Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2049/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.), Protokolant spec. Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2019 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją dnia z [...] czerwca 2019 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych

i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2019 r.,

nr [...] o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia

1991 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 1991 r., nr [...], orzekającą o wymeldowaniu R. D. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...].

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:

Decyzją z dnia [...] czerwca 1991 r., nr [...], Prezydent Miasta [...] orzekł

o wymeldowaniu R. D. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] m. [...] w [...]. Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniu, że - na tamten czas – strona od trzech lat nie zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu, przy czym opuściła go dobrowolnie, nie dokonawszy formalności wymeldowania, czym wypełnione zostały przesłanki do wymeldowania z lokalu, określone w art. 15 ust. 2 obowiązującej ówcześnie ustawy

z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją ówczesnego Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r., nr [...].

W dniu [...] lipca 2017 r. do Urzędu Miejskiego [...] wpłynęło pismo R. D. zatytułowane "Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 1991 r.". W piśmie tym strona stwierdziła jednocześnie, że w przypadku stwierdzenia przez organ braku podstawy prawnej do wniesienia odwołania od ww. decyzji – wnosi

o potraktowanie pisma jako wniosku o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa, w celu uchylenia zaskarżonej decyzji

w całości i umorzenia postępowania organu I instancji.

Ponieważ w przedmiotowej sprawie zapadło już ostateczne rozstrzygniecie organu II instancji, pismo R. D. zostało uznane za wniosek o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie, do rozpatrzenia którego właściwym był Wojewoda [...].

W następstwie uchylania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji rozstrzygnięć Wojewody [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania

w sprawie wymeldowania R. D. z pobytu stałego, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. Wojewoda wznowił postępowanie w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie wymeldowania ww. z lokalu przy ul. [...] m. [...] w [...].

Następnie, po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa, Wojewoda [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r., z uwagi na brak podstaw do jej uchylenia.

Odnosząc się do wskazanej przez R. D. przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa

(w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) w uzasadnieniu decyzji organ wojewódzki stwierdził, że z uwagi na obecny brak akt sprawy z 1991 r. nie ma już możliwości niepodważalnej weryfikacji twierdzenia strony o nieuczestniczeniu

w toczącym się wówczas postępowaniu meldunkowym, dlatego też zdaniem Wojewody [...] należało przyjąć, że strona nie brała udziału w tym postępowaniu i nastąpiło to bez jej winy, zatem spełniona została powyższa przesłanka do wznowienia postępowania.

Po wtóre, odnosząc się do przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, organ wskazał że w niniejszej sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który wydał decyzję, a co za tym wskazana przez stronę okoliczność nie daje obiektywnej podstawy wznowienia postępowania. Powyższe organ wojewódzki oparł na dokumentacji uzyskanej z Sądu, którą przedłożył sam wnioskodawca, z której jednoznacznie wynika, że R. D. nie tylko wiedział o toczącym wobec niego postępowaniu eksmisyjnym, ale dodatkowo wniósł do Sądu Wojewódzkiego we [...] rewizję od wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] marca 1990 r., sygn. [...]. Przy czym rewizja ta została oddalona przez Sąd II instancji wyrokiem z dnia [...] września 1990 r., sygn. akt [...].

Jednocześnie organ podniósł, że żądanie uchylenia decyzji wydanych

w rozpatrywanej sprawie nie jest możliwe ze względu na upływ czasu od ich doręczenia, o czym stanowi art. 146 § 1 kpa. Organ wskazał również, że w niniejszej sprawie w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, co skutkuje brakiem możliwości orzeczenia przez organ o uchyleniu decyzji, zgodnie z żądaniem strony.

Nie zgadzając się z treścią decyzji organu wojewódzkiego, R. D. wniósł odwołanie do Ministra spraw Wewnętrznych i Administracji, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i stwierdzenia wydania ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r., nr [...] z naruszeniem prawa.

Odwołujący się podniósł, że zaskarżona decyzja "została wydana z naruszeniem przepisów prawa, co miało wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia". Nie zgodził się

z twierdzeniem organu, iż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w istocie decyzji dotychczasowej. Ponadto zarzucił organowi nieuwzględnienie rzeczywistych podstaw opuszczenia przedmiotowego lokalu mieszkalnego, tj. pogorszenia się z końcem lat [...] jego stanu zdrowia, nieudanej operacji nowotworu kości szczęki, związanej z tym konieczności szukania pomocy medycznej za granicą i wyjazdu w celu leczenia do [...], gdzie przebywa na pobyt czasowy. R. D. podkreślił również, że od czasu wymeldowania w 1991 r. nigdy nie był zameldowany na pobyt stały i ma nadzieję na powrót do mieszkania przy ul. [...] w [...].

Rozpatrując odwołanie Minister podkreślił, że zgodnie z wnioskiem R. D., podstawę uchylenia ostatecznej decyzji ówczesnego Wojewody [...] stanowić miał

art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa, tj. sytuacja, w której strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu oraz gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Odnośnie pierwszej z przesłanek wznowienia postępowania, na którą powołuje się strona, w ocenie Ministra, pomimo uznania prawidłowości rozstrzygnięcia nie można zgodzić się ze stwierdzeniem organu wojewódzkiego, że R. D. nie brał udziału

w toczącym się wobec niego postępowaniu o wymeldowanie, co w konsekwencji prowadzi do uznania, że zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Nie można takiego jednoznacznego stwierdzenia zaaprobować. Bez wątpienia znaczną trudność przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy stanowi fakt zmakulaturowania akt sprawy meldunkowej z 1991 r. w związku z upływem terminu do ich archiwizacji (pismo Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2017 r.). Jednakże brak akt w niniejszym przypadku nie rodzi konieczności ich odtworzenia, bowiem już z zebranego w sprawie materiału dowodowego można wywodzić bardzo konkretne ustalenia co do stanu faktycznego.

Organ zauważył, że w sprawie meldunkowej, od decyzji I instancji zostało wniesione odwołanie, o czym świadczy istnienie decyzji Wojewody [...]. Powyższe prowadzi do przekonania, że R. D. brał udział w ówczesnym postępowaniu, gdyż nikt poza nim nie miał interesu w kwestionowaniu decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 1991 r., orzekającej o jego wymeldowaniu. Przy czym twierdzenie odwołującego się, że jego podpis pod odwołaniem został sfałszowany nie zostało wykazane żadnym prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego.

Jednocześnie, kierując się zasadą ekonomiki postępowania, Minister odstąpił od wszczynania długotrwałej procedury odtworzenia akt z 1991 r. uznając, że byłoby to celowe jedynie w przypadku możliwości realnego wpływu odtworzonej dokumentacji na zapadłe rozstrzygnięcie, co nie nastąpi w przedmiotowej sprawie. Dodatkowo okoliczność, że strony są w głębokim konflikcie, znacznie utrudniłoby nawet szczątkową procedurę odtworzenia akt. Podkreślić przy tym należy, że powyższa decyzja nie stanowi naruszenia zasady rozstrzygania wątpliwości "na korzyść strony" wyrażonej

w art. 81a kpa, bowiem w sprawie uczestniczą strony o spornych interesach, w związku z czym ma zastosowanie wyjątek określony w art. 81a § 2 kpa.

W ocenie Ministra należy zgodzić się z twierdzeniem organu wojewódzkiego,

iż w sprawie nie zaistniała przesłanka wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Wbrew twierdzeniom odwołującego się, że nie wiedział o wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] marca 1990 r., sygn. akt [...], który nakazywał opuszczenie lokalu, złożył od niego rewizję do Sądu Wojewódzkiego we [...], która została oddalona wyrokiem z dnia [...] września 1990 r., sygn. akt [...]. W związku z tym nie można uznać, że okoliczność ta stanowi nową i jednocześnie istotną okoliczność nieznaną organowi orzekającemu.

Zdaniem organu odwoławczego, Wojewoda [...] zasadnie odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] w odniesieniu do art. 146 kpa, gdyż z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego nie wynika, że strona nie brała udziału w toczącym się postępowaniu, więc nie podstaw do stosowania sankcji polegającej na uchyleniu decyzji w zakresie omawianego uchybienia. Nawet gdyby w sprawie można było jednoznacznie stwierdzić, że strona nie brała udziału w postępowaniu (co wydaje się wątpliwe ze względu na wskazane powyżej okoliczności, m.in. fakt wniesienia odwołania w sprawie meldunkowej), nie wpłynęłoby to na ostateczny wynik sprawy meldunkowej, gdyż niewątpliwie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu R. D.

z lokalu przy ul. [...] m. [...] w [...], a co za tym idzie rozstrzygnięcie Ministra nie powoduje konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Wojewody [...]. Doprowadziłoby to przy tym stanie faktycznym do identycznych ustaleń. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że R. D. utracił uprawnienia do przebywania w przedmiotowym lokalu na skutek wyroku sądu orzekającego jego eksmisję z niego, przy czym na dzień wydawania decyzji

o wymeldowaniu strona nie przebywała już w miejscu zameldowania od około trzech lat. Fakt ten potwierdził również sam odwołujący w trakcie postępowania wznowieniowego.

Organ przyjął, że skoro zostały spełnione ówczesne przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu, to słusznie o nim orzeczono. Zgodził się też z twierdzeniami Wojewody [...], iż R. D. w przedmiotowym lokalu bezspornie nie mieszka od około 30 lat, gdyż – jak sam twierdzi – pod koniec lat osiemdziesiątych, z powodu pogarszającego się jego stanu zdrowia, postanowił wyjechać do [...] w celu leczenia, gdzie mieszka do dzisiaj.

Nawiązując jeszcze do art. 146 § 1 kpa, Minister nie zaaprobował poglądu Wojewody [...] wyrażonego w uzasadnieniu jego decyzji, że uchylenie decyzji wydanych w rozpatrywanej sprawie nie jest możliwe m.in. ze względu na upływ czasu od ich doręczenia. Po pierwsze, nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że zaistniała jedna z przesłanek do uchylenia decyzji Wojewody [...]. Po drugie, gdyby nawet taka przesłanka zaistniała, to nie jest słuszne twierdzenie Wojewody, że decyzje pochodzące z 1991 r. zostały doręczone przynajmniej drugiej stronie postępowania – M. N. bezspornie dawniej niż 5 lat temu. W ocenie Ministra, w związku z brakiem akt okoliczność ta nie jest bezsporna. W dostępnych aktach sprawy znajduje się kserokopia pisma z Urzędu Miejskiego [...] z dnia [...] czerwca 1997 r., nr [...], skierowanego do Zarządu Gospodarki Komunalnej [...] Dział [...], z którego wynika, iż z dniem [...] maja 1997 r. M. N. i K. N. zostali właścicielami mieszkania przy ul. [...] w [...]. Z tego dokumentu można pośrednio wywodzić, że najpóźniej w dniu [...] maja 1997 r. M. N.

- stając się właścicielką ww. lokalu posiadała też informacje na temat osób zameldowanych, bądź wymeldowanych z tego lokalu. W konsekwencji należy przyjąć, że osoba ta dowiedziała się o wymeldowaniu byłego męża, R. D. decyzją Wojewody [...] z dnia [...]sierpnia 1991 r. Odnosząc powyższe do treści art. 146 § 1 kpa, pięcioletni termin, o którym mowa w tym przepisie należy liczyć najpóźniej od [...] maja 1997 r. Pomimo tego należy podkreślić, że jednoznaczne ustalenie upływu terminu w niniejszej sprawie nie jest konieczne z uwagi na przeprowadzone ustalenia co do braku zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 kpa.

Na marginesie, biorąc pod uwagę starania odwołującego się czynione w kierunku – jak twierdzi – odzyskania własności przedmiotowego lokalu, organ wskazał na jedynie ewidencyjny charakter zameldowania oraz podkreślił, że celem instytucji wymeldowania (jak i zameldowania) jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione

w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością.

W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Wojewoda [...] prawidłowo rozważył stan faktyczny i prawny rozstrzyganej sprawy, a swoje rozstrzygnięcie oparł na podstawie całokształtu materiału dowodowego, wyjaśniając

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przesłanki, jakimi kierował się przy załatwianiu sprawy. W związku z faktem, iż kompetencje organu odwoławczego obejmują zarówno korygowanie wad prawnych decyzji organu I instancji, polegających na niewłaściwie zastosowanym przepisie prawa materialnego, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych, w uzasadnieniu swej decyzji Minister odniósł się krytycznie m.in. do zauważonych uchybień, jednakże stwierdził, że nie podważają one zasadności zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia, organ odwoławczy zgodził się

z decyzją Wojewody [...], który odmówił uchylenia ostatecznej decyzji ówczesnego Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r., nr [...], z powodu braku podstaw do jej uchylenia w świetle art. 151 § 1 pkt 1 kpa. Odnosząc się do obszernej dokumentacji wniesionej przez odwołującego się w trakcie prowadzonego przez Ministra postępowania wznowieniowego oraz powoływanych dowodów i okoliczności faktycznych w trakcie osobistych wizyt w siedzibie organu, jak również z kierowanej do niego korespondencji organ stwierdził, iż nie mają one wpływu na prowadzoną sprawę wznowienia postępowania w wymeldowania ww. z pobytu stałego. Wskazywane przez R. D. sprawy związane przede wszystkim z własnością mieszkania przy ul. [...] m. [...] w [...] i zarzutem kradzieży tego lokalu, a także niewyjaśnionymi okolicznościami śmierci matki i bratowej oraz toczącym się w tej kwestii postępowaniem wyjaśniającym prowadzonym prokuraturę w [...], nie są przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie. Tym bardziej, iż odwołujący nie przedstawił, żadnego prawomocnego wyroku sądu, ani dokumentu wydanego przez uprawniony do tego organ, który potwierdzałby popełnienie wskazywanych przez niego czynów zabronionych.

Minister wskazał, że co do zasady orzeczenie organu odwoławczego ma charakter merytoryczny, co stanowi bezpośrednią realizację zasady ekonomiki postępowania, gdyż służy przyspieszeniu załatwienia sprawy administracyjnej przez organy administracji publiczne, najpóźniej na etapie postępowania odwoławczego. Natomiast orzeczenie o charakterze kasacyjnym jest dopuszczalne tylko na zasadzie wyjątku, a taki wyjątek w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie miał miejsca. Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie decyzja organu wojewódzkiego nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które uzasadniłoby ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji

w takim zakresie, który miałby istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W związku z tym nie było zasadne uchylanie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ wojewódzki.

Zgodnie z art. 10 kpa, R. D. został zapoznany ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz miał możliwość złożenia oświadczeń do protokołu.

Na zakończenie organ wskazał, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu toczy się obecnie postępowanie ze skargi R. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r., nr [...] (sygn. akt [...]). Obecnie sprawa została zawieszona z uwagi na toczące się przed Ministrem postępowanie wznowieniowe. Po podjęciu ww. postępowania Sąd podda kontroli prowadzone przez ówczesnego Wojewodę [...] postępowanie w sprawie wymeldowania odwołującego się

z miejsca pobytu stałego i wydane w tej sprawie rozstrzygnięcie pod kątem legalności

i zgodności z prawem. Dokonana przez Sąd merytoryczna ocena wskazanego wyżej rozstrzygnięcia będzie miała szerszy zakres, niż podjęta przez Ministra w trakcie prowadzonego postępowania wznowieniowego.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjne w Warszawie na powyższą decyzję wniósł R. D., zaskarżając ją w całości i zarzucając jej:

I. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj.:

- art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, obowiązującej na dzień wydania zaskarżonej decyzji, poprzez orzeczenie o wymeldowaniu go z lokalu przy ul. [...] m. [...] w [...] mimo niezaistnienia przesłanek do stwierdzenia tego wymeldowania;

- art. 21 ust. 7 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami

i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu oddawania w użytkowanie wieczyste gruntów

i sprzedaży nieruchomości państwowych, kosztów i rozliczeń z tym związanych oraz zarządzania sprzedanymi nieruchomościami w związku z art. 21 Konstytucji RP i art. 1 Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez utrzymanie w obrocie decyzji o wymeldowaniu go z ww. lokalu, co

w konsekwencji doprowadziło do sprzedaży tego lokalu na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] z dnia [...] maja 1997 r. z pominięciem skarżącego i pozbawiło go tytułu prawnego do tego lokalu mieszkalnego;

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa, poprzez utrzymanie przez Ministra w mocy zaskarżonej decyzji w wyniku uznania, że w sprawie nie zaistniała ustawowa przesłanka wznowienia postępowania, a w konsekwencji naruszenie:

- art. 151 § 2 kpa, poprzez zaniechanie badania materialnoprawnych podstaw wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego i nieustalenie przez organ czy decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 8 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu

i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, pominięciu słusznego interesu strony oraz naruszeniu zasad pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji samorządowej poprzez przyjęcie przez organ wewnętrznie sprzecznego stanowiska, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swojej istocie decyzji dotychczasowej, w sytuacji jednoczesnego twierdzenia przez organ, że odstępuje od badania materialnoprawnych przesłanek decyzji o wymeldowaniu skarżącego, wobec braku zaistnienia podstaw wznowienia postępowania.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w całości, względnie o stwierdzenie wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r. o wymeldowaniu R. D. z naruszeniem prawa, a także o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł

o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W pismach procesowych z [...] sierpnia i [...] października 2019 r. skarżący wniósł o dołączenie w celach dowodowych szeregu wskazanych w nim akt (k. 66-67, 93), a ponadto na rozprawie w dniu [...] października 2019 r. wniósł o przeprowadzenie dowodu ze złożonych dokumentów (k. 100-124).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ppsa. Sąd nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji

z przepisami prawa.

W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż niezasadne okazały się podniesione w niej zarzuty naruszenia tak prawa materialnego, jak

i przepisów postępowania.

Wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych, którego przesłanki zostały enumeratywnie określone przez ustawodawcę w art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 kpa. Warunkiem jego uruchomienia jest przede wszystkim funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji, której owo postępowanie miałoby dotyczyć, złożenie wniosku w tym przedmiocie przez uprawniony podmiot ze wskazaniem jednej

z przesłanek przewidzianych w powołanych wyżej przepisach oraz zachowanie terminu, o którym stanowi art. 148 kpa. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w I instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 kpa), jednakże termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 kpa). Spełnienie łącznie wspominanych przesłanek stanowi podstawę do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 kpa, które stanowi następnie podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa).

Zgodnie z art. 151 § 1 kpa, organ administracji publicznej, o którym mowa

w art. 150 kpa, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 kpa, wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Z powyższych regulacji jednoznacznie wynika, że wznowienie postępowania administracyjnego samo w sobie nie otwiera możliwości ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, ponieważ w pierwszej kolejności nakierowane jest na zbadanie, czy w realiach konkretnej sprawy wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, czy też taka przesłanka nie istnieje. Pozytywne ustalenie przez organ wystąpienia (istnienia) przesłanki wznowienia, otwiera mu drogę do ewentualnego uchylenia decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, chyba że wystąpią okoliczności określone w art. 151 § 2 w związku z art. 146 kpa. Natomiast negatywne ustalenia w tym zakresie, czyli mówiąc inaczej – stwierdzenie braku wystąpienia ustawowej przesłanki wznowienia postępowania, zamyka organowi drogę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że sens uregulowania zawartego w art. 151 § 1 pkt 1 kpa polega na braku możliwości przejścia do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, gdy stwierdzi się, iż nie zaistniała żadna z podstaw wznowienia postępowania (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. II SA/Gd 238/17, LEX

nr 2348865). Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej może być podjęta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dowodowego, w wyniku którego jednoznacznie można stwierdzić, iż nie zaistniały określone w Kodeksie postępowania administracyjnego podstawy wznowienia postępowania. Postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej, merytorycznej kontroli decyzji wydanej

w postępowaniu zwykłym. Może ono bowiem odnosić się wyłącznie do kwestii ustalenia istnienia kwalifikowanych wad procesowych, wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b kpa i z tej przyczyny w jego toku organ nie może prowadzić rozważań materialnoprawnych. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej nie stanowi rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 1 kpa). Wydanie tej decyzji jest bowiem następstwem ustalenia przez organ braku podstaw wznowieniowych, co wyłącza dopuszczalność rozstrzygania o istocie sprawy. Ustalenie to pozbawia bowiem organ możliwości przystąpienia do oceny decyzji dotychczasowej, a w szczególności oceny, czy zapadła ona z naruszeniem prawa.

Ze względu na powyższe rozważania stwierdzić należy, że w całości chybiony jest pierwszy z podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. samoistnie wskazany art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Odnosi się on bowiem do meritum sprawy, a więc kwestii zasadności wymeldowania skarżącego.

Podstawę wydania zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu

I instancji stanowiło zasadnicze ustalenie, że w sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące wznowienie postępowania administracyjnego, określone w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa.

Przepisy te stanowią, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (pkt 4) lub wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (pkt 5).

Odnośnie pierwszej z powołanych podstaw, Sąd w całości podzielił stanowisko organu odwoławczego. Niewiarygodne oraz sprzeczne z zasadami logiki

i doświadczenia życiowego jest twierdzenie skarżącego, że nie brał on udziału

w toczącym się wobec niego postępowaniu o wymeldowanie. Skoro w sprawie meldunkowej od decyzji organu I instancji zostało wniesione odwołanie, o czym świadczy istnienie decyzji Wojewody [...], to prowadzi to do jasnego wniosku, że R. D. brał udział w ówczesnym postępowaniu, gdyż nikt poza nim nie miał interesu

w kwestionowaniu decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 1991 r., orzekającej o jego wymeldowaniu. Słusznie zauważył organ, że twierdzenie skarżącego, iż jego podpis pod odwołaniem został sfałszowany nie zostało wykazane żadnym prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego.

W sprawie nie zaistniała też przesłanka wznowienia postępowania określona

w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Powtarzając za organem należy zwrócić uwagę na następujące elementy składowe tej przesłanki: istnienie okoliczności lub dowodów

w dniu wydania decyzji, brak wiedzy o nich po stronie organu rozpatrującego sprawę oraz ich istotność dla sprawy. Zasadnie z uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że przez "nową istotną okoliczność" dla sprawy rozumie się taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Chodzi zatem o okoliczności istotne w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływa na treść rozstrzygnięcia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1631/16, LEX

nr 2493404). W związku z tym "nowe okoliczności faktyczne" lub "nowe dowody" mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające

w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Tezę tę potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 1985 r. sygn. I SA 198/85 (ONSA 1985/1/35), w którym Sąd ten przyjął, iż przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, co oznacza, że w sprawie – w związku pojawieniem się "nowej istotnej okoliczności" mogłaby zapaść decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Chodzi zatem o okoliczności istotne

w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływają na treść rozstrzygnięcia. Okoliczności te muszą więc być prawotwórcze, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego.

W świetle powyższych rozważań nie sposób przyjąć, że w okolicznościach niniejszej sprawy wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Dowodem o zasadniczym znaczeniu dla kwestii wymeldowania skarżącego był wydany wobec niego (i znany organowi w toku postępowania o wymeldowanie) wyrok eksmisyjny Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] marca 1990 r., sygn. akt [...], od którego rewizja została oddalona przez Sąd Wojewódzki we [...] wyrokiem z dnia [...] września 1990 r., sygn. akt [...]. Poza tym druga z istotnych okoliczności, tj. niezamieszkiwanie przez R. D. w przedmiotowym lokalu od około 1987 r. nie była przez niego kwestionowana, a wręcz został przyznana.

Inne dowody powoływane przez skarżącego nie miały praktycznego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem nie podważały faktu niezamieszkiwania przez niego w tym lokalu przez ponad trzydzieści ostatnich lat.

Z powyższych względów Sąd postanowił oddalić wszystkie wnioski dowodowe złożone przez skarżącego w toku postępowania sądowoadministracyjnego (k. 125). Zarówno Sąd, jak i organy dysponowały materiałem dowodowym niezbędnym

i wystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy. Trzeba przy tym dodać, że jest to materiał bardzo obszerny.

Zgodnie z art. 146 § 1 kpa, uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Natomiast w myśl art. 146 § 2 kpa, nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

Dywagacje organu w zakresie powyższych regulacji mają charakter drugorzędny i zostały poczynione niejako z ostrożności z uwagi na treść art. 151 § 2 kpa. Sąd podziela stanowisko, że w realiach tej sprawy, w sytuacji ewentualnego zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania, w pełni znalazłby zastosowanie art. 146 § 2 kpa. Jednoznacznie wskazuje na to zebrany materiał dowodowy.

Decyzja o wymeldowaniu skarżącego została wydana na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydawał na wniosek strony lub z urzędu decyzję

w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2

i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywała w nim przez okres co najmniej sześć miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można było ustalić. Jednocześnie art. 9 ust. 2 ww. ustawy stanowił, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące należało przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu),

w którym ma nastąpić zameldowanie.

W odniesieniu do skarżącego z jednej strony uprzednio (około 1987 r.) opuścił on lokal nr [...] przy ul. [...] w [...], z drugiej zaś wydany został przeciwko niemu prawomocny wyrok eksmitujący go z niego. Skoro więc zostały spełnione ówczesne przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu, to słusznie o nim orzeczono.

Wreszcie zasadnie organ wskazał na jedynie ewidencyjny charakter instytucji zameldowania. W tym względzie przywołać należy stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który wypowiedział się w tej kwestii i odnośnie celu obowiązku meldunkowego oraz ewidencji ludności wskazując, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego i nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu (wyrok z dnia [...] maja 2002 r., sygn. akt [...]). Wymeldowanie nie oznacza więc utraty uprawnień do lokalu, np. utraty prawa najmu czy własności, gdyż spory w tym względzie rozstrzygane są przez sądy powszechne.

W związku z tym podkreślić trzeba, że celem instytucji wymeldowania (jak

i zameldowania) jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a wpisem w ewidencji ludności niezbędne jest więc, aby organy meldunkowe mogły poprzez własne rozstrzygnięcia zastępować czynności, których nie podjął obywatel. Nieodłącznym elementem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, tj. formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny. Instytucja zameldowania nie może służyć podtrzymywaniu fikcji przebywania w określonym lokalu. Posiadanie aktualnych informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia bowiem racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Obowiązek meldunkowy służy zarówno prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji, jak i ochronie interesów samych zainteresowanych meldunkiem oraz ochronie praw osób trzecich. Z kolei kwestia dobrowolności opuszczenia lokalu – w kontekście wymeldowania w oparciu o przepisy ustawy o ewidencji ludności – została wypracowana m.in. przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (także na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Nie może ona jednak prowadzić do tego, że ewidencja ta będzie – nawet przez wiele lat – niezgodna ze stanem faktycznym. W konsekwencji w sytuacji, gdy dana osoba opuszcza miejsce zamieszkania lub pobytu, nie ma podstaw do podtrzymywania fikcji jej przebywania w określonym lokalu.

W tym miejscu, odwołując się po powyższych rozważań na temat charakteru

i celu instytucji zameldowania, podkreślić należy, że zupełnie chybiony jest

w okolicznościach niniejszej sprawy drugi z zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 7 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami

i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu oddawania w użytkowanie wieczyste gruntów i sprzedaży nieruchomości państwowych, kosztów i rozliczeń z tym związanych oraz zarządzania sprzedanymi nieruchomościami w związku z art. 21 Konstytucji RP i art. 1 Protokołu do Konwencji

o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Skoro bowiem wymeldowanie w żaden sposób nie wpływa na kwestię praw rzeczowych lub obligacyjnych do danego lokalu, to w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wymeldowania kwestie te nie mają żadnego znaczenia. Jest to o tyle istotne, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło wzruszenia ostatecznej decyzji w trybie wznowienia, co tym bardziej zawężało zakres kognicji organów,

a w konsekwencji również Sądu.

W ocenie Sądu, organ nie naruszył art. 7 kpa, który stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zaznaczyć przy tym trzeba, że słusznego interesu obywatela nie można utożsamiać z rozstrzygnięciem zgodnym z jego oczekiwaniami. Brak też podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 77 § 1 kpa, gdyż organ wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a jego analiza prowadzi do wniosków przeciwnych, niż twierdzenia skarżącego. Organ nie przekroczył przy tym wyrażonej

w art. 80 kpa zasady swobodnej oceny dowodów, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom z art. 107 § 3 kpa. Nie doszło też do naruszenia zawartej w art. 8 kpa zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej

W świetle powyższego, w ocenie Sądu, organ odwoławczy w sposób prawidłowy i wyczerpujący zebrał oraz rozpatrzył cały materiał dowodowy, wykazując przy tym należą dbałość o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a uzasadnienie jego decyzji zawiera wszystkie niezbędne elementy.

Konkludując, wobec niezasadności zarzutów skargi odnoszących się do art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa, organ odwoławczy prawidłowo zastosował w sprawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa.

Poza tym Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji, ani w utrzymanej nią

w mocy decyzji organu I instancji, jak też w całym przeprowadzonym w sprawie postępowaniu administracyjnym naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tych decyzji z obrotu.

Dlatego też, na podstawie art. 151 ppsa, skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł w sentencji.