Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 633/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: § 5 ust. 1, § 6 ust. 1, § 7 ust. 1, § 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Radosław Stelmasiak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...], w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. nie stwierdził u J. O. choroby zawodowej boreliozy, wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869 ze zm.).

W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg zatrudnienia strony. Z ustaleń organu wynika, że J. O. był zatrudniony na różnych stanowiskach: w latach 1967-1969 w Nadleśnictwie T. w T.; w latach 1969-1970 w zakładzie Drzewnym; w latach 1976-1978 w Zakładach [...] w B. W latach 1979-1988 pracował na stanowisku instruktora muzyki w Zakładach [...] "M." w B.", a w latach 1988-1990 na stanowisku instruktora koła muzycznego w Zespole Szkół [...] w B.; w 1992 r. prowadził własną działalność gospodarczą.

J. O. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Profilaktyczno-Lecznicze w L. oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Obydwie jednostki orzecznicze wydały orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – boreliozy.

Z oceny narażenia zawodowego J. O. wynika, że w latach 1967-1976 wykonywał pracę zawodową, w trakcie której istniała możliwość pokąsania przez kleszcze, w tym przez kleszcze zarażone krętkiem Borrelia burgdorferi, wywołującym boreliozę.

W trakcie badań specjalistycznych przeprowadzonych podczas hospitalizacji w IMP w S. zdiagnozowano u J. O. szereg schorzeń, nie mających jednakże etiologii zawodowej. Zarówno analiza dokumentacji medycznej, jak i wykonane badania serologiczne nie potwierdziły istnienia u niego boreliozy, w tym boreliozy pochodzenia zawodowego.

W konkluzji organ stwierdził, że nie zostały spełnione warunki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. O. w obszernym uzasadnieniu podniósł zarzuty wadliwych ustaleń faktycznych, które doprowadziły do błędnego wniosku o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zarzucił organowi bezkrytyczne oparcie się na wadliwych orzeczeniach lekarskich.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...], L. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ powołał się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności kartę oceny narażenia zawodowego stwierdzając, że J. O. był narażony na ukąszenia przez kleszcze w okresach pracy 1967-1969 r. i 1970-1971 r. W pozostałych okresach pracował w zakładach, w których nie występowało narażenie na kontakt z kleszczami.

Z wydanego przez WOMP w L. orzeczenia lekarskiego z dnia 19 lipca 2011 r., po wykonaniu u J. O. szeregu badań specjalistycznych, nie rozpoznano choroby zawodowej "boreliozy". Na skutek odwołania od powyższego orzeczenia lekarskiego J. O. został skierowany do jednostki orzeczniczej drugiego stopnia – Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Z orzeczenia lekarskiego tej jednostki, wydanego po 6-dniowej obserwacji w klinice Instytutu wynika, że wykonane specjalistyczne badania lekarskie, analiza dokumentacji medycznej i wykonanych badań serologicznych nie potwierdzają u badanego "boreliozy", w tym "boreliozy" pochodzenia zawodowego.

Z uwagi na zgodne w treści orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych obydwu stopni, przejrzyście i logicznie uzasadnione, wskazująca na brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz na związanie organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym przez uprawnione podmioty medyczne organ odwoławczy podtrzymał stanowisko Powiatowego Inspektora o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W skardze do sądu administracyjnego J. O. zarzucił naruszenie art. 7 i art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Podniósł, że w okresach od 1967 do 1969 r. i od 1970 do 1971 r. pracował jako leśnik, co oznaczało pracę narażoną na liczne ukąszenia kleszczy, w tym zarażone boreliozą. Doznał w tym czasie licznych ukąszeń kleszczy. Od 1967 r. regularnie zapadał w ciepłej części każdego roku na niezidentyfikowaną chorobę przypominającą grypę i kończącą się nieodmiennie ropnym zapaleniem migdałów. Stan zdrowia i zdolność do pracy systematycznie pogarszały się, co skutkowało wydaniem od 1992 r. pięciu orzeczeń stwierdzających niezdolność do pracy. Powiązanie pracy w narażeniu zawodowym i regularnych chorób, których przyczyn nie wyjaśniały badania lekarskie jest źródłem wątpliwości co do istnienia u skarżącego choroby zawodowej. Skarżący podniósł, że jeszcze w latach 70-tych wykryto u niego krętkowicę a następnie wykonano test mogący wskazywać na występowanie u skarżącego bakterii z gatunku Borrelia. Skarżący podniósł, że w tym okresie nie można było rozpoznać boreliozy, ponieważ taka jednostka chorobowa nie była wówczas znana. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował prawidłowość badań przeprowadzonych przez jednostki orzecznicze obydwu stopniu, badania te jego zdaniem, nie uwzględniają aktualnego poziomu wiedzy medycznej. Zarzucił organom inspekcji sanitarnej, że bezkrytycznie oparły się na nielogicznych i niespójnych orzeczeniach, nie poddając ich właściwej ocenie. Rażącym błędem według skarżącego było zignorowanie przez jednostki orzecznicze, wywiadu z chorym z całego okresu choroby a który świadczy o istnieniu u niego choroby zawodowej.

W odpowiedzi na skargę L. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Za chorobę zawodową zgodnie z dyspozycją art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36/98, OSNAPiUS z 1999 r. nr 6, poz. 192, z dnia 3 lutego 1999 r. III RN 110/98, LEX nr 794841 oraz z dnia 18 stycznia 2002 r. III RN 188/00, LEX nr 558332). Tylko choroba zawarta w stosownym wykazie może być uznana za chorobę zawodową, a nadto dla takiego uznania niezbędne jest stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Ocena zaistnienia powyższych przesłanek następuje w postępowaniu uregulowanym przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869; dalej jako "rozporządzenie"). Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej – państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, od którego decyzji przysługuje odwołanie do państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego.

W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

W orzecznictwie podkreśla się, że inspektor sanitarny jest bezwzględnie związany orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznania choroby zawodowej. Państwowy inspektor sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2010 r., II OSK 335/10, LEX nr 597546 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2009 r., II SA/Bk 602/09, LEX nr 551412).

Zarazem jednak orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 5 i 6 rozporządzenia, stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 1998 r., II SA/Wr 1980/07, z dnia 19 lutego 1999 roku, II SA/Wr 1452/97 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., I SA 1200/98).

Orzeczenie lekarskie wydane przez specjalistyczną jednostkę orzeczniczą jest zasadniczym dowodem w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak jest podstaw do zakwestionowania oceny dowodów

i poczynionych w oparciu o tę ocenę ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Zaskarżona decyzja nie narusza art. 80 k.p.a., który stanowi, że organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.

Jak wynika z przytoczonej wyżej definicji choroby zawodowej, dla jej stwierdzenia podstawowe znaczenie ma ustalenie wystąpienia u osoby, której wniosek dotyczy, schorzenia przewidzianego w wykazie chorób zawodowych.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że borelioza jest chorobą wymienioną w punkcie 26 ppkt 2 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do wymienionego wyżej rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Jednakże prawidłowe jest stanowisko organu, że przeprowadzone postępowanie dowodowe nie dało podstaw do rozpoznania u J. O. boreliozy, jak również faktu przebycia przez skarżącego zakażenia boreliozą, a zatem nie wykazało, że skarżący rzeczywiście cierpiał na to schorzenie.

Zarzuty sformułowane w skardze nie podważają skutecznie tej oceny.

Jak słusznie wskazano już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie zaistniała podnoszona przez skarżącego sytuacja nieuwzględnienia przez jednostki orzecznicze wywiadu z chorym oraz dokumentacji obrazującej leczenie J. O. Tezie postawionej przez skarżącego przeczy treść uzasadnień orzeczeń lekarskich przywołanych w decyzjach organów sanitarnych pierwszej i drugiej instancji.

Jak wynika z orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 19 lipca 2011 r., jego postawę stanowiła między innymi dokumentacja medyczna dostarczona przez skarżącego, anamneza (wywiad), badania przez lekarzy specjalistów: chorób zakaźnych, neurologa, okulistę laryngologa oraz badania laboratoryjne – testy Western-blot i Elisa IgG, test Elisa IgM w kierunku boreliozy.

W związku z wnioskiem skarżącego o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia dokumentacja medyczna zgromadzona przez WOMP została przesłana do Instytutu Medycyny Pracy (k. 72 akt administracyjnych). W jednostce orzeczniczej II stopnia poddano tę dokumentację analizie, której wyniki przedstawiono w szczegółowym uzasadnieniu orzeczenia z dnia 22 kwietnia 2013 roku. Z uzasadnienia tego wynika zaś wprost, że przy wydawaniu orzeczenia uwzględniono wywiad przeprowadzony z chorym, pierwsze badanie serologiczne z 2010 r. a także badania szczegółowe przeprowadzone w trakcie hospitalizacji w dnach od 14 października 2012 r. do 20 października 2012 r. w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.

Zdaniem Sądu należy jeszcze raz podkreślić, że zgodnie z orzeczeniami jednostek orzeczniczych obu stopni, zostały one wydane nie tylko w oparciu o dokumentację medyczną, ale także po przeprowadzeniu w jednostkach orzeczniczych badań skarżącego. Wydający orzeczenia lekarze z jednostek orzeczniczych zaakcentowali przy tym istotne znaczenie, jakie w procesie diagnozowania boreliozy mają badania immunologiczne. Jednakże w świetle wyników takich badań zawartych w dokumentacji lekarskiej skarżącego oraz przeprowadzonych dodatkowo w jednostkach orzeczniczych obu stopni u J. O. nie stwierdzono boreliozy. W wykonanych badaniach laboratoryjnych przeprowadzonych metodą immunofluorescencji (Elisa) dla przeciwciał p/Borrelia burgdorferi uzyskano wynik ujemny w klasie IgM i IgG, również test potwierdzający Western-Blot wypadł negatywnie w obu klasach. Wprawdzie u skarżącego występuje wiele samoistnych schorzeń, jednakże nie można im przypisać etiologii zawodowej.

Nieskuteczny jest zarzut odwołujący się do przebycia przez skarżącego w okresie narażenia zawodowego infekcji powodowanych przez "krętka". Zdaniem lekarzy z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z opisu podawanego przez J. O. wynika, iż chorobą, na którą zapadł w tym czasie to angina Plauta-Vincenta powodowana m.in. przez krętka Treponema vincenti. Jednakże w dostępnej dokumentacji medycznej brak jest jakiegokolwiek odzwierciedlenia przebycia przez skarżącego zakażenia okrętkowego dlatego zdaniem jednostki badawczej drugiego stopnia nabycie schorzeń okrętkowych przez skarżącego w tym czasie pozostaje w sferze dywagacji.

Jak już wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia i na co słusznie zwracały uwagę organy sanitarne obu instancji, właściwy inspektor sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Natomiast treść orzeczeń organów orzeczniczych obu stopni nie pozostawia wątpliwości co do tego, że u J. O. nie stwierdzono wystąpienia schorzenia w postaci boreliozy.

Jak wynika z przedstawionych wyżej rozważań, orzeczenia lekarskie wydane w niniejszej sprawie są szczegółowe, odnoszą się do całokształtu zgromadzonego materiału i wyjaśniają wszystkie istotne dla sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Są one też w sposób jasny, logiczny i przekonujący uzasadnione, a wyrażone w nich stanowisko co do niestwierdzenia u skarżącego zaliczanej do chorób zawodowych choroby – boreliozy jest stanowcze

i umotywowane w sposób, który nie nasuwa wątpliwości.

W konsekwencji nie ma podstaw do przyjęcia, że organy sanitarne dokonały ustaleń z naruszeniem przepisów art. 77 § 1 i 80 k.p.a., w świetle których organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie wszechstronnej analizy całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona.

W przeprowadzonym postępowaniu zrealizowana została również zasada prawdy obiektywnej, jedna z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, przewidziana w art. 7 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. W poddanym sądowej kontroli postępowaniu administracyjnym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, realizując powyższą zasadę, po zgłoszeniu przez skarżącego w piśmie z dnia 12, 23 i 25 czerwca 2012 r. zarzutów w odniesieniu do orzeczenia z jednostki orzeczniczej I stopnia jak i postępowania w jednostce orzeczniczej drugiego stopnia Instytucie Medycyny Pracy im. [...] zwrócił się na podstawie § 7 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 września 2009 r. o przeprowadzenie badań przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.

Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozostawia wątpliwości co do prawidłowości decyzji administracyjnych wydanych na jego podstawie. Brak bowiem w sprawie dowodów, które pozwoliłyby na zakwestionowanie ustaleń zawartych w orzeczeniach lekarskich i opartych na nich ustaleń organów obu instancji. Przeprowadzone postępowanie administracyjne jest pełne, objęło wszystkie niezbędne i prawidłowo zgromadzone dowody, których ocena wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest zgodna z art. 80 k.p.a. Kwestionowana decyzja została też wydana w oparciu o prawidłowo zastosowane przepisy prawa materialnego.

W konsekwencji nie zachodziły przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącego o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, co powiedziano wyżej, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna ze wskazanych sytuacji.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.