Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 962/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3, art. 184 w zw. z art. 197 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. R. i F. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1784/13 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. S. A. w T. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1784/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku T. S. A. w T., wstrzymał wykonanie decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji strona podniosła, że stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej daje stronom postępowania (spadkobiercom byłych właścicieli) potencjalną możliwość wszczęcia postępowania przed sądem powszechnym w celu wykreślenia prawa użytkowania wieczystego skarżącego z księgi wieczystej. Powyższe skutkowałoby uzyskaniem przez ww. osoby ograniczonego prawa własności nieruchomości. W przypadku zaś uwzględnienia skargi, przywrócenie stanu poprzedniego i odzyskanie tytułu prawnego do działek przez skarżącego będzie w znaczny sposób utrudnione lub całkowicie niemożliwe.

W piśmie uzupełniającym wniosek wyjaśniono, że skarżący prowadzi działalność polegającą na produkcji i sprzedaży materiałów tartych, półfabrykatów i wyrobów gotowych z drewna. Jednym z ośrodków produkcyjnych przedsiębiorstwa jest tartak położony w miejscowości T., na obszarze nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym skarżącego na podstawie decyzji uwłaszczeniowej z 1993 r. Stwierdzenie nieważności powyższego rozstrzygnięcia oznacza, że skarżący od 1993 r. dysponuje ww. nieruchomościami bez żadnego tytułu prawnego. W tym czasie jednak spółka posiadała nieruchomości w dobrej wierze, czyniąc na nich nakłady we własnym zakresie i z własnych środków (postawiono budynki, budowle, zbudowano infrastrukturę techniczną). Zakupiono również nieruchomości sąsiednie oraz zamontowano maszyny związane z produkcją tartaczną (trwale związane z gruntem i stanowiące jego część składową). Skarżący dodał, że w aktualnym stanie sprawy pełnomocnik J. i F. R. wystąpił do skarżącego przedsiębiorstwa z żądaniem uregulowania stanu prawnego dotyczącego posiadania nieruchomości poprzez zawarcie umowy dzierżawy z bardzo wysokim czynszem (20.000 zł miesięcznie). Jednocześnie wskazano, że brak porozumienia będzie oznaczał skierowanie żądania do wydania nieruchomości w T. oraz o zapłatę ze bezumowne korzystanie z tych nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymując wykonanie zaskarżonej decyzji stwierdził, że wnioskodawca w sposób wystarczający wykazał istnienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Podniesione przez stronę okoliczności są zasadne i oznaczają – w przypadku przywrócenia praw spadkobiercom byłych właścicieli, którzy mogą podjąć działania zmierzające do realizacji przysługujących im praw własności – po pierwsze realną możliwość zbycia nieruchomości, a tym samym wystąpienia trudnych do odwrócenia (przez organ administracyjny działający w granicach swojej właściwości i kompetencji) skutków cywilnoprawnych, powstałych w wyniku ewentualnej umowy sprzedaży, bądź realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w przypadku konieczności zawarcia umowy dzierżawy z czynszem rocznym w wysokości 240.000 zł, zaś w przypadku braku porozumienia w zakresie uregulowania stanu prawnego nieruchomości – wydania nieruchomości i zapłatę za bezumowne korzystanie z gruntu.

Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli J. R. i F. R., zarzucając naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że prawo własności nieruchomości uczestników postępowania jest niekwestionowane i bezsporne. J. i F. R. są właścicielami nie tylko nieruchomości przy ul. [...] ale także przedsiębiorstwa T. Polski system prawny nie przewiduje prawa użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym własność osoby fizycznej. Już tylko ten argument pozwala na stwierdzenie, że stanowisko skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż prawo na jakie się powołuje nie istniej, a wyeliminowanie decyzji z obrotu jest de facto wyłącznie formalnością.

Ponadto spółka podjęła decyzję o opuszczeniu nieruchomości. Uczestnicy postępowania od listopada 2012 r. próbowali podjąć negocjacje co do zasad dalszego korzystania z nieruchomości przez skarżącą. Pomimo przedstawienia wielu propozycji, w tym rozliczeń bezgotówkowych, w dniu 11 lipca 2013 r. otrzymali informację, że zgodnie z decyzją skarżącej nieruchomość zostanie wydana do końca 2013 r. Nieprawdą jest, że żądano od skarżącej 20.000 zł miesięcznie.

Wnoszący zażalenie wskazali również, że spółka zwolniła pracowników oraz rozebrała budowle znajdujące się na terenie tartaku. Od dłuższego czasu prowadzona jest też wyprzedaż towaru i materiałów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W przypadku wykonania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji uwłaszczeniowej chodzi więc o ocenę, czy może powstać znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wywołane stwierdzeniem nieważności decyzji uwłaszczeniowej, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi, sąd uznałby, że nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej.

Wykonanie decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji uwłaszczeniowej (decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego) przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja uwłaszczeniowa pozostaje w mocy, a w międzyczasie nastąpiła zmiana stanu prawnego nieruchomości (np. nieruchomość została sprzedana innej osobie). Wobec tego może powstać powrót do stanu, który istniał przed stwierdzeniem nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Wyrządzenie szkody lub trudnych do odwrócenia skutków może dotknąć przede wszystkim właściciela (użytkownika wieczystego), ale też inne podmioty. Ponadto należy zauważyć, że wykonanie ostatecznej decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji uwłaszczeniowej wiąże się z możliwością powołania się na to, iż decyzja uwłaszczeniowa została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego ze skutkiem od daty jej wydania, co może stanowić podstawę do kolejnych postępowań, w tym do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Nie ma w związku z powyższym znaczenia, przy ocenie zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, sposób aktualnego wykorzystania nieruchomości przez skarżącą spółkę a także okoliczność powoływana przez wnoszących zażalenie, że "wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego jest wyłącznie formalnością".

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.