Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 593/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.28 ust. 1 w zw. z art.32. art.83 ust.1 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lutego 2020 r. R. S. ("strona", "skarżący") złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na fundusz ubezpieczeń społecznych oraz fundusz ubezpieczeń zdrowotnych za okres od grudnia 2012 r. do lutego 2018 r.

Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. ZUS powiadomił stronę o prawie do czynnego udziału w postępowaniu oraz o możliwości złożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie należności z tytułu składek. Zaznaczono również, że jeżeli ubezpieczony nie przedłoży dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację materialną, wniosek zostanie rozpatrzony wyłącznie na podstawie posiadanych przez organ informacji.

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") w związku z art. 28 ust. 1 w związku z art. 32 oraz 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U.

z 2020 r. poz. 266, dalej: "u.s.u.s."), ZUS umorzył postępowanie w sprawie wniosku

o umorzenie należności z tytułu składek w części tj. w zakresie należności na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne za okres od grudnia 2013 r. do kwietnia 2013 r., oraz od maja 2015 r. do lutego 2016 r., ze względu na bezprzedmiotowość postępowania wobec braku zadłużenia w dacie wpływu wniosku za te okresy.

Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. ZUS zawiadomił, że postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało zakończone i przysługuje stronie prawo wglądu do akt i wypowiedzenia się co do zebranych dokumentów i materiałów oraz żądań w terminie

7 dni od otrzymania zawiadomienia. Strona z tego prawa nie skorzystała.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3

w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 u.s.u.s. oraz art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku

z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej: "rozporządzenie") organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, w łącznej kwocie [...]zł.

Organ wskazał, że wysokość odsetek została wyliczona na dzień [...] lutego 2020 r.

ZUS swoje ustalenia oparł na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy,

tj. oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z dnia [...] marca 2020 r., na karcie informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...] maja 2015 r. oraz danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS a także rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Bazy Danych Ksiąg Wieczystych.

Organ ustalił, że strona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej, która została zlikwidowana z dniem [...] lutego 2018 r., nie wywiązywała się z obowiązku opłacania składek związanych z jej prowadzeniem w związku z czym, powstało zadłużenie.

Organ wyjaśnił, że w świetle art. 24 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Odwołując się do treści art. 24 ust. 5f u.s.u.s. organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie na bieg terminu przedawnienia miało wpływ wszczęcie w dniu [...] grudnia 2017 r. postępowania w sprawie wydania decyzji o obowiązku podlegania ubezpieczeniom, która uprawomocniła się [...] grudnia 2019 r., w tym czasie bowiem bieg terminu przedawnienia był zawieszony, w konsekwencji należności strony nie uległy przedawnieniu.

W dalszej części decyzji organ wskazał, że strona nie figuruje jako osoba ubezpieczona, bądź płatnik składek oraz nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Strona nie uzyskuje żadnego dochodu a w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną - B. B., która uzyskuje dochód z umowy o pracę w wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. We wspólnym gospodarstwie pozostaje również pełnoletnia córka, która nie uzyskuje dochodu. Strona nie wykazała, że posiada inne zobowiązania pieniężne.

Organ przeanalizował przesłanki mogące być podstawą do umorzenia składek zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i uznał, że nie spełniła się żadna z przesłanek wskazanych w tym przepisie.

Nadto ZUS ustalił, że strona nie pobierała emerytury ani renty. Nie korzystała z pomocy społecznej, nie wskazywała także, czy o taką pomoc się ubiegała.

Organ wskazał, że strona przedstawiając swoją sytuację zdrowotną, z dokumentacji medycznej załączyła jedynie kartę informacyjną leczenia szpitalnego z 2015 r., nie przedłożyła żadnej innej dokumentacji medycznej, z której wynikałoby, że stan zdrowia powodował jej niezdolność do pracy i trwale wykluczał ją z rynku pracy. Strona nie przedstawiła ponadto dokumentów świadczących o trwałej niezdolności do pracy, ani też nie podjęła również starań zmierzających do uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności. Nadto strona wskazała, że wykonuje prace konserwatorskie w zamian za możliwość zamieszkania w lokalu użytkowym przy dworcu PKP.

Dalej organ zauważył, że strona nie udowodniła, że nie ma żadnej możliwości uregulowania należności z tytułu odsetek za zwłokę. W ocenie organu zebrany

w sprawie materiał dowodowy nie wykazywał również przesłanek do stwierdzenia, że zachodzą okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem należności z tytułu składek.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący zarzucił ww. decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 28 ust. 3a) u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia poprzez niedokonanie ustalenia istnienia przesłanek istotnych z punktu widzenia wymogów zawartych w tych przepisach

i wyprowadzenie z treści materiału dowodowego niezgodnych z doświadczeniem życiowym i zasadami logiki wniosków, iż w przypadku strony skarżącej nie występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, albowiem nie spełnia ona kryteriów całkowitej nieściągalności określonych w art. 28 ust. 3, ust. 3a, ust. 3b u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, ich zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS dnia [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne i Fundusz Pracy w łącznej kwocie [...]zł.

Stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (odsetki od tych składek) mogą być umarzane w całości lub

w części przez Zakład w sytuacjach określonych w ust. 2-4. Należności te mogą być umarzane zasadniczo tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2), która zachodzi w przypadkach enumeratywnie tam wyliczonych (art. 28 ust. 3),

a mianowicie wtedy, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ww. przesłanki, dotyczące możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnoszą się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia. W odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, omawiana ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek (odsetek za zwłokę) pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a), których wskazanie pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go w art. 28 ust. 3b, aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umarzania, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

Działając na mocy powyższego upoważnienia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w którym to rozporządzeniu zawarta została norma (§ 3 ust. 1), że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Ustawodawca stanowiąc takie materialnoprawne podstawy do orzekania

w sprawie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a także odsetek za zwłokę i kosztów upomnień, jako należności pochodnych, co dokonać się winno na podstawie przepisów k.p.a., kompetencję do tego orzekania u.s.u.s. powierzył Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.

Proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ administracji winien jednoznacznie ustalić, czy istnieje któraś z przesłanek umorzeniowych albo jednoznacznie wykluczyć jej istnienie. Dopiero po ustaleniu, że którakolwiek z przesłanek umorzeniowych istnieje, organ administracji proceduje na etapie drugim - to jest na etapie uznania administracyjnego. Wystąpienie chociaż jednej przesłanki umorzeniowej obliguje organ do procedowania w zakresie uznania administracyjnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z 19 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 1244/19).

System kontroli takiej decyzji przez sąd sprawdza się wyłącznie do kontroli jej legalności, oznacza to, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, gdyż jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje więc zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi – w postaci umorzenia należności (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 19 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1876/07, wyrok WSA w Gdańsku z 10 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 874/08).

W rozpatrywanej sprawie sąd, dokonując takiej kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że organ działał prawidłowo. Organ oparł się bowiem na materiale dowodowym przedstawionym przez stronę a żaden przepis nie nakłada na organ obowiązku poszukiwania dodatkowego materiału dowodowego na okoliczność sytuacji strony, zwłaszcza, jeśli strona nie wnioskowała o przeprowadzenie czynności czy też nie przedłożyła dokumentów. W zawiadomieniu z dnia [...] lutego 2020 r. organ wskazywał na możliwość uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty, wskazując, że w razie nieuzupełnienia – oprze się przy wydawaniu decyzji na materiale dowodowym dostępnym w aktach sprawy. W odpowiedzi, skarżący przedłożył jedynie oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, bez żadnych dodatkowych dokumentów.

Podkreślić w tym miejscu należy, że postępowanie w sprawie o umorzenie zaległości z tytułu składek to postępowanie wnioskowe, w którym to strona winna przedkładać dowody potwierdzające okoliczności które chce ona udowodnić. Organ prowadząc postępowanie w zasadniczej mierze opiera się na materiale przedstawionym przez stronę.

Wskazać należy, że ww. przepisy określają uprawnienie organu do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w sytuacji ziszczenia się jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 1 i 2 oraz ust. 3a u.s.u.s. Zaistnienie którejkolwiek z ww. przesłanek, daje potencjalną możliwość umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04).

Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak całkowitej dowolności w zakresie wyboru rozstrzygnięcia, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 k.p.a. działają na podstawie przepisów prawa. To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami oraz regułami logiki.

W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).

Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast, co należy mocno wyartykułować, kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3, bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wybór konsekwencji prawnej, to drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 k.p.a.).

Dokonując wykładni pojęć "całkowita nieściągalność" i "uzasadniony przypadek" organ orzekający musi odwołać się do obowiązującego systemu prawa, uwzględniając zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych zawartą w art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którą każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach, co ma bezpośrednie odniesienie do norm zawartych w art. 2a ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust.

3 u.s.u.s. stanowiących o tym, że stoi ona na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny, a zasada równego traktowania dotyczy w szczególności obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne.

W ocenie sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się ZUS odmawiając umorzenia należności z tytułu zaległych składek.

Płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Należy przy tym wskazać, że obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne.

W tym miejscu wypada zauważyć, że w postępowaniu w sprawach o umorzenie należności analizie nie podlegają przyczyny powstania zadłużenia, ocenie podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w przytoczonych powyżej przepisach. Innymi słowy, okoliczności powstania zadłużenia z tytułu składek nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności. Osoba prowadząca działalność gospodarczą jest zobowiązana do zapoznania się z obowiązującymi przepisami prawa, a skutki finansowe działalności zobowiązanego nie mogą być przerzucone na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również jej negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność gospodarczą.

Zdaniem sądu, w rozpoznawanej sprawie nie budzą zastrzeżeń ustalenia organu administracji nie tylko odnośnie stanu zaległości skarżącego, ale także jego sytuacji materialno-bytowej, w zakresie prowadzenia gospodarstwa domowego wspólnie z konkubiną, wysokości dochodów konkubiny, kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, zobowiązań pieniężnych, braku oszczędności i majątku skarżącego, jego sytuacji zdrowotnej. Wyjaśnienie tych okoliczności odbyło się zgodnie z wymogami powołanych wyżej przepisów prawa i w sposób nie budzący zastrzeżeń sądu.

W przedmiotowej sprawie organ administracji trafnie uznał, że nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w cyt. powyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a w szczególności nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4a, 4b, 5 i 6 u.s.u.s. W toku postępowania skarżący nie przedłożył dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe, nie nastąpiło również zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, ani w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Nie wystąpiło kryterium braku następców prawnych.

Ponadto brak jest również podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki.

Z powyższych względów zasadnie w niniejszej sprawie wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w cyt. powyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Zaakcentować należy, że umorzenie składek wynikające z tego przepisu jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy spełniony zostanie którykolwiek ze stanów faktycznych dotyczący całkowitej nieściągalności składek. Brak natomiast takiego stanu stanowi negatywną przesłankę umorzenia należności. Ujmując rzecz inaczej, w sytuacji, gdy nie wystąpi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności określona w ust. 3 art. 28 u.s.u.s. nie jest prawnie możliwe umorzenie należności z tytułu składek (odsetek za zwłokę) z powodu ich całkowitej nieściągalności. Spełnienie bowiem którejkolwiek z przesłanek jest warunkiem koniecznym (niezbędnym) do ewentualnego uwzględnienia wniosku o umorzenie składek.

Niezależnie od powyższego na podstawie cyt. art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przypadki zostały określone w powołanym powyżej § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Jak wynika z ustaleń dokonanych przez ZUS, skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z konkubiną, posiadają pełnoletnią córkę. Z dniem [...] lutego 2018 r. zlikwidował prowadzoną działalność gospodarczą. Skarżący nie posiada nieruchomości ani ruchomości. Dochody trzyosobowej rodziny wynoszą [...] zł netto z tytułu umowy o pracę konkubiny. Skarżący w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wskazał, że na leki, badania lekarskie i wizyty lekarskie przeznacza miesięcznie [...] zł.

Z ustaleń organu wynikało także, że skarżący nie figurował jako osoba ubezpieczona, płatnik składek ani zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Nie pobierał emerytury ani renty. Skarżący nie wykazał, że posiada inne zobowiązania pieniężne. Nie korzystał z pomocy społecznej, nie wskazywał także, czy o taką pomoc się ubiegał.

Skarżący we wniosku przedstawił swoją sytuację zdrowotną, z dokumentacji medycznej załączył jedynie kartę informacyjną leczenia szpitalnego z 2015 r. Skarżący nie przedłożył natomiast żadnej innej dokumentacji medycznej, z której wynikałoby, że stan zdrowia powodował jego niezdolność do pracy i trwale wykluczał go z rynku pracy. Skarżący nie przedstawił dokumentów świadczących o trwałej niezdolności do pracy. Nie podjął również starań zmierzających do uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności. Ponadto wskazał, że wykonuje prace konserwatorskie w zamian za możliwość zamieszkania w lokalu użytkowym przy dworcu PKP.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych słusznie organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia uzasadniająca – na zasadzie wyjątku – umorzenie należności z tytułu składek – pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Okoliczność, że § 3 ust. 1 rozporządzenia posługuje się zwrotem "w szczególności" oznacza, że katalog przypadków, które uzasadniają umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczonych, nie jest ograniczony do przypadków wymienionych w pkt 1-3 ust. 1 § 3 tego aktu. Należy jednak przychylić się do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 23 kwietnia 2009r., sygn. akt II GSK 884/08, że podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla "uzasadnionych przypadków" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) - a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika). Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia nakłada na wnioskodawcę (zainteresowanego) ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną.

W niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skarżącego, organ przeanalizował i uwzględnił stan majątkowy, sytuację ekonomiczną, rodzinną, a także zdrowotną skarżącego wskazując, z jakich powodów odmówił umorzenia zaległych składek. Prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość

art. 107 § 3 k.p.a.

Należy podkreślić, że obowiązkiem organu jest rozważenie wykazanych przez stronę okoliczności i dokonanie ich oceny pod względem istnienia przesłanek umorzeniowych. Z tego obowiązku organ wywiązał się w sposób należyty. Podkreślić bowiem należy, iż mimo, że katalog przesłanek, o których mowa w § 3 rozporządzenia ma charakter otwarty, to organ nie ma obowiązku poszukiwania okoliczności umorzenia należności, a jedynie dokonania oceny okoliczności wskazanych przez stronę. Skarżący w toku postępowania nie podważył prawidłowości ustaleń faktycznych. Skarga sprowadza się wyłącznie do polemiki z oceną stanu faktycznego dokonaną przez organ administracji oraz z treścią decyzji. Skarżący nie wykazał, że uregulowanie należności z tytułu nieopłaconych składek doprowadzi do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Natomiast okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie oznacza, że dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone.

W kontekście przedstawionych powyżej okoliczności na aprobatę zasługuje także stanowisko organu, że sytuacja skarżącego jest trudna, stąd nie jest możliwa jednorazowa spłata zadłużenia, bez uszczerbku dla sytuacji bytowej skarżącego i jego rodziny, jednakże możliwa jest spłata zadłużenia w dłuższym okresie czasu poprzez zawarcie układu ratalnego, w sytuacji gdy skarżący otrzyma emeryturę, rentę bądź świadczenie związane z niepełnosprawnością.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie nie doszło też do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 3 w zw. z art. 30 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 2 w zw. z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 cyt. rozporządzenia.

Zdaniem sądu, organ prawidłowo zinterpretował przepisy u.s.u.s.

i rozporządzenia wykonawczego. Sąd dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia uznał, że organ, w ramach prawidłowo rozumianego uznania administracyjnego, właściwie rozważył przesłankę zarówno ważnego interesu strony jak też interesu publicznego, zachowując odpowiednie proporcje jednego i drugiego interesu, uwzględniając również konkretne okoliczności tej sprawy. Jak słusznie zauważył organ w zaskarżonej decyzji, o istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria.

Prawidłowo zatem zdaniem sądu organ rozważył ważny interes skarżącego oraz też okoliczności związane z powstaniem zadłużenia. Wykonywanie działalności gospodarczej ma charakter profesjonalny, prowadzący tę działalność wykonuje ją na własny koszt i ryzyko i nie może tego ryzyka przerzucać na organ.

W tym miejscu zauważyć należy, że wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej, co otwiera przed stroną możliwość wystąpienia do ZUS z nowym wnioskiem o umorzenie zadłużenia, gdyby sytuacja finansowa i zdrowotna strony znacznie się pogorszyła w porównaniu do tej, która stanowiła stan faktyczny w rozpoznanej sprawie.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji.

Przywołane orzeczenia są dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.