Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2542/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie wycofania z obrotu benzyny bezołowiowej 95 oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej "Prezes UOKiK", "organ") decyzją z dnia [...] września 2017 r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 2 oraz art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1063, dalej "u.o.i.h."), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], w przedmiocie zarządzenia wycofania z obrotu benzyny bezołowiowej 95 w ilości 4125,3 litrów, znajdującej się w zbiorniku nr 3, na stacji paliw w [...],[...], należącej do M. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą M. w [...] (dalej "skarżący", "strona").

Z akt sprawy wynikało, że w dniu 16 maja 2017 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej (dalej "inspektorzy") przeprowadzili kontrolę na stacji paliw skarżącego.

W toku kontroli pobrano do badań laboratoryjnych z partii liczącej 4508 litrów próbki benzyny bezołowiowej 95, tj. próbkę [...], i próbkę kontrolną numer [...] w ilości 4 i 0,8 litra każda, na podstawie protokołu pobrania próbek paliw nr [...]. Próbki te zostały przekazane do akredytowanego niezależnego laboratorium Instytutu Nafty i Gazu - Państwowego Instytutu Badawczego w [...].

Badania laboratoryjne próbki pobranej w dniu 16 maja 2017 r. wykazały, że benzyna bezołowiowa 95 (o numerze próbki [...]) nie spełnia wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 października 2015 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1680, dalej "rozporządzenie"), z uwagi na:

- zaniżoną badawczą liczbę oktanową RON, której wynik badania wyniósł 91,2, przy wymaganiach jakościowych min. 95,0;

- zaniżona motorową liczbę oktanową MON, której wynik badania wyniósł 83,4, przy wymaganiach jakościowych min. 85,0;

- zawyżoną temperaturę końca destylacji, której wynik badania wyniósł 279,9°C, przy wymaganiach jakościowych max. 210°C;

- zawyżoną pozostałość po destylacji, której wynik badania wyniósł 4,7 %(V/V), przy wymaganiach jakościowych max. 2 %(V/V).

W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 6 czerwca 2017 r. na ww. stacji paliw, inspektorzy poinformowali stronę o wynikach badań próbki benzyny bezołowiowej 95 pobranej do badań w dniu 16 maja 2017 r. o numerze [...], przekazali egzemplarz sprawozdania z badań o numerze [...], poinformowali o możliwości złożenia wniosku o zbadanie próbki kontrolnej oraz konieczności uiszczenia zaliczki na poczet badań próbki kontrolnej o numerze [...]. Strona nie skorzystała z możliwości badania próbki kontrolnej benzyny bezołowiowej 95 (nr [...]) i w związku z tym wynik badania próbki benzyny bezołowiowej 95 (nr [...]), stał się wynikiem ostatecznym.

Ponadto w toku kontroli prowadzonej w dniu 6 czerwca 2017 r., inspektorzy, z uwagi na nową dostawę benzyny bezołowiowej 95, ponownie pobrali do badań z partii liczącej 4125,3 litrów próbki benzyny bezołowiowej 95, tj. próbkę numer [...], i próbkę kontrolną numer [...] w ilości 4 i 0,8 litra każda, na podstawie protokołu pobrania próbek paliw nr [...].

Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2017 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej dokonał zabezpieczenia 4125,3 litrów benzyny bezołowiowej 95, znajdującej się w zbiorniku nr 3, na stacji paliw należącej do skarżącego.

Następnie inspektorzy w dniu 8 czerwca 2017 r. przekazali próbki benzyny bezołowiowej 95 (tj. próbkę numer [...] i próbkę kontrolną numer [...]) do akredytowanego, niezależnego Specjalistycznego Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej UOKiK w [...], według protokołu przyjęcia do badania nr [...].

Badania laboratoryjne wykazały, że oferowana w dniu kontroli, tj. w dniu 6 czerwca 2017 r., benzyna bezołowiowa 95 (o numerze próbki [...]), nie spełnia wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli § 1 pkt 2 rozporządzenia, z uwagi na:

- zaniżoną badawczą liczbę oktanową RON, której wynik badania wyniósł 92,7, przy wymaganiach jakościowych min. 95,0;

- zaniżoną motorową liczbę oktanową MON, której wynik badania wyniósł 83,8, przy wymaganiach jakościowych min. 85,0;

- zawyżoną temperaturę końca destylacji, której wynik badania wyniósł 220,8°C, przy wymaganiach jakościowych max. 210°C.

Inspektorzy w dniu 23 czerwca 2017 r. poinformowali stronę o wynikach badań próbki benzyny bezołowiowej 95 pobranej do badań w dniu 6 czerwca 2017 r. o numerze [...], przekazali egzemplarz protokołu z badań nr [...], poinformowali o możliwości złożenia wniosku o zbadanie próbki kontrolnej oraz konieczności uiszczenia zaliczki na poczet badań próbki kontrolnej o numerze [...].

Pismem z dnia 29 czerwca 2017 r. strona wniosła o zbadanie próbki kontrolnej benzyny bezołowiowej 95 (nr [...]), pobranej w toku kontroli w dniu 6 czerwca 2017 r.

Badania laboratoryjne przeprowadzone przez akredytowane, niezależne laboratorium W.S.A. w [...] (protokół z badań nr [...]) wykazały, że oferowana w dniu kontroli, tj. w dniu [...] czerwca 2017 r., benzyna bezołowiowa 95 (o numerze próbki kontrolnej [...]), nie spełnia wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli § 1 pkt 2 rozporządzenia, z uwagi na:

- zaniżoną badawczą liczbę oktanową RON, której wynik badania wyniósł 92,7, przy wymaganiach jakościowych min. 95,0;

- zaniżoną motorową liczbę oktanową MON, której wynik badania wyniósł 82,6, przy wymaganiach jakościowych min. 85,0;

- zawyżoną temperaturę końca destylacji, której wynik badania wyniósł 229,0°C, przy wymaganiach jakościowych max. 210°C.

W piśmie z dnia 17 lipca 2017 r. pełnomocnik strony wniósł o przesłuchanie w charakterze świadków trzech pracowników kontrolowanej stacji paliw oraz stwierdził, że negatywny wynik kontroli badanego paliwa mógł być wynikiem pobrania próbki ze starego dystrybutora, z którego skarżący od dłuższego czasu nie prowadził sprzedaży paliwa.

Pismem z dnia 18 lipca 2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej poinformował stronę o wynikach badań próbki kontrolnej benzyny bezołowiowej 95 pobranej do badań w dniu [...] czerwca 2017 r. o numerze [...], przekazał egzemplarz protokołu z badań nr [...] oraz poinformował, że zostanie wydana decyzja zarządzająca wycofanie z obrotu kwestionowanego paliwa, zaś przedsiębiorcy przysługuje prawo do zapoznania się ze zgromadzonymi aktami sprawy oraz prawo wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych zadań.

W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2017 r. na ww. stacji paliw, inspektorzy ponownie poinformowali stronę o wynikach badań próbek benzyny bezołowiowej 95 pobranych do badań w dniach [...] maja i [...] czerwca 2017 r., możliwości złożenia wniosku o zbadanie próbki kontrolnej oraz ustosunkowali się do wniosku dotyczącego przesłuchania w charakterze świadków trzech pracowników kontrolowanej stacji paliw, a także twierdzeń strony, iż próbki zostały pobrane z nieużywanego dystrybutora.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej uchylił swoje postanowienie z dnia [...] czerwca 2017 r. o zabezpieczeniu 4125,3 litrów benzyny bezołowiowej 95, znajdującej się w zbiorniku nr 3, na stacji paliw należącej do skarżącego.

Mając na względzie negatywne wyniki badań laboratoryjnych próbek benzyny bezołowiowej 95 pobranych w toku kontroli w dniach [...] maja i [...] czerwca 2017 r., [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. (nr [...]) zarządził wycofanie z obrotu benzyny bezołowiowej 95 w ilości 4125,3 litrów, znajdującej się w zbiorniku nr 3, na ww. stacji paliw.

Skarżący złożył w ustawowym terminie odwołanie od ww. decyzji, w którym wniósł o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W ocenie strony zaskarżona decyzja narusza zarówno przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 10, art. 77 i art. 80 k.p.a., jak i przepisy prawa materialnego, a mianowicie art. 18 ust. 1 pkt 1 u.o.i.h.

Pismem z dnia 4 września 2017 r. strona została poinformowana, iż przysługuje jej prawo do zapoznania się ze zgromadzonymi aktami sprawy w siedzibie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz prawo wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa.

W tych okolicznościach została wydana wymieniona na wstępie decyzja Prezesa UOKiK z dnia [...] września 2017 r.

W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie przytoczył mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. z 2016 r., poz. 1928 ze zm.).

Następnie wskazał, że przeprowadzone badania laboratoryjne w akredytowanym, niezależącym laboratorium Instytutu Nafty i Gazu - Państwowego Instytutu Badawczego w [...] wykazały, że oferowana w dniu kontroli, tj. w dniu [...] maja 2017 r., benzyna bezołowiowa 95 (o numerze próbki [...]) nie spełniała wymagań jakościowych określonych w rozporządzeniu z uwagi na:

- zaniżoną badawczą liczbę oktanową RON, której wynik badania wyniósł 91,2, przy wymaganiach jakościowych min. 95,0;

- zaniżoną motorową liczbę oktanową MON, której wynik badania wyniósł 83,4, przy wymaganiach jakościowych min. 85,0;

- zawyżoną temperaturę końca destylacji, której wynik badania wyniósł 279,9°C, przy wymaganiach jakościowych max. 210°C;

- zawyżoną pozostałość po destylacji, której wynik badania wyniósł 4,7% (V/V), przy wymaganiach jakościowych max. 2 % (VN).

Badania laboratoryjne przeprowadzone przez akredytowane niezależne Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej UOKiK w [...] (protokół z badań nr [...]) wykazały, że oferowana w dniu kontroli, tj. w dniu [...] czerwca 2017 r., benzyna bezołowiowa 95 (o numerze próbki [...]), nie spełnia wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli § 1 pkt 2 rozporządzenia, z uwagi na:

- zaniżoną badawczą liczbę oktanową RON, której wynik badania wyniósł 92,7, przy wymaganiach jakościowych min. 95,0;

- zaniżoną motorową liczbę oktanową MON, której wynik badania wyniósł 83,8, przy wymaganiach jakościowych min. 85,0;

- zawyżoną temperaturę końca destylacji, której wynik badania wyniósł 220,8°C, przy wymaganiach jakościowych max. 210°C.

Niespełnienie wymagań jakościowych potwierdziły również badania laboratoryjne przeprowadzone przez akredytowane, niezależne laboratorium W.S.A. w [...] (protokół z badań Nr [...]), które wykazały, że oferowana w dniu kontroli, tj. w dniu [...] czerwca 2017 r., benzyna bezołowiowa 95 (o numerze próbki kontrolnej [...]), nie spełnia wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli § 1 pkt 2 rozporządzenia, z uwagi na:

- zaniżoną badawczą liczbę oktanową RON, której wynik badania wyniósł 92,7, przy wymaganiach jakościowych min. 95,0;

- zaniżoną motorową liczbę oktanową MON, której wynik badania wyniósł 82,6, przy wymaganiach jakościowych min. 85,0;

- zawyżoną temperaturę końca destylacji, której wynik badania wyniósł 229,0°C, przy wymaganiach jakościowych max. 210°C.

Podsumowując, Prezes UOKiK stwierdził, że badania laboratoryjne w sposób jednoznaczny wykazały, iż paliwo pobrane w dniach [...] maja i [...] czerwca 2017 r. nie spełniało wymagań jakościowych w zakresie wielu parametrów, a mianowicie badawcza liczba oktanowa RON, motorowa liczba oktanowa MON, temperatura końca destylacji oraz pozostałość po destylacji.

Prezes UOKiK wyjaśnił, że podstawę prawną wydania decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. stanowił art. 18 ust. 1 pkt 1 u.o.i.h., na podstawie którego po stwierdzeniu w toku kontroli nieprawidłowości w zakresie jakości paliwa, w tym przypadku negatywnych wyników analizy laboratoryjnej pobranych próbek benzyny bezołowiowej 95, organ I instancji zarządził wycofanie produktu z obrotu (w tym przypadku benzyny bezołowiowej 95).

W opinii organu odwoławczego, niedotrzymanie norm dotyczących badawczej liczby oktanowej RON, motorowej liczny oktanowej MON, temperatury końca destylacji oraz pozostałość po destylacji, powoduje naruszenie interesów ekonomicznych konsumentów, poprzez narażenie użytkowników pojazdów na ponoszenie nieuzasadnionych kosztów ich napraw i remontów. Przekroczenie parametrów badawczej liczby oktanowej RON i motorowej liczby oktanowej MON powoduje spalanie detonacyjne paliwa, a taki rodzaj spalania jest niepożądany ze względu na możliwość spowodowania poważnych uszkodzeń elementów silnika. Ponadto stosowanie paliwa o obniżonych wartościach liczb oktanowych powoduje zaburzenie w prawidłowej pracy silnika, spadek mocy oraz większe zużycie paliwa. Z kolei zawyżenie parametrów destylacji może prowadzić przy umiarkowanych temperaturach otoczenia do trudności w uruchomieniu i rozgrzaniu zimnego silnika.

Następnie organ dodał, że zgodnie z art. 22 ust. 8 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw - wyniki badań pobranych próbek stosuje się do jakości całej partii paliwa znajdującego się w zbiorniku, z którego pobrano próbki.

Organ wskazał następnie, że w niniejszym postępowaniu w sposób nie budzący wątpliwości wykazano, iż wycofane paliwo nie spełniało wymagań jakościowych określonych w rozporządzeniu, co potwierdziły badania laboratoryjne, a kwestionowane parametry w paliwie powodują, że paliwo oferowane konsumentom nie powinno być wprowadzane do obrotu ponieważ narusza interesy konsumentów. A zatem, wbrew twierdzeniom strony, iż nie doszło do naruszenia art. 18 ust. 1 pkt 1 u.o.i.h.

Odnosząc się do treści odwołania w zakresie dotyczącym pobrania próbek bezpośrednio z nieużywanego dystrybutora (odmierzacza), nie zaś z dystrybutora i zbiornika nr 3 znajdującego się na kontrolowanej stacji paliw, Prezes UOKiK wyjaśnił, że inspektorzy pobrali próbki paliw zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 1 września 2009 r. w sprawie sposobu pobierania próbek paliw ciekłych i biopaliw ciekłych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1035) oraz postanowieniami normy PN-EN 14275 "Paliwa do pojazdów samochodowych. Ocena jakości benzyny silnikowej i oleju napędowego. Pobieranie próbek z dystrybutorów detalicznych i zakładowych", w oparciu o którą określono przepisy w. rozporządzenia w sprawie sposobu pobierania próbek paliw ciekłych i biopaliw ciekłych.

Organ wyjaśnił, że omawiane rozporządzenie wskazuje na dwa sposoby poboru próbek paliw, a mianowicie z urządzenia służącego do dystrybucji (odmierzacza) oraz ze zbiornika, rozstrzygając który i w jakim wypadku powinien być zastosowany. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, paliwa powinny spełniać wymagania jakościowe ze względu na zapewnienie prawidłowej pracy silnika pojazdu. Na stacji paliw, pojazdy tankuje się z dystrybutora, nie zaś ze zbiornika. Dlatego też próbki pobiera się z dystrybutora. Innymi słowy, zasadą jest, że na stacjach paliw próbki pobierane są z dystrybutora (odmierzacza), zaś w hurtowniach ze zbiornika.

Kwestie te wyjaśniają również przepisy ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Zgodnie z art. 16 ust. 4 tejże ustawy, inspektor jest uprawniony do pobrania próbek ze zbiornika, opakowania jednostkowego lub z urządzenia służącego do dystrybucji paliwa. W kontekście powyższego, zarzuty skarżącego dotyczące niepobrania próbek równocześnie z dystrybutora i zbiornika nr 3, znajdującego się na kontrolowanej stacji, należy uznać za niezasadne.

Odnosząc się do sugerowanej przez stronę kwestii wpływu pobrania próbek z nieużywanego od dawna dystrybutora i wpływu tego faktu na wyniki badań, Prezes UOKiK wyjaśnił, że próbki benzyny bezołowiowej 95 zostały przez inspektorów dokonujących kontroli w dniach [...] maja i [...] czerwca 2017 r. pobrane z dystrybutora (odmierzacza), z którego pobierają paliwo konsumenci na kontrolowanej stacji. Sugestie strony, że pogorszenie jakości paliwa nie wynika z jego składu, lecz może być uwarunkowane długotrwałym nieużywaniem dystrybutora i zanieczyszczonym układem doprowadzającym paliwo do dystrybutora nie ma wpływu na uznanie, iż paliwo nie spełnia wymagań jakościowych określonych w obowiązujących przepisach.

Odnosząc się do twierdzeń strony, iż próbki paliw zostały pobrane z nieużywanego (nieczynnego) dystrybutora, organ odwoławczy wyjaśnił, że opiera się na dowodach zebranych w toku toczącego się postepowania. Dowodami w sprawie są protokoły kontroli z dnia [...] maja 2017 r. oraz z dnia [...] czerwca 2017 r., a także protokoły pobrania próbek paliw z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] i z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...].

Ww. protokoły należy traktować jako dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a.

Z treści protokołów wynika, iż na kontrolowanej stacji, paliwo pobrano z ogólnodostępnych dystrybutorów. Ponadto obydwie kontrole przeprowadzono w obecności M. P. - właściciela stacji paliw, który zarówno w toku kontroli z dnia [...] maja jak i z dnia [...] czerwca 2017 r. nie kwestionował pobierania benzyny bezołowiowej 95 z omawianego dystrybutora i wszystkie protokoły podpisał bez zastrzeżeń. Ponadto - jak wynika z notatki służbowej z dnia [...] czerwca 2017 r. - sporządzonej przez inspektorów dokonujących kontroli w dniach [...] maja i [...] czerwca 2017 r., dystrybutor z którego pobierano próbki wskazał M. P., zaś na samym dystrybutorze nie stwierdzono informacji, aby był nieczynny.

Organ uznał zatem, że próbki pobrano z dostępnego i czynnego dystrybutora, z którego pobierają paliwo konsumenci na kontrolowanej stacji, wskazanego do poboru próbek przez właściciela kontrolowanej stacji paliw. Kwestionowanie tych faktów przez stronę nastąpiło dopiero w piśmie z dnia 29 czerwca 2017 r. w którym skarżący wniósł o zbadanie próbki kontrolnej pobranej w toku kontroli z dnia [...] czerwca 2017 r. W piśmie tym skarżący, podobnie jak w uzasadnieniu odwołania, użył także pojęcia "nieczynny" dystrybutor. Jednocześnie sam skarżący przyznał, że sam wskazał ten właśnie dystrybutor, a powodem tego stanu rzeczy była niewiedza i zdenerwowanie wynikami badań próbki. Powyższe wyjaśnienia - w ocenie organu - nie zasługują na uwzględnienie. Trudno jest bowiem uznać za wiarygodne, że zdenerwowanie negatywnymi wynikami próbki wpłynęło na wskazanie nieużywanego (nieczynnego) dystrybutora do poboru próbek, skoro z wynikami tymi strona zapoznała się dopiero podczas drugiej kontroli w dniu [...] czerwca 2017 r., zaś dystrybutor wskazała już podczas pierwszej kontroli w dniu [...] maja 2017 r., kiedy to próbki pobierano po raz pierwszy i żadne wyniki badań z oczywistych względów nie mogły być znane. Organ wskazał także, że trudno dać wiarę twierdzeniom, iż właściciel niewielkiej stacji paliw nie wie, który z dystrybutorów jest nieużywany (nieczynny), szczególnie że zgodnie z oświadczeniem M. P. z dnia [...] sierpnia 2017 r. na kontrolowanej stacji paliw, benzyna bezołowiowa wydawana jest przez dwa dystrybutory, a pompowana z jednego zbiornika. Poza tym, wskazać należy, że gdyby dystrybutor był faktycznie nieczynny, to pobranie z niego paliwa byłoby po prostu niemożliwe.

Odnosząc się do zarzutu niezbadania paliwa u kontrahentów skarżącego oraz jego stanowiska co do konieczności ustalenia przez Inspekcję Handlową przyczyn rozbieżności wyników badań z wartościami wskazanymi w certyfikatach jakościowych, Prezes UOKiK wyjaśnił, że w dniu 4 lipca 2017 r. przeprowadzono kontrole u dostawców paliwa dla skarżącego, tj. firm L. Sp.j. oraz S. Sp.j. W toku tych kontroli ustalono, że kwestionowana benzyna bezołowiowa 95, której próbki pobrano u strony w toku kontroli w dniach [...] maja i [...] czerwca 2017 r., pochodziła z P. S.A. - Terminal Paliw nr [...] w [...], gdzie pobrano próbki do badań. Badania laboratoryjne przeprowadzone przez akredytowane, niezależne laboratorium Instytutu Nafty i Gazu - Państwowego Instytutu Badawczego w [...], wykazało że paliwo spełnia wymagania jakościowe określone w rozporządzeniu. Za niezasadny zatem organ uznał zarzut strony, iż nie zbadano paliwa u kontrahentów skarżącego.

Odnosząc się natomiast do konieczności ustalenia przez Inspekcję Handlową przyczyn rozbieżności wyników badań z wartościami wskazanymi w certyfikatach jakościowych, Prezes UOKiK zauważył, że żaden przepis prawa materialnego nie obliguje organów Inspekcji Handlowej do ustalenia przyczyn wadliwej jakości paliwa. Organ nie kwestionuje treści przedłożonych przez stronę certyfikatów jakościowych, niemniej jednak nie są one przedmiotem niniejszego postępowania. Przedmiotem tym jest natomiast wycofanie z obrotu paliwa, co do którego ponad wszelką wątpliwość stwierdzono, że nie spełnia wymagań jakościowych i to w zakresie kilku parametrów.

Mając powyższe na względzie Prezes UOKiK uznał za niezasadne zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego nieprzeprowadzenia dowodów z przesłuchania trzech pracowników kontrolowanej stacji, Prezes UOKiK wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie ponad wszelką wątpliwość ustalono i udokumentowano w protokołach kontroli i pobrania próbek oraz w notatce służbowej, iż w dniach [...] maja i [...] czerwca 2017 r. próbki do badań pobrano z dostępnego o czynnego dystrybutora, z którego tankują paliwo konsumenci na kontrolowanej stacji, wskazanego do poboru próbek przez właściciela kontrolowanej stacji paliw, z którego prowadzona była sprzedaż paliw. Słusznie zatem organ I instancji uznał, iż wniosek o przesłuchanie trzech pracowników stacji paliw jest zbędny i prowadziłby do przewlekłości postepowania. Organy administracji mają obowiązek podejmować czynności niezbędne do wyjaśniania sprawy, nie zaś wszystkie czynności, których przeprowadzenie postuluje strona postępowania. Mając powyższe na uwadze, zarzut strony dotyczący naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. organ uznał za niezasadny.

M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zaskarżając ww. decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 18 ust. 1 pkt 1 u.o.i.h. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się niezasadnym wycofaniem z obrotu benzyny bezołowiowej 95 znajdującej się w zbiorniku nr 3 na stacji paliw skarżącego;

2. naruszenie przepisów postępowania:

- art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego w wyniku uznania, iż na jakość paliwa pobranego do badań nie miało wpływu, że zostało pobrane ze starego, dłuższy czas nieużywanego dystrybutora;

- art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego poprzez nie uwzględnienie pozytywnych wyników kontroli jakości paliwa w Terminalu Paliw nr [...] w [...], z którego strona poprzez swoich kontrahentów nabyła paliwo będące przedmiotem niniejszej sprawy;

- art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i naruszenia prawa strony do aktywnego działania w sprawie w wyniku odmowy przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków - pracowników stacji paliw wnioskowanych przez stronę na okoliczność nieużywania dystrybutora z którego pobrano paliwo;

- art. 17 ust. 1 i art. 19 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw w zw. z pkt 1 załącznika do rozporządzenia w sprawie sposobu pobierania próbek paliw ciekłych i biopaliw ciekłych poprzez jego niezastosowanie i uznanie za zasadne przeprowadzenie badania jakości paliwa jedynie poprzez pobranie próbki z odmierzacza paliwa w sytuacji, w której zaistniałe wątpliwości wskazywały na celowość pobrania próbki bezpośrednio ze zbiornika paliwa nr 3.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca szczegółowo rozwinęła i uzasadniła podniesione zarzuty.

Wskazała m.in., że zakupione paliwo posiadało wszelkie certyfikaty jakości. Podniosła, że przeprowadzono kontrole u dostawców paliwa - firmy L. Sp. j. oraz S. Sp. j., w trakcie tych kontroli ustalono, że kwestionowana benzyna bezołowiowa 95, której próbki pobrano u strony, pochodziła z P. SA - Terminal Paliw nr [...] w [...]. W związku z tymi ustaleniami przeprowadzono kontrolę na przedmiotowym terminalu. Przeprowadzane badania znajdującego się tam paliwa wykazały, iż spełnia ono wymagania jakościowe. Ustalenia te wskazują, że strona skarżąca zakupiła paliwo spełniające wymogi jakościowe. Zatem badania jakości paliwa "u źródła" podważają ustalenia organu dotyczące braku spełniania wymagań jakościowych benzyny PB 95, która jest przedmiotem postępowania. Jednocześnie wskazania strony co do tego, że wpływ na paliwo miał stan starego dystrybutora jest w pełni uzasadnione.

Ponadto strona wskazała, że paliwo zostało pobrane za pośrednictwem odmierzacza, który "zaczerpnął" paliwo z dnia zbiornika, jak i nieoczyszczonego układu doprowadzającego paliwo do dystrybutora, gdzie mogły znajdować się zanieczyszczenia mogące wpłynąć na jakość badanego paliwa.

W odpowiedzi na skargę Prezes UOKiK wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola - stosownie do § 2 powołanego artykułu - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 poz. 1369, ze zm.), dalej "p.p.s.a.".

Rozpoznając sprawę w świetle powyższych kryteriów stwierdzić należy, że rozpoznawana skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa UOKiK utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej zarządzającą wycofanie z obrotu benzyny bezołowiowej 95 w ilości 4125,3 litrów, znajdującej się w zbiorniku nr 3 na stacji paliw w [...], należącej do skarżącego M. P.

Podstawę wydania powyższych decyzji stanowiły ustalenia kontroli przeprowadzonych w dniu [...] maja 2017 r. oraz w dniu [...] czerwca 2017 r.

Wykonane bowiem przez akredytowane laboratoria badania próbek podstawowych i na żądanie strony próbki kontrolnej dowiodły, że benzyna oferowana konsumentom w dniach [...] maja 2017 r. oraz [...] czerwca 2017 r. przez skarżącego na kontrolowanej stacji nie spełniała wymagań jakościowych określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 9 grudnia 2008 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz. U, z 2015 r., poz. 1680) z uwagi na takie parametry, jak: badawcza liczba oktanowa RON, motorowa liczba oktanowa MON, temperatura końca destylacji oraz pozostałość po destylacji.

W myśl zaś art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. z 2016 r. poz. 1928) paliwa transportowane, magazynowane, wprowadzane do obrotu oraz gromadzone w stacjach zakładowych powinny spełniać wymagania jakościowe określone dla danego paliwa, ze względu na ochronę środowiska, wpływ na zdrowie ludzi oraz prawidłową pracę silników zamontowanych w pojazdach, ciągnikach rolniczych, a także maszynach nieporuszających się po drogach, a także rekreacyjnych jednostkach pływających.

Zgodnie z kolei z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw zabrania się transportowania, magazynowania, wprowadzania do obrotu oraz gromadzenia w stacjach zakładowych paliw ciekłych niespełniających wymagań jakościowych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 lub art. 6 ust. 3 (w przedstawionym powyżej stanie faktycznym - w przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 października 2015 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych).

Wprowadzenie zatem ww. benzyny do obrotu stanowi naruszenie przepisów art. 3 ust. 1 i art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Istniały więc pełne podstawy do zastosowania art. 18 ust. 1 pkt 1 u.o.i.h, który stanowi, że wojewódzki inspektor może zarządzić w toku kontroli w drodze decyzji m.in. wycofanie z obrotu produktów, jeżeli jest to konieczne ze względu na bezpieczeństwo lub interes konsumentów albo interes gospodarczy państwa.

W niniejszej sprawie niewłaściwa jakość benzyny godziła w bezpieczeństwo i w interesy konsumentów. Organy szczegółowo wyjaśniły tę kwestię wskazując, że niedotrzymanie norm dotyczących badawczej liczby oktanowej RON, motorowej liczby oktanowej MON, temperatury końca destylacji oraz pozostałość po destylacji, powoduje naruszenie interesów ekonomicznych konsumentów, poprzez narażenie użytkowników pojazdów na ponoszenie nieuzasadnionych kosztów ich napraw i remontów. Przekroczenie parametrów badawczej liczby oktanowej RON i motorowej liczby oktanowej MON powoduje spalanie detonacyjne paliwa, a taki rodzaj spalania jest niepożądany ze względu na możliwość spowodowania poważnych uszkodzeń elementów silnika. Ponadto stosowanie paliwa o obniżonych wartościach liczb oktanowych powoduje zaburzenie w prawidłowej pracy silnika, spadek mocy oraz większe zużycie paliwa. Z kolei zawyżenie parametrów destylacji może prowadzić przy umiarkowanych temperaturach otoczenia do trudności w uruchomieniu i rozgrzaniu zimnego silnika.

Skarżący kwestionując legalność wydanych w jego sprawie decyzji, podnosi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego wywodząc je z faktu pobierania próbek paliwa z dystrybutora nie zaś bezpośrednio ze zbiornika nr 3 oraz z odmowy przeprowadzania dowodu z przesłuchania pracowników stacji paliw należącej do skarżącego dla wykazania, że dystrybutor, z którego pobrano paliwo, był nieużywany. W tym zakresie zarzucono także nieuwzględnienie przez organ, że kontrola przeprowadzona w P. S.A. - Terminal Paliw nr [...] w [...], z którego skarżący - poprzez swoich kontrahentów - nabył paliwo, nie wykazała nieprawidłowości.

Sąd nie podzielił ww. zastrzeżeń strony.

Ustosunkowując się do zarzutu strony, że organ bezzasadnie odmówił pobrania próbki bezpośrednio ze zbiornika Sąd stwierdza, że w myśl art. 17 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw w toku postępowania kontrolnego inspektor pobiera dwie próbki, tj. próbkę podstawową i próbkę kontrolną, co miało miejsce w niniejszej sprawie, zarówno w trakcie kontroli w dniu [...] maja 2017 r., jak i podczas kontroli w dniu [...] czerwca 2017 r.

Odnosząc się do kwestii, czy pobieranie próbek powinno nastąpić z dystrybutora (odmierzacza) czy też - jak sugeruje skarżąca - ze zbiornika, należy wskazać, że zgodnie z art. 16 ust. 4 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw inspektor jest uprawniony do pobrania próbek ze zbiornika, opakowania jednostkowego lub z urządzenia służącego do dystrybucji paliwa. Również rozporządzenie w sprawie sposobu pobierania próbek paliw ciekłych i biopaliw ciekłych wskazuje dwa sposoby poboru próbek paliw, a mianowicie z urządzenia służącego do dystrybucji (odmierzacza) oraz ze zbiornika.

Zasadą jest, że na stacjach paliw próbki pobierane są z dystrybutora (odmierzacza) zaś w hurtowniach ze zbiornika.

W art. 2 ust. 1 pkt 18 ustawy o monitorowaniu i kontrolowaniu jakości paliw określona została stacja paliwowa jako zespół urządzeń służących do zaopatrywania przez przedsiębiorcę w paliwa w szczególności pojazdów, w tym ciągników rolniczych, maszyn nieporuszających się po drogach a także rekreacyjnych jednostek pływających.

W niniejszej sprawie kontrolowano jakość benzyny na stacji, gdzie tankowanie paliwa następuje wyłącznie przez dystrybutor.

Zasadne więc było pobieranie próbek z odmierzacza albowiem przy jego użyciu nabywają paliwo konsumenci i chodzi tu o zabezpieczenie ich interesów, tj. aby nabywali benzynę, której jakość nie powinna budzić zastrzeżeń, gdyż ma to przełożenie na prawidłową pracę silników samochodów.

Skarżący powinien zadbać o prawidłową budowę każdego z urządzeń znajdujących się na jego stacji. Budowa instalacji przeznaczonej do dystrybucji i sprzedaży konsumentom paliw nie może mieć wpływu na jakość paliw.

Zatem pobranie próbek zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami. Tym samym w przypadku skarżącego możliwe było zastosowania domniemania wynikającego z art. 22 ust. 8 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości, w myśl którego, wyniki badań pobranych próbek paliwa stosuje się do jakości całej partii paliwa znajdującego się w zbiorniku, z którego pobrano próbki.

Podkreślić należy, że skarżący w toku postępowania kontrolnego nie wnosił uwag ani zastrzeżeń do niewłaściwego pobrania próbki. Ponadto, podpisując protokół pobrania próbek, bez zastrzeżeń, skarżący potwierdził, iż zapoznał się ze sposobem pobrania próbek i opisem czynności znajdujących się w protokole pobrania próbek.

Skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., II GSK 1062/09 (oraz w powołanych w uzasadnieniu tego wyroku orzeczeniach), że dowód z dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. - jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli oraz protokół pobrania próbek - ma znaczenie szczególne, zostaje bowiem w nim utrwalony stan rzeczy z chwili dokonywania określonych czynności. Obrazuje zatem stan faktyczny, który mógłby być później niemożliwy do odtworzenia. Tak więc protokół - sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy - stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Podpisanie protokołu kontroli bez zastrzeżeń, co miało miejsce w niniejszej sprawie, stanowi dowód na okoliczności w nim stwierdzone i wyznacza granice postępowania administracyjnego co do faktów i stanu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2009 r., II GSK 240/09).

Wskazać przy tym należy, że w niniejszej sprawie żaden inny wiarygodny oraz poddający się weryfikacji dowód nie podważa okoliczności stwierdzonych w protokołach kontroli oraz pobrania próbek paliwa. Brak np. dokumentów świadczących o awarii dystrybutora, z którego pobrano paliwo w dniach kontroli, w tym dowodów jego późniejszej naprawy, co uprawdopodobniałoby twierdzenia skarżącego o uszkodzeniu urządzenia w ww. okresie. Żadna zatem pewna, obiektywna i sprawdzalna okoliczność ze stanu faktycznego sprawy nie potwierdza twierdzeń skarżącego o tym, że dystrybutor w dniu kontroli był nieużywany, nieczynny czy uszkodzony. Dowody z zeznań świadków na podnoszone okoliczności nie mogłyby zostać skonfrontowane z innymi dowodami w tym zakresie pod kątem zweryfikowania wiarygodności tych zeznań.

Stąd nieuwzględnienie dowodów z zeznań świadków nastąpiło bez naruszenia przepisów postępowania, a organ prawidłowo oparł się przy dokonywaniu ustaleń w sprawie na okolicznościach wynikających z protokołów kontroli oraz pobrania próbek paliw.

Organ nie miał również obowiązku wyjaśniania okoliczności zawiązanych z niezakwestionowaniem jakości paliwa w przedsiębiorstwie, w którym zaopatrują się dostawcy skarżącego.

Ustawa o systemie monitorowania i kontrolowania paliw zabrania wprowadzania do obrotu paliw niespełniających wymagań jakościowych. W razie stwierdzenia przez organ nieprawidłowości w zakresie wymagań jakościowych produktu (w tym przypadku stwierdzono nieprawidłowość parametrów benzyny bezołowiowej 95), jeżeli jest to konieczne ze względu na bezpieczeństwo lub interes konsumentów organ zarządza m.in. wycofanie z obrotu wadliwej partii produktu.

Tak więc dla wydania decyzji na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 u.o.i.h nie ma znaczenia jaka była przyczyna stwierdzonej nieprawidłowości.

Reasumując, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji naruszenia przepisów postępowania, jak również przepisów prawa materialnego, dlatego skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.