Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 813/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2010-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137, art. 140 ust. 2, art. 141, art. 216 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna Sędziowie NSA Ryszard Bryk NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 17 lutego 2010 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Z. P. reprezentowanej przez radcę prawnego R. K. jest decyzja Wojewody z dnia [...] sierpnia 2009 roku, nr [...] utrzymująca w mocy pkt I i III decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2008 roku, nr [...] w sprawie odmowy zwrotu nieruchomości (pkt I) oraz nakazu zwrotu na rzecz Gminy Miasto [...] zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 131 181,00 złotych (pkt III). Kwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych.

Wnioskiem z dnia [...] marca 2008 roku (data wpływu do organu) Z. P. reprezentowana przez r. pr. R. K. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o zwrot nieruchomości, oznaczonej w chwili nabycia jej przez Skarb Państwa numerem 53, obręb 4, wpisanej do księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R. Wydział Ksiąg Wieczystych pod numerem KW [...]. W uzasadnieniu wniosku podano, że Skarb Państwa nabył własność przedmiotowej nieruchomości na podstawie sporządzonej w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży z dnia [...] kwietnia 1988 roku (nr Repertorium [...]). Stosownie do § 3 umowy, sprzedaży dokonano w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U 1985 r. nr 22, poz. 99, ze zm.)

Postanowieniem z dnia [...] maja 2008 roku, nr [...] Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta [...] od załatwienia przedmiotowej sprawy, wyznaczając jednocześnie w jego miejsce Starostę [...].

Decyzją z dnia [...] października 2008 roku, nr [...] Starosta [...] orzekł:

- w pkt I, o odmowie zwrotu na rzez Z. P. nieruchomości oznaczonej aktualnie jako działki:

0. nr 571/8 o pow. 0,2721 na i nr 571/9 o pow. 0,0042 ha stanowiące własność Gminy Miasto [...], powstałe ze zmiany oznaczenia działek nr 53/2 i 53/3 w b. obr. 4, objęte KW [...];

1. nr 571/7 o pow. 0,1664 ha, stanowiąca własność Gminy Miasto [...], pozostająca we wieczystym użytkowaniu Spółdzielni Mieszkaniowej

[...] w R., obj. KW [...]. Wszystkie nieruchomości położone w obr. 216 R. – S.;

- w pkt II, o zwrocie na rzecz Z. P. działek nr 571/1 o pow. 0,0413 ha, 571/2 o pow. 0,0236 ha, 571/3 o pow. 0,2082 ha, 571/4 o pow. 0,1490 ha, 571/5 o pow. 0,1871 ha i 571/6 o pow. 0,0570 ha położonych w obr. 216 R. – S., stanowiących własność Gminy Miasto [...], powstałych ze zmiany oznaczenia działek 53/10, 53/9, 53/8, 53/7, 53/6 i 53/5 w b. obr. 4, obj. KW [...];

- w pkt III, o zwrocie przez Z. P. na rzecz Gminy Miasto [...] zwaloryzowanej ceny sprzedaży wymienionych w pkt II decyzji działek, w łącznej kwocie 131 081, 00 złotych. Kwotę tę rozłożono na dziesięć rat, szczegółowo wskazując sposób i termin ich zapłaty oraz skutki niewywiązania się z tego obowiązku.

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 140 ust. 1 do 4, art. 141, art. 142 i art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.; dalej u.g.n.). W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy organ ustalił, że objęta żądaniem zwrotu nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] kwietnia 1988 roku; akt notarialny Rep. [...]. Naówczas oznaczona była nr 53, o pow. 1, 1172 ha, położona w R., obr. 4. Nabycia dokonano w trybie przepisów ustawy z 1985 roku o gospodarce gruntami o wywłaszczaniu nieruchomości, z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego S. – P., Jedn. B. Kwota sprzedaży gruntu wyniosła 7 661 913, 00 złotych (przed denominacją), składników roślinnych zaś 245 453, 00 złotych.

Działka nr 53, wskutek zmian obrębów ewidencyjnych na terenie Miasta R., modernizacji ewidencji gruntów, podziału nieruchomości oraz przekształceń własnościowych, odpowiada obecnie działkom nr 571/1, 571/2, 571/3, 571/4, 571/5, 571/6, 571/8 i 571/9 położonym w obr. 216, R.- S., stanowiącym własność Gminy Miasta [...], obj, KW [...] oraz działce nr 571/7 obj. KW [...]. Ostatnia z wymienionych działek również stanowi własność Gminy Miasto [...], jednakże została oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni [...] w R., na podstawie umowy zamiany z dnia [...] marca 2005 roku, Rep. [...].

Odnosząc się do wskazanego celu nabycia nieruchomości nr. 53 - budowa osiedla mieszkaniowego - organ podał, iż wynika on z treści umowy sprzedaży oraz wymienionej w złożonej Z. P. ofercie, a także z decyzji [...] z dnia [...] czerwca 1984 roku, nr [...]. Działka miała zostać przeznaczona pod bezpośrednią zabudowę mieszkaniową, zieleń oraz komunikację. Ponadto, w stosunku do działek aktualnie oznaczonych nr 571/8 i 571/9 wyodrębniono zadania branżowe związane z uzbrojeniem terenu - planowano budowę kanalizacji sanitarnej i deszczowej, magistrali cieplnej wraz z niezbędną energetyką oraz sieci wodociągowej. Dysponując powyższymi ustaleniami organ dokonał weryfikacji, czy działki objęte wnioskiem kwalifikują się do zwrotu, stosownie do wymogów przewidzianych przepisami u.g.n. W tym celu w dniu [...] lipca 2008 roku dokonano oględzin działki oznaczonej uprzednio numerem 53. Poczynione w ich wyniku ustalenia dały organowi podstawę do stwierdzenia, że:

-działki nr 571/1, 571/2, 571/3, 571/4, 571/5, 571/6 sąniezagospodarowane zgodnie z celem, jaki wynika z ich nabycia i tym samym zachodzą przesłanki do ich zwrotu;

- działka nr 571/7 pomimo, iż nie została zagospodarowana stosownie do ww. celu nie podlega zwrotowi, z uwagi na oddanie jej w użytkowanie wieczyste Spółdzielni [...] w R. Prawo to ustanowiono na podstawie umowy zamiany z dnia [...] marca 2005 roku, Rep. [...]. i ujawniono je w księdze wieczystej w dniu [...] kwietnia 2005 roku. Stosownie do treści umowy działka miała zostać przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe, handel i usługi. Organ zaznaczył przy tym, iż podjął starania związane z rozwiązaniem umowy użytkowania wieczystego, jednakże z uwagi na jednoznacznie negatywne stanowisko spółdzielni, okazały się one nieskuteczne;

-działki nr 517/8 i 571/9 nie podlegają zwrotowi, albowiem zrealizowano na nich cel, z jakim wiązało się ich nabycie przez Skarb Państwa. Wyjaśniono, że znajduje się na nich droga oraz urządzenia uzbrojenia terenu; kanalizacja deszczowa i sanitarna, ciąg ciepłowniczy, wodociąg. Organ powołał się przy tym, na szereg uzyskanych w toku postępowania dokumentów, z których wynika, że wszystkie ww. inwestycje, z wyłączeniem drogi, zostały wykonane z zachowaniem terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n.

Wyjaśniając wysokość kwoty, której zwrot nakazano, Starosta podał, iż stanowi ona zwaloryzowaną cenę sprzedaży gruntu, obliczoną proporcjonalnie do powierzchni zwracanej nieruchomości.

We wniesionym od powyższej decyzji odwołaniu, uzupełnionym pismem z dnia [...] stycznia 2009 roku, kwestionującym pkt I i III decyzji Starosty zarzucono, że odmawiając zwrotu działki 571/1 organy nie miały prawa powoływać się na ustanowienie na niej prawa użytkowania wieczystego, albowiem stosownie do treści art. 229 u.g.n. miałoby to znaczenie jedynie wówczas, gdyby umowa w tym przedmiocie została zawarta przed dniem 1 stycznia 1998 roku. W tej kwestii zarzucono, że obowiązkiem organów było zawiadomić byłego właściciela o planowanym zawarciu umowy użytkowania wieczystego, celem umożliwienia mu złożenia wniosku o zwrot. Wyeksponowano nadto, że organ zupełnie niezrozumiale odmówił zwrotu działek nr 571/8 i 571/9 przyjmując, iż zrealizowano na nich cel, z jakim wiązało się ich nabycie. W ocenie odwołującej się nie można twierdzić, że infrastruktura wybudowana na tych działkach związana była z realizacją inwestycji polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego w sytuacji, gdy osiedle to nigdy nie powstało. Droga, o której wspomina się w decyzji biegnie przez porośnięte chwastami pola i kończy się nagle, przed ugorem, innymi słowy prowadzi donikąd. Końcowo odwołująca się zakwestionowała wysokość kwoty, której obowiązkiem zwrotu ją obciążono, jak również zbyt krótki termin wpłaty pierwszej raty.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 roku Wojewoda utrzymał w mocy kwestionowaną cześć decyzji Starosty [...]. Wywiódł w niej, iż zarzuty odwołania nie znajdują podstaw. Podał, że ustanowienie użytkowania wieczystego na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, każdorazowo stanowi podstawę do odmowy jego uwzględnienia, jeżeli nie powiodły się starania o rozwiązanie tego stosunku prawnego. W takiej sytuacji, Skarb Państwa bądź gmina traci władztwo nad nieruchomością, co uniemożliwia dokonywanie w stosunku do niej działań o charakterze rozporządzającym. Odnosząc się do działek 571/8 i 571/9 organ stwierdził, że zrealizowano na nich cel, z jakim wiązało się ich nabycie, a okoliczność niezrealizowania inwestycji zasadniczej - budowy osiedla mieszkaniowego - pozostaje prawnie irrelewantny. Również jako bezpodstawny uznano zarzut w stosunku do kwoty stanowiącej rozliczenie zwrotu odszkodowania. Powołując się na art. 140 ust. 1 do 3 u.g.n. organ stwierdził, iż nie dostrzegł w tym zakresie żadnych nieprawidłowości.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję Wojewody wniosła Z. P. z żądaniem jej uchylenia oraz decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2008 roku w zakresie jej pkt I i III. W skardze zarzucono:

1) naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6-10, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa poprzez brak zebrania w sprawie całokształtu materiału dowodowego i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, brak należytego przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości a także nierozpoznanie zarzutu skarżącej w tym względzie oraz utrzymanie w mocy orzeczenia o sposobie zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania bez poszanowania i uwzględnienia słusznego interesu strony;

2) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 136 ust. 1 u.g.n. przez błędną wykładnię, a więc brak ustalenia w przyjętym stanie faktycznym, że wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości w zakresie działek nr 571/7, 571/8 i 571/9 nastąpiło na inne cele niż wynikające z aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1988 roku,

- art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez błędną wykładnię, w zakresie ustalenia w przyjętym stanie faktycznym, że zasadna jest odmowa zwrotu w/w działek pomimo faktu, że nie zostały wywłaszczone i mimo skierowania wniosku przez osobę uprawnioną, a także art. 136 ust. 2 u.g.n. - w zakresie wskazania, że oddanie działki nr 571/7 podmiotowi trzeciemu w użytkowanie wieczyste bez powiadomienia skarżącej o zamiarze wykorzystania działki na inny cel niż ten, na który została wywłaszczona skutkuje odmowa zwrotu,

- art. 137 ust. 2 u.g.n. poprzez brak zastosowania w sytuacji, gdy możliwym jest wyodrębnienie z działek 571/7, 571/8 i 571/9 tych części, które nie zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia, a które przylegają do innych gruntów skarżącej. W obszernym uzasadnieniu skargi powołano się na argumenty analogiczne do tych, jakie zawarto wcześniej w odwołaniu od decyzji wydanej w pierwszej instancji, dokonując jednocześnie ich rozwinięcia. Wskazując na wadliwość przeprowadzonych w toku postępowania administracyjnego oględzin, akcentowano uchybienia o charakterze procesowym. Nadto w szerokim zakresie przywołano orzecznictwo sadowe dotyczące problematyki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że nie stanowią nowych okoliczności w sprawie, lecz znane już były organowi przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.). sąd administracyjny rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy bada zgodność zaskarżonego aktu z obowiązującym porządkiem prawnym.

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy obu instancji we właściwym zakresie ustaliły stan faktyczny istotny dla sprawy oraz poprawnie wskazały i zrekonstruowały treść norm stanowiących podstawę prawną wydanych decyzji. Bezsporne między stronami jest dokonane w toku postępowania administracyjnego odtworzenie stanu prawno-geodezyjnego przejętych nieruchomości. W tym zakresie Sąd również nie dostrzegł żadnych uchybień, dlatego też przyjął za organami, że działka oznaczona w chwili nabycia przez Skarb Państwa w dniu [...] kwietnia 1988 roku, nr 53, o pow. 1, 1172 ha, położona w R., obr. 4. aktualnie odpowiada działkom nr 571/1, 571/2, 571/3, 571/4, 571/5, 571/6, 571/8 i 571/9 położonym w obr. 216, R. – S., obj, KW [...] oraz działce nr 571/7 obj. KW [...]. Bezsporna jest także podstawa prawna, w oparciu o którą Skarb Państwa nabył nieruchomość objętą żądaniem zwrotu - umowa sprzedaży zawarta w trybie regulowanym przepisami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Powyższe ustalenie co do podstawy prawnej nabycia działki nr 53, pozwala przyjąć, że aktualnie obowiązujące przepisy, a konkretnie art. 216 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.; dalej u.g.n.). przewidują możliwość jej zwrotu.

Stosownie do art. 136 ust. 1 powyższej ustawy nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137 tej ustawy, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 2 u.g.n. w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela bądź jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując jednocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W myśl art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może zadąć zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli - stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy - stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości wyłącznie na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jest podstawową zasadą prawa wywłaszczeniowego. Gwarantuje ona, że instytucja wywłaszczenia nie będzie wykorzystywana w sposób sprzeczny z jej ratio legis/ por. T. Woś, Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości, Warszawa 2004, s. 171./ Zasada ta zapobiega nadużywaniu instytucji wywłaszczenia, a ściśle z nią związany jest obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która nie została wykorzystana na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej.

Prawo żądania zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w przypadku ich zbędności na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu jest nie tylko zasadą ustawową, ale również swoje źródło ma w Konstytucji RP /ochrona własności - art. 21 i art. 64 ust. 1 i 2/.

Prawo własności nie ma, co oczywiste, charakteru absolutnego, jednakże jego ograniczenie możliwe jest jedynie mocą ustawy i w takim tylko zakresie, w jakim nie narusza to jego istoty.

Pojęcie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia definiuje art. 137 ust. 1 u.g.n., według którego nieruchomość uznaje się za zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Ust. 2 tegoż przepisu dopuszcza zwrot części nieruchomości wywłaszczonej w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości.

Konstytucyjne źródło prawa do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nakazuje w sposób ścisły interpretować pojecie zbędności na cel wywłaszczenia, a co za tym idzie również pojecie celu wywłaszczenia /vide wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2003 roku, sygn. akt I SA 2622/01, Lex 149521/. Cel ten określa decyzja /umowa/ wywłaszczeniowa, zaś ogólne jego określenie w takiej decyzji i to w sposób nieostry obliguje organ podejmujący decyzję w sprawie zwrotu do jego doprecyzowania przy pomocy wszelkich dostępnych dowodów.

W sprawie jest niesporne, że nieruchomość, o zwrot której ubiega się skarżąca została nabyta dla Skarbu Państwa umową sprzedaży z dnia [...] kwietnia 1988 roku / akt notarialny Rep. [...]/, zawartą na podstawie art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i w § 3 tej umowy, jako niezbędna pod budowę osiedla mieszkaniowego S. P. Jedn. B. / "i na ten cel może być wywłaszczona"/. W umowie tej nie powołano dokumentu określającego cel wywłaszczenia /nabycia/ nieruchomości, co jednakże zostało wyjaśnione w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji. Na podstawie oferty Urzędu Miejskiego [...] Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami skierowanej do skarżącej w przedmiocie dobrowolnego zbycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa ustalono, że cel ten określa decyzja z dnia [...] czerwca 1984 roku, znak [...] Wydziału Architektury Nadzoru Budowlanego i Urbanistyki Urzędu Miejskiego w R. /nieruchomość przeznaczona po osiedle S. Jedn. B/.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do tego, czy organy administracyji zgodnie z obowiązującym prawem odmówiły Z. P. zwrotu działek nr 571/8 o pow. 0,2721 na i nr 571/9 o pow. 0,0042 oraz nr 571/7 o pow. 0,1664 ha, oraz czy właściwie ustaliły zwaloryzowaną kwotę ceny sprzedaży tych działek, w stosunku do których orzeczono zwrot, tj. działki nr 571/1 o pow. 0,0413 ha, 571/2 o pow. 0,0236 ha, 571/3 o pow. 0,2082 ha, 571/4 o pow. 0,1490 ha, 571/5 o pow. 0,1871 ha i 571/6 o pow. 0,0570 ha.

Skarżąca koncentrowała swe zarzuty na kwestii naruszenia art. 136 ust. 1, 2, 3, i art. 137 ust. 2 u.g.n. oraz naruszeniu szeregu przepisów procesowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Te ostatnie wiązać się miały m. inn. z wadliwościami odnośnie zbierania materiału dowodowego i jego rozpatrzenia, nieprawidłowego uzasadnienia decyzji, pozbawienia strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Tu eksponowano brak należytego przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości. Nadto zarzucano utrzymanie w mocy orzeczenia o sposobie zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania bez poszanowania i uwzględnienia słusznego interesu strony.

Sąd nie podziela sformułowanego w petitum skargi zarzutu naruszenia przepisów procesowych. Organy orzekające w sprawie podjęły bez wątpienia wszelkie niezbędne kroki do zmierzające do wyjaśnienia sprawy, mając na uwadze również słuszny interes strony i w żadnym razie nie można im przypisać zaniedbania obowiązków w zakresie skompletowania materiału dowodowego, jak też jego rozpatrzenia. Zatem w szczególności zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa nie jest trafny. Sąd nie doparzył się też naruszenia art. 107 § 3 Kpa, bowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób dostatecznie klarowny wskazuje motywy, jakimi kierował się organ odwoławczy utrzymując w mocy pkt I i III decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2008 roku, tj. odnośnie zwrotu działek nr 571/7, 571/8 i 571/9 oraz o zwrocie przez skarżącą na rzecz Gminy Miasto [...] kwoty 131.081 złotych, czyli zwaloryzowanej ceny sprzedaży działek wymienionych w pkt II tej decyzji. Nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 10 Kpa. Z akt sprawy nie wynika, aby prawo skarżącej do czynnego udziału w postępowaniu było naruszone /w żaden sposób nie uniemożliwiano jej skorzystania z uprawnień procesowych/, względnie w takim stopniu, izby mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu nie można podzielić argumentu, jakoby nie został rozpatrzony zarzut skarżącejpdnośnie nienależytego przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości. W piśmie organu I instancji z dnia [...] lipca 2008 roku skierowanym do pełnomocnika skarżącej wyjaśniono szczegółowo i rzeczowo powody negatywnego załatwienia wniosku tegoż pełnomocnika co do powtórzenia czynności oględzin nieruchomości /pismo z dnia [...] lipca 2008 roku/, zaś sformułowanie w tym względzie zarzutów również w odwołaniu nie zostało wsparte nowymi argumentami i w rezultacie nie zasługuje on na uwzględnienie. Trzeba też zauważyć, a co wynika z akt sprawy, że pełnomocnik skarżącej został w sposób prawidłowy zawiadomiony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i możliwości zapoznania się z dowodami i materiałami zgromadzonymi w sprawie, w tym też z operatem szacunkowym stanowiącym podstawę rozliczenia finansowego z Gminą Miasto [...] w przypadku zwrotu działek zbędnych na realizację planowanej inwestycji i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a także zgłoszenia żądań; z powyższego uprawnienia pełnomocnik skarżącej nie skorzystał.

Nie można zgodzić się ze skarżącą, że z naruszeniem prawa materialnego /wskazanych w skardze przepisów ustawy u.g.n./ , o wpływie na wynik sprawy, odmówiono jej zwrotu działki nr 571/7. Z akt sprawy wynika, że działka ta nie jest zagospodarowana, zaś na podstawie umowy z dnia [...] marca 2005 roku /akt notarialny Rep. [...]/ znajduje się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w R. /termin rozpoczęcia jej zabudowy - budownictwo mieszkaniowe, handel usługi ustalono na 4 lata od dnia zawarcia umowy - pkt 2 zdanie przedostatnie tej umowy. Trafnie więc przyjmują organy obu instancji, ze obciążenie wywłaszczonej nieruchomości prawem użytkowania wieczystego skutkuje utratą jej władania przez Skarb Państwa bądź gminę i do czasu przejęcia jej we władanie organ orzekający nie może wydać decyzji pozytywnej, tj. orzekającej o zwrocie - uchwała Sądu Najwyższego - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 grudnia 1993 r., sygn. III AZP 24/93, publ. LexPolonica nr 330952; taki pogląd prezentowany jest też konsekwentnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Właściwy organ nie może bez uprzedniego rozwiązania umowy wieczystego użytkowania odebrać gruntu dotychczasowemu użytkownikowi i wydać decyzji o ich zwrocie poprzedniemu właścicielowi, choćby uznał, iż stały się one zbędne na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, gdyż taka decyzja naruszałaby porządek prawny i trudna byłaby do pogodzenia z istniejącym na gruncie stanem prawnym. Ponadto przyjęcie, iż decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości przenosi własność na byłych właścicieli (spadkobierców), oznaczałoby istnienie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości nie należącej do Skarbu Państwa ani też do gminy, co jest sprzeczne z konstrukcją prawa użytkowania przyjętą w kodeksie cywilnym, gdyż nie można ustanowić użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym własność np. osoby fizycznej - zob. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I OSK 1085/08, niepubl.

Nawiązując do zarzutu naruszenia art. 137 ust. 2 ustawy o g.n. wskazać należy, że przepisy rozdziału 6 działu III powyższej ustawy nie zawierają regulacji określającej z mocy prawa następstwa naruszenia tego przepisu. Nie oznacza to jednak przerzucenia tych niezgodnych z prawem działań wyłącznie na byłego właściciela /lub jego spadkobiercę/. W warunkach rozpoznawanej sprawy czynności organu I instancji zmierzające do odzyskania władania nieruchomością, wobec negatywnego jednoznacznie stanowiska Spółdzielni Mieszkaniowej, jaki i właściciela okazały się nieskuteczne.

Odnosząc się do odmowy zwrotu działek nr 517/8 i 571/9 Sąd stwierdza, iż również w tym zakresie zarzuty skargi są chybione. Strona skarżąca błędnie przyjmuje, że realizacja celu określonego w umowie sprzedaży z dnia [...] kwietnia 1988 roku, a więc budowa osiedla mieszkaniowego S. – P., Jedn. B., sprowadza się jedynie do wzniesienia budowlanych obiektów kubaturowych z przeznaczeniem na mieszkania dla ludzi. Budowa osiedla mieszkaniowego wiąże się również z budową infrastruktury technicznej w postaci sieci wodociągowych, ciepłowniczych, kanalizacyjnych, ciągów komunikacyjnych i parkingów. Celu wywłaszczenia nieruchomości, który określono jako budowa osiedla mieszkaniowego nie niweczy więc niewzniesienie budynków mieszkalnych, jeżeli zrealizowano jego infrastrukturę techniczną. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom - zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 555/2008, publ. LexPolonica nr 2060016. Analiza projektowanego uzbrojenia terenu na planszach branżowych pozwala stwierdzić, że ta cześć działki nr 53, które odpowiada aktualnym działkom nr 517/8 i 571/9, od początku nie była przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową, lecz pod budowę jego infrastruktury. Wynikające z aktualnej mapy zasadniczej przeznaczenie ww. działek jest analogiczne do tego, jakie ustalono projektując osiedle S. – P., Jedn. B. Zasadne są więc argumenty organów obu instancji, że na działkach nr 517/8 i 571/9 zrealizowano cel publiczny, który miał uzasadniać ich przejęcie w chwili zawarcia umowy sprzedaży z 1988 roku. Trzeba też podkreślić, że inwestycje, o jakich była wyżej mowa zostały zrealizowane w terminach określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. i okoliczność ta nie była kwestionowana, znajduje potwierdzenie w zebranych w sprawie dowodach.

Analiza tej części zaskarżonej decyzji, która odnosi się do obowiązku zwrotu przez skarżącą zwaloryzowanej ceny sprzedaży działek, w stosunku do których orzeczono zwrot - nr 571/1, 571/2, 571/3, 571/4, 571/5, 571/6, również nie powoduje zastrzeżeń. Stanowiący podstawę ustalenia podanej kwoty operat szacunkowy został sporządzony przez podmiot fachowy. Podane w nim wielkości, działania arytmetyczne oraz wywiedzione na ich podstawie wnioski są poprawne i brak jest podstaw do ich kwestowania. Po wywłaszczeniu wartość nieruchomości objętych zwrotem nie uległa zmianie, stąd waloryzacji podlegała wyłącznie cena ich sprzedaży. Przyjęta kwota 131 081,00 złotych nie jest wyższa od aktualnej ceny rynkowej nieruchomości, która wynosi 741 347, 00 złotych - art. 140 ust. 2 u.g.n.

Sąd nie dostrzegł uchybień również i w tym zakresie, w jakim organ orzekający rozłożył kwotę objętą zwrotem na raty. Art. 141 u.g.n. w tym zakresie daje organom znaczną swobodę, dlatego też nie można przyjąć, że rozłożenie kwoty 131 081,00 złotych na dziesięć równych rat, z wyznaczeniem spłaty pierwszej z nich w terminie miesięcznym od wydania decyzji, jest niezgodne z prawem.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a skarga została oddalona.