Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 478/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2011-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 282 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152, art. 272 par. 1,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 190 ust. 4, 3,
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 222 poz 1629
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych
article: art. 16 ust. 1 pkt 3,
journal: Dz.U. 2009 nr 93 poz 768
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1 lit. e, par. 2 ust. 3,
journal: Dz.U. 2011 nr 31 poz 153
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w  postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę  podatkowego z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga,, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011r. sprawy ze skargi A. N.-K. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem WSA w Kielcach sygn. akt I SA/Ke 276/08 z dnia 30 października 2008r. 1. wznawia postępowanie sądowoadministracyjne; 2. zmienia wyrok WSA w Kielcach sygn. akt I SA/Ke 276/08 z dnia 30 października 2008r. w ten sposób, że uchyla decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; 3. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz doradcy podatkowego R. C. kwotę 2952 (dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt dwa ) złotych, w tym 552 (pięćset pięćdziesiąt dwa) złote podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 30 października 2008r. sygn. akt I SA/Ke 276/08 oddalił skargę A. N. – K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] nr [...], ustalającą A. N. - K. podatek od spadków i darowizn po zmarłym W. B. w kwocie 46 786 zł.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że A. N. - K. nabyła spadek po zmarłym, w dniu 15 lutego 2007r., W. B..W zeznaniu podatkowym o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych wykazała, iż w skład masy spadkowej weszło spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o wartości 245 000 zł. Podatniczka przedłożyła także umowę o opiekę zawartą w dniu 31 sierpnia 2004r. ze spadkodawcą, podpisaną w obecności Burmistrza Miasta i Gminy O. oraz oświadczenie, że spełnia wszystkie warunki do skorzystania z ulgi na podstawie art. 16 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn, dalej jako ustawa.

Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w K., zgodnie

z którym w sprawie ma zastosowanie art. 16 ust. 1 ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 listopada 2006r. o zmianie ustawy oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (ustawa zmieniająca). Podniósł, że z ogólnej zasady zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy zmieniającej wynika, że do nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, które nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy tj. 1 stycznia 2007r., stosuje się przepisy ustawy wymienionej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Przepis ten ustanawia regułę intertemporalną, odnoszącą się do kwestii stosowania starego i nowego prawa. Wskazuje, że elementem decydującym, o tym, które prawo należy w okresie przejściowym zastosować, jest data nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych. Jeżeli zatem nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych miało miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, tj. przed

1 stycznia 2007r., to zastosowanie w stanie faktycznym takiej sprawy znajdują "stare" uregulowania, czyli ustawa w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2006r.

W przedmiotowej sprawie nie jest sporne, że nabycie własności rzeczy i praw nastąpiło w dniu śmierci spadkodawcy, tj. w dniu 15 lutego 2007r. Oznacza to,

że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy w nowym brzmieniu. Ze znowelizowanego przepisu art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy wynika, że warunkiem skorzystania z ulgi podatkowej określonej w tym przepisie jest legitymowanie się spadkobiercy umową z podpisem notarialnie poświadczonym o sprawowaniu opieki nad spadkodawcą i sprawowanie tej opieki przez co najmniej dwa lata od dnia poświadczenia podpisów przez notariusza. Skoro więc skarżąca przedłożyła umowę zawartą ze spadkodawcą w obecności Burmistrza Miasta i Gminy O., a złożone na niej podpisy nie są poświadczone notarialnie, to tym samym nie spełniła wymagań określonych w znowelizowanym art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. A. N. – K. złożyła skargę o wznowienie postępowania (data stempla pocztowego

10 października 2011r.). W ocenie skarżącej decyzja utrzymana w mocy przez Sąd

w sprawie sygn. akt I SA/Ke 276/08 jest błędna wobec nieprawidłowego zastosowania przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn, co potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 lipca 2011r. Wskazała, że w dniu

31 sierpnia 2004r. zawarła ze spadkodawcą, umowę o opiekę w obecności Burmistrza Miasta i Gminy O., co oznacza, iż dokument ten został sporządzony i podpisany zgodnie z obowiązującymi w owym czasie przepisami art. 16 ustawy

o podatku od spadków i darowizn, według brzmienia ustalonego ustawą z dnia

29 czerwca 1995r. o zmianie ustawy. Spadkodawca zmarł 15 lutego 2007r. zatem okres opieki wynosił ponad 2 lata.

Na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011r. pełnomocnik organu wniósł, na podstawie art. 56 ustawy p.p.s.a. o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania administracyjnego w przedmiocie wznowienia postępowania, które toczy się na wniosek skarżącej i w którym to została wydana decyzja o odmowie wznowienia postępowania, która nie jest prawomocna.

Skarżąca sprzeciwiła się wnioskowi pełnomocnika organu o zawieszenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej ustawa p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - art. 272 § 2 ustawy p.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie skarga o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia

30 października 2008r., sygn. akt I SA/Ke 276/08 została oparta na wskazanej wyżej przesłance.

Kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stało się wyjaśnienie użytego

w art. 272 § 1 ustawy p.p.s.a. wyrażenia "na podstawie którego zostało wydane orzeczenie". Należyte odczytanie tego wyrażenia wymagało bowiem, wobec rozbieżności w orzecznictwie, odpowiedzi na pytanie, jakie przepisy prawa stanowią podstawę do orzekania przez sąd administracyjny. Kwestię tę wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale, podjętej w składzie

7 sędziów NSA z dnia 28 czerwca 2010 r., II GPS 1/10 stwierdzając, że: ,, Przepis art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego

i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie".

W świetle przedstawionego w uchwale NSA stanowiska przepis art. 272 § 1 ustawy p.p.s.a. nie zawiera ograniczeń w podstawie do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego jedynie ze względu na wydanie przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o niezgodności aktu normatywnego dotyczącego przepisów prawa materialnego pomijając w tym zakresie orzeczenia o niezgodności przepisów ustawy p.p.s.a. Przepis art. 272 § 1 ustawy p.p.s.a. stanowi niejako przepis wykonawczy do art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

(B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kantor Wydawniczy "Zakamycze", Kraków 2005, s. 641). Dotychczasowe wywody prowadzą zatem do wniosku, że przepis art. 272 § 1 ustawy p.p.s.a. stanowi podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności przepisów prawa materialnego i procesowego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Jednocześnie stwierdzić należy, że w świetle art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wchodzą w życie co do zasady z dniem ogłoszenia. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 lipca 2011r.,

sygn. akt P 36/10, został ogłoszony w numerze 144 Dziennika Ustaw z dnia 13 lipca 2011r. pod pozycją 867 i z tym też dniem wszedł w życie. Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w dniu 10 października 2011r., a zatem w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego – art. 272 § 1 ustawy p.p.s.a.

W realiach rozpoznanej sprawy, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 lipca 2011 r., stwierdzić należy, że skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, jako zawierająca usprawiedliwione podstawy, podlega uwzględnieniu. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznano, że "art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 222, poz. 1629) w związku z art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768 oraz z 2011r. Nr 75, poz. 398) w zakresie, w jakim nie uwzględnia ulgi podatkowej osoby zaliczanej do III grupy podatkowej, która do 31 grudnia 2006r. sprawowała opiekę nad spadkodawcą na podstawie umowy zawartej przed organem gminy, a po tym dniu nabyła w drodze spadku prawa wskazane w art. 16 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy z 28 lipca 1983r., jest niezgodny z zasadą ochrony interesów w toku wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej." Sąd uznał za zbędne powtórzenie argumentacji z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie i poprzestał na powyższym stwierdzeniu, odsyłając jednocześnie do treści uzasadnienia tegoż orzeczenia.

W związku z powyższym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 30 października 2008r., sygn. akt I SA/Ke 276/08 jak i decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.z dnia [...]. nr [...] ustalająca A. N. - K. podatek od spadków i darowizn po zmarłym W. B. w kwocie 46 786 zł zostały oparte o przepisy ustaw, których konstytucyjność podważył wyrok Trybunału Konstytucyjnego.

W orzeczeniach tych nieprawidłowo uznano, że skoro skarżąca przedłożyła umowę zawartą ze spadkodawcą w obecności Burmistrza Miasta i Gminy O., a złożone na niej podpisy nie są poświadczone notarialnie, to tym samym nie spełniła wymagań określonych w znowelizowanym art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od spadków

i darowizn. Konsekwencją wznowienia postępowania w tej sprawie jest więc ponowne rozstrzygnięcie, w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi.

Oddalając wniosek organu o zawieszenie postępowania Sąd miał na uwadze zasygnalizowany w powołanej wyżej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętej w składzie 7 sędziów problem konkurencyjności wznowienia postępowania administracyjnego i postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdza jednakże, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania regulacji opisanej w treści art. 56 ustawy p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu obligatoryjne wstrzymanie biegu postępowania sądowego następuje wyłącznie w przypadku, gdy nadzwyczajne postępowanie administracyjne rozpoczęło się jeszcze zanim strona zainicjowała postępowanie przed sądem administracyjnym. W przedmiotowej sprawie skarga o wznowienie postępowania nie została wniesiona po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu wznowienia postępowania. Zarówno skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. jak i wniosek o wznowienie postępowania do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., skarżąca wniosła równocześnie w dniu

10 października 2011r. Oddalając wniosek o zawieszenie postępowania Sąd miał również na uwadze fakt, że powodem wydania przez Dyrektora Izby Skarbowej

w K. w dniu [...]. decyzji nr [....] o odmowie wznowienia postępowania był upływ terminu do wniesienia żądania o wznowienie postępowania. Nie jest to więc rozstrzygnięcie merytoryczne. Z tych względów Sąd uznał, iż nie ma podstaw do zawieszenia postępowania sądowego.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 282 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152 ustawy p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 1 lit. "e" oraz § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 31 stycznia 2011r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153), Sąd ustalił wynagrodzenie w przedmiotowej sprawie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej w kwocie 2952 zł,

w tym 552 zł tytułem VAT i przyznał je doradcy podatkowemu.