Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 804/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA Krystyna Kleiber WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 804/05

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2002 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta B. z dnia [...] lutego 1980 r. nr [...] dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej nr geodezyjnym [...] o powierzchni [...] m-.

Z uzasadnienia decyzji organu wynika, że decyzją Naczelnika Miasta B. z dnia [...] lutego 1980 r. nr [...], wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz.64 ze zm.) nieruchomość o powierzchni [...] m- położona w B. ul. [...], stanowiąca współwłasność A. H. i K. H., oznaczona nr geodezyjnym [...], została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na budowę bloków mieszkalnych Spółdzielni Mieszkaniowej w B. Jednocześnie ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość.

Pismem z dnia 9 lipca 1999 r.( data pierwszej prezentaty) A. H. i K. H. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji. Zarzucili jej, iż została wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz bez podstawy prawnej. Podnieśli, że organ wydający przedmiotową decyzję nie zawarł w podstawie prawnej art.3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, który to artykuł wymieniał przesłanki materialnoprawne dopuszczające zastosowanie instytucji wywłaszczenia w odniesieniu do nieruchomości. Uznali, że brak tego elementu skutkuje tym, że skarżona decyzja jest dotknięta wadą określoną w art.156 § 1 pkt.2 kpa i jest z mocy prawa nieważna, bo wydana bez podstawy prawnej, a tym samym z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto uznali, że ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nastąpiło również z rażącym naruszeniem prawa, a w szczególności art.21 powyższej ustawy. Naruszenie to polegało na tym, że organ ustalił odszkodowanie na podstawie opinii rzeczoznawcy budowlanego, a nie jak stanowi ustawa - w wyniku rozprawy, po wysłuchaniu opinii biegłego rzeczoznawcy.

Zarzucili też, że mimo znanego organowi faktu, iż są oni współwłaścicielami nieruchomości, postępowanie prowadzono z udziałem osoby nieuprawnionej tj. ich matki - F. H. Nie biorąc udziału w postępowaniu, nie mieli oni możliwości obrony swoich praw i interesów.

Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 1999 r. odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji. W uzasadnieniu stwierdził, że nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa przy podejmowaniu decyzji z dnia [..] lutego 1980 r. przez Naczelnika Miasta B.

Po rozpatrzeniu odwołania A. H. i K. H., Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] marca 2000 r. nr [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W trakcie ponownego rozpoznania sprawy wnioskodawcy zmienili wniosek, żądając stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej tylko w części dotyczącej odszkodowania. Natomiast wnieśli o umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w części dotyczącej wywłaszczenia.

Kolejną decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...] Wojewoda [...] umorzył postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta B. nr [...] z dnia [...] lutego 1980 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości, odmawiając stwierdzenia nieważności w/w decyzji w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...].

Po rozpoznaniu skargi A. H. i K. H. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 marca 2002 r. sygn. akt I SA 2028/00 uchylił decyzje obu instancji z przyczyn proceduralnych.

Następnie pismem z dnia 13 sierpnia 2002 r. A. H. i K. H. wycofali oświadczenie z dnia 9 czerwca 2000 r., wnosząc o rozpoznanie wniosku w jego pierwszej wersji, czyli wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej w całości.

Po ponownym rozpoznaniu wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2002 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta B. z dnia [...] lutego 1980 r.

Od decyzji tej złożyli odwołanie A. H. i K. H.

Po rozpoznaniu ich odwołania Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia z dnia [...] października 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2002 r. Uznał on, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości oraz ustalenie odszkodowania dokonane zostało z rażącym naruszeniem przepisów ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. H. i K. H. wnosili o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, ewentualnie wnosili o jej uchylenie. Zarzucali jej naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 3 i 21 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a także naruszenie przepisów procedury administracyjnej poprzez naruszenie art. 6, 7, 8, 10 i 77 oraz art. 156 § 1 pkt.2 i 5 kpa.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym . Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast dokonał prawidłowej oceny dopuszczalności wywłaszczenia i zasad ustalenia wysokości odszkodowania, uznając, że decyzja Naczelnika Miasta B. z dnia [...] lutego 1980 r. dotycząca wywłaszczenia nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej nr geodezyjnym [...] o powierzchni [...] m- jest prawidłowa, że organ nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa, a więc takiego naruszenia prawa, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa mając jednocześnie istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Prezes - badając wszechstronnie decyzję w trybie art. 156 § 1 kpa - rozważył, czy warunki z art. 3 i art. 22 ( poprzednio art. 21) ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz.64 ze zm.) zostały spełnione.

Zgodnie z art. 3 w/w ustawy, wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nieruchomość była niezbędna na cel użyteczności publicznej, na cel obrony Państwa, dla wykonywania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych oraz dla planowej realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. W sentencji decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] lutego 1980 r. nie przytoczono art. 3, ale w uzasadnieniu decyzji podano, że " wywłaszczona niniejszą decyzją nieruchomość, zgodnie z opracowanym i zatwierdzonym planem realizacyjnym, przeznaczona jest pod budowę bloków mieszkalnych Spółdzielni Mieszkaniowej w B.". Tak więc z uzasadnienia wynika podstawa wywłaszczenia - art. 3 ust. 2 przedmiotowej ustawy. Cel wywłaszczenia został dokładnie i jednoznacznie sprecyzowany i nieruchomość została wykorzystana zgodnie z tym celem.

Nie zostało również naruszone prawo skarżących do brania udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym. Co prawda brak jest kompletnych akt wywłaszczeniowych (zostały przekazane na przemiał), ale z uzasadnienia decyzji z dnia 26 lutego 1980 r. wynika, że na rozprawie była obecna matka skarżących - F. H., występująca w ich imieniu. Zatem byli oni reprezentowani przez osobę do tego uprawnioną.

Organ nie naruszył także zasad ustalenia odszkodowania w takim zakresie , że stanowiłoby to rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Przepis art. 22 (poprzednio art. 21) ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stanowi, że odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy, po wysłuchaniu na niej opinii biegłych. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Brak akt uniemożliwia zapoznanie się z treścią protokołu rozprawy, ale z uzasadnienia w/w decyzji wynika, że rozprawa odbyła się w dniu 21 lutego 1980 r. Na rozprawie była obecna F. H., występująca w imieniu synów (współwłaścicieli nieruchomości) oraz był obecny jako biegły E. O. - rzeczoznawca budowlany ds. wywłaszczeń, który sporządził opinię. F. H. miała zastrzeżenia do wyceny biegłego i składała szereg wniosków w tym zakresie. Po zapoznaniu się z jej uwagami, część wniosków została uwzględniona i biegły zmienił wysokość odszkodowania. Tak więc biegły był obecny na rozprawie wywłaszczeniowej. F. H. miał możliwość przesłuchania go na rozprawie i skorzystała z tego, składając szereg wniosków odnośnie wyceny poszczególnych składników nieruchomości. Część z nich została przez biegłego uwzględniona i opiniował on na rozprawie zmianę wysokości odszkodowania.

Organ zatem zachował tryb ustalenia odszkodowania określony w art. 22 ( poprzednio art. 21) powołanej ustawy. Odszkodowanie ustalił na podstawie wyników rozprawy, po wysłuchaniu na niej biegłego. Dysponował szczegółowo uzasadnioną opinią biegłego i stworzył współwłaścicielom wywłaszczanej nieruchomości możliwość przesłuchania biegłego na rozprawie.

Ponieważ zaskarżona decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2002 r. nr [...] odpowiada prawu, dlatego też skarga podlega oddaleniu na podstawie przepisu art.151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.