Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 903/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 234
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 136
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Specjalista Beata Basak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi H. B. i S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących H. B. i S. B. kwotę 300 ( trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2018 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania [...] i S. B. od decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r., znak: [...] wydanej przez Wójta Gminy K. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany stanu wody na gruncie , tj. działce o nr ewid. [...] ze szkodą dla działki o nr ewid. [...], należącej do [...] i S. B., położonej w miejscowości K., obręb K. F. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), zwanej dalej "kpa", art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1566), zwanej dalej "Prawo wodne" - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i odmówiło nakazania [...] i J. S. – właścicielom działki o nr ewid. [...], położonej w miejscowości K., obręb K. F. przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód na działce o nr ewid. [...], w miejscowości K., obręb K. F., należącej do [...] i S. B..

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania. Kolegium przeanalizowało materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji, a w szczególności opinię biegłego hydrologa mgr inż. [...] Z.. Organ odwoławczy wskazał, że opinia została sporządzona w trybie art. 84 k.p.a. i zawiera wszystkie niezbędne elementy, aby przyznać jej walor dowodu w sprawie. W ocenie organu opinia ta jest profesjonalna i obiektywna. Wykonana została po szczegółowej analizie stanu faktycznego oraz niezbędnych badaniach w terenie. Zawiera jasne i precyzyjne stwierdzenia, konkluzje oraz propozycje rozwiązania problemu ze stanem wody na sąsiadujących ze sobą nieruchomościach. Kolegium podkreśliło, że biegły w oparciu o dostępne źródła i materiały przedstawił analizę stanu wody na gruncie w przedmiotowym obszarze, sformułował wnioski i zalecenia w zakresie rozwiązania zaistniałych problemów. W oparciu o dowody zgromadzone w aktach sprawy organ odwoławczy uznał, że w sprawie niniejszej brak jest związku przyczynowo - skutkowego, na który wskazują skarżący, pomiędzy zagospodarowaniem działki nr [...] a stanem wody na działce nr [...]. Wobec tego brak jest podstaw do nakazania Z. S. i J. S. przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce sąsiedniej.

Natomiast organ I instancji w przypadku stwierdzenia braku przesłanek naruszenia stanu wody na gruncie powinien wydać decyzję odmowną, nie zaś decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie. Postępowanie nie zostało bowiem wszczęte z urzędu przez organ I instancji, a przepis art. 234 prawa wodnego nie przewiduje takiego rozstrzygnięcia w przypadku braku przesłanek zastosowania wskazanej w nim sankcji. Z tej przyczyny Kolegium uznało, że nieprawidłowość wydanego rozstrzygnięcia stanowi przesłankę do wydania przez organ odwoławczy decyzji reformatoryjnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie [...] i S. B. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie prawa procesowego tj.:

1) art. 7 k.p.a. poprzez uchylenie w całości, naruszającej słuszny interes skarżącego, w/w decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. i odmówienie nakazania [...] i J. S. przywrócenia stanu poprzedniego na działce o nr ewid. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód w miejscowości K., obręb K. F., należącej do [...] i S. B.;

2) art. 77 § 1 k.p.a. przez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, przejawiające się w błędnym przyjęciu, że istnieją podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na oparcie tejże decyzji na jasnej, przekonującej i stanowczej opinii biegłego, z której wynika, że podwyższenie działki nr [...] nie spowodowało zmiany naturalnego kierunku, ilości, i intensywności spływających wód, a także zmiany kierunku i wydajności odpływu wód ze źródła, dającego początek istniejącemu ciekowi wodnemu w sytuacji, w której z przedmiotowej opinii nie wynikają żadne spójne, jasne i logiczne wnioski, przeciwnie - sam biegły w swej opinii wskazuje na konieczność wykonania licznych prac celem zmniejszenia lub odwrócenia większej szkody dla działki nr [...] i sąsiednich, niż ta dotychczas spowodowana;

3) art. 80 k.p.a. przez nieuwzględnienie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że w niniejszej sprawie wywołana opinia biegłego mgr inż. [...] Z. została sporządzona w sposób rzetelny, fachowy, obiektywny i może stanowić podstawę ostatecznej decyzji, zaś argumenty przeciwne skarżących nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ są bezzasadne w sytuacji, w której pominięto zupełnie treść opinii biegłego, z której wynika, iż biegły dostrzega, że niekorzystne zmiany na działce nastąpiły i zakazuje wprost czynienia dalszych nasypów, jak również już obecnie zaleca umieszczenie szeregu urządzeń zabezpieczających na działce nr [...], zaś zaskarżona decyzja okoliczności i treści te pomija.

Do skargi skarżący dołączyli zdjęcia obrazujące działki nr [...] i [...] w 2012 r. podczas spływu ulewnego deszczu oraz obecnie (w 2018 r.), po dokonaniu podwyższenia działki nr [...] celem przedstawienia jak duża zmiana nastąpiła w ilości spływającej i nie absorbującej się wody na działce nr [...] w wyniku podwyższenia terenu na działce nr [...], oraz na okoliczność, że doszło do istotnej i rażącej zmiany kierunku spływu wód oraz wydajności odpływu z istniejącego źródła, zalewania źródła wodą z działki nr [...], gdzie składowane są niebezpieczne substancje.

Wnieśli również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący opisali przebieg postępowania, podkreślając, że wydanie decyzji uchylającej decyzję zaskarżoną przez skarżących przy jednoczesnym utrzymaniu w mocy ustaleń faktycznych i wywodów organu I instancji, a nadto odmowa nakazania przywrócenia stanu poprzedniego, nastąpiło z całkowitym pominięciem słusznego interesu strony.

Organ odwoławczy stwierdził autorytatywnie, że skoro w postępowaniu ustalono, że w wyniku działań właściciela działki nr [...] nie doszło do naruszenia stanu wód ze szkodą dla gruntów sąsiednich, to zaskarżoną decyzję należy uchylić i odmówić nakazania właścicielowi tej działki podejmowania jakichkolwiek działań naprawczych lub przeciwdziałających dalszym szkodom. Tymczasem, organ odwoławczy pominął zupełnie argumenty podnoszone przez skarżących, nie odniósł się do nich w ogóle, a należy wskazać, że zawierały one cytaty wprost z opinii biegłego wywołanej w sprawie, z których wynika, że biegły stwierdza konieczność wykonania prac naprawczych oraz zakazuje jakichkolwiek dalszych nasypów - zmiany wysokości terenu na działce nr [...]. Tymczasem organ odwoławczy powołał się na treść wielu orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych z całej Polski, lecz do żadnego z nich nie zastosował się.

Według skarżących, właściciel działki nr [...] dokonał nasypania znacznej ilości ziemi na terenie swojej działki, co spowodowało podwyższenie poziomu na granicy między działkami do nawet 1,20 m. Powyższe spowodowało zwiększenie kąta nachylenia terenu, zwiększyło istotnie spadek, zmniejszając jednocześnie drogę, jaką pokonywała woda spływając z działki nr [...] na teren działki [...] i wsiąkając naturalnie w glebę. Obecnie napływająca z pól woda deszczowa oraz woda z roztopów spływa wręcz lejem na działkę nr [...], co stanowi dodatkowo zagrożenie dla naturalnego źródła na działce nr [...]. Rzeczoznawca sam uznał, że teren działki [...] był i jest terenem wyjątkowo narażonym i zagrożonym podtopieniami z uwagi na ukształtowanie terenu, wobec czego ingerencja człowieka w rzeźbę terenu poprzez podwyższenie poziomu jednej z sąsiednich działek spowoduje zagrożenie nie tylko zalaniem sąsiednich działek, ale także zanieczyszczeniem źródła, z którego korzysta okoliczna ludność oraz stałym podniesieniem się poziomu rzeki, wykraczając poza jej koryto.

Nadto, biegły po dokonaniu wizji lokalnej uznał, że nawiezienie ziemi na działkę nr [...] przez jej właściciela nie spowodowało zmian spływu wód na działkach sąsiednich, ani też w żaden sposób powyższe nie zagraża swobodnemu spływowi wód, nie pogorszy warunków erozyjnych, ani też nie zwiększy zagrożenia zamulenia działki nr [...]. Jednocześnie sam rzeczoznawca wskazał, że stanowczo zabrania się dalszego dowożenia ziemi na działkę nr [...], nadsypywania terenu. Rzeczoznawca stwierdził także, że zasadnym byłoby, aby właściciel działki nr [...] zagospodarował dno i skarpy niecki w taki sposób, aby minimalizowało erozję wodną, winno być utrzymane zadarnienie dna niecki o szerokości minimum 10 m.

Tymczasem organ odwoławczy nie dostrzegł powyższych nakazów i zakazów biegłego, nie wywodzi z tego żadnych wniosków, a uznaje, że opinia jest jasna i spójna, i że brak jest wpływu na sąsiednie działki, w wyniku działań właściciela działki nr [...].

W ocenie skarżących organ odwoławczy wybrał z całej opinii biegłego kilka stwierdzeń w sytuacji oczywistej sprzeczności ze spostrzeżeniami biegłego zawartymi w opinii.

Wobec powyższego organ administracji nie rozpatrzył okoliczności niniejszej sprawy w sposób wnikliwy. Także w zakresie oceny konkretnego stanu faktycznego, a dalej - subsumpcji, organ popełnił szereg błędów natury procesowej, przejawiających się w niezastosowaniu przepisów regulujących wskazany stan faktyczny.

Stwierdzenia rzeczoznawcy zawarte na wstępie opinii oznaczają, że widzi on zagrożenia w ewentualnym dalszym dosypywaniu ziemi na teren działki nr [...]. Rzeczoznawca jednak nie wskazał, jaka ilość ziemi stanowi wartość i ilość bezpieczną, a przekroczenie jakiej stanowić będzie zagrożenie.

Jednocześnie, skoro rzeczoznawca kategorycznie w swej opinii zawarł zakres czynności, które należy wykonać lub stanowczo nie należy ich wykonywać, to musiał ustalić, że wykonanie nasypu spowodowało konieczność przedsięwzięcia pewnych działań, aby zapobiec skutkom ingerencji w ukształtowanie terenu przez właściciela działki nr [...]. Opinia w tym zakresie jest wewnętrznie sprzeczna, ponieważ z jednej strony rzeczoznawca dokonuje w trakcie wizji szczegółowych ustaleń co do podniesienia poziomu terenu, analizuje ingerencję w prawo własności z uwagi na przesunięcie i podwyższenie granicy między działkami, a drugiej strony - arbitralnie stwierdza, że nie doszło do ingerencji, która miała uruchomić procedury z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne.

Dodatkowo skarżący wskazali, że właściciel działki nr [...] w sierpniu 2018 r. przeprowadził kolejne prace na swojej działce, tj. zepchnął kolejną pryzmę ziemi ze swojego pola, z góry i przesunął w kierunku leja - spływu wody, co spowodowało dalsze zwężenie leja wody. J. S. podejmował zatem dalsze działania mające na celu podwyższenie poziomu jego działki w stosunku do sąsiednich, zaś nie wykonał żadnych czynności, aby zabezpieczyć działki sąsiednie oraz istniejące źródło wody przed dalszym zwiększeniem natężenia cieku wody z jego działki na sąsiednie. Po opadach na początku września, działka skarżących została w całości zalana oraz zamulona oraz zostało w całości zamulone źródło. Na działce skarżących pozostały także po ulewach kamienie oraz osady z nawiezionej u sąsiada ziemi, ponieważ spływająca woda spłukała odpady na działkę skarżących. Obecnie skarżący pozostali sami z koniecznością oczyszczenia swojej działki z odpadów i licznych kamieni, które spływają - bez żadnego zabezpieczenia, zadarnienia - z działki J. S..

Według skarżących w sprawie niniejszej, została uchylona decyzja, która została wydana z pominięciem przepisów prawa materialnego powszechnie obowiązującego w tym zakresie, lecz z odmiennych przyczyn niż wskazywali skarżący, w całości utrzymano w mocy ustalenia faktyczne, które legły u podstaw wydania właśnie poprzednio zaskarżonej decyzji.

Skarżący wykonali zdjęcia, które w oczywisty sposób obrazują zmianę stanu wód na ich działce i działkach sąsiednich w wyniku działania właściciela działki nr [...]. Załączone zdjęcia pokazują wprost jak znaczna jest różnica zalania działek, ilość wody spływającej po ulewach przed powstaniem nasypu i po powstaniu nasypu, kierunek i ilość spływu wody do źródła, a także materiał, jaki obecnie niesie woda do źródła i działki nr [...]- odpady drogowe i inne, które zanieczyszczają wodę w źródle, z którego korzystają mieszkańcy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

Stosownie natomiast do przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Pominięcie ustalenia faktu mającego znaczenie dla sprawy stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji. Zaniedbanie organu administracji państwowej, polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego jest wadą postępowania, uzasadniającą uchylenie decyzji administracyjnej wydanej w wyniku takiego zaniedbania.

Ocena dowodów powinna być, zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a., oparta o wszechstronną analizę całokształtu materiału dowodowego. Organ obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności.

Organ administracji publicznej jest więc na podstawie tych przepisów zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie do przepisu art.136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jest on bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie dążyły do należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności i ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością, naruszając tym samym powołane przepisy art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej prowadzone było na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1566), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". Zgodnie z przepisem art.234 ustawy właściciel gruntu, o ile przepisy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt.1) oraz odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (pkt. 2). Z ust. 3 tego przepisu wynika, że jeżeli powodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom ustalając termin wykonania tych czynności.

Wydanie decyzji na podstawie powołanego przepisu jest możliwe tylko w razie jednoznacznego ustalenia, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wód na gruncie.

Wymagane jest więc przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy i jakich zmian dokonał na swoim gruncie właściciel, czy zmiany te spowodowały zmiany stosunków wodnych i czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim. Zmiany dokonane przez właściciela na jego gruncie mogą być różnego rodzaju. Może to być zmiana naturalnego ukształtowania terenu (przykładowo: nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu), wykonanie robót budowlanych (wybetonowanie działki, wzniesienie murowanego ogrodzenia), a także wykonanie innego rodzaju prac, powodujących określone zmiany na gruncie właściciela nieruchomości.

Sam fakt dokonania określonej zmiany nie jest wystarczający do zastosowania art. 234 ust.3. Konieczne jest ustalenie, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wody na gruncie.

Okoliczności tej organy administracji nie wyjaśniły jednak zgodnie z przedstawionymi wyżej zasadami postępowania. Tak jak podkreślił organ odwoławczy, w sprawach o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie i wydanie decyzji na podstawie ustawy Prawo wodne, opinia biegłego jest co do zasady niezbędna (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 kwietnia 2011 r., II SA/Kr 140/11, Wspólnota 2011/17/44, wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 maja 2010 r., II SA/Kr 320/10, LEX nr 672764).

Wiadomości specjalne są konieczne w tych sprawach, w których pojawia się zagadnienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, a którego zakres przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 6, CH Beck, s. 411) Zarówno ustalenie, czy nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie, która spowodowała szkody, jak i ustalenie sposobu zapobiegania szkodom tj. określenie odpowiednich "urządzeń", do wykonania których organ powinien zobowiązać stronę na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy - Prawo wodne, przekraczają wiedzę ogólną i wymagają fachowej wiedzy i specjalistycznych wyliczeń.

W sprawach dotyczących naruszenia stosunków wodnych na gruncie opinia biegłego jest więc podstawowym i koniecznym dowodem.

W sprawie niniejszej została sporządzona przez biegłego rzeczoznawcę budowlanego w specjalności wodno – melioracyjnej mgr inż. [...] Z. specjalistyczna opinia, która – jak oceniły organy obu instancji – jest szczegółowa, rzetelna i kompletna ,a przez to w pełni wiarygodna.

Z opinii tej wynika, że podwyższenie, wyplantowanie i obsianie działki nr [...] nie spowodowało zmiany naturalnego kierunku spływu wód.

Natomiast wbrew twierdzeniom organów opinia ta nie jest jednoznaczna. Już na wstępie opinii biegły stwierdził, że opinia wskaże taki sposób zagospodarowania dowiezionej ziemi, który wykluczy (wyeliminuje) zagrożenia z tego powodu dla działki nr [...] (k. 26 akt adm.). Następnie biegły ustalił, że uczestnik postępowania nawiózł na swoją działkę dużą ilość ziemi zmieszanej z gruzem betonowym, kamieniami i żwirem. Hałdy ziemi zostały rozplantowane, a teren działki został uformowany ze spadkiem w kierunku działki nr [...], tworząc skarpę o wysokości od 0,5 m do 1,2 m w granicy działek nr [...] i [...]. Według biegłego w związku z tym nastąpiła zmiana rzędnych terenu w stosunku do rzędnych pierwotnych. W dalszej części opinii biegły zaleca odsunięcie nasypu o min. 0,5 m od osi granicy między działkami stron i ubezpieczenie jej przed erozyjnym działaniem spływających wód nasadzeniami odpowiednich krzewów. Na stronie 17 opinii hydrolog zawarł stwierdzenie, że "stanowczo zabrania się dalsze dowożenie ziemi na działkę nr [...], a szczególnie nadsypywanie terenu w wyżej opisanej niecce terenowej, stanowiącej główną oś spływu wód ze zlewni rolniczej(...)". Mimo zawarcia w opinii szeregu zaleceń biegły stwierdził, że nawiezienie ziemi nie spowodowało i nie będzie powodować zakłócenia stosunków wodnych na działce nr [...]. Wobec zawarcia w opinii tych stwierdzeń organy powinny rozważyć przesłuchanie biegłego, ewentualnie sformułowanie pytań, na które biegły odpowiedziałby na piśmie lub też zlecić opracowanie opinii uzupełniającej. Było to niezbędne wobec wskazania przez biegłego w opinii zaleceń co do odsunięcia nasypu od granicy działek oraz zebrania nasypu ziemi dowiezionej przez uczestnika postępowania (str. 16 i 22 opinii). Okoliczności te skarżący podnieśli w piśmie z dnia 8 sierpnia 2018 r., lecz organ I instancji nie ustosunkował się do nich, uzasadniając jedynie lakonicznie wydaną przez siebie decyzję.

Na szereg sprzeczności skarżący wskazali także w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jednak organ odwoławczy nie odniósł się do nich w uzasadnieniu decyzji.

Organy obu instancji nie przeprowadziły jakiegokolwiek postępowania dowodowego na okoliczność szkód na nieruchomości skarżących. Nie ustosunkowały się do podnoszonych wielokrotnie zarzutów, że ich działka jest zalewana wodami opadowymi na skutek działań uczestników postępowania. Już na etapie postępowania przed organem I instancji skarżący dołączyli dokumentację fotograficzną. W przypadku wątpliwości jakiego okresu dotyczą te fotografie organy powinny przeprowadzić postępowanie dowodowe.

W tej sytuacji organy nie mogły uznać, że sprawa została należycie wyjaśniona i ustalony został stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością (art. 7 k.p.a).

Wskazane naruszenie zasad postępowania dowodowego mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, doprowadziło bowiem do wydania decyzji w oparciu o niepełny i nie oceniony należycie materiał dowodowy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał organom administracji podstaw do jednoznacznego ustalenia, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w przepisie art. 234 ust. 3 ustawy.

Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. Nr z 2018 r., poz.1302). Jednocześnie Sąd uchylił na podstawie art. 135 powołanej ustawy także decyzję organu pierwszej instancji mając na uwadze naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy przez organy administracji.

Natomiast odnosząc się do zawartej w skardze informacji skarżących o tym, że uczestnik postępowania w sierpniu 2018 r. "zepchnął kolejną pryzmę ziemi ze swojego pola (...)" wskazać należy, że w każdym przypadku zmiany stosunków wodnych na gruncie, powodujących szkody na gruncie sąsiednim możliwe jest ponowne złożenie wniosku do właściwego organu administracji o zobowiązanie osoby dokonującej tych zmian do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Co do dołączonych przez skarżących do pisma z 5 lutego 2019 r. dowodów tj. pism kierowanych do Wójta Gminy K. (k. 48, 49 akt sąd.), a dotyczących zarzutu braku zbadania przez organy pochodzenia materiałów użytych przez uczestnika do podniesienia poziomu działki oraz zweryfikowania czy nie są szkodliwe dla środowiska, zauważyć należy, że zagadnienia te, jako wykraczające poza zakres postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy Prawo wodne, nie mogły stanowić przedmiotu rozstrzygnięcia w tej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, przy czym art. 19 tej samej ustawy nakłada na nie obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Powyższe oznacza, że organy orzekające w sprawie zmiany stosunków wodnych na gruncie nie są uprawnione do wkraczania w kompetencje organów orzekających o prawach i obowiązkach wynikających z przepisów innych ustaw, w tym w szczególności ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, czy też ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Co za tym idzie brak było podstaw do czynienia przez orzekające w sprawie organy ustaleń faktycznych dotyczących okoliczności istotnych wyłącznie dla innych postępowań, a obojętnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Sąd również nie mógł przeprowadzić dowodu z oświadczenia na piśmie złożonego przez sąsiadów skarżących (k. 50 akt sąd.). Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 106 §1 p.p.s.a. może przeprowadzić jedynie dowód z dokumentów.

Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji powinny dążyć do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zgodnie z regułą wyrażoną w art. 7 k.p.a. i przeprowadzić postępowanie dowodowe w sposób określony w przepisach art. 75 i nast. k.p.a., uwzględniając wszystkie przedstawione wyżej uwagi. Należy przypomnieć, że stosownie do przepisu art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód w postępowaniu administracyjnym należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dopiero zebranie całego materiału dowodowego pozwoli na jego ocenę zgodną z regułami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. i ustalenie stanu faktycznego sprawy. Prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy jest warunkiem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.

Dodatkowo wskazać należy, że organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji i orzekając merytorycznie w tej sprawie błędnie powołał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. , bowiem podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowi pkt 2 powołanego przepisu.

Z tych wszystkich względów i na podstawie wyżej cytowanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy.