Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 513/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Renata Czeluśniak Sędziowie AWSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2007 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na zakup leków I. skargę oddala; II. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz pełnomocnika skarżącego adwokata J. C. kwotę 292, 80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zawierającą stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

W dniu 14.12.2006 r. M. P. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej jednym pismem szereg żądań dotyczących przyznania pomocy finansowej. We wniosku tym zwrócił się również o przyznanie pomocy na sfinansowanie kosztów leczenia w wysokości ok. 350 zł. Strona wskazała na swoją trudną sytuację zdrowotna i materialną.

Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją z dnia [...]01.2007 r. nr [...] przyznał M. P. zasiłek celowy w kwocie 50 zł na zakup leków.

W uzasadnieniu decyzji organ ustalił, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, nie posiadającą własnego źródła utrzymania i pozostającą w stałym leczeniu farmakologicznym. Dochód strony nie przekracza kwoty 477 zł. Organ wyjaśnił, że sytuacja strony jest trudna i nie jest ona w stanie samodzielnie zaspokoić swoich niezbędnych potrzeb życiowych. Wysokość świadczenia została ustalona w oparciu o przedstawione przez stronę recepty na kwotę 190,49 zł w miesiącu grudniu 2006 r. Ponieważ w styczniu 2007 r. stronie przyznano już pomoc a zakup leków w wysokości 150 zł, tym samym przedmiotową decyzją przyznano niejako uzupełniająca pomoc w postaci zasiłku celowego w wysokości 50 zł.

Decyzję organu I-instancji strona otrzymała 10 stycznia 2007 r. i dnia 23 stycznia 2007r. wniosła od tej decyzji odwołanie domagając się przyznania dodatkowego świadczenia w łącznej wysokości 690 zł miesięcznie.

W odwołaniu wskazano, że na rzecz odwołującego podwojono zabiegi rehabilitacyjne i zalecono dodatkowe zabiegi. Tym samym powstał obowiązek wykupywania większej ilości lekarstw. Dodatkowo odnowiła się choroba zmian na skórze co również spowodowało wzrost wydatków na leczenie. Odwołujący dodał, że jego organizm jest skrajnie wyczerpany i ma omdlenia.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że organy administracyjne naruszyły zasady współżycia społecznego poprzez obrazę i naruszenie godności skarżącego i próbę ograniczenia jego praw obywatelskich do leczenia i do zapewnienia samodzielnej egzystencji życiowej i poprzez jego poniżenie oraz upokorzenie połączone z usiłowaniem wyniszczenia i złamania psychiki odwołującego. Odwołujący wskazał, że znajduje się w dramatycznej sytuacji zdrowotnej i materialnej i jego sytuacja nadal pogarsza się przez co nie może on samodzielnie zaspokoić podstawowych potrzeb. Ta sytuacja nie została spowodowana z winy strony. Bezpośrednią przyczyną sytuacji odwołującego jest jego choroba, która nie pozwala mu na podjęcie pracy zarobkowej z powodu częstego stanu "obłożnej" choroby. Prawie wszystkie dni robocze odwołujący wykorzystuje na leczenie i rehabilitację i w związku z potrzebą wykupienia lekarstw odwołujący wydał wszystkie oszczędności. Obecnie jest zadłużony na kwotę 20.000 zł. Kwotę pożyczki odwołujący wydał na leczenie i uregulowanie należności czynszowych, a o fakcie zaciągnięcia pożyczki zawiadomił Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Odwołujący uznał, że okazano mu bezduszność i nie wykazano się względami humanitarnymi. Podniósł, że z dniem 4.05.2006 r. utracił prawo do zasiłku dla bezrobotnych i w związku z tym spełnia on kryteria do przyznania mu koniecznej pomocy finansowej z uwzględnieniem minimum socjalnego wynoszącego 984,52 zł dla osób niepełnosprawnych. Odwołujący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe i pozostaje w stałym leczeniu i rehabilitacji. Winę za swoją sytuację odwołujący obarczył władzę ustawodawczą i wykonawczą, która wydaje pieniądze na szereg niepotrzebnych celów, a nie zauważa dostatecznie pauperyzacji społeczeństwa, w wyniku której rocznie 14.000 obywateli popełnia samobójstwa. W związku z brakiem alternatywnego źródła dochodu uzasadnione jest udzielanie odwołującemu pomocy społecznej. Odwołujący wskazał, że przywrócono mu prawo do renty inwalidzkiej.

Organom administracji odwołujący zarzucił utratę wrażliwości społecznej. Nie pouczono go, w jaki sposób nadal ma zaspokajać swoje potrzeby życiowe w przypadku pozbawienia prawa do leczenia i egzystencji życiowej. To doprowadziło do skrajnego wyczerpania organizmu odwołującego i potrzeby hospitalizacji. Odwołujący wniósł również o zwolnienie go z obowiązku wnoszenia odwołań w sprawie niekorzystnych dla niego decyzji i z obowiązku rozpatrywania co miesiąc jego spraw z powodu dyskryminującej procedury, która dodatkowo wywołuje u tej strony nieuzasadnione i uciążliwe następstwa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].03.3007 r. znak [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...].01.2007 r. nr[...] przyznająca stronie zasiłek celowy w kwocie 50 zł z przeznaczeniem na leki.

W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo doświadczeń przysługuje tej osobie, która samotnie gospodarując osiąga dochody wynoszące nie więcej niż 477 zł. Odwołujący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest osobą chorą. Zasiłek celowy ma na celu zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej i może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia czy też drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Zasadnie ustalono, że sytuacja odwołującego jest szczególnie trudna i nie może ona sama zaspokoić swoich potrzeb życiowych i stąd przyznano zasiłek w wysokości 50 zł.

Podniesiono, że ośrodek pomocy społecznej objął stałą i wszechstronną pomocą skarżącego, przyznając mu szereg świadczeń, w tym między innymi w styczniu 2007 r. zasiłek celowy w wysokości 50 zł na zakup leków oraz zasiłek celowy w kwocie 100 zł na rehabilitację. Łączna kwota przyznane przez organ I-instancji pomocy w styczniu 2007 r. wyniosła 872 zł.

Podkreślono, że decyzja wydawana w sprawach zasiłków celowych ma charakter uznaniowy i w tej spawie organ I-instancji nie naruszył granic uznania. W każdym przypadku orzekając w sprawie przyznania pomocy należy mieć na uwadze, że potrzeby osób korzystających z pomocy społeczne powinny być uwzględnione wtedy, gdy odpowiadają celom i mieszczą się w możliwości pomocy społecznej. Żądanie przyznania świadczenia w łącznej wysokości 690 zł Samorządowe Kolegium Odwoławcze potraktowało jako nowy wniosek, który winien być przekazany organowi I-instancji.

Decyzję ta doręczono M. P. dnia 2 kwietnia 2007 r. i dnia 16 kwietnia strona ta wniosła na tą decyzję skargę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie domagając się utrzymania decyzji przyznającej zasiłek w wysokości 50 zł i zarazem przyznania zasiłku w łącznej kwocie 690 zł.

W uzasadnieniu swojej obszernej skargi skarżący podniósł, że organ I-instancji nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego. Skarżący z powodu dodatkowych zabiegów medycznych zobowiązany jest ponosić wyższe koszty zakupu lekarstw.

Skarżący podniósł, że w tej sprawie zostały naruszone przez organy administracyjne zasady współżycia społecznego poprzez obrazę i naruszenie godności skarżącego i próbę ograniczenia jego praw obywatelskich do leczenia i do zapewnienia samodzielnej egzystencji życiowej. Skarżący czuje się poniżany i upokarzany przez organy administracji wraz z usiłowaniem wyniszczenia i złamania jego psychiki. Skarżący wskazał, że znajduje się w dramatycznej sytuacji zdrowotnej i materialnej. Jego sytuacja nadal pogarsza się i nie może samodzielnie zaspokoić podstawowych potrzeb, a taka sytuacja nie została spowodowana z winy skarżącego. Bezpośrednią przyczyną sytuacji skarżącego jest jego choroba, która nie pozwala mu na podjęcie pracy zarobkowej z powodu częstego stanu "obłożnej" choroby. Prawie wszystkie dni robocze skarżący wykorzystuje na leczenie i rehabilitację i w związku z potrzebą wykupienia lekarstw skarżący wydał wszystkie oszczędności. Obecnie jest zadłużony na kwotę 20.000 zł. Kwotę pożyczki skarżący wydał na leczenie i uregulowanie należności czynszowych a o fakcie zaciągnięcia pożyczki zawiadomił Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Skarżący uznał, że okazano mu bezduszność i nie wykazano się względami humanitarnymi. Podniósł, że z dniem 4.05.2006 r. utracił prawo do zasiłku dla bezrobotnych i w związku z tym spełnia on kryteria do przyznania mu koniecznej pomocy finansowej z uwzględnieniem minimum socjalnego wynoszącego 984,52 zł dla osób niepełnosprawnych. Skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe i pozostaje w stałym leczeniu i rehabilitacji, aczkolwiek córka i wnuczka zabezpieczają mu stałą opiekę w razie dysfunkcji organizmu i jednocześnie zabezpieczają mieszkanie. Winę za swoją sytuację skarżący obarczył władzę ustawodawczą i wykonawczą, która wydaje pieniądze na szereg niepotrzebnych celów, a nie zauważa dostatecznie pauperyzacji społeczeństwa. W związku z brakiem alternatywnego źródła dochodu uzasadnione jest udzielanie skarżącemu pomocy społecznej. Skarżący wskazał, że przywrócono mu prawo do renty inwalidzkiej. Skarżący podniósł, że ze względów moralnych i prawnych nie jest w stanie ani sprzedać swojego mieszkania, ani wynająć pokoju w tym mieszkaniu, ponieważ jest w nim grzyb pleśniowy stanowiący nieodwracalne zagrożenie dla życia i zdrowia.

Organom administracji skarżący zarzucił również, że w jego sprawach administracja utraciła wrażliwość społeczną. Nie pouczono o sposobie zaspokajania swoich potrzeb życiowych w przypadku pozbawienia prawa do leczenia i egzystencji życiowej. To doprowadziło do skrajnego wyczerpania organizmu skarżącego i potrzeby hospitalizacji. Skarżący wniósł również o zwolnienie go z obowiązku wnoszenia odwołań w sprawach niekorzystnych dla niego decyzji i z obowiązku rozpatrywania co miesiąc jego spraw z powodu dyskryminującej procedury, która dodatkowo wywołuje u skarżącego nieuzasadnione i uciążliwe następstwa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie skarżący podtrzymał swoją skargę i podniósł, że zaległe świadczenia okresowe wypłacono mu 5 stycznia 2007 r., a lekarz prowadzący leczenie skarżącego złożył zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarżący M. P. w dniu 16 kwietnia 2007 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]marca 2007 r., doręczoną skarżącemu 2 kwietnia 2007 r. Skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu.

Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w tej sprawie wynika stąd, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, którego decyzja została zaskarżona, ma siedzibę w [...]. Z art. 13 § 2 P.p.s.a. wynika, że do rozpoznania sprawy właściwym miejscowo jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zgodnie z § 1 pkt 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652 z późn. zm.) obszar właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie obejmuje obszar Województwa Małopolskiego.

W przedmiotowej sprawie organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Na tej podstawie należy wskazać, że pomoc społeczna stanowi formę pomocy ze strony administracji publicznej (lub innych podmiotów wykonujących w tym zakresie administrację publiczną) na rzecz osób, które takiej pomocy potrzebują, a same nie są w stanie zabezpieczyć sobie i swoim rodzinom niezbędnych środków.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, przy czym zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Zasiek celowy może być przyznany osobie, której dochód (w przypadku osoby samotnie prowadzącej gospodarstwo domowe) lub dochód jej rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.

W tej sprawie organy obu instancji ustaliły dochód skarżącego na kwotę mniejszą niż 477 zł, czyli kwotę stanowiącą minimum socjalne dla osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe. Kwota 477 zł wynika z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2006 r. Nr 135, poz. 950) i w tym zakresie nie jest zasadny zarzut zawarty w skardze o błędnym ustaleniu wysokości minimum socjalnego dla osoby samotnie gospodarującej.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

4. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r.

Wprawdzie organy administracji nie podały szczegółową wysokość dochodu skarżącego, ale z akt sprawy nie ulega wątpliwości, że dochód ten rzeczywiście był mniejszy niż kwota 477 zł. Tym samym została spełniona przesłanka "dochodowa" umożliwiająca przyznanie świadczenia.

W tej sprawie organy administracji przyznały skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 50 zł i w tym zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa. Przyznawanie zasiłków ceowych następuje w drodze aktów administracyjnych podejmowanych w zakresie tzw. "uznania" administracyjnego (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia 25.05.2006 r., sygn.. akt I SA/Wa 1274/04, opub. w LEX nr 227693; z dnia 13.04.2006 r., sygn. akt I SA/Wa 440/05, opub. w LEX nr 209727 oraz z dnia 3.04.2006 r., sygn. akt I SA/Wa 94/06, opub. w LEX nr 209723). Rozstrzyganie w zakresie uznania administracyjnego oznacza, że organ administracji może wydać równowartościowe prawnie rozstrzygnięcia w jednolicie ustalonym stanie faktycznym. Oznacza to, że nawet w przypadku, gdyby dana osoba spełniała przesłanki do uzyskania zasiłku celowego, organ administracji nie ma obowiązku przyznawania jej tego świadczenia, a jedynie może przyznać (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14.02.2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1825/05, opub. w LEX nr 194040 oraz w analogicznym stanie prawnym Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9.02.2001 r., sygn. akt I SA 2116/00, opub. w LEX nr 79609; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5.03.1998 r., sygn. akt I SA 984/97, opub. w LEX nr 45812; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26.09.2000 r., sygn. akt I SA 945/00, opub. w LEX nr 79608). Oznacza to również, że przyznając takie świadczenie organ ma możliwość określić jego wysokość. Sąd uzna za przekonująca argumentację zawartą tak w zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I-instancji, iż przyznanie kwoty 50 zł w tej sprawie jest uzasadnione. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że skarżącemu już przyznano w styczniu 2007 r. zasiłek celowy w kwocie 150 zł z przeznaczeniem na zakup lekarstw. Suma kwot 150 zł i 50 zł odpowiada wysokości należności za lekarstwa (w wysokości 190,49 zł) wynikających z recept złożonych w grudniu 2006 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przez M. P. W istocie więc organ I-instancji w całości uznał żądanie strony co do udzielenia jej pomocy na zakup lekarstw.

Ponadto Sąd uwzględnił również treść art. 134 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Uchylenie zaskarżonej decyzji skutkowałoby pozbawieniem strony tej kwoty świadczenia. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnia, że nie posiada żadnych kompetencji do przyznania jakiegokolwiek świadczenia z zakresu pomocy społecznej i z mocy przepisów ustawowych ograniczony został do orzekania jedynie w sposób kasatoryjny o zgodności z prawem zaskarżonych decyzji.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze należy podnieść, że nie są one zasadne. Przede wszystkim Sąd nie może w jednej sprawie załatwić wszystkich skarg, jakie skarżący składa na decyzje organów administracji. Nie ulega wątpliwości, że sytuacja w jakiej znajduje się skarżący, nie zwalnia skarżącego od podejmowania działań zmierzających do zaspokajania, przynamniej częściowego, swoich licznych potrzeb. Nie można uznać za zasadny argument o konieczności zakupu dodatkowych lekarstw jako przesłanki wskazującej za uchyleniem zaskarżonej decyzji. W stanie faktycznym ustalonym w tej sprawie niezbędną potrzebą skarżącego było umożliwienie mu zakupienia lekarstw wynikających z recept.

Sąd nie ocenia działalności politycznej władzy ustawodawczej i wykonawczej i nie może odnieść się do argumentacji zawartej w tym zakresie w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela również stanowiska skarżącego, że minimum socjalne wynosi 984,52 zł. Zgodnie z powołanym art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. minimum dla osoby prowadzącej gospodarstwo jednoosobowe wynosi 477 zł.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę w tej sprawie oddalił.

O kosztach orzekano zgodnie z art. 250 P.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.)