Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 241/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 22
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: § 30 ust. 1, 3, 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1061
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start"

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 140/20 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia "Dobry Start" 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 15 września 2020 r. sygn. akt IISA/Łd 140/20, po rozpoznaniu skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia "Dobry start", uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Łęczyca z dnia [...] października 2019 r., nr [...].

Wyrok wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wójt Gminy Łęczyca decyzją z [...] października 2019 r., na podstawie art. 104 k.p.a. w zw. z § 30 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz.U. z 2018 r., poz. 1061), odmówił E. S. prawa do świadczenia "Dobry start" na dwoje dzieci: A. S. i M. S., argumentując, że w dniu 1 lipca 2019 r. mąż strony – M. S. – złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia jako pierwszy. Wskazano, że świadczenie "Dobry start" wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. Mając zatem na uwadze fakt, że E. S. złożyła wniosek w terminie późniejszym – 4 lipca 2019 r., odmówiono prawa do wnioskowanego świadczenia.

W odwołaniu od w/w decyzji, E. S. podniosła, że GOPS nie przeprowadził wywiadu środowiskowego na okoliczność, które z rodziców sprawuje opiekę i pokrywa wydatki na utrzymanie dzieci.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją z dnia [...] listopada 2019r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium wskazało, że Sąd Okręgowy w Łodzi postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II C 221/18, na czas trwania procesu o rozwód, między innymi ograniczył władzę rodzicielską E. S. i M. S. nad M. S. ur. 4 lipca 2010 r. i A. S. ur. 22 sierpnia 2007 r., poprzez poddanie wykonania tej władzy nadzorowi kuratora sądowego Sądu Rejonowego w Ł.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, stronie nie przysługuje świadczenie "Dobry start" na dwoje dzieci, ponieważ świadczenie to zostało już wcześniej przyznane ojcu dzieci. Podkreślono, że świadczenie "Dobry start" przysługuje tylko raz w roku na dziecko.

Dalej SKO stwierdziło, że z notatki służbowej pracownika socjalnego GOPS w Łęczycy z 15 listopada 2019 r. wynika, iż podział obowiązków rodzicielskich w kontekście zarówno hierarchii, jak i wartości, czy ilości jest obecnie w rodzinie trudny do jednoznacznego określenia. Podano, że z racji pozostawania M. S. na rencie chorobowej, ilość czasu spędzanego przez niego w domu z dziećmi była okresowo większa niż przez matkę dzieci.

Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż strona oraz jej mąż i dwoje dzieci zamieszkują pod jednym adresem, tj. [...], [...] Ł.

Kolegium podkreśliło, że jeżeli nawet hipotetycznie przyjąć, że do akt sprawy załączony byłby rodzinny wywiad środowiskowy, to nie miałby on wpływu na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie, ponieważ na dzień wydania zaskarżonej decyzji na dzieci strony jest już przyznane świadczenie "Dobry start" ich ojcu.

Na powyższą decyzję E. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Uzasadniając skargę jej autorka wskazała, że ona i jej mąż są w trakcie procesu rozwodowego. Żyją w rozłączeniu, prowadzą osobne gospodarstwa domowe. Skarżąca podała, że to na niej ciąży w całości obowiązek utrzymywania i wychowania dzieci. Właściwy organ administracyjny nie przeprowadził zaś w tym zakresie odpowiedniego postępowania wyjaśniającego, na co pozwala § 30 ust. 3 rozporządzenia. Jej zdaniem w tej sytuacji każde z rodziców powinno otrzymać połowę świadczenia.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, argumentując, że podmioty realizujące zadania w zakresie świadczenia "Dobry start" nie są uprawnione do ustalania stanu faktycznego w zakresie istnienia, bądź nieistnienia opieki naprzemiennej, a to wobec wyraźnego brzmienia § 5 ust. 2 rozporządzenia posługującego się pojęciem "orzeczenia". Zdaniem organu w tej sprawie strona nie wykazała, że istnieje prawomocne orzeczenie sądu o sprawowaniu opieki naprzemiennej nad dziećmi. Zdaniem organu odwoławczego, jeśli nawet teoretycznie przyjąć, że po przyznaniu biologicznemu ojcu małoletnich dzieci świadczenia "Dobry start" zostałby przeprowadzony wywiad środowiskowy, to nie miałby on wpływu na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie, ponieważ na dzień wydania zaskarżonej decyzji ojciec dzieci miał już to świadczenie przyznane. W ocenie Kolegium, organ I instancji może rozważyć przyznanie stronie prawa do świadczenia "Dobry start" dopiero wtedy, gdy prawo to nie będzie przysługiwało ojcu dzieci, a strona będzie spełniała ustawowe kryteria do pobierania wnioskowanego świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi powołanym na wstępie wyrokiem uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, wskazując, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesione okazały się trafne.

Przywołując treść przepisów § 3 pkt 4 lit. a, § 4 ust. 1 pkt 1, § 5 ust. 1, § 10 ust. 1 i ust. 5, § 30 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz.U. 2018r., poz. 1061), Sąd wskazał, że z unormowań tych jasno wynika, iż świadczenie to co do zasady przysługuje rodzicom dziecka, a z wnioskiem o jego przyznanie może wystąpić zarówno matka, jak i ojciec dziecka. Z tym, że w sytuacji, gdy z wnioskiem o świadczenie wystąpi jeden z rodziców, a następnie uczyni to drugi rodzic, organ ma obowiązek ustalić który z rodziców faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie dowodu z wywiadu środowiskowego. Sąd wskazał, że takie czynności na gruncie rozpatrywanej sprawy nie zostały poczynione.

Wobec tego Sąd I instancji stwierdził, że obowiązkiem organu było jednoznaczne ustalenie, kto – czy matka dzieci, czy ojciec dzieci (względnie oboje rodzice) – sprawuje faktyczną opiekę nad dziećmi. Takie jednak ustalenia nie zostały poczynione przez organ I instancji, a na etapie postępowania odwoławczego do akt sprawy została załączona jedynie notatka pracownika socjalnego z 15 listopada 2019r.

Sąd uznał zatem, że rację ma skarżąca twierdząc, iż organy orzekające w sprawie nie poczyniły rzetelnych ustaleń, kto sprawuje faktyczną opiekę nad dziećmi, co świadczy o naruszeniu przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a tym samym o naruszeniu § 30 ust. 3 rozporządzenia i przedwczesnym zastosowaniu § 30 ust. 2 rozporządzenia. Stwierdzone uchybienia rzutowały, w ocenie Sądu, w istotnym stopniu na wynik sprawy. Jednocześnie za niewystarczającą dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy Sąd uznał notatkę służbową pracownika socjalnego z 15 listopada 2019 r. Odnosząc się do jej treści zauważył, że z natury rzeczy osoba przebywająca na rencie chorobowej więcej czasu powinna przebywać w domu, niż osoba pracująca zawodowo, co również będzie przekładało się na ilość czasu spędzanego z dziećmi.

Wobec tego Sąd I instancji stwierdził, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy konieczne i zarazem uzasadnione jest poczynienie przez organ rzetelnych ustaleń kto rzeczywiście sprawuje opiekę nad dziećmi. Sąd podał, że w tym celu pomocny może się okazać dowód z wywiadu środowiskowego, bądź też pozyskanie stosownych informacji od kuratora. Dokumenty te powinny zostać włączone do akt sprawy jako materiał dowodowy i ocenione zgodnie z wymogami art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Dopiero wówczas, gdy w toku ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ ustali, że oboje rodzice opiekują się dziećmi, wówczas orzekając o odmowie przyznania spornego świadczenia będzie mógł oprzeć swoją argumentacją na fakcie, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia jako pierwszy wystąpił ojciec dzieci, co będzie uzasadniało zastosowanie § 30 ust. 2 rozporządzenia.

Na zakończenie swoich rozważań Sąd stwierdził, że zarzut naruszenia § 5 ust. 2 rozporządzenia nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ z akt sprawy wynika, iż strona nie dysponuje prawomocnym orzeczeniem sądu o sprawowaniu opieki naprzemiennej nad dziećmi.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Wniesiono także o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego, oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, wobec zrzeczenia się prawa do rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady trójpodziału władzy, poprzez zastąpienie ustawodawcy swoim orzecznictwem,

b) § 30 ust. 3 w zw. z § 30 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1061), poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ jest zobowiązany do ustalenia, kto sprawuje opiekę i w tym celu powinien zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.) w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem, w przypadku, gdy stan faktyczny ustalony w sprawie pozwala na przyjęcie, że rodzice wykonują opiekę naprzemiennie, a organ orzekający o przyznawaniu świadczenia "dobry start" nie pełni roli sądu rodzinnego, ani nie rozstrzyga konfliktu między rodzicami na tle sprawowania przez każdego z nich władzy rodzicielskiej, przy czym wspólne zamieszkiwanie i opieka nad dziećmi przez obojga rodziców została potwierdzona przez pracownika socjalnego,

c) § 30 ust. 1 w/w rozporządzenia, przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w ustalonym stanie faktycznym zachodzi przypadek zbiegu prawa rodziców wymagający ustalenia dla potrzeb przyznania prawa do świadczenia "dobry start", który z rodziców faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem,

d) § 30 ust. 2 w zw. z § 30 ust. 4 w/w rozporządzenia, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy stan faktyczny i zebrany w sprawie materiał dowodowy upoważnia do przyjęcia przez organy stanowiska, że rodzice dzieci sprawują opiekę równocześnie, a uprawnionym do przyznania świadczenia jest ten z rodziców, który wcześniej złożył wniosek.

2) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej "p.p.s.a."), przez błędne przyjęcie, że miało miejsce naruszenie norm prawa materialnego,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 , art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., przez:

- błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji ostatecznej, bowiem materiał dowodowy jest pełny i zebrany w sposób prawidłowy,

- błędne przyjęcie że normy te zostały naruszone w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji ostatecznej, bowiem w aktach sprawy brak dowodów na poczynienie przez organ rzetelnych ustaleń, kto sprawuje faktyczną opiekę nad dziećmi,

c) art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a., przez przedstawienie oceny prawnej niespójnej i lakonicznej w zakresie własnych rozważań, brak oceny zebranego materiału dowodowego oraz brak wykazania że uchybienia miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w sprawie należało przyjąć, iż opiekę nad dziećmi sprawują obydwoje rodzice. W takim zaś przypadku świadczenie wypłaca się temu, kto pierwszy złożył wniosek. Zdaniem organu, Sąd w swych ustaleniach pominął, że dokonano ustalenia stanu faktycznego w zakresie złożenia wniosków przez osoby uprawione, tj. rodziców dzieci, miejsca zamieszkania dzieci wspólnie z rodzicami w tym samym mieszkaniu, ograniczeniu władzy rodzicielskiej przez Sąd Okręgowy w Łodzi oraz o czasie złożenia wniosków przez każdego z rodziców. Podkreślono, że okoliczności wspólnego zamieszkania zostały zweryfikowane przez pracownika socjalnego GOPS w Łęczycy.

Skarżący kasacyjnie organ podzielił stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że organ orzekający o przyznaniu świadczenia "dobry start" nie pełni roli sądu rodzicielskiego, ani nie rozstrzyga konfliktu między rodzicami na tle sprawowania przez każdego z nich władzy rodzicielskiej.

W ocenie Kolegium materiał dowodowy został zebrany w sposób prawidłowy , jest pełny i dokonano jego prawidłowej oceny.

Wskazano ponadto, że bezpośrednim skutkiem uchybień Sądu na gruncie stosowania prawa materialnego było nieprawidłowe sformułowanie zaleceń co do dalszego postępowania w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku, co wiąże się z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych, tj. na obrazie prawa materialnego oraz na istotnym naruszeniu przepisów postępowania. W tej sytuacji, w pierwszej kolejności – co do zasady – rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W rozpoznawanej jednak sprawie analiza zarzutów materialnoprawnych prowadzi do wniosku, że to te zarzuty winny być rozważone w pierwszej kolejności, ponieważ zakres prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego wyznaczają w znacznej części wskazane w petitum skargi przepisy rozporządzenia z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start".

Wskazać należy, że zgodnie z § 30 ust. 1 powołanego rozporządzenia, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia dobry start, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Natomiast stosownie do § 30 ust. 3 tego rozporządzenia, w przypadku, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia dobry start przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia dobry start w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy, o którym mowa w § 3 pkt 4 lit. a w/w rozporządzenia ustala, kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z 2004 r. o pomocy społecznej w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.

Z treści cytowanych wyżej przepisów wynika, że organy administracji są uprawnione do prowadzenia ustaleń w powyższym zakresie, w razie wystąpienia sytuacji określonej w § 30 ust. 3 rozporządzenia, czyli w przypadku, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia dobry start przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka, drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia dobry start w związku z opieką nad tym samym dzieckiem.

Wskazać należy, że w niniejszej sprawie zostało ustalone, iż opiekę nad dziećmi oboje rodzice sprawują równocześnie. Jeżeli zaś opieka nad dzieckiem jest sprawowana równocześnie przez oboje rodziców, świadczenie wypłaca się temu rodzicowi, który pierwszy złożył wniosek. Nie było zatem czego wyjaśniać w drodze wywiadu środowiskowego. Należy przy tym zwrócić uwagę na sformułowanie zawarte w § 30 ust. 3 powołanego rozporządzenia: "organ może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego", co nie oznacza "musi". Gdyby bowiem ustawodawca chciał nałożyć na organ obowiązek w tej kwestii nie użyłby sformułowania "może". Zatem okoliczność przeprowadzenia, bądź nie, wywiadu środowiskowego, została przez ustawodawcę pozostawiona każdorazowo uznaniu organu. Taki środek dowodowy ma się bowiem przyczyniać do usprawnienia postępowania i wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a nie do jego przedłużania w sytuacji, gdy zgromadzona dokumentacja sprawy pozwala na wydanie stosownego rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie niesporne zaś jest, że z wnioskiem o świadczenie "Dobry start" wystąpił najpierw ojciec małoletnich (w dniu 1 lipca 2019 r.), a potem matka (w dniu 4 lipca 2019 r.). Ponadto, w sprawie ustalono, że rodzice wraz z dziećmi zamieszkują wspólnie pod jednym adresem. Okoliczność ta nie została zakwestionowana. Z akt wynika także, iż małżonkowie są w trakcie rozwodu, nie ma natomiast jakichkolwiek dokumentów świadczących o tym, że sprawują nad dziećmi opiekę naprzemienną. Podkreślić natomiast w tym miejscu należy, że nawet oświadczenia rodziców rozwiedzionych o zgodnym sposobie sprawowania opieki nad dzieckiem nie mogą zastąpić orzeczenia sądu. O istnieniu opieki naprzemiennej nie można bowiem – w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia – domniemywać. Dopiero bowiem, gdy zapadnie orzeczenie sądu stanowiące, że dziecko jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dopiero wtedy taki fakt można przyjąć za dowód w sprawie. Opieka naprzemienna musi zatem wynikać z orzeczenia sądu. W niniejszej natomiast sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją.

Z akt sprawy wynika także, iż postanowieniem Sądu Okręgowego w Łodzi Wydział II Cywilny z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II C 221/18, obojgu rodzicom na czas trwania procesu o rozwód została ograniczona władza rodzicielska, przez jej poddanie nadzorowi kuratora sądowego.

Należy w tym miejscu zauważyć, że organy prowadzące postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego w stanie faktycznym wypełniającym hipotezę przepisu art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195), nie są uprawnione do oceny, w jaki sposób rodzice wywiązują się ze swoich obowiązków rodzicielskich oraz ile czasu poświęcają dzieciom w sytuacji, gdy oboje mają władzę rodzicielską, mieszkają razem i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z dziećmi. Oznacza to bowiem, że utrzymują i zaspakajają ich potrzeby bytowe, wychowawcze i emocjonalne. Natomiast świadczenie "Dobry start" jest powiązane ze świadczeniem wychowawczym, czego potwierdzeniem jest treść § 31 ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start", przewidującego potrącenie kwot nienależnie pobranego świadczenia dobry start z wypłacanych świadczeń wychowawczych. Zatem do wykładni § 30 rozporządzenia można odnieść stanowisko nawiązujące do wykładni art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, w tożsamy sposób regulującego kwestie zbiegu prawa rodziców do świadczenia wychowawczego, co do świadczenia dobry start.

Wobec tego należy uznać, że ustalenie braku wyłączności opieki skarżącej nad dziećmi w okresie ubiegania się o świadczenie "Dobry start", pozwalało organowi na przyjęcie zasady, że o pierwszeństwie rodzica w przyznaniu mu prawa do świadczenia, decyduje pierwszeństwo w złożeniu wniosku. Zgodzić się bowiem należy ze skargą kasacyjną, że organ orzekający o przyznawaniu w/w świadczenia, nie pełni roli sądu rodzinnego, ani nie rozstrzyga konfliktu między rodzicami na tle sprawowania przez każdego z nich władzy rodzicielskiej. Wspólne zamieszkiwanie obojga rodziców z dziećmi i wspólne ich wychowywanie jest wystarczającym potwierdzeniem sprawowania opieki rodzicielskiej przez oboje rodziców. Na tle tych okoliczności bez znaczenia jest także to, że między rodzicami toczy się proces rozwodowy.

Należy zatem stwierdzić, że materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób pełny i wyczerpujący i poprawnie oceniony przez organy obu instancji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie przyjąć należy, że opiekę nad dziećmi sprawują obydwoje rodzice, tj. jak wywodzi w skardze kasacyjnej skarżący organ. W takim zaś przypadku, stosownie do treści § 30 ust. 4 powołanego rozporządzenia, jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie dobry start wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek.

Wobec powyższych rozważań i stanu faktycznego niniejszej sprawy należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej za usprawiedliwione.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art.151 w zw. z art. 182§ 2 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Z uwagi na charakter i przedmiot sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., odstąpił od zasądzania kosztów postępowania kasacyjnego.