć odmiennego zagospodarowania tej nieruchomości przez skarżącego. Uprawnione było uwzględnienie przez Sąd Wojewódzki okoliczności związanych z potencjalnym zagospodarowaniem działek skarżącego, skoro zgłosił w toku postępowania konkretne zastrzeżenia związane z własnymi planami inwestycyjnymi. Oczywiście względy tego dotyczące miały znaczenie przy ustalaniu legitymacji procesowej skarżącego, co nie oznacza, że wpłyną na ocenę merytoryczną sprawy.

Dodać trzeba, że zagwarantowanie udziału właścicielom nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego powinno zasadniczo służyć zabezpieczeniu interesów prawnych wszystkich stron, także inwestora, poprzez zastosowanie rozwiązań eliminujących lub minimalizujących negatywny wpływ danej inwestycji na teren sąsiedni.

Chybione było eksponowanie w zarzutach kasacyjnych (pkt 1-b, g), że udzielone w sprawie pozwolenie na budowę dotyczy budynku jednorodzinnego dwulokalowego, podczas gdy dla wyznaczenia obszaru oddziaływania obiektu znaczenie ma również to, iż przedmiotowy budynek jest częścią zabudowy szeregowej.

Należy bowiem zauważyć, że w przypadku etapowanego zamierzenia budowlanego, inwestor ma obowiązek przedstawić projekt zagospodarowania działki lub terenu, dla całego zamierzenia budowlanego (art. 34 ust. 1 Prawa budowlanego). Z wymienionego przepisu wynika, że w przypadku etapowania inwestycji ocena czy projektowany obiekt oddziałuje na usprawiedliwione interesy osób trzecich powinna być dokonywana z uwzględnieniem całego zamierzenia budowlanego (por. wyroki NSA z dnia 8 września 2016 r., II OSK 3035/14; 28 kwietnia 2020 r., II OSK 1488/19). Wprawdzie ten aspekt sprawy został pominięty przy ocenie legitymacji skarżącego, lecz powinien być wyjaśniony przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Całkowicie niezasadny jest zarzut skargi kasacyjnej (pkt 1-c) wskazujący, że dopuszczenie do udziału skarżącego stanowi istotne naruszenie konstytucyjnego prawa własności inwestora, który jest przekonany o tym, że dostosował swoją inwestycję do wszelkich wymagań technicznych i prawnych.

Jak już zostało wyjaśnione wyżej, przyznanie skarżącemu statusu strony skutkuje tym, że organ odwoławczy będzie miał obowiązek rozpoznania jego odwołania, a w szczególności sprawdzenia, czy pozwolenie na budowę udzielone zostało z zachowaniem wymogów wynikających z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego.

Skarżący kasacyjnie nie dostrzega, że prawo do zabudowy ustanowione w art. 4 Prawa budowlanego nie jest nieograniczone, gdyż warunkiem skorzystania z tego prawa jest zgodność zamierzenia budowlanego z przepisami prawa. Oznacza to, że podmiot planujący inwestycję budowlaną musi uwzględnić inne dobra chronione, w tym uzasadniony interes osób trzecich, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Rzeczą natomiast organów orzekających w przedmiocie pozwolenia na budowę jest sprawdzenie zgodności projektu budowlanego z wszystkimi przepisami mającymi zastosowanie w konkretnym przypadku. W niniejszej sprawie wskutek wadliwego umorzenia postępowania odwoławczego organ nie ocenił merytorycznie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Dlatego konieczne było uchylenie decyzji organu odwoławczego zaskarżonym wyrokiem. Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał prawidłowo na niewłaściwą ocenę materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie wszystkich okoliczności istotnych dla ochrony interesu skarżącego, a w konsekwencji wadliwe zastosowanie przepisów art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, skutkujące umorzeniem postępowania. Niezasadnie zatem zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., przy czym podstawę wyroku stanowił również art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., pominięty w podstawie kasacyjnej.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów z drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) należy zauważyć, że zostały one sformułowane w sposób nieadekwatny do stanu rozpoznawanej sprawy.

Dla porządku należy wskazać, że nieskuteczne jest postawienie zarzutu naruszenia poszczególnych przepisów k.p.a. (art. 7, 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80, 107 § 3, art. 138 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a.) w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., który dotyczy naruszenia prawa materialnego.

Ponadto treść zarzutu kasacyjnego z punktu 2-a nie nawiązuje do rzeczywistej treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, a zwłaszcza stwierdzonych przez Sąd Wojewódzki przyczyn uchylenia zaskarżonej decyzji. Niezrozumiałe było również powołanie w pierwszej podstawie kasacyjnej (punkty 1-b, c) art. 140 Konstytucji RP, który dotyczy orędzia Prezydenta Rzeczypospolitej.

Końcowo należy wskazać, że zawnioskowane w skardze dowody nie mogły mieć wpływu na wynik postępowania kasacyjnego, dlatego że dotyczą okoliczności, które podlegać będą ocenie przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez właściwy organ, zgodnie z treścią zaskarżonego wyroku.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 204 pkt 2 p.p.s.a.