Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2538/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Sędziowie i asesorzy sądowi
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: artr. 15 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1139
law: Ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz  niektórych innych ustaw
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Sałek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lutego 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. – M. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości (dalej "Minister", "organ odwoławczy" lub "organ") postanowieniem z dnia [...] październik 2020 r., nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 141 § 1, art. 144 i art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), dalej "k.p.a.", po rozpoznaniu zażalenia A. K. M.(dalej "skarżąca" lub "kandydatka") od postanowienia Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia [...] sierpnia 2020 r., [...] , o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania prawa uczestnictwa w kolejnym wyborze stanowisk asesorskich, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Do wydania postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Kandydatka ukończyła I rocznik aplikacji sędziowskiej [...] lipca2015 r. Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1139 z późn. zm.), dalej "nowelizacja", została umieszczona na 248 pozycji na liście klasyfikacyjnej kandydatów na stanowisko asesora sądowego, która została ogłoszona 24 czerwca 2017 r. Kandydatom wpisanym na tę listę przysługiwało prawo dokonania wyboru stanowiska asesora sądowego spośród stanowisk zawartych w wykazie stanowiącym załącznik do zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca2017 r. w sprawie wykazu wolnych stanowisk asesorskich dla aplikantów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, którzy zdali egzamin sędziowski oraz nie zostali skreśleni z listy aplikantów aplikacji sędziowskiej, oraz referendarzy sądowych i asystentów sędziów, którzy w latach 2011-2016 zdali egzamin sędziowski (Dz.Urz. Min. Sprawiedl. poz. 167).

Zarządzeniem nr [...] z dnia [...] lipca2017 r. Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury wyznaczył termin i miejsce odebrania od kandydatów na stanowisko asesora sądowego umieszczonych na liście klasyfikacyjnej oświadczeń o dokonania wyboru stanowiska asesora sądowego na dzień 9 sierpnia 2017 r. Wyboru tego kandydaci na stanowisko asesora sądowego dokonywali według kolejności zajmowanej na liście klasyfikacyjnej w siedzibie Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K.. Skarżąca, działając przez pełnomocnika, złożyła oświadczenie o rezygnacji z wyboru stanowiska asesorskiego. W oświadczeniu nie wskazała żadnych przyczyn swojej rezygnacji.

W dniu 3 sierpnia 2020 r. kandydatka na podstawie art. 33a ust. 7 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1042 z późn. zm.), dalej "u.k.s.s.p.", wniosła o przyznanie prawa uczestnictwa w kolejnym wyborze stanowisk asesorskich, gdyż z przyczyn losowych, związanych z sytuacją zdrowotną w rodzinie i koniecznością opieki nad dwójką małych dzieci, nie mogła złożyć oświadczenia o wyborze stanowiska asesorskiego.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r., [...] , Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania ww. prawa uczestnictwa w kolejnym wyborze stanowisk asesorskich z uwagi na brak podstawy prawnej. Wskazał, że art. 15 nowelizacji miał na celu uregulowanie sytuacji m.in. tych absolwentów aplikacji sędziowskiej, którzy w latach 2013-2016 zdali egzamin sędziowski, a nie zostali powołani na urząd sędziego. Rozwiązanie polegające na przedstawieniu propozycji objęcia stanowisk asesorów sądowych po uprzednim wpisaniu na wyżej powołaną listę klasyfikacyjną przewidziane w tym przepisie było jednorazowe. Artykuł 15 nowelizacji nie przewiduje możliwości zezwolenia na uczestniczenie w kolejnym wyborze stanowisk asesorskich, co stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania mającego na celu rozpatrzenie wniosku kandydatki. Zakończyła ona odbywanie aplikacji sędziowskiej [...] lipca 2015 r., a więc przed dniem wejścia nowelizacji (tj. przed dniem 21 czerwca 2017 r.) i nie jest uprawniona do dokonywania wyboru stanowiska asesorskiego w trybie art. 33a u.k.s.s.p., a tym samym do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 33a ust. 7 u.k.s.s.p.

W wyniku wniesionego odwołania, Minister utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że żaden przepis ani nowelizacji, ani ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury nie formułuje podstawy prawnej do stosowania przypadku kandydatki art. 33a ust. 7 u.k.s.s.p., gdyż mogła wybrać stanowisko asesorskie. Zupełność przedstawionej regulacji nie polega na tym, że - jak chciałaby skarżąca - aplikantom, który złożyli egzamin sędziowski przed dniem wejścia w życie nowelizacji, ustawodawca przyznał dokładnie takie same prawa jak aplikantom, którzy złożyli go po tym dniu, ale na tym, że obu tym grupom osób przyznał prawo wyboru stanowiska asesorskiego, a zarazem doprecyzował ich uprawnienia w sytuacji, kiedy takiego oświadczenia nie złożą (w przypadku "nowych aplikantów" dodatkowo uzależniając je od przyczyn losowych i czynności określonych w art. 33a ust. 7 i 6 u.k.s.s.p.). Regulacja ta nie zawiera żadnych luk prawnych. Skoro zatem ustawodawca nie przewidział możliwości zastosowania art. 33a ust. 7 u.k.s.s.p. w przypadku aplikantów, którzy złożyli egzamin sędziowski przed dniem wejścia w życie nowelizacji (w tym, jak kandydatki, w 2013 r.), a zarazem w normach ujętych w art. 15 i 16 nowelizacji oraz art. 33a ust. 7 u.k.s.s.p. nie ma żadnych luk prawnych, to brak było materialnoprawnej podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego w wyniku wniosku skarżącej i wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie tego wniosku. Nie było też żadnych podstaw do dokonywania wykładni sprzecznej z brzmieniem przedstawionych przepisów czy stosowania analogii.

Na postanowienie Ministra kandydatka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu naruszenie:

1. art. 61a § 1 k.p.a. przez jego niewłaściwe (bezpodstawne) zastosowanie w rozpoznawanej sprawie w sytuacji, gdy wniosek został złożony przez skarżącą, która wykazała, a przynajmniej w dostatecznym stopniu uprawdopodobniła posiadanie interesu prawnego we wszczęciu ww. postępowania, a tym samym brak jest podstaw do uznania, że ów wniosek został złożony przez osobę - i to w sposób "oczywisty" - niebędącą stroną w rozumieniu art. 61a k.p.a;

2. art. 81a § 1 k.p.a. przez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść skarżącej, poprzez przeprowadzenie analizy obowiązujących przepisów i zastosowanie interpretacji przez analogię w sytuacji braku regulacji prawnej stanu faktycznego w jakim znalazła się skarżąca tj. braku możliwości odłożenia decyzji o objęciu asesury z przyczyn niezależnych od skarżącej;

3. art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 60 Konstytucji przez ich niezastosowanie w procesie wykładni ww. przepisów k.p.a., dyrektyw wykładni systemowej i funkcjonalnej, założenia racjonalności prawodawcy, nakazu wykładni prokonstytucyjnej oraz poszanowania praw nabytych;

4. art. 7 Konstytucji, tj. zasady praworządności przez brak przeprowadzenia analizy obowiązujących przepisów i zastosowanie wszelkich dostępnych metod wykładni w celu skonstruowania normy postępowania w danej sprawie.

Mając na uwadze podniesione zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego, a także zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 21 stycznia 2021 r. skarżąca podtrzymała podniesione w skardze zarzuty. Wskazała jednocześnie, że możliwość uczestniczenia w konkursach sędziowskich to nie nadzwyczajny przywilej tylko konsekwencja "umowy" zawartej między Państwem a osobami, które rozpoczęły aplikację i zdały egzamin sędziowskich. Po drugie, możliwość startowania w konkursach sędziowskich, o których mowa w art. 15 nowelizacji zaczynała się dopiero po odbyciu stażu referendarskiego. Po trzecie, skarżąca wskazała, że po wejściu w życie nowelizacji pierwsze obwieszczenie o wolnych stanowiskach sędziowskich pojawiło się dopiero w marcu 2018 r. Po czwarte, prace legislacyjne nad nowelizacją były śledzone przez ówczesnych i byłych aplikantów KSSiP oraz stowarzyszenie przez nich zawarte. Ich opinie były kategorycznie przeciwne wprowadzeniu ograniczeń. Po piąte, skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że upływ czasu, który minął od egzaminu sędziowskiego, u egzaminowanych aplikantów, którzy nie są sędziami lub asesorami sądowymi, powoduje utratę początkowo posiadanych wiedzy i umiejętności z uwagi na ich niewykorzystywanie w pełnym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie ani postanowienie organu I instancji nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 15 ust. 1 nowelizacji, Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie ustawy, miał sporządzić i ogłosić w Biuletynie Informacji Publicznej listę klasyfikacyjną kandydatów na stanowisko asesora sądowego. Na listę tę wpisywano:

1) aplikantów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, którzy zdali egzamin sędziowski oraz nie zostali skreśleni z listy aplikantów aplikacji sędziowskiej;

2) referendarzy sądowych i asystentów sędziów, którzy w latach 2011-2016 zdali egzamin sędziowski.

W rozpoznawanej sprawie, zarządzeniem nr [...] z dnia [...] lipca2017 r. Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury wyznaczył termin i miejsce odebrania od kandydatów na stanowisko asesora sądowego umieszczonych na liście klasyfikacyjnej oświadczeń o dokonania wyboru stanowiska asesora sądowego na dzień 9 sierpnia 2017 r. Skarżąca, działając przez pełnomocnika, złożyła oświadczenie o rezygnacji z wyboru stanowiska asesorskiego. Następnie w sierpniu 2020 r. kandydatka wniosła o przyznanie prawa uczestnictwa w kolejnym wyborze stanowisk asesorskich, gdyż z przyczyn losowych, związanych z sytuacją zdrowotną w rodzinie i koniecznością opieki nad dwójką małych dzieci, nie mogła złożyć oświadczenia o wyborze stanowiska asesorskiego.

W ocenie Sądu, słusznie Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania prawa uczestnictwa w kolejnym wyborze stanowisk asesorskich z uwagi na brak podstawy prawnej. Zasadne stanął na stanowisku, że art. 15 nowelizacji miał na celu uregulowanie sytuacji m.in. tych absolwentów aplikacji sędziowskiej, którzy w latach 2013-2016 zdali egzamin sędziowski, a nie zostali powołani na urząd sędziego. Rozwiązanie przewidziane w art. 15 nowelizacji było jednak jednorazowe i nie przewiduje możliwości zezwolenia na uczestniczenie w kolejnym wyborze stanowisk asesorskich.

Powyższe stanowisko podzielił również WSA w Warszawie w wyroku z dnia 25 kwietnia 2018 r., II SA/Wa 1807/17, CBOSA, wskazując, że ratio legis art. 15 ust. 1 nowelizacji było, aby wobec realizacji jednego z podstawowych założeń nowelizacji - rekrutacji kadr sędziowskich spośród przyszłych absolwentów KSSiP, unormować również sytuację tych absolwentów aplikacji sędziowskiej prowadzonej w KSSiP, którzy w latach 2013-2016 zdali egzamin sędziowski, a także referendarzy sądowych i asystentów sędziów, którzy zdali egzamin sędziowski organizowany w KSSiP w latach 2011-2016. Temu miało służyć jednorazowe rozwiązanie przewidziane w art. 15 ust. 1 nowelizacji: przedstawienie propozycji objęcia stanowisk asesorów sądowych po uprzednim wpisaniu na listę klasyfikacyjną kandydatów na stanowisko asesora sądowego.

Ponadto, jak zasadnie wskazał organ, skarżąca zakończyła odbywanie aplikacji sędziowskiej [...] lipca2015 r., a więc przed dniem wejścia nowelizacji (tj. przed dniem 21 czerwca 2017 r.), a skoro ustawodawca nie przewidział możliwości zastosowania art. 33a ust. 7 u.k.s.s.p. w przypadku aplikantów, którzy złożyli egzamin sędziowski przed dniem wejścia w życie nowelizacji, to skarżąca nie jest uprawniona do dokonywania wyboru stanowiska asesorskiego w trybie art. 33a u.k.s.s.p., a tym samym do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 33a ust. 7 u.k.s.s.p.

Mając powyższe na uwadze, powołane w skardze zarzuty Sąd uznał za niezasadne. W pierwszej kolejności, nietrafny jest zarzut naruszenia przez organy art. 61a § 1 k.p.a. Przede wszystkim skarżąca błędnie wskazała, że organy zastosowały ten przepis z uwagi na brak interesu prawnego. Z wydanych postanowień jednoznacznie wynika, że podstawą odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego była inna uzasadniona przyczyna z powodu której postępowanie nie może być wszczęte. Stosownie bowiem do art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W rozpoznawanej sprawie taką uzasadnioną przyczyną był brak podstawy prawnej. Tym samym, organy były zobowiązane do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Co za tym idzie, niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 81a § 1 k.p.a. przez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść skarżącej. Skoro nie było podstawy prawnej do wszczęcia postępowania administracyjnego, to organy nie mogły wszcząć i prowadzić postępowania, w tym postępowania dowodowego, a więc nie mogły zastosować zasady postępowania dowodowego jaką jest zasada rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony, wyrażonej w art. 81a § 1 k.p.a. Przepis ten nie mógł mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie, a zatem nie mógł być naruszony.

Odnosząc się natomiast do naruszenia przepisów Konstytucji, to mając na uwadze ratio legis przepisu art. 15 nowelizacji oraz jednorazowość przewidzianej tym przepisem regulacji, trudno czynić organom zarzut, że stosując się do obowiązujących przepisów prawnych i wynikających z nich norm prawnych, naruszyły jakiekolwiek przepisy Konstytucji. Tym bardziej zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie z racji subiektywnego poczucia skarżącej, że organy powinny tak zinterpretować przepisy, żeby uczynić zadość jej żądaniu. Nie ulega wątpliwości, że organy przede wszystkim zastosowały się do art. 7 Konstytucji, który stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Zatem, zarzuty naruszenia art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1 oraz art. 60 Konstytucji, Sąd uznał za nieuzasadnione.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd administracyjny ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.