Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1415/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 210 par. 4, art. 122, art. 187 par. 1, art. 191, art. 116, art. 188, art. 124
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Protokolant st. sekr. sąd. Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu niewykonania zobowiązań w podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym oddala skargę


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, że w trakcie kontroli przeprowadzonej od 3 lipca do 10 października 2002r. w składzie celnym spółki M. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka") dokonano spisu towarów objętych procedurą składu celnego oraz że w wyniku porównania tych danych z wydrukiem ze stanów magazynowych składu celnego stwierdzono braki towaru (wina różnego rodzaju).

1. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. (dalej: "NUC"), w wyniku wznowienia 30 grudnia 2003r. postępowania, decyzją z [...] czerwca 2004r. uchylił swoją decyzję z [...] września 2003r. i stwierdził powstanie długu celnego oraz zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług (dalej: "VAT") oraz podatku akcyzowym wobec ww. towarów, których usunięcie spod dozoru celnego stwierdzono w czasie kontroli.

2. Dyrektor Izby Celnej w W. (dalej: "DIC"), w wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z [...] października 2004r. utrzymał w mocy ww. decyzji NUC.

3. DIC wskazał, że Wydział Egzekucji i Likwidacji Towarów Izby Celnej poinformował pismem z 19 grudnia 2006r., iż w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego przeciwko Spółce dokonano m.in. zajęcia rachunków bankowych Spółki w kilku bankach, które okazało się bezskuteczne. W trakcie dalszych czynności ustalono, że Spółka na bieżąco składała deklaracje podatkowe w 2004r., nie wykazując przychodów ani kosztów. W zeznaniach za lata 1999-2003 wykazała stratę podatkową. Nie ustalono też majątku ruchomego bądź nieruchomego stanowiącego własność Spółki i w związku z tym uznano, iż egzekucja przeciw Spółce jest nieskuteczna.

4. Z odpisu rejestru handlowego wynika, że członkiem zarządu Spółki w okresie, w którym powstały dochodzone należności była K. B. (dalej: Skarżąca), w związku z tym DIC zwrócił się o wydanie, na podstawie art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm., dalej: "O.p.") decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki na członków zarządu.

5. NUC postanowieniem z [...] marca 2007r., skierowanym do Skarżącej wszczął z urzędu postępowanie w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki z tytułu niewykonanego zobowiązania Spółki w VAT.

6. NUC decyzją z [...] lipca 2007r. orzekł o odpowiedzialności Skarżącej - członka zarządu Spółki za zaległości podatkowe z tytułu niewykonania zobowiązań w VAT powstałych w 2002r., określonych w decyzji NUC z [...] czerwca 2004r. w łącznej wysokości 2.146.718,50 zł oraz za odsetki za zwłokę od ww. zaległości i koszty postępowania egzekucyjnego (243.467,20 zł).

7. W odwołaniu z 8 sierpnia 2007r. Skarżąca wniosła wnosząc o uchylenie ww. decyzji NUC z [...] lipca 2007r. oraz o umorzenie postępowania, z uwagi na naruszenie art. 116 § 1 O.p.

W uzasadnieniu wskazała, że nie spełniono przesłanki umożliwiające wydanie decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na członka zarządu Spółki za zobowiązania podatkowe - brak bezskuteczności egzekucji wobec Spółki. Organy celne nie skorzystały bowiem z gwarancji ubezpieczeniowej, w której gwarant, [...] Towarzystwo Ubezpieczeniowe E., zobowiązał się bezwarunkowo i nieodwołalnie, na każde wezwanie beneficjenta (NUC) zapłacić wszelkie kwoty wynikające z powstałych w okresie trwania zobowiązania gwaranta długów celnych, podatków, innych opłat w sprawach celnych i odsetek, do uiszczenia których zobowiązany byłby dłużnik, jeżeli zapłacenie ww. należności stanie się wymagalne (dalej: "gwarancja ubezpieczeniowa").

8. DIC decyzją z [...] października 2007r. uchylił ww. decyzję NUC z [...] lipca 2007r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu uzupełnienia materiału dowodowego.

DIC uznał, że z uzasadnienia ww. decyzji NUC nie wynika, w jakim zakresie i z jakim skutkiem organy celne prowadziły postępowanie egzekucyjne z ww. gwarancji ubezpieczeniowej. Wskazał też, że NUC winien następnie przeprowadzić analizę stanu faktycznego pod kątem skuteczności lub bezskuteczności egzekucji, jako jednej z przesłanek określonych w art. 116 O.p., od których spełnienia uzależnione jest orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki.

9. NUC decyzją z [...] listopada 2007r. orzekł o:

- odpowiedzialności Skarżącej – członka zarządu Spółki za zaległości podatkowe z tytułu niewykonania zobowiązań w VAT i w podatku akcyzowym powstałych w 2002r., określonych w decyzji NUC z [...] czerwca 2004r. w łącznej wysokości 2.146.718,50 (1.031.459,40 zł – VAT, 1.115.259,10 zł podatek akcyzowy);

- odpowiedzialności za należne odsetki za zwłokę od ww. zaległości;

- odpowiedzialności za koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości 243.467,20 zł.

10. Skarżąca w odwołaniu z 21 grudnia 2007r. wniosła o uchylenie ww. decyzji NUC z [...] listopada 2007r. w całości oraz o umorzenie postępowania w sprawie, zarzucając jej decyzji naruszenie art. 116 § 1 O.p.

Skarżąca ponownie wskazała, że w sprawie nie spełniono przesłanek umożliwiających wydanie decyzji o odpowiedzialności członka zarządu Spółki za zobowiązania podatkowe, bowiem nie zaszła przesłanka bezskuteczności egzekucji wobec Spółki. Organy celne nie skorzystały z ww. gwarancji ubezpieczeniowej.

11. Skarżąca w piśmie z 30 listopada 2008r., stanowiącym uzupełnienie odwołania, podniosła dodatkowo, że w 2002r. nie pełniła funkcji członka zarządu Spółki i wniosła o uzupełnienie materiału dowodowego o akta rejestrowe Spółki.

12. DIC decyzją z [...] marca 2010r. utrzymał w mocy ww. decyzję NUC z [...] listopada 2007r., w podstawie prawnej wskazując art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 116 O.p. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003r. w związku z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387, dalej "ustawa nowelizująca").

W uzasadnieniu DIC po przedstawieniu wyżej opisanego stanu faktycznego stwierdził, że bezskuteczny termin do zapłaty podatku spowodował przekształcenie się zobowiązania podatkowego w zaległość podatkową. Na skutek nie uiszczenia podatku przez Spółkę oraz w związku ze stwierdzeniem przez organy administracyjne bezskuteczności egzekucji orzeczono o odpowiedzialności Skarżącej za ww. zaległości Spółki. DIC odwołał się również do treści art. 116 § 1 O.p. (w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003r.) i wskazał, że Skarżąca odpowiada za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej i spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają, które powstały w czasie pełnienia przez nią obowiązków członka zarządu, za podatki niepobrane, pobrane a nie wpłacone przez płatników lub inkasentów, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, niezwrócone w terminie zaliczki VAT naliczonego, a także oprocentowanie i koszty postępowania egzekucyjnego.

DIC odwołał się do wyroku NSA z 6 marca 2003r. sygn. akt SA/Bd 85/03, w którym stwierdzono, że do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, bowiem ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu (POP 2003/4/93).

DIC, odnosząc się do pierwszej z ww. przesłanek stwierdził, że z rejestru handlowego nr [...] wynika, że członkiem zarządu Spółki w okresie, w którym powstały dochodzone należności podatkowe była Skarżąca.

Zdaniem DIC okoliczność podnoszona przez Skarżącą w uzupełnieniu odwołania o naruszeniu art. 196 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934r. Kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, z 1934 r., poz. 502, ze zm., dalej "k.h."), w związku z tym, iż w 2002r. nie pełniła funkcji członka zarządu Spółki, bo aktem założycielskim z 4 kwietnia 1997r. powołano ją na członka zarządu ww. Spółki i od tego czasu nie była podejmowana uchwała w sprawie ponownego powołanie jej do pełnienia funkcji zarządu oraz że jej mandat wygasł najpóźniej w 1999r. - nie zasługuje na uwzględnienie.

DIC stwierdził, że w myśl art. 196 k.h. mandaty członków zarządu wygasają z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie, bilans i rachunek zysków i strat za ostatni rok ich urzędowania. W doktrynie jednak panuje zgodność, że pojęcie "mandatu członka zarządu" i "sprawowania przez nie niego funkcji" nie są tożsame. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 19 czerwca 1997r. sygn. akt III CZP 28/97 "wygaśnięcie mandatów członków zarządu spółki z o.o. z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie bilans oraz rachunek zysków i strat za ostatni rok urzędowania (art. 196 k.h.), nie jest równoznaczne z zakończeniem kadencji tego zarządu".

W związku z tym DIC uznał, że w oparciu o ww. przepis nie można wywodzić, że Skarżąca w 2002r. nie pełniła funkcji członka zarządu Spółki.

DIC dodał też, że w aktach sprawy znajduje się wyrok z 23 czerwca 2008r., sygn. akt [...], którym Sąd Okręgowy W. w W. [...] Wydział Gospodarczy zasądził od Skarżącej na rzecz Skarbu Państwa 2.404.603,20 zł wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu zaległych należności celnych wymierzonych decyzją NUC z [...] czerwca 2004r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że Spółka prowadzi działalność na podstawie wpisu do rejestru handlowego nr RHB [...], a jedynym członkiem zarządu w okresie powstania długu była i jest Skarżąca. W związku z tym DIC uznał, że wniosek Skarżącej o uzupełnienie materiału dowodowego o akta rejestrowe Spółki nr RHB [...] nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż dowód z nich nie potwierdzi stanowiska Skarżącej.

Dodatkowo DIC, odnosząc się do bezskuteczności egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. stwierdził, że termin ten oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku Spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela. Zachodzi przy tym konieczność wyczerpania w toku tego postępowania wszystkich możliwych sposobów egzekucji, a egzekucja musi dotyczyć majątku podatnika (spółki). Tym samym, pod pojęciem "bezskutecznej egzekucji" należy rozumieć sytuację, w której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, iż nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki.

DIC podkreślił, że w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego przeciwko Spółce dokonano zajęcia rachunku bankowego, w odpowiedzi na co Bank P. S.A. poinformował o braku środków na rachunku umożliwiających całkowite lub częściowe zrealizowanie zobowiązania, rachunek zablokowano do wysokości zajętej wierzytelności. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zajęciem rachunku bankowego doręczono Spółce w 6 kwietnia 2007r. W trakcie dalszych czynności dokonano zajęcia praw majątkowych w postaci papierów wartościowych oraz wierzytelności z rachunku pieniężnego u dłużnika zajętej wierzytelności, będącego podmiotem prowadzącym takie rachunki - zajęcia okazały się bezskuteczne.

Poborca skarbowy Izby Celnej spisał ponadto 18 maja 2007r. raport o niemożliwości dokonania czynności egzekucyjnych. Bank P. S.A. 13 lipca 2007r. przekazał informację, iż rachunek korporacyjny prowadzony na zlecenie Spółki został wypowiedziany przez bank, umowa skutecznie wygasła. Centralna Informacja Ksiąg Wieczystych oraz Urząd Dzielnicy W. Wydział Geodezji i Katastru poinformowali, że Spółka nie występuje jako właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty nieruchomości położonych na terenie Dzielnicy W. m. W. oraz w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych.

ZUS [...] Oddział w W. pismem z 20 sierpnia 2007r. poinformował, że w Centralnym Rejestrze Płatników Składek Spółka figuruje jako płatnik. Ostatni dokument rozliczeniowy zidentyfikowano za kwiecień 2003r., brak jest natomiast dokumentu wyrejestrowującego płatnika.

Z informacji uzyskanej od Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 20 września 2007r. wynika, że Spółka aktualnie nie składa żadnych deklaracji podatkowych, urząd nie posiada informacji o osiąganych dochodach. W toku postępowania egzekucyjnego nie ustalono składników majątku ruchomego i nieruchomego, wierzytelności, kont bankowych, co do których mogła być skierowana skuteczna egzekucja.

DIC odnosząc się do twierdzeń odwołania, iż przesłanką wyłączenia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki jest fakt złożenia ww. gwarancji ubezpieczeniowej uznał, że do uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 O.p. konieczne jest m. in. wskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowej. Skarżąca nie wskazała na istnienie mienia, które mogłoby służyć pokryciu zaległości podatkowych ciążących na Spółce, lecz jedynie w ramach kwestionowania sprawności i efektywności czynności egzekucyjnych podniosła istnienie gwarancji ubezpieczeniowej, z której organ celny, będący jej beneficjentem, mógł zaspokoić powstałą wierzytelność.

DIC uznał, że ww. Towarzystwo Ubezpieczeń udzieliło na zlecenie Spółki gwarancji ubezpieczeniowych, których beneficjentem był poprzednik prawny DIC. Gwarant zobowiązał się bezwarunkowo i nieodwołalnie na każde wezwanie beneficjenta zapłacić wszelkie kwoty wynikające z powstałych w okresie od 4 lipca 2001r. do 13 września 2002r. długów celnych, podatków i innych opłat w sprawach celnych i odsetek, do uiszczenia których zobowiązany byłby dłużnik (jako dłużnika określono prowadzącą skład celny Spółkę oraz osoby korzystające ze składu celnego, które nie składały odrębnego zabezpieczenia określonego w art. 109 k.c. W związku z tym DIC uznał, że gwarancja ubezpieczeniowa nie stanowi "mienia spółki", a jedynie wymagane prawem ubezpieczenie na wypadek powstania należności celno-podatkowych. Odwołał się też do wyroku Sąd Okręgowy w G. Wydział [...] Cywilny z 31 października 2006r. sygn. akt [...], w którym stwierdzono brak możliwości skutecznego pokrycia należności celno-podatkowych z ww. gwarancji ubezpieczeniowej. W wyroku tym Sąd zakwestionował skuteczność egzekucji z gwarancji i zobowiązał DIC do dokonania zwrotu kwoty uzyskanej od ww. Towarzystwa z tytułu należności wynikających z decyzji, powstałych 13 września 2002r. w stosunku do Spółki.

Reasumując DIC uznał, że egzekucja zaległości podatkowych z majątku Spółki okazała się bezskuteczna, a Skarżąca (zobowiązanie powstało w okresie pełnienia przez nią funkcji członka zarządu) nie wykazała, że zaszły przesłanki wyłączające jej odpowiedzialność (ciężar dowodu w zakresie istnienia przesłanek wyłączających jej odpowiedzialność spoczywa na członku zarządu).

13. Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 maja 2010r. wniosła o uchylenie ww. decyzji DIC z [...] marca 2010r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, z uwagi na naruszenie:

1) art. 116 § 1 O.p., bowiem organ drugiej instancji bezzasadnie uznał, że została spełniona przesłanka bezskuteczności egzekucji wobec Spółki, mimo iż organ celny nie skierował egzekucji przeciwko całemu majątkowi Spółki, a ponadto, że drugiej instancji przyjął odpowiedzialność Skarżącej za zobowiązania Spółki za okres, w którym nie pełniła ona funkcji członka zarządu;

2) art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p., z uwagi na to, że organ pierwszej instancji bezzasadnie przyjął, iż niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło z winy Skarżącej, mimo iż wszystkie należności ubezpieczone były polisą ww. Towarzystwa Ubezpieczeniowego;

3) art. 196 k.h. przez jego niewłaściwe zastosowanie, o ile organ drugiej instancji uznał, że mimo odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie, bilans i rachunek zysków i strat za ostami rok urzędowania członka zarządu w osobie mojej mocodawczyni, nadal sprawowała ona swoją funkcję.

4) art. 122, 187 i 191 oraz art. 210 § 4 O.p. przez wydanie decyzji z pominięciem rozważenia istotnych dla sprawy okoliczności i bez dokonania oceny całości

W uzasadnieniu skargi Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem DIC, że egzekucja z majątku Spółki była nieskuteczna. Stwierdziła, że z akt sprawy wynika, ze należności celno-podatkowe zostały pokryte przez ww. Towarzystwo. Egzekucję przeciwko Spółce wszczęto dopiero w 2007r., na skutek przegranego procesu NUC z ww. Towarzystwem Ubezpieczeniowym. Egzekucja ta nie była bowiem skierowana do całego majątku Spółki, który istniał w okresie poprzednim.

Zdaniem Skarżącej między szkodą wierzyciela, a niezgłoszeniem wniosku o upadłość przez Spółkę musi istnieć związek przyczynowo skutkowy. W wypadku stwierdzenia, iż szkoda powstała na skutek niemożności wyegzekwowania danego zobowiązania z majątku Spółki, nie pozostaje w żadnym związku przyczynowym z niezgłoszenim wniosku lub zaniechaniem wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości, należy przyjąć, że członkowie zarządu spółki zostają zwolnieni od odpowiedzialności subsydiarnej. Niezaspokojenie należności nie było spowodowane zaniechaniami Skarżącej, lecz wynikało z uchybień leżących w całości po stronie organu. Zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku Sądu Okręgowego w G. nienależność świadczenia Towarzystwa Ubezpieczeniowego z tytułu gwarancji była wynikiem braku należytej staranności w realizacji treści gwarancji ubezpieczeniowej przez organy celne. W świetle tego przeniesienie odpowiedzialności na Skarżącą za zobowiązanie podatkowo-celne Spółki jest nieuzasadnione.

Organ podatkowy w sposób nieprawidłowy rozważył też argumentację Skarżącej w zakresie jej mandatu pełnienia funkcji członka zarządu w okresie, w którym powstały zaległości. Jej mandat wygasł, a jego wygaśnięcie ma taki skutek, że członek zarządu nie jest, w świetle prawa, uprawniony do tego, aby składać oświadczenia woli w imieniu spółki, ani jej reprezentować w inny sposób. W związku z tym, iż odpowiedzialność członka zarządu obejmuje wyłącznie okres, w którym pełnił tę funkcję, wygaśniecie mandatu z mocy prawa nie może pozostawać bez wpływu na ustalenie odpowiedzialności na podstawie art. 116 O.p. Zdaniem Skarżącej organ podatkowy w sposób nieuzasadniony oddalił wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z akt rejestrowych spółki dla wykazania niepełnienia przez nią funkcji członka zarządu spółki.

14. DIC w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwana P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Sąd przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji podkreśla, że istotą sporu w sprawie jest ocena zasadności orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącej za zaległości podatkowe Spółki w VAT oraz w podatku akcyzowym, jak również odsetki i koszty egzekucyjne. Kwestię sporną w sprawie stanowi zatem ustalenie przesłanek określonych w art. 116 § 1 i 2 O.p. w toku postępowania podatkowego, a następnie ocena tych przesłanek w wydanych w sprawie decyzjach organów podatkowych.

Zdaniem składu rozpoznającego sprawę prawidłowe było przyjęcie przez DIC w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że Skarżąca w świetle materiału dowodowego sprawy pełniła funkcję członka zarządu, w okresie za który przeniesiono na nią odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki, tj. za 2002r.

Sąd podziela stanowisko DIC poparte poglądami wyrażonymi w doktrynie, że pojęcie "mandatu członka zarządu" i "sprawowania przez nie niego funkcji" nie są tożsame. Sąd uznaje również, że prawidłowe było również odwołanie się do poglądów wyrażonych w uchwale Sądu Najwyższego z 19 czerwca 1997r. sygn. akt III CZP 28/97, że wygaśnięcie mandatów członków zarządu spółki z o.o. z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie bilans oraz rachunek zysków i strat za ostatni rok urzędowania (art. 196 k.h.), nie jest równoznaczne z zakończeniem kadencji tego zarządu".

Sąd stwierdza również, że miarodajnym do oceny czy dany członek zrezygnował z pełnionej funkcji jest złożenie przez niego oświadczenia woli. Tymczasem z ustaleń poczynionych w sprawie Skarżącej przez organy podatkowe, jak również przez Sąd Okręgowy W. Wydział [...] Gospodarczy w wyroku z 23 czerwca 2008r. sygn. akt [...], zasądzającym od Skarżącej na rzecz Skarbu Państwa 2.404.603,20 zł z tytułu należności celnych, który znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, wynika w sposób niewątpliwy, że Skarżąca na podstawie wpisu do RHB [...] była jedynym członkiem zarządu Spółki (k. 569, 566v, 565, 565v akt administracyjnych).

Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu Rejestru Handlowego Dział B. nr [...] z 10 kwietnia 2001r. oraz nadesłanego odpisu z 15 stycznia 2007r. przez Sąd Rejonowy dla m. W. w W. Sąd Gospodarczy Krajowy Rejestr Sądowy wynika, że jedynym członkiem zarządu Spółki była Skarżąca (k.353, 583-586). Również z adnotacji na ww. odpisie wynika, że Spółki nie wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego, pomimo upływu terminu na dokonanie takiego wpisu.

Prawidłowe jest zatem uznanie, że nie ma podstaw do przyjęcia, że w okresie, w którym powstało zobowiązanie podatkowe Spółki (jak również w okresie obejmującym dalsze lata do roku 2007r.) funkcje członka zarządu Spółki pełniły inne osoby.

Również Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów uzasadniających Jej twierdzenia, nie wskazała także innych osób, które pełniły funkcje członków Zarządu w okresie powstania zobowiązań podatkowych.

W ocenie Sąd zebrany przez organy podatkowe materiał dowodowy w pełni uzasadniał więc przyjęcie, że na Skarżąca może być przeniesiona odpowiedzialność za zobowiązania Spółka powstałe w 2002r., w sytuacji, gdy egzekucja z majątku Spółki była bezskuteczna.

W związku z tym Sąd uznaje, że bezpodstawny jest też zarzut Skarżącej o naruszeniu art. 188 O.p. w związku z oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z akt rejestrowych spółki.

Zgodnie z art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie w sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

Skoro organy podatkowe dysponowały wystarczającym materiałem dowodowym (odpisy Rejestru Handlowego Dział B nr [...] z 10 kwietnia 2001r. i z 15 stycznia 2007r.; ww. wyrok Sądu Okręgowego W. sygn. akt [...] z 23 czerwca 2008r.), który w dostateczny sposób potwierdzał pełnienie przez Skarżącą funkcji członka zarządu Spółki w okresie, w którym powstały zobowiązania podatkowe Spółki, wniosek o uzupełnienie materiału dowodowego o akta rejestrowe Spółki nr RHB [...] mógł być skutecznie, bez naruszenia ww. oddalony.

Zdaniem Sądu również druga z przesłanek warunkujących przeniesienie odpowiedzialności na Skarżącą została w sposób prawidłowy wykazana w postępowaniu przed organami podatkowymi - bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec Spółki. Skarżąca jako okoliczność uzasadniającą naruszenie ww. przepisu art. 116 § 1 O.p. wskazywała bezzasadne uznanie spełnienia tej przesłanki, choć nie skierowano egzekucji przeciwko całemu majątkowi Spółki. Nie wzięto pod uwagę ww. gwarancji ubezpieczeniowej, a egzekucję przeciwko Spółce wszczęta dopiero w 2007r., na skutek przegranego procesu z Towarzystwem Ubezpieczeniowym.

W związku z tak sformułowanym zarzutem stwierdzić należy, że w zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący wykazano, iż w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie ustalono składników majątku ruchomego i nieruchomego, wierzytelności, kont bankowych Spółki, co do których mogła być skierowana skuteczna egzekucja. Również Skarżąca nie wskazała mienia Spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowej.

Sąd stwierdza ponadto, że rację na DIC, że gwarancja ubezpieczeniowa nie stanowiła "mienia spółki", z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, a które to mienie stosownie do dyspozycji art. 116 § 1 pkt 2 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002r. powinna wskazać Skarżąca, chcąc uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Gwarancja ta stanowiła jedynie wymagane prawem zabezpieczenie na wypadek powstania należności celno-podatkowych.

Sąd stwierdza także, że prawidłowe z punktu widzenia zasady przekonywania wyrażonej w art. 124 O.p. w związku z art. 210 § 4 O.p. jest odwołanie się w zaskarżonej decyzji do wyroku Sądu Okręgowego w G. Wydział [...] Cywilny z 31 października 2006r. sygn. akt: [...], w którym stwierdzono brak możliwości skutecznego pokrycia należności celno-podatkowych z gwarancji udzielonej przez ww. Towarzystwo Ubezpieczeniowe. Odpowiedzialność gwaranta wynika z samego udzielenia gwarancji. Zgodnie z art. 201 k.c. gwarant powinien zobowiązać się na piśmie do zapłacenia solidarnie z dłużnikiem, bezwarunkowo i nieodwołalnie na każde wezwanie organu celnego, zabezpieczonej kwoty wynikającej z długu celnego, jeżeli jej zapłacenie stanie się wymagalne. Odpowiedzialność towarzystwa ubezpieczeniowego nie mogła zatem w żaden sposób zastąpić odpowiedzialności Spółki. Pomiędzy Spółką a ww. Towarzystwem Ubezpieczeniowym występowała odpowiedzialność in solidum (art. 211 k.c.). Z powołanego wyżej wyroku Sądu Okręgowego W. Wydział [...] Gospodarczy z 23 czerwca 2008r. sygn. akt [...] wynika natomiast, że gwarancje ubezpieczeniowe mają na celu zapewnienie szybszego, pewnego i skutecznego dochodzenia należności celnych. Mają zatem służyć ich beneficjentom, w skutecznym dochodzeniu roszczeń. Nieskuteczne dochodzenie roszczeń na podstawie gwarancji ma ten skutek, że organ celny traci korzyści wynikające z jej udzielenia, ale ma prawo dochodzenia roszczeń od Spółki.

Zdaniem Sądu bezzasadny jest także zarzutu skargi o naruszenia w postępowaniu podatkowym art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p., w związku z przyjęciem, iż niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło z winy Skarżącej.

O bezskuteczności egzekucji wobec Spółki, w której Skarżąca była członkiem zarządu, w świetle akt sprawy można mówić dwukrotnie, tj. w wyniku postępowania egzekucyjnego z września 2004r., a następnie po ponownym wszczęciu postępowania egzekucyjnego - w grudniu 2006r. Skarżąca w żadnym z wyżej wskazanych przypadków nie podjęła czynności zmierzających do zabezpieczenia majątku Spółki, której była członkiem zarządu, co pozwoliłoby na wykazanie przesłanek zwalniających ją z odpowiedzialności zgodnie z art. 116 O.p.

Wprawdzie Skarżąca mogła przypuszczać, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z 25 sierpnia 2005r. zakończy się uiszczeniem należności przez gwaranta, w związku z czym wierzyciel - Skarb Państwa zostanie zaspokojony, mimo nie wszczęcia postępowania upadłościowego i nie doznania szkody. Niemniej jednak już po ponownym wszczęciu postępowania egzekucyjnego 19 grudnia 2006r., będącego konsekwencją wyroku Sądu Okręgowego w G., Skarżąca powinna podjąć działania, które pozwoliłby jej na uwolnienie się od odpowiedzialności. Została bowiem powiadomiona o ponownym wszczęciu postępowania przeciwko Spółce, gdyż skierowano do niej wezwanie do zapłaty, którego wprawdzie nie odebrała, ale które zostało uznane za skutecznie doręczone. Chcąc się więc uwolnić od odpowiedzialności wynikającej z art. 116 § 1 O.p., winna złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w terminach przewidzianych w prawie upadłościowym i naprawczym. Zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 O.p. członek zarządu może zwolnić się od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy. Ciężar dowodu w ww. zakresie, zgodnie z art. 116 O.p., spoczywa na członku zarządu spółki.

W ocenie Sądu prawidłowe było, na tej podstawie uznanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że Skarżąca nie udowodniła przesłanek zwalniających ją z odpowiedzialności za zaległości Spółki.

Zdaniem Sądu na uwzględnienie nie zasługiwały też zarzuty naruszenia przepisów postępowania - art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 O.p. przez wydanie decyzji z pominięciem rozważenia istotnych w sprawie okoliczności i bez dokonania oceny całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, o ile ww. organ administracyjny stwierdził bezskuteczność egzekucji mimo możliwości skorzystania z ww. gwarancji ubezpieczeniowej.

Organy obu instancji zebrały w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy i w oparciu o te dowody orzekły w sprawie, oceniając je stosownie do zasady swobodnej oceny dowodów. Zatem zarzut naruszenia ww. przepisów jest bezpodstawny. W myśl art. 210 § 4 O.p. uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd, biorąc powyższe pod uwagę uznał, że zasadne jest oddalenie skargi, na mocy art. 151 P.p.s.a.