Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1208/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 3.
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 16a ust. 1.
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia SO del. Arkadiusz Mrowiec, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

W dniu 2 lipca 2013r. Z. C. złożył wniosek do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w związku z opieką nad niepełnosprawną matką F. C.

Decyzją z dnia [...], znak: [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. odmówił wnioskodawcy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z brakiem rezygnacji z zatrudnienia w myśl art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z brakiem rezygnacji z zatrudnienia.

W odwołaniu od powyższej decyzji Z. C. wskazał, iż do końca czerwca 2013r. pobierał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. W związku ze sprawowaniem opieki nie podjął zatrudnienia pomimo, iż pracodawca zaproponował mu kontynuację zatrudnienia po wygaśnięciu umowy na czas określony. W związku z powyższym uważa, że spełnia warunek rezygnacji z zatrudnienia.

Po rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że nabycie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest od spełnienia szeregu przesłanek pozytywnych określonych w art. 16a ustawy oraz braku przesłanek negatywnych wymienionych w ust. 8 tego przepisu.

W niniejszej sprawie jest niewątpliwie spełniony warunek dotyczący niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, gdyż F. C. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia 27 kwietnia 2011r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności. Spełniony jest również warunek dotyczący istnienia obowiązku alimentacyjnego oraz kryterium dochodowe. Skarżący nie spełnia jednak warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca był uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad F. C. na podstawie decyzji z dnia [...], nr [...] w okresie od 1.03.2011r. do 30.06.2013r. Decyzja ta, stosownie do art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r., poz.1548) wygasła z mocy prawa. Podstawą tej decyzji nie była jednak rezygnacja z zatrudnienia, lecz niepozostawanie w zatrudnieniu, co było wystarczającą przesłanką według obowiązujących w 2011r. przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z dołączonych do akt świadectw pracy wynika, że Z. C. był zatrudniony w okresach od 1 maja 2009r. do 30 listopada 2009r. oraz od 1 maja 2010r. do 31 sierpnia 2010r. Natomiast znaczny stopień niepełnosprawności F. C. datuje się od dnia 15.10.2010r., więc już po wygaśnięciu umowy o pracę. Tym samym nie można przyjąć, że przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego było związane z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Aktualnie obowiązujący przepis art. 16 a ust. 1 ustawy wymaga, dla przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, istnienia bezpośredniego związku rezygnacji z zatrudnienia z podjęciem opieki. Przepisy ustawy nie przewidują ciągłości między prawem do świadczenia pielęgnacyjnego a prawem do specjalnego zasiłku opiekuńczego i wcześniejsze posiadanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma wpływu na prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z uwagi na to, że Z. C. nie spełnia ustawowego warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, specjalny zasiłek opiekuńczy mu nie przysługuje.

Z. C. kwestionując stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję, w uzasadnieniu której przedstawił swoją sytuację życiową. Wskazał, że niewątpliwie zrezygnował z zatrudnienia, mimo, że pracodawca proponował mu dalszą pracę, ale z uwagi na chorą matkę, która wymaga opieki musiał z niej zrezygnować. Przyznał, że od dnia 15.09.2010 r. do 14.03.2010 r. pobierał zasiłek z Powiatowego Urzędu Pracy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie należy podnieć, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z kryteriami wyznaczonymi powyższym unormowaniem Sąd doszedł do wniosku, że została ona wydana z naruszeniem prawa, co czyni koniecznym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przedmiotem żądania skarżącego, wyrażonego w jego wniosku z dnia 2 lipca 2013 r., było przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku opieką nad niepełnosprawną matką F. C. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają zatem przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), dalej jako "u.ś.r."

Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł (art. 16a ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 u.ś.r.).

Wśród negatywnych przesłanek przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego cytowany przepis, w ust. 8 pkt 1, wymienia sytuacje, w których osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,

c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,

d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że F. C., w związku z opieką nad którą skarżący ubiega się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., co potwierdza treść znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia 27 kwietnia 2011 r., nr 514/11, wydanego na stałe (k. 15 akt admin.). Poza sporem pozostaje również okoliczność, iż skarżący rzeczywiście sprawuje nad matką stałą opiekę. Ponadto nie budziło żadnych zastrzeżeń organów, a materiał dowodowy sprawy to potwierdził, iż dochód rodziny skarżącego nie przekracza kryterium dochodowego, o którym mowa w powołanym wyżej art. 16a ust. 2 u.ś.r., wynosząc w przeliczeniu na osobę 274,19 zł. Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżący był zatrudniony w okresach od 1 maja 2009 r. do 30 listopada 2009 r. oraz od 1 maja 2010r. do 31 sierpnia 2010 r.

Mając na uwadze, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia już od 2010 r., organy obu instancji przyjęły, iż wnosząc obecnie o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie spełnił on określonej w art. 16a ust. 1 u.ś.r. przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad matką. W ocenie organów, brak jest bowiem przesłanek do przyjęcia istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy przez skarżącego, a przedmiotową koniecznością opieki.

Zdaniem Sądu, dokonana przez organy administracji wykładnia art. 16a ust. 1 u.ś.r. nie zasługuje jednak na akceptację. Organy te przyjęły bowiem, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego, odmiennie niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, o jakim mowa w art. 17 u.ś.r., świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy. Taka interpretacja przepisu jest zaś nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z powołaną zasadą równości, wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Dokonana przez organy wykładnia art. 16a ust. 1 u.ś.r. prowadzi natomiast do zróżnicowania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, w stosunku do których niepełnosprawność powstała w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 1b u.ś.r. (czyli beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego) od sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad "pozostałymi niepełnosprawnymi", ale także różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (tzn. rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej).

W orzecznictwie wskazuje się, że specjalny zasiłek opiekuńczy stanowi swego rodzaju wynagradzanie (rekompensatę) przez Państwo osób opiekujących się niepełnosprawnymi członkami rodziny, albowiem w innym wypadku to Państwo musiałoby się wywiązać z obowiązku opieki nad swoim obywatelem (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim, sygn. akt II SA/Go 550/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Oznacza to, że sam fakt niepozostawania w zatrudnieniu, spowodowany koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny musi być decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia, i nie ma tu żadnego znaczenia czy osoba opiekująca się zrezygnowała z trwającego zatrudnienia, czy też w ogóle z samego podjęcia zatrudnienia. W ocenie Sądu, byłoby fikcją wymaganie od osób niepracujących z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny podjęcia przez te osoby pracy, po to, by następnie z niej zrezygnować dla spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem w istocie nie jest podjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, której konsekwencją jest niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 815/13 i wyrok WSA w Lublinie z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 998/13, CBOSA).

W tym kontekście należy również zauważyć, że w znowelizowanej ustawie o świadczeniach rodzinnych, w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r., brak jest przepisu wykluczającego osobę bezrobotną od możliwości uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przepis art. 16a ust. 8 omawianej ustawy zawiera bowiem przesłanki wyłączające prawo do omawianego świadczenia wyliczając w sposób enumeratywny kategorie osób, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Katalog tych osób ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy świadczenia, o jakim mowa w art. 16a ust. 1, nie wymieniono bezrobotnego, zatem przyjąć należy, że ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego (por. wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim: z dnia: 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Go 555/13; z dnia 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt. II SA/Go 516/13 oraz z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt II SA/Go 681/13, a także wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 463/13 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 672/13 – publ. CBOSA).

Tym samym, w ocenie Sądu nie sposób jest przyjąć za zgodne z zasadą równości określoną w art. 32 Konstytucji, że w przypadku dwóch osób, tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki osoba ta dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta - pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia – nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" (por. przykładowo wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt. II SA/Lu 630/14, publ. CBOSA).

Oceniając zasadność takiej interpretacji art. 16a ust. 1 u.ś.r., zauważyć trzeba, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. K 27/13 (OTK-A 2013, nr 9, poz. 134) orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji RP przepisów art. 11 ust. 1 i 3 opisanej wyżej ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Zakwestionowane przez Trybunał przepisy przewidywały zachowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby uprawnione na podstawie przepisów dotychczasowych do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w tych przepisach. Wydane natomiast na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasnąć miały z mocy prawa po upływie terminu 30 czerwca 2013 r. W uzasadnieniu wyroku Trybunał zastrzegł, że nie można jeszcze bezspornie stwierdzić, w jakim kierunku rozwinie się praktyka stosowania art. 16a ust. 1 u.ś.r., który to przepis wprowadził nowe świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Trybunał wskazał jednakże, że może ona doprowadzić do wykluczenia możliwości ubiegania się o to świadczenie przez osoby, które pobierały świadczenie na zasadach dotychczasowych, a następnie utraciły to prawo w związku z wygaszeniem decyzji administracyjnych na mocy art. 11 ust. 3 powołanej ustawy nowelizującej. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że osoby te - de nomine - nie będą bowiem ubiegały się o specjalny zasiłek opiekuńczy z pozycji rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdyż w okresie pobierania zasiłku pielęgnacyjnego nie pracowały. W jeszcze mniej korzystnej sytuacji są ci spośród dotychczasowych beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, którzy w ogóle nie podejmowali zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a więc nie mogą z nich zrezygnować. Trybunał uznał za naruszenie konstytucyjnych zasad zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasady ochrony praw słusznie nabytych regulację zawartą w art. 11 ust. 1 i 3 przywołanej ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r., prowadzącą do utraty prawa do zasiłku pielęgnacyjnego przez osoby, które świadczenie takie dotychczas pobierały, naruszając ich bezpieczeństwo prawne oraz bezpieczeństwo osób niepełnosprawnych. Trybunał wskazał, że "pułapka prawna" polega w tej sprawie na tym, że obywatel, opierając się na ustanowionych przez ustawodawcę przesłankach uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i działając w zaufaniu do stabilności przepisów prawa, dokonał istotnych wyborów życiowych, nie podejmując pracy zarobkowej lub rezygnując z zatrudnienia, a następnie – w rezultacie wygaśnięcia z mocy prawa decyzji uprawniającej do świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie niespełniania nowych warunków przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, czy choćby specjalnego zasiłku opiekuńczego – utracił prawo do pobierania świadczenia i nie jest w stanie, ze względu na wcześniejszą rezygnację i trudną sytuację na rynku pracy, uzyskać ponownie zatrudnienia.

Ponadto postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. P 1/14, Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie wszczęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1026/13, zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, dotyczącym tego, czy art. 16a ust. 1 u.ś.r., w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu postanowienia Trybunał zwrócił uwagę na to, że pytający sąd zasygnalizował istniejące rozbieżności w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych co do interpretacji art. 16a ust. 1 u.ś.r. oraz stwierdził, że "tak długo, jak rozbieżności mogą być usunięte przez sądy administracyjne, a zwłaszcza przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie jest konieczne rozstrzyganie pytań prawnych opartych tylko na jednej ze stosowanych w praktyce interpretacji zakwestionowanego przepisu, gdy inne – również występujące w praktyce – przynoszą rezultat pozostający w zgodzie z Konstytucją".

Oznacza to, iż obowiązkiem sądu administracyjnego rozpatrującego sprawę ze skargi na decyzję odmawiającą prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego osobie, która pobierała świadczenie pielęgnacyjne na podstawie decyzji, która wygasła z dniem 30 czerwca 2013 r. jest dokonanie spośród możliwych sposobów wykładni art. 16a ust. 1 u.ś.r. takiego, który przyniósłby rezultat zgodny z przepisami Konstytucji. W ocenie Sądu przedstawiona wyżej wykładnia art. 16a ust. 1 u.ś.r. prowadzi do takiego rezultatu.

W tym miejscu należy nadto rozważyć znaczenia nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, która nastąpiła na mocy przepisów ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2012 r., poz. 567). Zgodnie z art. 17 pkt 2 tej ostatniej ustawy, art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przybiera od 1 stycznia 2015 r. następujące brzmienie: "specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli:

1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub

2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

- w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.".

W ten sposób przywrócono zatem uszczegółowienie przesłanek nabycia prawa do zasiłku, znajdujące się uprzednio wśród przesłanek prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 30 grudnia 2012 r.).

Zdaniem Sądu w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę, zmianę tę trzeba ocenić jako zabieg ustawodawczy mający na celu usunięcie rozbieżności w orzecznictwie sądowym, do których doprowadził ustawodawca wskutek zmian legislacyjnych, jakie nastąpiły z mocy przepisów przywołanej ustawy z dnia 7 grudnia 2012r., ograniczając określenie przesłanki nabycia specjalnego zasiłku opiekuńczego do sformułowania: "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Zmiana ta precyzuje jedynie treść przesłanki nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w zgodzie z normami konstytucyjnymi. Niewątpliwie bowiem na niekonstytucyjne skutki możliwej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prowadzącej do utraty praw słusznie nabytych, zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powołanego wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. (por. powołany wyżej wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt. II SA/Lu 630/14).

Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 16a ust. 1 u.ś.r. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Wobec tego Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Rozpatrując ponownie odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. uwzględni przyjętą przez Sąd w niniejszej sprawie wykładnię art. 16a ust. 1 u.ś.r. celem ustalenia, czy skarżącemu przysługuje prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.