Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3612/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 35 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
article: art.2, art. 3, art. 6
journal: Dz.U. 2000 nr 88 poz 983
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw.
article: art. § 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 81 poz 550
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2015r., nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych w zmniejszonej wysokości; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z [...] marca 2015 r.; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz G. Sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 9453 zł (dziewięć tysięcy czterysta pięćdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi G. Sp. z o.o. w S. (dalej: Grupa, spółka lub skarżąca) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] czerwca 2015r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej: Dyrektor ARiMR lub organ I instancji) z [...] marca 2015r., nr [...] o przyznaniu spółce pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za okres od [...] października 2013 r. do dnia [...] października 2014 r. w zmniejszonej wysokości. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z [...] listopada 2014 r. skarżąca zwróciła się o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od [...] października 2013 r. do dnia [...] października 2014 r., tj. za pierwszy rok działalności. We wniosku podała, że wartość rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grup produktów, ze względu na które grupa została utworzona i wytworzonych w gospodarstwach jej członków wynosiła 8.564.209,18 zł.

Po udzieleniu przez stronę stosownych wyjaśnień złożonych na skutek wezwań organu I instancji i po przeprowadzeniu kontroli na miejscu w dniach od [...] lutego do dnia [...] lutego 2015 r. w siedzibie Grupy oraz u poszczególnych jej członków decyzją z [...] marca 2015r. organ I instancji przyznał Grupie środki finansowe z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za okres od [...] października 2013 r. do [...] października 2014r., w zmniejszonej wysokości. W uzasadnieniu wskazano, że Grupa została utworzona ze względu na produkt: jaja ptasie. Członkami grupy są następujące: R. K., K. K. , K. Z., J. Z. (po jego śmierci-D. Z.) oraz pani M. K. Jednocześnie Dyrektor ARiMR ustalił, iż członkowie Grupy tj.: R. K., K. K., K. Z., J. Z. należeli do G. Sp. z o. o., która została skreślona z Rejestru Grup Producentów Rolnych Województwa [...] w dniu [...] września 2013 r. ze względu na zaprzestanie produkcji przez jednego z członków- R. P. Natomiast G. Sp. z o. o. została wpisana do rejestru Grup Producentów Rolnych w dniu [...] października 2013 r. zgodnie z decyzją Marszałka Województwa [...]. G. Sp. z o. o. utraciła status grupy producentów rolnych, jednakże spółka ta nadal funkcjonowała (do dnia [...] lipca 2014 r.) na rynku gospodarczym jako podmiot handlowy.

Dyrektor ARiMR w oparciu o załącznik nr 3 do wniosku o płatność ustalił, że strona w okresie objętym wnioskiem sprzedawała 51,15 % swojej produkcji do G. Sp. z o. o., która zlokalizowana jest w S. [...]. Organ I instancji stwierdził, że czterech członków G. Sp. z o.o. tj. R. K., K. K., K. Z., J. Z. są członkami (udziałowcami) skarżącej. Podkreślił, że sprzedaż jaj z jednej spółki będącej we władaniu członków grupy (G. Sp. z o. o.) do innej spółki będącej również współwłasnością członków grupy (G. Sp. z o.o.) nastąpiła w okresie od [...] października 2013 r. do [...] maja 2014 r. G. Sp. z o. o została wykreślona w dniu [...] września 2013 r., a od dnia [...] października 2013 r. zaczęła skupować jaja wyprodukowane w większości przez wspólników skarżącej i następnie z dniem [...] lipca 2014r. zaprzestała działalność, czyli niespełna po 1,5 miesiąca od zakończenia skupu jaj od G. Sp. z o. o.

Organ I instancji podkreślił, że osoby będące członkami Grupy oraz udziałowcami G. Sp. z o. o., stanowiącej głównego odbiorcę produktów skarżącej mogą wpływać na wysokość uzyskiwanej dotacji oraz z niej korzystać, bowiem każdy z członków poprzez podejmowanie uchwał na Zgromadzeniu Wspólników ma bezpośredni wpływ na działalność i sprawy finansowe Spółki- grupy, m. in. na podział zysku. Zatem organ stwierdził, że fakt powiązań osobowych między skarżącą, a G. Sp. z o. o. powoduje, że podmioty te dokonały transakcji, które nie skutkują wprowadzeniem produktów do obrotu i na rynek, a jedynie do dokonania sprzedaży między powiązanymi podmiotami. O wprowadzeniu produktu do obrotu i na rynek możemy powiedzieć wówczas, gdy sprzedający został pozbawiony faktycznej możliwości rozporządzania danym produktem, co w odniesieniu do części produkcji sprzedanej do G. Sp. z o. o. nie miało miejsca, z uwagi na fakt, że R. K. i K. Z. w obu podmiotach tj. w G. Sp. z o. o. i G. Sp. z o. o. posiadają funkcje decyzyjne. R. K. i K. Z. są uprawnieni do samodzielnej reprezentacji w G. Sp. z o. o. (odbiorca). Również ww. osoby w G. Sp. z o. o. pełnią funkcje decyzyjne na Zgromadzeniu Wspólników oraz w ramach zarządu tej spółki, którego są członkami. Opisane wyżej powiązania osobowe dowodzą istnienia możliwości wywierania decydującego wpływu przez te osoby na przedsiębiorstwo, co w konsekwencji prowadzi do występowania powiązań za pośrednictwem tych osób, jeśli wywierają one także decydujący wpływ na inne przedsiębiorstwa prowadzące swoją działalność na tym samym rynku właściwym lub na rynkach pokrewnych.

Wysokość przychodów netto wygenerowana przez członków Grupy wynosi 4.380.944,66 zł w stosunku do ogółu przychodów netto osiągniętych przez skarżącą równych 8.564.209,18 zł, co stanowi 51,15 % przychodów netto w okresie objętym przedmiotowym wnioskiem pochodzących ze sprzedaży jaj do głównego nabywcy czyli G. Sp. z o. o.

Organ podkreślił, że w sytuacji ubiegania się przez G. Sp. z o. o. o pomoc finansową R. K., K. K., K. Z., J. Z. nie mogą, będąc jednocześnie członkami ww. Grupy dostarczającymi produkty rolne do grupy, występować również jako odbiorcy tych produktów pod nazwą G. Sp. z o. o. Zaakceptowanie takiej sytuacji w odniesieniu do F-r VAT wystawionych na odbiorcę: G. Sp. z o. o. - stanowi naruszenie art. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. z 2000 r., nr 88, poz. 983 ze zm., dalej: ustawa o GPR) a w szczególności § 7 ust 2 pkt. 1 lit. c oraz 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 81, poz. 550 ze zm., dalej: rozporządzenie).

W związku z powyższym mając na uwadze § 8 ust. 1 rozporządzenia faktury VAT wystawione na odbiorcę: G. Sp. z o.o. ujęte przez Grupę w załączniku nr 3 do wniosku o płatność nie mogą stanowić podstawy naliczenia pomocy finansowej dla grupy producentów.

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezes ARiMR zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2015r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora ARiMR z [...] marca 2015r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył podstawy prawne decyzji oraz w całości podtrzymał argumentację organu I instancji. Stwierdził, że czterech z pięciu członków Grupy należało do G. Sp. z o.o. oba podmioty mieszczą się w tym samym miejscu, tj. w S. [...] i co najważniejsze te same osoby wchodzą w skład zarządu tych dwóch podmiotów.

Organ II instancji przytoczył treść art. 35 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005 . w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005r., str.1 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 1698/2005), który stanowi, że wsparcia udziela się w postaci zryczałtowanej pomocy w formie rocznych rat przez okres pierwszych 5 lat przypadających po dacie, w której grupa producentów została uznana. Oblicza się je na podstawie rocznej produkcji grupy, skierowanej na rynek do pułapu określonego w załączniku I.

Podkreślił, że w polskim porządku prawnym obowiązuje zasada bezpośredniego obowiązywania norm prawa unijnego (wspólnotowego), sprowadzająca się do tego, iż z chwilą ich wejścia w życie stają się automatycznie, obok norm krajowych, częścią porządku prawnego państw członkowskich, skutkiem czego nie jest konieczna ich inkorporacja. Ponadto, w przypadku przepisów rangi krajowej (będących uzupełnieniem albo wykonujących przepisy prawa unijnego) ich wykładnia winna być przeprowadzona w taki sposób, aby była zgodna z uzupełnianymi lub wykonywanymi przepisami unijnymi. W związku z powyższym organ II instancji stanął na stanowisku, że Grupa zobowiązana jest nie tylko do wykazania przychodów netto ze sprzedaży produktów ze względu na które grupa została utworzona i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy, ale także, że sprzedaż ta powodowała wprowadzenie tych produktów do obrotu i na rynek.

Prezes ARiMR powołał się na definicję sprzedaży (art. 535 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2014, poz. 121, ze zm., dalej: K.c.) i wskazał, że niezbędnym elementem statuującym zawarcie umowy sprzedaży jest zmiana po stronie właściciela rzeczy. Stwierdził, że sprzedaż 51,15% produkcji Grupy na rzecz G. Sp. z o.o. nie spełnia warunku sprzedaży odbiorcy niebędącego członkiem grupy, gdyż w sensie cywilistycznym właścicielem produktu zakupionego od Grupy będą nadal jej członkowie. Zmienia się jedynie wysokość udziału we własności tych produktów.

Organ odwoławczy stwierdza zatem, że fakt "powiązań" osobowych między G. Sp. z o.o., a stroną powoduje, że podmioty te dokonują transakcji, które nie skutkują wprowadzeniem produktów do obrotu (czy też na rynek). Faktyczne wprowadzenie towarów do obrotu (na rynek) następowało dopiero poprzez G. Sp. z o.o., zatem wyliczany w oparciu o sprzedaż do tego podmiotu przychód netto nie może być brany pod uwagę, przy obliczaniu płatności z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych dla strony.

W dalszej części decyzji organ II instancji odniósł się do zarzutów odwołania. W szczególności podkreślił, że celem działania grupy producentów rolnych jest dostosowanie produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji rolnej ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych. Chodzi zatem o wzmocnienie pozycji pojedynczego producenta poprzez utworzenie grupy producentów produkujących ten sam produkt. Nie jest dostosowaniem produkcji rolnej do warunków rynkowych sytuacja, kiedy dokonuje się transferów produktów pomiędzy spółkami, które zostały utworzone przez te same osoby fizyczne. Zwrócił uwagę, że członkowie Grupy są właścicielami gospodarstw, w których wytwarzane są produkty sprzedawane przez Grupę do spółki, której właścicielami są w większości członkowie grupy. W takiej sytuacji grupa producentów rolnych pełni funkcję wyłącznie pośredniczącą, taka działalność gospodarcza grupy świadczy o tym, że jej istnienie i funkcjonowanie na rynku jako odrębny podmiot gospodarczy ma jedynie pozorny charakter.

Podkreślił, że sprzedaż do członka grupy producentów rolnych nie może być rozumiana w sposób zawężający tylko w sytuacji sprzedaży do podmiotu (osoby prawnej) pod tą samą nazwą czy imieniem i nazwiskiem (osoby fizycznej), ale w sposób rozszerzający, czyli obejmujący podmioty powstałe z członków grupy lub zarządzane przez członków. W przeciwnym razie zmiana przepisów rozporządzenia z 9 kwietnia 2008 r. w zakresie treści § 8 ust. 1 gdzie dodano zapis "(...) i sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy" skutkowała by jedynie pozornym ograniczeniem sprzedaży do członków grupy obejmujących tylko wymienionych z imienia i nazwiska, bądź stanowiących osobę prawną (członka grupy), gdyby akceptowaną sytuacją była sprzedaż do podmiotów, w których członkowie grupy są udziałowcami lub pełnią funkcje decyzyjne w tych podmiotach.

Pismem z [...] lipca 2015r. skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję Prezesa ARiMR wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania na jej rzecz. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:

I. postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

1) art. 7, art 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 21 ust. 2 pkt 2) ustawy z dnia 7 marca 2007r. wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013r., poz. 173, dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju) poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na rozstrzygnięciu niniejszej sprawy bez jej dostatecznego wyjaśniania i bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności bez wyjaśnienia i rozpatrzenia przyczyn takiego a nie innego sposobu dystrybucji produktów, co doprowadziło do wydania decyzji jedynie w oparciu o arbitralne założenie organu II instancji, iż sposób i kanały dystrybucji części produktów świadczą o niespełnieniu warunków i celów stawianych grupom producentów rolnych, w szczególności poprzez niewprowadzenie produktów na rynek i do obrotu;

2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 2) ustawy o wspieraniu rozwoju poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że część produktów nabywanych przez Grupę od członków Grupy, nie było wprowadzanych przez Grupę na rynek i do obrotu oraz, że były w dalszej kolejności sprzedawane członkom Grupy;

3) art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których organ I instancji przyznał spółce środki finansowe za pierwszy rok działalności jako grupa producentów rolnych w zmniejszonej wysokości, przejawiające się w szczególności w tym, iż organ II instancji nie odniósł się w żaden sposób do twierdzeń, wyjaśnień, dowodów Grupy składanych w toku postępowania administracyjnego, jak również, że nie wyjaśnił on dostatecznie przyczyn oraz nie wskazał w jaki sposób naruszono przepisy prawa materialnego, ograniczając się jedynie do stwierdzenia i przedstawienia subiektywnej oceny organu, że Grupa nie wprowadziła produktów na rynek i do obrotu oraz, że spółka dokonała sprzedaży produktów, dla których uzyskała wpis w rejestrze grup producentów rolnych, do podmiotu będącego "członkiem grupy", podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie sposób wyprowadzić powyższego wniosku;

4) art. 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i zapoznania się aktami sprawy przed wydaniem decyzji administracyjnej;

II. przepisów prawa materialnego:

1) § 8 ust. 1 oraz § 7 ust. 2 pkt. 1 lit. c rozporządzenia poprzez błędną wykładnię i bezpodstawne uznanie, że podmiot do którego Grupa dokonywała sprzedaży części produktów zakupionych od członków Grupy, nie spełnia wymogów "odbiorcy niebędącego członkiem Grupy" podczas gdy z przedstawionego materiału dowodowego wynika, że podmiot do którego następowała sprzedaż, w świetle dyspozycji powyższego przepisu, winien być kwalifikowany jako podmiot "niebędący członkiem grupy" w konsekwencji czego wartość sprzedanych produktów do niego produktów wskazanych w załączniku nr 3 do wniosku o płatność, winna stanowić podstawę naliczenia pomocy finansowej należnej Grupie;

2) § 8 ust. 1 rozporządzenia w zw. z art. 535 § 1 K.c. poprzez dokonanie błędnej wykładni i uznanie, że w konsekwencji sprzedaży produktów zakupionych od członków Grupy na rzecz G. Sp. z o. o. w sensie cywilistycznym właścicielami produktu zakupionego od Grupy będą nadal jej członkowie, podczas gdy nabywca produktów sprzedawanych przez stronę jest osobą prawną, niezależną od wspólników;

3) art. 35 ust. 1 lit b) rozporządzenia nr 1698/2005 poprzez dokonanie błędnej wykładni i przyjęcie, iż działania podjęte przez stronę nie polegają na wspólnym wprowadzaniu produktów do obrotu i na rynek, oraz że sprzedaż części produktów do G. Sp. z o. o. nie stanowi wprowadzenia produktów na rynek i do obrotu, a w konsekwencji działania Grupy nie korespondują z celem określonym w powołanym przepisie, bowiem nie mogą być uznane za polegające na wprowadzaniu produktów na rynek i do obrotu;

4) art. 35 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005 poprzez dokonanie błędnej wykładni i przyjęcie, że cała wartość produkcji Grupy zakupionej od jej członków i skierowana na rynek wykazana w załączniku nr 3 do wniosku o płatność, nie może stanowić podstawy naliczenia pomocy finansowej za wskazany we wniosku okres referencyjny, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zostały spełnione przesłanki do przyznania Grupie pomocy finansowej w wysokości obliczonej na podstawie łącznej wartości sprzedaży produktów wykazanej we wniosku o płatność;

5) art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1695/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L nr 25, s. 8 ze zm., dalej rozporządzenie nr 65/2011), poprzez jej niewłaściwe zastosowanie, polegające na zastosowaniu norm prawnych zawartych w przepisie, podczas gdy w ogóle nie powinny mieć one zastosowania z uwagi, iż całość kwot winna być uznana za kwalifikowane i zaliczone jako podstawa naliczenia pomocy finansowej.

W uzasadnieniu spółka rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z 5 stycznia 2016r. skarżąca dodatkowo podniosła zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. w związku z art. 32 Konstytucji wskazując, że w analogicznym stanie faktycznym uznano za dopuszczalną i nienaruszającą przepisów prawa sprzedaż do podmiotu w którym członkowie grupy producentów rolnych posiadają udziały, a co więcej uznano, że wartość takiej sprzedaży może stanowić podstawę naliczenia środków finansowych w ramach działania "Grupy producentów rolnych". Wniosła również o przeprowadzenie dowodu z decyzji z [...] października 2015r. potwierdzającej powyższe twierdzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem sporu w sprawie jest możliwość zaliczenia do przychodów netto ze sprzedaży produktów wytworzonych w gospodarstwach członków Grupy przychodów sprzedanych Spółce z o.o., w której częściowo udziałowcami (4 członków Grupy) oraz osobami zasiadającymi w zarządzie (2 członków Grupy) są członkowie tej Grupy. Zdaniem spółki powyższe nie stoi na przeszkodzę do zaliczenia takich przychodów do udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów, gdyż każdy z tych podmiotów posiada odrębną osobowość prawną. Przeciwnego zdania jest organ, który wskazuje, że w takim wypadku nie następuje wprowadzenie towarów do obrotu (na rynek), gdyż taka sprzedaż nie spełnia warunku sprzedaży. W sensie cywilistycznym bowiem właścicielem produktu zakupionego od Grupy będą nadal jej członkowie. Zmienia się jedynie wysokość udziału we własności tych produktów. Organ także podkreślił, że mimo, że te dwa podmioty są de facto odrębnymi podmiotami prawa, to z uwagi na fakt, iż te same osoby są wspólnikami ww. spółek (czterech z pięciu wspólników jest tożsamych), a reprezentowanie spółek i podejmowanie wszelkich decyzji w zakresie ich funkcjonowania leży w rękach tych samych osób (funkcję Prezesa i Wiceprezesa Zarządu pełnią w tych spółkach te same osoby, to pośrednio produkty zostają we władaniu tych samych osób. Ponadto zauważą, że G. Sp. z o.o. zaprzestała działalności, gdyż skarżąca dokonała jej przejęcia w trybie art. 492 §1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013r., poz. 1030 ze zm., dalej: k.s.h.). Powyższe w ocenie organów winno wykluczyć zaliczenie przychodów sprzedawanych takiemu odbiorcy z rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów wytworzonych w gospodarstwach członków Grupy.

W ocenie sądu rację w tym sporze należy przyznać stronie skarżącej.

Rozpoznając sprawę przede wszystkim należy wskazać podstawy prawne rozstrzygnięcia ze szczególnym uwzględnieniem podstawy prawnej stanowiącej podstawę wykluczenia przez organy przychodów Grupy (uzyskanych w wyniku sprzedaży części produktów G. Sp. z o.o.) z rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów wytworzonych w gospodarstwach członków Grupy, tj. § 8 rozporządzenia.

Zasady wsparcia na gruncie prawa unijnego określa art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Zgodnie z art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 wsparcia, o którym mowa w art. 20 lit. d) ppkt ii) (wspierania tworzenia grup producentów), udziela się w celu ułatwiania tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celu:

dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup,

wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;

ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

W zakresie istotnym dla rozważanego problemu, zwrócić należy także uwagę na jego ust. 2 stanowiący, że wsparcia udziela się w postaci zryczałtowanej pomocy w formie rocznych rat przez okres pierwszych 5 lat przypadających po dacie, w której grupa producentów została uznana. Oblicza się je na podstawie rocznej produkcji grupy skierowanej na rynek do pułapu określonego w załączniku I.

W zakresie przepisów krajowych istotny jest art. 2 ustawy o GPR, który stanowi, że osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego. Stosownie natomiast do art. 3 ustawy o GPR, grupa producentów rolnych, zwana dalej "grupą", prowadzi działalność, jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem że:

została utworzona przez producentów jednego produktu rolnego, zwanego dalej "produktem", lub grupy produktów w celach określonych w art. 2,

działa na podstawie statutu lub umowy, zwanych dalej "aktem założycielskim", spełniających wymagania określone w art. 4,

składa się z członków, udziałowców lub akcjonariuszy, zwanych dalej "członkami grupy", z których żaden nie może mieć więcej niż 20% głosów na walnym zgromadzeniu lub zgromadzeniu wspólników,

przychody ze sprzedaży produktów lub grup produktów wytworzonych w gospodarstwach członków grupy stanowią więcej niż połowę przychodów grupy ze sprzedaży produktów lub grup produktów, dla których grupa została utworzona,

określi obowiązujące członków grupy zasady produkcji, w tym dotyczące jakości i ilości produktów lub grup produktów oraz sposoby przygotowania produktów do sprzedaży.

W art. 6 ustawy o GPR rolnych zawarta została delegacja dla ministra właściwego do spraw rolnictwa do określenia w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii organizacji wskazanych w ustawie, wykazu produktów i grup produktów dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalną roczną wielkość produkcji towarowej oraz minimalną liczbę członków grupy. Wypełniając delegację ustawową Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. Nr 72, poz. 424).

Spełnienie przez grupę warunków określonych w ustawie o grupach producentów rolnych oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy o GPR, czyli w ww. rozporządzeniu z 9 kwietnia 2008r. stwierdza w drodze decyzji administracyjnej marszałek województwa właściwy ze względu na siedzibę grupy. Marszałek dokonuje również wpisu grupy do prowadzonego przez siebie rejestru grup. Nadzór nad działalnością grupy sprawuje marszałek województwa.

Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "grupy producentów rolnych". W ramach tego programu grupom producentów rolnych przyznawana jest pomoc finansowa. Warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" określa wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

W myśl § 3 ust. 1 i 6 ust. 1 rozporządzenia pomoc jest udzielania grupie producentów, która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z ustawą o grupach producentów rolnych czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia i został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. Pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru.

Natomiast w art. 10 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju wskazano, że pomoc jest przyznawana na wniosek i jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia nr 1698/2005 oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy o wspieraniu rozwoju.

Organy orzekające w sprawie jako podstawę rozstrzygnięcia podawały w szczególności § 8 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem wysokość udzielanej pomocy w danym roku prowadzenia działalności przez grupę ustala się na podstawie wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy.

W ocenie sądu powyższy przepis jest jasny i wskazuje, że wysokość udzielanej pomocy uzależniona jest od sprzedaży netto produktów wytworzonych w gospodarstwach członków grupy oraz sprzedanych odbiorcom nie będącym członkiem grupy. W przedmiotowej sprawie zatem hipoteza normy prawnej zawartej w tym przepisie w całości została spełniona. Produkty bowiem były wytworzone w gospodarstwach członków grupy (jaja ptasie) i sprzedane zostały przez Grupę odbiorcom niebędącym członkiem grupy, m.in. G. Sp. z o.o. Z akt sprawy, co nie jest kwestionowane przez strony postępowania, członkiem grupy jest: R. K., K. K., K. Z., D. Z. (po śmierci J. Z.), M. K. Natomiast G. Sp. z o.o. odbiorca części sprzedanych produktów nie jest członkiem grupy. Podmiot ten, posiada osobowość prawną i prowadzi odrębną działalność gospodarczą i to wyłącznie w jej ramach kupował m.in. produkty wytworzone w gospodarstwach członków grupy. Jest więc odbiorcą o którym mowa w cytowanym przepisie.

Dlatego też zasadne są zarzuty skargi w tym zakresie, gdyż przepisy rozporządzenia wprost wskazują jedynie na obowiązek sprzedaży podmiotom niebędącym członkiem grupy. W ocenie sądu niedopuszczalna jest w tym wypadku rozszerzająca interpretacja tego przepisu, gdyż nie ma ona umocowania w jednobrzmiącym przepisie. Gdyby ustawodawca chciał, aby nie wliczać sprzedaży (do rocznej sprzedaży netto) podmiotowi nie będącemu członkiem grupy ale będącym z tym członkiem grupy spokrewnionym lub przez takiego członka utworzonym (osoba prawna), to takie ograniczenie zawarłby w określonym przepisie. Jednakże takich ograniczeń prawodawca zarówno krajowy, jak i tym bardziej unijny nie ustanowił. Nie można zatem w drodze rozszerzającej wykładni takich ograniczeń narzucać. Należy zatem podkreślić, że z treści § 8 ust. 1 rozporządzenia nie wynika zakaz zbywania produktów przez grupę na rzecz innego podmiotu (osoby prawnej) utworzonego przez niektórych członków obecnej Grupy. Z treści wskazanego przepisu wynika tylko, że wysokość udzielanej pomocy finansowej dla grupy producentów rolnych jest ustalana na podstawie rocznych przychodów netto sprzedaży produktów tej grupy, jeżeli zostały wytworzone w gospodarstwach członków grupy oraz sprzedane odbiorcom, którzy nie są członkami tej grupy. Wcześniejsze utworzenie nabywcy produktów grupy (przed zawiązaniem Grupy), przez także (ale nie tylko) niektórych członków grupy nie może być utożsamiane z przynależnością takiego nabywcy do grupy producenckiej, jeżeli prowadzi on samodzielną działalność gospodarczą. Przyjęcie szerokiego rozumienia członka grupy producenckiej i objęcie tym pojęciem także odrębnych podmiotów prawnych, byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą swobody działalności gospodarczej, bo ograniczałoby tę swobodę w zawieraniu umów handlowych. Oczywiście ograniczenie tej swobody może mieć miejsce, ale musi wynikać z ustawy, a nie być konsekwencją wykładni prawa, zwłaszcza rozporządzenia.

W sprawie, organ w żaden sposób nie podważył, że zarówno poszczególni członkowie Grupy jak i oddzielny podmiot prawny (G. Sp. z o.o.) prowadzą oddzielną i samodzielną działalność gospodarczą, a wiec to każdy z tych podmiotów samodzielne podejmuje strategiczne decyzje gospodarcze w ramach prowadzonych działalności gospodarczych.

Należy podkreślić, że organ jako powód odmowy uwzględnienia faktur sprzedaży jaj przez skarżącą G. Sp. z o.o. wskazywał, że jaja te nie zostały skierowane na rynek, gdyż nie nastąpiła w takim wypadku sprzedaż, a więc jak to organ określił zmiana po stronie właściciela rzeczy. Zdaniem bowiem organu właścicielem tych produktów nadal będą członkowie Grupy. Zmieni się jedynie wysokość udziału we własności tych produktów.

Z powyższymi twierdzeniami zupełnie nie można się zgodzić. Zgodnie z art. 535 § 1 K.c, przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Zasadnie organ stwierdza, że niezbędnym elementem statuującym zawarcie umowy sprzedaży jest zmiana po stronie właściciela rzeczy. Jednakże Prezes ARiMR nie zauważa, że taka zmiana po stronie właścicielskiej następuje. Po pierwsze pomijając niekwestionowany fakt, że skład udziałowców w obu podmiotach nie jest tożsamy, to należy podkreślić, że właścicielem produktów sprzedawanych przez skarżącą (grupę) jest już sama spółka (faktury wystawia grupa), będąca osobą prawną, a nie jej poszczególni członkowie grupy. To grupa sprzedaje następnie swoje produkty i w spornym przypadku sprzedawała je osobie prawnej G. Sp. z o.o. To ten ostatni podmiot stał się właścicielem sprzedanych przez skarżącą produktów. Właścicielem, po nabyciu produktów, nie są wbrew twierdzeniom organu, udziałowcy nabywcy, tylko sama osoba prawna jest właścicielem tych produktów. Członkowie grupy, a także udziałowcy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są natomiast właścicielami jedynie udziałów w spółce a nie produktów sprzedawanych przez oddzielny byt prawny, tj. spółkę. Udziałowcy takich podmiotów, jedynie czerpią korzyści z posiadanych udziałów, ale nie będą nigdy właścicielami jakichkolwiek rzeczy nabywanych przez spółkę i na jej rzecz. Zatem jak najbardziej następuje tutaj sprzedaż w rozumieniu powyższego przepisu Kodeksu cywilnego.

Po wtóre, skoro ustawodawca, na potrzeby działania "Grupy producentów rolnych" nie definiuje pojęcia "sprzedaż", to należy przyjąć definicję sprzedaży, tak jak ona jest rozumiana w prawie cywilnym. Źródłem wiedzy o prawie bowiem jest tekst aktu normatywnego. Jednakże w żadnym wypadku, nie można poprzez wykładnię celowościową zmieniać tej definicji, co uczynił w sprawie organ, dokonując swoistej nadinterpretacji pojęcia "sprzedaży", czy też wyżej analizowanego wyżej pojęcia "odbiorca niebędący członkami grupy". Trzeba bowiem podkreślić, że jeżeli interpretacja tekstu prawnego ciąży na stronie, to trzeba uznać, że podstawowe znaczenie ma przekaz językowy. Strona nie ma możliwości poznania intencji ustawodawcy, czy też celów ustawy (chyba, że ten w sposób oczywisty wynika z jej treści). Dlatego też nie można dawać prymatu rezultatom wykładni celowościowej nad językową w sytuacji, w której prowadziłoby to do pogorszenia sytuacji prawnej strony.

Również wskazywanie przez Prezesa ARiMR, że powyższe dwa podmioty posiadają taki sam skład zarządu i w ten sposób mogą wywierać określone wpływy jeden podmiot na drugi oraz, że mają ten sam adres, to samo w sobie nie ma znaczenia dla sprawy. Przepisy bowiem nie zabraniają takich praktyk. Powyższe mogłoby być zasadne jedynie w wypadku wykazania, że cele udzielonego wsparcia m.in. przez takie praktyki nie są realizowane, a prowadzenie w ten sposób działalności ma za zadanie obejście przepisów praw. Organ II instancji natomiast poza ogólnymi stwierdzeniami powyższego w żaden sposób nie wykazał. Oprócz bowiem przywołania przepisu art. 35 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1698/2005 organ nie wykazał dlaczego kwestionowany sposób działania skarżącej grupy uniemożliwia osiągnięcie celów określonych w tym przepisie oraz art. 2 ustawy o grupach producentów rolnych. Prezes ARiMR oprócz gołosłownych twierdzeń, nie przedstawił żadnego dowodu na powyższe i co równie istotnie zupełnie pomija fakt, że to grupa działająca w formie spółki jest sprzedawcą produktów, a nie poszczególni udziałowcy tej spółki. Tak jak już to zostało wskazane, zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1698/2005 celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów w celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu. W sprawie brak jest ze strony organów wykazania, aby sprzedaż produktów podmiotowi nie będącemu członkiem grupy temu celowi się sprzeciwiała. Ponadto celem spółki kapitałowej oprócz wskazanych celów w przepisach unijnych i krajowych jest również osiągnięcie zysku. To grupa organizuje sprzedaż produktów wytworzonych w gospodarstwach jej członków. Organ w żaden sposób nie wykazał, że w sprawie skarżąca (grupa) w odmienny sposób potraktowała G. Sp. z o. o. w stosunku do innych podmiotów dokonujących zakupu produktów od grupy. Zatem sąd zarzut naruszenia celów wsparcia uważa za gołosłowny.

W podobny sposób należy także ocenić wskazywany przez Prezesa ARiMR fakt przejęcia przez skarżącą spółki G. Sp. z o. o. na podstawie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h. W kontekście analizowanego § 8 rozporządzenia powyższy fakt nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Przepisy dopuszczają bowiem tego rodzaju przejęcie.

Dodatkowo trzeba podkreślić, że powołany w decyzji organu I instancji wyrok WSA w Warszawie z 9 czerwca 2014r., V SA/Wa 763/14 dotyczył zupełnie odmiennego stanu faktycznego, niż będący przedmiotem sporu. W tamtej sprawie to członkiem grupy producentów rolnych był podmiot będący współwłaścicielem gospodarstwa rolnego i jednocześnie prowadził on działalność gospodarczą, w ramach której nabywał produkty grupy. Zatem tezy z powołanego wyroku były nieprzydatne do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.

Mając powyższe na względzie sąd stwierdza, że organy rozpoznające sprawę dokonały nieprawidłowej wykładni § 8 ust. 1 rozporządzenia, co miało wpływ na wynik sprawy. Sąd mając na uwadze także fakt, że uchybienia te popełnił również Dyrektor ARiMR w swojej decyzji, postanowił na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylić również decyzję tego organu.

Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji uwzględni wyżej przedstawioną wykładnie § 8 ust. 1 rozporządzenia oraz dokonaną przez sąd ocenę prawną.

Pozostałe zarzuty skargi, a w szczególności zarzuty dotyczące błędnego ustalenia stanu faktycznego, niezapewnienie czynnego udziału w sprawie, sąd uznał za niezasadne, gdyż stan faktyczny co do zasady został ustalony w sposób prawidłowy, a jedynie sporna była wykładnia § 8 ust. 1 rozporządzenia. Natomiast strona, na etapie postępowania administracyjnego nie zgłaszała na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o wspieraniu rozwoju żądania zapewnienia czynnego udziału w każdym stadium postępowania, zatem organ nie mógł naruszyć art. 10 k.p.a., który w sprawie wprost nie obowiązuje, gdyż doznaje powyższych ograniczeń.

Na zakończenie sąd wskazuje, że odmówił przeprowadzenia dowodu z decyzji administracyjnej dotyczącej innego podmiotu. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Trzeba zaznaczyć, że w spawie sąd nie miał żadnych wątpliwości przy ocenie tej sprawy. Zatem brak jest podstaw do przeprowadzenia takiego dowodu. Podkreślić także należy, że załączona przez skarżącą decyzja dotyczyła podmiotu trzeciego i nie dotyczyła ustaleń faktycznych, tylko interpretacji prawa. Natomiast to sąd jest właściwy do czynienia ustaleń prawnych, co też dokonał w uzasadnieniu wyroku. Zatem bez znaczenia dla oceny prawidłowości postępowania w sprawie skarżącej jest ocena wniosku o płatność innego podmiotu.

Mając powyższe na względzie sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art., 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach orzeczona na podstawie art. 200 ww. ustawy.