Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 432/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2012-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 229
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka NSA Maria Piórkowska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi I. K. i E. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem wspólnej skargi E. P. i I. K. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Z akt sprawy wynika, że postępowanie w sprawie rozpatrzenia podania E. P. i I. K. było zawieszone w okresie od dnia 15 października 2003 r. do 6 grudnia 2011 r. w związku z toczącym się przed Prezesem Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, a później Ministrem Budownictwa postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1991 r. nr [...] potwierdzającej nabycie przez "A." z mocy prawa użytkowania wieczystego działki nr 2016 z dniem 5 grudnia 1990 r.

Po podjęciu postępowania decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Prezydent Miasta [...] umorzył postępowanie w sprawie o zwrot nieruchomości położonej w R. oznaczonej jako nie wydzielona część działki ewidencyjnej nr 2016/6 o pow. 0,8446 ha obr. [...] obj. kw nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa, a pozostającej w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Za podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjęto przepisy art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 136 ust. 3, art. 142, art. 216 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm., dalej "u.g.n."). W motywach decyzji wyjaśniono, że wnioskodawczynie, jako spadkobiercy K. J. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 13 listopada 2003 r. sygn. akt [...], domagały się zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki nr 63 o pow. 17a i 8m2 oraz nr 65 o pow. 5a i 11m2 obr. 84 z uwagi na ich zbędność na cel nabycia. Działki te zostały bowiem nabyte przez Skarb Państwa w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 16 marca 1978 r. Rep. A nr [...] w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64) na budowę zajezdni, parkingu samochodowego dla A., zgodnie z decyzją Urzędu Miejskiego [...] z dnia [...] kwietnia 1976 r. nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego w/w inwestycji. Działki te stanowią aktualnie część działki nr 2016/6 o pow. 0,8446 ha obr. [...], powstałej z kolejnych podziałów działki nr 2016 o pow. 2,1716 ha obr. [...] Prezydenta Miasta [...] podkreślił, że decyzją z dnia [...] grudnia 1990 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez "A." z mocy prawa z dniem 5 grudnia1990 r. prawa użytkowania wieczystego działki nr 2016 o pow. 2,1716 ha. Na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 13 lipca 2011 r. Rep. [...] prawo wieczystego użytkowania działki nr 2016/6 o pow. 0,8446 ha nabyły osoby fizyczne, wspólnicy Spółki Cywilnej B. S.c. W tych okolicznościach, mając na względzie treść przepisów art. 137 ust. 1 i 2 oraz art. 216, a w szczególności art. 229 u.g.n. organ uznał, że żądany zwrot nie jest możliwy, ponieważ przed dniem wejścia ustawy o gospodarce nieruchomościami w życie A. nabyło prawo użytkowania wieczystego, które zostało ujawnione w księdze wieczystej. W tych okolicznościach uznano prowadzone postępowanie za bezprzedmiotowe. Prawo użytkowania zostało bowiem nabyte z dniem 5 grudnia 1990 r. i zostało ujawnione w KW nr [...] na wniosek z dnia 30 grudnia 1997 r. DzKW [...]).

Po rozpatrzeniu odwołania E. P. i I. K. powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 9a u.g.n. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji, w tym za fakt bezsporny uznał zbycie przez K. J. aktem notarialnym z dnia 16 marca 1978 r. Rep. [...] na rzecz Skarbu Państwa działek nr 63 i 65 w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ustalony cel wywłaszczenia, oraz okoliczność że wymienione działki są aktualnie częścią działki nr 2016/6 powstałej z kolejnych podziałów działki nr 2016. W ocenie Wojewody zasadnicze znaczenia w sprawie ma jednak treść przepisu art. 229 u.g.n. Decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1990 r. stwierdzono bowiem nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez "A." prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położonego w R. obr. [...], oznaczonego jako działka nr 2016 o pow. 2,1716 ha. Postępowanie zainicjowane przez E. P. i I. K. w sprawie stwierdzenia jej nieważności zakończyło się ostateczną decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...].12.1990 r. Prawo użytkowania wieczystego gruntu zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] na wniosek z 30 grudnia 1997 r. W tych okolicznościach żądany zwrot nie był możliwy, z uwagi na treść art. 229 u.g.n.

Z decyzją Wojewody nie zgodziły się E. P. i I. K. wnosząc skargę sądowoadministracyjną, w której domagają się uchylenia wydanych w sprawie decyzji w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżonej decyzji zarzuciły naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a. przez brak odniesienia do całokształtu zaistniałego stanu faktycznego i prawnego. Podkreślają, że celem wywłaszczenia była budowa zajezdni oraz parkingu samochodowego dla A., i nie został on osiągnięty. Z kolei o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste nie zostały powiadomione, pomimo że spowodowało to zmianę celu wywłaszczenia, czym naruszono obowiązek informacyjny z art. 136 ust. 2 u.g.n. Wskazują ponadto, że użytkownik wieczysty nie zagospodarował nieruchomości w sposób określony w umowie użytkowania wieczystego zawartej z A. To zaś wymagało w ocenie skarżących rozwiązania umowy na podstawie art. 240 Kodeksu Cywilnego. Zatem w świetle przepisów art. 137 u.g.n. rzeczona nieruchomość powinna im zostać zwrócona.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. Poz. 270 z 2012 r., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy.

Skarga E. P. i I. K. jest niezasadna, dlatego Sąd nie mógł jej uwzględnić. Dokonując oceny legalności zaskarżonych rozstrzygnięć, przyjąć należy, że decyzje obu instancji naruszają prawa w ten sposób, że przyjmują zaistnienie przesłanek z art. 229 u.g.n. jako podstawę do umorzenia postępowania zwrotowego. W ocenie Sądu takie rozstrzygnięcie jest niewłaściwe, gdyż art. 229 u.g.n. nie wprowadza nowej podstawy bezprzedmiotowości postępowania w prawie zwrotu, ale ustanawia przeszkodę, która musi skutkować odmową zwrotu nieruchomości. Jednak wskazane naruszenie nie może prowadzić do uwzględnienia skargi, gdyż w świetle dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd może uwzględnić skargę, gdy stwierdzi naruszenie przepisów procesowych o ile mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie wskazane naruszenie takiego wpływu nie miało, a to oznacza, że nie dawało podstawy do uchylenia decyzji. Dla skarżących umorzenie postępowania jako rozstrzygnięcie formalne, a nie merytoryczne (odmowa zwrotu) jest korzystniejsze, bo nie zamyka drogi występowania z wnioskiem w przyszłości. Z tych powodów Sąd dostrzegając to naruszenie oraz mając na uwadze brak jednolitości orzeczniczej we wskazanej materii, przyjął, że skarżona decyzja może pozostać w obrocie prawnym mimo stwierdzonego naruszenia prawa.

Odnosząc się do merytorycznego zarzutu skargi, w szczególności naruszenia przez organy obu instancji art. 7 k.p.a. polegającego na nie odniesieniu się do całokształtu zaistniałego stanu faktycznego i prawnego sprawy, stwierdzić należy, że jest to zarzut chybiony. Organy poprawnie w pierwszej kolejności rozważyły formalne warunki prowadzenia postępowania zwrotowego. W ramach postępowania ustalono w sposób niewątpliwy fakty istotne dla tego postępowania przede wszystkim podstawę nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, jej aktualny stan prawny oraz obowiązujące w tym zakresie uregulowania prawne. Między stronami niesporne jest to, że objęta postępowaniem zwrotowym część działki ewidencyjnej nr 20/6/6 położonej w R. obr. [...] była oddana w użytkowanie wieczyste A. Ten fakt ma dla sprawy kluczowe znaczenie, a jest potwierdzony ostatecznymi decyzjami o stwierdzeniu nabycia użytkowania wieczystego m.in. działki objętej wnioskiem skarżących z dnia 31 grudnia 1990 r. [...] oraz decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] marca 2007 r. [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1990.

Te rozstrzygnięcia determinują sposób orzekania, gdyż nakazują organom stosować art. 229 u.g.n. Wskazany przepis nie daje podstaw do zwrotu, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. na nieruchomości objętej postępowaniem zwrotowym ustanowiono prawo użytkowania wieczystego i zostało ono wpisane w księdze wieczystej. Analiza zebranych w sprawie dowodów prowadzi do wniosku, że te warunki zostały spełnione, zatem organy nie mogły poddawać ocenie treści art. 136 pkt 1 w związku z art. 137 u.g.n. jak domagają się skarżące. Nie wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w akcie notarialnym z 1976 r. jest oczywiste, podobnie jak żądanie zwrotu zgłoszone w 1992 r. Jednak te okoliczności nie mogą uzasadniać zwrotu nieruchomości w stanie prawnym obowiązującym w chwili orzekania. Wskazane zdarzenia mogą być podstawą ewentualnych roszczeń odszkodowawczych, ale nie podstawą decyzji zwrotowej. Taką podstawą nie może być także korzystanie przez użytkownika wieczystego ze swojego prawa w sposób sprzeczny z umową.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 151 p.p.s.a Sąd orzekł jak na wstępie.