Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 82/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art.  7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 , art. 154 § 1, 2 art. 156, art. 157 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2009 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej o odrzuceniu wniosku o dofinansowanie realizacji projektu ze środków z budżetu Unii Europejskiej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2008r. Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Dnia [...] lutego 2005r. K. L. złożyła do [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w ramach Sektorowego Programu operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich, 2004-2006" ("Program"). W wyniku przeprowadzonej weryfikacji kompletności i poprawności formalnej wniosku o dofinansowanie realizacji projektu oraz zgodności z Programem, w tym po uprzednim wezwaniu strony o uzupełnienie ww. wniosku i po analizie dokumentów w ramach tych uzupełnień, [...] Oddział Regionalny ARiMR, stwierdził że nie są spełnione kryteria dostępu i w związku z tym wniosek nie kwalifikuje się do dalszej oceny. Organ, zgodnie z przyjętą procedurą rozpatrywania wniosku, pismem z [...] października 2005r., poinformował producentkę, że jej wniosek o dofinansowanie realizacji projektu został odrzucony z uwagi na niespełnienie kryterium dostępu określonych dla działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w ramach Programu.

Pismem z [...] października 2005r., K. L. wniosła odwołanie od tego rozstrzygnięcia, domagając się zmiany decyzji, z uwagi na naruszenie szeregu postanowień, z sektora krajowego i tych dotyczących pomocy ze środków unijnych. Wnioskodawczyni nie zgadza się, z jej zdaniem dowolnym ustaleniem przez organ momentu z którym podjęła się po raz pierwszy prowadzenia gospodarstwa rolnego, tj. z datą wydania postanowienia Sądu Rejonowego o stwierdzeniu nabycia spadku po ojcu, Z. L., jak również poprzez niepodjęcie indywidualnej decyzji o przyznaniu pomocy w terminie 12 miesięcy po podjęciu działalności, tak jak określają przepisy obowiązujące w państwach członkowskich.

Prezes ARiMR pismem z [...] listopada 2005r. podtrzymał stanowisko [...] Oddziału Regionalnego ARiMR i stwierdził, iż nie ma podstaw do pozytywnego rozpatrzenia odwołania z uwagi na niespełnienie jednego z podstawowych kryterium dostępu Programu, dotyczącego definicji beneficjenta. Beneficjentem, może być jak wskazał organ osoba, która m.in. po raz pierwszy stała się posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego, nie wcześniej niż 12 miesięcy przed podjęciem przez ARiMR decyzji o udzieleniu pomocy, lub była posiadaczem gospodarstwa rolnego przez okres dłuższy niż 12 miesięcy przed zawarciem umowy o dofinansowanie projektu, lecz w tym okresie faktycznie prowadziła gospodarstwo rolne nie dłużej niż 12 miesięcy. Organ podał, iż w posiadanie gospodarstwa rolnego wnioskodawczyni po raz pierwszy weszła dnia [...] lipca 2004r., w następstwie dziedziczenia po zmarłym ojcu. Moment podjęcia prowadzenia gospodarstwa rolnego jest równoznaczny z chwilą wejścia w jego posiadanie, chyba że wnioskodawcy przysługują "okresy wyłączeń" w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, do których zalicza się okresy przekazania gospodarstwa w dzierżawę, co podlega ujawnieniu w księdze wieczystej lub ewidencji gruntów, udzielenie pełnomocnictwa do prowadzenia gospodarstwa innej osobie na podstawie umowy poświadczonej notarialnie. Przedłożone przez stronę w ramach uzupełnień dokumenty nie stanowiły podstawy do odliczenia okresów nieprowadzenia gospodarstwa.

Pismem z [...] maja 2007r., strona skierowała do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek o zmianę decyzji ostatecznej Prezesa ARiMR z [...] listopada 2005r., lub alternatywnie o stwierdzenie jej nieważności, z uwagi na brak, zdaniem producentki obligatoryjnych elementów decyzji, a także nie zawarcie umowy w sytuacji gdy spełnione zostały wszystkie kryteria dostępu.

Pismem z [...] października 2007r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wezwał wnioskodawczynię do sprecyzowania treści żądania. W odpowiedzi strona wniosła o zmianę decyzji ostatecznej Prezesa ARiMR z [...] listopada 2005r.

Decyzją z [...] września 2008r. wydaną po rozpatrzeniu wniosku strony, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając w trybie art. 154 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. zwana dalej k.p.a.) odmówił zmiany decyzji ostatecznej, stwierdzając przy tym że ustalenia dokonane przez instytucję wdrażającą w trakcie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu były poprawne, a decyzje prawidłowe. Dodatkowo organ uznał, iż nie zachodzą przesłanki do zmiany decyzji ostatecznej Prezesa ARiMR w trybie art. 154 k.p.a., gdyż realizacja wniosku strony spowodowałaby, że wydana w trybie art. 154 k.p.a. decyzja byłaby niezgodna z prawem.

W treści uzasadnienia organ podał, iż działanie "ułatwianie startu młodym rolnikom" w ramach Programu zostało wprowadzone w prawie wspólnotowym rozporządzeniem Rady (WE) nr 1257/1999 z 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającym i uchylającym niektóre rozporządzenia. Celem wprowadzenia tej regulacji było stworzenie dla państw członkowskich UE jednolitych ram prawnych, na których mogłoby się opierać wsparcie rozwoju obszarów wiejskich udzielane w ramach EFOGR. Ramy wsparcia Wspólnoty określają jakie przedsięwzięcia (działania) kwalifikują się do wsparcia, ich cele oraz ogólne kryteria wyboru projektów, realizowanych w ramach tych przedsięwzięć. W art. 8 ust. 1 przywołanego rozporządzenia określono zatem jedynie ogólne warunki przyznania pomocy młodym rolnikom poprzez wprowadzenie warunku rozpoczęcia prowadzenia gospodarstwa rolnego po raz pierwszy, kryterium wieku, wiedzy i umiejętności zawodowych, rentowności gospodarstwa oraz kryterium dochowania wymogów w zakresie dotyczącym środowiska, higieny i warunków utrzymania zwierząt, dalej co organ podkreślił, warunki te muszą być spełnione w chwili podjęcia indywidualnej decyzji o przyznaniu wsparcia.

Prawo wspólnotowe, jak wskazał Minister na mocy przepisu art. 37 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999, wyposażyło państwa członkowskie w kompetencje do ustanowienia mniej lub bardziej restrykcyjnych warunków przyznawania wsparcia Wspólnoty dla rozwoju wsi, w tym także wsparcia udzielanego młodym rolnikom. Zatem ustawodawca krajowy, korzystając z tego uprawnienia określił wysokość jednorazowej premii wynoszącą [...] tys. złotych stanowiącą wsparcie finansowe dla młodych rolników i udzielaną w ramach przedmiotowego działania, zdefiniował m.in. pojęcie młodego rolnika, termin rozpoczęcia samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, jak również określił inne kryteria dostępu, po spełnieniu których pomoc może być przyznana.

Organ I instancji podał, iż zgodnie z opisem działania 1.2 "Ułatwianie startu młodym rolnikom" zawartym w załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 8 września 2004r., pomoc może być przyznana rolnikowi, który poza spełnieniem innych warunków określonych w rozporządzeniu, po raz pierwszy podjął prowadzenie gospodarstwa rolnego. Za osobę, która po raz pierwszy podjęła prowadzenie gospodarstwa rolnego uważa się osobę, która po raz pierwszy stała się posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego, nie wcześniej niż 12 miesięcy przed zawarciem umowy o dofinansowanie projektu, lecz w tym okresie faktycznie prowadziła gospodarstwo rolne nie dłużej niż 12 miesięcy. W załączniku do ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wymieniono wyczerpująco okresy, które na wniosek zainteresowanego rolnika mogą zostać uznane za okresy nieprowadzenia gospodarstwa rolnego.

Minister wskazał, iż dniem podjęcia prowadzenia gospodarstwa rolnego, w przedmiotowej sprawie był dzień nabycia praw do spadku obejmującego to gospodarstwo - to jest od chwili śmierci spadkodawcy ([...] lipca 2004r.), z czym nie zgadza się producentka rolna, która co podkreśla organ, za tą datę uznaje [...] października 2004r. czyli datę faktycznego rozpoczęcia prowadzenia gospodarstwa rolnego, gdyż w tym dniu wydane zostało postanowienie Sądu Rejonowego w K. o stwierdzeniu nabycia spadku. Wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne dziedziczą z mocy ustawy J. L. (matka strony) i K. L. (strona) po [...] części każda z nich.

Organ I instancji podał, powołując się na treść art. 924 i 925 Kodeksu cywilnego, iż spadkobierca staje się posiadaczem gospodarstwa rolnego, będącego przedmiotem spadku, z chwilą śmierci spadkodawcy, zatem 12-miesięczny okres posiadania gospodarstwa rolnego powinien być liczony od dnia śmierci spadkodawcy. Zdaniem organu postanowienie Sądu Rejonowego w K. stanowi potwierdzenie nabycia praw do spadku.

Minister wskazał ponadto na fakt, iż przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie ani też wraz ze złożeniem wniosku strona nie złożyła wniosku o uznanie okresów wyłączeń, a więc nie wskazała na żadną z okoliczności umożliwiających skrócenie okresu faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego przed dniem zawarcia umowy o przyznanie pomocy. Przy tym organ powołał się na orzecznictwo NSA (vide wyrok NSA z 18 czerwca 2007r., sygn. akt: II GSK 46/2007), które uznało, że okresy wyłączeń mogą pomniejszać tylko okres posiadania gospodarstwa, a nie jak twierdzi strona okres faktycznego prowadzenia gospodarstwa. Katalog okoliczności, co wskazuje Minister uzasadniających odliczenie od czasu posiadania jest katalogiem zamkniętym, ARiMR nie może dokonać innych odliczeń ani posłużyć się innymi kryteriami oceny czasu posiadania gospodarstwa, aniżeli określone w załączniku do rozporządzenia. Dlatego słusznie, w opinii Ministra Prezes ARiMR stwierdził w uzasadnieniu decyzji z [...] listopada 2005r., że przedstawione przez stronę w ramach uzupełnień do wniosku dokumenty (w tym oświadczenie J. L. - matki strony - złożone dnia [...] września 2005r., o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego w okresie od dnia [...] lipca 2004r. do dnia [...] października 2004r.) nie stanowiły, bo nie mogły stanowić podstawy do odliczenia okresów nieprowadzenia gospodarstwa.

Minister podkreślił również, odpierając zarzut wnioskodawczyni, iż Oddział Regionalny ARiMR niedopełnił obowiązku rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie realizacji projektu i wydania indywidualnej decyzji o przyznaniu pomocy (zawarcie umowy) w terminie nie późniejszym niż 12 miesięcy po podjęciu działalności tak jak to określają przepisy obowiązujące w państwach członkowskich, organ zauważył przy tym, iż wnioski o dofinansowanie realizacji projektu, zgodne z wszystkimi wymaganiami określonymi dla działania, kwalifikowane były do realizacji według kolejności ich złożenia (rejestracji). Organ podkreślił ponadto, iż daty wpływu wniosku nie należy utożsamiać z datą złożenia wniosku. Za dzień złożenia wniosku o dofinansowanie realizacji projektu uznawano dzień złożenia do Oddziału Regionalnego ARiMR wniosku poprawnie wypełnionego wraz z wymaganymi załącznikami.

Organ wskazał, iż w jego opinii zarzut strony, że decyzja z [...] listopada 2005r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 107 kpa, jest bezzasadny gdy mamy na względzie uchwałę NSA z 22 lutego 2007r. sygn. akt: II GPS 3/06, stosownie do której odrzucenie wniosku o przyznanie pomocy w ramach SPO "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" następuje w drodze decyzji administracyjnej, a zatem pismo wskazane należy traktować jako decyzję administracyjną.

Minister podał, iż wymieniona decyzja z [...] listopada 2005r., zostało podpisana przez Dyrektora Departamentu Wsparcia SAPARD i Funduszy Strukturalnych, działającego z upoważnienia Zastępcy Prezesa ARiMR, zatem zarzut naruszenia przez organ art. 107 kpa nie znajduje, zdaniem Ministra uzasadnienia. Nie zgadza się też ze stanowiskiem strony, iż strona spełniała wszystkie kryteria dostępu określone dla działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" sektorowego programu operacyjnego, co uprawniało stronę do przyznania jej premii.

Organ I instancji wskazał, iż w trybie art. 154 kpa można wzruszyć tylko decyzję prawidłową, co potwierdza orzecznictwo SN, dotyczące wprawdzie art. 155 kpa, lecz problem jest ten sam w odniesieniu do art. 154 kpa. W opinii organu decyzja Prezesa ARiMR z [...] listopada 2005r. jest decyzją prawidłową, co pozwala na przeanalizowanie przesłanek z art. 154 kpa dotyczących interesu społecznego lub słusznego interesu strony.

Minister podkreślił, iż strona nie wskazała na żadne okoliczności faktyczne i prawne, które dawałaby podstawę do zmiany decyzji w trybie art. 154 kpa, nie zachodzą przesłanki zmiany decyzji Prezesa ARiMR z [...] listopada 2005r.

K. L. wniosła w dniu [...] października 2008r. o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o zmianę decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2008r., w całości i orzeczenie zmiany decyzji ostatecznej Prezesa ARiMR z [...] listopada 2005r. Wniosek swój uzasadniła tym, że organ dokonał wadliwej oceny momentu podjęcia przez stronę po raz pierwszy prowadzenia gospodarstwa rolnego, jak również naruszył art. 5 rozporządzenia (WE) nr 817/2004 poprzez niepodjęcie indywidualnej decyzji o przyznaniu pomocy w terminie 12 miesięcy od podjęcia przez stronę działalności rolniczej.

Wobec powyższego w dniu [...] listopada 2008r., decyzją wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2008r.

Organ odwoławczy wskazał, iż strona była współposiadaczem gospodarstwa rolnego od [...] lipca 2004r., to jest od chwili nabycia praw do spadku obejmującego to gospodarstwo, czyli od chwili śmierci spadkodawcy - ojca strony. Powołał się przy tym na treść art. 924, art. 925 oraz art. 1012 i n. Kodeksu cywilnego, stwierdził że jeżeli spadkobierca wszedł w posiadanie nieruchomości z chwilą otwarcia spadku (jako posiadacz samoistny albo zależny), to ewentualne postanowienie o nabyciu spadku co do zasady pozostaje bez wpływu na fakt, że po raz pierwszy spadkobierca wszedł w posiadanie już z chwilą otwarcia tego spadku. Organ odwoławczy podkreślił, iż nie może być wątpliwości po stronie producentki że spadek po ojcu, a tym samym gospodarstwo rolne, został nabyty przez stronę z chwilą otwarcia spadku tj. z dniem [...] lipca 2004r.

Minister, działający jako organ ponownie rozpoznający sprawę podał, iż przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie, czy wraz ze złożeniem wniosku strona nie złożyła wniosku o uznanie okresów wyłączeń, a więc nie wskazała na żadną z okoliczności umożliwiających skrócenie okresu faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego przed dniem zawarcia umowy o przyznanie pomocy.

Organ odwoławczy wskazał, iż zainteresowanie uzyskaniem pomocy w ramach przedmiotowego działania było znacznie większe niż przewidziane możliwości finansowe. Program zakładał, iż w ramach działania zostanie przyznanych w sumie ok. [...] tys. premii w wysokości [...] tys. zł. każda. Działanie to miało być realizowane przez 3 lata tj. przez cały okres wdrażania Programu (lata 2004-2006), tymczasem już w [...] kwartale 2005r. w większości województw konieczne było zamknięcie naboru, ponieważ kwota na jaką opiewały złożone wnioski, przekroczyła limit środków dla województwa. W [...] Oddziale Regionalnym ARiMR nabór wniosków o dofinansowanie realizacji projektu trwał od [...] września 2004r. do [...] marca 2005r., wniosek producentki wpłynął do oddziału w dniu [...] lutego 2005r. tj. na [...] dni przed zamknięciem naboru wniosków, i tą datą wniosek został zarejestrowany. Kwota, na jaką łącznie opiewały złożone wnioski, znacznie przekroczyła limit środków finansowych przyznany dla województwa [...]. Wniosek strony znalazł się wśród wniosków złożonych ponad limit środków przydzielonych dla [...] Oddziału Regionalnego ARiMR.

K. L. pismem z [...] grudnia 2008r. zaskarżyła decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2008r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, a także jej poprzedzającej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2008r.

Autorka skargi zarzuciła decyzjom organów obu instancji, naruszenie przepisów:

1. art. 8 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z 17 maja 1999r., w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia,

2. Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006",

3. art. 26 ustawy z 20 kwietnia 2004r. o Narodowym Planie Rozwoju, poprzez niedokonanie zmiany decyzji ostatecznej Prezesa i uznanie, iż strona prowadziła gospodarstwo rolne odziedziczone po ojcu, co skutkowało odmową zawarcia umowy o dofinansowanie projektu,

4. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1444/2002 z 24 lipca 2002r., zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktury gospodarstw rolnych w zakresie niewłaściwej wykładni definicji posiadacza gospodarstwa,

5. Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006", poprzez dowolne ustalenie przez organ momentu przejęcia przez stronę gospodarstwa rolnego tj. ustalenie, że dniem rozpoczęcia prowadzenia działalności jest dzień śmierci ojca strony, a nie wskazana przez nią data [...] października 2004r., co zdaniem producentki jest wynikiem nieprawidłowej wykładni pojęcia "posiadanie" oraz wymagania przez organ udzielania pełnomocnictwa do prowadzenia gospodarstwa rolnego w formie poświadczonej notarialnie,

6. art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), poprzez zaakceptowanie przez organ niepodjęcia przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR indywidualnej decyzji w terminie 12 miesięcy od podjęcia przez stronę działalności rolniczej,

7. art. 154 § 1, 2 kpa poprzez odmowę zmiany ostatecznej decyzji Prezesa ARiMR, na podstawie której strona nie nabyła prawa i która została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z przyczyn innych niż w niej podniesione.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2008r., utrzymująca w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2008r., wydaną po rozpatrzeniu wniosku o zmianę decyzji ostatecznej Prezesa ARiMR z [...] listopada 2005r., utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] października 2005r. o odrzuceniu wniosku o dofinansowanie realizacji projektu złożonego w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" - w trybie art. 154 § 1, 2 kpa.

Przytoczony przepis statuuje tzw. nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji ostatecznej, na podstawie której żadna ze stron nie nabyła prawa, pozwalający na uchylenie lub zmianę takiej decyzji, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Określone w Kodeksie postępowania administracyjnego tryby nadzwyczajne weryfikacji decyzji administracyjnych nie są kontynuacją postępowania prowadzonego w trybie zwykłym i kończącego się do co zasady decyzją rozstrzygającą sprawę co do istoty (względnie umarzającą postępowanie, jeżeli merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy nie jest możliwe). Ich celem jest - na zasadzie wyjątku od zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 i art. 127 § 1 k.p.a.) - otworzenie możliwości weryfikacji ostatecznej decyzji wydanej w trybie zwykłym ze względu bądź to na szczególnie istotne wady prawne tej decyzji, bądź inne okoliczności, które uzasadniają ingerencję w treść ostatecznie ukształtowanego stosunku administracyjnego. W dalszej kolejności trzeba wskazać, że określony w art. 154 k.p.a. tryb weryfikacji nie opiera się na kryteriach związanych z niezgodnością z prawem ostatecznej decyzji, lecz związanych z ocenami pozaprawnymi - interesu społecznego i słusznego interesu strony.

Kluczowym argumentem, który przesądził o takiej, a nie innej treści zaskarżonej decyzji było stwierdzenie organu, na podstawie pisma skarżącej z [...] października 2007r., że wnosi ona o zmianę decyzji Prezesa ARiMR z [...] listopada 2005r. Pismo to stanowiło odpowiedź na wcześniejsze wezwanie organu z [...] października 2007r. o sprecyzowanie czy producentka rolna wnosi o zmianę decyzji Prezesa ARiMR czy o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezesa, bo złożony przez stronę wniosek z [...] maja 2007r., w opinii organu nie określał jednoznacznie żądania producentki rolnej. Udzielona przez wnioskodawczynię odpowiedź z [...] października 2007r., wskazywała na zmianę decyzji, lecz także z czym Sąd się zgadza podkreśliła, iż gdyby organ nie uwzględnił jej żądania o zmianę decyzji ostatecznej z [...] listopada 2005r. to jego zadaniem pozostanie zbadanie z urzędu, czy zaskarżona decyzja nie jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem na które powołała się wnioskodawczyni /wyrok NSA z 27 października 1999r., IV SA 1715/97, a także teza druga wyroku NSA z 29 czerwca 1999r. IV SA 1889/97/.

Sąd zauważa, iż producentka rolna producentka działała przez cały czas trwania postępowania przed organami administracji publicznej bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, zatem rzeczą organu pozostało nadać odpowiednią formę prawną dla żądania wnioskodawczyni i zrozumienie jej intencji.

Stosownie do przepisu art. 156 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, gdy zachodzą przesłanki określone w § 1 tego przepisu.

Z treści art. 157 § 2 kpa. wynika, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 3 kpa nastąpić może wyłącznie z powodu niedopuszczalności prowadzenia takiego postępowania z przyczyn podmiotowych (np. wniosek nie pochodzi od strony) lub przedmiotowych (np. żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji która nie została jeszcze wydana lub gdy żądanie dotyczy sytuacji jednostki kształtowanej w drodze postępowania cywilnego lub też z mocy prawa).

Natomiast jeżeli przesłanki nieważnościowe badane są merytorycznie, organ obowiązany jest wydać decyzję na podstawie art. 158 kpa o stwierdzeniu nieważności, odmowie stwierdzenia nieważności lub stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999r., sygn. IV SA 1400/97, Lex nr 47895).

Organ orzekający w postępowaniu wszczętym z urzędu lub na żądanie strony w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji działa jako organ nadzoru zarówno wtedy, gdy decyzja dotknięta wadliwością jest ostateczna, jak i wówczas, gdy jest to decyzja nieostateczna. Orzeka wyłącznie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w braku przesłanek do takiego orzeczenia odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.

Skarżąca, w swoim wniosku z [...] maja 2007r., kwestionowała zasadność decyzji Prezesa ARiMR z [...] listopada 2005r., domagała się od organu przyjęcia rozwiązania alternatywnego (zmiana decyzji ostatecznej lub stwierdzenie nieważności decyzji), gdyż jej zdaniem decyzja Prezesa ARiMR została wydana z rażącym naruszeniem prawa, które dawało również podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż organ administracji wydał decyzję bez wskazania podstawy prawnej, a także decyzja została podpisana przez osobę do tego nieupoważnioną.

Trudno odmówić trafności zarzutom wniosku, iż w sprawie przyznania pomocy dla producentki rolnej decyzję z [...] listopada 2005r., podpisał D. Z. Dyrektor Departamentu Wsparcia SAPARD i Funduszy Strukturalnych ARiMR., który otrzymał upoważnienie do wydawania decyzji w niniejszych sprawach dotyczących wniosków, nie od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, lecz działającego z upoważnienia tego organu M. D. Zastępcę Prezesa ARiMR. Zatem budzi uzasadnioną wątpliwość fakt czy osoba która podjęła decyzję za organ tj. ówcześnie sprawujący funkcję dyrektora departamentu D. Z., miał odrębne upoważnienie pisemne, do rozpatrywania odwołania wnioskodawców od decyzji organu I instancji. Zatem wskazana przez wnioskodawczynię nieprawidłowość w niniejszej sprawie, wymagałaby wyjaśnienia czy w sprawie nie doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem przepisów o właściwości, a także z naruszeniem przepisów kompetencyjnych.

Zgodnie z treścią art. 5a ust. 3 ustawy z 29 grudnia 1993r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2005r. Nr 31, poz. 264 ze zm.), decyzje administracyjne w zakresie określonym w odrębnych przepisach wydają Prezes Agencji, dyrektorzy oddziałów regionalnych i kierownicy biur powiatowych. Zatem tylko osoby pełniące te funkcje są uprawnione do podpisywania decyzji administracyjnych.

Wedle brzmienia § 2 Statutu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który stanowi załącznik do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 31 października 2003r. w sprawie nadania statutu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 21 listopada 2003r.), wydanego na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z 29 grudnia 1993r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - Prezes Agencji działa przy pomocy nie więcej niż czterech zastępców Prezesa, głównego księgowego, dyrektorów departamentów i biur Centrali Agencji oraz dyrektorów oddziałów regionalnych. W czasie nieobecności Prezesa lub czasowej niemożności wykonywania przez niego obowiązków działalnością Agencji kieruje i reprezentuje ją na zewnątrz zastępca wyznaczony przez Prezesa.

Zgodnie z art. 268 a kpa organ administracji publicznej może upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Przepisy powołanej wyżej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o Narodowym Planie Rozwoju nie wyłączają stosowania przepisu 268 a kpa, należy zatem uznać, że stosuje się go wprost.

Upoważnienie udzielone na podstawie wskazanego przepisu wywiera ten skutek, że zmienia się osoba wykonująca kompetencje organu. Czynności w prawnych formach działania administracji publicznej podejmuje zatem któryś z pracowników urzędu przydanego do pomocy organowi, a nie sam piastun organu, czyli osoba powołana na to stanowisko. Pracownik upoważniony do wykonywania kompetencji organu nie staje się przez to organem administracji publicznej. Wykonuje on tylko kompetencje organu, lecz sam ich nie posiada. W konsekwencji pracownik ten nie może uzyskanego uprawnienia scedować dalej. Zgodnie z art. 5 ustawy z 29 grudnia 1993r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa organem Agencji jest Prezes powoływany przez Prezesa Rady Ministrów, (...) kieruje Agencją i reprezentuje ją na zewnątrz.

Działanie pracownika bez upoważnienia właściwego organu administracji publicznej pociąga za sobą nieważność decyzji z mocy art. 156 § 1 pkt 1 kpa, co winno być przez organ rozpatrzone przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Z rozważanym zarzutem wiąże się kolejny zarzut skargi, dotyczący naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, art. 107 kpa poprzez brak wymaganych elementów decyzji administracyjnej.

Zgodnie z brzmieniem art. 107 § 3 k.p.a., w myśl którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Ustawodawca dopuszcza możliwość odstąpienia od uzasadnienia decyzji w sposób wskazany w § 3 jedynie w przypadku gdy w całości uwzględnia ono żądanie strony (§ 4).

Ponadto, uzasadnione wątpliwości skarżącej może budzić brak wskazania przez organ podstawy prawnej swego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji z [...] listopada 2005r. zawarto jedynie zapis: "(...) w wyniku dokonanej analizy Pani odwołanie dotyczące odrzucenia wniosku o dofinansowanie realizacji projektu (....) zostało rozpatrzone negatywnie"

W opinii Sądu organ winien mieć na względzie fakt, że decyzja nie wskazuje jednoznacznie jakie przepisy prawa powinny mieć zastosowanie do wniosku skarżącej, w szczególności które przepisy będą podstawą odrzucenia złożonego wniosku. Należy zwrócić uwagę, iż podstawa prawna decyzji administracyjnej musi być powołana dokładnie, a więc ze wskazaniem konkretnych, mających zastosowanie w sprawie przepisów. Nadto, co Sąd zauważa rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji nie znajduje podstawy w treści art. 138 § 1 i 2 k.p.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu będzie, na podstawie art. 7, art. 77, 80 kpa ustosunkować się w sposób wyczerpujący do wszystkich zarzutów i wątpliwości podniesionych przez producentkę rolną we wniosku z [...] maja 2007r., który uruchamia jednocześnie nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji administracyjnych. A ponadto organ będzie zobowiązany do dokonania rzetelnej analizy i oceny złożonego wniosku, przez pryzmat istnienia przesłanek z art. 156 kpa, zatem potraktować go jako wniosek o wszczęcie postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyniki dokonanej analizy oraz motywy rozstrzygnięcia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi winien wyczerpująco wyjaśnić w uzasadnieniu decyzji czyniąc zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2008r. jak i ją poprzedzająca z [...] września 2008r., zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu które miało wpływ na wynik sprawy, a to uzasadniało ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa. W związku z uwzględnieniem skargi na podstawie art. 152 w/w ustawy orzekł jak w pkt II wyroku.