Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1469/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 139 ust. 3 pkt 3  217 art. 139 ust. 3 pkt 3  217 art. 217, 139 ust. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2011 nr 163 poz 981
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2014 r. sprawy ze skargi "P." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia podwyższonej opłaty za wydobywanie kopaliny oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Środowiska decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 222 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981 ze zm.) oraz art. 85a i nast. ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm. - dalej cyt. jako "pr.g.g.1994"), po rozpatrzeniu odwołania "P." Sp. z o.o. (dalej "skarżąca") utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. ([...]) ustalającą skarżącej podwyższoną opłatę eksploatacyjną za wydobywanie kopaliny ze złoża "[...]" (miejscowość [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...]) z rażącym naruszeniem koncesji.

Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] listopada 1998 r. ([...]) Wojewoda [...] udzielił Spółce cywilnej "[...]" koncesji na wydobywanie kopaliny pospolitej - kruszywa naturalnego ze złoża "[...]" w miejscowości [...], gmina [...], województwo [...], tworząc jednocześnie obszar górniczy i teren górniczy "[...]". Decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. ([...]) wspomniana koncesja została przeniesiona na rzecz pana M. G., a następnie zmieniona decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2007 r. i sprostowana postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. W wyniku decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2009 r. ([...]) koncesja ta została przeniesiona na rzecz skarżącej. Obszar górniczy określony w tej koncesji obejmuje części działek nr [...], [...] i [...].

Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. ([...]) Marszałek Województwa [...] nakazał skarżącej wstrzymanie działalności polegającej na wydobywaniu kopaliny pospolitej - kruszywa naturalnego ze złoża "[...]" poza granicami obszaru górniczego "[...]" oraz naruszania filara ochronnego działki nr [...]. Jednocześnie wspomniany organ nakazał odbudować filar ochronny w terminie i na zasadach ustalonych z właścicielem działki nr [...], tj. L. ([...]).

W dniu [...] maja 2011 r. organ koncesyjny przeprowadził kontrolę na terenie działek nr [...], [...], [...] i [...] (miejscowość [...], gmina [...]) stwierdzając, że na działce nr [...] były prowadzone prace eksploatacyjne. Według oświadczenia przedsiębiorcy prace na działce nr [...] polegały na zdjęciu nadkładu w celu odbudowania filarów ochronnych. Wizja terenowa wykazała jednak wydobycie części kruszywa na działce nr [...], położonej poza obszarem górniczym "[...]". W konsekwencji organ koncesyjny decyzją z dnia [...] maja 2011 r. ([...]) nakazał skarżącej zaniechanie działalności polegającej na zdejmowaniu nadkładu i wydobywaniu kopaliny poza granicami obszaru górniczego "[...]" tzn. na terenie działki nr [...], a także na wydobywaniu kopaliny z naruszeniem filara ochronnego ustanowionego dla działki nr [...]. W ocenie Marszałka Województwa [...]go, przedsiębiorca wydobywał kopalinę z rażącym naruszeniem warunków koncesji i w konsekwencji zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. ([...]) obciążył skarżącą podwyższoną opłatą eksploatacyjną w kwocie [...] zł ([...] złotych).

Minister Środowiska rozpatrując odwołanie od opisanej wyżej decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. wytknął organowi I instancji uchybienie obowiązkowi wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności przez brak wyjaśnienia, kto rzeczywiście prowadził wydobycie kopaliny w okresie do dnia [...] września 2009 r., tj. do uzyskania przez skarżącą prawa własności do działek nr [...], [...] oraz [...] tworzących obszar górniczy "[...]", a w konsekwencji uchylił w całości wyżej opisaną decyzję oraz przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia (decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2012 r. nr [...]).

Organ koncesyjny ponownie rozpoznając sprawę uznał, że z dniem ostateczności podjętej w dniu [...] lutego 2009 r. decyzji przenoszącej koncesję, skarżąca wstąpiła we wszelkie prawa i obowiązki wynikające ze wspomnianej koncesji. Do wniosku o przeniesienie wspomnianej koncesji z dnia [...] grudnia 2008 r. dołączono m.in. oświadczenie właścicieli nieruchomości o przedwstępnej umowie sprzedaży działek nr [...], [...] i [...] oraz protokół z dnia [...] grudnia 2008 r. potwierdzający przekazanie ich na rzecz skarżącej. Ze wspomnianego protokołu wynika, że z dniem [...] grudnia 2008 r. przejmie ona przedmiotowe działki i za okres od dnia [...] stycznia 2009 r. ponosi wszystkie obciążenia podatkowe wynikające z ich posiadania i użytkowania. Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie materiałów, za I kwartał 2009 r. skarżąca przedłożyła organowi koncesyjnemu informację o braku wydobycia kopaliny w tym okresie. Z kolei w informacji przedłożonej za II kwartał 2009 r. skarżąca wykazała wydobycie kopaliny w ilości [...] ton. Wobec braku kopii dowodów wpłat za wydobycie kopaliny w II kwartale 2009 r. Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] września 2009 r. ([...]) ustalił za ten okres dla skarżącej opłatę eksploatacyjną w wysokości [...] zł. Nie ma zatem wątpliwości co do tego, że w II kwartale 2009 r. skarżąca prowadziła wydobycie wspomnianego złoża.

Podczas rozprawy administracyjnej w dniu [...] października 2012 r. przedstawiciele skarżącej oświadczyli, że wydobycie kopaliny było prowadzone dopiero od dnia [...] września 2009 r., tj. od czasu uzyskania prawa własności nieruchomości wchodzących w skład obszaru górniczego. Wydobycie kopaliny z działki nr [...] (nie objętej obszarem górniczym, bez wymaganej koncesji) tłumaczono zapotrzebowaniem na kruszywo w związku z inwestycją EURO 2012 oraz koniecznością odbudowy filarów ochronnych m.in. na działce nr [...]. Fakt wydobywania kopaliny poza obszarem górniczym jest zatem bezsporny. Skarżąca nie przedłożyła natomiast przyrzeczonych wyjaśnień dotyczących kwestii poruszonych na rozprawie administracyjnej, a dotyczących wydobycia kopaliny w okresie do dnia [...] września 2009 r. (informacja za II kwartał 2009 r. przysłana organowi koncesyjnemu), a także dotyczących protokołu z dnia [...] grudnia 2008 r. o przejęciu działek w tym terminie przez skarżącą). Organ koncesyjny nie otrzymał również ani wniosku o zmianę koncesji, ani decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań. Organ podkreślił, że z wyjaśnień złożonych w dniu [...] listopada 2012 r. przez dotychczasowego adresata wspomnianej koncesji (pana M. G.) wynika, że po przekazaniu nieruchomości na rzecz skarżącej (tj. po dniu [...] grudnia 2008 r.) nie wydobywał on kopaliny ze złoża "[...]".

W ocenie organu I instancji, skarżąca spoza obszaru górniczego wydobyła [...] ton kruszywa. Według "Operatu ewidencyjnego zmian w zasobach złoża kruszywa naturalnego "[...]" w okresie od 01.01.2009 r. do 31.12.2010 r." (sporządzonego na zlecenie skarżącej) z części działki nr [...] oraz z działki [...] położonych poza obszarem górniczym wydobyto [...] tony kruszywa. Natomiast z terenu działki nr [...] (również położonej poza obszarem górniczym) wydobyto [...] ton. Taką wielkość wydobycia kopaliny skarżąca przedstawiła w rozliczeniu ubytku kruszywa z terenu działki nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. przysłanym w wykonaniu decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2011 r. ([...]), zobowiązującej przedsiębiorcę do wykonania geodezyjnego obmiaru wyrobiska i wyliczenia ubytku kopaliny z tego terenu. Zarówno część działki nr [...] oraz działka nr [...], z których wydobyto [...] tony kruszywa oraz cała działka nr [...] znajdują się poza granicami obszaru górniczego. W ocenie organu koncesyjnego takie rozmiary wydobycia kopaliny spoza obszaru objętego koncesją w pełni uzasadniają konkluzję, że postępowanie skarżącej daje się ocenić jako "rażące naruszenie warunków koncesji". Zdaniem organu, spoza obszaru górniczego skarżąca wydobyła niemal 1,5 razy więcej kopaliny, niż łącznie z obszaru górniczego [...] w latach 2009-2011. W konsekwencji organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. ([...]) obciążył skarżącą podwyższoną opłatą eksploatacyjną za wydobycie kopaliny z rażącym naruszeniem warunków koncesji, w wysokości [...] zł ([...] złotych). Do wyliczenia opłaty organ przyjął ilość kopaliny wydobytej poza obszarem górniczym tj. [...] ton, (w tym: [...] ton z terenu działki [...] i [...] tony z części terenu działek nr [...] i [...]) oraz osiemdziesięciokrotną stawkę opłaty dla piasków i żwirów obowiązującą w dniu wszczęcia postępowania tj. [...] zł/t ([...] zł/t).

Odwołując się od wspomnianej decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. skarżąca zarzuciła, że wydobycie kopaliny ze złoża "[...]" nie było prowadzone z rażącym naruszeniem warunków koncesji. Jej zdaniem art. 85a pr.g.g.1994 nie definiuje istoty "rażącego naruszenia" koncesji i w konsekwencji ustalenie znaczenia tego określenia nabiera charakteru uznaniowego. Zdaniem skarżącej, eksploatacja złoża "[...]" prowadzona była dopiero po dniu [...] września 2009 r., a naruszenie obszaru górniczego (czyli wydobywanie kopaliny z części terenu działek nr [...] i [...] położonych poza jego granicami) miało charakter przypadkowy i nieznaczny. Skarżąca podniosła ponadto, że:

1) podejmowała wszelkie starania o powiększenie obszaru górniczego o działkę nr [...] oraz o wydzierżawienie działki nr [...] w celu prowadzenia wydobycia, a do czasu złożenia odwołania nie doszło do powiększenia obszaru górniczego; jej zdaniem w odniesieniu do działki nr [...] spółka zastosowała się do decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2011 r. wstrzymując działalność polegającą na zdejmowaniu nadkładu poza granicami obszaru górniczego "[...]" oraz wydobywaniu kopaliny spoza granic tego obszaru,

2) była związana kontraktami dotyczącymi realizacji inwestycji pożytku publicznego ([...]) i nie mogła wstrzymać wydobywania kopaliny przeznaczanej na ten cel,

3) zastosowała się do decyzji Marszałka Województwa [...]o z dnia [...] czerwca 2009 r. nakazującej odbudowę filara ochronnego na działce nr [...], naruszonego przez poprzedniego właściciela, odbudowując go w znacznym stopniu.

Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie podkreślił, że zaskarżona decyzja bezspornie dotyczy zdarzeń, które miały miejsce pod rządem pr.g.g.1994, a postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało w czasie jej obowiązywania. Stosownie zatem do art. 222 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 228, poz. 1947 ze zm.) należy stosować przepisy dotychczasowe.

Organ podkreślił, że w latach 2009-2011 skarżąca wydobyła spoza obszaru górniczego (utworzonego koncesją) [...] ton kopaliny. Organ nie uznał za zgodne z ustalonym stanem faktycznym stanowisko skarżącej, której zdaniem rozpoczęła ona wydobycie dopiero po dniu [...] września 2009 r. Takiemu stanowisku skarżącej przeczą między innymi treść informacji o wydobyciu kopaliny za II kwartał 2009 r. (sporządzonej przez skarżącą) oraz wyniki obmiarów wyrobisk dla potrzeb sporządzenia "Operatu ewidencyjnego zmian w zasobach złoża kruszywa naturalnego "[...]" w okresie od 01.01.2009 r. do 31.12.2010 r.". Dlatego też, zdaniem organu odwoławczego, zarówno fakt wydobycia, jak i ilość wydobytej kopaliny nie budzą wątpliwości. Kopalina była wydobywana z tych części złoża (działki [...] oraz z części działek [...] i [...]), które znajdują się poza granicami obszaru górniczego. Co prawda skarżąca nabyła prawo własności działek nr [...], [...] i [...] dopiero w dniu [...] września 2009 r. (czego dowodem jest znajdujący się w aktach sprawy akt notarialny z dnia [...] września 2009 r.) oraz działki nr [...] w dniu [...] października 2009 r. (akt notarialny z dnia [...] października 2009 r.), tyle, że legitymowanie się prawem własności nie jest przesłanką niezbędną do korzystania z nieruchomości poprzez wydobywanie znajdującego się w jej granicach złoża. Poza sporem jest nadto, że elementem wniosku o przeniesienie wspomnianej koncesji na rzecz skarżącej stał się m.in. protokół z dnia [...] grudnia 2008 r. potwierdzający przekazanie na jej rzecz działek nr [...], [...] i [...] (objętych w części obszarem górniczym). Co najmniej oznacza to przeniesienie ich posiadania na rzecz skarżącej.

Organ rozpoznając odwołanie uznał za trafne stanowisko skarżącej, która podniosła, że pojęcie "rażącego naruszenia koncesji" nie zostało zdefiniowane ustawowo. Jednakże zdaniem Ministra Środowiska, należy przyjąć, że oznacza ono naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne. Oczywistość naruszenia warunków koncesji ma miejsce w szczególności wówczas, gdy działalność przedsiębiorcy prowadzona jest wbrew warunkom ustanowionym w koncesji, a wynikającym wprost z przepisów prawa. Nie ma natomiast wątpliwości co do tego, że wydobywanie kopaliny spoza obszaru górniczego pozostaje w oczywistej sprzeczności zarówno z udzieloną koncesją na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...]", jak również z treścią art. 15 ust. 4 pr.g.g.1994, dopuszczającego wydobywanie kopaliny wyłącznie w granicach określonych koncesją. Takie wydobywanie stanowi zaprzeczenie stanu prawnego i w związku z tym musi zostać ocenione jako naruszenie rażące. Organ uznał również, że skarżąca dopuszczała się tych naruszeń świadomie, czego dowodem są chociażby informacje o przeznaczeniu wydobytej w ten sposób kopaliny na potrzeby realizacji zawartych przez nią umów.

W ocenie Ministra Środowiska, organ I instancji dołożył należytych starań, aby ustalić istotne okoliczności sprawy. Wizja terenowa dokonana w dniu [...] czerwca 2009 r. wykazała zniesienie filara ochronnego dla działki [...], czyli wydobycie poza obszarem górniczym, a nadto że filar ochronny dla działki [...] nie został w całości odbudowany. Skarżąca zobowiązała się do odbudowania filara ochronnego z działki nr [...] do dnia [...] grudnia 2009 r. (notatka z wizji terenowej w dniu [...] września 2009 r. dokonanej przez przedstawicieli [...]), ale obowiązku tego w pełni nie wykonała. W toku postępowania stwierdzono ponadto, że na całej powierzchni działki nr [...] (bezspornie położonej poza obszarem górniczym) prowadzone jest wydobycie kopaliny bez wymaganej prawem koncesji. W dniu [...] maja 2011 r. organ koncesyjny przeprowadził kolejną wizję terenową na terenie działek [...], [...], [...] i [...]. Na całej powierzchni działki nr [...] (objętej koncesją na poszukiwanie i rozpoznawanie, obowiązującą do dnia [...] września 2010 r.) nadal prowadzono eksploatację. W celu ustalenia wielkości wydobytej kopaliny z terenu działki nr [...] Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] maja 2011 r. ([...]) zobowiązał skarżącą do wykonania geodezyjnego obmiaru wyrobiska na części działki nr [...] w miejscowości [...] oraz wyliczenia ubytku nadkładu i złoża kopaliny pospolitej, a także przedłożenia aktualnej mapy sytuacyjno-wysokościowej z właściwymi obliczeniami tego terenu w terminie do dnia [...] czerwca 2011 r., przedłużając następnie ten termin do dnia [...] lipca 2011 r. Skarżąca przekazała do organu koncesyjnego rozliczenie ubytku kruszywa z terenu działki nr [...] w miejscowości [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. Z rozliczenia sporządzonego na podstawie mapy opracowanej na dzień [...] kwietnia 2011 r. wynika, iż zostało wydobyte z tego terenu (tj. z działki nr [...])[...] ton kruszywa. Dodatkowo z "Operatu ewidencyjnego zmian w zasobach złoża kruszywa naturalnego "[...]" w okresie od 01.01.2009 r. do 31.12.2010 r." wynika, że pomimo decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. ([...]) nakazującej wstrzymanie wydobycia kopaliny poza granicami obszaru górniczego "[...]", działalność ta była kontynuowana na części działek nr [...] i [...], a spoza granic obszaru górniczego wydobyto [...] tony kopaliny. Odnośnie niniejszych ustaleń organ odwoławczy nie dał wiary stanowisku skarżącej, której zdaniem wydobywanie z części terenu działki nr [...] oraz z terenu działki [...] (a więc spoza obszaru górniczego) miało charakter przypadkowy i nieznaczny. Według obliczeń organu koncesyjnego poza obszarem górniczym określonym w koncesji przedsiębiorca wydobył [...] ton (na co składa się: [...] ton - z działki nr [...] i [...] tony - z części działek nr [...] i [...]) i za taką ilość kopaliny organ naliczył podwyższoną opłatę eksploatacyjną.

Minister Środowiska rozpoznając odwołanie stanął również na stanowisku, zgodnie z którym bez znaczenia dla sprawy pozostaje też ocena skarżącej, zdaniem której kopalina wydobywana spoza obszaru górniczego wykorzystana była do odbudowy filara ochronnego dla działki nr [...]. Organ podkreślił, że odbudowa ta została nakazana decyzją organu I instancji z dnia [...] maja 2011 r. ([...] ze zm.), z terminem wykonania do dnia [...] października 2011 r. Wbrew twierdzeniom skarżącej obowiązek ten nie został jednak wykonany, co potwierdziły protokoły z wizji terenowej z dnia [...] października 2012 r. oraz z dnia [...] listopada 2012 r. Stanowisko skarżącej, że w celu tej odbudowy wykorzystywała kopalinę pozyskaną spoza obszaru górniczego (co jednak okazało się nieprawdą, gdyż filar ten nie został odbudowany w całości) w żaden sposób nie podważa natomiast oceny, że wydobycie kopaliny było prowadzone spoza obszaru górniczego, w sposób rażąco naruszający warunki koncesji.

W ocenie Ministra Środowiska, bez znaczenia dla sprawy pozostają również działania przedsiębiorcy podejmowane w celu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pomocy przy przebudowie drogi dojazdowej do terenu górniczego, jak również przygotowanie "Raportu o oddziaływaniu na środowisko poszerzenia eksploatacji kruszywa naturalnego ze złoża "[...]" o teren działki nr [...]". W żaden sposób nie mogą one stanowić usprawiedliwienia dla niezgodnej z prawem działalności skarżącej.

Następnie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji obu instancji ewentualnie o ich uchylenie. Decyzjom zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 85a ust. 2 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze poprzez wydanie decyzji przez Marszałka Województwa [...], podczas gdy organem właściwym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest starosta, a co za tym idzie - wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości w rozumieniu art. 156 § ii1 pkt 1) k.p.a., co skutkuje nieważnością decyzji;

2) art. 80 k.p.a. w związku z art. 85a ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze w zw. z art. 15 ust. 6 tejże ustawy poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, że niniejsza sprawa dotyczy przedmiotowo wydobycia kopaliny z rażący naruszeniem koncesji, nie zaś ewentualnego wydobycia kopaliny bez koncesji;

w razie niepodzielenia ww. zarzutów zarzuciła naruszenie:

3) art. 80 k.p.a. w związku z art. 85a ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, iż w niniejszej sprawie doszło do "rażącego" naruszenia warunków koncesji.

Jednocześnie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 85a ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze w zw. z art. 15 ust. 6 tejże ustawy poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie rozstrzygnięciu podlega sprawa wydobywania kopaliny z rażącym naruszeniem koncesji nie zaś ewentualnym wydobywaniem bez koncesji,

2) w razie niepodzielenia ww. zarzutów zarzuciła naruszenie art. 85a ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż ewentualne naruszenie koncesji w niniejszej sprawie ma charakter "rażący".

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Poza tym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że jest ona bezzasadna. Według oceny Sądu, orzekające w niniejszej sprawie organy obu instancji nie dopuściły się wykazywanych przez skarżącą naruszeń przepisów postępowania oraz prawa materialnego w stopniu, który uzasadniałby uchylenie bądź stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji.

Z ustaleń poczynionych przez organy obu instancji bezspornie wynika, że skarżąca wydobywała kopalinę spoza obszaru górniczego i w ten sposób wydobyła [...] ton kruszywa. Świadczy o tym "Operat ewidencyjny zmian w zasobach złoża kruszywa naturalnego "[...]" w okresie od [...] stycznia 2009 r. do [...] grudnia 2010 r.", który był sporządzony na zlecenie skarżącej. Analiza tego dokumentu wykazała, że z części działki nr [...] oraz z działki [...] położonych poza obszarem górniczym wydobyto [...] tony kruszywa, zaś z terenu działki nr [...], która nie była objęta koncesją, pozyskanych zostało [...] ton tego materiału.

Taki stan rzeczy prawidłowo został zakwalifikowany przez organy orzekające w sprawie jako wydobywanie kruszywa z rażącym naruszeniem koncesji. Uzyskana bowiem decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2009 r. koncesja zgodnie z art. 15 ust. 6 obowiązującego wtedy pr.g.g.1994 uprawniała skarżącą do wydobywania kopaliny w oznaczonej przestrzeni tj. w obrębie wyznaczonego obszaru górniczego. Skoro skarżąca nie zastosowała się do warunków koncesji, wykraczając poza zakres obszaru górniczego to działanie jej należy uznać jako wydobywanie kruszywa nie bez wymaganej koncesji, ale z rażącym naruszeniem posiadanej koncesji. Przyjęcie, iż naruszenie miało charakter "rażący" zostało prawidłowo uzasadnione zarówno świadomym działaniem skarżącej jak i znaczną ilością wydobytej kopaliny. Należy mieć bowiem na uwadze, iż przed nałożeniem na spółkę podwyższonej opłaty eksploatacyjnej była ona obligowana do wstrzymania działalności polegającej na wydobywaniu kopaliny poza granicami obszaru górniczego (decyzja Marszałka Województwa [...] z [...] czerwca 2009 r. i [...] maja 2011 r.) i mimo tego nie zaprzestała podejmowania działań niezgodnych z warunkami koncesji. Na ocenę postępowania skarżącej nie mają wpływu powoływane przez nią okoliczności (m.in. odbudowanie filara ochronnego dla działki nr [...], działania podejmowane w celu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pomoc przy przebudowie drogi dojazdowej do terenu górniczego, przygotowanie "Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko", działania zmierzające do zmiany przeznaczenia działki nr [...] na żwirownię). Sąd zgodził się z opinią Ministra Środowiska, że wszystkie te okoliczności nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niezgodnej z prawem działalności skarżącej spółki zważywszy dodatkowo na to, że kontynuowała ona mimo upomnień wydobywanie kopaliny poza obszarem górniczym, nie złożywszy nawet wniosku o zmianę koncesji.

Skoro wykazane nieprawidłowości w działaniu skarżącej miały miejsce pod rządami pr.g.g.1994, a postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało w czasie jej obowiązywania to zgodnie z art. 222 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. nr 228, poz. 1947 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. należy stosować przepisy dotychczasowe, a więc i te, które dotyczą opłat należnych z tytułu wydobywania kopaliny z rażącym naruszeniem warunków koncesji.

W myśl art. 85a ust. 1 pr.g.g.1994 w razie wydobywania kopaliny z rażącym naruszeniem koncesji na podmiot prowadzący taką działalność nakładana jest opłata eksploatacyjna w wysokości osiemdziesięciokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej w ten sposób kopaliny, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania. Organem wydającym decyzję w I instancji w tej sprawie zgodnie z art. 85a ust. 2 pkt 2 jest właściwy organ koncesyjny, tj. w niniejszej sprawie Marszałek Województwa [...]. Analiza akt sprawy dowodzi, że wysokość podwyższonej opłaty eksploatacyjnej została ustalona prawidłowo decyzją organu rzeczowo właściwego, a zatem wniosek skargi o stwierdzenie nieważności decyzji nie zasługuje na uwzględnienie.

W skardze strona obok wyartykuowania zarzutów stawianym zaskarżonym decyzjom, wniosła o rozważenie przez Sąd możliwości przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności art. 217 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze w związku z art. 139 ust. 3 pkt 3 tejże ustawy w zw. z art. 85a ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze z Konstytucją RP, w tym w szczególności z art. 2, jak również art. 7 i 22 Konstytucji.

Sąd nie uwzględnił tego wniosku, albowiem przepis prawa międzyczasowego tj. art. 217 pr.g.g.2011 roku nakazujący do opłat, o których mowa w dziale VII tejże ustawy (w tym do podwyższonych opłat) należnych za okres sprzed wejścia w życie ustawy stosować dotychczasowe przepisy nie narusza zasad konstytucyjnych, w tym mającej zasadnicze znaczenie dla porządku prawnego zasady lex retro non agit.

Z tych wszystkich względów uznając skargę za nieuzasadnioną Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.