Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 314/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6240 Zmiana  kategorii zdolności do służby wojskowej
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ: Wojewódzka Komisja Lekarska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 26, art. 28 ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 241 poz 2416
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r.  o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędzia NSA Ludwik Żukowski /spr./ Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 16 października 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 października 2006 r., sygn. akt III SA/Łd 393/06 w sprawie ze skargi S. A. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (zwany dalej WSA, Sądem I instancji lub Sądem) wyrokiem z dnia 23 października 2006 r., sygn. akt III SA/Łd 393/06 oddalił skargę S. A. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznego orzeczenia uznającego go za trwale niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju, w razie ogłoszenia mobilizacji oraz w czasie wojny, a także zaliczającego do kategorii E. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że orzekające w sprawie organy nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Rolą orzekających w sprawie organów było zrealizowanie wytycznych zawartych w poprzednim wyroku WSA z dnia 3 listopada 2005 r., sygn. akt III SA/Łd 538/05, w którym uchylając orzeczenia komisji obydwu instancji Sąd zobowiązał je przy ponownym rozpoznawaniu sprawy do wyjaśnienia, czy żądanie strony spełnia warunki wniosku o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 154 albo 155 k.p.a . Wedle oceny Sądu. ustalenie właściwego trybu wzruszenia zakwestionowanej wnioskiem S. A. ostatecznego orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej dla Ł.-W. z dnia [...] nr [...] uznającej go za trwale niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju, w razie ogłoszenia mobilizacji oraz w czasie wojny, powinno zależeć od wyniku oceny, czy na podstawie takiej decyzji (orzeczenia) strona nabyła prawo, czy też nie.

Orzekające w sprawie organy właściwie wywiązały się ze swoich procesowych obowiązków. Poprawnie ustaliły, że wniosek strony powinien zostać rozpoznany jako żądanie zmiany dotychczasowego ostatecznego orzeczenia uznającego skarżącego za trwale niezdolnego do służby wojskowej. WSA zaakceptował pogląd organów, iż orzeczenie zawierające takie rozstrzygnięcie rodzi dla strony prawa, gdyż zaliczenie poborowego do kategorii E, określonej w § 1 ust. 1 pkt 1 i § 24 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U . Nr 57, poz. 278 ze zm.) skutkuje niepodleganiem powszechnemu obowiązkowi obrony, w tym także niepowołaniem do odbycia obowiązkowej służby wojskowej, co wynika z art. 73b ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U . z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.). Zasadnie jako podstawę decyzji wskazano art. 155 k.p.a . przewidujący możliwość ubiegania się o zmianę decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo. Właściwie przepis ten zastosowano łącznie z art. 26 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP

w brzmieniu obowiązującym przed 1 lipca 2004 r., tj. przed wejściem w życie art. 1 pkt 7

lit. b ustawy z dnia 29 października 2003 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U . Nr 210, poz. 2036 ze zm.), zgodnie z którym, ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej mogło być w każdym czasie zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na wniosek poborowego lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany. Unormowanie to, jak zauważył Sąd znacząco ograniczało przypadki, w których można było skutecznie domagać się zmiany ostatecznego orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej z powołaniem się na, występującą w okresie obowiązywania tego przepisu, zmianę (poprawę) własnego stanu zdrowia. W szczególności z żądaniem zmiany ostatecznego orzeczenia mogła wystąpić osoba posiadająca status poborowego, a zmiana stanu zdrowia również musiała dotyczyć osoby posiadającej status poborowego. Poza sporem pozostaje, że S. A., w datach w których nastąpiła w jego ocenie zmiana stanu zdrowia (zaświadczenia lekarskie

z [...] r. i z [...] r.), a także w dacie wszczęcia nadzwyczajnego postępowania w sprawie zamiany orzeczenia (podanie z [...] marca 2005 r.), nie był już poborowym. Organy nie mogły więc uwzględnić jego wniosku, skoro nie spełnił tej podstawowej przesłanki. W ocenie WSA nie mają znaczenia dla wyniku sprawy niedoskonałości dostrzeżone w uzasadnieniu orzeczenia komisji odwoławczej, ani też przywołana przez skarżącego konieczność wykazania się zdolnością do służby wojskowej w związku z podjętymi staraniami o nawiązanie stosunku służby w organach Policji.

Opisany wyrok WSA zaskarżony został skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez należycie umocowanego pełnomocnika skarżącego, w rozumieniu art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U . Nr 153, poz.1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a .). Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania w postaci art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a , art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a . oraz art. 65 § 1 i art. 154 § 1 i 2 k.p.a ., a także przepisu prawa materialnego w postaci art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U . z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.). Uzasadniając zarzuty kasacyjne, stwierdzono, że Sąd naruszył art. 135 p.p.s.a ., bowiem nie zastosował środków niezbędnych dla końcowego załatwienia sprawy; nie wyjaśnił, czy wynikająca z ostatecznego orzeczenia organu kategoria E, jest niewzruszalna nawet wówczas, gdy w stanie zdrowia strony wystąpiły istotne zmiany. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a . został naruszony z tej przyczyny, iż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się do zawartego w skardze zarzutu naruszenia przez organy art. 65 § 1 k.p.a . Zarzut naruszenia tego ostatniego przepisu, zobowiązującego organ do przekazania podania organowi właściwemu, pełnomocnik skarżącego wiąże z zarzutem naruszenia przez WSA art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a . Do naruszenia tych przepisów doszło, gdyż Sąd nie stwierdził nieważności zaskarżonego orzeczenia, pomimo tego, iż zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Jak stwierdzono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, skoro orzekające w sprawie komisje uznały, że zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP tylko poborowy miał tytuł do skutecznego domagania się zmiany ostatecznego orzeczenia zaliczającego do kategorii E, to ustalając, iż strona powołująca się na zmianę stanu zdrowia w latach [...] nie była poborowym, rozpoznały sprawę wykraczając poza swoją właściwość. Negatywnie rozpatrzono sprawę zdolności do służby wojskowej wobec osoby niebędącej poborowym. Naruszono tym samym przepisy o właściwości, gdyż art. 26 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP zawęża zakres orzecznictwa komisji do określania zdolności do służby wyłącznie do poborowych. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a . został naruszony z tych względów, iż Sąd zaprezentował błędne stanowisko, twierdząc, że zamiar ubiegania się o przyjęcie do służby w Policji nie ma znaczenia dla rozpoznawanej sprawy oraz że zdolność do służby w tej formacji podlega badaniu w trybie § 7 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 stycznia 2006 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego do służby w Policji (Dz.U . Nr 12, poz. 77). Według pełnomocnika skarżącego właściwość uregulowanej tam komisji do badania aktualnego stanu zdrowia kandydata do służby w Policji w toku postępowania kwalifikacyjnego nie ma znaczenia, skoro kandydat, który nie wykazuje zdolności do służby wojskowej (nie odbył służby i nie został przeniesiony do rezerwy) nie może zostać dopuszczony do ubiegania się o mianowanie, co wynika z art. 28 ust. 3 ustawy o Policji. Doszło przez to do naruszenia wskazanego przepisu prawa materialnego. Do naruszenia art. 154 § 1 i 2 k.p.a . doszło ze strony Sądu z tego względu, iż w zaskarżonym wyroku zaakceptowano stanowisko orzekających organów, zgodnie z którym decyzja kwalifikująca poborowego jako trwale niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju, w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny w związku z zaliczeniem go do kategorii E, nie podlega zmianie na podstawie art. 154 § 1 i 2 k.p.a ., tj. przepisu dopuszczającego zmianę ostatecznej decyzji, na mocy której strona nie nabyła prawa. Skarżący nie nabył prawa na mocy dotychczasowego orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej dla Ł.-W. z dnia [...]. nr [...]. Orzeczenie to definitywnie uniemożliwiło mu skorzystanie z prawa do obrony RP, posługiwania się mundurem oraz ubiegania się o mianowanie w organach Policji, a także o pracę w ochronie osób i mienia. Nie było więc usprawiedliwione odnoszenie stanu sprawy do wymogów przepisu szczególnego tworzącego dodatkowe przeszkody w uzyskaniu zmiany ostatecznego orzeczenia (art. 155 k.p.a . w zw. z art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP). Od istnienia takich szczególnych przepisów, w przeciwieństwie do art. 155 k.p.a ., nie uzależnia zmiany decyzji ostatecznej art. 154 § 1 k.p.a . Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pełnomocnik Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Ł., w odpowiedzi na skargę kasacyjną podtrzymał zaprezentowane w orzeczeniu tej Komisji stanowisko. Dodał przy tym, że stanowiący podstawę decyzji przepis art. 155 k.p.a . wymaga aby za zmianą decyzji ostatecznej przemawiał interes społeczny, który na gruncie ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP należy utożsamiać z potrzebami uzupełnienia Sił Zbrojnych RP. Motywacja skarżącego ukierunkowana na nawiązanie stosunku służbowego w Policji nie czyni zadość tym wymogom. Pełnomocnik Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Ł. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U . Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a .), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W pierwszej kolejności odnieść należy się do najdalej idącego zarzutu skargi kasacyjnej, zgodnie z którym Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a . przez to, iż nie stwierdził nieważności zaskarżonego orzeczenia pomimo wydania go z naruszeniem przepisów o właściwości organu, w tym także z naruszeniem art. 65 § 1 k.p.a . obligującego komisję lekarską do przekazania podania innemu właściwemu organowi. Argumentując ten zarzut, pełnomocnik skarżącego wywodził, że zastosowany przez orzekające organy tryb zmiany ostatecznego orzeczenia wynikający z łącznego zastosowania art. 155 k.p.a . oraz art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416 ze zm.) przewidziany jest tylko dla stron posiadających status poborowego i powołujących się na zmianę stanu zdrowia w okresie przysługiwania tego statusu. Poza sporem pozostaje, że S. A. przestał być poborowym z tej racji, że stopień niezdolności do służby wynikający z kategorii E zupełnie i trwale wyeliminował go z grupy osób objętych obowiązkiem obrony RP. Pełnomocnik skarżącego uważa, że skoro w przypadku strony brak było statusu poborowego wymaganego przez przepis szczególny (art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej), do którego odsyła art. 155 k.p.a ., to organ załatwiający sprawę zmiany orzeczenia był niewłaściwy rzeczowo.

Pełnomocnik skarżącego wychodzi z mylnego założenia, że występują dwa odrębne tryby stwierdzania zdolności do służby wojskowej: 1) dla poborowych - przed komisjami lekarskimi oraz 2) dla osób nie posiadających statusu poborowego - przed organami, których ustalenie należy do komisji lekarskich. Skarżący nie wskazał ani przepisu prawa na poparcie tego twierdzenia, ani też organu, który miałby być właściwy do aktualizacji kategorii odzwierciedlającej zdolność do czynnej służby wojskowej osoby, która utraciła status poborowego. Stosownie do art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP w brzmieniu znajdującym zastosowanie na gruncie badanej sprawy, ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej mogło być w każdym czasie zmienione przez powiatową komisję lekarską, jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany, przy czym postępowanie w tym zakresie mogło być wszczęte w trojaki sposób: 1) przez powiatową komisję lekarską z urzędu; 2) na wniosek poborowego albo 3) na wniosek wojskowego komendanta uzupełnień. Złożenie wniosku o zmianę ostatecznego orzeczenia o zdolności (niezdolności) do czynnej służby wojskowej przez adresata takiego dotychczasowego orzeczenia zobowiązywało organ w pierwszej kolejności do zbadania, czy zainteresowany spełnia warunki stawiane poborowemu, a więc czy przepisy prawa poddają go władztwu organów wojskowych, co znajduje odzwierciedlenie w zaewidencjonowaniu osoby w rejestrze osób podlegających obowiązkowi czynnej służby wojskowej (art. 49 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP). Przysługiwanie statusu poborowego w dacie wszczęcia postępowania oraz w okresie postulowanych zmian w stanie zdrowia jest jednym z elementów podlegających ustaleniu przez organ badający dopuszczalność i zasadność zmiany ostatecznego orzeczenia w trybie art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze kasacyjnej, dokonanie w postępowaniu wyjaśniającym ustaleń, iż z racji niepodlegania obowiązkowi obrony RP ex lege strona nie posiada przymiotu poborowego nie oznacza, że organ traci właściwość do badania przesłanek zmiany orzeczenia. Przeciwnie, okoliczność ta stanowi jedną

z materialnoprawnych przeszkód uwzględnienia żądania zmiany ostatecznego orzeczenia. Sąd I instancji trafnie ocenił, że brak przymiotu poborowego na etapie ubiegania się o zmianę ostatecznego orzeczenia w trybie art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP stanowi podstawę do odmowy uwzględnienia żądania; tym samym okoliczność ta nie daje podstaw do uznania się przez komisję lekarską za organ niewłaściwy i nie zobowiązuje tej komisji do ustalania organu właściwego na podstawie art. 65 § 1 k.p.a . Orzekające w sprawie organy nie dopuściły się naruszenia przepisów o właściwości, a Sąd nie naruszył art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a . powstrzymując się od stwierdzenia nieważności zaskarżonego orzeczenia. Do istoty instytucji uznania za osobę trwale niezdolną do służby wojskowej we wszystkich trzech stanach gotowości do obrony RP (w czasie pokoju, w razie ogłoszenia mobilizacji oraz w czasie wojny) należy założenie, iż stwierdzony przez komisję lekarską charakter choroby oraz stopień dysfunkcji organizmu definitywnie i nieodwracalnie uniemożliwia wykonywanie obowiązku obrony RP. Właściwa komisja lekarska stwierdzając tę najdalej idącą odmianę niezdolności do służby uniemożliwia stronie odzyskanie statusu poborowego. Wyklucza tym samym taką osobę, z racji stwierdzonej wobec niej choroby lub stanu organizmu, z grupy osób, co do których dopuszcza się poprawę stanu zdrowia i aktualizację kategorii obrazującej stopień zdolności do pełnienia służby wojskowej. Przepis art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP wprost zakładał, że istotna zmiana zdrowia uzasadniająca zmianę ostatecznego orzeczenia o zdolności do służby wojskowej: 1) powinna nastąpić podczas korzystania ze statusu poborowego, co wynika ze zwrotu "jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany", a ponadto 2) postępowanie w sprawie zmiany ostatecznego orzeczenia powinno być wszczęte przez osobę korzystającą ze statusu poborowego ("na wniosek poborowego"). Taka konstrukcja normatywna wykazuje spójność w stosunku do skutków, jakie rodzi orzeczenie kwalifikujące osobę do kategorii E, tj. stwierdzające jej trwałą niezdolność do wszystkich form realizacji obowiązku obrony RP (§ 1 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach). To właśnie trwałość stwierdzanej niezdolności do służby i związana z nią nieodwracalność złego stanu zdrowia powoduje, iż osoba tracąca status poborowego na skutek zaliczenia jej do kategorii E zostaje wykluczona z katalogu osób uprawnionych do powoływania się w przyszłości na istotną poprawę swojego stanu zdrowia

i domagania się na tej podstawie zmiany orzeczenia o zdolności (niezdolności) do służby wojskowej. Instytucja zmiany ostatecznego orzeczenia została przewidziana tylko dla tych adresatów ostatecznych orzeczeń o zdolności do służby, którzy podlegają obowiązkowi obrony RP, a więc przynajmniej w minimalnym zakresie treściowym lub czasowym są w stanie pełnić służbę wojskową na skutek zaliczenia ich do kategorii: A (zdolny do służby), B (czasowo, przemijająco niezdolny do służby), D (niezdolny do służby tylko w czasie pokoju) oraz Z (zdolny do służby zawodowej).

Z tych samych przyczyn nie może zostać uwzględniony zarzut skargi kasacyjnej, zgodnie z którym Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a . poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do naruszenia prawa polegającego na nieprzekazaniu przez komisję lekarską podania skarżącego innemu organowi, właściwemu do badania podstaw zmiany kategorii zdrowia wobec osób nieposiadających statusu poborowego, stosownie do art. 65 § 1 k.p.a . Skoro, jak już wykazano to wcześniej, przesłanka posiadania statusu poborowego przez osobę domagającą się zmiany ostatecznego orzeczenia w trybie art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP jest jednym z materialnoprawnych warunków uwzględnienia wniosku o zmianę ostatecznego orzeczenia, tym samym Sąd I instancji był zwolniony z konieczności zwalczania tez skarżącego wskazujących na niewłaściwość komisji lekarskich do badania podań pochodzących od osób nieposiadających statusu poborowego.

Przy wydawaniu zaskarżonego wyroku nie doszło także do naruszenia art. 135 p.p.s.a . Przepis ten wymaga od sądu administracyjnego zastosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Unormowanie to nie mogło zostać naruszone, gdyż Sąd I instancji nie dostrzegł żadnego istotnego naruszenia prawa w poddawanych kontroli orzeczeniach, czego dowodzi wydanie wyroku oddalającego skargę. Pełnomocnik skarżącego argumentując ten zarzut kasacyjny, zamiast wskazać jakie akty organu i z jakich przyczyn powinny zostać przez Sąd I instancji usunięte z obrotu prawnego, stwierdził, że tenże Sąd nie wyjaśnił, czy wynikająca z ostatecznego orzeczenia organu kategoria E, jest niewzruszalna nawet wówczas, gdy w stanie zdrowia wystąpiły istotne zmiany. Uzasadnienie tej podstawy kasacyjnej nie pozostaje w jakimkolwiek logicznym związku ze wskazanym wzorcem sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej, co stosownie do art. 176 p.p.s.a . uniemożliwia odniesienie się do zarzutu naruszenia art. 135 p.p.s.a .

Nie zasługuje na uwzględnienie zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 154 § 1 i 2 k.p.a . poprzez zaakceptowanie stanowiska orzekających organów, iż przepis ten nie znajduje zastosowania w sprawie oraz że dotychczasowe ostateczne orzeczenie kwalifikujące skarżącego do kategorii E należy do określonych w art. 155 k.p.a . decyzji, na mocy których strona nabywa prawo. Należy podzielić pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że ostateczne orzeczenie komisji lekarskiej o trwałej niezdolności do służby wojskowej w czasie pokoju, w razie mobilizacji oraz w czasie wojny (kategoria E) jest decyzją, na mocy której jej adresat nabywa prawo. Treścią tego prawa jest odstąpienie organów wojskowych od egzekwowania obowiązku obrony RP, w tym także w formie zasadniczej służby wojskowej. Poborowy, wobec którego stwierdzono ostatecznie trwałą niezdolność do wykonywania w jakiejkolwiek postaci obowiązku obrony RP, traci status poborowego; jego dane nie podlegają uwidocznieniu w prowadzonej przez organ wojskowy ewidencji poborowych, jest z mocy prawa osobą nieodbywającą zasadniczej służby wojskowej, nie podlega przeniesieniu do rezerwy. Przedstawione skutki prawne powodują, że adresat takiego orzeczenia znajduje się poza władztwem organów wojskowych. Już z tytułu ustawy o powszechnym obowiązku RP oraz z treści jej art. 1 wynika, że niepodleganie obowiązkowi obrony RP przejawia wszelkie cechy uprawnienia. Obywatel z mocy orzeczenia właściwej komisji lekarskiej, z racji stwierdzonego nieodwracalnego stanu zdrowia, zostaje ulokowany poza zakresem podmiotowym tej regulacji. Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego nie może być mowy o jakimkolwiek prawie do noszenia munduru albo też prawie do obrony RP. Sam ustawodawca rozstrzygnął, że realizacja obrony RP należy do obowiązków obywatela, ma charakter oznaczonego ciężaru publicznoprawnego. Orzeczenie właściwego organu skutkujące odstąpieniem od realizacji tego obowiązku rodzi dla strony prawo. Z tych względów w celu zmiany ostatecznego orzeczenia o takim charakterze właściwym trybem jest tryb określony w art. 155 k.p.a ., służący do zmiany decyzji przyznających uprawnienia, nie zaś tryb określony w art. 154 § 1 i 2 k.p.a ., służący do zmiany decyzji, które nie niosą dla strony jakichkolwiek uprawnień. Właściwie w badanej sprawie ustalono, że skoro jednym z warunków zmiany decyzji ostatecznej jest wynikający z art. 155 k.p.a . brak dodatkowych przeszkód przewidzianych w odrębnych przepisach, to zmiana ostatecznego orzeczenia komisji może nastąpić tylko wówczas, gdy inicjator postępowania, zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, korzysta ze statusu poborowego. Poza sporem pozostaje, że skarżący S. A. poborowym nie jest; nie korzystał z tego statusu ani w dacie wszczęcia nadzwyczajnego postępowania, ani też w okresie wykazywanych w toku postępowania zmian w stanie jego zdrowia (wniosek z [...] marca 2005 r. oraz zaświadczenia lekarskie z [...] r. i [...] r.; k. nr 2-4 akt administracyjnych).

Chybiony jest również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a . poprzez uznanie, że przepisy prawa materialnego umożliwiają, na odrębnych zasadach, weryfikację stanu zdrowia kandydatów ubiegających się o nawiązanie stosunku służbowego w Policji. W ocenie pełnomocnika skarżącego Sąd pominął treść art. 28 ust. 3 ustawy o Policji (Dz.U . z 2007r., Nr 43, poz. 277 ze zm.), który definitywnie uniemożliwia podjęcie służby w tej formacji osobie, która z racji trwałej niezdolności do służby wojskowej nie może tej służby odbyć, ani też zostać przeniesiona do rezerwy. Podkreślenia wymaga, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a . może okazać się skuteczny tylko wówczas, gdy w skardze kasacyjnej zostanie wskazany przepis prawa materialnego, który został przez Sąd I instancji naruszony w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wskazany przez pełnomocnika skarżącego art. 28 ust. 3 ustawy o Policji nie był w rozpatrywanej sprawie w ogóle zastosowany ani przez orzekające organy, ani też przez Sąd I instancji; został w skardze kasacyjnej przytoczony wyłącznie dla zobrazowania planów zawodowych skarżącego, który pragnie przekwalifikować się z pracownika cywilnego organu Policji, na funkcjonariusza. Zamierzenia te w żaden sposób nie uprawniają twierdzenia, że w sprawie doszło do zastosowania przez Sąd I instancji, a następnie do naruszenia przepisu art. 28 ust. 3 ustawy o Policji.

Z wyłożonych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie

art. 184 w zw. z art. 183 § 1 p.p.s.a ., wobec nieustalenia żadnego z przypadków określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a ., o oddaleniu skargi kasacyjnej.