Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2091/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2006 r. sprawy ze skargi M. O. na postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do uzupełnienia zgłoszenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] marca 2004 r.; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz M. O. kwotę 100 ( sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M. O. działając przez swego pełnomocnika – rzecznika patentowego A.F. - zgłoszeniem z dnia [...] marca 2003r. do Urzędu Patentowego RP wniosła o udzielenie prawa z rejestracji na wzór przemysłowy pod tytułem "O". Do zgłoszenia dołączyła opis wzoru wraz z zastrzeżeniami ochronnymi, rysunek zbiorczy i fotografie – wszystko w trzech egzemplarzach.

Jak wynikało z opisu zgłoszony [...] wyróżnia się tym, że górna część [...] o zarysie prostokąta zakończona jest łukiem, na powierzchni czołowej posiada reprodukcję fotografii lub obrazu, a na tylnej – wybranie. Dodatkowo, [...] posiada podpórkę/podstawkę, która może być połączona elementem giętkim. Sam [...] wykonany jest z materiału drewnopodobnego lub z drewna. Jak podano w zgłoszeniu, celem i zaletą [...] było stworzenie nowego kształtu [...] i zaspokojenie potrzeb estetycznych oraz potrzeb w zakresie zakupu przedmiotu pamiątkowego z miejscowości o dużej wartości historycznej. Zgodnie z przedstawionymi rysunkami, na fig. 1 widnieje postać [...], zaś na fig. 5 przedstawiono obrazek według wzoru z reprodukcją znanej rzeźby [...], który w opisie określono jako przykład wykonania. W opisie nie ujęto przedstawionej na fig. 1 postaci [...].

Postanowieniem Urzędu Patentowego RP nr [...] z dnia [...] marca 2004r. wydanym na podstawie art. 42 ust. 1 w związku z art. 118 ust. 1 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. – Prawo własności przemysłowej – p.w.p. ( Dz. U. z 2003r. Nr 119, poz. 1117 ) oraz § 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 2002r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wzorów przemysłowych ( Dz. U. Nr 40, poz. 358 ), wezwano zgłaszającą do nadesłania, w terminie 1 miesiąca od doręczenia postanowienia, 3 egzemplarzy opisu oraz materiału ilustracyjnego z poprawkami wynikającymi z konieczności dostosowania zgłoszenia do istniejących przepisów. W uzasadnieniu Urząd Patentowy wyjaśnił, że w materiale ilustracyjnym przedstawiona jest figura [...], co może sugerować że stanowi ona integralną część wzoru. Tymczasem figura ta jest symbolem [...] i stanowi własność wszystkich [...]. Udzielenie prawa z rejestracji na taki wzór prowadziłoby do monopolizacji wspólnego dobra, stanowiłoby naruszenie dobrych obyczajów i dlatego zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy p.w.p. na taki wzór nie mogłoby zostać udzielone prawo ochronne. W uwadze pierwszej zawartej w uzasadnieniu Urząd stwierdził, że powinno się dokonać poprawienia materiału ilustracyjnego fig. 1 tj. przedstawić tylko chronione elementy [...] bez umieszczania na nich konkretnych reprodukcji. Uwaga druga dotyczyła dostosowania opisu do § 5 powołanego w osnowie postanowienia rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów tzn. ograniczenia się do tych cech postaciowych wzoru, które wyróżniają go od innych i stanowią podstawę jego identyfikacji.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. O., zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie wydanego dnia [...] marca 2004r. postanowienia. Załączyła poprawione sformułowania opisu w trzech egzemplarzach z uwzględnieniem, jak podała, informacji wskazanych przez organ. W uzasadnieniu wyjaśniła, że przedmiotem zgłoszenia jest wytwór z reprodukcją [...] w odmianie ujmującej kolorystykę powierzchni, a nie reprodukcje [...], których zwielokrotnianie i wprowadzanie do obrotu handlowego przez [...] jest nadzorowane przez właściciela majątkowych praw autorskich. Za nieprawidłowe uznała stanowisko organu, iż artystycznie ukazana postać [...] stanowi własność wszystkich [...]; w uzasadnieniu postanowienia brak jest uzasadnienia prawnego dla takiego twierdzenia. Zdaniem zgłaszającej, w żaden sposób zgłoszonym wzorem nie zostały naruszone dobre obyczaje, a dodatkowo nie jest zadaniem Urzędu Patentowego rozważanie kwestii dotyczących praw autorskich do wizerunku [...] przedstawionego na [...] do czego powołane są wyłącznie sądy powszechne.

Urząd Patentowy postanowieniem dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy i wyznaczył termin 1 miesiąca od dnia doręczenia rozstrzygnięcia do nadesłania 3 egzemplarzy materiału ilustracyjnego z poprawkami wynikającymi z konieczności dostosowania zgłoszenia do istniejących przepisów wzoru przemysłowego "O" pod rygorem umorzenia postępowania. Organ stwierdził, że wzór przemysłowy rozpatruje się w całości, a w analizowanej sprawie zgłaszająca przedstawiła na rysunku oznaczonym nr 1 postać [...] jako część przednią [...] o kształcie prostokątnym w górnej części zakończonym łukiem. Z zastrzeżenia ochronnego wynikało, że ochrona miała dotyczyć [...] znamiennego tym, że górna część [...] o zarysie prostokąta zakończona jest łukiem, przy czym na powierzchni czołowej posiada reprodukcję, a na tylnej posiada wybranie, dodatkowo posiada podpórkę i/lub podstawkę oraz podstawka z podpórką połączona jest elementem giętkim. Jak podał organ, postać [...] będąca częścią wzoru jest obiektem [...], postacią z obrazu [...], wyróżniającą się szczególnymi cechami związanymi z [...]. Monopolistyczne korzystanie z takiego wzoru byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym i dobrymi obyczajami. Urząd Patentowy wywodził, że zgłaszająca wezwana do nadesłania 3 egzemplarzy opisu i 3 egzemplarzy materiału ilustracyjnego z poprawkami wynikającymi z konieczności dostosowania zgłoszenia do istniejących przepisów, nadesłała nowy opis zawierający szczegóły, których nie było w pierwotnym opisie i pierwotnie nadesłanych zastrzeżeniach ochronnych, co naruszało art. 118 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej. Zgodnie z tym przepisem do wzorów przemysłowych i praw z rejestracji stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 2, przepis m.in. art. 37 p.w.p. stanowiący, że do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia patentu zgłaszający może, z zastrzeżeniem ust. 2, wprowadzać uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia, które nie mogą wykraczać poza to, co zostało ujawnione jako przedmiot rozwiązania w opisie w dniu dokonania zgłoszenia. Ponieważ zmiana dotyczyła, wbrew normie art. 118 ust. 2 p.w.p. cech istotnych wzoru, zawierała bowiem wskazanie konkretnej reprodukcji obrazu autorstwa [...], którego to elementu nie zawierał pierwotny opis i zastrzeżenia ochronne, zasadnym było wezwanie zgłaszającej do nadesłania nowego materiału ilustracyjnego z poprawkami wynikającymi z konieczności dostosowania do istniejących przepisów.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze M. O., działając przez swego pełnomocnika, domagała się uchylenia postanowienia, stwierdzenia dopuszczalności zarejestrowania odmiany wzoru ukazanej na fig. Nr 1, stwierdzenia dopuszczalności dokonania uściślenia opisu i cech istotnych oraz zasądzenia kosztów.

W uzasadnieniu skargi podano, że w zgłoszeniu wzoru [...]z dnia [...] marca 2003r. ujęte zostały odmiany wyrobu, którym jest deszczułka o kształcie prostokątnym, w górnej części zakończonej łukiem, w odmianach, posiadająca podpórkę i/lub podstawkę i/lub czołową powierzchnię wypełnioną kolorystyczną reprodukcją. Skarżąca zarzuciła organowi, że nie kwestionował żadnej innej postaci przedstawionego w zgłoszeniu wyrobu, koncentrując się na tej odmianie, która dotyczyła postaci [...]. Organ przywołała w rozstrzygnięciu przepis art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. do którego przepisy o wzorach przemysłowych się nie odwołują. Skarżąca stwierdziła, że to właśnie w wykonaniu zawartej w postanowieniu informacji wprowadziła nazwisko autora do opisu i zgodnie z sugestią Urzędu określiła przedstawioną postać jako postać [...], co stanowi zawężenie ochrony. Skarżąca nie rozumie na jakiej podstawie organ w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że "wykorzystywanie ( wyrobu ) byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym i dobrymi obyczajami". Organ uznał, że element wzoru - postać [...] stanowi [...] symbol [...], a stwierdzenie to znalazło swój wyraz w przywołaniu art. 131 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 106 ust. 2 p.w.p. który odnosi się wyłącznie do tych elementów – symboli o charakterze [...], które mogłyby obrażać uczucia [...]. Działanie takie jest pomieszaniem dyspozycji przepisu art. 106 ust. 1 i art. 106 ust. 2 p.w.p.

Nie jest ponadto prawdą, że fig. 1 przedstawia postać [...], ponieważ przedstawia wyrób z drewna ukazujący reprodukcję obrazu z [...]; niewielkich rozmiarów papierowy [...], a tym bardziej wyrób z zabejcowanej deszczułki nie jest przedmiotem kultu [...]. Skarżąca zarzuciła, że Urząd nie rozróżnia kultu [...] od postaci z obrazu [...], nie odróżnia materialnego obrazu znajdującego się w [...] od sprzedawanych reprodukcji w postaci papierowych [...], nie rozróżnia wzoru przemysłowego w postaci wyrobu z drewna od elementu kolorystycznego umieszczonego na nim, a przede wszystkim nie stosuje przepisu art. 106 p.w.p., czym narusza prawo. Nie wyjaśnia bowiem na czym polegałoby zakłócanie porządku publicznego odmianą wyrobu i nie wyjaśnia dlaczego skojarzenie kształtu wyrobu z umieszczoną na nim reprodukcją miałoby naruszać dobre obyczaje.

Co do uwagi Urzędu, że skarżąca w sposób niedopuszczalny dokonała zmiany zgłoszenia, to należy stwierdzić, że nie była to zmiana lecz uściślenie i zawężenie ochrony, jednak stosownie do orzeczenia Sądu skarżąca deklaruje usunięcie sformułowań wskazujących na obraz autorstwa [...]przedstawiający w zamiarze postać [...].

Urząd Patentowy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przedmiotem rozpoznania jest postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2005r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu wzywające do uzupełnienia zgłoszenia wzoru przemysłowego, wydane na podstawie art. 42 ust. 1 w związku z art. 118 ust. 1 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej - p.w.p. ( Dz. U. z 2003r. Nr 119, poz. 1117 ) oraz na podstawie § 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 2002r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wzorów przemysłowych ( Dz. U. Nr 40, poz. 358 ).

Sąd, dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, stwierdził naruszenie prawa procesowego, mogące mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca M. O. zgłosiła do Urzędu Patentowego, celem uzyskania prawa z rejestracji, wzór przemysłowy pod nazwą "O", załączając opis wzoru, zastrzeżenia ochronne i rysunek składający się z kilku figur, a organ stwierdzając że rysunek nie odpowiada opisowi i zastrzeżeniom wydał postanowienie o uzupełnieniu zgłoszenia, w którym zawarł informację, iż na wzór z umieszczoną na nim postacią [...] nie może być udzielone prawo z rejestracji z uwagi na naruszenie art. 106 ust. 1 p.w.p. Należy stwierdzić, że takie działanie Urzędu nie było prawidłowe.

Na podstawie art. 118 ust. 1 i 2 oraz art. 31 ust. 1 p.w.p. zgłoszenie wzoru przemysłowego powinno obejmować: 1) podanie zawierające co najmniej oznaczenie zgłaszającego, określenie przedmiotu zgłoszenia oraz wniosek o udzielenie prawa ochronnego na wzór przemysłowy, 2) opis wzoru przemysłowego ujawniający jego istotę, 3) rysunek oraz ewentualnie fotografie. Zastrzeżenia ochronne dla wzoru nie są wymagane – art. 118 ust. 3 p.w.p. Stosownie do przepisu art. 11 ust. 4 i 5 p.w.p. jednym zgłoszeniem wzoru przemysłowego mogą być objęte postaci wytworu mające wspólne cechy istotne ( odmiany wzoru przemysłowego ), a ich liczba w jednym zgłoszeniu nie może przekraczać dziesięciu. Wszystkie odmiany wzoru ujęte w zgłoszeniu powinny być przedstawione na figurach, na rysunku, o którym była mowa wyżej. Szczegółowe zasady dokonywania zgłoszeń określiły przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 2002r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wzorów przemysłowych ( Dz. U. Nr 40, poz. 358 ze zm. ). Po dokonaniu zgłoszenia wzoru, w przypadku stwierdzenia przez Urząd Patentowy, w trakcie rozpatrywania wniosku, braków lub istotnych usterek zgłoszenia, może on na podstawie art. 42 p.w.p. w związku z art. 118 ust. 1 p.w.p. wezwać zgłaszającego do ich uzupełnienia lub usunięcia w wyznaczonym czasie. W rozpatrywanej sprawie, należy stwierdzić, iż Urząd Patentowy wydał postanowienie w przedmiocie uzupełnienia przedwcześnie, tj. zanim ustalił w sposób pewny co jest przedmiotem zgłoszenia i czy przyczyna rozbieżności pomiędzy opisem wraz z zastrzeżeniami, a rysunkiem w części fig 1, nie wynika z chęci podania przykładu wykorzystania wzoru lub ewentualnie, czy nie jest próbą podania odmian zgłoszonego wzoru.

Zgodnie z art. 252 p.w.p. do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Oznacza to, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w toku prowadzonego postępowania podejmować wszelki niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes publiczny i słuszny interes strony postępowania. Tylko właściwie ustalony stan faktyczny może być podstawą do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i bez znaczenia pozostaje rodzaj rozstrzygnięcia i etap na jakim ta sprawa się znajduje.

W badanej sprawie, organ założył, iż umieszczona na fig. 1 postać [...] jest integralną częścią wzoru i stwierdzając usterkę zgłoszenia, o której stanowi art. cyt. wyżej art. 42 p.w.p. polegającą na rozbieżności rysunku z opisem i zastrzeżeniami, wezwał skarżącą do poprawienia zgłoszenia przez nadesłanie nowych 3 egzemplarzy opisu oraz materiału ilustracyjnego. Dodatkowo, działając niejako na wyrost stwierdził, iż zgłoszenie w takiej formie nie uzyska ochrony z uwagi na to, że jego wykorzystywanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym i dobrymi obyczajami.

Tymczasem, jak wynika z pierwotnie złożonego opisu i zastrzeżeń ochronnych postać [...] nie została uwzględniona w tych dokumentach, a jedynie umieszczona na fig. 1 załączonego rysunku i mogła, podobnie jak [...] umieszczony na fig. 5 rysunku, figurować na rysunku jako przykład wykorzystania wzoru p.n. "O". Niewyjaśnienie przez Urząd Patentowy tej kwestii, obszerne odniesienie się w postanowieniu z dnia [...] marca 2004r. do braku możliwości udzielenia ochrony na wzór i żądanie nadesłania nowego opisu wraz z materiałem ilustracyjnym, zamiast wyłącznie, nadesłania dostosowanego do opisu i zastrzeżeń, rysunku, spowodowało po stronie skarżącej działanie ( nadesłanie nowego opisu i nowych zastrzeżeń odpowiadających pierwotnie złożonemu rysunkowi ), które w jej ocenie było zadośćuczynieniem żądaniu organu, a które okazało się działaniem niezgodnym z art. 118 ust. 2 i art. 37 ust. 1 p.w.p. mającym zastosowanie w związku z art. 118 ust. 1 p.w.p. co z kolei organ obszernie wytknął w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Nie do końca czytelne dla skarżącej, jak wynika z całokształtu sprawy, stanowisko organu spowodowane zostało niewyjaśnieniem kwestii dotyczących zgłoszenia, a to jest rozbieżności między materiałem ilustracyjnym, a opisem oraz zastrzeżeniami i mogło nastręczać uzasadnionych wątpliwości. Możliwość składania przez stronę postępowania ewentualnych wyjaśnień w sprawie przewiduje art. 50 Kpa. zaś w sprawach dotyczących zgłoszenia wzorów przemysłowych przepis § 14 powołanego wyżej rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów, który wprost stanowi o możliwości wzywania przez Urząd Patentowy zgłaszającego do składania wyjaśnień dotyczących takiego zgłoszenia. Z dobrodziejstwa cyt. przepisów organ nie skorzystał, we własnym zakresie odczytał wolę zgłaszającej i wezwał ją do dokonania konkretnych uzupełnień, informując dodatkowo o braku możliwości udzielenia ochrony w przypadku pozostawienia elementu przedstawionego na fig 1 rysunku. Kwestia, czy na dany wzór przemysłowy może być udzielone prawo ochronne, winna być przedmiotem dalszych badań Urzędu Patentowego i następnych rozstrzygnięć, zaś we wstępnej fazie badania zgłoszenia organ winien był ograniczyć się do spraw związanych z ewentualnym uzupełnieniem zgłoszenia czy usunięciem usterki, o czym traktuje przepis art. 42 p.w.p.

Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących rzekomego kwestionowania przez Urząd Patentowy praw autorskich do [...] zamieszczonego na fig. 1, ponieważ za takie nie może uchodzić stwierdzenie tego organu odnoszące się do postaci przedstawionej na rysunku i związanym z nią kultem [...]. Nie można się zgodzić również z wywodami skargi, co może być symbolem [...], ponieważ postać [...] wyrażona w jakikolwiek czytelny sposób jest takim symbolem. Jednakże podkreślenia wymaga, że wadliwe jest działanie polegające na odmowie udzielenia prawa z rejestracji z uwagi na to, że wykorzystanie wzoru byłoby sprzeczne i z porządkiem publicznym i z dobrymi obyczajami oraz dodatkowo naruszałoby art. 131 ust. 2 pkt 5 p.w.p. W tej mierze zarzuty skargi znajdują swoje uzasadnienie.

Ponownie rozpatrując sprawę i odnosząc się do wniosku złożonego dnia [...] marca 2003r., dotyczy to wniosku wraz z opisem, zastrzeżeniami i rysunkiem, Urząd Patentowy powinien w sposób jednoznaczny ustalić jaki charakter ma zamieszczona na rysunku na fig. 1 postać [...]; czy jest to odpowiednio do fig. 5 rysunku przykład wykorzystania [...] i w przypadku twierdzącej odpowiedzi podjąć przewidziane prawem działania mające na celu wyłącznie dostosowanie przez zgłaszającą rysunku do opisu i zastrzeżeń, czy jest to może odmiana wzoru, a jeśli tak, to oznaczałoby, że zgłoszenie wzoru podstawowego nie znajduje odzwierciedlenia w rysunku, rysunek nie wskazuje precyzyjnie odmian i zgłoszenie wymaga uzupełnienia. Dopiero po złożeniu w sposób prawem przewidziany dokumentów zgłoszeniowych na wzór przemysłowy, Urząd Patentowy powinien badać wniosek merytorycznie; łączenie w jednym rozstrzygnięciu wstępnych kwestii formalnych i zasadniczych merytorycznych bez wyjaśnienia niezbędnych okoliczności, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie jest poprawne i powoduje ryzyko niezrozumienia przez stronę intencji organu, a tym samym ryzyko wadliwości tego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzeczono jak w sentencji. O niewykonalności postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. zaś o kosztach postępowania na zasadzie art. 200 p. p.s.a