Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1426/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 365  par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 64  par. 2,  art. 138  par. 3  pkt 3,  art. 105  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Waldemar Śledzik Protokolant asystent sędziego Anna Siwonia - Rybak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt [...] dotyczącym przekazania do rozpoznania Ministrowi Obrony Narodowej odwołania S. S. od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r., umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie rozpoznania odwołania S. S. od ww. decyzji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Obrony Narodowej podniósł, iż Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt [...], po rozpatrzeniu odwołania S. S. od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie odmowy ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek:

1. w części dotyczącej odwołania od decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. przekazał do rozpoznania Ministrowi Obrony Narodowej, celem rozpoznania,

2. oddalił odwołanie od decyzji o odmowie ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek,

3. nie obciążył S. S. kosztami procesu.

Uzasadnienia wyroku Sąd nie sporządził.

Minister Obrony Narodowej wskazał, że zainteresowany nie złożył odwołania od wskazanej decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. Zatem organ nie ma możliwości wykonania pkt 1 przywołanego wyżej prawomocnego wyroku, a jego ewentualne próby wykonania spowodowałyby wydanie przez Ministra Obrony Narodowej decyzji dotkniętej wadą nieważności, ponieważ z akt sprawy wynika, że zainteresowany złożył odwołanie wyłącznie od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie odmowy ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek, natomiast nie złożył odwołania od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie odmowy wydania decyzji o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych po dniu 1 stycznia 1999 r. Zatem postępowanie w sprawie odwołania zainteresowanego od wskazanej wyżej decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności, które nakazał w przywołanym wyroku Sąd Okręgowy, jest bezprzedmiotowe, ponieważ zainteresowany takiego odwołania nie złożył.

Nadto organ podniósł, iż wbrew poglądom Sądu, przypisującym Ministrowi Obrony Narodowej właściwość do rozpatrzenia odwołania od decyzji wojskowego organu rentowego, Minister Obrony Narodowej nie jest organem odwoławczym w sprawach ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.), od decyzji wojskowego organu rentowego zainteresowanemu przysługuje odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Zatem odwołanie takie przysługuje do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Pogląd ten znajduje również potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I UZP 3/10. Sąd Najwyższy wskazał jednoznacznie, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego), wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) i w przedmiocie nieważności decyzji, przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 8 października 2010 r., sygn. akt I UK 104/10 (postanowienie opublikowane na stronie internetowej www.sn.pl/aktuallipusisp//I-UZP-0003_10.pdf) w składzie trzyosobowym, ze względu na dotychczasowe rozbieżne orzecznictwo sądów powszechnych i administracyjnych, przekazał powiększonemu siedmioosobowemu składowi do rozstrzygnięcia zagadnienie, czy dopuszczalna jest droga sądowa przed sądem powszechnym w sprawie odwołania od decyzji organu rentowego wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) w przedmiocie nieważności decyzji tego organu. Sąd Najwyższy w powyższym postanowieniu z dnia 8 października 2010 r., przywołując dotychczasowe orzecznictwo zapadłe w tym zakresie, nie podzielił poglądu wyrażonego w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 r. (sygn. akt II UZP 3/10), w której stwierdzono, że w sprawie z odwołania od decyzji Wojskowego Biura Emerytalnego odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji tego Biura, podjętej po 1 stycznia 1999 r. droga sądowa przed sądem powszechnym jest niedopuszczalna. Nadto, wskazując na tożsamość przepisów art. 31 i 32 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8 poz. 66 z ze zm.) z przepisami art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uznał, iż argumentacja zaprezentowana w uchwale Sądu Najwyższego w składzie trzech sędziów z dnia 7 kwietnia 2010 r. (sygn. akt II UZP 3/10) jest kontrowersyjna, niewyjaśniająca wątpliwości wynikających z dotychczasowego rozbieżnego orzecznictwa sądów powszechnych, sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego. W konsekwencji wykładnia przepisów, dokonana w uchwale Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I UZP 3/10), której Sąd Najwyższy postanowił nadać moc zasady prawnej ze względu na wyżej wspomnianą tożsamość zapisów art. 31 i 32 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych z regulacją zawartą w art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, będzie również miała zastosowanie i niniejszej sprawie.

Z powyższych względów organ II instancji przyjął, iż postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie należało umorzyć.

Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2011 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez S. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił wymienionej decyzji naruszenie:

1. art. 78 Konstytucji RP,

2. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 15, art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z 127 § 3, art. 80, art. 157 § 1 i 2, art. 181, art. 232 k.p.a.,

3. art. 1, art. 2 pkt 1 ppkt a), b) i d), art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 5 ust. 1, art. 31 ust 1, art. 34 ust. 1, art. 53 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (załącznik do obwieszczenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 stycznia 2004 r., Dz. U. 2004, nr 8 poz. 66),

4. art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887),

5. art. 88, art. 89, art. 93 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162 poz. 1118 ze zm.),

6. § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lutego 2004 r.,

7. art. 2 ppkt 21 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o urzędzie Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. 1996, nr 10, poz. 56).

W związku z powyższym, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak też uchylenie decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. dotyczącej odmowy ponownego ustalenia wysokości świadczeń emerytalno - rentowych i wypłaty odsetek oraz decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. dotyczącej odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r., a także stwierdzenie nieważności i wycofanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnych wydanych przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] po 1 stycznia 1999 r., jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie bez podstawy prawnej.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła m.in., że nieprawdziwe jest twierdzenie organu, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż skarżący nie złożył odwołania od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. dotyczącej odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. Skarżący w swoim wniosku z dnia 5 grudnia 2008 r. do Dyrektora WBE w [...], a następnie w odwołaniu od dwóch decyzji Dyrektora WBE w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. do Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. domagał się unieważnienia decyzji waloryzacyjnych wydanych po 1 stycznia 1999 r. Ponadto, w zawiadomieniu z dnia 21 października 2009 r. o terminie rozprawy Sąd Okręgowy w [...] przesłał odpis odpowiedzi na odwołanie wniesione do Sądu przez WBE w [...] z dnia 14 stycznia 2009 r. i zobowiązał skarżącego do zajęcia stanowiska wobec jego treści oraz złożenia wniosków dowodowych. Swoje stanowisko i dokumenty wyjaśniające oraz dowody w przedmiotowej sprawie skarżący przesłał do Sądu pismem z dnia 5 listopada 2009 r. Sąd uznał stanowisko strony za wystarczające, czego odzwierciedleniem stał się wyrok z dnia [...] grudnia 2010 r. W związku z tym za bezzasadne należy uznać stanowisko Ministra Obrony Narodowej, że skarżący spornego odwołania nie złożył. Zdaniem skarżącego, także stanowisko Ministra Obrony Narodowej, iż przedmiotowa sprawa jest z zakresu ubezpieczeń społecznych nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym prawie.

Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż wniosek Ministra Obrony Narodowej o odrzucenie skargi jest niezasadny. W świetle art. 58 § 4 ww. ustawy procesowej, sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Zatem zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej w pkt 1 wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt [...] do rozparzenia odwołania skarżącego od decyzji Dyrektora Biura Emerytalnego w przedmiocie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. wiąże nie tylko wymieniony organ, lecz także sąd administracyjny, czyniąc dopuszczalną skargę na decyzję wydaną w wyniku rozpatrzenia przedmiotowego odwołania.

Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga S. S. zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej narusza prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

Minister Obrony Narodowej przyznał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż związany jest prawomocnym wyrokiem z dnia [...] grudnia 2010 r. Sądu Okręgowego w [...], przekazującym do rozpoznania odwołanie S. S. od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r.

W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że S. S. nie złożył odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. Złożone przez wymienionego odwołanie z dnia [...] stycznia 2009 r. zawiera jednocześnie odwołanie od decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] o odmowie ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno – rentowego i wypłaty odsetek, a także odwołanie od decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. Takiej właśnie oceny dokonał Sąd Okręgowy w [...], przekazując odwołanie Ministrowi Obrony Narodowej celem rozpoznania i tym przekazaniem związał organ – Ministra Obrony Narodowej.

Dokonując własnych ustaleń w powyższym zakresie, Minister Obrony Narodowej w istocie podważył kwestię już przesądzoną prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt [...], co należy uznać za niedopuszczalne w świetle postanowień art. 365 § 1 k.p.c. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skoro Sąd uznał, iż odwołanie od decyzji wymienionej w pkt 1 przedmiotowego wyroku zostało wniesione, to powyższe stwierdzenie jest dla organu wiążące. W orzecznictwie przyjmuje się, iż istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy, inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Wynikający z niej stan związania ograniczony jest jednak, co do zasady, tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów (patrz wyrok SN z dnia 13 stycznia 2000 r., sygn. akt II CKN 655/98, publik. Lex nr 51062). W wyroku z dnia 12 lipca 2002 r., sygn. akt V CKN 1110/00 (publik. Lex nr 74492) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że skutkiem zasady mocy wiążącej prawomocnego wyroku jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w procesie późniejszym ta kwestia nie może być już w ogóle badana. Zachodzi tu zatem ograniczenie dowodzenia faktów, objętych prejudycjalnym orzeczeniem, a nie tylko ograniczenie poszczególnego środka dowodowego.

Gdyby nawet przyjąć, iż Minister Obrony Narodowej mógł mieć wątpliwości co do treści odwołania (podania), to powinien w trybie art. 64 § 2 k.p.a. wezwać skarżącego do uzupełnienia tych braków, przez złożenie wyjaśnienia.

W tym stanie rzeczy Minister Obrony Narodowej nie miał podstaw do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego, a co za tym idzie naruszył przepis art. 138 § 3 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Zatem wskazany organ będzie obowiązany wykonać pkt 1 wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. i rozpatrzeć odwołanie strony od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 152 i art. 132 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.