Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1271/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Kolejnictwo
Inne
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 55 ust. 1 pkt 3, ust. 2-3
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.
article: par. 38 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2010 nr 109 poz 719
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych  obiektów budowlanych i terenów.
article: par. 34 ust. 3
journal: Dz.U. 2006 nr 80 poz 563
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony  przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów
article: art. 30 par. 3, art. 63, art. 107, art. 138 par. 1 pkt 1-2, par. 2, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 38
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak – Kolczyńska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A S. A. Zakładu Linii Kolejowych w Ł. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu oczyszczenia do warstwy mineralnej pasów przeciwpożarowych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. na rzecz skarżącej A S. A. Zakładu Linii Kolejowych w Ł. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Ł. nakazał A S.A. Zakładowi A w Ł. oczyścić do warstwy mineralnej pasy przeciwpożarowe wzdłuż linii kolejowej nr [...] na odcinku 26.480 km – 28.900 km, usunąć porosłe drzewa iglaste, krzewy i gałęzie z prostokątów – terenów powstałych w wyniku realizacji pasów przeciwpożarowych oraz urządzić pasy przeciwpożarowe wzdłuż linii kolejowej nr [...] na odcinku 34.850 km – 36.000 km w terminie do dnia 30 września 2011r.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że przeprowadzone czynności kontrolno – rozpoznawcze w dniu 14 lipca 2011r. na terenach wzdłuż torów linii kolejowej nr [...], na obszarze lasów Leśnictwa G. i K. powiatu [...], wykazały nieprawidłowości z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Stwierdzone uchybienia mają wpływ na stan i poziom bezpieczeństwa przeciwpożarowego lasów. W trakcie kontroli stwierdzono, że na odcinku 26.480 km - 28.900 km pasy przeciwpożarowe wzdłuż linii kolejowej nie są utrzymywane zgodnie z wymaganiami, tj. na odcinku 26.480 km - 28.230 km pasy przeciwpożarowe nie zostały oczyszczone z roślinności do warstwy mineralnej. Teren, na którym urządzono pasy przeciwpożarowe w całości jest zarządzany przez A S.A., a na odcinku od 28.230 km do 28.900 km pierwszy pas terenu od strony linii kolejowej mimo, że jest oczyszczony do warstwy mineralnej, nie spełnia wymagań, ponieważ jego szerokość wynosi 1,8 m. Drugi pas terenu tworzy droga gruntowa, która znajduje się na terenie Lasów Państwowych. Teren zarządzany przez A S.A. to obszar o szerokości około 18,5 m mierząc od osi skrajnego toru kolejowego. Według oświadczenia T. W. na tym terenie kolej powstała w latach 1902 – 1905, natomiast zastępca Nadleśniczego A. P. stwierdził, że las powstał przed wybudowaniem kolei. Ponadto na całym odcinku pomiędzy pasami terenu występują drzewa iglaste. Taki stan stwarza zagrożenie pożarowe poprzez brak zabezpieczenia przeciwpożarowego między linią kolejową a lasem. Na odcinku od 34.850 km do 36.000 km linii kolejowej nr [...] przy terenach leśnych należących do Nadleśnictwa Kolumna stwierdzono, że pasy przeciwpożarowe po obu stronach torów kolejowych nie występują. Teren, na którym powinny być urządzone pasy przeciwpożarowe jest zarośnięty roślinnością. A S.A. zarządza terenem o szerokości ok. 25 m od osi skrajnego toru kolejowego. Jako główne źródło zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych, położonych wzdłuż szlaków kolejowych organ pierwszej instancji wskazał ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Podniósł, że w przepisach kolejowych i instrukcjach są określone odpowiednie masy hamujące dla poszczególnych prędkości taboru i wielkości składu, które mają stanowić skuteczny sposób na bezpieczne zatrzymanie składu kolejowego. Masy te sięgają od kilkudziesięciu do kilkuset ton. Hamowanie odbywa się z wytwarzaniem snopów iskier mechanicznych, stanowiących rozżarzone cząstki stali. W przypadku braku pasów przeciwpożarowych powstałe w wyniku hamowania snopy iskier stwarzają duże zagrożenie pożarowe dla lasu, szczególnie w okresie letnim, gdy występuje wysoka temperatura otoczenia i niska wilgotność ściółki. Zgodnie z § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposób urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz.U. nr 153, poz. 955) pasy przeciwpożarowe w sąsiedztwie linii kolejowej, na której prowadzony jest ruch, powinny być urządzane jako dwa równoległe do linii kolejowej pasy terenu, o szerokości co najmniej 2 m, odległe od siebie od 10 m do 15 m i połączone ze sobą co 25 m do 50 m tej samej szerokości pasami poprzecznymi. Pierwszy pas terenu powinien być urządzony w odległości od 2 m do 5 m od dolnej krawędzi nasypu lub górnej krawędzi przekopu linii kolejowej, a w razie występowania rowów bocznych - od zewnętrznej krawędzi tych rowów. Ponadto pasy terenu, o których mowa w ust. 1, powinny być całkowicie oczyszczone z wszelkiej roślinności do warstwy mineralnej, a na gruntach torfiastych – posypane warstwą piasku o grubości od 0,01 m do 0,02 m, natomiast prostokąty powstałe między pasami terenu powinny być oczyszczone z krzewów, suchej ściółki i gałęzi oraz zadrzewione gatunkami roślin liściastych, jeśli warunki siedliskowe zapewniają prawidłowy ich rozwój. W § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. nr 109, poz. 719) wskazano, iż podmioty właściwe do wykonania i utrzymywania pasów określono w trzech ustawach:

1) z dnia 28 września 1991r. o lasach (tekst jedn. – Dz.U. z 2005r., nr 45, poz. 435 ze zm.);

2) z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym (tekst jedn. – Dz.U. z 2007r., nr 16, poz. 94 ze zm.);

3) z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jedn. – Dz.U. z 2009r., nr 178, poz. 1380 ze zm.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym (tekst jedn. – Dz.U. z 2007r., nr 16, poz. 94) zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające, m.in.: bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego oraz ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Natomiast art. 55 ustawy stanowi, że zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe, a ustalenie odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje w drodze umowy stron. W przypadku gdy posadzenie drzew lub krzewów, powodujące potrzebę urządzania pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzaniem i utrzymaniem pasów obciąża właścicieli gruntów. Pozostałe przepisy wymienione § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. nr 109, poz. 719), to jest ustawa o lasach oraz ustawa o ochronie przeciwpożarowej mają charakter pomocniczy i dodatkowy.

W odwołaniu od tej decyzji A S.A. Zakład A w Ł. wniosło o jej uchylenie w całości.

W uzasadnieniu A S.A. podniosła, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych określa jak ma być urządzony pas przeciwpożarowy nie wskazując jednocześnie podmiotów zobowiązanych do wykonania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Zarządca infrastruktury kolejowej, jakim jest A S.A., miał obowiązek utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej na podstawie § 34 ust. 3 uchylonego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. nr 80, poz. 563). Przepis ten został zakwestionowany przez Ministerstwo Infrastruktury oraz Rządowe Centrum Legislacji podczas uzgadniania obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r., ponieważ określał podmioty zobowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, co stanowiło przekroczenie delegacji ustawowej zawartej w ustawie o ochronie przeciwpożarowej. Odniesienie się w obecnie obowiązującym § 38 ust. 2 rozporządzenia do ustaw: o transporcie kolejowym, o lasach oraz o ochronie przeciwpożarowej jest informacją o regulacjach prawnych, które traktują o utrzymywaniu pasów przeciwpożarowych przy obiektach. Ustawodawca w art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym nałożył na zarządcę infrastruktury, przewoźników kolejowych oraz użytkowników bocznic kolejowych ogólny obowiązek spełniania warunków technicznych i organizacyjnych zapewniających ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Norma ta jest jedynie generalna zasadą, której adresatami są podmioty korzystające z infrastruktury kolejowej. W art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym ustawodawca określa uprawnienie zarządcy infrastruktury do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Użyte przez ustawodawcę określenie "ma prawo" zamiast "ma obowiązek" bezspornie prowadzi do wniosku, że art. 55 ustawy nie nakłada na A S.A. obowiązku urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. W związku z powyższym w myśl art. 7 Konstytucji RP organ administracji nie jest uprawniony do egzekwowania od A S.A. obowiązku urządzania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. Ponadto decyzja zobowiązująca A S.A. Zakład A w Ł. do wykonania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej relacji S. – Ł. jest niezgodna z art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach, które jednoznacznie zobowiązują właścicieli lasów do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Artykuł 29 ustawy o lasach nie pozwala zarządcy infrastruktury na ruch pojazdem silnikowym po lesie.

Decyzją z dnia [...] [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z obowiązkami wskazując nowy termin ich wykonania do dnia 31 października 2011r.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji nie zgodził się z przedstawioną przez spółkę w odwołaniu interpretacją art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym. Podniósł przy tym, że chcąc określić fakultatywność obowiązku, ustawodawca posługuje się zwrotem "może", a nie "ma prawo do". Przepis ten, wbrew temu co podnosi Minister Infrastruktury, stanowi więc dopuszczalne, zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenie prawa do własności i innych praw majątkowych. Organy Straży Pożarnej stosując zasadę legalizmu podejmują zgodnie z prawem działania po otrzymaniu każdej informacji o mogącym wystąpić zagrożeniu, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się pożarów na tereny leśne, łąki, wrzosowiska oraz grunty rolne graniczące z terenami zarządzanymi przez A. Komenda Powiatowa PSP w Ł. na przełomie ostatnich trzech lat odnotowała łącznie 58 pożarów na tych terenach, które stanowią faktyczny materiał dowodowy świadczący o skali zagrożenia. Artykuł 55 ustawy o transporcie kolejowym, zawiera również normę prawną, określającą podmiot, który zobowiązany jest do ponoszenia kosztów urządzania pasów przeciwpożarowych. Artykuł 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym stanowi, iż koszty urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych obciążają właściciela gruntów, jeżeli posadzenie drzew lub krzewów nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowych. Należy więc przyjąć a contrario, iż koszty urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w lasach, w których posadzenie drzew lub krzewów nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowych, należą do właściciela linii kolejowej. Wskazując na art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, strona skarżąca błędnie interpretuje art. 17 ustawy o transporcie kolejowym. Z art. 17 ustawy o transporcie kolejowym wynika obowiązek dla zarządcy infrastruktury kolejowej, który jest uszczegółowiony w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych. Organ pierwszej instancji w sposób precyzyjny zebrał w trakcie czynności kompletny materiał dowodowy, który świadczy o zaniedbaniach i niedociągnięciach dotyczących braku realizacji przedsięwzięć przez spółkę wynikających z zapisów ustawy i przepisów szczególnych na zarządzanym terenie. W żadnym razie nie można kwestionować delegacji ustawowej zawartej w art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. - Dz.U. z 2009r. nr 12, poz. 68 ze zm. ), który uprawnia organ straży pożarnej do wydania decyzji w przypadku bezpośredniego niebezpieczeństwa wystąpienia pożaru, w tym przypadku na terenach kolejowych. Zgromadzone informacje z udziału zastępów PSP i OSP w likwidowaniu 58 niepożądanych zdarzeń, poza wszelką wątpliwość dowodzą, że zagrożenie pożarowe przy szlakach kolejowych zarządzanych przez spółkę jest znaczne. Podstawową zasadą skutecznego zabezpieczenia wzdłuż linii kolejowych jest ciągłość wykonania pasów przeciwpożarowych. Ze względu na fakt nieusuwania przez zarządcę A suchych traw na terenach kolejowych, niezbędne jest doprowadzenie pasów przeciwpożarowych do stanu zgodnego z warunkami zawartymi w rozporządzeniu w tym zakresie, ponieważ gwarantuje ono właściwy poziom bezpieczeństwa pożarowego oraz zapobiega przeniesieniu się ognia na sąsiednie tereny.

W skardze na powyższą decyzję A Spółka Akcyjna z siedzibą w W. Zakład A w Ł. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca spółka podtrzymała zarzuty i argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Organ administracji podniósł nadto, że ustawa z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. – Dz.U. z 2010r., nr 243, poz. 1623 ze zm.) wyraźnie kwalifikuje drogi szynowe jako obiekty budowlane stanowiące zgodnie z załącznikiem kategorię XXV. Ze względu na fakt nieusuwania przez zarządcę A suchych traw na terenach kolejowych niezbędne jest doprowadzenie pasów przeciwpożarowych do stanu zgodnego z warunkami zawartymi w rozporządzeniu w tym zakresie, ponieważ gwarantuje ono właściwy poziom bezpieczeństwa pożarowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną skargą decyzję administracyjnej w zakresie obejmującym ocenę zgodności kwestionowanego aktu z obowiązującym prawem. W ramach tak określonej kognicji wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu jest możliwe jedynie w sytuacji stwierdzenia, iż doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przy jego wydawaniu nastąpiło naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy lub dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast stwierdzenie przez sąd nieważności zaskarżonego aktu następuje jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002, Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej powołana jako p.p.s.a.).

Zarzuty skargi są niezasadne.

Jako podstawę prawną zaskarżonych decyzji wskazano między innymi regulacje zawarte w art. 17 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym (tekst jedn. – Dz.U. z 2007r., nr 16, poz. 94 ze zm.), w § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. nr 109, poz. 719), i § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz.U. nr 153, poz. 955).

W sprawie nie jest sporny sam stan faktyczny i zakres nałożonych na skarżącą obowiązków. Ze znajdujących się w aktach sprawy informacji o zdarzeniach wynika, że istotnie przyczyną części pożarów było iskrzenie klocków hamulcowych przejeżdżających pociągów.

Sporna jest natomiast sama zasadność nałożenia na skarżącą Spółkę obowiązku urządzenia pasów przeciwpożarowych oraz wykładnia art. 17 ust. 1, art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, a także § 38 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej. Jak wynika z akt sprawy, spór ma charakter ogólnokrajowego. Problem wykładni powołanych przepisów był już przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15 grudnia 2011r., II SA/Rz 1010/11, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 grudnia 2011r., IV SA/Po 988/11 i wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 października 2011r., II SA/Go 647/11). Z przyczyn wskazanych w uzasadnieniach tych wyroków za zasadne należy uznać stanowisko organów.

Ustawodawca w art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym nałożył na zarządcę infrastruktury, przewoźników kolejowych oraz użytkowników bocznic kolejowych obowiązek spełniania warunków technicznych i organizacyjnych zapewniających ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Sposób wykonywania obowiązków został sprecyzowany w przepisach wykonawczych. Do nich należą rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, w którym określono sposób wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Innym aktem wykonawczym powołanym w uzasadnieniu decyzji jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. z 2010 r. Nr 109, poz. 719 – dalej: rozporządzenie MSWiA). W § 38 ust. 1 rozporządzenie to stanowi, że lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. W odróżnieniu od poprzednio obowiązującego rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowanych i terenów, aktualnie obowiązujące rozporządzenie MSWiA nie określa w sposób jednoznaczny podmiotów zobowiązanych do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. W § 38 ust. 2 wskazuje natomiast, że podmioty właściwe do wykonania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych określono w trzech ustawach, tj. u.l, u.t.k oraz u.o.p. Z powołanego wcześniej art. 17 ustawy o transporcie kolejowym wynika, że podmiotem zobowiązanym do realizacji obowiązku nałożonego w § 38 rozporządzenia MSWiA z 2010 roku jest przewoźnik, czyli A. Skarżący odnotowuje trafnie, że uchylone rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. nr 80, poz. 563) w § 34 ust. 3 wskazywało wprost podmioty zobligowane do utrzymywania rów ppoż wzdłuż linii kolejowych. Jednakże należy pamiętać, że przyczyną uchylenia rozporządzenia z 2006 roku był fakt, że wskazując podmioty zobowiązane m.in. do utrzymywania pasów ppoż wykraczało ono poza delegację ustawową, co oznacza, ze taka regulacja była pozbawiona podstaw prawnych. Natomiast przesłanką uchylenia rozporządzenia nie był zamiar zwolnienia podmiotów z obowiązków związanych z ochroną przeciwpożarową.

Nietrafnie również skarżący interpretuje treść art. 55 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i 3 ustawy o transporcie kolejowym. Przepis ten stanowi, że zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe, ustalenie odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje w drodze umowy. Regulacja ta dotyczy zatem wzajemnych relacji i zobowiązań przewoźnika zobowiązanego (innymi przepisami, m.in. art. 17 ustawy o transporcie kolejowym) do utrzymywania pasów przeciwpożarowych, i właściciela gruntu sąsiadującego z pasem kolejowym, w tym uprawnienia do wejścia na cudzy grunt, obowiązków odszkodowawczych. Obowiązki te obciążają właściciela gruntów przylegających do linii kolejowej a nie przewoźnika tylko wówczas, gdy posadzenie drzew lub krzewów, powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej. Natomiast z regulacji tej nie wynika, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, że statuuje ona jedynie uprawnienie do urządzania pasów przeciwpożarowych. Użyte w art. 55 ust. 1 sformułowanie "Zarządca ma prawo..." dotyczy uprawnień do wejścia na cudzy grunt w celu urządzenia pasów przeciwpożarowych.

Z powyższych względów zarzuty skargi nie są zasadne.

Jednakże wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Tak zakreślona kognicja sądu czyni skargę skuteczną, bowiem zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności.

Organ odwoławczy jako podstawę swego rozstrzygnięcia wskazał przepis art. 107 i 138 § 1 ust. 1 k.p.a. Regulacja art. 107 k.p.a. dotyczy elementów decyzji i jej uzasadnienia. Przepis art. 138 § 1 punkt 1 k.p.a stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której trzymuje w mocy zaskarżoną decyzję w mocy. Przepis ten w sposób wyczerpujący określa treść decyzji. Zaskarżona decyzja tymczasem wykracza poza kategorycznie określoną treść rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy zmienił bowiem decyzję pierwszoinstancyjną w części.

Przyjęta przez organ II instancji konstrukcja decyzji nie odpowiada również treści art. 138 § 1 punkt 2 k.p.a , który stanowi, że organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i rozstrzyga sprawę co do istoty, jeżeli dojdzie do przekonania, iż zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji jest nieprawidłowa. Osnowa decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. składa się z dwóch części: w pierwszej - organ odwoławczy uchyla oznaczone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i określa zakres tego uchylenia (w całości lub w części), natomiast w drugiej - organ odwoławczy rozstrzyga sprawę co do istoty.

Powyższe elementy mają charakter obligatoryjny. Zaskarżona decyzja nie mieści się ani w treści art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, wskazanego jako podstawa rozstrzygnięcia, ani w dyspozycji art.138 § 1 pkt 2 k.p.a., stosowanego w przypadku konieczności uchylenia kontrolowanej decyzji

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest stanowisko, iż określone w art. 138 § 1 i 2 k.p.a. rodzaje rozstrzygnięć są bezwzględnie wiążące w tym znaczeniu, że decyzja, która nie mieści się w ramach tego przepisu, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 czerwca 2005r., VII SA/Wa 888/04 – Lex nr 179064 oraz powołany tam wyrok NSA z dnia 10 marca 1993r., NSA 1245/92, IV SA 1252/92 nie publ.). Obliguje to sąd do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności, stosowanie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Na marginesie wskazać należy, że w aktach administracyjnych brak jest dowodów potwierdzających, że organ II instancji zweryfikował, czy środek odwoławczy został wniesiony przez uprawnioną osobę.

W myśl art. 63 k.p.a. odwołanie, jak każde pismo procesowe winno zostać podpisane przez osobę je wnoszącą. Zgodnie z art. 30 § 3 k.p.a. strony nie będące osobami fizycznymi działają przez swoich przedstawicieli ustawowych lub statutowych. Osoba prawna działa przez organy w sposób przewidziany w ustawie lub statucie (art. 38 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku kodeks cywilny – Dz.U. Nr16 poz. 93 ze zm.). Zatem obowiązkiem organu było ustalenie, czy występująca w sprawie osoby prawnej osoba fizyczna jest uprawniona do reprezentacji. Z wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego (załączonego do akt sądowych) wynika, że skład Zarządu w owym czasie był siedmioosobowy, zaś do składania oświadczeń w imieniu Spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu lub jednego członka zarządu i prokurenta. Tymczasem odwołanie zostało podpisane przez jedną osobę – zastępcę dyrektora G. R. W toku postępowania administracyjnego nie wyjaśniono tej kwestii, w aktach administracyjnych brak jest jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałoby, że jest to osoba upoważniona do działania w imieniu A S.A. Brak ten został usunięty dopiero na etapie postępowania sądowego. Tymczasem już na etapie składania odwołania organ winien był wyjaśnić, czy składający odwołanie jest do tego upoważniony i czy legitymuje się pełnomocnictwem udzielonym przez osoby wówczas (w dacie składania odwołania) do tego umocowane. Te wątpliwości organ II instancji jest władny wyjaśnić w toku ponownego rozpoznania odwołania.

Mając na uwadze wykazane wyżej rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a tym samym nieważność zaskarżonej decyzji, z mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym wyroku.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

A.D.