Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 830/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 183 § 1, 174 pkt 1 i 2, 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 54 ust 1
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Anna Lech sędzia del. WSA Maria Werpachowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2010 r. sygn. akt VIII SA/Wa 566/09 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej 3688 w Warszawie z dnia (...) czerwca 2009 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu kosztów poniesionych za naukę oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 566/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. S. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej (...) z dnia (...) czerwca 2009 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu kosztów poniesionych za naukę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podniósł, iż pismem z dnia 29 marca 2007 r. por. B. S. wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, w wyniku czego, mocą rozkazu personalnego Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...), został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 września 2007 r.

Kolejną decyzją z dnia (...) listopada 2008 r. nr (...) (poprzednie z dnia 12 września 2007 r. i 30 stycznia 2008 r. zostały uchylone przez organ odwoławczy), Dowódca Jednostki Wojskowej nr 2367 w Sochaczewie, działając w oparciu o art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej jako kpa) oraz art. 54 ust. 1, 3, 4, i 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm., dalej jako ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych) oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451, dalej jako rozporządzenie MON z dnia 24 maja 2004 r.), orzekł o obowiązku zwrotu przez por. B. S. zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w kwocie 34.217,36 zł w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu organ wskazał, że por. B. S. skończył studia na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi. Jak wynika z akt osobowych naukę rozpoczął 24 września 1999 r., a zakończył 23 maja 2005 r. Przed rozpoczęciem nauki został wcielony do służby wojskowej od 16 sierpnia 1999 r. jako podchorąży Wojskowej Akademii Medycznej ( WAM ) w Łodzi, a następnie został słuchaczem WAM. W okresie od 1 października 2002 r. do 30 września 2005 r. był podchorążym w Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych, a jednocześnie został skierowany na studia na Uniwersytet Medyczny w Łodzi, pełniąc nadal służbę wojskową w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Od dnia 16 sierpnia 1999 r. B. S. pozostawał więc na zaopatrzeniu Sił Zbrojnych. Od tego dnia ma też obowiązek zwrotu kosztów nauki. Wyliczenie równowartości poniesionych kosztów na utrzymanie i naukę, znajdujące się w aktach personalnych żołnierza a sporządzone przez Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych w Łodzi, zostało ustalone zgodnie z § 15 rozporządzenia MON z dnia 24 maja 2004 r. i jest wiążące dla organu I instancji.

Pismem z dnia 5 grudnia 2008 r. Bartosz Szmigiel, działając przez profesjonalnego pełnomocnika - adwokata, skierował do Dowódcy Jednostki Wojskowej nr (...) w Warszawie - za pośrednictwem Dowódcy Jednostki Wojskowej nr 2367 w Sochaczewie - odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu postawił zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez powołanie się w skarżonej decyzji na przepisy nieobowiązujące bez wprowadzenia innych podstaw prawnych, czy określenia przepisów intertemporalnych, bo o ile art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych obowiązuje w zmienionej treści, to ust. 3, 4 i 5 nie istnieją ; ponadto rozporządzenie MON z dnia 24 maja 2004 r, utraciło moc prawną z dniem 24 kwietnia 2008 r., natomiast obowiązuje rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 marca 2008 r. w sprawie udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz kierowania żołnierzy zawodowych na studia lub naukę w kraju lub za granicą ( Dz. U. nr 59, poz. 362, dalej jako rozporządzenie MON z dnia 3 marca 2008 r.). Podniósł również zarzut naruszenia art. 75, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie sposobu wyliczenia wysokości kwoty poniesionych kosztów. Zarzucił zaskarżonej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych poprzez błędne oznaczenie czasu trwania studiów, gdyż istotna jest data ich ukończenia, a nie data do której pozostawał w ewidencji. Nadto zarzucił całkowite pominięcie wytycznych określonych decyzją organu odwoławczego uchylającego poprzednią decyzję organu I instancji, bowiem w uzasadnieniu decyzji brak sposobu wyliczenia kwoty zwrotu. Z uwagi na powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik odwołującego się wskazał, że organ I instancji nie ustalił, czy w okresie od 24 maja 2005 r. do 30 września 2005 r. B. S. kontynuował naukę w jakiejkolwiek formie - okres nauki jest więc błędnie podany. Skoro zaś nie przedstawiono żadnych dowodów, ani argumentów za tym przemawiających, to okres ten nie może być zaliczony jako koszt. Powołując się na orzecznictwo WSA w Warszawie podniósł, że dzień ukończenia studiów ma fundamentalne znaczenie dla zaskarżonego rozstrzygnięcia. Faktyczne koszty powinny zostać przedstawione jako część uzasadnienia skarżonej decyzji, nie przedstawiono zaś wyliczeń obejmujących okres studiów za lata 1999 - 2002. Co więcej, uznano ten okres za nie istniejący, gdyż organ I instancji nie zwrócił się do właściwych instytucji o ustalenie kosztów za w/w lata. W decyzji organu I instancji brak jest sposobu wyliczenia kwoty zwrotu. Decyzja ma charakter częściowy, bowiem obejmuje jedynie połowę studiów ( pomija 3 lata studiów w WAM ), jej uzasadnienie nie jest zaś prawidłowe, bowiem nie zostało skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 kpa).

Powyższe odwołanie zostało ostatecznie rozpatrzone decyzją Dowódcy Jednostki Wojskowej nr (...) w Warszawie z dnia (...) czerwca 2009 r. nr (...), który to działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, art. 54 ust. 1, 3, 4, 5, art. 55 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, § 15 i § 17 rozporządzenia MON z dnia 24 maja 2004 r. w związku z art. 10 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242, dalej jako ustawa o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wyliczenie równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę B. S. zostało oparte zgodnie z art. 10 ustawy o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który stanowi, że sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie tejże ustawy, prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Tym samym, z uwagi na fakt, że postępowanie zostało wszczęte we wrześniu 2007 r., zastosowanie w sprawie ma art. 54 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2008 r.

Dowódca Jednostki Wojskowej nr (...) w Warszawie wskazał, że równowartość faktycznie poniesionych kosztów w okresie nauki od 1 stycznia 2003 r. do 30 września 2005 r., zgodnie z zestawieniem wystawionym przez Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych (k. 31 akt personalnych) oraz jego uszczegółowieniem (k. 87-102 akt personalnych ) wyniosła kwotę 39.531,88 zł. Następnie powyższa kwota została zwaloryzowana przez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen i usług konsumpcyjnych ogółem za lata 2006 i 2007. Organ II instancji podniósł, że odwołujący się pobierał naukę od 16 sierpnia 1999 r. do 30 września 2005 r., to jest przez 2238 dni. Tak więc, okres jaki musiał odsłużyć w stosunku do czasu pobierania nauki wynosi 4476 dni. Wskazał, że por. rez. B. S. po ukończeniu nauki pełnił zawodową służbę wojskową od 1 października 2005 r. do 30 września 2007 r., to jest przez 730 dni. Tym samym, do odsłużenia pozostało 3746 dni. W ten sposób organ dokonał wyliczenia kwoty zwrotu kosztów poniesionych na naukę na kwotę 34.218,52 zł, czyli na kwotę wyższą niż ustalił to Dowódca Jednostki Wojskowej nr 2367 w Sochaczewie. Z uwagi jednakże na treść art. 139 kpa organ odwoławczy nie zmienił ustalonej przez organ I instancji kwoty.

Odnosząc się do podniesionych zarzutów, organ II instancji przyznał częściowo rację odwołującemu się, jednakże stwierdził, że uchybienia organu I instancji nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia. Organ I instancji w podstawie prawnej decyzji nie wskazał bowiem na przepis intertemporalny, a mianowicie art. 10 ustawy o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Organ II instancji zgodził się jedynie w części z zarzutem naruszenia art. 107 § 3 kpa, przyznając rację odwołującemu się, że powinien być zbadany cały okres nauki pod kątem kosztów jakie zostały poniesione na naukę por. rez. B. S. a. Dlatego też organ odwoławczy w trybie art. 136 kpa zwrócił się do Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z prośbą o podanie równowartości kosztów utrzymania i nauki za lata 1999-2002. Jednakże w odpowiedzi uzyskał informację, że takie wyliczenie nie jest możliwe, ze względu na nie prowadzenie w tych latach ewidencji przez WAM w Łodzi. Organ wyjaśnił, że ponieważ wyliczenie takie nie jest możliwe nie można doliczyć żadnych kosztów poniesionych w tych latach, dlatego też organy obu instancji takich kosztów nie uwzględniły, traktując je jakby nie zostały poniesione.

Odnosząc się zaś do zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych polegającym na błędnym oznaczeniu czasu trwania studiów, organ stwierdził, że odwołujący się faktycznie studia ukończył 23 maja 2005 r., jednakże do dnia 30 września 2005 r. dalej przebywał w Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych. Z akt personalnych wynika bowiem, że od dnia 1 października 2002 r. do 30 września 2005 r. odwołujący się był podchorążym - kandydatem na żołnierza zawodowego. Tak więc, całkowity okres nauki trwał od 16 sierpnia 2002 r. do 30 września 2005 r. Niekwestionowana jest data zakończenia studiów medycznych, jednakże w okresie od 24 maja 2005 r. do 30 września odwołujący się dalej pobierał naukę w Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych, w związku z czym były ponoszone koszty na jego utrzymanie i naukę. Powyższe potwierdzają wyliczenia przesłane z Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych, tym samym organ I instancji prawidłowo oznaczył czas trwania nauki. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że studia w Akademii Medycznej w Łodzi były jednym z elementów nauki, wprawdzie najważniejszym, ale nie jedynym, jakie ponosił Skarb Państwa. Od dnia ukończenia studiów w dalszym ciągu trwało szkolenie odwołującego się, tylko, że w innym zakresie, tak więc koszty były w dalszym ciągu ponoszone.

Odnosząc się zaś do zarzutu nie zastosowania się przez organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy do wytycznych organu odwoławczego dotyczących postępowania dowodowego, Dowódca Jednostki Wojskowej nr (...) w Warszawie, uznał, że Dowódca Jednostki Wojskowej nr 2367 w Sochaczewie w przeważającej części spełnił jednak powyższe wytyczne. Wprawdzie w uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji nie podał dokładnego wyliczenia kwoty, jaką do zwrotu ma odwołujący się, jednakże brak ten został sanowany niniejszą decyzją organu odwoławczego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję B. S. powtórzył zarzuty przedstawione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej nr (...) w Warszawie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji podniósł, iż w sprawie bezspornym jest, że skarżący w iatach 1999 - 2005 pobierał naukę w Wojskowej Akademii Medycznej, przekształconej następnie w Uniwersytet Medyczny w Łodzi oraz, że jako podchorąży - kandydat na żołnierza zawodowego pozostawał na stanie ewidencyjnym w Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych w Łodzi od 1 października 2002 r. do 30 września 2005 r. Poza sporem pozostaje również fakt, że już w dniu 29 marca 2007 r. (a więc niespełna 2 lata od ukończenia studiów na wydziale lekarskim) skarżący wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, wskutek czego, rozkazem personalnym Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia (...) czerwca 2007 r. nr 583/Pers./P1 został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 września 2007 r.

Skarżący nie kwestionuje - co do zasady - obowiązku zwrotu kosztów poniesionych przez organy wojskowe na jego utrzymanie i naukę w szkole wojskowej, lecz poddaje w wątpliwość trafność zastosowanych w tym zakresie podstaw prawnych oraz wysokość kwoty zwrotu kosztów w związku z nie wyjaśnieniem czy w okresie od 24 maja 2005 r. do 30 września 2005 r. była przez niego kontynuowana nauka w jakiejkolwiek formie. Z uwagi na powyższe, zdaniem skarżącego wskazany okres, nie może być zaliczony jako koszt. W związku z wypowiedzeniem jakie zostało złożone przez skarżącego we wrześniu 2007 r., została wydana przez właściwy z uwagi na miejsce pełnienia przez niego służby organ, tj. Dowódcę Jednostki Wojskowej nr 2367 w Sochaczewie, decyzja z dnia 12 września 2007 r. o ustaleniu równowartości kosztów utrzymania i nauki. Tym samym, pomimo uchylenia powyższej decyzji przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr (...) w Warszawie decyzją z dnia 30 listopada 2007 r, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że postępowanie o zwrot tych kosztów zostało wszczęte przed dniem 1 stycznia 2008 r., w którym to dniu weszła w życie nowelizacja ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zmieniająca min. brzmienie jej art. 54. W ocenie Sądu pierwszej instancji prawidłowo więc, organ odwoławczy, sanując uchybienie organu I instancji, wskazał w zaskarżonej i będącej obecnie przedmiotem rozpoznania przez Sąd decyzji, że zastosowanie w niniejszej sprawie ma zgodnie z art. 10 ustawy o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - art. 54 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2008 r. Stosownie zaś do art. 10 ustawy zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie tejże ustawy, prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Tym samym, z uwagi na fakt, że postępowanie w sprawie zwrotu równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie skarżącego w związku z jego nauką, zostało wszczęte we wrześniu 2007 r., zastosowanie w sprawie ma art. 54 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2008 r. ( Dz. U. z 2003 r. nr 179, poz. 1750 ze zm.).

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że odbywanie przez skarżącego studiów medycznych, od czasu likwidacji WAM w Łodzi, było tylko jednym z elementów szkolenia wojskowego. Jak wynika z akt personalnych, skarżący od 1 października 2002 r. do 30 września 2005 r. przebywał w Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych w Łodzi, gdzie jednocześnie odbywając studia medyczne był podchorążym - kandydatem na żołnierza zawodowego. Tak więc, pomimo ukończenia w dniu 23 maja 2005 r. studiów na wydziale lekarskim, szkolenie skarżącego jako kandydata na żołnierza zawodowego trwało nadal, aż do dnia 30 września 2005 r., wciąż też ponoszone były koszty związane z jego utrzymaniem. Potwierdza to niewątpliwie znajdujący się w aktach sprawy protokół z oszacowania rzeczywistych kosztów kształcenia kandydatów na żołnierzy zawodowych z dnia 2 listopada 2005 r., w którym ujęte są koszty ponoszone także po dniu 23 maja 2005 r. Dopiero więc rozpoczęcie przez skarżącego pełnienia zawodowej służby wojskowej w dniu 1 października 2005 r. stanowi datę od której skarżący nie powinien być zobowiązany do zwrotu równowartości kosztów nauki i utrzymania.

Sąd pierwszej instancji podniósł, iż skarżący wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej w dniu 29 marca 2007 r., co spowodowało zwolnienie go ze służby wojskowej w dniu 30 września 2007 r., a więc w dacie obowiązywania ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2008 r. (Dz. U. z 2003 r., nr 179, poz. 1750 ze zm.). Niewątpliwie, do wypowiedzenia doszło w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania edukacji, licząc od dnia jej ukończenia. Zatem w świetle art. 54 ust. 1 w/w ustawy pragmatycznej, powstał po stronie skarżącego obowiązek zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. Jak wynika z akt sprawy, a w szczególności z decyzji organu drugiej instancji, koszty te zostały ustalone zgodnie z wymogami rozporządzenia MON z dnia 24 maja 2004 r. Decyzja organu odwoławczego zawiera szczegółowe wyliczenie kosztów opartych na rzeczywistych kosztach kształcenia kandydatów na żołnierzy zawodowych, absolwentów wydziału wojskowo - lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, za okres od 1 października 2002 r. do 30 września 2005 r., wskazane przez Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych w Łodzi. Decyzja obejmuje liczbę dni nauki i pozostawania w zasobie w/w jednostki, podwójny okres wymagany do odbycia służby po zakończeniu nauki, ilość dni wysługi po zakończeniu nauki, ilość dni pozostałych do obowiązującego, podwójnego okresu czasu nauki, koszty podlegające zwrotowi bez waloryzacji oraz zwaloryzowane na dzień zwolnienia skarżącego ze służby koszty podlegające zwrotowi. Sposób ustalenia przez organ II instancji, jak również samo wyliczenie należnych kosztów do zwrotu, odpowiada przepisom rozporządzenia MON z 24 maja 2004 r. oraz informacjom i danym, przedstawionym przez Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych w Łodzi. Przedmiotowe wyliczenie, zgodnie z § 17 ust. 4 powyższego aktu wykonawczego znajduje się też w aktach personalnych skarżącego jako żołnierza zawodowego.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, znajdujące się w aktach personalnych zestawienie kosztów, przedstawione przez Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych w Łodzi czyni zadość regulacji zawartej w § 17 rozporządzenia MON z 24 maja 2004 r. i nie może być mowy o jego naruszeniu, zwłaszcza wobec braku jakichkolwiek dowodów przeciwnych czy danych podważających powyższe wyliczenie. Ustalając w oparciu o to zestawienie obowiązek zwrotu, organ II instancji słusznie uwzględnił okres pobytu skarżącego w Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych w Łodzi od 1 października 2002 r. do 30 września 2005 r. wedle rzeczywistych kosztów, nie naruszając przy tym sposobu liczenia zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania. Zgodnie bowiem z § 17 ust. 1 w/w rozporządzenia łączne rzeczywiste poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu do jednego kandydata na żołnierza zawodowego albo żołnierza zawodowego.

Tak więc zdaniem Sądu pierwszej instancji, za niezasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący obrazy prawa materialnego poprzez powołanie się przez organ w zaskarżonej decyzji na przepisy już nieobowiązujące. Organ II instancji prawidłowo bowiem przyjął, że zastosowanie winien mieć przepis art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a w konsekwencji wydane na podstawie art. 55 tej ustawy rozporządzenie MON z dnia 24 maja 2004 r. Za niezasadny tym samym, należy uznać zarzut skarżącego, że w niniejszej sprawie winno mieć zastosowanie rozporządzenie MON z dnia 3 marca 2008 r. oraz przepis art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2008 r. i podnoszenie w związku z tym argumentu, że skarżący nie zawarł stosownej umowy określającej zwrotu kosztów.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji za nietrafny należy uznać zarzut skarżącego dotyczący naruszenia jego interesu prawnego poprzez potraktowanie przez organy obu instancji kosztów poniesionych w latach 1999 - 2002, "jakby nie zostały poniesione", zamiast podjęcia decyzji administracyjnej na podstawie art. 105 kpa w przedmiocie umorzenia postępowania za wskazane lata. Organ II instancji wyjaśnił bowiem, że skoro nie można ustalić kosztów za w/w okres, koszty te nie zostały uwzględnione. Sąd w uznaniu przez organ, że koszty te zostały potraktowane jakby nie zostały poniesione nie dopatrzył się, aby miało to wpływ na ustalenie zwrotu kosztów w niekorzystnej dla skarżącego wysokości. Wręcz przeciwnie, uznanie przez organ tych kosztów za nie poniesione, oznacza, że skarżący jest zobowiązany do zwrotu równowartości poniesionych na jego utrzymanie i naukę kosztów w niższej wysokości. Sąd pierwszej instancji zauważył, że skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił w jaki sposób takie odstąpienie przez organ od żądania zwrotu kosztów za pierwsze 3 lata studiów w WAM i brak umorzenia postępowania za lata 1999-2002 automatycznie przedkłada się na wszystkie dalsze wyliczenia. Niezrozumiałe w związku z powyższym jest wskazanie zawarte w uzasadnieniu skargi, że organ powinien ustalić koszty tylko za lata 2002 -2005 i zażądać zwrotu kosztów tyiko za 3 lata, a nie za 6 lat studiów. Organ nie żąda kosztów za lata 1999-2002, czyli za pierwsze 3 lata studiów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł B. S. zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych Dz.U. 2003 nr 179 poz. 1750 polegające na nie ustaleniu, iż organ, ustalając okres naliczania kosztów kształcenia żołnierza ,poniesionych na utrzymanie i naukę w czasie studiów wyższych, podlegających zwrotowi, o których mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych, powinien interpretować pojęcie "czas studiów" jako okres od immatrykulacji i złożenia ślubowania przez studenta do dnia złożenia przez studenta egzaminu dyplomowego, tj. błędne oznaczenie czasu trwania nauki a w konsekwencji błędne określenie wysokości kwoty zwrotu kosztów.

Powołując się na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewwntualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi w myśl art. 188 P.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, iż z akt personalnych skarżącego wynika, że w okresie od dnia 16 sierpnia 1999 r. do dnia 30 września 2002 r. studiował w Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi. W okresie od dnia 1 października 2002 r. do dnia 30 września 2005 r. kontynuował naukę słuchacza w Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych. Zgodnie natomiast z dyplomem ukończenia studiów na Wydziale Wojskowo-Lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. ww. studiował w okresie od 24 września 1999 r, do 23 maja 2005 r.

Istotne znaczenie w procesie wykładni pojęcia "czas trwania studiów" z art. 54 ustawy pragmatycznej zdaniem kasatora mają przepisy regulujące ustrój uczelni wyższych i status prawny studenta. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z 31 marca 1965 r. o wyższym szkolnictwie wojskowym obowiązującej w czasie studiów skarżącego "osoby przyjęte na studia stają się słuchaczami wyższej szkoły wojskowej z dniem immatrykulacji". Analogiczną regulację wprowadziła również ustawa z dnia 7 lipca 2005 r, - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U, Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.), która uchyliła moc obowiązującą ustawy o wyższym szkolnictwie zawodowym (vide art. 170 "osoba przyjęta na studia nabywa prawa studenta z chwilą immatrykulacji i złożenia ślubowania, którego treść określa statut uczelni".). Natomiast datą ukończenia studiów jest data złożenia egzaminu dyplomowego, a w przypadku kierunków lekarskiego data złożenia ostatniego wymaganego planem studiów egzaminu (vide art. 167 ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym).

W ocenie kasatora należy przyjąć zatem, iż zakres pojęcia "czas trwania studiów" warunkujący ustalenie wysokości kosztów podlegających zwrotowi w związku z nauką i utrzymaniem, należy wykładać systemowo mając na względzie nie tylko postanowienia ustawy o służbie żołnierzy zawodowych, lecz także odpowiednio ustawy o wyższym szkolnictwie wojskowym i ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, a także mając na względzie regułę, że treść przepisów wykonawczych nie może mieć znaczenia przy interpretacji przepisów ustawy. Skoro ustawodawca wiąże skutki prawne od zaistnienia określonych okoliczności - faktów prawotwórczych, to należy dokonywać interpretacji tych faktów biorąc pod uwagę racjonalność prawodawcy i spójność systemu prawnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dowódca Jednostki Wojskowej Nr (...) w Warszawie wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stan faktyczny niniejszej sprawy należało uznać za bezsporny, bowiem wniesiona skarga kasacyjna zawiera wyłącznie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego - tj. art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez błędne określenie wysokości kosztów poniesionych przez organ na utrzymanie i naukę skarżącego w trakcie szkolenia wojskowego.

Podstawę materialnoprawną obciążenia B. S. kosztami jego utrzymania i nauki na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi w latach 1999-2005 r. stanowił przepis art. 54 ust. 1 powołanej ustawy pragmatycznej.

Wykładnia gramatyczna wskazanego art. 54 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wskazuje, iż żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, który nie odbył zawodowej służby wojskowej w wymiarze dwukrotnie dłuższym od czasu trwania studiów, nauki, stażu, kursu albo okresu pobierania stypendium licząc od dnia ukończenia tych studiów, nauki, stażu lub kursu, jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia.

W niniejszej sprawie wnoszący skargę kasacyjną podważa czas trwania szkolenia wojskowego na które został przez organ skierowany, bowiem w jego ocenie skoro pobierał naukę na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi w okresie od dnia 24 września 1999 r. do 23 maja 2005 r., to ten okres należy traktować jako "czas trwania studiów" wskazany w art. 54 powołanej ustawy od którego liczy się obowiązek zwrotu kosztów utrzymania i wyżywienia, a nie okres od 16 sierpnia 1999 r. do 30 września 2005 r., jak przyjęły organy i Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że na gruncie niniejszej sprawy odbycie przez wnoszącego skargę kasacyjną studiów na Uniwersytecie Medycznym było tylko jednym z elementów szkolenia wojskowego. Należy więc podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż po ukończeniu studiów, jego szkolenie trwało nadal i przez ten czas tj. od 23 maja 2005 r. do 30 września 2005 r. organ stale ponosił koszty jego utrzymania i nauki.

Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze kasacyjnej, czas trwania studiów stanowi tylko jeden z okresów wskazanych w art. 54 ustawy pragmatycznej. Przepis ten poza czasem trwania studiów posługuje się pojęciami: nauki, stażu, kursu, a także okresu pobierania stypendium. Każdy ze wskazanych okresów stanowi podstawę do wydania przez organ decyzji w przedmiocie zwrotu kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza i ma znaczenie jedynie przy obliczaniu okresu potrzebnego do odsłużenia w ramach zawodowej służby wojskowej, który zwalnia z obowiązku zwrotu tych kosztów. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący odbył zawodową służbę wojskową w wymiarze niższym niż okres wymagany w art. 54 ustawy pragmatycznej, zatem zobowiązany jest do zwrotu kosztów poniesionych przez organ na jego utrzymanie i naukę przez cały okres odbytego szkolenia, a zarzut naruszenia tego przepisu należało uznać za chybiony.

Za bezcelowe należało również uznać wywody skargi kasacyjnej odnośnie momentu rozpoczęcia i zakończenia studiów na gruncie ustawy z dnia 31 marca 1965 r. o wyższym szkolnictwie wojskowym oraz ustawy z dnia 7 lipca 2005 prawo o szkolnictwie wyższym. Zarówno organy administracyjne, jak i Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku nie kwestionowały bowiem momentu rozpoczęcia i zakończenia nauki przez skarżącego na Uniwersytecie Medycznym. Spornym pozostawał natomiast jedynie okres ponoszenia przez organ kosztów jego utrzymania i nauki po ukończeniu tych studiów. W świetle powyższych rozważań za okres ten należy uznać cały okres szkolenia żołnierza wraz ze studiami.

Z przedstawionych względów na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.