Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1146/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1146/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 stycznia 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015 r., sprawy ze skargi W.K., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 29 kwietnia 2014 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

W dniu 14.01.2014 r. roku wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek W.K. o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Prośbę o umorzenie należności Wnioskodawca umotywował tym, że jest duża konkurencja na rynku. Zobowiązany oświadczył, iż wykonuje wolny zawód artysty, zajmuje się konserwacją dzieł sztuki. O pracę musi zabiegać sam, Urząd Marszałkowski finansuje wykonanie pracy w 50%, pozostałą kwotę pokrywa właściciel, czyli parafia, która zwykle nie płaci tej kwoty z braku środków. W.K. oświadczył, iż nie może brać udziału w przetargach, gdyż nie spełnia warunków, np. wpłaty wymaganej kaucji w wysokości 100 000 zł. Ponadto podaje, iż na rynku pracy jest bardzo dużo konserwatorów dzieł sztuki, a jeszcze więcej techników, którzy zaniżają stawki.

Do tego dochodzą wysokie koszty materiałów, sporządzenia dokumentacji opisowej i fotograficznej, rusztowań, transportu. Zobowiązany oświadczył, że pracując w pojedynkę może wykonać konserwację jednego obiektu w sezonie, przy czym sezon trwa od czerwca do października.

Decyzją z dnia 5 marca 2014 r. o sygnaturze [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił W.K. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za miesiąc 08/2010 r. oraz za okres od 11/2010 r. do 12/2013 r., w łącznej kwocie 23 313,97 zł oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 07/2010 r. do 08/2010 r., od 11/2010 r. do 09/2012 r., od 01/2013 r. do 02/2013 r. oraz od 04/2013 r. do 12/2013 r., w łącznej kwocie 8 727,88 zł za osobę prowadzącą działalność wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi nadzień 14.01.2014 r., w łącznej kwocie 6 136,00 zł.

Pismem z dnia 18 marca 2014 r. W.K. złożył do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek, w którym powielił dotychczasowe argumenty.

Ponadto oświadczył , że będąc artystą wykonuje wolny zawód i nie prowadzi działalności gospodarczej. Podkreślił , że zawsze od 42 lat opłacał składki ZUS i płaciłby je nadal gdyby nie zmiany na rynku pracy. Następnie przedstawił problemy z jakimi spotyka się przy konserwacji kościołów oraz zaznaczył , że czeka obecnie na wypłatę 13.800 zł. za wykonanie konserwacji w Parafii R.

Wniosek umotywował również tym , że jego sytuacja finansowa nie jest dobra , nigdy dużo nie zarabiał , posiada tylko mieszkanie spółdzielcze własnościowe o pow. 38 m2. Nie posiada samochodu, a jego dochody z ostatnich 4 lat przedstawiają jego sytuację finansową. Rok 2011 - przychód: 13.100,00 zł, koszty: 6.550,00 zł, zaliczka pod.: 189,00 zł, dochód: 6.550,00 zł, co daje średniomiesięcznie kwotę 545,00 zł. Rok 2012 - przychód: 12.126,54 zł, koszty: 54.382,87 zł, zaliczka pod.: 13.483,00 zł, dochód: 68.234,67 zł, co daje średniomiesięcznie kwotę 5.686,97 zł. Rok 2013 - przychód: 50.200,00 zł, koszty: 22.550,00 zł, zaliczka pod.: 5.024,00 zł, dochód: 27.650,00 zł, co daje średniomiesięcznie kwotę 2.304,17 zł.

Osiągnięte dochody z ostatnich czterech lat wykazują, ze po opłaceniu świadczeń, czyli opłat za media, czynsz pozostaje niewiele stąd - zdaniem Strony - zaległości w opłacaniu składek.

Praca w trudnych warunkach tj. wilgoć, zimny kościół i pracownia obiły się na zdrowiu Zobowiązanego. Od kilku lat leczy się na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, zaburzenia rytmu serca, hiporlipidemii oraz chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa. Ponadto jak podaje Wnioskodawca na rok 2014 nie uzyskał żadnej dotacji z Urzędu Marszałkowskiego i tym samym nie ma żadnego obiektu pracy. Jego sytuacja jest bardzo ciężka. Żona która znajduje się na utrzymaniu Zobowiązanego również nie może znaleźć pracy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 29 kwietnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzje Zakładu z dnia 5 marca 2014 r.

Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy organ dokonał następujących ustaleń :

W.K. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie konserwacji dzieł sztuki od co najmniej 01.01.1999 r. do nadal. Zobowiązany nie zatrudniał pracowników. Wykonując działalność gospodarczą Płatnik zobligowany był do opłacania składek na ubezpieczenia stosownie do zasad ustalonych w przepisach prawa. Niedopełnienie obowiązku opłacania przewidzianych prawem składek na ubezpieczenia spowodowało, że na koncie rozliczeniowym w ZUS-ie powstały zaległości w kwotach wskazanych w osnowie decyzji. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa od nieterminowo opłaconych składek naliczono odsetki za zwłokę.

Z działalności wykonywanej osobiście w 2012 r. osiągnął przychód w wysokości 123.126,54 zł (dochód: 68.243,67 zł), natomiast za rok 2011 uzyskał przychód w wysokości 13.100,00 zł (dochód: 6.550,00 zł).

W stosunku do Zobowiązanego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne tak przez Dyrektora Oddziału ZUS, jak również Naczelnika Urzędu Skarbowego czy Komornika Sądowego.

Do akt przedmiotowej sprawy Strona załączyła umowę nr 1/2012 r. zawartą w dniu 05.06.2012 r. w R. pomiędzy parafią rzymsko - katolicką p.w. Narodzenia a W.K.. Całkowity koszt prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych został określony na kwotę 33.650,00 zł (wysokość przyznanej dotacji 20.000,00 zł).

W.K. oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Stałe wydatki z tytułu miesięcznych opłat - czynsz, gaz, prąd zostały określone, na kwotę 1 350,00 zł oraz wydatki związane z leczeniem, na kwotę 200,00 zł. Żona Zobowiązanego według oświadczenia nie pobiera żadnych świadczeń oraz nie jest nigdzie zatrudniona. Z dokumentacji wynika, iż średniomiesięczny dochód przypadający na 1 członka rodziny w 2013 r. wyniósł 1 132,45 zł. Wnioskodawca oświadczył, iż posiada zaległość z tytułu nieopłaconego czynszu, na kwotę 611,22. zł. Według oświadczenia W.K. nie korzysta z pomocy społecznej. Od 01.03.2014 r. Zobowiązany posiada stałe źródło dochodu, jakim jest świadczenie emerytalne w wysokości brutto 2.166,11 zł miesięcznie (netto: 1.795,16zł).

Według oświadczenia Wnioskodawcy od 4 lat leczy chory kręgosłup, nadciśnienie, cukrzycę i alergię, na dowód czego przedłożył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, w którym lekarz specjalista chorób wewnętrznych potwierdził, że Zobowiązany pozostaje w stałym leczeniu z powodu schorzeń przewlekłych, tj.: nadciśnienia tętniczego, cukrzycy typu 2, zaburzeń rytmu serca, hiperlipidemii oraz choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa.

Wnioskodawca posiada mieszkanie spółdzielczo-własnościowe w K.przy ul. S. o powierzchni 38 m 2, nie posiada natomiast żadnych wartościowych ruchomości. Według informacji z Centralnej informacji Ksiąg Wieczystych z dnia 21.01.2014 r. nie figuruje w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych.

Zobowiązany nie okreslił, czy posiada zobowiązania cywilnoprawne tak krótkoterminowe jak długoterminowe, czy posiada zobowiązania u osób fizycznych czy alimentacyjne.

Następnie organ przywołał przepisy regulacje kwestie umorzenia należności z tytułu składek a następnie wyjaśnił , że Strona ma interes w udowodnieniu faktów, na które się powołuje, zaś ich ocena i właściwa kwalifikacja należy do organu rentowego. Rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia należności następuje w drodze tzw. "uznania administracyjnego". Taki charakter tej decyzji przesądza sformułowanie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który w ust. 1 mówi o tym, że należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Oznacza to, iż rozstrzygnięcie w tym zakresie należy każdorazowo do organu rentowego, który podejmując decyzję w oparciu o posiadany materiał dowodowy w indywidualnej sprawie, może, ale nie musi umorzyć zaległości (uchwała SN z dnia 6 maja 2004 r. IIUZP 6/04).

Odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy uznano, że zakażona decyzja jest prawidłowa i nie narusza prawa .

W oparciu o zebrany materiał dowodowy Organ uznał, że sytuacja W.K. nie wyczerpuje w całości kryteriów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 28 ust. 2 w/w ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia mogą być umarzane przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tegoż artykułu. Stanowią one zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

W stosunku do Zobowiązanego przesłanka całkowitej nieściągalności nie zachodzi. W.K. w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, ponieważ nie dokonał jej wyrejestrowania z ewidencji działalności gospodarczej lub zawieszenia jej prowadzenia. W związku z powyższym Zakład uznał, że nie jest wykluczone, że powyższa działalność jest wykonywana i przynosi Stronie dochody. Od 01.03.2014 r. W.K. posiada stałe i dodatkowe źródło dochodu, jakim jest świadczenie emerytalne w wysokości brutto 2.166,11 zł miesięcznie (netto: 1.795,16 zł). Jest to świadczenie wypłacane regularnie i niezależnie od stanu zdrowia Płatnika. Ponadto podkreślono , że za lata 2011 - 2013 Płatnik wykazał z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przychody odpowiednio w kwotach: 13.100,00 zł, 123.126,54 zł oraz 50.200,00 zł.

W stosunku do Zobowiązanego nie wszczynano do tej pory postępowania egzekucyjnego. Zważywszy na kwotę zaległości, nie można więc wykluczyć, iż w ramach prowadzonej egzekucji należności z tytułu składek nie zostaną spłacone, choćby częściowo.

Organ po przeanalizowaniu powyższego stanu faktycznego doszedł do wniosku, że Zobowiązany ma możliwość spłaty zaległości składkowych. Zakład nie kwestionuje tego, że jednorazowa wpłata na poczet należności ZUS dla Strony nie jest możliwa, natomiast nic nie stoi na przeszkodzie, aby przystąpić do dalszego i sukcesywnego regulowania zaległych składek wobec ZUS w mniejszych kwotach. Według Zakładu konsekwentne i stopniowe spłacanie zadłużenia wobec ZUS w żadnym wypadku nie przyczyni się do pozbawienia Zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Wobec stwierdzenia braku przesłanki całkowitej nieściągalności, w stosunku do osób opłacających składki na własne ubezpieczenia, ustawodawca w art. 28 ust. 3a przewidział możliwość umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku wystąpienia ważnego interesu osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Interpretując pojęcie ważnego interesu, należy wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności i zdarzenia, których zaistnienie obiektywnie wpływa na szczególną sytuację osoby zobowiązanej, faktyczną lub prawną tworzącą "ważny interes", w tym by skorzystać z przedmiotowej ulgi. Ponadto zauważono, że ważny interes Dłużnika nie zwalnia Organu rentowego od dbałości o interes Skarbu Państwa, który jest utożsamiany z interesem ogólnospołecznym rozumianym jako konieczność zapewnienia stałych dochodów, co wymaga skutecznego realizowania należności składkowych. Każdorazowe umorzenie należności z tytułu składek bez wyraźnego uzasadnienia powoduje uprzywilejowane traktowanie jednych płatników w stosunku do innych.

W.K. oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Stałe wydatki z tytułu miesięcznych opłat - czynsz, gaz, prąd zostały określone na kwotę 350,00 zł oraz wydatki związane z leczeniem na kwotę 200,00 zł. Żona Zobowiązanego według oświadczenia nie pobiera żadnych świadczeń oraz nie jest nigdzie zatrudniona. Z dokumentacji wynika, iż średniomiesięczny dochód przypadający na 1 członka rodziny w 2013 r. wyniósł 1.132,45 zł. Wnioskodawca oświadczył, iż posiada zaległość z tytułu nieopłaconego czynszu na kwotę 611,22 zł. Według oświadczenia W.K. nie korzysta z pomocy społecznej. Od 01.03.2014 r. Zobowiązany posiada stałe źródło dochodu, jakim jest świadczenie emerytalne w wysokości brutto 2.166,11 zł miesięcznie (netto: 1.795,16 zł). Jest to świadczenie wypłacane regularnie i niezależnie od stanu zdrowia Płatnika.

Biorąc powyższe pod uwagę oraz dokonując wnikliwej analizy przedmiotowej sprawy Organ doszedł do przekonania, iż sytuacja materialna w/w Płatnika jest na tyle stabilna, iż nie można przyjąć, że spłata przez Niego zobowiązania, mogłaby pociągnąć za sobą skutek w postaci pozbawienia możliwości zaspokojenia Jego oraz jego małżonki niezbędnych potrzeb życiowych, co stanowi jedną z przesłanek przemawiających za umorzeniem. Zwłaszcza, że W.K. nie wykazał, aby korzystał lub zamierzał korzystać z pomocy społecznej lub innych przewidzianych prawem form pomocy państwa dla osób pozostających w trudnej sytuacji życiowej. W związku z powyższym sytuacja materialna Zobowiązanego nie może stanowić przesłanki będącej podstawą dającą szansę na umorzenie istniejących zaległości zwłaszcza, że nie jest to kwota nie możliwa do uregulowania.

Organ uznał również , że nie zachodzi przesłanka do umorzenia zaległości, określone w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jakim jest przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca Zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego opłacenie należności.

Organ zwrócił uwagę , że Wnioskodawcy przyznano świadczenie emerytalne, zatem sytuacja zdrowotna nie ma wpływu na zdolność W/w do uzyskiwania przychodów. Organ nie kwestionuje problemów zdrowotnych Wnioskodawcy, niemniej jednak w świetle przedstawionych okoliczności, przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności, tj. przewlekła choroba zobowiązanego bądź konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiająca zobowiązanego możliwości osiągania dochodu pozwalającego na opłacanie należności, nie będzie miała w stosunku do Niego zastosowania.

Uwzględniając całokształt sytuacji materialnej W.K., organ przyjął , że nie wykazał on w toku postępowania, ażeby jego sytuacja losowa, materialna bądź zdrowotna uniemożliwiała dokonanie spłaty zadłużenia. Rozważając zasadność umorzenia pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 28 ust. 3a, Organ uznał w świetle zebranego materiału dowodowego, że sytuacja Wnioskodawcy nie przemawia za pozytywnym rozpatrzeniem jego wniosku. W osądzie Organu, nie ma żadnych podstaw do stwierdzenia zagrożenia dla bytu W.K. , ani zagrożenia dla zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych przez niego i jego rodzinę.

Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której Skarżący nie zgodził się z argumentacja organu zarzucając naruszenie przepisów postępowania a mianowicie art. 7 z 11 Kodeksu postępowania administracyjnego , poprzez dokonanie nieprawidłowych i niezgodnych ze stanem rzeczywistych ustaleń faktycznych .

Przede wszystkim Skarżący nie zgadza ze stwierdzeniem , że prowadził czy też aktualnie prowadzi działalność gospodarczą i z powyższego względu odprowadzał składki na ubezpieczenie społeczne. Jako osoba wykonująca wolny zawód zawsze pracował wyłącznie na umowie o dzieło. Oświadczył również , że nie uzyskał żadnej dotacji z Urzędu Marszałkowskiego a jego żona nie pobiera żadnych świadczeń , zatem uzyskiwana kwota 1350 zł musi wystarczyć na bieżące utrzymanie jak również na koszty leczenia . Nie uzyskuje żadnych dodatkowych przychodów z działalności gospodarczej i nie ma możliwości uregulowania należności z tytułu składek . Zatem organ błędnie uznał , że jego sytuacja jest stabilna i może uregulować zalęgłość .

Ponadto Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu , że nie zachodzą przesłanki z rozporządzenia Ministra Gospodarki , Pracy i Ubezpieczeń Społecznych . Uważa bowiem , że będąc przewlekle chorym i otrzymując świadczenie emerytalne musi z niego zaspokoić zarówno bieżące potrzeby jak i pokryć koszty leczenia . Przewlekła choroba ma związek z jego sytuacją finansową albowiem pieniądze, za które zmuszony jest kupować lekarstwa mógłby przeznaczyć na pokrycie zobowiązań wobec ZUS.

W związku z tymi zarzutami wniesiono o uchylenie rozstrzygnięcia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji .

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skargi decyzja ta nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie.

Jak wynika akt sprawy, skarżący wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. W związku z treścią jego wniosku zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm., powoływanej dalej jako "u.s.u.s.").

Zgodnie z ust. 1 wymienionego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, w myśl którego to należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Oznacza to, iż w przypadku stwierdzenia przez organ rentowy, że w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności organ może w uzasadnionych przypadkach umorzyć należności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, powoływanym dalej jako "rozporządzenie wykonawcze"), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. W świetle § 3 ust. 1 tego rozporządzenia wykonawczego zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Użyte przez ustawodawcę na gruncie wspomnianych przepisów sformułowania (odpowiednio: "mogą być umarzane" i "może umorzyć") oznaczają, że umorzenie składek na ubezpieczenie opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym.

Uprawnienie do działania w ramach uznania administracyjnego oznacza, że do uznania organu pozostawiono stwierdzenie istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających umorzenie zaległości lub odsetek, jak też zakres ewentualnego umorzenia.

Przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym organ administracji obowiązany jest natomiast do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero wnikliwa analiza stanu faktycznego stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Decyzja odmowna musi być więc należycie uzasadniona tak aby nie można jej było postawić zarzutu dowolności. W szczególności winna ona zawierać dokładne wyjaśnienie sytuacji materialnej strony skarżącej, wysokości zaległych należności oraz dokładne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ wydając takie a nie inne rozstrzygnięcie.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona wyłącznie w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.

Podkreślić więc trzeba, że rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej "k.p.a."), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, że obowiązkiem każdego organu administracji jest wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, bądź okoliczności podnoszonych przez stronę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji podjął działania zmierzająca do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy w oparciu o dokumenty uzyskane z urzędu oraz przedłożone przez Skarżącego. ZUS szczegółowo wyjaśnił dochody i wydatki strony, jej możliwości zarobkowe, sytuację zdrowotną i majątkową. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy rozważał możliwości uiszczenia zaległych składek. Organ wziął pod uwagę cały zebrany materiał dowodowy zaś w uzasadnieniach swoich decyzji wskazał podstawę faktyczna i prawną rozstrzygnięcia. W szczególności ZUS odniósł się do poszczególnych dowodów i po analizie całego materiału dowodowego doszedł do przekonania, że nie istnieją przesłanki do stwierdzenia, że skarżący nie jest lub nie będzie stanie w przyszłości spłacić zaległości składkowych.

W pierwszej kolejności należy przyznać rację organowi rentowemu, że w stosunku do Skarżącego nie można mówić o spełnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności. Zamknięty katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że żadna z wymienionych przesłanek nie ma zastosowania względem Skarżącego. Organ rentowy wykazał , że Skarżący posiada majątek w postaci nieruchomości (lokal mieszkalny w Krakowie ) oraz stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego w kwocie 2166,11 zł. z których możliwa jest egzekucja. Ponadto w oparciu o informacje o dochodzie osiągniętym przez skarżącego w latach 2011-2013 organ uznał , że sytuacja majątkowa skarżącego nie jest na tyle trudna, aby uzasadniała umorzenie należności. Tym samym okoliczności te są przeszkodą dla wydania decyzji w przedmiocie umorzenia składek, stosownie do przepisu art. 28 powołanej ustawy. Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wymaga bowiem, aby zaistniała całkowita nieściągalność składek, co w sprawie nie ma miejsca.

Dokonując natomiast analizy stanowiska organu dotyczącego odmowy umorzenia wskazanych należności w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia wykonawczego należy podkreślić, że organ podjął wszelkie możliwe kroki w kierunku ustalenia aktualnej sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej skarżącego. Zebrał informacje odnośnie do uzyskiwanych dochodów, by następnie odnieść je do struktury deklarowanych wydatków. Niemniej jednak doszedł do słusznego przekonania, że zobowiązany nie znajdzie się w sytuacji, w której zostałby pozbawiony środków do życia jak i możliwości uzyskiwania dodatkowego dochodu. Jak już zaznaczono Skarżący otrzymuje stałe świadczenie rentowe jak również uzyskuje dochód z prowadzonej przez siebie działalności w zakresie konserwacji zabytków . Okoliczność ta jest bezsporna i przyznana przez samego Skarżącego . Istota sporu w tym zakresie dotyczy jedynie formy tej działalności . Organ rentowy utrzymuje bowiem , że działalność Skarżącego jest działalnością gospodarczą , natomiast zdaniem Skarżącego prace wykonuje w ramach umowy o dzieło.

Natomiast przesłanka uregulowana w § 3 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) nie stanowi o chorobie, z którą wiążą się dodatkowe koszty związane z leczeniem, lecz z chorobą która pozbawia zobowiązanego możliwości osobistego podjęcia pracy jako źródła dochodu . W tym kontekście prawidłowa jest argumentacja organu , że przyznanie świadczenia rentowego powoduje, że sytuacja zdrowotna nie ma wpływu na sytuacje Skarżącego.

Dodatkowo odnosząc się do tej przesłanki należy zauważyć, że stanowisko prezentowane w tym zakresie przez Skarżącego jest wewnętrznie sprzeczne, natomiast jego postępowanie jest względem tego stanowiska niekonsekwentne przez co mu przeczy. Z jednej strony Skarżący zwraca uwagę , na swoje liczne dolegliwości uznając jednocześnie , że w jego przypadku zachodzą przesłanki z § 3 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego , eksponuje przewlekłość choroby natomiast z drugiej strony, we wszystkich pismach jak i skardze , wskazuje że trudni się konserwacją zabytków. Forma tych oświadczeń wskazuje , że Skarżący jest czynnym konserwatorem zabytków czyli że nawet jeżeli aktualnie nie uzyskuje z tego źródła dochodów to pozostaje w pełnej gotowości do podjęcia pracy z chwilą zaistnienia korzystnych okoliczności na rynku pracy.

Jednocześnie Skarżący nie podnosił aby stan zdrowia bądź przewlekła choroba uniemożliwiały mu wykonywanie tych prac. Wskazywał jedynie na inną formę tej działalności ( umowa o dzieło) oraz na przeszkody natury ekonomicznej ( konkurencja na rynku), które utrudniają mu funkcjonowanie na rynku pracy .

Zauważyć należy, że przyjęta w stanie faktycznym sprawy okoliczność prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej nie ma znaczenia dla kwestii umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie .

Organ rentowy przyjął bowiem, że skarżący prowadził od 1999 r. działalności gospodarczą w zakresie konserwacji dzieł sztuki od co najmniej 1 stycznia 1999 r. do chwili wydawania decyzji .

Okoliczność , że działalność ta jest wykonywana obecnie była podnoszona również przy ponownym rozpatrzeniu sprawy , pomimo tego że Skarżący fakt ten całkowicie negował. Niemniej jednak Skarżący nigdy nie zaprzeczał , że działalność w zakresie konserwacji dział sztuki prowadzi .

Natomiast zauważyć należy , że organ rentowy z faktem prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie konserwacji zabytków wiązał jedynie możliwość osiągania dochodów co ma istotne znaczenie na gruncie postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie . Nie przypisywał tej formie zarobkowania żadnej szczególnej wagi , nie wyciągał z tej formy żadnych innych konsekwencji poza możliwością uzyskania dochodu.

Jak już wcześniej zauważono spór dotyczy jedynie samej formy zarobkowania . W świetle niniejszej sprawy przedmiotowy spór nie ma żadnego istotnego znaczenia i sprowadza się jedynie do nazwy zarobkowania .

Zwrócić natomiast należy uwagę , że sprawa dotyczy odmowy umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą . Skarżący natomiast w uzasadnieniu skargi zauważył , że osoba wykonująca wolny zawód nie podlega obowiązkowi opłacania składek na ubezpieczenie społeczne . Jeżeli zatem Skarżący kwestionuje sam fakt naliczenia składek bądź ich wysokość nie może na etapie postępowania w sprawie umorzenia , podnosić argumentów dotyczących kwestii wymiaru tych składek . Kwestia ta powinna być bowiem rozpatrzona odrębnym postępowaniu

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), jednakże w przypadku decyzji wydawanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, kognicja sądu administracyjnego została ograniczona przepisami ustawy z o systemie ubezpieczeń społecznych (ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz. U.z 2013 r., poz. 1442, ze zm., zwana dalej ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych), ustanawiającej szczególny tryb odwoławczy od decyzji ZUS (Zakładu). Art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi bowiem, że od decyzji Zakładu (ZUS) przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego – Dz. U. z 2014 r., poz. 101, ze zm.). Właściwym w tych sprawach jest więc sąd powszechny – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Wyjątek od tej zasady wynika natomiast z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w myśl którego od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje natomiast prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania Administracyjnego w Kodeksie postępowania administracyjnego. Na rozstrzygnięcia wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, w oparciu o art. 127 § 3 K.p.a., przysługuje więc skarga do sądu administracyjnego, na podstawie przepisów p.p.s.a.

Dotyczy to zatem tylko i wyłącznie decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i tylko w tej kwestii sąd administracyjny jest sądem właściwym.

Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

.