Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 487/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus NSA Paweł Miładowski Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w wydziale IV na rozprawie w dniu 14 marca 2007r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/E. Kręcichwost – Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/P. Miładowski MB


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta P., w odpowiedzi na wniosek M. S. z dnia 03 sierpnia 2005 r. przyznał zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córki L. S. i W. S. a ponadto dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na L. S. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wnioskodawczyni spełnia kryteria wymagane do otrzymania świadczenia.

Pismem z dnia 02 listopada 2005 r. wezwano M. S. do złożenia wyroku sądu zasądzającego alimenty lub wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na W. S. pod rygorem wstrzymania wypłaty świadczeń od najbliższego terminu płatności. W oświadczeniu z dnia 16 listopada 2005 r. strona podała, że nie ma zasądzonych alimentów na córkę W. S.. Wezwana do osobistego stawienia się w siedzibie organu pomocowego M. S. dnia 30 listopada 2005 r. złożyła dwa osobne oświadczenia na piśmie: pierwsze, że wyraża zgodę na uchylenie decyzji z dnia [...] r. [...] w części przyznającej zasiłek rodzinny oraz dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka – W. S. oraz drugie oświadczenie, że córkę W. S. wychowuje wspólnie z ojcem dziecka, a zaświadczenie o dochodach (Z.) I. dostarczy po otrzymaniu z urzędu. Tego samego dnia M. S. złożyła wypełniony formularz wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na W. S. podając, że w skład rodziny wchodzą – oprócz córek A., L. i W. S. – również Z. I., ojciec W.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta P. uchylił decyzję własną z dnia [...] r. w części przyznającej W. S. zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz określił, że uchylenie następuje z mocą od dnia 01 września 2005 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm., dalej uśr) osobie samotnie wychowującej dziecko przysługuje zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, gdy zostało zasądzone świadczenia alimentacyjne na rzecz dziecka, co w opisywanej sytuacji nie miało miejsca. Podkreślono, że w związku z tym nie przysługuje stronie zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta P. odmówił przyznania zasiłku rodzinnego na W. S. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 5 ust. 1 uśr zasiłek rodzinny przysługuje osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł. miesięcznie, podczas gdy dochód rodziny M. S. wynosi, w przeliczeniu na osobę, 531, 39 zł. miesięcznie.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta P. uchylił decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] przyznającą zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego na L. S. oraz określił, że uchylenie decyzji następuje z mocą od dnia 01 września 2005 r. W uzasadnieniu napisano, że wobec złożenia oświadczenia o wspólnym wychowywaniu córki W. S. wraz z ojcem dziecka, do określenia sytuacji dochodowej rodziny należy wziąć pod uwagę również dochody Z. I. Po zebraniu materiału dowodowego ustalono, że dochód rodziny wynosi 531,39 zł. miesięcznie, czyli jest wyższy od kryterium ustawowego o 27, 39 zł. Jednocześnie stwierdzono, że skoro nie zachodzą przesłanki określone w art. 5 ust. 3 uśr strona nie posiada uprawnień do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta P. uchylił decyzję własną z dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji powtórzono argumenty zawarte w uzasadnieniu uchylonej decyzji oraz stwierdzono, że strona nie posiada uprawnień do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami ale od 01 listopada 2005 r. a nie jak stwierdzono uprzednio od dnia 01 września 2005 r.

W odwołaniu od decyzji M. S. napisała, że Z. I., ojciec W. S. nie mieszka i nie jest zameldowany pod jej adresem, a córkę odwiedza kilka razy w miesiącu. Pisemne oświadczenie o wychowywaniu córki razem z ojcem jest nieprawdziwe, zostało złożone ponieważ urzędnik z ośrodka pomocy społecznej poradził, że tak będzie lepiej. Ponadto podkreśliła nieznajomość zawiłych przepisów i oświadczyła, że została wprowadzona w błąd.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że z przedstawionych w aktach sprawy dokumentów wynika, że dochód rodziny strony wynosi 2.656,96 zł. podczas gdy dochód który kwalifikowałby rodzinę do uzyskania świadczeń rodzinnych wynosi 2.563 zł. Ponieważ rodzina nie posiada prawa do zasiłku rodzinnego, nie posiada także prawa do otrzymywania dodatków do zasiłku rodzinnego. Napisano, że zgodnie z oświadczeniem z dnia 30 listopada 2005 r. strona od dnia 01 listopada 2005 r. wychowuje córkę razem z jej ojcem – Z. I., a zatem nie jest osobą samotną w rozumieniu uśr. Ponadto powołano się na przepis art. 32 uśr, który zezwala organowi właściwemu na zmianę lub uchylenie – bez zgody strony – ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. S. powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto stwierdziła, że SKO nie wzięło pod uwagę żadnego z argumentów odwołania, podczas gdy argumenty te są poparte dokumentami.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżone decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja nie może się ostać.

Rzeczą Sądu jest kontrola zaskarżonej decyzji z prawem. Sąd sprawując kontrolę sprawdza, czy organ administracji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego, a także czy postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało zgodnie z wymogami proceduralnymi. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie miało miejsce naruszenie przepisów prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sprawy jest – w istocie – uchylenie przez Prezydenta Miasta P. decyzji własnej ustalającej M. S. prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz z tytułu samotnego wychowywania dziecka – L. S. Przesłankami uchylenia decyzji było pisemne oświadczenie strony z dnia 30 listopada 2005 r. (k.35) o wspólnym wychowywaniu najmłodszej córki skarżącej – W. S. wraz z jej ojcem od 01 listopada 2005 r. i w związku z tym wliczenie dochodów ojca W. S. do dochodu rodziny skarżącej.

Zaskarżoną decyzją SKO określiło, że ustalenia organu I instancji są prawidłowe i zgodne z prawem, a decyzja z dnia [...] r. nie narusza prawa. Składając wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego w dniu 03 sierpnia 2005 r. (k. 18-23) skarżąca napisała w części I formularza, że w skład rodziny wchodzą 3 córki, natomiast w części IV formularza określiła, że ojciec dzieci nie żyje. Kserokopia odpisu skróconego aktu zgonu B. S. znajduje się w aktach sprawy (k.7).

Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm., dalej uśr) właściwy organ pomocowy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. W dniu 30 listopada 2005 r. M. S. złożyła oświadczenie, w którym poinformowała, że córkę W. wychowuje wraz z ojcem dziecka. Oświadczenie to jednak skarżąca zanegowała w odwołaniu od decyzji organu I instancji gdzie podała, że z ojcem W. S. nie mieszka, nie jest On zameldowany pod adresem skarżącej, a córkę odwiedza kilka razy w miesiącu. Skarżąca podkreśliła w odwołaniu, że informacja którą podała w oświadczeniu jest nieprawdziwa, że została wprowadzona w błąd, a oświadczenie złożyła ponieważ "urzędnik" poradził Jej, że tak będzie lepiej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze mając w aktach sprawy dwa diametralnie różne oświadczenia skarżącej wydając swoją decyzję oparło się wyłącznie na oświadczeniu skarżącej z dnia 30 listopada 2005 r. Organ II instancji w swojej decyzji nie podał z jakich powodów nie daje wiary twierdzeniom skarżącej zawartym w odwołaniu, nadto same zarzuty nie zostały choćby wymienione w uzasadnieniu. Zgodnie z art. 107 §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Skarżąca jak sama przyznała w odwołaniu nie zna przepisów prawa w toczącej się sprawie. Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy, wobec pominięcia argumentów zawartych w odwołaniu wyjaśniony nie został.

Zgodnie z art. 23 ust. 4a uśr w przypadku gdy w stosunku do osoby ubiegającej się o świadczenia rodzinne wystąpią wątpliwości dotyczące okoliczności, o których mowa w art. 3 pkt 17 uśr, organ właściwy może przeprowadzić wywiad. Definiujący osobę samotnie wychowującą dziecko przepis art. 3 pkt 17 uśr został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005 r. sygn. K 16/04 (Dz. U. nr 95, poz. 806) uznany za niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 02 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11) i utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2005 r., ale nową definicję osoby samotnie wychowującej dziecko zawiera art. 3 pkt 17a uśr. Wzór wywiadu zawiera rozporządzenie ministra polityki społecznej z dnia 02 czerwca 2005 r. (Dz. U. nr 105, poz. 881 ze zm.). Zgodnie z § 14 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia jeżeli w stosunku do osoby deklarującej samotne wychowywanie dziecka, otrzymującej lub ubiegającej się o świadczenie rodzinne, wystąpią wątpliwości dotyczące samotnego wychowywania dziecka, organ właściwy może wystąpić do kierownika ośrodka pomocy społecznej o udzielenie informacji uzyskanych w wyniku przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego albo może przeprowadzić wywiad, którego celem jest wyjaśnienie sytuacji rodziny. Naruszając prawo materialne organ II instancji tego rozwiązania nie zastosował.

Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji w sposób wyczerpujący zbierze i rozpatrzy cały materiał dowodowy w sprawie, w szczególności wyjaśni kwestię wspólnego wychowywania najmłodszej córki skarżącej wraz z ojcem dziecka.

Z tych powodów, uwzględniając okoliczności sprawy, na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 lit. a oraz lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) orzeczono jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 ppsa.

/-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ P. Miładowski

MB