Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 700/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 45 ust. 1,  art. 36 ust. 1 pkt 1-2, 6-8, 10-12
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
article: art. 31 ust. 5
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 7,8, 107 par. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. sprawy ze skargi K. [...] Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1978/10 Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. Sp. z o.o. w K. złożoną na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2009 r. w przedmiocie uchylenia decyzji nakazującej przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

W. wraz z towarzyszącą jej zabudową, stanowiła element zespołu budowlanego miasta K. , który wraz z układem urbanistycznym został wpisany do rejestru zabytków pod numerem[...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] lutego 1990 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] uzgodnił projekt decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na modernizacji i rozbudowie rezydencji mieszkalnej z częścią rehabilitacyjno-uzdrowiskową (etap II - rozbudowa o garaż podziemny). Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., na wniosek ówczesnego inwestora, właściwy organ ustalił warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, a następnie wydał pozwolenie na budowę z dnia [...] maja 2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] września 2007 r. przeprowadził oględziny obiektu budowlanego, przy udziale przedstawicieli Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...] , w wyniku których stwierdzono, że budynek [...] został rozebrany w całości, łącznie z ławą fundamentową i piwnicami, a na jego miejscu trwały już prace związane z wykonaniem wykopu pod garaż podziemny. Inwestor wystąpił do Starosty Powiatowego o pozwolenie na rozbiórkę[...] , na podstawie art. 31 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), w dniu 26 września 2008 r., czyli już po zleceniu całkowitej rozbiórki obiektu.

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nakazał spółce K. Sp. z o.o. w K. przywrócenie zabytku do stanu poprzedniego poprzez odbudowę [...].

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] września 2009 r., po rozpatrzeniu odwołania K. Sp. z o.o. w K. ., uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] listopada 2008 r. nakazującą skarżącej przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu poprzez odbudowę zabytkowej [...] przy [...] w terminie do dnia 31 grudnia 2010 r.

Skargę na powyższą są decyzję złożyła K. Sp. z o.o. w K .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę podzielił stanowisko organu II instancji. W ocenie Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego organy ochrony konserwatorskiej miały podstawę do stosowania w rozpatrywanej sprawie art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który stanowi, że w przypadku, gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu, wykonano określone w tym przepisie prace (m. in. roboty budowlane) przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do stanu poprzedniego lub uporządkowanie terenu albo zobowiązującą do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu. [...] jakkolwiek do dnia jej rozebrania nie została wpisana do rejestru zabytków indywidualną decyzją, to stanowiła element historycznego zespołu budowlanego miasta K. , który wraz z układem urbanistycznym tego miasta, decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] lutego 1990 r. został wpisany do rejestru zabytków. [...] jako budynek stanowiący część objętego ochroną zespołu budowlanego i układu urbanistycznego miasta K. , podlegała zatem omówionej wyżej szczególnej ochronie. Działania , które powodują fizyczną likwidację budynku, mogą być zatem prowadzone jedynie po uzyskaniu w trybie art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stosownego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. W konsekwencji, w przypadku dokonania takich zmian w układzie budowlanym lub urbanistycznym, które prowadzą do naruszenia chronionego zespołu lub układu, znajduje podstawę wszczęcie przez właściwy organ w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami postępowania administracyjnego zmierzającego do zminimalizowania lub odwrócenia (o ile jest to jeszcze możliwe) szkód zaistniałych w objętej ochroną substancji zabytkowej. Pełna restytucja zabytku jest faktycznie niewykonalna, ze względu na nieodwracalną utratę rozebranej [...] jako części zabytkowego zespołu budowlanego. W ocenie Sądu pierwszej instancji zasadne jest w trybie art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami dokonanie ponownej analizy i zbadania sprawy, w celu ustalenia, jakie ewentualne działania byłyby najwłaściwsze dla doprowadzenia naruszonego zespołu budowlanego do najlepszego stanu. Zatem dopiero po wykonaniu zaleceń organu II instancji, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków będzie mógł ustalić i nakazać takie działania naprawcze, które mają doprowadzić naruszony zabytkowy zespół budowlany do najlepszego możliwego stanu, skoro prosta restytucja do stanu pierwotnego jest już niemożliwa.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 1599/10 oddalił skargę kasacyjną złożoną od tego wyroku przez [...] Sp. z o.o. w[...] .

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nie trafne stanowisko skarżącej Spółki, że przepis art. 45 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie może mieć zastosowanie, ponieważ do rejestru zabytków został wpisany zespół budowlany miasta K. wraz z układem urbanistycznym, a nie nieruchomość z[...].Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przypadku wpisania do rejestru zabytków zespołu budowlanego jego elementami są budynki (obiekty budowlane) tworzące ten zespół. W przypadku wpisania do rejestru zabytków zespołu budowlanego (powiązanej przestrzennie grupy budynków) przedmiotem ochrony jest ten zespół, który tworzą wchodzące w jego skład budynki, ze względu na wyróżniające cechy zespołu (art. 3 pkt 13 ustawy). Z tych względów wpisanie do rejestru zabytków zespołu budowlanego, w którego skład wchodziła [...] oznaczało, że również ten budynek był objęty ochroną wynikającą z wpisu do rejestru zabytków w zakresie ochrony zespołu budowlanego. Konsekwencją stanowiska, że budynek wchodzący w skład zespołu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków jest objęty ochroną z tytułu wpisu do rejestru zespołu budowlanego w zakresie cech tego zespołu, jest stosowanie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami co do zachowania i utrzymania zabytku (także elementów tworzących ten zabytek), a w szczególności obowiązku uzyskania pozwoleń wojewódzkiego konserwatora zabytków na prowadzenie prac budowlanych przy zabytku oraz kompetencji organów ochrony zabytków w zakresie nadzoru konserwatorskiego. Oznacza to, że w sytuacji, gdy inwestor dokonał rozbiórki [...] organy ochrony zabytków były obowiązane prowadzić postępowanie, o którym mowa w art. 45 ustawy o ochronie zabytków i opiece na zabytkami. Z art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, że pozwolenia konserwatora zabytków wymaga prowadzenie robót budowlanych przy zabytku. W tej sprawie inwestor dysponował pozwoleniem na modernizacją i rozbudowę [...]. Rozbiórka tego obiektu stanowi zupełnie inny rodzaj robót budowlanych i wymagała odrębnego pozwolenia zarówno wojewódzkiego konserwatora zabytków (art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami), jak i właściwego organu architektoniczno – budowlanego (art. 28 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). Od obowiązku uzyskania tych pozwoleń nie zwalniał inwestora przepis art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, albowiem przepis ten zezwala inwestorowi jedynie na rozpoczęcie robót zabezpieczających i rozbiórkowych przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę w celu usunięcia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, a nie na całkowite rozebranie budynku. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w sytuacji gdy został rozebrany budynek wchodzący w skład zespołu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków, nie jest możliwe nakazanie przywrócenia zabytku do poprzedniego stanu, tak jest przyjął organ pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy, trafnie uznał, że sprawę należy przekazać do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, gdyż konieczne jest dokonanie ustaleń i przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie co do tego jakie rozwiązanie może być zastosowane w tej sprawie.

Następnie zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rozpatrzeniu odwołania Spółki K. sp. z o.o., z siedzibą w K. od decyzji nr [...][...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] , nakazującej Spółce K. sp. z o.o., doprowadzenie zabytku - zespołu budowlanego i układu urbanistycznego miasta K. , do jak najlepszego stanu w części dotyczącej zagospodarowania ww. działki poprzez odtworzenie kształtu zewnętrznego [...] w terminie do końca 2013 roku, według opisu- uchylił zaskarżoną decyzję w części terminu nakazanych prac; wyznaczył termin realizacji nakazu do dnia 31 grudnia 2014, w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego , począwszy od oględzin z dnia 24 września 2008 r. oraz przywołał treść zapadłych w sprawie wyroków Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1978/10 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca .2011 r., sygn. akt II OSK 1599/10 oraz ich uzasadnień.

Wskazał, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków po ponownym rozpatrzeniu przedmiotowej sprawy, decyzją nr [...] z dnia 1 lipca 2010 r., wydaną na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 2 przedmiotowej ustawy, nakazał Spółce K. , będącej właścicielem nieruchomości położonej na terenie wpisanym do rejestru zabytków , znajdującej się przy [...] (dawniej[...] ) w K. , doprowadzenie zabytku - zespołu budowlanego i układu urbanistycznego miasta K., do jak najlepszego stanu, w części dotyczącej zagospodarowania ww. działki poprzez odtworzenie kształtu zewnętrznego [...], w terminie do końca 2013 roku, według następującego opisu: usytuowanie obiektu według lokalizacji pierwotnej - budynek murowany, na rzucie prostokąta o wymiarach ok. [...] m x [...] m, dwukondygnacyjny, z dachem wielospadowym, przełamanym, o kalenicy na poziomie ok. [...] m, krytym dachówką ceramiczną, wysokość ścian budynku nieznacznie zróżnicowana - ok.[...], elewacje ceglane, z elementami kamiennymi; przełamana kalenica dachu w miejscu zróżnicowania wysokości budynku, wysunięcie okapów; taras wzdłuż elewacji wschodniej i części elewacji południowej elewacja frontowa, północna - należy odtworzyć asymetrycznie zlokalizowany portyk z czterema filarami oraz formę filarów (kamień), a także wysunięty okap tworzący daszek nad tarasem, wprowadzić w strefie portyku, na całą wysokość elewacji, lico z kamienia o formie rustyki, pozostała cześć elewacji ceglana, [...]otworów okiennych, elementy metalowe -balustrada tarasu, kraty okienne; elewacja ogrodowa, południowa - należy odtworzyć asymetryczną kompozycję elewacji, w części wyższej długi balkon, kamienną rustykę pod nim, układ okien (symetrycznie 6 osi na parterze, 5 osi na piętrze), nad którymi wysunięty okap - daszek, oraz zrekonstruować kamienne źródełko - dzieło rzeźbiarza M. L., okienka piwniczne z charakterystycznymi kratami; w części niższej należy wykonać trzy otwory wejściowe na taras, zamknięte półkolistymi wnękami, nad nimi zachować gładką (bez okien),ceglaną ścianę.

Rozpoznając złożone odwołanie, organ II instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zgodnie zaś z art. 36 ust. 1 pkt 1 ww ustawy , prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. W art. 36 ust. 1 pkt 11 ww. ustawy wskazano ponadto, że pozwolenia wymagają także inne działania, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku. Zdaniem Organu odwoławczego , rozbiórka ww. willi nastąpiła bez stosownego pozwolenia organu ochrony zabytków. Decyzja nr [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] listopada 2004 r., udzielająca pozwolenia na prace przy [...], ani postanowienie tego organu z dnia [...] listopada 2004 r., uzgadniające projekt decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na modernizacji i rozbudowie rezydencji mieszkalnej z częścią rehabilitacyjno-uzdrowiskową, [...] , nie zezwalają na rozbiórkę budynku [...]. Uznał również za nietrafne zarzuty skarżącej spółki że przepis art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ma zastosowanie jedynie do obiektów indywidualnie wpisanych do rejestru zabytków.

W niniejszej sprawie zabytkiem jest zespół budowlany miasta K., którego jednym z elementów jest rezydencja przy ul. [...] (dawniej nr [...]), a zatem także modernistyczna [...], która choć nie wpisana indywidualnie do rejestru zabytków, podlega ochronie prawnej, jako część zespołu budowlanego miasta [...], który jest wpisany do rejestru zabytków. Usunięcie z zespołu budowlanego miasta K. omawianej [...] spowodowało nieodwracalne zniszczenie części jego substancji zabytkowej. Zaprezentowane wyżej stanowisko organu odwoławczego potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym orzeczeniu z dnia 18 marca 2010 r. oraz Naczelny Sad Administracyjny oddalając skargę kasacyjną od ww. orzeczenia WSA w Warszawie. W ocenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zakres prac precyzyjnie wskazanych w zaskarżonej decyzji jest adekwatny i właściwy dla doprowadzenia naruszonego zespołu budowlanego do najlepszego stanu. W ocenie organu odwoławczego, w wyniku realizacji nakazanych działań, powstanie obiekt, wyglądem zewnętrznym generalnie odtwarzający charakterystyczną formę architektoniczną rozebranej willi (pod względem stylu i zastosowanych materiałów), a zatem właściwie wpisujący się w chroniony zespół budowlany i układ urbanistyczny miasta K.

Odpowiadając zaś na dodatkowy zarzut proceduralny przytoczony w odwołaniu, dotyczący naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisu art. 61 § 4 Kpa oraz art. 10 Kpa, poprzez brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania oraz brak zapewnienia stronie czynnego udziału w tym postępowaniu, organ uznał argument ten jest nietrafny. Skarżąca spółka miała możliwość wypowiadania się w trakcie prowadzonego postępowania pierwszo administracyjnego. Ponadto przyznał rację skarżącej, że wskazany w zaskarżonej decyzji termin wykonania przedmiotowego nakazu może okazać się niewystarczający dla przeprowadzenia nakazanych prac budowlanych, zwłaszcza z uwagi na fakt, iż termin ten biegł już do czasu rozpatrzenia odwołania. Organ odwoławczy wyznaczył zatem nowy termin wykonania nakazanych prac budowlanych, do dnia 31 grudnia 2014 r.

Na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. Sp. z o.o. w K. . Strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

- przepisów prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez ich niewłaściwe zastosowanie do obiektu, który nie stanowił zabytku wpisanego do rejestru i nie podlega powołanym regulacjom, a tym samym wydanie decyzji bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), co miało wpływ na wynik sprawy,

- przepisów proceduralnych, tj. art. 7, ,art. 8, art. 77, art. 80 ,107 § 1 i 3 kpa poprzez brak zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło organ do błędnego ustalenia stanu faktycznego i stwierdzenia, że doszło do prowadzenia robót bez wymaganych prawem zezwoleń, co miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz wydanie decyzji poprzez brak należytego uzasadnienia,

- wydania niewykonalnego nakazu odtworzenia oraz zastosowanie sankcji niewspółmiernej do przewinienia,

- przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 31 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, z późn. zm.), co miało wpływ na wynik sprawy.

-naruszenie art. 10 kpa poprzez nie zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania,

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Ministra oraz decyzji, która ją poprzedzała, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zwrot kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu złożonej skargi strona skarżącą przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżonymi decyzjami. Przede wszystkim wyjaśniła, że w jej ocenie nieprawidłowe jest zastosowanie w niniejszej sprawie przez organ przepisu art. 45 ust. 1 pkt 1, jak również przepisu art. 45 ust. 1 pkt 2 oraz art. 36 ust. 1 pkt 1-2 ,6-8 i 10-12 ustawy o ochronie zabytków. Zdaniem skarżącego przepis art. 45 ust. 1 zarówno pkt 1, jak i 2 odnosi się wyłącznie do zabytków indywidualnie wpisanych do rejestru zabytków. Indywidualny wpis ma zasadnicze znaczenie. Tylko on bowiem uprawnia organy do stosowania tak dolegliwych sankcji w stosunku do ich właścicieli.. Nie sposób w ocenie skarżącego zgodzić się z twierdzeniem organu, że uzasadnienie decyzji Konserwatora Zabytków z dnia [...] lutego 1990 r. o wpisaniu do rejestru zabytków zespołu budowlanego oraz układu urbanistycznego miasta K. jest wystarczające dla uznania, że przedmiotowa willa , jako jeden z wielu obiektów położonych na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, podlega takiej ochronie jak obiekt indywidualnie wpisany do rejestru zabytków. Wobec powyższego skarżący stanął na stanowisku, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie, co oznacza, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej, co również stanowi przesłankę stwierdzenia jej nieważności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej, i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej ppsa ), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia, określona w art. 170 ppsa w odniesieniu do sądów, oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. W wyroku z dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 751/09 (publik. LEX nr 564453) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przedstawił trafny pogląd, iż skoro związanie, wynikające z art. 170 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odnosi się do kolejnych postępowań, to tym bardziej odnosi się ono do sprawy, w ramach której zapadł prawomocny wyrok. Tym samym wszystkie zarzuty skargi , które odnosiły się do naruszenia art.45 ust. 1 , art. 36 ust. 1 pkt 1-2, 6-8,10-12 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ( Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm. ) oraz naruszenia art. 31 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nie mogły odnieść skutku. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 2011 r. wyraźnie wypowiedział się , że wpisanie do rejestru zabytków zespołu budowlanego, w którego skład wchodziła [...], oznaczało, że również ten budynek był objęty ochroną wynikającą z wpisu do rejestru zabytków w zakresie ochrony zespołu budowlanego. Konsekwencją tego wpisu jest to , że budynek wchodzący w skład zespołu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków jest objęty ochroną z tytułu wpisu do rejestru zespołu budowlanego w zakresie cech tego zespołu, jest stosowanie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami co do zachowania i utrzymania zabytku (także elementów tworzących ten zabytek), a w szczególności obowiązku uzyskania pozwoleń wojewódzkiego konserwatora zabytków na prowadzenie prac budowlanych przy zabytku oraz kompetencji organów ochrony zabytków w zakresie nadzoru konserwatorskiego, o którym mowa w art. 45 ustawy o ochronie zabytków i opiece na zabytkami. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również , że art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, że pozwolenia konserwatora zabytków wymaga prowadzenie robót budowlanych przy zabytku. Rozbiórka [...] wymagała odrębnego pozwolenia zarówno wojewódzkiego konserwatora zabytków (art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami), jak i właściwego organu architektoniczno – budowlanego (art. 28 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). Od obowiązku uzyskania tych pozwoleń nie zwalniał inwestora przepis art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, albowiem przepis ten zezwala inwestorowi jedynie na rozpoczęcie robót zabezpieczających i rozbiórkowych przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę w celu usunięcia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, a nie na całkowite rozebranie budynku. Uprawnienie i obowiązek inwestora do podjęcia natychmiastowych działań w celu usunięcia bezpośredniego zagrożenia, o którym mowa w art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, nie mógł być rozumiany w ten sposób, że w ramach tego działania inwestor może wykonać bez pozwolenia rozbiórkę budynku w zakresie wykraczającym poza konieczność usunięcia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Oznacza to, że roboty budowlane polegające na rozbiórce budynku zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, a wobec tego zasadnie zostało wszczęte postępowanie na podstawie art. 45 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zatem wszystkie zarzuty skargi dotyczące naruszenia ww. przepisów nie mogły zostać uwzględnione . Z tych względów -zdaniem sądu - obowiązek nałożony na skarżąca spółkę wykonania określonych robót prowadzących do odtworzenia kształtu zewnętrznego [...] jest jak najbardziej prawidłowy i znajduje oparcie w przepisach art. 45.1. ust. 2 ustawy o ochronie zabytków. Również art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. nakłada na właścicieli zabytku obowiązek uzyskania pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na działania, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku. W sytuacji, gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu podjęto przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 11, wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję o jakiej stanowi art. 45 pkt 1 lub 2 ustawy o ochronie (...).W rozpoznawanej sprawie zostało ustalone, że [...] została całkowicie rozebrana . Na takie działanie właściciel nie uzyskał pozwolenia organu konserwatorskiego i o takie pozwolenie nie występowali. Wobec tego organ wydał decyzję nakazującą doprowadzenie zabytku do jak najlepszego stanu w sposób szczegółowo określony w decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2010 r. tj. decyzji określonej w art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie (...). Działanie więc organu konserwatorskiego było zgodne z powołanymi przepisami ustawy z 23 lipca 2003 r., a zatem nie doszło do naruszenia tych przepisów, co niezasadnie zarzuca skarżąca spółka .

Odnośnie pozostałych zarzutów skargi należy również uznać je za niezasadne.

Spółka cechy niewykonalności decyzji upatruje w niewystarczającym terminie wykonania prac nakazanych co – jej zdaniem – nie pozwala na ich realizację i czyni decyzje niewykonalną Jednak o niewykonalności decyzji można mówić wówczas, gdy decyzja w ogóle nie nadaje się do wykonania. Tymczasem trudnościach w realizacji nakazu nie świadczą o jej niewykonalności. W tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, nie stanowią powodu niewykonalności decyzji ani przeszkody ekonomiczne, ani finansowe, ani też trudności techniczne, czy też negatywne nastawienie adresatów decyzji i innych podmiotów do wykonania decyzji (por. w tym zakresie: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, Zakamycze 2005, s. 977 i powołane tam orzecznictwo). Nawet znaczny stopień trudności przy wykonywaniu przez Spółkę obowiązku odtworzenia kształtu zewnętrznego[...] , nie usprawiedliwia twierdzenia o niewykonalności decyzji organu konserwatorskiego , nakazującej w indywidualnej sprawie wykonanie nałożonego obowiązku. Tym samym brak było podstaw do stwierdzania nieważności zaskarżonej decyzji. Również nie jest zasadny zarzut zastosowania niewspółmiernej sankcji do przewinienia. Nakaz określony w art. 45 ustawy o ochronie zabytków nie jest sankcją za przewinienie i nie podlega stopniowaniu, jest jedynie konsekwencją podejmowania działań przy zabytku bez uzyskania stosownego pozwolenia organu konserwatorskiego.

Zarzut naruszenia art. 10 kpa jest również niezasadny. Zgodzić można się wprawdzie ze stroną skarżącą, że obowiązkowi dokonania stosownego zawiadomienia w trybie art. 10 kpa uchybiły organy obu instancji . Odnosząc się jednak do zarzutu naruszenia art. 10 kpa - zwrócić należy uwagę, że dla stwierdzenia przez sąd administracyjny naruszenia art. 10 kpa, w stopniu uzasadniającym uchylenie kontrolowanego aktu nie wystarcza samo tylko stwierdzenie naruszenia standardów określonych tym przepisem. Podnosząc zarzut naruszenia praw procesowych zagwarantowanych art. 10 § 1 kpa strona musi nie tylko wykazać, że takie naruszenie istotnie miało miejsce, ale ponadto, iż uniemożliwiło jej ono podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej - co miało istotny wpływ - na rozstrzygnięcie sprawy. A taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie.

Również za niezasadne należało uznać zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 7,8 107 § 1 pkt 1 i 3 kpa . Powodem uchylenia decyzji z dnia [...[ listopada 2011 r. przez organ II było stwierdzenie, że bezcelowym jest podejmowanie czynności prawnych, które prowadzą do pełnej rekonstrukcji willi [...], stanowiącej element zespołu budowlanego. Wskazano jednak, że celowym może być zobowiązanie strony przywrócenia zabytku tj. zespołu budowlanego do jak najlepszego stanu po ponownym rozpatrzeniu okoliczności faktycznych i prawnych. Organ I instancji zastosował się do tych zaleceń. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji również nie narusza treści art. 107 kpa. Nie było przy tym przeszkód prawnych do wydania nowej decyzji przez organ I instancji, przed prawomocnym rozpoznaniem skargi złożonej od decyzji z dnia [...] września 2009 r.

Odnosząc się do zasygnalizowanego w skardze zarzutu naruszenia prawa własności skarżącej spółki, chronionego Konstytucją RP, to należy podnieść, że przepis art. 64 Konstytucji w ust. 3 stanowi, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Właśnie ustawa z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków (...) przewiduje ograniczenia w prawie własności i to na podstawie przepisów tej ustawy został wydany nakaz wykonania robót przy zabytku, wskazanych w zaskarżonej decyzji a ograniczenie prawa własności w drodze ustaw dopuszcza powołany wyżej przepis Konstytucji RP. Z tych wszystkich względów skargę na podstawie art. 151 ppsa należało oddalić .