Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 608/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] wydaną w wyniku rozpatrzenia wniosku M. H., B. H., G. B., H. C., J. C. oraz D. M. (Wnioskodawcy) Minister Administracji i Cyfryzacji (Minister) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra z dnia [...], stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] w części dotyczącej stwierdzenia nabycia prze Gminę [...] (Skarżąca) prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] położonej w miejscowości [...] i umorzył postępowanie w części dotyczącej wniosku G. B.

Decyzja ta wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] (Wojewoda) działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym oraz ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej:"ustawa"), stwierdził nabycie przez Skarżącą prawa własności szeregu nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej miasto [...], obrębie [...], opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].

Wnioskodawcy wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody w części dotyczącej działki nr [...] (Nieruchomość) wskazując, że działka nr [...] powstała m.in. z części dawnych działek o nr [...] stanowiących ich własność.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] stwierdził nieważność ww. decyzji Wojewody z dnia [...] w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Skarżącą prawa własności Nieruchomości. Po rozpatrzeniu wniosku Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...].

Prawomocnym wyrokiem z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1299/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił obie decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazując w uzasadnieniu, że organ nie ustalił prawidłowo rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego Nieruchomości na dzień komunalizacji. W szczególności nie ustosunkował się do zaświadczenia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] i nie wypowiedział się co do kwestii interesu prawnego osób wnoszących wniosek o stwierdzenie nieważność ww. decyzji Wojewody.

Sąd zwrócił również uwagę, że organ nie wypowiedział się co do twierdzeń Wnioskodawców, że te same grunty są zapisane jednocześnie w dwóch księgach wieczystych, raz w ogólnej księdze wieczystej Skarbu Państwa, drugi raz w jednej z ksiąg wnioskodawców w zależności od tego, kogo dany grunt jest własnością.

Po przeanalizowaniu akt sprawy Minister decyzją z dnia [...] umorzył przedmiotowe postępowanie administracyjne wskazując, iż Wnioskodawcy nie wykazali, że w dacie komunalizacji tj. na dzień 27 maja 1990 r. posiadali tytuł prawny do Nieruchomości.

Wnioskodawcy wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, który rozstrzygnięty został opisaną na wstępie decyzją z [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego ustalił następujące okoliczności sprawy.

Zgodnie z treścią karty inwentaryzacyjnej Nr [...], stanowiącej integralną część decyzji komunalizacyjnej, podstawą nabycia prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa był dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 ze zm.). W uwagach do działki oznaczonej nr [...] wskazany został numer księgi wieczystej [...]. W odpisie z księgi wieczystej nr [...] z dnia [...] L. Dz. Odp [...] zostały umieszczone informacje, że nie znaleziono w niej działki nr [...]. Brak jest zatem potwierdzenia ww. okoliczności powołanej w karcie inwentaryzacyjnej. Natomiast w postępowaniu wyjaśniającym przed wydaniem kontrolowanej decyzji wyjaśnienia złożył Starosta [...] (Starosta), który w piśmie z dnia [...] stwierdził, iż ww. działka nr [...] znajduje się w powierzchni objętej księgą wieczystą KW nr [...], lecz nie był ujawniony jej numer.

W zgromadzonym materiale dowodowym znajduje się zaświadczenie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...], które wskazuje, że właścicielem nieruchomości oznaczonej KW [...] na dzień 19 listopada 1946 r. był Skarb Państwa. Księga ta została zamknięta dnia 18 stycznia 1990 r., a cały obszar (gospodarstwo rolne) o pow. [...] ha został przeniesiony do nowozałożonej KW nr [...], a następnie po jej zamknięciu do KW nr [...]. Z ww. zaświadczenia wynika, że Starosta złożył zawiadomienie o niezgodności danych katastralnych z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej KW nr [...], do którego dołączono wyciąg z wykazu zmian gruntowych wydany przez Starostę [...] dnia [...]. Na podstawie ww. wyciągu działkę numer [...] ujawniono w księdze wieczystej KW nr [...] w dniu [...] Sąd Rejonowy w [...] w powyższym zaświadczeniu wyjaśnił również, że z dokumentu tego i kolejności czynności związanych z zamknięciem księgi wieczystej KW [...] i KW [...], wynika iż działka nr [...] wchodziła w skład nieruchomości KW [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa. Z zaświadczenia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...], wynika, że działka ewidencyjna nr [...] została odłączona do księgi wieczystej KW nr [...].

W zawiadomieniu Starosty z dnia [...] o niezgodności danych katastralnych z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej KW nr [...] wraz z wykazem zmian danych ewidencyjnych wskazano, że zmiana danych ewidencyjnych jest wynikiem założenia operatu ewidencji gruntów miasta [...] w 1967 r.

W piśmie z dnia 1 października 2010 r., Starosta wskazał, że nieruchomość pod P. (działka nr [...]) powstała z podziału działek (dawne nr) [...]. Suma powierzchni działek nr [...] wydzielonych pod P. wynosi [...] ha a powierzchnia działki nr [...] wynosi [...] ha. Starosta we wskazanym wyżej piśmie podniósł, że powyższy "(...) fakt oraz sposób zobrazowania granic działki nr [...] na mapach ewidencyjnych pozwalają z całą pewnością stwierdzić, iż działka ta powstała z ww. działek wydzielonych pod budowę P.". Jednocześnie wskazał, że " W powiatowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym brak jest dokumentów potwierdzających fakt uzyskania prawa własności działki nr [...] przez Skarb Państwa. Zachowały się jedynie dokumenty techniczne (szkice polowe, protokoły graniczne oraz wykazy zmian gruntowych) z podziału nieruchomości pod P. oraz protokoły ustalenia stanu władania wykonane podczas odnowienia operatu ewidencyjnego w latach 1976-1978.".

Organ podniósł następnie, że Wnioskodawcy we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody wskazali, że działka nr [...] powstała m.in. z części dawnych działek o nr [...] i [...] stanowiących ich własność.

Działka nr [...] była wpisana w księdze wieczystej nr [...] aktualnie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w [...]. Z odpisu zupełnego ww. księgi wieczystej nr [...] z dnia [...] wynika, że stan prawny nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] był uregulowany na rzecz osób fizycznych. Z wykazu zmian gruntowych złożonego do księgi wieczystej [...] wykaz [...] (poprzedniej księgi wieczystej nieruchomości) przy wniosku z dnia [...] wynika, że działka nr [...] odpowiadała dawnej matrykule art. 295 - udziałowi w niepodzielnych podwórzach. Natomiast w zaświadczeniu z dnia [...] Starosta wyjaśnił, że w "Wykazie zmian gruntowych" wydanym przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] w dniu [...] błędnie wpisano numer działki ewidencyjnej nr [...], a powinno być nr [...]. Aktualnie w księdze wieczystej nr [...] wpisana jest działka nr [...] na podstawie zawiadomienia Starosty z dnia [...] o niezgodności danych katastralnych z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej nr [...]. Zgodnie z treścią wykazu zmian danych ewidencyjnych załączonego do powyższego zawiadomienia z dnia [...] działka nr [...] w stanie nowym odpowiada działce [...], co jest sprzeczne ze stanowiskiem Starosty przedstawionym w piśmie z dnia [...], gdzie wyjaśniono, że działki o numerach od [...] do [...] podzielono na działki odpowiednio [...] do [...] i [...]. Działki o mianowniku [...] stanowiły część do przejęcia pod budowę p., a "(...) działki o numerach od [...] do [...] otrzymały numery od [...] do [...] a ich powierzchnie są porównywalne do powierzchni uprzednio ujawnionych w rejestrze ewidencji gruntów. Właściciele powyższych działek przyjęli tak ustalony stan władania bez zastrzeżeń, akceptując tym samym fakt, iż część ich nieruchomości zostały zajęte pod p.". Z powyższego wynika w ocenie organu, że aktualna działka ewidencyjna nr [...] odpowiada zgodnie z wykazem zmian gruntowych w całości byłej działce nr [...] (błędnie wpisanej [...]), natomiast zgodnie z pismem Starosty z dnia [...] jedynie jej części działce nr [...].

Działki nr [...] oraz nr [...] są aktualnie uregulowane w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w [...]. Z odpisu zupełnego księgi wieczystej nr [...] z dnia [...], wynika, że stan prawny nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] oraz [...] jest uregulowany na rzecz osób fizycznych. Nieruchomości odłączono i przepisano do KW [...] po zamknięciu KW [...] oraz KW [...]. Z zaświadczenia Sądu Rejonowego w [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych, dotyczącego KW [...] (obecnie księga wieczysta zamknięta Ar [...]) wynika, że było w niej uregulowane prawo własności udziału w działkach nr [...] i [...], które odpowiadały wcześniej matrykule art. 35 - niewymierzone zabudowane podwórze (poprzednia księga wieczysta [...] wykaz [...]). Z treści ww. zaświadczenia wynika również, że ustanowiono odrębną własność lokali w budynku mieszkalnym znajdującym się na niniejszej nieruchomości dla 2 lokali dla których założono księgi wieczyste KW [...] oraz KW [...]. Powyższą zamianę oznaczenia nieruchomości potwierdza wykaz zmian gruntowych załączony do wniosku z dnia [...] złożonego do KW [...], gdzie wskazano w stanie nowym, że działki nr [...] i [...] odpowiadają udziałowi w niepodzielonych podwórzach.

Działka nr [...] jest aktualnie ujęta w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] [...] Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w [...]. Z odpisu zupełnego ww. księgi wieczystej nr [...] z dnia [...] wynika, że stan prawny nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] jest uregulowany na rzecz osoby fizycznej. Z wykazu zmian gruntowych złożonego do ww. księgi wieczystej przy wniosku z dnia [...] wynika, że działka nr [...] odpowiada - udziałowi w niewymierzonych podwórzach. Prawo własności nieruchomości było wcześniej uregulowane w księdze wieczystej [...] tom [...] wykaz [...].

W zakresie ustalenia stanu prawno-geodezyjnego działki nr [...] Starosta pomimo wezwań do wyjaśnienia nie zajął stanowiska w ww. sprawie, natomiast przesłał obszerną dokumentację geodezyjną dotyczącą niniejszej sprawy m.in. przy piśmie z dnia [...]. Z wykazu ustalenia stanu posiadania z 1966 r. wynika, że działki nr [...] stanowiły własność osób fizycznych. Następnie działki te o nr [...] zostały podzielone na działki nr [...] oraz [...] i [...] (vide: rejestr gruntów tom I założony w 1967 r.). W wykazie zmian gruntowych wykonanym dnia [...] wskazano w stanie nowym m.in. dla ww. działek nr [...] oraz [...] jako właściciela Skarb Państwa (PMRN), a w pozostałej części osoby fizyczne. W aktach sprawy znajduje się również protokół graniczny z dnia [...] dla obiektu P. odc. 1 (2) obejmujący działki od [...] do [...] celem podziału.

W aktach sprawy znajduje się również decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] w sprawie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego działki nr [...] dot. wydzielenia nowej p. Postępowanie było prowadzone na podstawie art. 4 ust. 1, 2, 3 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 53 poz. 298) i art. 18 dekretu z dnia 13 czerwca 1956 r. o państwowej służbie geodezyjnej i kartograficznej (Dz. U. Nr 25 poz. 115) oraz art. 97 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Minister podniósł, że zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego przedstawionym w postanowieniu z dnia 1 czerwca 1964 r., sygn. akt III CR 27/64, "Dekret o rozgraniczeniu nieruchomości przewiduje tylko trzy sposoby zakończenia sprawy o rozgraniczeniu: w braku sporu - w drodze odpowiedniej decyzji organu do spraw geodezji (art. 8 ust. 1 w związku z art. 6 dekretu), w razie zaś istnienia sporu - albo w drodze zawarcia ugody przed geodetą (art. 7 ust. 1-2), albo też - w wypadku nie zawarcia takiej ugody i po przekazaniu sprawy przez organ do spraw geodezji sądowi - w drodze orzeczenia lub (art. 7 ust. 3 dekretu).

"Uznanie granic" przez strony w protokole granicznym za prawnie obowiązujące nie może stanowić ugody zawartej przed geodetą w rozumieniu art. 7 ust. 1-2 dekretu ani tym bardziej nie może zastępować decyzji organu do spraw geodezji przewidzianej w art. 8 ust. 1 w związku z art. 6 dekretu, zwłaszcza że w sprawie o rozgraniczenie chodzi w istocie rzeczy nie o same granice, lecz o to, do jakich granic sięga prawo właściciela, a także o wydanie gruntu do tych granic.".

Organ wskazał następnie, że podjął wszelkie niezbędne działania celem ustalenia sposobu zakończenia powyższego postępowania oraz czy istnieją dokumenty dotyczące postępowania administracyjnego względem działek nr [...] i [...]. I tak - Starosta w piśmie z dnia 3 grudnia 2014 r. wyjaśnił, że "W archiwum zakładowym tut. starostwa brak jest akt dawnego Powiatowego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], Wydział Rolnictwa i Leśnictwa. Brak również protokołów ich przejęcia bądź przekazania do innego organu podczas kolejnych reform administracyjnych Polski." Archiwum Państwowe w [...] w piśmie z dnia 4 grudnia 2014 r., poinformowało, iż akta Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] są przechowywane w Archiwum Państwowym w [...]. Dyrektor Archiwum Państwowego w [...] postanowieniem z dnia [...] znak:, rozpatrzył negatywnie podanie w sprawie wydania kopii decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] wraz z prawomocnym rozstrzygnięciem w tej sprawy, jak również dokumentów dotyczących działek nr [...] i [...], bowiem nie odnaleziono tychże akt. Wnioskodawcy w piśmie z dnia 8 grudnia 2014 r. wskazali, że postępowanie wszczęte decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] "(...) nie miało dalszego ciągu i nigdy nie zapadły prawomocne rozstrzygnięcia, a w związku z tym nie istnieją inne dokumenty w tej sprawie".

W świetle powyższych ustaleń, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, uznać należy, że dokumentacja techniczna przedstawiona przez Starostę dotycząca podziału nieruchomości oznaczonych jako działki od nr [...] do nr [...] z [...] dla obiektu P. odc. 1 (2) pozwala przyjąć, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] Wydział Rolnictwa i Leśnictwa wszczęło również postępowania rozgraniczeniowe dot. wydzielenia nowej p. względem nieruchomości o nr [...] i [...], tak jak w przypadku działki nr [...] na podstawie art. 4 ust. 1, 2, 3 dekretu z dnia 13 września 1946 r. rozgraniczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 53 poz. 298), w których rozstrzygnięcia powinny zapaść w formie decyzji administracyjnej, ugody lub orzeczenia sądu. Z ustaleń organu nie wynika, by takie rozstrzygnięcia zapadły, dla którejkolwiek z wymienionych nieruchomości. W aktach sprawy znajdują się oświadczenia J. K. z dnia [...] - geodety uprawnionego, który oświadczył, że w roku 1970 r., jako geodeta Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w [...] przeprowadził postępowania rozgraniczeniowe działek przy ulicy [...] nad brzegiem Jeziora [...], a w tym działek nr [...]-[...].

Podsumowując organ wskazał, że prawo własności do spornej nieruchomości, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] skomunalizowanej kontrolowaną decyzją Wojewody było uregulowane w dniu komunalizacji tj. na dzień 27 maja 1990 r. w księgach wieczystych o numerach [...] na rzecz m.in. M. H., B. H., H. C., J. C. oraz D. M. Jednocześnie prawo do spornej nieruchomości uregulowano w księdze wieczystej nr [...] na rzecz Skarbu Państwa. Reasumując, M. H., B. H., H. C., J. C. oraz Pani D. M. posiadali interes prawny w niniejszym postępowaniu.

Powyższe również oznacza, że przy wydaniu kontrolowanej decyzji Wojewody z dnia [...] w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Skarżącą prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], położonej w miejscowości [...], doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 5 ust. 1 ustawy. Fakt ten stanowi podstawę do wyeliminowania w kontrolowanej części decyzji Wojewody na mocy przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nie jest zwolniony z obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego z zastosowaniem środków dowodowych, o których mowa w art. 75 § 1 kpa. W odróżnieniu jednak od postępowania prowadzonego w zwykłym trybie celem postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ nadzoru jest jedynie ustalenie, czy kwestionowana w sprawie decyzja (decyzje) została wydana przy wystąpieniu którejś z przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa i czy w sprawie nie wystąpiły przeszkody, o których mowa w § 2 tego przepisu, tj. okoliczności wyłączające możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, jak to, że decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.

Organ podkreślił, że przedmiotowe rozstrzygnięcie, w sytuacji objęcia przedmiotowej nieruchomości kilkoma księgami wieczystymi, nie przesądza o prawie własności do tej nieruchomości. Powyższe powinno nastąpić w odrębnym postępowaniu przed sądem powszechnym.

Końcowo organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia [...], w części dotyczącej działki nr [...] zostało wszczęte na wniosek M. H., B. H., G. B., H. C., J. C. oraz D. M. Aktualne zapisy księgi wieczystej nr [...] oraz wypisu z rejestru gruntów świadczą, iż zostało wykreślone prawo własności uregulowane na rzecz G. B. Zatem nie legitymuje się on tytułem prawnym do nieruchomości. Wobec powyższego organ był zobowiązany na podstawie art. 105 § 1 kpa do umorzenia postępowania w zakresie wniosku złożonego przez G.B.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżąca wniosła skargę do tutejszego sądu zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie należytego, wyczerpującego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz ustalenie za udowodnione okoliczności nie mających oparcia w zebranym materiale dowodowym;

2. art. 8 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji zwłaszcza poprzez brak odniesienia się do zaświadczeń Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] i [...] oraz zaświadczenia Starosty [...] z dnia [...] (znak:[...]);

3. art. 81 k.p.a., poprzez uznanie za udowodnione okoliczności ustalonych w oparciu o dowody zebrane przez Ministra Administracji i Cyfryzacji po upływie wyznaczonego skarżącej w zawiadomieniu z dnia [...] (a przed wydaniem zaskarżonej decyzji) terminu 21 dni na zapoznanie się z zebranymi dokumentami, uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie oraz składanie ewentualnych pisemnych wyjaśnień i dokumentów oraz złożenie końcowego oświadczenia, pomimo nie dania skarżącej możliwości wypowiedzenia się co do nich;

4 art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

Z uwagi na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest niezasadna, wbrew zarzutom podniesionym w skardze decyzja Ministra odpowiada prawu.

Na wstępie wskazać należy, że przedmiotowa sprawa rozpatrywana była na skutek uchylenia przez tutejszy sąd wyrokiem z 14 grudnia 2011 r. I SA/WA 1299/11 decyzji Ministra oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody, stwierdzających nieważność decyzji komunalizacyjnej. W uzasadnieniu powyższego wyroku wskazane zostało, że organy winny ustalić, czy po stronie podmiotów inicjujących postępowanie nadzwyczajne występuje interes prawny, w tym odnosząc się do podnoszonej przez te podmioty okoliczności, że przedmiotowe nieruchomości zapisane są w księgach wieczystych jako stanowiące własność Skarbu Państwa oraz osób fizycznych. Sąd wskazał, że organy nie odniosły się również do treści zaświadczenia wydanego przez Sąd Rejonowy w [...] z dnia [...].

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania, co w jej ocenie skutkowało nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego, jednak analiza uzasadnienia skargi wskazuje, że w ocenie Skarżącej organ drugiej instancji nie wypełnił wytycznych zawartych w powołanym wyżej wyroku tutejszego sądu.

Sąd rozpoznający sprawę powyższe zarzuty uznaje za nieuzasadnione.

W decyzji z [...] Minister wyjaśnił szczegółowo z jakich powodów uznaje, że wnioskodawcy w osobach M. H., B. H., H. C., J. C. i D. M. posiadają interes prawny uzasadniający przypisanie im przymiotu strony w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z dnia [...], jak również z jakich przyczyn nie można przypisać interesu prawnego G. B.

W ocenie sądu rozpoznającego sprawę, wbrew stanowisku strony Skarżącej organ odniósł się do pisma Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...]. Rzeczywiście organ nie odniósł się wprost do zaświadczenia Sądu Rejonowego w [...] z [...] jednak w ocenie sądu treść powyższego pisma powtórzona została w zaświadczeniu z [...]. Organ nie odniósł się również wprost do treści zaświadczenia Starosty [...] z dnia [...] (potwierdzającego, że w dacie komunalizacji działka [...] znajdowała się w zasobie Skarbu Państwa), jednak z uzasadnienia decyzji wynika, że przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej był fakt ujawnienia w księgach wieczystych działki nr [...] jako stanowiącej własność Skarbu Państwa i jednocześnie, fakt ujawnienia działek, które odpowiadają działce [...] w innych księgach wieczystych, jako stanowiących własność osób fizycznych.

Oznacza to, że rozpoznając sprawę Minister uwzględnił okoliczności wynikającą z zaświadczenia Starosty [...] z dnia [...], okoliczność, że w dacie komunalizacji działka [...] znajdowała się w zasobie Skarbu Państwa.

Zarzut nie ustosunkowania się do pisma Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sąd uznaje za nieuzasadniony. W aktach przedłożonych sądowi brak jest takiego pisma. Również w uzasadnieniu skargi Skarżący nie powoływał się na pismo Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...].

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy rzeczywiście prawo własności spornej nieruchomości przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. Skarbowi Państwa, co uzasadniało wydanie decyzji komunalizacyjnej czy też innemu podmiotowi, co wyłączałoby możliwość stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Skarżącą spornej nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 ustawy.

W ocenie sądu rozpoznającego sprawę podzielić należy w pełni stanowisko ustalenia faktyczne poczynione w zaskarżonej decyzji, z których wynika, że w 1990 r. prawo własności spornej nieruchomości uregulowane było w księdze wieczystej KW [...] na rzecz Skarbu Państwa jak również w księgach wieczystych KW [...], KW [...] i KW [...], na rzecz wnioskodawców.

O słuszności powyższego ustalenia faktycznego świadczą dokumenty zgromadzone dołączone już do wniosku o stwierdzenie nieważności i przywołane w uzasadnieniu decyzji Ministra odpisy zupełne z KW [...] z dnia [...], KW [...] z dnia [...] i z KW [...] z dnia [...], oraz dokumenty zgromadzone w toku postępowania takie jak zaświadczenia Sądu Rejonowego w [...] z [...], pisma Starosty z dnia [...],[...],[...],[...], [...].

Uwzględniając treść powyższych pism sąd rozpoznający sprawę za nieuzasadnione uznaje zarzuty podniesione w punktach 1 i 2 skargi. W ocenie sądu, stawiając powyższe zarzuty strona Skarżąca dąży do pominięcia znacznej części zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Właśnie przyjęcie argumentacji strony Skarżącej doprowadziłoby do wydania decyzji z naruszeniem przywołanych przez nią przepisów k.p.a., oznaczałoby bowiem, że organy musiałyby pominąć wszystkie dowody potwierdzające, że prawo własności spornej nieruchomości uregulowane było również na rzecz osób fizycznych.

Strona Skarżąca zarzutami objętymi punktem 3 i 4 skargi dąży do zakwestionowania zgromadzonych przez organ dowodów. Rzeczywiście część materiału dowodowego, to jest dokumenty potwierdzającej nie odnalezienie w archiwach dokumentów dotyczących zakończenia postępowania wszczętego decyzją z decyzja z [...], zgromadzona została już po poinformowaniu strony Skarżącej o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a.

Również już po wystosowaniu do Skarżącej zawiadomienia o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a. wpłynęła do akt administracyjnych dokumentacja geodezyjna dotycząca sprawy. Wskazać jednak należy, że znaczna część powołanej dokumentacji dołączona była już wcześniej w formie kserokopii poświadczonych za zgodność z oryginałem (dokumenty dołączone do pisma Starosty [...] z dnia [...]).

Uchybienie to mogłoby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji w razie uznania, że miało ono istotny wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy mówiąc, dopiero wykazanie, że bez zaistnienia powyższego uchybienia rozstrzygnięcie organu mogłoby być inne, musiałoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W ocenie sądu przywołane przez stronę Skarżącą uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. W toku postępowania sądowoadministracyjnego strona Skarżąca poprzestała na podniesieniu zarzutu naruszenia art. 10 i 81 k.p.a. nie wskazując jednak żadnych nowych dodatkowych argumentów ani też środków dowodowych, które mogłaby przedstawić, gdyby została prawidłowo poinformowana o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a. Strona Skarżąca w skardze ograniczyła się do ponownego przywołania pism Starosty [...] oraz Sądu Rejonowego w [...], nie odniosła się jednak do pozostałych dokumentów, jakich jak np. protokół graniczny z [...], wykaz zmian gruntowych z [...], (dołączone do pisma wnioskodawców z [...]), odpisy z ksiąg wieczystych prowadzonych dla działek [...] i [...] i nie wyjaśniła z jakich przyczyn organ winien odmówić dania wiary powyższym dokumentom. Co istotne, strona Skarżąca nie odniosła się w ogóle do kwestii uregulowania prawa własności nieruchomości w różnych księgach wieczystych na rzecz różnych podmiotów (Skarbu Państwa i osób fizycznych).

W ocenie sądu rozpoznającego sprawę samo poprzestanie na wskazaniu, że dana decyzja wydana została z naruszeniem art. 10 i 81 k.p.a. bez wskazania jakich to argumentów dany podmiot nie mógł podnieść na skutek tego naruszenia czy też bez wskazania, jakie ewentualnie dodatkowe dowody mogłyby zostać przeprowadzone, nie może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Podsumowując, sąd rozpoznający sprawę uznaje, że w zaskarżonej decyzji Minister poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne. Z ustaleń tych wynika, że prawo własności spornej nieruchomości uregulowane było w dacie komunalizacji zarówno na rzecz Skarbu Państwa jak i na rzecz osób fizycznych. Rozstrzygnięcie tego rodzaju sporu wykracza poza zakres postępowania administracyjnego. Stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej umożliwia wszczęcie postępowania mającego na celu wyjaśnienie, komu przysługuje prawo własności nieruchomości a w konsekwencji wyjaśnienie, czy możliwa będzie ponowne wydanie decyzji komunalizacyjnej czy też nie.

Na marginesie sąd wskazuje, że problem ten dostrzeżony został również przez stronę Skarżącą, która w piśmie z dnia 13 marca 2013 wskazała, że w sprawie konieczne może okazać się wszczęcie postępowania o uzgodnienie stanu ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Podnoszone w toku postępowania administracyjnego argumenty dotyczące dokonania nakładów materialnych na wybudowanie na nieruchomości p. nie mogły być uwzględnione w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Okolicznością wyłączającą stwierdzenie nieważności decyzji jest bowiem zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych. Nakłady dokonane na nieruchomość nie odpowiadają pojęciu nieodwracalnych skutków prawnych.

Końcowo wskazać należy, że w dacie wydawania wyroku opublikowany został w Dzienniku Ustaw wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 (Dz.U. z 2015, poz. 702. ). Zgodnie z powołanym wyrokiem, art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Decyzja komunalizacyjna, wydana została [...], jej nieważność stwierdzona została decyzją Ministra z [...], więc po blisko 19 latach. Tym niemniej, w ocenie sądu rozpoznającego sprawę brak było podstaw do przyjęcia, że zachodzą przesłanki pozwalające na odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z [...].

W pierwszej kolejności wskazać należy, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy decyzji będącej podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy.

W przedmiotowej sprawie stwierdzono nieważność decyzji komunalizacyjnej, a więc decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa własności nieruchomości. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że decyzja wojewody w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa przez gminę jest aktem deklaratoryjnym (por. wyroki NSA z dnia 18 stycznia 2013 r. I OSK 1502/11, 27 maja 2011 r. I OSK 1115/10, z 2 lutego 2012 r. I OSK 282/11, wyroku tutejszego sądu z dnia 22 lutego 2012 r. I SA/WA 1914/11, z dnia 25 stycznia 2013 r. I SA/Wa 1400/12).

Sąd rozpoznający sprawę podziela również stanowisko, zgodnie z którym decyzja wojewody ma zasadnicze znaczenie, gdy chodzi o wykonywanie prawa własności przez gminę w stosunku do konkretnej nieruchomości, w szczególności, otwiera gminie drogę do swobodnego dysponowania tą nieruchomością i składania oświadczeń woli (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2001 r., I SA 2500/99, niepubl. oraz z dnia 23 maja 2001 r., I SA 2142/00, niepubl.), jednak nie zmienia to faktu, że co do zasady, decyzja komunalizacyjna potwierdza zaistnienie okoliczności opisanych w ustawie.

Wobec powyższego, już z uwagi na charakter decyzji brak było podstaw do zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego w przedmiotowej sprawie.

Następnie zwrócić należy uwagę na fakt, że Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się co do niekonstytucyjności przepisu, w zakresie w jakim pomija on możliwość odmowy stwierdzenia nieważności. Innymi słowy mówiąc, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, w systemie prawnym winno istnieć uregulowanie pozwalające na odmowę stwierdzenia nieważności decyzji. W punkcie 10.6 wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał wprost, że jego rozstrzygnięcie w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki, jak wskazał Sąd konstytucyjny, nie powoduje zmiany normatywnej w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. W punkcie 10.7 uzasadnienia Sąd konstytucyjny wskazał, że nie przesądza o tym, czy właściwym sposobem realizacji tego postulatu jest przewidziany aktualnie w art. 156 § 2 k.p.a. dziesięcioletni termin prekluzyjny, ustawodawca dysponuje bowiem swobodą w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych.

Jednocześnie w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego (punkt 10.1) podane zostały wskazówki, których łączne zaistnienie pozwala na odmowę stwierdzenia nieważności decyzji. Okolicznościami tymi jest funkcjonowanie decyzji w obrocie przez kilkadziesiąt lat, czyli domniemanie jej zgodności z prawem przez kilkadziesiąt laty, nabycie przez stronę prawa lub ekspektatywy oraz niedookreślony charakter przesłanki nieważności decyzji, której wykładnia ukształtowała się w orzecznictwie na długo po wydaniu decyzji.

W niniejszej sprawie w ocenie sądu okoliczności te nie zaistniały. Podkreślić należy bowiem, że przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej nie były kwestie związane z wykładnią art. 5 ust. 1 ustawy, ale ustalona w toku postępowania nadzorczego okoliczność, że z ksiąg wieczystych wynika przysługiwanie tytułu prawnego do nieruchomości Skarbowi Państwa i osobom fizycznym.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.