Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 774/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 sierpnia 2021r. sprawy ze skargi F. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ([...] z dnia [...] kwietnia 2021r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za grudzień 2020 r. i styczeń 2021r.; uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2021r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia 16 marca 2021r., nr [...] odmawiającą F. A. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 grudnia 2020r. do 31 stycznia 2021r.

Wskazano, że zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r. działalność oznaczoną według PKD 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej, oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.2, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy, co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 grudnia 2020r. do 31 stycznia 2021r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.

ZUS podał, że ponieważ przeważającą działalnością na dzień 30.11.2020r. była dla strony działalności oznaczona numerem PKD 94.99.Z, która nie uprawnia do zwolnienia ze składek, brak jest podstaw do zwolnienia. Fundacje, jeśli prowadzą działalność gospodarczą, to nie są typowymi uczestnikami życia gospodarczego. W przypadku tych podmiotów działalność gospodarcza posiada charakter głównie akcesoryjny względem ich standardowej działalności (oraz podstawowych źródeł finansowania). Dlatego nie ma znaczenia, że w KRS stowarzyszenie, czy fundacja ma wpisany PKD, który uprawnia do otrzymania pomocy. Podmiot wpisany do rejestru stowarzyszeń ma obowiązek zgłoszenia przeważającej działalności statutowej (tylko jednej) do rejestru REGON za pośrednictwem urzędu skarbowego. Wpis do rejestru REGON danych uzupełniających następuje bezpośrednio po automatycznym zamieszczeniu za pośrednictwem systemu teleinformatycznego danych przekazanych z Centralnego Rejestru Podmiotów-Krajowej Ewidencji Podatników.

Wnioskodawca złożył skargę do sądu administracyjnego, zarzucając, naruszenie

- art. 7 KPA w zw. z art. 75 §1 i 77 § 1 KPA w zw. z art. 76 § 1 KPA poprzez wyprowadzenie wniosku bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, że wnioskodawca, jako fundacja:

a) nie jest typowym uczestnikiem obrotu gospodarczego,

b) prowadzi działalność gospodarczej, która ma akcesoryjny jedynie charakter, a co za tym idzie, że wpisy w KRS nie mają znaczenia dla oceny czy spełnia on kryteria uprawniające dla uzyskania pomocy,

- art. 40 pkt 1) i art. 15 ustawy z 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym w zw. art. 40 ust. 2 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej w zw. z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z z dnia 24.12.2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dla oceny, czy wnioskodawca prowadzi działalność uprawniającą do skorzystania z. pomocy są dane zawarte w systemie REGON, w sytuacji, gdy:

a) organ pominął, że REGON służy identyfikacji każdej działalności (aktywności) także tej nieposiadającej cechy działalnością gospodarczej jak np. szpitale, organizacje religijne, związki zawodowe, itp.,

b) wnioskodawca, jako przedsiębiorca identyfikowany jest wyłącznie na podstawie danych w Krajowym Rejestrze Sądowym, gdyż tylko ten rejestr zawiera dane o osobach prawnych prowadzących działalność gospodarczą i to ten rejestr stawi wyłączną podstawę ustalenia, w jakim zakresie dany przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą a z danych publicznie dostępnych wynika, że wnioskodawca prowadzi działalność w zakresie uprawniającym do pomocy,

- art. 5 ust. 5 dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników w zw. z § 1 pkt 4) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 grudnia 2018 r. w sprawie wzorów formularzy zgłoszeń identyfikacyjnych i zgłoszeń aktualizacyjnych oraz zgłoszeń w zakresie danych uzupełniających poprzez uznanie, że skarżący ma możliwość zgłoszenia przeważającej jednak działalności statutowej za pośrednictwem Urzędu Skarbowego w sytuacji, gdy zgodnie z opracowanym przez Ministra Finansów wzorem skarżący może na potrzeby REGON zgłosić tylko i wyłącznie PKD z działu 94 a w konsekwencji prowadziłoby to do niedopuszczalnej wykładni, że fundacje i stowarzyszenia podmiotowo wyłączone z możliwości uzyskania pomocy "covidowej".

W uzasadnieniu podkreślono, iż ZUS nie podjął żadnych czynności celem wyjaśnienia, czy fundacja i w jakim zakresie jest uczestnikiem obrotu gospodarczego. Nadto ZUS powołał się na możliwość ujawnienia właściwej pozycji PKD za pośrednictwem urzędu skarbowego - takiej możliwości jednak nie ma. Zgłoszenie przeważającej działalności (dla podmiotu nieprowadzącego działalność gospodarczej) następuje za pośrednictwem urzędu skarbowego na bazie formularza NIP-8. Zgodnie z tym formularzem, jego częścią D4, podatnik zgłasza przeważający rodzaj działalności statutowej. W przypadku fundacji może to być tylko i wyłącznie działalność z działu 94. Wynika to wprost i in extenso z treści formularza. Ustawodawca, a za nim Minister Finansów określił, że nie można nic innego wpisać.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał w całości swe dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 31zq ust. 8 w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.). w zw. z § 10 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19.

Poddając kontroli zaskarżoną decyzję wskazać należy na uchybienie proceduralne organu rozpoznającego sprawę, które skutkowało tym, że uzasadnienie rozstrzygnięcia sprawy – tak w zakresie uzasadnienia faktycznego i uzasadnienia prawnego – musiałby przejąć sąd administracyjny. Tymczasem, zasadą postępowania administracyjnego jest, że sąd administracyjny nie ma kognicji do merytorycznego rozpatrywania sprawy administracyjnej i formułowania uzasadnienia rozstrzygnięcia, a tylko do kontroli prawidłowości działań organu na podstawie kryterium legalności.

W myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane.

Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowo-administracyjnym.

W zaskarżonej decyzji opisanych wyżej elementów zabrakło. Jak wynika z akt sprawy, decyzja zawiera prawidłowo zredagowaną sentencję.

W uzasadnieniu zacytowano pełną treść § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, a następnie sformułowano oceny, że na dzień 30 listopada 2020 r. przeważającym rodzajem działalności był kod PKD 94.99.Z., który nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek oraz, że fundacje, jeśli prowadzą działalność gospodarczą, to nie są typowymi uczestnikami życia gospodarczego, ich działalność gospodarcza posiada charakter głównie akcesoryjny i nie ma znaczenia, że w KRS stowarzyszenie, czy fundacja ma wpisany PKD, który uprawnia do otrzymania pomocy. Dodatkowo wskazano, iż podmiot wpisany do rejestru stowarzyszeń ma obowiązek zgłoszenia przeważającej działalności statutowej (tylko jednej) do rejestru REGON za pośrednictwem urzędu skarbowego. Wpis do rejestru REGON danych uzupełniających następuje bezpośrednio po automatycznym zamieszczeniu za pośrednictwem systemu teleinformatycznego danych przekazanych z Centralnego Rejestru Podmiotów-Krajowej Ewidencji Podatników.

Taki sposób uzasadnienia nie spełnia wyżej opisanych kryteriów, co uniemożliwia sądowi ocenę prawidłowości i legalności działań organu. Aby rozstrzygnąć sprawę sąd musiałby najpierw opisać jej stan faktyczny ustalony na podstawie dokumentów i wniosku skarżącej, a następnie dokonać jego subsumpcji pod mający zastosowanie w sprawie przepis art. 31zq ust. 8 w zw. z art. 31zy ust. 1, którego treść nie jest oczywista i jednoznaczna. Przyjęty na tle wykładni tego przepisu pogląd musiałby też zostać połączony ze stosowną argumentacją. To jednak – jak wyżej wskazano – nie jest rolą sądu administracyjnego. Organ w żaden sposób nie odniósł się do sposobu ustalenia spełnienia kryterium "przeważającej działalności gospodarczej", sprowadzając go jedynie do sprawdzenia zapisu w odpowiedniej rubryce rejestru REGON, co może prowadzić w skutkach do nierównego dostępu do pomocy (naruszenie zasady równości wobec prawa z art. 32 Konstytucji RP), a ponadto do jednozdaniowej konkluzji, iż akcesoryjność prowadzonej działalności gospodarczej uniemożliwia badanie tej kwestii.

Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ będzie zobowiązany uwzględnić stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu i wydać stosowne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.