Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4298/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 94a ust. 1, art. 129b ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.) Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. Sp. k. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 105/17 w sprawie ze skargi B. Spółki jawnej w B. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki i nałożenia kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. Sp. z o.o. Sp. k. w B. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 105/17 oddalił skargę B. Spółki jawnej z siedzibą w B. (obecnie A. Sp. z o.o. Sp. K z siedzibą w B.) na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] pażdziernika 2016 r. nr [...], który na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 i art. 115 pkt 4 w zw. z art. 94a ust. 1 oraz art. 129b ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271, ze zm.) dalej "ustawa-prawo farmaceutyczne", "u.p.f." oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.).dalej "k.p.a." , po rozpatrzeniu odwołania A. sp. j. z siedzibą w B. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w B. z dnia [...] października 2015 r. nakazującą zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej zlokalizowanej w [...], przy ul. [...], poprzez: plakat/napis/bilbord o treści "APTEKA A. CENY HURTOWE CODZIENNIE", umieszczony na terenie miasta [...], umarzającą postępowanie w części dotyczącej podejrzenia prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej zlokalizowanej w [...] przy ul. [...] za pomocą karty "[...]" i poprzez umieszczenie w witrynie ww. apteki plakatów zawierających tekst "APTEKA A. CENY HURTOWE CODZIENNIE"; nakładającą karę pieniężną w wysokości 2.000 zł z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 94a ust. 1 u.p.f. w zakresie prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej zlokalizowanej w [...], przy ul. [...] i nakazowi zawartemu w pkt 1 decyzji, na podstawie dyspozycji art. 94a ust. 4 u.p.f. nadającą rygor natychmiastowej wykonalności.

Powyższy wyrok został zaskarżony w całości, skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której A. Sp. z o.o. Sp. k. wniosła o jego uchylenie w całości i uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji oraz umorzenie postępowania, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a - naruszenie przepisów postępowania, polegające na:

1) niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego w sytuacji, w której decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 105 § 1 oraz art. 8 k.p.a. Uchybienie to, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanych wyżej błędów w decyzji GIF skutkowałoby uwzględnieniem skargi;

2) niewłaściwym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego w sytuacji, w której decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. Uchybienie to, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanych błędów w decyzji GIF skutkowałoby uwzględnieniem skargi;

II. Niezależnie od podniesionych zarzutów proceduralnych, opierając się o treść art. 174. pkt 1) p.p.s.a., Skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji także:

1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 94 a ust. 1 zd. 1. u.p.f. poprzez niewłaściwe zastosowanie 94a. ust. 1. zd. 1. u.p.f., polegające na uznaniu, że działania Skarżącej, będące przedmiotem postępowania, stanowiły zabronioną reklamę apteki,

2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 101 u.p.f. poprzez błędną wykładnię art. 101 u.p.f., polegającą na uznaniu, że organ Inspekcji Farmaceutycznej nie może odmówić udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej z uwagi na wnioskowaną nazwą apteki, zawartą w wniosku o udzielenie zezwolenia, a nazwa może zostać zbadana dopiero w trakcie jej używania w obrocie podczas gdy wskazany wyżej przepis u.p.f. daje organom Inspekcji Farmaceutycznej taką możliwość,

3) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 37am. pkt 2 u.p.f. oraz 94a ust. 1 u.p.f., poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 37am. pkt 2 oraz 94a. ust. 1. u.p.f., polegające na ich niezastosowaniu, z powodu przyjęcia, że organ Inspekcji Farmaceutycznej nie może odmówić udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej z uwagi na wnioskowaną nazwę apteki, zawartą we wniosku o udzielenie zezwolenia, a nazwa może zostać zbadana dopiero w trakcie jej używania w obrocie, podczas gdy wskazane wyżej przepisy u.p.f. daje organom Inspekcji Farmaceutycznej taką możliwość,

4) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 129b u.p.f., poprzez niewłaściwe (nieuzasadnione) zastosowanie art. 129b u.p.f., prowadzące do

nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej w wysokości 2 000 zł, podczas gdy Skarżąca nie prowadziła reklamy apteki,

5) naruszenie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady WE 2001/83/WE z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz z art. 37 i 49 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Główny Inspektor Farmaceutyczny nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych wyjaśnić na wstępie należy, iż według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. w brzmieniu nadanym na podstawie art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658; dalej: nowela), a obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt. I GSK 1294/16, z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; publ. CBOSA). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych, a istotą tego postępowania jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za prowadzenie reklamy apteki stwierdził, że decyzja ta wydana została bez naruszenia prawa, co skutkowało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że według Sądu I instancji organ administracji publicznej zasadnie - w konsekwencji prawidłowej wykładni art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne oraz prawidłowego zastosowania tego przepisu w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy - przypisał stronie niedozwolone prowadzenie reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie "A. Sp. z o.o. Sp.k." położonej w [...] przy ul. [...] oraz jej działalności za pomocą umieszczenia na terenie miasta [...] plakatu/napisu/bilbordu o treści "APTEKA A. CENY HURTOWE CODZIENNIE", co uzasadniało nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 2000 zł. Natomiast, w odniesieniu do tej towarzyszącej rozpatrywanej sprawie okoliczności, którą była nazwa własna apteki prowadzonej przez stronę, ze stanowiska Sądu I instancji wynika, że fakt jej zarejestrowania przez uprawniony organ – co nie może stanowić przedmiotu oceny w postępowaniu o nałożenia kary pieniężnej – nie może uzasadniać posługiwania się nią w sposób, który naruszałby art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego kontrola zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadnia twierdzenia, że wyrok ten nie odpowiada prawu.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do opartych na podstawie z pkt 1 art. 174 p.p.s.a. zarzutów naruszenia art. 94a ust. 1, art.101, art.37am oraz art.129b ustawy Prawo farmaceutyczne należy stwierdzić, że nie są one usprawiedliwione, ani w zakresie odnoszącym się do prawidłowości ich rozumienia, ani też prawidłowości ich zastosowania w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy, którego ustalenia – co należy podkreślić – nie są kwestionowane przez stronę skarżącą.

W punkcie wyjścia należy podnieść, że podejście Sądu I instancji rozumienia art. 94a ust. 1 ustawy – Prawo farmaceutyczne (co nie może również pozostawać bez wpływu na ocenę prawidłowości jego zastosowania w rozpatrywanej sprawie, o czym mowa dalej) koresponduje z utrwalonym już w orzecznictwie sądów administracyjnych podejściem interpretacyjnym do tego przepisu. Mianowicie, na tle tej regulacji jest prezentowany w pełni uzasadniony pogląd, że pojęcie reklamy aptek – której nie stanowi informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego – ustawodawca potraktował stosunkowo szeroko. Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje w swym orzecznictwie, że reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (por. np. wyroki NSA z dnia: 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 5143/16; 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1737/16; 11 października 2016 r., sygn. akt II GSK 682/15; 20 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 2583/15; 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 97/15 oraz sygn. akt II GSK 550/15; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1718/13; wyrok NSA 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1981/13) i to niezależnie od form i metod tego działania oraz użytych środków (por. np. wyroki NSA z dnia: 28 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3346/15; 29 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2310/15). Sąd w składzie orzekającym w sprawie stanowisko to podziela, afirmując również pogląd Sądu Najwyższego prezentowany w wyroku z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt II CSK 289/07, zgodnie z którym przy rozróżnieniu informacji od reklamy trzeba mieć na uwadze, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez jego adresatów. Wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru - taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana. Wszelkie promocje (w tym zwłaszcza cenowe) są reklamą towaru i firmy, która ich dokonuje. W analizowanym zakresie nie można również pomijać argumentu z wykładni systemowej zewnętrznej. Podobnie – a więc również stosunkowo szeroko – reklamę zdefiniowano w art. 2 Dyrektywy 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (Dz. U. UE. L z 2006 r. Nr 376, s. 21), z którego wynika, że oznacza ona przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów w celu wspierania zbytu towarów lub usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań.

W świetle powyższego należy przyjąć, że reklama – w tym rzecz jasna reklama aptek – zakłada ze swej istoty istnienie konkretnego co do treści oraz celu przekazu, który – jako przekaz celowy – musi ze swej istoty pochodzić od konkretnego podmiotu, jako jego nadawcy, a więc tego kto prowadzi reklamę.

Uwzględniając więc w kontekście przywołanego stanowiska judykatury oraz normatywnej treści art. 94a ust. 1 i art. 129b ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne podmiotowy aspekt popełnienia deliktu naruszenia zakazu reklamy aptek, a więc istnienia konkretnego co do treści oraz celu przekazu pochodzącego od konkretnego podmiotu będącego tym, który podlega karze pieniężnej, jako ten "(...) kto wbrew przepisom art. 94a prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności", za uzasadnione należy uznać stanowisko, że w odniesieniu do przypisania skarżącej spółce cechy podmiotu prowadzącego niedozwoloną reklamę aptek – a więc cechy stanowiącej konsekwencję intencjonalności podejmowanych przez nią w tym zakresie działań ukierunkowanych na realizację konkretnego celu, a mianowicie wywołania zachęty nabycia towaru – działanie organu administracji publicznej, które zaakceptował Sąd I instancji było prawidłowe, albowiem znajdowało swoje potwierdzenie w ustaleniach faktycznych sprawy, a – jak to już powyżej podkreślono – skarga kasacyjna ustaleń tych nie podważa, co z oczywistych względów nie może pozostawać bez wpływu na ocenę zasadności oraz skuteczności zarzutu nieprawidłowego zastosowania art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne.

Analiza treści, jak i formy grafiki bilbordów umieszczonych za zlecenie skarżącej spółki na terenie miasta, jednoznacznie – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – przekonuje o tym, że na spornej tablicy umieszczono tylko napis "Apteka A. Ceny Hurtowe Codziennie". Nie było natomiast żadnych informacji o jej lokalizacji i godzinach otwarcia. To zaś, w kontekście dotychczas przedstawionych argumentów, zwłaszcza zaś znaczenia pojęcia sprzedaży hurtowej w zestawieniu ze znaczeniem pojęcia sprzedaży detalicznej – a zasadnie należy założyć, że znaczenie tych pojęć, a co za tym idzie także konsekwencji posługiwania się nimi, w tym zwłaszcza w sposób, w jaki miało to miejsce w sprawie, było doskonale znane, zarówno nadawcy omawianego przekazu, to jest skarżącej spółce, jak i jego odbiorcy, to jest konsumentowi – nie może prowadzić do żadnego innego wniosku niż ten, że stanowiło to niedozwoloną reklamę działalności apteki.

Oceniając argument skarżącej spółki odnoszący się do nazwy, pod którą była prowadzona apteka, wskazać należy, iż fakt zarejestrowania apteki pod nazwą "Apteka A. Ceny Hurtowe Codziennie" nie miał bowiem zasadniczego, czy też decydującego znaczenia dla oceny zachowania skarżącej spółki na gruncie art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne. W rozpatrywanej sprawie istota rzeczy nie dotyczyła bowiem tego, pod jaką nazwą działa apteka oraz czy spełnione zostały przesłanki udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki pod określoną nazwą, lecz – co należy podkreślić – czy prowadzący ją podmiot prowadzi niedozwoloną reklamę działalności apteki. Nie mogły więc mieć, w sprawie zastosowania przepisy art.101 i art.37am ustawy Prawo farmaceutyczne i zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie należało uznać za bezzasadne.

Niemniej jednak, odwołując się do przedstawionego powyżej rozumienia reklamy, w tym zwłaszcza stosunkowo szerokiego ujęcia, tak na gruncie normatywnym, jak i w orzecznictwie sądowym, pojęcia reklamy (działalności) aptek, a także – co należy podkreślić – bezwzględnego zakazu reklamy działalności apteki (z wyjątkiem informacji o lokalizacji i godzinach pracy), za uzasadniony należy również uznać wniosek, że działalności niezgodnej z wymienionym przepisem prawa nie można usprawiedliwiać, ani też akceptować z powodu nazwy, pod którą jest prowadzona apteka, a co za tym idzie z powodu eksponowania tej nazwy oraz sposobu, w jaki to następuje. Byłoby to bowiem niczym nieuzasadnione obejście wymienionego zakazu, a ten ma przecież swoje racjonalne uzasadnienie oraz istotne znaczenie.

W tej mierze podzielić należy stanowisko prezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie sygn. akt II GSK 550/15, z którego wynika, że przepisy ustawy Prawo farmaceutyczne zakazujące reklamy aptek są przepisami, które ograniczają swobodę działalności gospodarczej w dopuszczalnej przez Konstytucję formie i zakresie. W pojęciu ważnego interesu publicznego, o którym mowa w art. 22 Konstytucji mieści się bowiem niewątpliwie ochrona zdrowia ludzkiego. Ta zaś może doznać uszczerbku nie tylko wskutek braku dostatecznego dostępu do leków, ale również wtedy, gdy dostęp do leków jest zbyt łatwy, prowadzący w rezultacie do ich nadużywania. Do tego prowadzi zaś niewątpliwie nadto obecna i sugestywna reklama zarówno leków, jak i aptek - miejsc w których leki są oferowane do sprzedaży. Inaczej mówiąc, leki nie są zwykłym towarem rynkowym. Obrót lekami musi być i jest reglamentowany przez państwo. Prowadzący taką działalność nie mogą korzystać z pełni wolności gospodarczej.

Trzeba więc przyjąć, że nazwa pod którą prowadzona jest apteka nie może stanowić swoistego rodzaju pretekstu do naruszania zakazu prowadzenia reklamy działalności apteki. Zwłaszcza w sytuacji, gdy nazwa ta jest eksponowana w sposób właściwy dla przekazu reklamowego oraz celu, któremu ma on służyć.

Podkreślając przy tym, że czym innym jest prowadzenie apteki pod określoną nazwą, a czym innym prowadzenie reklamy apteki – a te warstwy należy przecież zdecydowanie odróżniać – w kontekście okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy oraz prawnej ich oceny za oczywiste należy uznać, że kara pieniężna nałożona na skarżącą spółkę związana była z prowadzeniem przez nią niedozwolonej reklamy działalności apteki, nie zaś z używaniem – zarejestrowanej przez organ administracji w odrębnym postępowaniu – nazwy, po którą apteka była prowadzona.

Wobec przedstawionej wyżej i mającej zastosowanie w sprawie definicji reklamy, zgodnie z którą reklama apteki to reklama, która zachęca do nabycia towarów (określonych lub nie) w konkretnej aptece, pozbawiony podstaw jest wyrażony w skardze kasacyjnej pogląd, iż reklama apteki musi zachęcać do nabycia konkretnych towarów. Z faktu więc, że jak wynika to z okoliczności stanu faktycznego sprawy, nazwa apteki oraz reklama jej działalności miały swoistego rodzaju wspólny mianownik – zarówno nazwa, jak i przekaz reklamowy zamieszony na bilbordach nawiązywały do pojęcia "hurtu" – nie sposób jest wywodzić konsekwencje wskazywane przez spółkę. Zwłaszcza gdy podkreślić – na co zwrócono uwagę już powyżej – że fakt zarejestrowania i prowadzenia apteki pod określoną nazwą nie upoważnia do eksponowania tej nazwy w sposób naruszający art. 94a ust. 1 ustawy – Prawo farmaceutyczne (por. również wyrok NSA z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt II GSK 3397/15).

Tym samym nie ma więc usprawiedliwionych podstaw, aby twierdzić, że w rozpatrywanej doszło do naruszenia art. 8 k.p.a. w sposób, w jaki przedstawiono to w skardze kasacyjnej.

Strona skarżąca kasacyjnie próbuje też wykazać niezgodność ustanowionego w art. 94a ust. 1 u.p.f. zakazu reklamy aptek z art. 37 i 49 i art.56 TFUE, a także zarzuca nieprawidłową implementację dyrektywy 2001/83/WE. Wyjaśnić trzeba, że Dyrektywa 2001/83/WE zawiera wyłącznie regulacje odnoszące się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi. Dlatego pełnej implementacji podlegały przepisy dotyczące produktów leczniczych, w tym przepisy regulujące ich reklamę. Natomiast do uznania państw członkowskich pozostały regulacje w zakresie działalności aptek, w tym ograniczenia ich reklamy. Nieuzasadnione jest więc twierdzenie spółki, że przepis art. 94a ust. 1 i 2 u.p.f ma charakter dyskryminacyjny. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 2583/15, art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne został wprowadzony ustawą z dnia 30 marca 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 492) w związku z koniecznością implementacji m.in. dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi (Dz. Urz. WE L 311 z 28.11.2001, s. 67), zmienionej w szczególności - w zakresie reklamy - dyrektywą 2004/27/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. (Dz. Urz. UE L 136 z 30.04.2004, s. 34). Powyższy przepis został zmieniony z dniem 1 stycznia 2012 r. przez art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. Nr 122, poz. 696). Na skutek właśnie tej zmiany art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego przewiduje zakaz reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności, jednocześnie wskazując, że nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Zakaz reklamy aptek został w ten sposób rozszerzony w porównaniu do poprzedniego stanu prawnego. Przyjęcie więc przez ustawodawcę tak szerokiego zakazu reklamy pozostaje wbrew wywodom skargi kasacyjnej, w zgodzie z uregulowaniami unijnymi dotyczącymi swobody działalności gospodarczej, reklamy usług, a potwierdzeniem tej tezy jest również wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 4 maja 2017 r. w sprawie C-339/15 p-ko Lucowi Vanderborghtowi, opubl curia.europa.eu – (pkt 69, 70), powoływany również przez Skarżącą kasacyjnie.

Z powyższego wynika , iż zakaz reklamy aptek i ich działalności nie narusza swobód zagwarantowanych przez TFUE. Cele przedsiębiorców prowadzących apteki, w tym zabieganie o maksymalizację zysków ze sprzedaży, muszą być podporządkowane nadrzędnemu celowi w postaci ochrony zdrowia ludzi. W przeciwieństwie do sklepu ogólnodostępnego, który pełni funkcje wyłącznie komercyjne, personel apteki służy fachową obsługą i poradą w zakresie wydawanych leków bądź innych produktów.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zwrócenia się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w kwestii zgodności zakazu reklamy aptek tj.art.94a ustawy Prawo farmaceutyczne z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2001/83/WE z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz z art.37, art.49 i art.56 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skargi kasacyjnej są bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo przeprowadził kontrolę działalności administracji publicznej i w sposób uzasadniony zaakceptował zaskarżoną decyzję zarówno w zakresie nakazania zaprzestania zabronionej reklamy jak i nałożenia kary, uznając, że wskazane przepisy ustawy Prawo farmaceutyczne zostały prawidłowo zastosowane

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) oraz z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.