Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 241/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 6 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w G. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy budowlanej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia 4 września 2019 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w G. wpłynęło zgłoszenie pochodzące od R. R.. R. R. powiadomił organ, że jest użytkownikiem lokalu mieszkalnego na piątej kondygnacji nadziemnej. Jego zdaniem, obecny stan techniczny zagraża bezpieczeństwu zdrowia i życia oraz mienia użytkowników. Jak wskazał, istnieje ciąg wsteczny w przewodach kominowych wentylacyjnych w pomieszczeniu kuchni, łazienki i ubikacji w wyniku czego nie można dogrzać mieszkania do temperatur obliczeniowych narzuconych rozporządzeniem, a co najgorsze mieszkańcy są użytkownikami instalacji gazowej zasilającej kuchenkę gazową. Niesprawna wentylacja przy rozszczelnieniu instalacji gazowej może doprowadzić do wystąpienia przy odpowiednim stężeniu mieszkanki wybuchowej. Kiedy poprosił o dostęp do dokumentacji otrzymał niepełną informację, która podaje w wątpliwość prawidłowość przeprowadzenia kontroli okresowych.

Pismem z dnia 16 września 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. (zwany dalej "PINB" lub "organem I instancji") zawiadomił R. R., A. R. oraz [...] Spółdzielnię Mieszkaniową w G. (zwaną dalej "Spółdzielnią" lub "Skarżącą") o przeprowadzeniu kontroli zaplanowanej na dzień 26 września 2019 r.

W toku przeprowadzonej w dniu 26 września 2019 r. kontroli sporządzono protokół, w którym stwierdzono, że korespondencja w sprawie nieprawidłowości związanych ze stanem wentylacji była już wymieniana pomiędzy R. R. a Spółdzielnią. Skarżąca wskazała wówczas, jakie czynności należy dokonać, aby zlikwidować te nieprawidłowości. PINB ustalił, że R. R. wykonał te zalecenia i powiadomił o tym Skarżącą, ale to nie zmieniło faktu, że wentylacja nadal działa nieprawidłowo. W dniu kontroli nie zaobserwowano tego. Pracownicy Spółdzielni kwestionują przekrój otworów przelotowych we wszystkich nawiewnikach okiennych, które wykonał R. R.. W protokole z kontroli odnotowano brak potwierdzenia, aby osoby dokonujące wszelkich przeglądów posiadały uprawnienia do ich przeprowadzania.

Pismem z dnia 17 października 2019 r. PINB wezwał Spółdzielnię do nadesłania dokumentu potwierdzającego uprawnienia budowlane dokonane przez E. M., który przeprowadził coroczny przegląd przewodów kominowych, S. W. – co do corocznej kontroli oraz J. D. – co do okresowej kontroli 5-letniej. Pismem z dnia 21 października 2019 r. Spółdzielnia przedstawiła uprawnienia wskazanych osób.

Postanowieniem z dnia 8 listopada 2019 r., nr [...] PINB zobowiązał Spółdzielnię do przedłożenia ekspertyzy budowlanej dotyczącej wentylacji i stanu wilgotności w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w G. przy ul. [...], której zarządcą jest Spółdzielnia. Ekspertyzę należało przedłożyć do dnia 31 grudnia 2019 r.

W wyniku rozpoznania zażalenia wniesionego przez Spółdzielnię, postanowieniem z dnia 13 grudnia 2019 r., nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej "WWINB" lub "organem II instancji") uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. WWINB wskazał, że przepis, o który oparto zaskarżone postanowienie (art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane [t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zmianami, zwanej dalej "p.b."]) zawiera liczne zwroty nieostre takie jak "uzasadnione wątpliwości", "odpowiednie ekspertyzy". Z tego też względu organ I instancji powinien wyjaśnić dokładnie czy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jakości materiałów budowlanych. PINB nie wyjaśnił, czy w lokalu R. R. przeprowadzono jakiekolwiek roboty budowlane, które mogłyby wywołać niepożądane zjawiska. Ponadto WWINB polecił wyjaśnienie istnienia interesu prawnego R. i A. małż. R. .

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, PINB wezwał Spółdzielnię oraz R. i A. małż. R. odpowiednio do przedłożenia projektu budowlanego wraz z pozwoleniem na budowę oraz aktualnego protokołu przeglądu kominiarskiego wskazującego wartość strumieni objętości powietrza wentylacyjnego w lokalu nr [...] oraz wykazanie interesu prawnego poprzez przedłożenie aktu notarialnego – aktu własności lokalu.

Dnia 11 lutego 2020 r. R. R. stawił się w siedzibie PINB i przedłożył oryginalny egzemplarz aktu notarialnego – umowę sprzedaży, w wyniku której razem z żoną nabyli lokal nr [...] w G. przy ul. [...].

Pismem z dnia 14 lutego 2020 r. Spółdzielnia przedłożyła kopię pozwolenia na budowę z dnia 11 sierpnia 1988 r. nr [...] wydane przez Urząd Miasta i Gminy w G., projekt architektoniczno-budowlany oraz protokół z dnia 12 lutego 2020 r. z okresowej kontroli przewodów kominowych.

Dnia 28 lutego 2020 r. R. R. przedłożył protokół kontroli wykonanej na jego zlecenie. Z protokołu wynika istnienie wstecznego ciągu wentylacyjnego wywiewnej.

Dnia 6 marca 2020 r. PINB wezwał Spółdzielnię do nadesłania rysunku nr [...] – rzutu kondygnacji powtarzalnej segm. [...] Spółdzielnia odpowiedziała, że nie posiada tego rysunku.

Postanowieniem z dnia 19 marca 2020 r., nr [...] PINB zobowiązał Spółdzielnię do przedłożenia ekspertyzy budowalnej dotyczącej wentylacji, przewietrzania i stanu wilgotności w lokalu nr [...] w G. przy ul. [...], której zarządcą jest Spółdzielnia. Ekspertyzę należało przedłożyć do dnia 30 czerwca 2020 r.

W wyniku rozpoznania wniesionego przez Spółdzielnię zażalenia, postanowieniem z dnia 26 maja 2020 r., nr [...] WWINB uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. WWINB ponownie podkreślił zwroty nieostre z art. 81c ust. 2 p.b., a ustalenia PINB cechuje sprzeczność, czy też niedokładność, co nie uzasadniało wydania zaskarżonego postanowienia. PINB wskazał, że w lokalu R. R. były przeprowadzone roboty budowlane, jednakże PINB nie wskazał skąd posiada tę wiedzę.

Skoro PINB uważa, że budynek powstał zgodnie z obowiązującym wówczas prawem budowlanym to należy wyjaśnić skąd wziął się ciąg wsteczny. Należało ustalić dlaczego w lokalu nr [...] pracownicy Spółdzielni stwierdzili nieprawidłowości, do których usunięcia zobowiązali ją, czy po wykonaniu robót dokonano pomiarów i oceniono ich wyniki. PINB nadal nie wykazał czym są "uzasadnione wątpliwości".

PINB wezwał Spółdzielnię do wyjaśnienia, na podstawie jakich przepisów nakazał R. R. przeprowadzenie robót budowlanych w mieszkaniu nr [...]. PINB wezwał Spółdzielnię także do przedłożenia protokołów, w których udokumentowano stan techniczny będący podstawą przedstawionych R. R. zaleceń.

Spółdzielnia udzieliła odpowiedzi na wezwanie. Wskazano przepisy prawa budowlanego, przepisów wykonawczych do p.b. oraz Polską Normę PN-83/B-03430 i PN-83/B-03430/Az3:2000. Spółdzielnia wyjaśniła także wątpliwości PINB.

PINB wezwał Spółdzielnię oraz R. i A. małż. R. do wyjaśnienia, czy Spółdzielnia wskazywała, jakie otwory powinny zostać wykonane przez właścicieli lokalu nr [...]. Ta kwestia nadal budzi wątpliwości pracowników Spółdzielni.

Spółdzielnia wskazała w odpowiedzi na wezwanie (pismo z dnia 23 listopada 2020 r.), że zalecenia były jej reakcją na zgłaszany przez R. R. dyskomfort. Zdaniem Spółdzielni, stan techniczny lokalu należy do jego właścicieli.

R. R. wskazał, że wykonał wszystkie zalecenia Spółdzielni. Twierdzenie, że wina co do stanu technicznego leży po jego stronie jest absurdalne szczególnie, że nie poinstruowano go o wielkości otworów. Napisano jedynie "zgodnie z instrukcją montażu". Na instrukcji jest napisane, że wiercenie powinno nastąpić wiertłem o średnicy 9 mm.

PINB wezwał E. M. do wyjaśnienia, czy podczas pomiaru prędkości przepływu powietrza były wykonywane inne czynności i dlaczego nie zostały ujęte w protokole. PINB zapytał także o kierunek przepływu powietrza w trakcie pomiarów.

PINB wezwał kominiarza – F. B. do wyjaśnienia, czy podczas prowadzonej przez niego kontroli był zapewniony właściwy nawiew powietrza do lokalu (otwarte nawietrzaki okienne, umożliwiony przepływ powietrza między pomieszczeniami) i czy wykluczone były naturalne czynniki atmosferyczne (np. wiatr), które mogłyby powodować ciąg wsteczny.

E. M. wskazał, że o ile pamięta, czynności kontroli przewodów kominowych były wykonane prawidłowo, co zaznaczono w protokole. Kierunek przepływów powietrza przy spełnionych warunkach był prawidłowy zgodnie z podanymi parametrami wskazanymi w protokole.

PINB zwrócił się do E. M. wskazując, że jego pismo nie odpowiada na zadane pytania. PINB doprecyzował je, wskazując konkretne potencjalne czynności kontrolne.

W odpowiedzi na pismo, E. M. przedstawił wszystkie czynności, jakie wykonał podczas kontroli.

Postanowieniem z dnia 19 lutego 2021 r., nr [...] PINB zobowiązał Spółdzielnię do przedłożenia protokołu okresowego – rocznego dotyczącego przewodów kominowych oraz protokołu okresowego dotyczącego elementów budynków, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu. Pismem z dnia 15 marca 2021 r. Spółdzielnia przedstawiła protokoły z kontroli.

Dalsza korespondencja była wymieniana celem pozyskania kolejnych protokołów kontroli przeprowadzone przez [...] Spółdzielnię Kominiarzy.

Decyzją z dnia 15 lipca 2021 r., nr [...] PINB umorzył w całości postępowanie administracyjne.

W związku z rozpoznaniem odwołania od decyzji organu I instancji wniesionego przez R. R., decyzją z dnia 27 sierpnia 2021 r., nr [...] WWINB uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. WWINB uznał, że nie było żadnych podstaw do umorzenia postępowania. Przedstawiając całokształt okoliczności faktycznych sprawy WWINB podkreślił, że mimo zrealizowania zaleceń Spółdzielni, w mieszkaniu R. R. istnieje ciąg wsteczny. Ponadto w dniu 20 lipca 2021 r. sporządzono protokół kontroli przewodów kominowych, który dołączono do odwołania. Mistrz kominiarski – F. B. stwierdził istnienie ciągu wstecznego we wszystkich kratkach wentylacyjnych mimo zapewnienia odpowiednich nawiewów z zewnątrz do mieszkania. Pomiar przeprowadzono przy odpowiednich warunkach atmosferycznych. Powoływanie się na protokoły kontroli okresowych, w których stwierdzono brak ciągu przy rozszczelnieniu pomieszczeń sugeruje, że w sytuacji braku rozszczelnienia, ciąg istnieje. To nie daje z kolei podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego.

PINB zawiadomił strony o zaplanowanej na dzień 14 grudnia 2021 r. kontroli. Kontrola odbyła się w dniu 21 grudnia 2021 r. z uwagi na absencję R. R. w dniu 14 grudnia 2021 r. Podczas kontroli ustalono, że na kominach nie gromadzi się wilgoć, wilgotność w pomieszczeniach mieszkania wynosi 50% po dłuższej chwili otwartych okien. W pomieszczeniu łazienki odnotowano najbardziej zmienne odczyty od ciągu normalnego do wstecznego.

Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2021 r., nr [...] PINB zobowiązał Spółdzielnię do przedłożenia ekspertyzy budowlanej dotyczącej wentylacji, przewietrzania i stanu wilgotności w lokalu nr [...] budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w G.. Ekspertyzę należy przedłożyć do dnia 31 marca 2022 r. PINB zrelacjonował stan faktyczny sprawy i przeszedł do omówienia wyników kontroli z dnia 21 grudnia 2021 r. Stwierdzono różne stany ciągu w zależności od tego, czy nawiewniki oraz okna były otwarte, czy zamknięte. Stwierdzono, w oparciu o dotąd zgromadzony materiał dowodowy, że obiekt budowalny został zrealizowany prawidłowo. Ze względu na brak rysunku nr [...] (rzut kondygnacji powtarzalnej budynku dla właściwego segmentu bloku) nie da się sprawdzić tego, który dokładnie kanał wentylacyjny prowadzi do którego mieszkania.

PINB wykluczył ponad wszelką wątpliwość jakoby były prowadzone roboty budowlane w ramach lokalu nr [...], które mogłyby przyczynić się do powstania ciągu wstecznego.

Mimo wykonania zaleceń Spółdzielni, w mieszkaniu R. R. nadal występuje ciąg wsteczny, co potwierdza protokół kontroli kominiarskiej. Przepływ powietrza powinien wynosić 4-5 m/s, a we wszystkich pomieszczeniach był on niższy. Mistrz kominiarski stwierdził, że ciąg jest prawidłowy przy rozszczelnieniu pomieszczeń. PINB zinterpretował to w sposób następujący – ciąg jest nieprawidłowy przy braku rozszczelnienia pomieszczenia. Te okoliczności PINB uznał za uzasadnione wątpliwości, o których mowa w art. 81c ust. 2 p.b. Przy zainstalowanych nawiewach, zgodnie z zaleceniami Spółdzielni, ciąg nadal istnieje.

Nie można oczekiwać, że okna będą stale otwarte, aby zapewnić prawidłową wymianę powietrza.

Wobec nadal istniejących wątpliwości co do rozwiązań technicznych, PINB uznał, że nałożenie na Spółdzielnię obowiązku przedłożenia ekspertyzy budowlanej jest niezbędne.

W terminowo wniesionym zażaleniu na postanowienie organu I instancji, Spółdzielnia zakwestionowała je. Zdaniem Spółdzielni, przepis art. 81c ust. 2 p.b. nie wykazuje związku z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia. PINB miał stwierdzić, że budynek i kominy zostały wykonane prawidłowo, również zastosowana technologia nie budzi zastrzeżeń. Ponadto nie wykonano żadnych robót wpływających na powstanie ciągu wstecznego. Dalej, Spółdzielnia wskazała na nieprawidłowe oznaczenia w protokole kontroli. Otwarcie okien to de facto tylko ich uchylenie.

Spółdzielnia wniosła o wstrzymanie wykonania postanowienia PINB.

Postanowieniem z dnia 18 lutego 2022 r., nr [...] WWINB utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia WWINB wskazał, że zastosowanie art. 81c ust. 2 p.b. ma jedynie na celu zgromadzenie materiału dowodowego na rzecz innego postępowania administracyjnego. Postanowienie wydawane w tym trybie nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Sam ten przepis nie jest samodzielną podstawą zastosowania. WWINB stwierdził, że w wyniku przeprowadzonej kontroli oraz poczynionych ustaleń powstały uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego lokalu nr [...] znajdującego się budynku mieszkalnym wielorodzinnym w G. przy ul. [...] [...]. Organ II instancji wyjaśnił czym są uzasadnione wątpliwości. Nie mogą to być jakiekolwiek wątpliwości. Muszą one wynikać ze złożonego problemu co do rozwiązania technicznego, które sprawia, że stan techniczny jest podawany w wątpliwość.

Organ II instancji przystąpił do wywodu, w którym miał udowodnić, że powstałe wątpliwości są uzasadnione. WWINB oparł swoje rozstrzygnięcie o protokół z kontroli kominiarskiej przeprowadzonej przez kominiarza F. B. oraz protokół z kontroli wykonanej przez E. M.. W obu protokołach stwierdzono, że przepływ powietrza jest za niski. W literaturze zaleca się, aby przepływ był na poziomie 4-5 m/s.

Nadal istnieją niewyjaśnione okoliczności, które uzasadniają przedstawienie ekspertyzy budowlanej. Pomiarów ciągu powietrza dokonano w kuchni, łazience oraz ubikacji. W kuchni wszystkie pomiary były prawidłowe. W ubikacji, pomiary były prawidłowe, kiedy okna były otwarte. Tak samo z łazienką. Kiedy otwarte pozostały nawiewniki, a okna były rozszczelnione, ciąg w łazience był zakłócony. Gdy nawiewniki i okna były zamknięte, ciąg był nieprawidłowy, a czasami wsteczny. Przy otwarciu nawiewników i zamkniętych okien, w ogóle nie było ciągu.

Odnosząc się do twierdzeń podniesionych w zażaleniu, WWINB uznał, że chociaż PINB stwierdził prawidłowość wykonania budynku i jego kominów, to wątpliwości mogą pozostawać uzasadnione skoro nie przedłożono rysunku nr [...] do projektu budowlanego, w oparciu o który można by stwierdzić, który przewód kominowy dochodzi do danego mieszkania. To stanowi wątpliwości, o których mowa w art. 81c ust. 2 p.b. Tylko przedłożenie ekspertyzy pozwoli na ustalenie co powoduje istnienie tegoż ciągu wstecznego.

Pełnomocnik Skarżącej – r. pr. P. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwestionując postanowienie organu II instancji w całości. Podniesiono zarzut naruszenia:

1) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zmianami, zwanej dalej "k.p.a.") przez niedołożenie należytej staranności w wyjaśnieniu wszystkich faktów istotnych dla sprawy, braku wszechstronnego zbadania spawy oraz braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

2) art. 81c ust. 2 p.b. przez jego błędne zastosowanie.

Na tej podstawie Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonanie zaskarżonego postanowienia, gdyż jego wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki, uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.

Zdaniem Skarżącej, nie ma faktycznych, ani prawnych podstaw do nałożenia obowiązku z art. 81c ust. 2 p.b. R. R. wykonał szereg prac, a kontrola przeprowadzona po tym wykazała brak zagrożenia dla ludzi i mienia. Nie stwierdzono żadnych zapachów, śladów wilgoci itp. Wcześniej PINB stwierdził, że kominy na dachu budynku przy ul. [...] w G. zostały wykonane prawidłowo.

Ponieważ nie wykazano, jakich uchybień miałaby dopuścić się Skarżąca, nałożenie obowiązku przedłożenia ekspertyzy "na wszelki wypadek" sprawia, że nie wpisuje się to w przepis art. 81c ust. 2 p.b. Tego przepisu nie można wykładać rozszerzająco, bowiem pociąga za sobą konsekwencje finansowe. Jego zastosowanie musi być więc limitowane. Zatrudnienie profesjonalnych biegłych na koszt Skarżącej będzie negatywnie wpływać na jej zdolności wykonywania zadań związanych z zarządzeniem budynkiem. Organ nadzoru budowlanego posiada przecież wiedzę fachową do ustalenia tego wszystkiego co jest objęte jego wątpliwościami.

Problematyka wentylacji, ciągu powietrza nie jest zagadnieniem skomplikowanym dlatego organ nadzoru budowlanego może samodzielnie przeprowadzić stosowne ustalenia w tej materii. W zasadzie już ich dokonał.

Stosowanie art. 81c ust. 2 p.b. nie może zastępować działania organu nadzoru budowlanego, gdyż to jest jego zasadnicza kompetencja, aby wyjaśniać powstałe wątpliwości.

W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał w całości szczegółową i rzeczową argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Ustalenia organu były wyczerpujące, a mimo to pozostają niewyjaśnione okoliczności, które zostaną rozwiązane po uzyskaniu ekspertyzy budowlanej. Zastosowanie przepisu art. 81c ust. 2 p.b. odbyło się prawidłowo.

Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2022 r. o sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia w całości.

Pełnomocnik R. i A. małż. R. (zwanych dalej "uczestnikami") – r. pr. M. Z. złożyła pismo procesowe, w którym wniosła o oddalenie skargi. Odnosząc się do stanu faktycznego niniejszej sprawy, pełnomocnik uczestników wskazała, że istnienie ciągu wstecznego jest niesporne. Od trzech lat uczestnik – R. R. próbuje rozwiązać ten problem, jednakże Skarżąca konsekwentnie skarży wszelkie rozstrzygnięcia zapadłe w sprawie. Uczestnicy posiadają jedynie własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu i nie mogą podejmować wszelkich działań zmierzających do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, pomimo wiedzy, jak to zrobić. Prace te należy wykonać w stosunku do kominów na dachu budynku przy ul. [...] w G.. Bierność Skarżącej (co narusza jej statut) sprawia, że potrzeby lokalowe nie są zapewnione uczestnikom.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie". Niewątpliwie wniesiona skarga dotyczy postanowienia WWINB wydanego w postępowaniu administracyjnym wydanym w wyniku rozpoznania zażalenia. Z tych względów, zarządzeniem z dnia 3 listopada 2022 r. Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu wyznaczył termin posiedzenia niejawnego na dzień 6 grudnia 2022 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym to nie one wyznaczają kierunek analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem skargi jest postanowienie WWINB utrzymujące w mocy postanowienie PINB w przedmiocie nałożenia na Skarżącą obowiązku przedstawienia organowi I instancji ekspertyzy budowlanej. W wyniku rozpoznania skargi Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z następującej argumentacji.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy p.b. Istotą niniejszej sprawy, a zarazem zarzewiem sporu powstałym między WWINB a Skarżącą jest fakt występowania ciągu wstecznego w mieszkaniu nr [...] znajdującego się na piątej kondygnacji budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] [...] w G.. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, okoliczności faktyczne sprawy doprowadziły do wniosku, że w mieszkaniu uczestników postępowania ciągu wstecznego, a więc stanu, w którym powietrze jest wtłaczane do mieszkania przez otwór kominowy. W niniejszej sprawie, co należy wyraźnie wyeksponować, brali udział fachowcy posiadający wiedzę specjalistyczną z zakresu budownictwa oraz usług kominiarskich. Nie można w żaden sposób polemizować z ustaleniami poczynionymi w toku postępowania, a nawet jeśli, należało przedłożyć skuteczny przeciwdowód. Tylko bowiem w ten sposób może dojść do zakwestionowania ustaleń.

Sąd przeanalizował akta administracyjne niniejszej sprawy i stwierdził, że orzeczenie WWINB było prawidłowe. Na rzecz tej tezy świadczą następujące argumenty. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że sprawa została zapoczątkowana jeszcze przed formalnym zgłoszeniem jej organowi I instancji. R. R. podniósł, że w jego mieszkaniu występuje ciąg wsteczny. Udał się więc do Spółdzielni, jako do zarządcy całego budynku, gdyż własność R. R. nie obejmuje kominów, systemu wentylacyjnego itd. Skarżąca poleciła uczestnikowi wykonanie otworów w drzwiach wewnętrznych mieszkania i zamontowanie nawiewników. Pomimo wykonania zaleceń, w tym "zgodnie z instrukcją montażu", ciąg wsteczny nadal miał występować. Sąd w tym miejscu wskazuje, że Spółdzielnia, nie mając wiedzy, ani uprawnień takich jak organy nadzoru budowlanego poleciła wykonanie poszczególnych czynności celem poprawy stanu rzeczy. Pouczenie, że należy postępować "zgodnie z instrukcją montażu" jest zaleceniem niedopuszczalnym, szczególnie gdy nie są znane poszczególne parametry mieszkania ustalone podczas wizji lokalnej. Spółdzielnia nie wiedząc jaki jest stan rzeczy ponadto, że istnieje ciąg wsteczny, poleciła wykonanie nawiewników oraz otworów w drzwiach. Było to nierozsądne. Nie wiadomo bowiem, jak bardzo zmienił się ciąg wsteczny w wyniku działań R. R. kierującego się zaleceniami Spółdzielni.

Również twierdzenie, że R. R. błędnie wykonał działania, jakie poleciła jemu Skarżąca nie mogą zasługiwać na uwzględnienie. Zarządca budynku ma przecież prawny obowiązek dbania o całokształt budynku, aby jego działanie i funkcjonalność pozostawała nienaruszona.

Drugi argument dotyczy już ustaleń na etapie postępowania administracyjnego. Co prawda w toku pierwszej kontroli w dniu 26 września 2019 r. nie odnotowano ciągu wstecznego, jednakże w dniu 28 lutego 2020 r. już tak. R. R. przedłożył protokół kontroli wykonanej na jego zlecenie. Z protokołu wynika, że ciąg wsteczny niewątpliwie istnieje. Należy jedynie dodać, że R. R. miał prawo przedstawiać własne dowody, gdyż jako strona postępowania administracyjnego ma prawo brać czynny udział w nim i podnosić okoliczności mające istotny wpływ na wynik sprawy (zob. art. 78 § 1 oraz art. 79 § 2 k.p.a.). Powstały zatem wzajemnie wykluczające się rozbieżności. Z jednej strony, w dniu 26 września 2019 r. nie odnotowano istnienia ciągu wstecznego, by kilka miesięcy później potwierdzić jego istnienie.

Dążąc do wyjaśnienia tego stanu, PINB zasadnie zwrócił się do osób, które wykonywały czynności kontrolne w dniu 26 września 2019 r. oraz 28 lutego 2020 r. W pierwszej kolejności zwrócono się do E. M. – pracownika Spółdzielni. W toku korespondencji wyjaśniono (pismo z dnia 11 stycznia 2021 r. – k. [...] akt administracyjnych organu I instancji), że wszystkie czynności kontrolne zostały wykonane prawidłowo. Czynności te zostały szczegółowo opisane. Jest to o tyle istotne, ponieważ prawidłowość przeprowadzenia tychże czynności potwierdziła Krajowa Izba Kominiarzy w piśmie z dnia 10 grudnia 2020 r. Izba przedstawiła czynności, które pokrywają się z tymi, jakie przeprowadził E. M.. Warto także wskazać w tym miejscu, że E. M. potwierdził w wielu protokołach kontroli przewodów kominowych (np. z lutego 2019 r.), że sposób podłączenia systemu kominowego, a także innych urządzeń kominowych odpowiadają w zasadzie przepisom prawa. Wykonane konstrukcje i elementy mieszczą się w obowiązujących normach. Wszystkie protokoły przedstawiła Skarżąca z pismem z dnia 15 marca 2021 r. (k. [...] akt administracyjnych organu I instancji). Z tego należy wyciągnąć następujące wnioski – sposób wykonania systemu kominowego i całej instalacji wentylacyjnej został wykonany prawidłowo.

Zatem, zarówno E. M. oraz F. B. przeprowadzili kontrole, jednakże obaj doszli do innych wniosków. E. M. nie stwierdził istnienia ciągu wstecznego, F. B. – tak.

W związku z tym, że postępowanie administracyjne trwało kilka lat, R. R. przedłożył nowy protokół kontroli przeprowadzonej w dniu 20 lipca 2021 r. Protokół sporządził mistrz kominiarski – F. B.. W protokole stwierdzono istnienie ciągu wstecznego.

Skoro PINB dysponował trzeba protokołami z kontroli – jeden sporządzony przez E. M. wykluczający istnienie ciągu wstecznego i dwa – sporządzone przez F. B. – stwierdzające, że ciąg istnieje, PINB zasadnie postanowił samemu rozpoznać to zagadnienie.

W toku kontroli przeprowadzonej w dniu 21 grudnia 2021 r. potwierdzono istnienie ciągu wstecznego. Były to zatem kolejne ustalenia, które potwierdziły tezę R. R. o nieprawidłowościach w działaniu systemu wentylacji.

Sąd stwierdza, że w sytuacji, w której system kominowy budynku przy ul. [...] [...] w G. jest wykonany prawidłowo, kominy zostały prawidłowo osadzone w dachu budynku i wyniesione ponad wszelkie przeszkody tak, że powietrze nie znajduje w nich jedynej drogi ujścia (co potwierdzają liczne protokoły sporządzone przez E. M.), oraz w sytuacji, w której PINB oraz niezależny kominiarz dochodzą do przeciwnych wniosków, wyłącznie co do istniejącego ciągu wstecznego, nie kwestionując przy tym zasad działania systemu kominowego, należy stwierdzić, że doszło do powstania uzasadnionych wątpliwości co do sposobu działania tej instalacji. Jak stanowi art. 81c ust. 2 p.b.: "Organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia". Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, okoliczności niniejszej sprawy potwierdzają to, że doszło do powstania uzasadnionych wątpliwości, co do stanu technicznego w lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] [...] w G.. Wobec prawidłowego wykonania systemu kominowego istnieje ciąg wsteczny, a nie wiadomo także, jak ten ciąg funkcjonował przed wykonaniem prac przez R. R..

Sąd zaznacza, że PINB oraz WWINB są organami nadzoru budowlanego, które są tzw. organami administracji specjalnej. Specjalność polega na tym, że organy te posiadają wiedzę fachową z zakresu budownictwa i należytego użytkowania obiektów budowlanych. Posiadają także właściwe środki do ustalenia okoliczności budzących wątpliwości użytkowników lub właścicieli obiektów budowlanych. Natomiast, jeżeli w wyniku ustaleń potwierdzonych przez innych fachowców (istnienie ciągu wstecznego), które nie powinny mieć miejsca wobec prawidłowo działającej instalacji kominowej, a mimo to istnieją, należy stwierdzić jednoznacznie, że możliwości organu nadzoru budowlanego na tym się wyczerpują i należy powierzyć wyjaśnienie tego stanu rzeczy przez podmiot trzeci. Jak zasadnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny: "Przepis art. 81c ust. 2 p.b. winien być stosowany wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego i środki, którymi dysponują, nie będą wystarczające do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia." (wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2778/19, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Przy ocenie zasadności zastosowania art. 81c ust. 2 p.b. od wyspecjalizowanego organu nadzoru budowlanego należy oczekiwać jednoznacznego wskazania, jakie potencjalne przyczyny mogą odpowiadać za powstawanie stwierdzonego w trakcie kontroli zjawiska oraz wyczerpującego uzasadnienia, z jakich powodów jednoznaczne stwierdzenie tych przyczyn nie może zostać dokonane we własnym zakresie przez ten organ (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 1 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 369/22, dostępny w CBOSA). Zarówno PINB jak i WWINB wyjaśnili, że nie są w stanie odpowiedzieć dlaczego nadal istnieje ciąg wsteczny w mieszkaniu nr [...], kiedy system kominowy działa prawidłowo. Mieszkanie to znajduje się na piątej i najwyższej kondygnacji, a więc przewód kominowy prowadzący do tego lokalu nie może być długi. Prawidłowości zbudowania kominów również podają w wątpliwość tezę E. M., że stan techniczny budynku odpowiada wszelkim normom.

Organ II instancji wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że prawidłowo przeprowadzono pomiary podczas badania ciągu wstecznego. Odnotowano nieprawidłowości co do przepływu powietrza. Podkreślono także zmianę stanu wilgotności w wyniku zmian w okolicznościach przeprowadzenia badania – uchylenie okien. Z osnowy postanowienia PINB wynika, w jakim zakresie powinna zostać sporządzona ekspertyza budowlana. Prawidłowo zatem spełniono wymóg oznaczenia co do przedmiotu oraz zakresu analizy przedstawionej w ekspertyzie. Organ wskazał także kto powinien ją sporządzić (zob. wyrok NSA z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 1774/19, dostępny w CBOSA).

Sąd podkreśla, że brak dokumentu budowlanego dotyczącego segmentu, w którym znajduje się mieszkanie R. R. nie jest problemem. Organy zgodnie uznały, tak jak twierdziła Skarżąca, że nie prowadzono żadnych robót budowlanych w budynku przy ul. [...] [...] w G., wszystkie przewody kominowe są wykonane prawidłowo, co potwierdzono kilkukrotnie w protokołach kontroli okresowej z 2020 i 2019 r. Również PINB nie zakwestionował sposobu wykonania budynku podczas pierwszej kontroli w 2019 r. To twierdzenie potwierdza się w tym chociażby, że wykonanie otworów w drzwiach wewnątrz mieszkania oraz nawiewników na okna dotyczą wewnętrznego obiegu powietrza. Ciąg wsteczny jest obserwowany na styku systemu kominowego i wlotu do mieszkania nr [...]. Wobec prawidłowego wykonania budynku oraz istnienia mimo to nieprawidłowości co do jego funkcjonowania – ciąg wsteczny w mieszkaniu nr [...] – należy stwierdzić, że istnieją uzasadnione wątpliwości, o których mowa w art. 81c ust. 2 p.b. i zasadnie nałożono na Skarżącą obowiązek przedłożenia ekspertyzy budowlanej.

Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów skargi, należało stwierdzić ich niezasadność. Nie naruszono przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Organy nadzoru budowlanego dysponowały licznymi protokołami uzyskanymi przez Skarżącą, R. R. oraz uzyskane samodzielnie podczas kontroli, szczególnie tej z dnia 21 grudnia 2021 r. Większość z nich potwierdza istnienie ciągu wstecznego przy prawidłowo wykonanej instalacji kominowej. Skoro wiedza fachowa organów nadzoru budowlanego nie pozwala na udzielenie odpowiedzi dotyczącej przyczyny tego stanu rzeczy, zasadne było, wbrew zarzutu Skarżącej, zastosowanie art. 81c ust. 2 p.b.

Skarżąca nie może podnosić, że nieudowodnienie jej wpływu polecenia wykonania przez R. R. poszczególnych prac nie może wpływać na ocenę sprawy, jest niedopuszczalne. Organy bezsprzecznie dowiodły istnienie ciągu wstecznego przy prawidłowo wykonanym systemie kominowym. Skoro taki stan rzeczy ma miejsce, należy zażądać sporządzenia ekspertyzy budowlanej. Wbrew twierdzeniom Skarżącej, nie jest działanie "na wszelki wypadek". Defekt w działalności instalacji istnieje, skoro występuje ciąg wsteczny. Ustalenia PINB oraz WWINB nie doprowadziły do zlokalizowania przyczyny tego stanu rzeczy.

Sąd nie zgadza się z twierdzeniem Skarżącej, że stosowanie art. 81c ust. 2 p.b. musi być interpretowane zwężająco. Brak zgody co do tego sposobu wykładania powołanego przepisu wynika z tego, że w takiej sytuacji jego zastosowanie byłoby zasadniczo niemożliwe. Obiektywnie rzecz ujmując istnieje ciąg wsteczny, sposób zbudowania systemu kominowego jest prawidłowy, a nadal pozostaje niewyjaśniony problem. Ten zaś ma istotny wpływ na mieszkańców lokalu nr [...]. Organy nadzoru budowlanego nie mogą pozostawić tego zagadnienia niewyjaśnionego. Prawdą jest, że przepis art. 81c ust. 2 p.b. nie może być nadużywany (zob. np. wyrok WSA w Kielcach z dnia 18 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Ke 174/22, dostępny w CBOSA). Organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie (rozpoznawczy i odwoławczy) ustaliły treść wyrażenia "uzasadnione wątpliwości", zrekonstruowały ją w oparciu o okoliczności faktyczne sprawy i dokonały prawidłowej subsumcji. Tylko w tej sytuacji można było zastosować art. 81c ust. 2 p.b. Organy uczyniły to w niniejszej sprawie prawidłowo.

Konieczność poniesienia kosztów sporządzenia ekspertyzy nie może być poczytywana jako przesłanka negatywna w zakresie zastosowania art. 81c ust. 2 p.b. Rolą spółdzielni mieszkaniowej jest zapewnienie komfortu mieszkania wszystkim lokatorom w ten sposób, że warunki zamieszkiwania w lokalach będą odpowiadać wymaganiom nakładanym przez przepisy szeroko rozumianego prawa budowlanego. Obowiązek wykonywania nakazów prawa nie może zatem wpływać na wydanie negatywnego rozstrzygnięcia, kiedy problem pozostaje niewyjaśniony, a wiedza i możliwości organów nadzoru budowlanego są już niewystarczające.

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów podniesionych w skardze i jej samej. Kierując się wspomnianym na początku uzasadnienia przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. nie znaleziono żadnych podstaw skutkujących uchyleniem zaskarżonego postanowienia ani poprzedzającym go postanowieniem organu I instancji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.