Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 351/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145, 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 83
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi M. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Ławniczak /-/ T. M. Geremek /-/ B. Sokołowska


UZASADNIENIE

Decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt. 3 oraz art. 28 ust. 1 i ust. 3a i 3b oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 11 z 2007 r., poz. 74 ze zm. ) umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na koncie osobistym płatnika NKP : ..., składek na ubezpieczenia społeczne ... , składek na ubezpieczenia zdrowotne ... oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ....

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w dniu 25 kwietnia 2008 r. M. wniósł do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie należności z tytułu składek – z powodu trudnej sytuacji finansowej i osobistej ( bezrobocia i lekkiego stopnia niepełnosprawności ).

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że aktualnie wnioskodawca korzysta z zasiłków celowych i zasiłków okresowych z pomocy społecznej. Na utrzymanie i leki wydaje ok. ... zł miesięcznie, nie ma majątku ani żadnych zobowiązań.

Odnosząc się do powyższego wniosku organ wskazał, iż w sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W szczególności nie wystąpiła sytuacja całkowitej nieściągalności zadłużenia ze względu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Organ nie znalazł ponadto podstaw do umorzenia spornego długu na postawie § 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ). W ocenie organu wnioskodawca ma możliwość podjęcia zatrudnienia, o czym świadczy fakt zarejestrowania go w Powiatowym Urzędzie Pracy.

M. złożył do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Powołał się w nim między innymi na fakt przedawnienia terminu do dochodzenia przedmiotowych należności publicznoprawnych oraz trudną sytuację finansową i zły stan zdrowia.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń oraz art. 138 § 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał w pełni ustalenia faktyczne i rozważania prawne dokonane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Prezes ZUS szczegółowo omówił brak przesłanek ustawowych umożliwiających orzeczenie o umorzeniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego. Wyjaśnił ponadto, dlaczego w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka przedawnienia terminu do dochodzenia składek.

W skardze na decyzję Prezesa ZUS M. podniósł zarzuty :

- przedawnienia roszczenia ZUS wobec jego osoby w przedmiocie spornych składek

- nieuwzględnienia jego ciężkiej sytuacji materialnej, osobistej i zdrowotnej.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądowa kontrola zaskarżonych decyzji sprawowana jest w oparciu o kryteria zgodności z prawem, a według art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w powyżej określonych granicach Sąd uznał, ze skarga okazała się uzasadniona. Sąd uwzględnił skargę z powodu naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, albowiem została ona wydana przez niewłaściwy organ.

Przepis art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra.

Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego.

Skład orzekający w przedmiotowej sprawie podziela pogląd reprezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a mianowicie, że organem wydającym decyzje w trybie wskazanym w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych a nie Prezes Zakładu ( zobacz wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2009r., sygn. akt II GSK 691/08, wyrok NSA z dnia 29 maja 2007r., sygn. akt II GSK 340/06). Ze zwrotu " stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" wynika jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować powyższy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organem właściwym do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku jest natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Ustawodawca uznając, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyjął zatem, że sprawa będzie rozpatrywana przez ten sam organ, czyli Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Znajduje to potwierdzenie w treści przepisów art. 83 ust. 6 i 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Prezes Zakładu podpisuje zaś wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzje, ponieważ zgodnie z art. 73 ust. 1 powołanej ustawy reprezentuje Zakład na zewnątrz.

W zaskarżonej decyzji , jako organ, który wydał decyzję został wskazany Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organem wydającym decyzję z dnia 18 grudnia 2008r. roku był natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych. To, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję, od której wniesiono skargę wynika nie tylko z nagłówka tej decyzji, ale i treści jej uzasadnienia. Ponadto w odpowiedzi na skargę organ nie kwestionuje tej okoliczności twierdząc, że "... decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodna z obowiązującym prawem" ( k. 10 akt sądowych).

Wobec powyższego decyzja ta została wydana przez organ niewłaściwy, co stanowi, wadę z art. 156 § 1 pkt. 1 kpa.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS ( pkt. 1 wyroku).

W oparciu o art. 152 cytowanej ustawy Sąd postanowił o wykonalności tej decyzji ( pkt. 2 orzeczenia).

/-/ M. Ławniczak /-/ T.M. Geremek /-/ B. Sokołowska

K.P.d