Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 636/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: par. 12 i par. 13
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2013 r. sprawy ze skargi S. B., P. B. i R. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że decyzja ta nie podlega wykonaniu w całości, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu wniosku F. Z. o zmianę pozwolenia na budowę, Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] r. nr [...] zatwierdził projekt budowlany i zmienił decyzję z dnia [...] r. nr [...] o pozwoleniu na budowę w zakresie dotyczącym zmiany konstrukcji dachu oraz docieplenia budynku położonego na działce nr 1 w S. przy ulicy [...].

W wyniku odwołania wniesionego przez S. i S. B., współwłaścicieli sąsiedniej działki nr 2 przy ul. [...], Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. S. i S. B. zaskarżyli tę decyzję do sądu administracyjnego, a wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt II SA/Ko 793/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Wojewody [...].

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda [...] stwierdził, że inwestor zakończył roboty budowlane związane ze zmianą konstrukcji dachu oraz dociepleniem budynku (inwestor w dniu [...] r. zawiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. o zakończeniu budowy), stąd decyzją z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. i umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie pierwszej instancji.

W tym stanie rzeczy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wszczął postępowanie w stosunku do wykonanych robót budowlanych objętych decyzją o zmianie pozwolenia na budowę i decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm., obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm., zwanej dalej "ustawą - Prawo budowlane"), nakazał F. Z. zaniechanie dalszych robót budowlanych związanych z przebudową dachu i dociepleniem budynku. Odwołania wniesionego od tej decyzji przez S. B. nie uwzględnił [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., który decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Na skutek skargi S. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 757/06 uchylił obie decyzje organów nadzoru budowlanego. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd stwierdził, że decyzja nakazująca zaniechanie robót budowlanych, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, nie może legalizować zakończonych robót budowlanych. W takiej sytuacji (w przypadku zakończenia budowy) należy zobowiązać inwestora, w drodze decyzji, do przedłożenia na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane inwentaryzacji zrealizowanych robót, a w razie powstania uzasadnionych wątpliwości, co do ich jakości – także odpowiednich ocen technicznych i ekspertyz.

Kolejną decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nakazał F. Z. przedłożenie w terminie 30 dni inwentaryzacji robót budowlanych związanych z przebudową dachu i dociepleniem budynku wraz z oceną techniczną wykonanych robót (decyzją z dnia [...] r. przedłużono termin wykonania obowiązku do dnia [...] r.).

F. Z., będąc również rzeczoznawcą, dostarczył organowi sporządzoną przez siebie inwentaryzację wykonanych robót budowlanych, a nadto wykonany przez geodetę M. S.-K. operat geodezyjny.

Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., działając na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane stwierdził wykonanie przez inwestora nałożonego obowiązku, a decyzja ta została utrzymana w mocy przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] r.

S. B. i S. B. zaskarżyli tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 660/08 uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. W motywach tego orzeczenia Sąd wskazał, że w sprawie nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności. W tym kontekście Sąd zauważył, że organ nadzoru budowlanego odniósł się jedynie do kwestii zacienienia sąsiedniego budynku (przy ul. [...]), nie zajmując stanowiska czy dokonał oceny zgodności z przepisami wykonanych robót budowlanych w aspekcie spełnienia pozostałych warunków technicznych. Nawet jednak kwestia zacienienia nie została w pełni wyjaśniona, mając na uwadze wymogi zawarte w § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych"). Według twierdzeń skarżącego dochodzi do zacienienia pomieszczeń na parterze budynku, jeśli zaś chodzi o suterenę, zbędne są ustalenia, gdyż takie pomieszczenie nie może być zaliczone do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi.

Od wyroku tego skargę kasacyjną wniósł [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., jednakże Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 364/09 oddalił skargę kasacyjną.

NSA stwierdził, że organ nadzoru budowlanego orzekając w trybie art. 51 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane nie może się jedynie ograniczyć do sprawdzenia formalnego wykonania obowiązku przedłożenia inwentaryzacji wykonanych robót, gdyż konieczna jest ocena, czy został zrealizowany cel nałożenia takiego obowiązku, a więc doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Podzielił przy tym pogląd Sądu pierwszej instancji, że należy poddać sprawdzeniu, czy zostały spełnione wszystkie wymogi, nie tylko więc sprawdzeniu podlega kwestia zacienienia. Inwentaryzacji robót nie może jednak dokonać strona postępowania, chociażby posiadała odpowiednie uprawnienia budowlane. W rozpoznanej sprawie organ nadzoru budowlanego nie mógł się oprzeć przy rozstrzyganiu sprawy na inwentaryzacji sporządzonej przez F. Z.. Dodatkowo NSA stwierdził, że rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, nie zawiera definicji sutereny, stąd należy przyjąć, że w przepisie § 13 tego rozporządzenia chodzi o każde pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi.

W konsekwencji wydania powołanych wyroków [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., po dodatkowych oględzinach w dniu [...] r. zleconych organowi pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. w dniu [...] r. wezwał F. Z. do dostarczenia inwentaryzacji wydanych robót budowlanych wraz z oceną techniczną. Inwestor przedłożył wykonaną w [...] r. przez mgr inż. A. Z., rzeczoznawcę budowlanego, ocenę techniczną wraz z inwentaryzacją wykonanych robót budowlanych przy przebudowie dachu i dociepleniu budynku przy ul. [...]. Z kolei S. B. dostarczył organowi sporządzoną w [...] r. przez posiadającego uprawnienia budowlane inż. W. S. opinię techniczną lokalizacji budynków przy ulicach [...] i [...] w S..

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] ([...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane stwierdził wykonanie przez F. Z. obowiązku dostarczenia dokumentów określonych w decyzji tego organu z dnia [...] r., nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, a następnie oceniając zebrany materiał dowodowy doszedł do przekonania, że wykonane roboty budowlane w postaci przebudowy dachu oraz docieplenia budynku przy ul. [...] w S. odpowiadają przepisom prawa budowlanego, w tym warunkom technicznym, jakim powinny odpowiadać budynki. Zaakceptował stwierdzenie w tym zakresie zawarte w ocenie technicznej rzeczoznawcy A. Z. zauważając, że podane w tej ocenie odległości wynikają z pomiarów dokonanych przez uprawnionego geodetę. Zdaniem organu wykonane roboty budowlane w budynku inwestora nie powodują zacienienia pomieszczeń w budynku sąsiada, będącym mieszkaniem wielopokojowym.

Od decyzji tej odwołania wnieśli P. B. (w piśmie z dnia [...]r.) oraz R. B. i S. B. (w piśmie z dnia [...] r. P. B. i R. B. są następcami prawnymi zmarłej matki S. B..

W obu odwołaniach podniesione zostały zarzuty naruszenia przez organ art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. przez niedokładne wyjaśnienie faktycznej wysokości budynku inwestora, nadto § 12 i § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych przez wydanie decyzji mimo niespełnienia zawartych w tych przepisach wymogów i w konsekwencji art. 51 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane przez stwierdzenie wykonania obowiązku pomimo występowania zacienienia pomieszczeń budynku przy ul. [...]. Ponadto w odwołaniu R. B. i S. B. zarzucono błędne uznanie ich budynku, jako mieszkania wielopokojowego, nieuwzględnienie szeregu podnoszonych kwestii – przeprojektowanie dachu przez podwyższenie go o 1,6 m, podniesienie wieńca o 0,5 m i 1,6 m od stropu do kalenicy, umieszczenia okna w dachu, nieprawidłowe ustalenia pochylenia dachu (w rzeczywistości ok. 40%, nie zaś 15%), brak uwidocznienia w dokumentacji rzutów elewacji budynków, wreszcie zaniechanie powołania biegłego rzeczoznawcy celem rozstrzygnięcia wątpliwości w związku z dwoma sprzecznymi ocenami rzeczoznawców.

W toku postępowania odwoławczego inwestor przedłożył dodatkowe orzeczenie techniczne dotyczące analizy oświetlenia, sporządzone w [...] r. przez A. Z..

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., po rozpatrzeniu odwołania P. B., na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane i art. 138 § 1 pkt K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że z przedłożonej przez inwestora dokumentacji wynika, iż wykonane roboty dotyczące docieplenia budynku oraz zmiany konstrukcji dachu zostały zrealizowane zgodnie z wiedzą i sztuką budowlaną oraz w sposób niepowodujący naruszenia przepisów techniczno-budowlanych. Zatem organ pierwszej instancji nie miał innej możliwości, aniżeli wydanie decyzji o stwierdzeniu wykonania obowiązku nałożonego decyzją z dnia [...]r. Jedyne wątpliwości, w ocenie organu odwoławczego, wzbudza kwestia ewentualnego zacienienia budynku przy ul. [...] przez budynek przy ul. [...]. W rozpoznawanej sprawie sporządzono dwie specjalistyczne oceny techniczne, których ustalenia i wnioski wzajemnie się wykluczają. "Bardziej wiarygodną" jest opinia A. Z.. Organ odwoławczy zauważył, że w opinii W. S. fakt przesłaniania pomieszczeń w sąsiednim budynku potwierdzony został jedynie stwierdzeniem, że w czasie wykonywania inwentaryzacji okno na parterze budynku było przesłonięte. Wynikające z tej opinii wnioski nie zostały poparte żadnymi wyliczeniami. Za przyjęciem, jako bardziej wiarygodnej opinii A. Z. przemawiają także wyliczenia dokonane przez organ odwoławczy, który – jak zauważono – jest świadom faktu, że przepis § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w czasie realizacji robót miał inną treść niż obecnie. Organ odwoławczy na potrzeby rozpoznawanej sprawy zdecydował jednak posłużyć się "wyłącznie w celu pomocniczym" obecną redakcją wymienionego przepisu. Następnie organ odwoławczy przedstawił własne obliczenia dla wymiarów przyjętych w obu opiniach, sprzecznych ze sobą. Wysokość budynku przy ul. [...] mierzona od kalenicy wynosi 9,28 m., a mierzona od okapu tego obiektu - 8,03 m. Największe zaś okno pomieszczenia na parterze budynku przy ul. [...] znajduje się na wysokości 2,53 m. W konsekwencji wysokość przesłaniania wynosi: dla kalenicy jako najwyższej zacieniającej krawędź -odpowiednio 6,75 m, dla okapu – odpowiednio 5,50 m lub 5,37 m. Wobec tego, że odległość między budynkami wynosi ponad 7,0 m (7,20 m wg. rzeczoznawcy S. i 7,80 wg. rzeczoznawcy Z.) należy przyjąć, że podane wysokości przesłaniania w obu przypadkach są niższe niż odległość między budynkami (nawet przyjmując zmniejszenie tej odległości o szerokość okapu, wynoszącą ok. 25 cm). Także wymagania określone w § 57 i § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych nie są naruszone, względnie nie znajdują zastosowania. Organ odwoławczy odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania stwierdził, że kwestia usytuowania budynku przy ul. [...] nie jest i nie była przedmiotem postępowania, stąd nie ma znaczenia, że odległość tego budynku od granicy nie odpowiada wymogom z § 12 powołanego rozporządzenia.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnieśli w jednym piśmie S. B., R. B. i P. B. domagając się uchylenia tej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W skardze ponowione zostały w całości zarzuty sformułowane już uprzednio w odwołaniach sporządzonych przez S. B. i R. B.. S. B. w piśmie procesowym z dnia [...] r. dodatkowo zarzucił, że organ odwoławczy nie rozpoznał jego odwołania wniesionego od decyzji organu pierwszej instancji. Wniósł również o przeprowadzenie w postępowaniu sądowym dowodu z opinii biegłego W. S..

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutu skarżącego S. B. o nierozpoznaniu jego odwołania wskazał, że jedynie omyłkowo w zaskarżonej decyzji podano, że decyzję wydano po rozpoznaniu odwołania P. B., gdyż w istocie rozpoznano oba odwołania, a do zarzutów zawartych w odwołaniu S. B. i R. B. odniesiono się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania F. Z. w całości przychylił się do stanowiska organu odwoławczego i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej podając, że także w stosunku do budynku przy ul. [...] toczy się przed organem nadzoru budowlanego odrębne postępowanie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy się odnieść do postawionego przez skarżącego S. B. zarzutu wydania zaskarżonej decyzji bez rozpoznania odwołania jego i R. B., wniesionego od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Istotnie, z przedłożonych sądowi akt administracyjnych wynika, że od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. wniesione zostały dwa odwołania: P. B. (w piśmie z dnia [...] r.) oraz R.B. i S. B. (w piśmie z dnia [...] r.). Oba te odwołania, złożone w terminie wynikającym z art. 129 § 2 K.p.a. zostały przedstawione organowi odwoławczemu. Tymczasem w zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. wskazano, że decyzja ta wydana została po rozpoznaniu jedynie odwołania P. B., co zresztą przyznał ten organ w piśmie z dnia [...] r. w odpowiedzi na zapytanie Sądu podając, że doszło do tego wskutek omyłki "a odwołanie to zostało rozpoznane w ramach decyzji nr [...]".

Rozważyć więc przyjdzie, czy w rzeczy samej doszło do wydania zaskarżonej decyzji również w związku z tym drugim odwołaniem, chociaż nie uwidoczniono tego ani w osnowie, ani w uzasadnieniu decyzji. Skuteczne wniesienie odwołania przez strony powoduje konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organ odwoławczy. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego organ odwoławczy nie może ograniczyć się wyłącznie do kontroli zapadłego w pierwszej instancji rozstrzygnięcia, ale obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę już rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Ponadto winien rozpatrzyć żądania i zarzuty strony, w tym zawarte w odwołaniu oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu własnej decyzji. W sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione przez więcej niż jedną stronę oczywistym jest, że obowiązkiem organu odwoławczego jest odniesienie się do każdego z nich. Jednakże, zdaniem Sądu, zawarcie w takim przypadku w decyzji odwoławczej stwierdzenia, że wydana została po rozpoznaniu odwołania tylko jednej strony, gdy tymczasem pisemne motywy rozstrzygnięcia wskazują na to, że ponownie rozpoznając i rozstrzygając sprawę organ odwoławczy wziął pod uwagę także twierdzenia, zarzuty i wnioski zawarte w odwołaniu drugiej strony może oznaczać, że uchybienie przepisom art. 138 w związku z art. 127 § 1 K.p.a. nie miało wpływu na ostateczny wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a.") nie każde naruszenie przez organ przepisów postępowania, ale tylko takie, które mogło mieć wpływ i to istotny na wynik sprawy stwarza podstawę do uchylenia decyzji w całości lub w części.

W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja została wydana przez organ odwoławczy przy przyjęciu założenia, że po pierwsze inwestor wykonał w całości nałożony decyzją z dnia [...] r. obowiązek przedłożenia inwentaryzacji robót budowlanych związanych z przebudową dachu i dociepleniem budynku wraz z oceną techniczną, sporządzone przez uprawnionego rzeczoznawcę i po drugie, dokumentacja ta stwierdza, że "wykonane roboty budowlane dotyczące docieplenia obiektu oraz zmiany konstrukcji dachu zostały wykonane zgodnie z wiedzą i sztuką budowlaną oraz że roboty te doprowadziły do naruszenia przepisów o charakterze techniczno-budowlanym" (zapewne chodziło o stwierdzenie, że roboty nie doprowadziły do naruszenia wymienionych przepisów). Słusznie przy tym organ uznał, że ocenie z punktu widzenia zgodności z przepisami mogły być poddane tylko te roboty budowlane, które uprzednio objęte były decyzją o zmianie pozwolenia na budowę, gdyż w stosunku do tych robót zostało wszczęte i prowadzone było postępowanie przez organ nadzoru budowlanego.

Organ odwoławczy wypowiadając pogląd o zgodności z przepisami wykonanych robót budowlanych odwołał się do inwentaryzacji robót wraz z oceną techniczną, które zostały sporządzone przez rzeczoznawcę A. Z.. Nie dokonał natomiast, poza dwoma wyjątkami, o czym poniżej, własnej oceny biorąc pod uwagę nie tylko stwierdzenia zawarte w tej opinii, ale również uwzględniając ustalenia poczynione w toku postępowania, m. in. na podstawie oględzin nieruchomości, przede wszystkim z dnia [...] r. Było to konieczne z uwagi na charakter prowadzonego postępowania (przedmiot sprawy) oraz prezentowane przez skarżących stanowisko w tym postępowaniu, w miarę precyzyjnie wyartykułowane w odwołaniach.

Nie znajduje więc uzasadnienia ogólne odwołanie się do wykonanych robót budowlanych związanych z przebudową dachu i dociepleniem budynku bez precyzyjnego wskazania zakresu tych robót. Opinia A. Z. na str. 4 i 5 zawiera co prawda opis wykonanych robót tak przy przebudowie dachu, jak i dociepleniu, a część graficzna zawiera obrys i wymiary, to jednak organ odwoławczy, wbrew stanowisku wyrażonemu w piśmie z dnia [...] r., nie ustosunkował się do twierdzeń S. B. i R. B. podważających te ustalenia w odniesieniu do zakresu robót przy zmianie zadaszenia budynku (kąt nachylenia dachu, podniesienie wieńca, otwór okienny). Nie ustosunkował się również organ odwoławczy do zarzutu P. B. kwestionującego pominięcie tzw. sutereny w budynku przy ul. [...], jako pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi, chociaż także w tym kierunku prowadzone było postępowanie wyjaśniające, zważywszy na ocenę prawną wyrażoną w wyroku NSA z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 364/09.

Jak wskazano, organ odwoławczy odniósł się do zasadniczego zarzutu zawartego w obu odwołaniach dotyczącego tzw. przesłonięcia budynku przy ul. [...]. Słusznie uznał organ, że w sytuacji gdy dwie opinie osób upoważnionych (rzeczoznawców o specjalności budowlanej) zawierają sprzeczne ze sobą wnioski, obowiązkiem organu jest poddać je kontroli, w tym zakresie zarzuty skarżących nie znajdują usprawiedliwienia. W rozpoznawanej sprawie taka właśnie sytuacja miała miejsce, skoro rzeczoznawcy A. Z. i W. S. doszli do odmiennych konkluzji w zakresie przesłaniania pomieszczeń w sąsiednim budynku. Nie sposób zakwestionować zwymiarowania obu budynków i odległości między nimi wynikającymi z opinii A. Z., skoro rzeczoznawca oparł się na pomiarach geodezyjnych zawartych we wcześniej opracowanym "sprawozdaniu technicznym" geodety M. S. - K. ze [...] r. (w chwili dokonywania pomiarów wysokości budynku przy ul. [...], roboty polegające na przebudowie dachu były już zakończone). Z kolei wnioski wypływające z opinii W. S. wynikają z innego ustalenia wysokości budynku niezbędnego do przystąpienia obliczeń co do istnienia przesłonienia (przyjęto inny poziom dolnej krawędzi najniżej położonego okna budynku przesłonionego). Nie kwestionując zatem dokonanej przez organ odwoławczy oceny tych opinii, będących przecież dowodami w sprawie, zasadniczo pozostawić należy organowi zarzut niewyegzekwowania od inwestora przedłożenia dokumentacji odpowiadającej w pełni wymogom określonym w § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. To dokumentacja powykonawcza w przypadku zrealizowania konkretnych robót budowlanych powinna zawierać pełne dane pozwalające organowi nadzoru budowlanego stwierdzić, czy zostały spełnione wymogi określone w § 13 rozporządzenia, bez konieczności sporządzenia dodatkowych obliczeń czy też dokumentacji przez pracownika organu administracji. Analiza spełnienia wymogu zapewnienia naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna być sporządzona przez autora przedkładanej dokumentacji i stanowić jeden z elementów dokumentacji powykonawczej. Co więcej, niezbędnym warunkiem uznania, że wymogi zawarte w § 13 rozporządzenia są spełnione, jest precyzyjne i czytelne wyznaczenie kąta 60° w płaszczyźnie poziomej, czego w przedłożonej dokumentacji zabrakło. Dopiero prawidłowo sporządzona analiza nasłonecznienia, opracowana przez osobę uprawnioną, może stanowić podstawę do oceny przez orzekający w sprawie organ administracji, w konsekwencji także przez sąd administracyjny. Taki pogląd został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 508/09 – LEX nr 597655 i z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 927/10 – LEX nr 1083708 w odniesieniu do dokumentacji stanowiącej część projektu budowlanego. Stanowisko takie, które należy w pełni zaakceptować znajduje swoje uzasadnienie również do dokumentacji powykonawczej w postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego.

W kontekście poczynionych spostrzeżeń zauważyć przyjdzie, że organ odwoławczy nie zajął jednoznacznego stanowiska co do stosowania w rozpoznawanej sprawie właściwych przepisów techniczno-budowlanych odnoszących się do tzw. przesłonięcia obiektu. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że roboty budowlane związane ze zmianą konstrukcji zadaszenia zakończone zostały w [...] r., co wynika z zawiadomienia inwestora z dnia [...] r. W chwili zakończenia robót obowiązywał przepis § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 109, poz. 1156). Przepis § 13 w brzmieniu obowiązującym od dnia 27 maja 2004 r. winien znaleźć zastosowanie wprost, a nie tylko "pomocniczo" jak przyjął organ (s. 5 uzasadnienia decyzji). Nie można bowiem upatrywać konieczności zastosowania § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w brzmieniu pierwotnym, jak przyjęli rzeczoznawcy, w treści § 2 rozporządzenia zmieniającego z dnia 7 kwietnia 2004 r. Nie jest bowiem istotne kiedy został opracowany projekt budowlany zmiany i kiedy został złożony wniosek o zmianę pozwolenia na budowę, skoro postępowanie przed organem administracji architektoniczno-budowlanej o zmianę pozwolenia na budowę zostało prawomocnie umorzone jako bezprzedmiotowe. W postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego nie chodzi zaś o zbadanie zgodności wykonanych robót z projektem budowlanym, ale o dokonanie oceny, czy wykonane przez inwestora roboty budowlane związane są ze zmianą konstrukcji zadaszenia i dociepleniem budynku zostały zrealizowane w sposób zgodny z przepisami prawa budowlanego, w tym techniczno-budowlanymi. Zakończenie robót budowlanych w stosunku do których nie wydano pozwolenia na budowę, a nadto ocena przez organ ich zgodności z przepisami nastąpiło już w okresie obowiązywania § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w nowym brzmieniu.

Odnosząc się z kolei do podnoszonej zarówno w odwołaniu, jak i skardze kwestii naruszenia § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych należy stwierdzić, że pogląd organu odwoławczego w tym zakresie jest prawidłowy. Istotnie roboty budowlane związane z przebudową dachu i dociepleniem budynku nie zmieniły usytuowania budynku przy ulicy [...], aczkolwiek dokonując analizy nasłonecznienia uwzględnić należy, że wysunięty ponad lico budynku okap zmniejszył odległość budynku od granicy i w konsekwencji od sąsiedniego budynku o ok. 25 cm, zaś uwzględniając warstwę docieplenia na ścianie budynku o ok. 14 cm. Zdaniem Sądu roboty te nie naruszają przepisów normujących odległości budynku od granicy działki, o których mowa w §12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, chyba że w wyniku robót doszło do wykonania nowych otworów w odległościach niezgodnie z określonymi w ostatnio powołanym przepisie.

Mając na uwadze przedstawione spostrzeżenia należy stwierdzić, że sam fakt niepowołania w części dyspozytywnej zaskarżonej decyzji, iż wydana została również na skutek odwołania S. B. i R.B. nie jest uchybieniem, który tylko z tego powodu mógłby uzasadniać uchylenie kontrolowanego aktu. Skarga zasługuje zaś na uwzględnienie wskutek stwierdzenia w trakcie kontroli naruszeń przepisów postępowania odnoszących się do gromadzenia i oceny materiału dowodowego (art. 77 § 1, art. 80 K.p.a.) oraz umotywowania rozstrzygnięcia, w tym nieodniesienie się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniach (art. 107 § 3 K.p.a.), co mogło mieć wpływ na końcowy wynik sprawy, a w konsekwencji zaskarżona decyzja narusza także materialnoprawny przepis art. 51 ust. 3 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane.

Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. oraz orzekł, że decyzja ta nie podlega wykonaniu, rozstrzygnięcie w tym zakresie utraci moc z chwilą prawomocności wyroku (art. 152 P.p.s.a.). O kosztach postępowania, które sprowadzają się do uiszczonego przez skarżących solidarnie wpisu od skargi w kwocie 500 zł, orzeczono na podstawie art. 199 i art. 200 § 1 P.p.s.a.

W toku ponownego rozpoznania sprawy ustali organ precyzyjnie zakres i charakter robót budowlanych związanych z przebudową dachu i dociepleniem ścian budynku przy ul. [...] w S., przy czym nie chodzi o roboty zaprojektowane, opisane w projekcie budowlanym dołączonym do wniosku o zmianę pozwolenia na budowę, lecz o faktycznie wykonane roboty, co do których zawiadomiono organ nadzoru budowlanego o ich zakończeniu w [...] r. Ustali również organ, mając na uwadze odległość tego budynku od granicy z działką sąsiednią, czy roboty obejmowały wykonanie nowych otworów (otworu okiennego w dachu). Następnie ustalenia wymagać będzie, które z najniżej położonych okien budynku przy ulicy [...] przeznaczone są na pobyt ludzi, gdyż to ma znaczenie dla ustalenia wysokości przesłaniania, o której mowa w § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. W tym zakresie wykorzysta organ dotychczas zebrany materiał dowodowy, w razie potrzeby dokona jego uzupełnienia. Zadba również organ, by analiza nasłonecznienia zawierała wszystkie wymagania określone w § 13 powyższego rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym w dacie zakończenia robót budowlanych, nie zaś w brzmieniu pierwotnym. Dopiero tak zebrany materiał dowodowy będzie stanowił podstawę do oceny i wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 lub 2 ustawy – Prawo budowlane.