Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 282/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-21 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w sprawie ze skargi W. S. na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie wydania zaświadczenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2016 roku, referendarz sądowy odmówił W. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, wskazując, iż wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem ani sytuacja finansowa ani zdrowotna skarżącego nie uzasadnia uwzględnienia wniosku.

W dniu 3 lutego 2016 r. skarżący złożył ponownie wniosek o prawo pomocy, tym razem w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. Do wniosku dołączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego, informującą o chorobie serca, zwolnienie lekarskie, decyzję o przyznaniu zasiłków rodzinnych na dzieci, fakturę z prąd, wyciąg z konta, decyzję o wymiarze podatku rolnego, postanowienie dotyczące opłat za wywóz śmieci oraz odcinki emerytur rodziców. W dniu 8 lutego 2016 roku W. S. złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W sprzeciwie cofnął wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a wniósł o zwolnienie od wpisu sądowego. Skarżący wskazał, że jego sytuacja finansowa jest bardzo trudna, a choroba serca uniemożliwia mu pracę zarobkową. Do sprzeciwu dołączył paragon fiskalny za wizytę u lekarza kardiologa .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (...). Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz", Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554).

Należy wskazać, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. Udzielenie bowiem prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Jego celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia.

Analizując jednak treść oświadczenia zamieszczonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz treść załączonych do niego dokumentów źródłowych i treść sprzeciwu należy stwierdzić, że tak skarżący, jak i jego rodzina nie żyją w ubóstwie. Z akt sprawy wynika, że rodzina skarżącego utrzymuje się z emerytur rolniczych rodziców skarżącego, a dochód ten nie podlega egzekucji sądowej, czy administracyjnej i jako dochód wolny od jakichkolwiek zajęć jest wypłacany w pełnej wysokości. Nadto skarżący pobiera zasiłki rodzinne w łącznej wysokości 643 zł. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, czwórką dzieci (w tym trojgiem małoletnich), a także z rodzicami skarżącego. Zamieszkują oni w domu o powierzchni 200 m² stanowiącym ich własność. Skarżący i jego żona prowadzoną gospodarstwo rolne o powierzchni 10,8845 ha, w tym 1,6 ha lasu, które według oświadczenia wnioskodawcy nie przynosi dochodów, a zebrane plony konsumowane są w całości przez rodzinę. Z oświadczenia skarżącego wynika, że jest osobą chorą i nie może wykonywać ciężkiej pracy, jednak ani w stosunku do skarżącego, ani w stosunku do jego żony oraz najstarszej córki nie zostały wydane orzeczenia o całkowitej, czy też częściowej niezdolności do pracy. Tym samym skoro prowadzone przez nich gospodarstwo rolne nie przynosi dochodów i nie została orzeczona całkowita niezdolność do pracy, to brak jest przeszkody do poszukiwania przez nich innych źródeł zarobkowania.

Podkreślić należy, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, wyłącza w zasadzie możliwość przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca posiada bowiem gospodarstwo rolne, którym może rozporządzać w sposób przynoszący mu dochody, np. wykorzystywać w produkcji rolnej, jak również wydzierżawić, czy też obciążyć. Niewykorzystywanie posiadanego majątku w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny, ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 428/12, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zauważyć również należy, że sytuacja majątkowa skarżącego i jego możliwości płatnicze były również przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w takim samym - niezmienionym stanie faktycznym. Postanowieniami z dnia 27 lutego 2015 r. o sygnaturach: I OZ 161/15 oraz I OZ 162/15 oraz z dnia 4 grudnia 2014 r. sygn. akt I OZ 1113/14 oraz z dnia 5 listopada 2014 r. sygn. akt I OZ 982/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia W. S. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia złożonego sprzeciwu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji