Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 280/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 3, art. 61, art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi H. F., J. F., J. N. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie negatywnego oddziaływania obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez H.F., J.F. oraz J.N. jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim z dnia [...] umarzającą postępowanie administracyjne w przedmiocie negatywnego oddziaływania tartaku położonego w P., przy ul. [...], będącego własnością D. i S. W., na budynek mieszkalny znajdujący się przy ul. [...] w P., którego właścicielami są J. i H.F.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

Wnioskiem z dnia 22 stycznia 2008 r. pełnomocnik J.F. i H.F. wniósł o ponowne wszczęcie postępowania administracyjnego (kontrolnego) w sprawie tartaku położonego przy ul. [...] w P. oraz - stosownie do art. 66 w zw. z art. 80 Prawa budowlanego - wydanie decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Uzasadniając żądanie wnioskodawców pełnomocnik podał, że z opracowanego na ich zlecenie raportu dotyczącego pomiaru drgań i oceny wpływu drgań wywołanych pracą tartaku na budynek mieszkalny i jego mieszkańców przy ul. [...] w P. wynika, że przedmiotowy tartak, a w szczególności znajdujące się w nim urządzenia - traki wpływają negatywnie nie tylko na budynki, ale również na osoby trzecie zamieszkujące w najbliższym sąsiedztwie.

Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim, działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., nakazał właścicielom tartaku - D. i S. W. usunięcie do 31 grudnia 2008 r. nieprawidłowości w użytkowaniu hali traków, poprzez założenie tłumiących wibroizolatorów lub podkładek wibroizolujących na elementach mocujących napęd silników do fundamentów traków, zgodnie z zaleceniami zawartymi w opinii technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego D.B.. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek J. i H.F., oraz wyjaśnił, iż na zlecenie właścicieli tartaku została opracowana opinia rzeczoznawcy budowlanego wskazująca na sposób usunięcia wpływu drgań na budynek mieszkalny wnioskodawców.

Na skutek odwołań pełnomocnika J. i H.F., decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim uchylił decyzję własną z dnia [...] podając, że w sprawie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, gdyż nie umożliwiono J. i H.F. zapoznania się z opinią techniczną sporządzoną przez rzeczoznawcę budowlanego.

Następnie, decyzją z dnia [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim, działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nakazał właścicielom tartaku - D. i S. W. usunięcie w terminie do 31 maja 2009 r. nieprawidłowości w użytkowaniu hali traków, polegających na emisji drgań przekraczających wartości ustalone w normie, poprzez założenie tłumiących wibroizolatorów na elementach mocujących napęd silników do fundamentów traków, zgodnie z zaleceniami zawartymi w opinii technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego D.B..

W wyniku rozpatrzenia odwołania H. i J.F., Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu uchylił w dniu 17 kwietnia 2009 r. decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem podlegającym przepisom Prawa budowlanego może być jedynie obiekt budowlany, którym jest hala traków lub też fundamenty pod traki i tylko wobec takich obiektów może być prowadzone postępowanie administracyjne przez organ nadzoru budowlanego. Zarzucił, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie określono - w sposób nie budzący wątpliwości - przedmiotu postępowania. Dalej, zwrócił uwagę na niejasne sformułowanie nakazów w sentencji decyzji z uwagi na odniesienie się do użytkowania hali traków, podczas gdy przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego dotyczy nieprawidłowego stanu technicznego obiektu, a nie sposobu jego użytkowania. Ponadto w sentencji wskazano na całą halę traków, nie podając przy tym, czy jest to odrębny od tartaku budynek czy też jego część. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu podniósł również, że organ pierwszej instancji nie określił stanu technicznego budynku J. i H.F., nie ocenił całości materiału dowodowego oraz nie wyjaśnił podnoszonych przez wnioskodawców zarzutów dotyczących nielegalnego powstania fundamentów, na których zamontowane zostały traki.

Decyzją z dnia [...], wydaną w oparciu o art. 105 § 1 K.p.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie negatywnego oddziaływania spornego tartaku na budynek mieszkalny J. i H.F. W uzasadnieniu decyzji organ przyznał, że sugerując się treścią wniosku z dnia 22 stycznia 2008 r. oraz przedstawionym przez wnioskodawców raportem błędnie ustalił przedmiot postępowania i wszczął postępowanie w sprawie negatywnego oddziaływania tartaku na budynek mieszkalny, w której od samego początku nie był organem właściwym rzeczowo do jej rozpatrzenia i wydania stosownej decyzji. Tłumaczył, że pod pojęciem tartaku należy rozumieć przedsiębiorstwo, w skład którego wchodzić mogą różne obiekty budowlane i każdy z nich może stanowić odrębny przedmiot postępowania administracyjnego. Przypomniał także, że w latach 2004 -2006 prowadził postępowanie dotyczące stanu technicznego poszczególnych obiektów zlokalizowanych na terenie spornego tartaku. Ostatecznie stwierdził, że żądanie zawarte we wniosku dotyczyło sprawy, która nie podlega rozstrzygnięciu co do jej istoty przez organ nadzoru budowlanego. Podkreślił, że w sprawie tej właściwe są inne organy, które mogą prowadzić postępowanie w przedmiocie negatywnego oddziaływania tartaku na ludzi i środowisko. Reasumując wywiódł, że błędne zasugerowanie się zwrotem "tartak" doprowadziło do zastosowania nieodpowiedniego trybu postępowania administracyjnego i wszczęcia postępowania w sprawie, w której brak jest przedmiotu zaskarżenia. Natomiast, mając na uwadze treść art. 105 K.p.a., "w świetle prawa materialnego brak jest naruszenia, które mogłoby być przedmiotem postępowania administracyjnego".

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli J. i H.F. oraz J.N., których pełnomocnik wniósł o uchylenie zapadłego rozstrzygnięcia w całości i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2, art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c, art. 84 ust. 1 pkt 1 oraz art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego w zakresie, w jakim organ pierwszej instancji uchybił swoim obowiązkom i nie wykonał wymaganych prawem czynności obejmujących merytoryczną kontrolę i nadzór użytkowania obiektów budowlanych, a organ odwoławczy ten stan rzeczy zaakceptował, a także art. 63 w zw. z art. 60 w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 1 oraz art. 84 ust. 1 pkt 1, w zakresie w jakim organ nie zobowiązał właścicieli tartaku do posiadania wymaganej dokumentacji. Ponadto kwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie prawa procesowego, a to art. 6 K.p.a. - z uwagi na niewykonanie przez organ ustawowych obowiązków, art. 104 § 1 i 2 K.p.a. - z uwagi na niewydanie decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, art. 105 K.p.a. - z uwagi na brak przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, oraz art. 107 § 1 i 3 K.p.a. - z uwagi na nieoznaczenie stron postępowania, oraz brak spójności uzasadnienia faktycznego i prawnego z podstawą rozstrzygnięcia, które nie wskazuje braku przedmiotu postępowania. W uzasadnieniu odwołania, powołując się na przepisy Prawa budowlanego dotyczące zakresu działania organów nadzoru i ich kompetencji, wywiedziono, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego jest właściwy w przedmiotowej sprawie. Podkreślono m. in., że art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego wyraźnie wskazuje na kompetencje tego organu do realizacji zadań wynikających z art. 66 Prawa budowlanego. Z kolei z tego ostatniego przepisu wynika obowiązek kontroli obiektów w zakresie drgań, hałasu i ochrony środowiska. Ponadto na taką podstawę prawną powołał się w swojej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu. Dalej argumentowano, że istnieje także przedmiot postępowania, którym jest nieprawidłowe użytkowanie fundamentów dwóch traków w tartaku D. i S. W., co powoduje emitowanie zbyt dużych drgań oddziałujących na sąsiednie zabudowania. Wskazano, że interwencji organu nadzoru wymaga również - stosownie do art. 63 w zw. z art. 60 Prawa budowlanego - nie posiadanie przez właścicieli tartaku dokumentacji dotyczącej wykonanych prac budowlanych na nieruchomości, co należy ocenić pod kątem popełnienia samowoli budowlanej. Zarzucono również organowi błędną interpretację wniosku oraz brak wyjaśnienia wątpliwości w zakresie żądania wnioskodawców. Podkreślono także, że przedmiot postępowania od początku był sprecyzowany przez wnioskodawców i dotyczył drgań budynku mieszkalnego spowodowanych pracą znajdujących się w tartaku urządzeń mechanicznych - dwóch traków, stąd też nie było podstaw do umorzenia postępowania. Podano, że organ przez kilka lat prowadził postępowanie w zakresie niedopuszczalnego zamontowania przedmiotowych traków i wadliwego użytkowania istniejących fundamentów. Końcowo, na marginesie argumentacji odwołania, zakwestionowano działanie organu polegające na wezwaniu wnioskodawców, już po wydaniu przedmiotowej decyzji, do sprecyzowania żądania zawartego we wniosku z dnia 22 stycznia 2008 r.

Po rozpatrzeniu odwołania J. i H.F. oraz J.N., Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, decyzją z dnia [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że decyzja z dnia [...] kończy postępowanie rozpoczęte pismem z dnia 22 stycznia 2008 r. W ocenie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, wniosek ten nie został w ogóle rozpoznany, a postępowanie było prowadzone z urzędu, bowiem nie zawiadomiono stron postępowania o jego wszczęciu na wniosek J. i H.F. Określenie przedmiotu postępowania nastąpiło w pierwszym piśmie procesowym skierowanym do stron, tj. w zawiadomieniu o oględzinach z dnia 12 lutego 2008 r. i jest nim stan techniczny budynku mieszkalnego jednorodzinnego w P., przy ul. [...] oraz hali produkcyjnej wraz z trakami i fundamentami pod traki w P., przy ul. [...]. Dalej, organ wskazał na dwie decyzje organu pierwszej instancji z dnia [...]: nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie uciążliwej działalności tartaku w zakresie wykonania fundamentów na traki i związanych z tym wibracji oraz procedur dotyczących uruchomienia w 2003 r. obiektów będących własnością D. S. W. oraz nr [...] umarzającą postępowanie w przedmiocie stanu technicznego budynku mieszkalnego położonego w P. przy ul. [...], stanowiącego własność J. i H.F., stwierdzając, że dotyczyły one tych samych obiektów, wobec których prowadzone było obecne postępowanie. Zdaniem organu, dopóki powyższe, ostateczne decyzje pozostają w obrocie prawnym nie można prowadzić postępowania w tym zakresie. Dlatego prawidłowe jest rozstrzygnięcie umarzające postępowanie. Końcowo organ odwoławczy podniósł, że należy rozpatrzyć wniosek z dnia 22 stycznia 2008 r., wyjaśniając rzeczywistą wolę wnioskodawców.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu złożył pełnomocnik J.F., H.F. oraz J.N., wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według załączonego wykazu. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 16 K.p.a. w zakresie, w jakim organ odwoławczy uznał, że przedmiot niniejszego postępowania jest tożsamy z przedmiotem postępowania zakończonego decyzją organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania w sprawie o nr [...]; art. 6 K.p.a. w zakresie, w jakim organ pierwszej instancji naruszył właściwe przepisy ustrojowe i nie wykonał podstawowych obowiązków wynikających z art. 81 ust. 1 Prawa budowlanego, a organ odwoławczy ten stan rzeczy zaakceptował; art. 104 § 1 i 2 K.p.a. poprzez niezakończenie postępowania decyzją rozstrzygającą sprawę co do istoty, pomimo, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona; art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. w zakresie, w jakim decyzje organów obu instancji nie zawierają oznaczenia stron. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2, art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c, art. 84 ust. 1 pkt 1 oraz art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego w zakresie, w jakim organ pierwszej instancji uchybił swoim obowiązkom i nie wykonał wymaganych prawem czynności obejmujących merytoryczną kontrolę i nadzór użytkowania obiektów budowlanych, a organ odwoławczy ten stan rzeczy zaakceptował.

W uzasadnieniu skargi nie zgodzono się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że pomiędzy obecnie prowadzonym postępowaniem a postępowaniem zakończonym decyzją z dnia [...], nr [...], zachodzi tożsamość przedmiotu rozstrzygnięcia. Podniesiono, że w poprzednim postępowaniu nie uczestniczyli skarżący, a oba postępowania dotyczą innych czasokresów. Badanie drgań wykonano już po wydaniu powyższej decyzji, tj. w grudniu 2007 r. i drgania te występują do dnia dzisiejszego. Ponadto, nie do zaakceptowania jest pogląd, zgodnie z którym jednorazowa ocena sposobu użytkowania i stanu utrzymania obiektów budowlanych powoduje, że każda kolejna kontrola i ocena wymagałyby wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Podkreślono także, że zwrot "w zakresie wykonania fundamentów na traki" nie jest tożsamy z badaniem i sprawdzaniem wykonywania obowiązków formalnych spoczywających na właścicielu nieruchomości - również obowiązków o charakterze ciągłym, dlatego też i w tym zakresie nie można mówić o tożsamości sprawy.

W odpowiedzi na skargę Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentacji skarżących, organ dodatkowo wyjaśnił, że obie wydane w sprawie decyzje zawierają oznaczenie stron.

W piśmie procesowym z dnia 11 maja 2010 r. pełnomocnik skarżących ponownie zakwestionował twierdzenie organu o tożsamości spraw zakończonych decyzją z dnia [...] i z dnia [...] Wywodził, że zapatrywanie organu o braku możliwości kontroli dalszych czasokresów wskutek uprzedniej kontroli jest sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania i przepisami Prawa budowlanego, które nakładają na podmioty obowiązki permanentne, wymagające ciągłej kontroli ich wykonania.

W trakcie rozprawy sądowej pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte. Po raz kolejny podniósł, że nie ma tożsamości przedmiotowej i podmiotowej między sprawą obecnie rozpatrywaną a sprawami zakończonymi poprzednio. W związku z tym bezzasadny jest zarzut sprawy rozstrzygniętej. Zauważył, że stronami poprzednich postępowań były inne podmioty niż strony występujące w obecnym procesie. Zaakcentował również, że poprzednio przedmiot postępowania dotyczył wykonania obiektu budowlanego, a obecnie polega na negatywnym oddziaływaniu spornego obiektu na inne obiekty, położone przy ul. [...] w P.. Z kolei, skarżący H.F. podtrzymał twierdzenia skargi oraz poparł zarzuty swojego pełnomocnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związane - w myśl przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Odnotować również należy, że postępowanie sądowoadministracyjne oparte jest na zasadzie skargowości, zatem przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, sądy administracyjne obowiązane są do zbadania legitymacji procesowej podmiotu wnoszącego skargę. Określając krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi, ustawodawca nie przewidział bowiem podejmowania z urzędu przez sądy administracyjne kontroli legalności działalności administracji publicznej. W myśl zasady skargowości, postępowanie sądowoadministracyjne może być wszczęte jedynie na żądanie uprawnionego podmiotu. Zgodnie z art. 50 P.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, jak również podmiot, któremu ustawy szczególne przyznają prawo do wniesienia skargi. W myśl wskazanego przepisu, uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego przyznane zostało, po pierwsze, podmiotom posiadającym własny, konkretny interes prawny, po drugie, podmiotom działającym w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.

Oparcie legitymacji do złożenia skargi na kryterium własnego interesu prawnego oznacza, że zaskarżony akt lub czynność organu wykonującego administrację publiczną musi dotyczyć interesu prawnego podmiotu wnoszącego skargę. Istotę interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, w oparciu o którą w postępowaniu administracyjnym, w określonym stanie faktycznym, organ administracji publicznej może dokonać konkretyzacji uprawnień lub obowiązków określonego podmiotu, bądź podjąć określone czynności. Stwierdzenie zatem interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, który polega na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego indywidualnych praw i obowiązków wynikających z prawa materialnego. Tak rozumiane pojęcie interesu prawnego koresponduje również z treścią art. 28 K.p.a., zgodnie z którym stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Na gruncie wykładni tego przepisu wskazuje się, że "stroną w rozumieniu art. 28 będzie osoba (jednostka organizacyjna) wymieniona w art. 29 lub w przepisach odrębnych, która na podstawie prawa obowiązującego może czy powinna uzyskać konkretne korzyści albo też może być (powinna być) obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej, działający w granicach jego właściwości i kompetencji" (tak J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski - "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, str. 232). O tym czy interes ma charakter prawny przesądza zatem treść przepisów prawa materialnego, przy czym chodzi o takie przepisy, z których dla konkretnego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z rozstrzygnięciem wydanym w postępowaniu administracyjnym.

Od interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, który nie daje legitymacji do bycia stroną, tak postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego. Występuje on wówczas, gdy określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże zainteresowanie to nie znajduje podstaw w przepisach prawa materialnego stanowiącego o prawach i obowiązkach tego podmiotu. W przypadku interesu faktycznego, żądanie podjęcia stosownych działań nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego, chroniących sferę interesów podmiotu występującego z żądaniem.

Mając na uwadze powyższe wskazać przyjdzie, że na gruncie art. 50 P.p.s.a legitymacja skargowa podmiotu wnoszącego skargę we własnym interesie prawnym zawierać musi w sobie dwa elementy. Jak trafnie zauważono w doktrynie, skarżący "musi mieć interes prawny w przeprowadzeniu sądowej kontroli zgodności z prawem konkretnego aktu lub czynności, oparty na normach administracyjnego prawa materialnego, procesowego lub ustrojowego, kształtujących istotę sprawy administracyjnej, w której skarga jest wnoszona i które pozwolą sądowi ocenić, czy skarga została wniesiona we własnej sprawie, oraz interes prawny w doprowadzeniu zaskarżonego aktu lub czynności do stanu zgodności z obiektywnym porządkiem prawnym, czyli normami określającymi treść działania organów administracji publicznej i normami regulującymi procedurę ich podejmowania" (tak: T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", wyd. LexisNexis, Warszawa 2009, str. 275).

W niniejszej sprawie, badając legitymację skargową H.F., J.F. i J.N. uznać należało, że nie posiadali oni interesu prawnego zarówno w postępowaniu administracyjnym, w ramach którego podjęta została m.in. zaskarżona decyzja, jak i nie posiadają go w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przed podaniem przyczyn, które zadecydowały o takim ustaleniu Sądu konieczne jest wskazanie na regulację prawną określoną w art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym trafnie przyjmuje się, iż postępowanie prowadzone na podstawie cyt. przepisu wszczyna się wyłącznie z urzędu, a jego stronami są tylko właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 1424/08 oraz z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 193/09, zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 173/09, Lex nr 553284). Ponadto należy się również zgodzić z poglądem wyrażonym w wyroku NSA z dnia 4 lipca 2007 r. (sygn. akt II OSK 999/06, Lex nr 366267), wedle którego właściciele nieruchomości sąsiednich nie mają uprawnień strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. We wskazanych orzeczeniach celnie argumentowano, że komentowany przepis należy odczytywać łącznie z art. 61 w zw. art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, które nakładają na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązki związane z zapewnieniem użytkowania go zgodnie z przeznaczeniem i wymogami ochrony środowiska, zaś stwierdzenie uchybień w tym zakresie skutkuje m.in. nałożeniem na te podmioty nakazów określonych w art. 66 Prawa budowlanego. Stąd, podejmowane w tym zakresie decyzje nie dotyczą tzw. osób trzecich. Na tle art. 66 Prawa budowlanego wyrażano również pogląd, że w sytuacji gdy osoba trzecia składa zawiadomienie, w którym powołuje się na wymienione w tej regulacji przesłanki, organ ma obowiązek wszcząć postępowanie z urzędu. Informacyjnie już tylko podać można, że zaprezentowane stanowisko w kwestii stron postępowania z art. 66 Prawa budowlanego odnosi się do stanu prawnego obowiązującego od dnia 11 lipca 2003 r., kiedy to weszła w życie ustawa zmieniająca Prawo budowlane (ustawa z dnia 27 marca 2003 r. - Dz. U. Nr 80, poz. 718), ograniczająca krąg podmiotów mogących brać udział w postępowaniach prowadzonych na podstawie jego przepisów. Ustawą tą zmieniono m.in. dotychczasowe brzmienie art. 5 ust. 2, z którego to przepisu - w poprzednim stanie prawnym - wywiedziono obowiązek poszanowania uzasadnionych interesów osób trzech, przyznając tym samym uprawnienia strony postępowania prowadzonego w omawianym trybie właścicielom działek sąsiednich.

Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy, w pierwszej kolejności odnotować należy, że we wniosku z dnia 22 stycznia 2008 r., do którego na dalszym etapie postępowania przyłączył się J.N., H.F. i J.F. domagali się wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. W trakcie prowadzonego postępowania, zainicjowanego przedmiotowym wnioskiem, organ pierwszej instancji badał stan techniczny i sposób użytkowania obiektów budowlanych, wydając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego dwie decyzje: z dnia [...] i z dnia [...], obligujące właścicieli tartaku do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Wprawdzie w kolejnej decyzji, z dnia [...] o umorzeniu postępowania, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przyznał, że w sposób nieuprawniony toczył postępowanie w sprawie negatywnego oddziaływania tartaku, podczas gdy był kompetentny wyłącznie do oceny stanu technicznego poszczególnych obiektów zlokalizowanych na terenie tartaku, jednak stanowisko to nie znajduje potwierdzenia w faktach, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy. Wyrażonemu przez organ pierwszej instancji poglądowi przeczy to, że w omawianym postępowaniu przeprowadzono szereg czynności kontrolnych i wyjaśniających, pozwalających na zbadanie sposobu użytkowania i stanu technicznego konkretnych obiektów budowlanych, w konsekwencji czego dwukrotnie wydano w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nakazy dotyczące usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, a nakazy te skierowano do właścicieli tartaku. Zauważyć także wypada, że działania Powiatowego Inspektora stanowiły odpowiedź na pismo J. i H.F., którzy wyraźnie domagali się wdrożenia konkretnego trybu i którzy - pisząc o ponownym wszczęciu postępowania administracyjnego (kontrolnego) - odwoływali się do zakończonego w roku 2007 r. postępowania prowadzonego w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego. Także w dalszych pismach skarżący podnosili, że przedmiotem postępowania jest nieprawidłowe użytkowanie fundamentów dwóch traków w tartaku D. i S. W., akcentując obowiązek podjęcia przez organ czynności nadzorczo-kontrolnych. Podsumowując ten fragment wywodów uznać należało, że prowadzone przez organ czynności podejmowano w ramach postępowania o jakim mowa w art. 66 Prawa budowlanego. Oceny tej nie może zmienić okoliczność nieprawidłowego określenia przez organ pierwszej instancji przedmiotu postępowania, nieuprawnionego przyznania przymiotu strony J. i H.F., czy w końcu błędne przekonanie, że pismo z dnia 22 stycznia 2008 r. stanowi wniosek wszczynający postępowanie w omawianym trybie. Podobny błąd popełnił Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, który co prawda trafnie zakwalifikował postępowanie organu pierwszej instancji, jednak niesłusznie potraktował J.F., H.F. oraz J.N. jako strony i rozpatrzył ich odwołanie, zamiast w pierwszym rzędzie rozstrzygnąć kwestię dopuszczalności jego wniesienia.

Konsekwencją powyżej zaprezentowanych ustaleń jest stwierdzenie, że skarżącym w niniejszej sprawie nie przysługuje interes prawny, bowiem z całą pewnością nie należą do kręgu podmiotów wskazanych w art. 66 Prawa budowlanego. Stosownie do powiedzianego już wcześniej, w przypadku decyzji w przedmiocie utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego interes prawny w jej kwestionowaniu mają wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, którego dotyczy decyzja, natomiast prawa tego pozbawione są osoby trzecie. Natomiast wnoszący skargę, będąc bezpośrednio zainteresowanymi rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej dotyczącej spornych obiektów budowlanych, posiadają jedynie interes faktyczny, który jednak - jako pozbawiony ochrony prawnej w omawianym zakresie - nie stanowi legitymacji do wniesienia skargi. W tym miejscu wskazać również przyjdzie, że bez znaczenia dla dokonanej przez Sąd oceny pozostaje fakt uznania przez organ odwoławczy H.F., J.F. i J.N. za strony przedmiotowego postępowania administracyjnego. Sąd bowiem nie jest związany oceną prawną wyrażoną przez organy. Wręcz przeciwnie, jak już podniesiono wyżej, Sąd zobowiązany był dokonać własnej oceny, czy skarżący mieli w postępowaniu administracyjnym przymiot strony i w konsekwencji, czy przysługiwało im uprawnienie do wniesienia skargi (por. wyroki NSA: z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 247/06, Lex nr 342607 i z dnia 18 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1225/06, Lex nr 360339).

Ponieważ brak legitymacji procesowej podmiotu wnoszącego skargę skutkuje jej oddaleniem, Sąd - na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.