Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1828/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi M. M. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2006 r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz M. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu


UZASADNIENIE

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...], działając na podstawie art. 31 ust. 2 w związku z art. 24 ust. 1 w związku z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 1982 r., Nr 19, poz. 145 oraz Dz. U. z 1989 r., Nr 33, poz. 175) oraz na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. po rozpoznaniu odwołania skarżącego Pana M. M. od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2006 r. roku w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę.

Z akt administracyjnych wynika, że wnioskodawca ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu w [...] w roku 2001 z oceną "dobry". W latach 2002 - 2005 odbył aplikację sądową i w roku 2005 zdał egzamin sędziowski na ocenę "dostateczny". Ustalono, że od roku 2002 do roku 2005 zatrudniony był w kancelarii komorniczej, od roku 2005 pełni funkcję asesora komorniczego .

Podniesiono, że Wnioskodawca złożył w dniu [...] maja 2006 roku wniosek o wpis na listę radców prawnych w trybie określonym w art. 24 ust. 1 w związku z art. 25 ust. 1 pkt 2) ustawy korporacyjnej. Uczestniczył w dniu [...] lipca 2006 r. w posiedzeniu zespołu kwalifikacyjnego Rady OIRP w [...], podczas którego odpowiadał na pytania i składał oświadczenia dotyczące swojego wniosku.

Rada OIRP odmówiła wpisu wskazując na to, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki rękojmiowej z art. 24 ust. 1 pkt 5) tej ustawy. W uzasadnieniu uchwały z dnia [...] lipca 2006 r. wskazano, że dotychczasowy przebieg pracy wnioskodawcy jak też brak wykonywania chociażby pośrednio szeroko pojętej obsługi prawnej oraz brak sprofilowanego wykształcenia zawodowego, uzasadniają twierdzenie, że nie istnieją dostatecznie silne podstawy, aby przyjąć, że sprosta On obowiązkom, jakie będą na Nim ciążyły w związku z wykonywaniem zawodu radcy prawnego.

W odwołaniu od uchwały odmawiającej wpisu, wnioskodawca podniósł, że spełnia wszystkie przesłanki ustawowe do wpisu na listę radców prawnych, zaś przesłanka rękojmiowa z art. 24 ust 1 pkt 5) nie pozostaje w związku z oceną przebiegu Jego dotychczasowego zatrudnienia. Wnioskodawca wskazuje, że posiada praktykę w zakresie sprawowanych dotychczas funkcji na zajmowanych stanowiskach i wobec braku negatywnych ocen charakterologicznych i dotyczących dotychczasowego Jej postępowania brak jest przeszkód do wpisania Go na listę radców prawnych zgodnie ze złożonym wnioskiem.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych rozpatrując wniesione odwołanie uznało, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające odmowę wpisu z powodu niespełnienia przesłanki ustawowej z art. 24 ust. 1 pkt 5) ustawy o radcach prawnych. Podniesiono, że tzw. przesłanka rękojmiowa stanowi dość często spotykany instrument prawny stosowany w przypadku zawodów, z wykonywaniem których łączy się szczególna odpowiedzialność i zaufanie. Uznała, że "rękojmię" należytego wykonywania obowiązków daje ten, wobec kogo można sformułować uzasadnione przekonanie, że obowiązki te będzie wykonywał w sposób należyty. Zdaniem organu pojęcie to ma charakter prognostyczny - chodzi o dokonanie oceny, czy na gruncie dostępnej wiedzy o dotychczasowym postępowaniu danej osoby istnieją dostatecznie silne podstawy aby sądzić, że sprosta on obowiązkom jakie będą na nim ciążyły w związku z wykonywaniem określonego zawodu. Jednocześnie wskazano, że pojęcie "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu" stanowi typowy przypadek klauzuli generalnej. Zdaniem Prezydium przepisy tego rodzaju mają na celu uelastycznienie stosowania prawa poprzez skierowanie do organów stosujących prawo nakazu wzięcia pod uwagę konkretnych, szczególnych okoliczności każdego indywidualnego przypadku i dokonanie ich własnej oceny (zob. J. Nowacki, O przepisach zawierających klauzule generalne, (w:) Studia z teorii prawa, Kraków 2004, s. 133 i nn.). Zdaniem organu dokonanie oceny spełnienia przez każdego kandydata przesłanki "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu" należy do kompetentnych organów stosujących prawo, będących adresatami zawierającego ją przepisu (tj. organów samorządu zawodowego). Wskazano, że przesłanka "rękojmiowa" z art. 24 ust. 1 pkt 5) ustawy korporacyjnej jest klauzulą generalną, której treść w konkretnej sprawie wypełnia postępowanie prowadzone przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych danego okręgu i wobec braku dalszych wskazówek ustawowych, co do rozumienia "rękojmii prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego" kandydata do wpisu, jedynie ten organ władny jest ocenić postawę konkretnej osoby w kontekście wymogu "rękojmiowego".

Organ uznał, że pojęcie "rękojmi" należytego wykonania obowiązków na gruncie ustawy o radcach prawnych wiązać należy nie tylko z określonego rodzaju względami czy ocenami etycznymi dotychczasowego postępowania kandydata ale również "wskazania i udowodnienia okoliczności lub powodów, które faktycznie nie dadzą możliwości wykonywania przez nią (osobę ubiegającą się o wpis) tego zawodu. Zdaniem organu, chodzi o udokumentowanie twierdzenia, że dana osoba nie poradzi sobie w zawodzie radcy prawnego" (wyrok NSA z dnia 4 maja 1992 r., II SA 1143/91). Powołując się na orzecznictwo NSA uznano, że jej spełnienie "ocenia się według cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielania pomocy prawnej" (wyrok z 18 sierpnia 1994 r. II SA 860/93). Wskazano, że "wykonywanie zawodu radcy prawnego" stanowi termin posiadający względnie jasno określone znaczenie ustawowe. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o radcach prawnych (po nowelizacji) "wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe". Pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego "ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana" (art. 2 ustawy o radcach prawnych) i "polega w szczególności na udzielaniu porad i konsultacji prawnych, opinii prawnych oraz zastępstwie prawnym i procesowym" (art. 7 tejże ustawy).

Rękojmię "prawidłowego wykonywania zawodu" rozumieć należy zdaniem organu na ustaleniu jakiego rodzaju cechy niezbędne są do tego, aby zawód ten wykonywany był "prawidłowo". A zatem, analizowany przepis dotyczyć ma prawidłowego świadczenia pomocy prawnej (udzielania porad, konsultacji, sporządzania opinii oraz zastępstwa prawnego i procesowego) w celu prawnej ochrony interesu podmiotów, na rzecz których pomoc taka jest świadczona (art. 24 ust. 1 pkt 5) w zw. z art. 4 i art. 2 ustawy o radcach prawnych). Innymi słowy, rękojmię "prawidłowego" wykonywania zawodu daje ten, kto wykazuje się cechami, od których uzależniona jest "prawidłowość" świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej interesów podmiotów na rzecz których jest wykonywana. Powołując się na powyższe organ wskazał na cały szereg różnorodnych czynników, pośród których rolę wiodącą przypisać należy odpowiedniemu poziomowi przygotowania, kwalifikacji i wiedzy zawodowej, jak i względom charakterologicznym związanym z cechami takimi jak osobista rzetelność, sumienność, odpowiedzialność, uczciwość, skrupulatność etc. Niezależnie od innych względów, stanowią one zdaniem organu warunki zapewnienia należytej ochrony prawnej osobom na rzecz których świadczona jest pomoc prawna przez każdą osobę wykonującą zawód radcy prawnego - trudno bowiem uznać, że może być ona świadczona w sposób "prawidłowy" przez osobę bądź to nie posiadającą dostatecznych kwalifikacji i wiedzy zawodowej, bądź też lekkomyślną, lekceważącą swoje obowiązki, nieuczciwą itp.

Dodał, że względy te są ze sobą o tyle powiązane, że z jednej strony zachowanie odpowiednich wymogów etycznych niezbędnych dla prawidłowego wykonywania zawodu wymaga odpowiedniego poziomu wiedzy w zakresie roli i treści zasad etycznych związanych z szeroko rozumianą deontologią zawodu radcy prawnego, z drugiej zaś - warunkiem uzyskania, zachowania i odpowiedniego poziomu kwalifikacji prawniczych niezbędnych dla prawidłowego wykonywania zawodu są odpowiednie, podlegające dodatniej ocenie etycznej, cechy charakteru (takie jak samokrytycyzm, odpowiedzialność, rzetelność, uczciwość etc.). Związek ten jest szczególnie istotny gdy zważyć, że do prawidłowego wykonywania zawodu nie jest wystarczające nabycie określonych kwalifikacji w określonym momencie, ale ich stałe podtrzymywanie, uzupełnianie i doskonalenie, do czego konieczne jest z kolei posiadanie określonych predyspozycji charakterologicznych, od których uzależniona więc będzie zdolność do prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego (należytej ochrony interesów prawnych osób, na rzecz których świadczona jest pomoc prawna). Przesłanka rękojmi rozumiana być winna także jako obejmująca zachowania świadczące o posiadaniu przez kandydata określonych predyspozycji osobowościowych zapewniających ("dających rękojmię") utrzymywanie przez radcę prawnego odpowiedniego poziomu wiedzy i kwalifikacji zawodowych również w okresie wykonywania już przez niego zawodu radcy prawnego.

Wskazano, że zgodnie z art. 17 ust. 1 Konstytucji, rolą organów samorządu zawodów zaufania publicznego jest sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu.

Podniesiono, że Wnioskodawca posiada znikomy staż zawodowy. Egzamin prokuratorski (? skarżący ukończył aplikację sądową i zdał egzamin sędziowski – przypis WSA) z roku 2005 dokumentuje posiadanie kwalifikacji prokuratorskich, nie wykazuje jednak sam przez się znajomości zagadnień wykonywania zawodu radcy prawnego. Zdobyte kwalifikacje bez wątpienia dokumentują wiedzę wnioskodawcy jako praktyka jednego z działów ochrony prawnej, pozostają jednak w dalszym ciągu bez związku z praktyczną wiedzą o sposobach prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego w zakresie objętym ustawą o radcach prawnych.

Organ odwoławczy podzielił ocenę organu wpisowego, że nie jest możliwe prawidłowe wykonywanie zawodu bez praktycznej znajomości obowiązujących zasad jego wykonywania, albowiem sama znajomość prawa materialnego i procedur, poświadczona zdanym w roku 2005 egzaminem prokuratorskim (?) nie jest wystarczająca dla wykazania, że spełniona została przesłanka "rękojmiowa" z art. 24 ustawy korporacyjnej. Stwierdzono, że zawód prawnika można wykonywać (zwłaszcza w świetle najnowszych uregulowań prawnych) w różnych formach, również w formie zawodu radcy prawnego. Jeżeli jednakże zainteresowany pragnie wykonywać zawód radcy prawnego, nie może negować ani prawa organów samorządowych do weryfikacji spełniania przesłanek wpisowych w związku ze złożonym wnioskiem (elementem takiego badania jest przeprowadzona rozmowa kwalifikacyjna), ani też abstrahować od ustalonych reguł funkcjonowania tego samorządu, co przejawia się między innymi w stosowaniu przez jego organy ustalonej przez lata funkcjonowania i stosowania prawa korporacyjnego wykładni norm ustawy o radcach prawnych (to organ wpisowy nadaje sens zwrotom nieostrym typu "rękojmia").

Zdaniem obu organów procedujących w niniejszej sprawie nie jest dopuszczalny wpis na listę zawodową osoby, która spełnia tylko niektóre z przesłanek ustawowych wpisu na listę radców prawnych. Wskazano, że przesłanki formalne zostały znacznie zliberalizowane, bo zwalniają wnioskodawcę z wymogu odbycia aplikacji zawodowej w obrębie zawodu, który wnioskodawca pragnie wykonywać, tym bardziej więc powinny być precyzyjnie oceniane przez organ wpisowy te przesłanki, które umożliwiają realne dostosowanie abstrakcyjnych norm prawnych do stanu faktycznego sprawy wnioskowej. Ustawowe zwolnienie z wymogu odbycia aplikacji radcowskiej osób posiadających zdane egzaminy prokuratorskie, sędziowskie i notarialne, nie prowadzi do zaniechania stosowania przez organy wpisowe samorządu radcowskiego oceny każdego wniosku wpisowego pod kątem spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek rękojmiowych, czyli dokonania prognozy możliwości prawidłowego wykonywania zawodu przez wnioskodawcę - w świetle jego udokumentowanych dokonań naukowych (studia i egzamin innej korporacji) oraz realnej możliwości prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy; elementem tego materiału jest również rozmowa przedstawicieli samorządu z wnioskodawcą, w wyniku której wydawana jest ocena spełnienia przez niego wymogu "rękojmiowego". Z powyższego punktu widzenia nie można zdaniem organu uznać, że Skarżący spełnia wszystkie przesłanki, w tym rękojmiową z art. 24 ust. 1 pkt 5) ustawy korporacyjnej, gdyż posiada wiedzę, doświadczenie i uznanie zawodowe w dotychczasowym miejscu pracy, zaś inne przesłanki, w szczególności kwestie aplikacji i egzaminu zawodowego regulują, niejako automatycznie, przepisy znowelizowanej ustawy o radcach prawnych. Twierdzenia wnioskodawcy w tym zakresie nie są wystarczające dla pozytywnego przesądzenia o wpisie na listę radców prawnych, albowiem to nie wnioskodawca a organ wpisowy dokonuje oceny przesłanki "rękojmiowej", tak samo ważnej i obowiązującej jak pozostałe przesłanki formalne (wykształcenie prawnicze, zdany egzamin innej korporacji prawniczej). Wnioskodawca ma prawo podnosić wszystkie okoliczności przemawiające za uznaniem za zasadny Jego wniosku o wpis, jednakże w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wykazał braku zasadności ustaleń organu wpisowego w kwestii art. 24 ust. 1 pkt 5) ustawy o radcach prawnych, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania w tej jego części, która dotyczy dokonanej przez organ pierwszej instancji oceny możliwości prawidłowego wykonywania przez Skarżącego zawodu radcy prawnego.

Organ odwoławczy podzielił ocenę organu wpisowego, że wnioskodawca nie posiada wystarczającej wiedzy praktycznej oraz przygotowania zawodowego do wykonywania tak rozległych przedmiotowo czynności zawodowych, jakie od radcy prawnego wymaga ustawa korporacyjna i inne ustawy systemowe.

Podniesiono, iż brak jest jakichkolwiek powodów prawnych dla budowania domniemania, że sam fakt zdania w przeszłości egzaminu sędziowskiego, prokuratorskiego lub notarialnego stwarza automatyczny obowiązek wpisu danej osoby na listę radców prawnych, w tym z pominięciem możliwości dokonywania przez organ wpisowy oceny z punktu widzenia przesłanki rękojmiowej. W przekonaniu organu odwoławczego domniemania takiego nie da się uzasadnić treścią noweli czerwcowej do ustawy o radcach prawnych, tym bardziej, że domniemanie takie, w praktyce uniemożliwiające organowi wpisowemu weryfikację wiedzy kandydata oraz ocenę jego praktycznych umiejętności zawodowych, likwidowałoby praktycznie możliwość wykonywania przez organ wpisowy konstytucyjnych obowiązków sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu przez członków korporacji radcowskiej.

Zdaniem organu formalna możliwość wpisu na listę radców prawnych osoby, która legitymuje się zdanym egzaminem prokuratorskim (?), zweryfikowana w kontekście przesłanki rękojmiowej przez organ wpisowy, nie przesądza o automatycznym wpisie wnioskodawcy na listę radcowską, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, w szczególności zaś odmienny co do specjalizacji zawodowej walor zdanego egzaminu zawodowego. Taki materiał dowodowy w ocenie organu uzasadnia odmowę pozytywnego załatwienia wniosku Skarżącego. Powołano się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 kwietnia 2006 r. "Wątpliwości może wzbudzić - w ocenie Trybunału Konstytucyjnego - objęcie dopuszczeniem do zawodu adwokata osób z odbytą aplikacją i zdanym egzaminem prokuratorskim oraz notarialnym, przede wszystkim ze względu na istotną odmienność zakresu przedmiotowego kształcenia oraz zróżnicowanie profilu powinności zawodowych odpowiednio: adwokata i prokuratora oraz notariusza. W toku postępowania zainicjowanego wnioskiem osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 o wpis na listę adwokatów samorząd adwokacki może, a nawet winien badać, czy konkretna osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. Trybunał Konstytucyjny stoi na stanowisku, że możliwy jest (także w świetle zasady wolności wyboru i wykonywania zawodu, ustanowionej w art. 65 ust. 1 Konstytucji) przepływ z jednego do innego zawodu prawniczego. Nie oznacza to jednak, że przepływ taki ma następować automatycznie, bez oceny umiejętności niezbędnych dla należytego wykonywania nowego dla danej osoby zawodu prawniczego. W warunkach obowiązywania konstytucyjnej zasady równości i równego traktowania, przesłankami oceny winny być m. in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego".

W skardze do Sądu, wnioskodawca wnosił o uchylenie zaskarżonych uchwał. Zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 24 ust 1 pkt 5) przez błędną jego wykładnię oraz błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść rozstrzygnięcia. Nadto wskazał, że organy nie ustosunkowały się do wniosku dowodowego z akt osób, które zostały wpisane na listę radców prawnych prowadzoną przez OIRP w [...]. Wskazał na błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że ukończył aplikację prokuratorską i zdał egzamin prokuratorski gdy faktycznie ukończył aplikację sędziowską i zdał egzamin sędziowski. Podniósł, że spełnia wszystkie przesłanki ustawowe do wpisu na listę radców prawnych, oraz odpowiednie doświadczenie zawodowe. Wskazał, że posiada praktykę w zakresie sprawowanych dotychczas funkcji na zajmowanych stanowiskach i wobec braku negatywnych ocen charakterologicznych i dotyczących dotychczasowego Jej postępowania brak jest przeszkód do wpisania Go na listę radców prawnych zgodnie ze złożonym wnioskiem. Ponadto podniósł, że o spełnianiu przez Niego przesłanki rękojmiowej świadczą opinie trzech radców prawnych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Kontrolując zaskarżone decyzje z punktu widzenia powyższych zasad Sąd uznał skargę za zasadną.

Zaskarżona uchwała wydana została na postawie art. 24 ust. 1 i art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 1 ustawy, na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto:

1) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej,

2) (skreślony),

3) korzysta w pełni z praw publicznych,

4) ma pełną zdolność do czynności prawnych,

5) jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego,

6) odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację radcowską i złożył egzamin radcowski, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 2.

Stosownie do art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub notarialny.

Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 Konstytucji RP można w drodze ustaw tworzyć samorządy zawodowe reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Samorząd zawodowy jako osoba prawa publicznego ma więc przede wszystkim chronić interes publiczny w granicach obowiązującego prawa, a nie to prawo dezawuować.

Sąd nie odmawia samorządowi radcowskiemu prawa do wnikliwego zbadania, czy rzeczywiście kandydat swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego i czy można go określić jako osobę nieskazitelnego charakteru i tym samym realizować ustawowe uprawnienia wynikające z art. 17 ust.1 Konstytucji RP. Natomiast niedopuszczalna jest sytuacja gdy z daleko idących rozważań teoretycznych, z którymi należy się zgodzić, organy w konkretnym przypadku wywodzą tak daleko idące dla strony skutki. Należy zauważyć, że uchwały organów obu instancji a także odpowiedź na skargę dotyczą argumentacji może zasadnej ale odnoszącej się do innego stanu faktycznego.

Z akt sprawy wynika, że skarżący w latach 2002 - 2005 odbył aplikację sądową i w roku 2005 zdał egzamin sędziowski. Skarżący od roku 2002 do roku 2005 zatrudniony był w kancelarii komorniczej, a od roku 2005 pełni funkcję asesora komorniczego. Organy natomiast podnoszą, że Wnioskodawca posiada znikomy staż zawodowy, oraz ukończył i zdał egzamin prokuratorski (? skarżący ukończył jak wskazano wyżej aplikację sądową i zdał egzamin sędziowski) w roku 2005. Zdaniem organów dokumentuje to posiadanie kwalifikacji prokuratorskich, nie wykazuje jednak znajomości zagadnień wykonywania zawodu radcy prawnego. Zdaniem organów nie jest możliwe prawidłowe wykonywanie zawodu bez praktycznej znajomości obowiązujących zasad jego wykonywania, a "sama znajomość prawa materialnego i procedur, poświadczona zdanym w roku 2005 egzaminem prokuratorskim" (? jak wskazano wyżej sędziowskim) "nie jest wystarczająca dla wykazania, że spełniona została przesłanka "rękojmiowa" z art. 24 ustawy korporacyjnej".

Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. przed dokonaniem takiego wpisu należy zbadać, czy osoba ubiegająca się o wpis może wykazać się stażem i doświadczeniem zawodowym, profilującym umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. Samorząd może, a nawet powinien badać, czy konkretna osoba ubiegająca się o taki wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu. Przesłankami oceny winny być m.in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego. W tym miejscu wskazać należy, że już w orzeczeniu z 18 sierpnia 1994 r. (sygn. akt II SA 860/93) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata ocenia się według cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielania pomocy prawnej. W uzasadnieniu wyroku odwołując się do dotychczasowego orzecznictwa NSA wskazano, iż na rękojmię wpływają dwa elementy: 1) cechy charakteru i 2) dotychczasowe zachowane osoby pragnącej zostać adwokatem. Przez nieskazitelność charakteru rozumie się zwykle szlachetność, prawość, uczciwość. Druga przesłanka powinna być analizowana w ścisłym powiązaniu z art. 1 ustawy Prawo o adwokaturze określającego cele adwokatury (udzielenie pomocy prawnej). Chodzi więc o to, czy dana osoba poradzi sobie w zawodzie adwokata. Stanowisko NSA zaprezentowane wyżej jest zasadne także w omawianym przypadku.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swym orzecznictwie akcentował, że powyższy przepis pozwala na wyciąganie wniosków co do omawianej rękojmi wyłącznie na podstawie dotychczasowego zachowania się wnioskodawcy, a zatem tylko w oparciu o cechy wartościujące kandydata w sferze moralno-etycznej. Przez nieskazitelność należy rozumieć takie cechy charakteru, jak szlachetność, prawość, uczciwość. Są to zatem cechy wartościujące konkretną osobę nie w sferze intelektualnej i profesjonalnej, lecz wyłącznie etyczno-moralnej. O posiadaniu tego rodzaju przymiotów mogą świadczyć opinie i okresy dotychczasowego zatrudnienia, aplikacji jak i wymagane rekomendacje radców prawnych. Ocenie winno podlegać postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej w dłuższym okresie czasu (wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2001 r. – sygn. akt II SA 1610/00 - lex nr 53475).

Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym.

Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 2002.05.07 ( SK 20/00 OTK-A 2002/3 ) : "Im bardziej niedookreślone są przesłanki podjęcia decyzji, tym bardziej szczegółowe, pełne i przekonujące musi być uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ stosujący prawo danego rozumienia określonego pojęcia. Proces ustalania treści pojęcia podlega pełnej kontroli poprawności metodologicznej i merytorycznej również w tym zakresie, w jakim decyzja opierająca się na normie zawierającej pojęcia niedookreślone podlega rygorom określonym w art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ stosujący prawo jest zobowiązany do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego pojęcia i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania. Poprawność rozumowania organu stosującego prawo podlega pełnej kontroli, zarówno w postępowaniu instancyjnym (zasadność i legalność), jak i w zakresie kontroli legalności w postępowaniu sądowoadministracyjnym."

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązują je art. 7 i 77 k.p.a., nie wykazały należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji uzasadnienia zaskarżonych uchwał nie spełniają wymogów określonych w art.107 § 3 k.p.a. W szczególności nie odniesiono się do nieprzerwanej pracy w Kancelarii Komorniczej, także w okresie odbywania aplikacji sądowej oraz uzyskania kwalifikacji Asesora Komorniczego. Należy zauważyć, że skarżący w trakcie pracy nabywał doświadczenie w dość szerokim zakresie. W świetle powyższego organy samorządu, w uzasadnieniach zaskarżonych uchwał powinny wyjaśnić dlaczego przyjęły, że dotychczasowe zachowanie skarżącego, cechy jego osobowości i dotychczasowa praktyka zawodowa nie dają rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Ponadto należy mieć na uwadze, iż skarżący dołączył dokumentację potwierdzającą jego dorobek zawodowy. Organy nie ustosunkowały się do tej dokumentacji. Organy rozstrzygające sprawę pominęły również okoliczność, że cech "nieskazitelnego charakteru" wymaga się nie tylko od kandydatów na radców prawnych, ale i od kandydatów na asesorów komorniczych.

Organy zaniechały zatem dokonania ustaleń faktycznych, które powinny być podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego i tym samym naruszyły przepis art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. Organy nie oceniły dowodów stanowiących podstawę wydania uchwały i nie odniosły się do tych ustaleń. Nie wykazano czy w oparciu o nie można przyjąć, że skarżący nie wykazał się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym upoważniającą go do ubiegania się o wpis na listę radców prawnych. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględnił powyższe uwagi i oceni czy skarżący jako osoba o nieskazitelnym charakterze, swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, przy uwzględnieniu między innymi protokołu z rozmowy kwalifikacyjnej i faktu pracy w Kancelarii Komorniczej okresu aplikacji sądowej i zakresu obowiązków z tym związanych. Nadto należy wziąć pod uwagę fakt równoczesnego z aplikacją sądową podwyższania kwalifikacji zawodowych w Kancelarii Komorniczej. Ponadto należy mieć na względzie cytowane przez organ orzeczenie Trybunał Konstytucyjny (uzasadnienie wyroku z dnia 29 kwietnia 2006 r., sygn. akt. K 6/06), w którym stwierdzono, że "W sytuacji, gdy aplikacja i egzamin sędziowski przygotowuje i weryfikuje przydatność konkretnych osób do podjęcia wysoce odpowiedzialnej funkcji sędziego, trudno byłoby przyjąć pogląd, że złożenie egzaminu sędziowskiego stanowi zbyt niski wymóg znajomości prawa dla przyjęcia w poczet korporacji zawodowej adwokatów". Wnioskodawca wbrew twierdzeniom organów o odbyciu aplikacji prokuratorskiej (o czym wyżej) odbył aplikację sędziowską i zdał egzamin sędziowski, a więc zdobył szerokie kwalifikacje zawodowe. Teza orzeczenia konstytucyjnego traktuje wprawdzie o relacji zawodu sędziego i adwokata ale jest również aktualna dla zawodu radcy prawnego bowiem te zawody są niemal identyczne co do zakresu świadczenia pomocy prawnej.

Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne, w którym występują sprzeczne interesy stron organy winny prowadzić w sposób mający na celu wszechstronne wyjaśnienie okoliczności sprawy, nie mogą uwzględniać tylko jednego z wchodzących w grę interesów, bowiem w takiej sytuacji naruszają podstawowe zasady postępowania administracyjnego w tym przede wszystkim zasadę wyrażoną w art. 8 k.p.a., z której wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej.

Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku. Aby zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich zarzutów stawianych przez stronę skarżącą. Sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnienia ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono.

Mając powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji orzeczenia.

Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności Sąd oparł na przepisie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach Sąd orzekł na zasadzie art. 200 p.p.s.a.