Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 89/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184 i art. 197 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2016 r., sygn. akt I SO/Wa 1406/16 oddalające wniosek P. S. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. za nieprzekazanie skargi P. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 28 listopada 2016 r., sygn. akt I SO/Wa 1406/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił wniosek P. S. o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. grzywny za nieprzekazanie skargi P. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy.

W uzasadnieniu wskazano, że P. S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. grzywny za nieprzekazanie do Sądu jego skargi z dnia 20 kwietnia 2016 r. na przewlekłość organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...]. Sąd I instancji zwrócił uwagę na to, że przedmiotowa skarga została wniesiona, jak wynika z twierdzeń skarżącego zawartych we wniosku o wymierzenie grzywny, w dniu 20 kwietnia 2016 r. za pośrednictwem organu poprzez platformę ePUAP. Termin do wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. upłynął zatem w dniu 20 maja 2016 r. W ocenie Sądu I instancji, choć wskazane opóźnienie w przekazaniu skargi nie zasługuje na aprobatę, to jednak oprócz samego faktu naruszenia terminu przekazania skargi sądowi, przy rozstrzyganiu o nałożeniu grzywny należy wziąć pod uwagę również przyczyny niewypełnienia przez organ tego obowiązku. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. zalega kilkaset spraw skarżącego. Przyjęta przez niego praktyka kwestionowania jednego aktu poprzez lawinowe wnoszenie za pośrednictwem platformy ePUAP szeregu środków zaskarżenia, uzupełnianych następnie kolejnymi pismami i powielanie tego sposobu działania w setkach spraw dezorganizuje i paraliżuje pracę tego organu. Brak zatem zdaniem Sądu I instancji koniecznej przesłanki do orzekania o wymierzeniu organowi grzywny w postaci celowego, zawinionego działania organu, wbrew woli strony. W ocenie Sądu, skoro skarżący skutecznie zdezorganizował pracę Kolegium, to poszukiwanie w takiej sytuacji ochrony sądowej należało uznać za bezzasadne. Zdaniem Sądu I instancji skarżący winien sobie zdawać sprawę z tego, że na skutek jego działań może dojść do tego, że obywatele domagający się wsparcia z zakresu pomocy społecznej rzeczywiście takiej pomocy potrzebujący, nierzadko niezwłocznie, nie będą mogli jej na czas uzyskać.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela wyczerpująco i prawidłowo uzasadnione stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o braku przesłanek, które przemawiałyby za uwzględnieniem wniosku skarżącego. Wywód prawny Sądu I instancji zasługuje na całkowitą aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zasadniczo Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 p.p.s.a.) jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, ponieważ grzywna ta ma mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny charakter. Pamiętać jednak należy, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, że zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. określenie, że "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny oznacza, że kwestia ta została pozostawiona uznaniu sądu. Zatem, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc także przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, a także, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ wypełnił ten obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. W konsekwencji należy przyjąć, że od zasady, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, dopuszczalne są wyjątki.

Z takim właśnie wyjątkiem mamy do czynienia na gruncie rozpoznawanej sprawy. Mechanizm działań skarżącego polega na tym, że po załatwieniu sprawy w administracyjnym toku instancji, skarżący wnosi kolejne podanie, najczęściej o wyjaśnienie wątpliwości w treści postanowienia, czy też o jego sprostowanie, żeby tę kwestię wyjaśnić, organ musi przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i wydać stosowne rozstrzygnięcie. To z kolei powoduje, że skarżący wnosi następne podanie, w którym żąda wyjaśnienia wątpliwości w treści postanowienia, wyjaśniającego wątpliwości w poprzednim rozstrzygnięciu. Wydanie kolejnego postanowienia przez organ owocuje wystąpieniem skarżącego z kolejnym wnioskiem o jego uzupełnienie, sprostowanie lub wyjaśnienie wątpliwości, itd., itd.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego takie działania skarżącego nie zasługują na ochronę prawną, ponieważ nie są nakierowane na obronę jego interesu prawnego, a zatem stanowią nadużycie przysługującego mu prawa do terminowego załatwienia sprawy. Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS 2005/5/81). Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych lub sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływając na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochrony prawnej (H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, Warszawa 2005, s. 136).

W niniejszej sprawie żądanie skarżącego dotyczące wymierzenia grzywny organowi za nieprzekazanie skargi należało uznać za nadużycie tego uprawnienia. Sprawa niniejsza nie jest pierwszą taką sprawą, opisane wyżej okoliczności są więc znane z urzędu Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Biorąc pod uwagę powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że to sam skarżący sparaliżował na tyle prace organu, że Kolegium nie było w stanie wystąpić do dnia wydania niniejszego orzeczenia ze stosowną repliką ani przekazać skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Trzeba podkreślić, że przyczyną zaniechania organu jest w tej sytuacji przede wszystkim zawinione działanie wnioskodawcy, który pomimo ocen prawnych wyrażanych we wcześniejszych postanowieniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponawia swoje bezzasadne wnioski i zarzuty zażaleniowe (stosując metodę kopiuj-wklej), nie przyjmując do wiadomości wyrażanych przez sądy administracyjne ocen takiego działania. Ma oczywiście do tego formalne uprawnienie wynikające z przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jednakże działanie takie stanowi nadużycie prawa procesowego i nie powinno korzystać z ochrony prawnej.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.