Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 2/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 1, art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: § 44 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 1975 nr 8 poz 48
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Marcin Kamiński Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2016 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku gospodarczego do stanu zgodnego z przepisami -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. K. jest wydana na podstawie art. 138

§ 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 40 w zw. z art. 37 ust. 1

pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38,

poz. 229 ze zm., dalej: u.P.b. z 1974 r.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej: u.P.b.) decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] dotycząca nakazu wykonania przeróbek niezbędnych do doprowadzenia budynku gospodarczego do stanu zgodnego z prawem.

Zapadła ona w następujących okolicznościach:

w trakcie wszczętego postępowania administracyjnego dotyczącego robót budowlanych przy budynku gospodarczym na działce nr 845/2 w S., będącej własnością M. W., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB) - działając na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 u.P.b. – postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. Nr [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy przebudowie budynku gospodarczego wraz z gnojownią (zostało ono utrzymane w mocy postanowieniem WINB z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...]).

Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...], organ

I instancji wskazując w podstawie prawnej art. 51 ust. 1 pkt 1 u.P.b., nakazał M. W. zaniechanie dalszych robót budowlanych przy przebudowie budynku gospodarczego wraz z gnojownią.

W wyniku złożonego przez S. K. wniosku o stwierdzenie jej nieważności, po kilku latach trwających postępowań przed organami nadzoru budowlanego - w tym także przed Głównym Inspektorem Nadzoru Budowlanego, WINB decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] (utrzymaną w mocy decyzją GINB z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...]) stwierdził nieważność decyzji PINB z dnia [...] listopada 2005 r. wskazując m.in. na brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy pozwalającego na zakwalifikowanie wykonanych robót jako przebudowy oraz dotyczącego usytuowania budynku gospodarczego i gnojowni, co pozwoliłoby na ustalenie, czy nie są naruszone przepisy techniczno – budowlane.

Po przeprowadzeniu dodatkowych czynności dowodowych w postaci rozprawy oraz przesłuchania stron i świadków, PINB decyzją z dnia [...] listopada 2011 r.

Nr [...] na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych wykonanych przy przebudowie budynku gospodarczego w części dotyczącej dobudowanej do niego gnojowni o wymiarach 3,50 x 5,50 m. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego uznał, że stanowi ona wybieg dla kur i jednocześnie ogrodzenie części działki nr 845/2, przebiegające jednym ramieniem do granicy z działką nr 846 (stanowiącej własność skarżącego), którego budowa nie wymagała zgłoszenia.

W wyniku odwołania S. K. decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją WINB z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...]). WSA w Rzeszowie wyrokiem z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/RZ 201/12, zaś NSA wyrokiem z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2537/12 oddaliły następnie wniesioną przez S. K. skargę na tę decyzję i skargę kasacyjną od wyroku WSA.

Postanowieniem Nr [...] z tej samej daty co w/w decyzja PINB, tj. [...] listopada 2011 r., organ ten nałożył na M. W. obowiązek dostarczenia oceny technicznej robót budowlanych wykonanych przy przebudowie budynku gospodarczego na działce 845/2 w S. – z ewentualnym określeniem niezbędnych do wykonania zmian lub przeróbek w celu doprowadzenia przebudowanego obiektu do stanu zgodnego z przepisami - w terminie do [...] stycznia 2012 r. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (oświadczeń stron i zeznań świadków) jednoznacznie wyjaśniono, że budynek gospodarczy będący przedmiotem postępowania był początkowo budynkiem drewnianym. Początkiem lat 80 XX w. nastąpiła jego przebudowa na murowany bez powiększania wymiarów zewnętrznych i budynek w tym kształcie stoi obecnie. W latach 2004 – 2005 przeprowadzono przy nim roboty budowlane związane z jego przebudową z funkcji garażowo – warsztatowej na inwentarską (wykonano tynki ścian wewnętrznych i wylewki oraz zamurowano drzwi, a po decyzji PINB z dnia [...] listopada 2005 r. dodatkowo szpryc na północnej elewacji). Obecnie przy budynku nie są prowadzone żadne roboty budowlane i powrócono do jego pierwotnej funkcji (gospodarczo – garażowej). Ponieważ przebudowa została przeprowadzona bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę a ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje na możliwość jej legalizacji, zasadnym było nałożenie na właścicielkę obowiązku sporządzenia oceny technicznej przebudowanego budynku na podstawie art. 81c ust. 2 u.P.b.

W przedłożonej w terminie przez M. W. ocenie technicznej robót budowlanych wykonanych przy przebudowie budynku gospodarczego, sporządzonej przez osobę uprawnioną do projektowania, kierowania i nadzorów w specjalności konstrukcyjno – budowlanej i instalacyjno – inżynierskiej, stan techniczny budynku oceniono jako dobry. Wskazano, że w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem budowlanym i rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, należy zamurować cegłą ceramiczną, szklaną lub luksferami o odpowiedniej klasie odporności ogniowej otwory okienne znajdujące się w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki sąsiedniej (powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10 % powierzchni ściany), wykonać odprowadzenie wód opadowych z połaci dachu za pomocą rynien i rur spustowych na teren własnej działki oraz wykonać w budynku wentylację grawitacyjną lub mechaniczną.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] PINB na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 u.P.b. nałożył na M. W. obowiązek wykonania odprowadzenia wód opadowych z połaci dachu budynku gospodarczego za pomocą rynien i rur spustowych na nieutwardzony teren własnej działki oraz wykonania w budynku wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej celem doprowadzenia go do stanu zgodnego z przepisami, w terminie do 30 września 2014 r. W ocenie organu nie było podstaw do nakazania zamurowania otworów okiennych o których mowa w ekspertyzie, gdyż są to okna istniejące, które nie były objęte robotami budowlanymi związanymi z wykonaną przebudową.

Decyzja ta na skutek odwołania S. K. uchylona została decyzją WINB z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] ze wskazaniem na wadliwość uzasadnienia i brak wyjaśnienia przez organ I instancji, na jakich dowodach oparł się kwalifikując roboty budowlane jako przebudowę (za nieuzasadnione w tym względzie uznano powoływanie się na uzasadnienie postanowienia z dnia [...] listopada 2011 r.).

Kolejna decyzja PINB z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] nałożyła na M. W. obowiązki analogiczne jak w decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. – z terminem wykonania do 30 maja 2015 r. W jej uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności należy rozpatrzyć rozbudowę budynku gospodarczego drewnianego (tzw. szopy) o murowany garaż na ciągnik, która nastąpiła w 1982 r. i do której powinny mieć zastosowanie przepisy u.P.b. z 24 października 1974 r.; w tym zakresie wg organu nie zachodzą okoliczności określone w jej art. 37, uzasadniające rozbiórkę garażu. Przebudowa zaś tego obiektu polegająca na wykonaniu betonowych fundamentów, wymianie elementów ścian z drewnianych na pustaki i wymianie konstrukcji dachu z pokryciem w latach 1986 – 1987, a następnie wykonaniu w latach 2004 – 2005 tynków wewnętrznych, wylewek i zamurowaniu drzwi garażowych, podlega rozpatrzeniu w świetle obecnie obowiązującej u.P.b. i przepisów wykonawczych; w tym względzie wykonanie tych robót bez pozwolenia na budowę przy stwierdzeniu wykazanych

w ocenie technicznej nieprawidłowości daje podstawę do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 u.P.b. i nałożenia na inwestora obowiązku doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem (z wyjątkiem nakazania zamurowania otworów okiennych, które nie były objęte robotami budowlanymi związanymi z wykonaną przebudową). Także ta decyzja PINB po rozpatrzeniu odwołania S. K. została

w administracyjnym toku instancji w całości uchylona decyzją WINB z dnia

[...] kwietnia 2015 r. Nr [...]. W ocenie WINB, z decyzji organu

I instancji nie wynikało, czy dotyczy ona budynku zlokalizowanego na działce

nr 845/2 w S. jako całości, tj. budynku garażowo – gospodarczego, w tym części garażowej która od początku została wykonana jako murowana i drewnianej szopy która została przebudowana, czy decyzja dotyczy wyłącznie części przebudowanej; w tym zakresie sentencja decyzji i jej uzasadnienie są rozbieżne. Ponieważ w podstawie prawnej decyzji PINB powołał art. 51 ust. 1 pkt 2 u.P.b.

z 1994 r. a w uzasadnieniu – nawiązując do przepisów u.P.b. z 1974 r. - odniósł się również do sprawy wybudowanego garażu, nie było możliwe ustalenie, co stanowi przedmiot rozstrzygnięcia: legalność budowy czy legalność wykonanych robót innych niż budowa. WINB wskazał przy tym na błędną kwalifikację robót w wyniku których

w miejsce istniejącej drewnianej szopy powstała murowana część gospodarcza (wykonanie wszystkich nowych elementów konstrukcyjnych stanowiło odbudowę

a nie przebudowę); biorąc pod uwagę ustaloną datę jej wykonania (lata 1986 – 1987), należało dokonać oceny tej części budynku w oparciu o przepisy art. 37, 40

i 42 u.P.b. z 1974 r. WINB nie zaakceptował także stanowiska PINB o braku podstaw do zamurowania otworów okiennych, nakazując przy rozpatrywaniu przebudowy zastosować przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia

12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie dopuszczające możliwości sytuowania budynku ścianą z otworami w odległości mniejszej niż 4 m od granicy. Jednocześnie wskazał, że organ rozpatrując sprawę samowoli budowlanej wykonanej przed 1995 r. zobowiązany jest stosować przepisy warunków technicznych obowiązujących

w dacie orzekania.

PINB kolejną wydaną w sprawie decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r.

Nr [...] - na podstawie art. 40 w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 u.P.b.

z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 u.P.b. z 1994 r. - nakazał M. W. wykonanie w terminie do 30 września 2015 r. przeróbek niezbędnych do doprowadzenia budynku gospodarczego zlokalizowanego w południowo - zachodnim narożniku działki nr 845/2 w S. do stanu zgodnego z prawem, poprzez zamurowanie cegłą ceramiczną, szklaną lub luksferami dwóch otworów okiennych znajdujących się w południowej ścianie budynku, wykonanie odprowadzenia wód opadowych z połaci dachu tego budynku za pomocą rynien i rur spustowych na nieutwardzony teren własnej działki oraz wykonanie w budynku wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej. Powołując się na dokonane w sprawie na podstawie oświadczeń stron i zeznań świadków ustalenia, wskazał, że w latach 20 XX w. na działce nr 845/2 – w odległości 2 m od granicy z działką nr 846 i 4 m od zlokalizowanego na niej budynku gospodarczego - wybudowano budynek drewniany ("szopę") o wymiarach 4,90 x 6,0 m. W 1982 r. do szopy, od jej strony wschodniej, dobudowano murowany garaż o wymiarach 3,50 x 5,20 m. W latach 1986 – 1987 przy drewnianej szopie przeprowadzono prace polegające na wykonaniu betonowych fundamentów, wymianie elementów ścian na pustaki oraz wymianie konstrukcji dachu wraz z pokryciem go blachą. Po wykonaniu robót budynek nie zmienił pierwotnych wymiarów, a część gospodarcza z dobudowanym garażem stworzyły jeden obiekt, przykryty dwuspadowym dachem. Obecnie jest to budynek w kształcie litery "L" o wymiarach 4,95 x 5,90 m i 3,50 x 5,20 m, znajdujący się w południowo - zachodnim narożniku działki nr 845/2, w odległości 2,15 m od granicy z działką nr 846 od strony południowej i 0,8 m od strony zachodniej. Jest to budynek parterowy z poddaszem, murowany, osadzony na betonowym fundamencie. Posiada wspólny dwuspadowy dach konstrukcji drewnianej o niesymetrycznych połaciach, pokryty blachą, ze spadkiem od strony zachodniej budynku w kierunku działki nr 846 i od strony wschodniej na teren własnej działki. Okap wysunięty jest poza ściany zewnętrzne ok. 40 cm od strony zachodniej i ok. 20 cm od strony południowej. Budynek użytkowany jest jako garażowo - gospodarczy.

Ponieważ wszystkie te roboty zostały wykonane samowolnie przed 1 stycznia

1995 r., sprawa podlega rozpatrzeniu na podstawie przepisów u.P.b. z 1974 r.

W wyniku analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji uznał, że nie występują przesłanki określone w art. 37 ust. 1 tej ustawy i brak jest podstaw do nakazania rozbiórki budynku. Zachodzą jednak przesłanki z art. 40 tej ustawy i w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z przepisami, stosownie do przedłożonej oceny technicznej, należało nakazać właścicielowi budynku zamurowanie cegłą ceramiczną, szklaną lub luksferami dwóch otworów okiennych znajdujących się w południowej ścianie budynku, wykonanie odprowadzenia wód opadowych z połaci dachu budynku za pomocą rynien i rur spustowych na nieutwardzony teren własnej działki oraz wykonanie w budynku wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej.

Odwołanie od powyżej decyzji złożył S. K. zarzucając dokonanie wadliwych ustaleń, sprzecznych ze stanem prawnym i faktycznym sprawy. Wskazał, że remont - który w istocie był przebudową budynku - realizowano w latach dziewięćdziesiątych (po roku 1994), zatem zastosowanie powinny znaleźć przepisy u.P.b. z 1994 r. Zarzucił brak uwzględnienia przez organ zasady ochrony słusznych interesów osób trzecich. Wskazał, że część dachu wychodzi poza granice działki M. W. i sposób odprowadzenia wód opadowych opisany w zaskarżonej decyzji nie rozstrzyga istoty sprawy.

W dniu [...] września 2015 r. WINB przeprowadził rozprawę administracyjną. W wyniku oględzin i pomiarów w terenie ustalono, że związany z przedmiotem postępowania budynek ma konstrukcję murowaną i posiada dwuspadowy, niesymetryczny, kryty blachą dach. W jego ścianie północnej znajdują się drzwi

o szerokości 2,08 m z usytuowanym nad nim wejściem na strych, a także dwa otwory okienne. W ścianie wschodniej znajduje się otwór okienny oraz otwór wyjściowy dla

kur. Ściana zachodnia (od strony działki nr 846) jest ścianą pełną. W ścianie

południowej są trzy otwory okienne; dwa w poziomie parteru i jedno w poziomie strychu. Od strony działki nr 846, przy ścianie zachodniej, okap wysunięty jest na szerokość ok. 0,5 m, a przy ścianie południowej ok. 0,2 m. Ogrodzenie od ściany zachodniej znajduje się w odległości średnio 0,75 m od ściany.

W wyniku ponownej oceny materiału dowodowego WINB wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. uchylił w całości decyzję organu

I instancji i jednocześnie nakazał M. W. wykonanie w terminie do 30 marca 2016 r. przeróbek niezbędnych do doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z przepisami, tj.:

1. zamurować trzy otwory okienne w ścianie południowej materiałem z którego wykonano ścianę budynku (alternatywnie pustakami szklanymi lub luksferami

o odpowiedniej odporności ogniowej),

2. rozebrać okap dachu o szerokości ok. 0,5 m przy ścianie zachodniej budynku

(od strony działki nr 846),

3. rozebrać okap dachu o szerokości ok. 0,2 m przy ścianie zachodniej budynku

(od strony działki nr 846),

4. ścianę zachodnią i południową budynku wyprowadzić ponad pokrycie dachu na wysokość co najmniej 0,3 m lub alternatywnie zastosować wzdłuż ścian pas

z materiału niepalonego o szerokości co najmniej 1 m i odpowiedniej odporności ogniowej, bezpośrednio pod przykryciem, które na tej szerokości powinno być nierozprzestrzeniające ognia,

5. zamontować na dachu rynnę leżącą,

6. wykonać w budynku wentylację grawitacyjną lub mechaniczną.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia PINB, że na działce nr 845/2 w S. znajdował się budynek drewniany (szopa), usytuowany w odległości 2,0 m od granicy z działką 846 i 4,0 m od zlokalizowanego na niej budynku gospodarczego. W 1982 r. do szopy od jej wschodniej strony dobudowano na fundamencie murowany garaż

o wymiarach 3,50 m x 5,20 m, przykryty jednospadowym dachem. W latach 1986-1987 dokonano odbudowy drewnianej szopy, w miejsce której powstała murowana część gospodarcza. Część ta stworzyła całość z dobudowanym garażem, w wyniku czego powstał jeden obiekt przykryty wspólnym dwuspadowym dachem. Wg WINB, biorąc pod uwagę datę samowolnej budowy przedmiotowego budynku (bez pozwolenia na budowę), do oceny jego legalności zastosowanie miały przepisy u.P.b. z 1974 r. PINB prawidłowo ustalił brak podstaw określonych w art. 37 ust. 1 tej ustawy do nakazania jego rozbiórki (budynek nie znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod zabudowę innego rodzaju, a także nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia). W sprawie zachodzą jednakże okoliczności o jakich mowa w art. 40 tej ustawy, gdyż budynek narusza obecnie obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690) w zakresie odległości między budynkami i spełnienia wymagań przeciwpożarowych. Obowiązki nałożone przez PINB – zgodnie z przedłożoną oceną techniczną - nie pozwoliły na wyeliminowanie wszystkich nieprawidłowości. Po wykonaniu przez zobowiązaną zreformowanych obowiązków spełnione zostaną warunki określone w rozporządzeniu z 12 kwietnia 2002 r., w tym bezpieczeństwa pożarowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Rzeszowie S. K. zarzucając decyzji WINB oraz poprzedzającej ją decyzji PINB naruszenie art. 5 ust. 1 i art. 103 Prawa budowlanego oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 K.p.a., zawnioskował o stwierdzenie ich nieważności, względnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wniósł także o zwrot kosztów postępowania.

Zarzucił brak rozpatrzenia w całokształcie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Podniósł, że wbrew stanowisku organu, w sprawie nie mają zastosowania przepisy u.P.b. z 1974 r., gdyż rozbudowa i przebudowa budynku gospodarczego nastąpiła w czasie obecnie obowiązującego Prawa budowlanego

z 1994 r. i to przepisy tej ustawy powinny mieć zastosowanie, tak jak zastosowano przepisy rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy z dnia 12 kwietnia 2002 r.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione

w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio

w całości albo w części.

Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli we wskazanym zakresie Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa, stąd skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania Sądu jest reformatoryjna decyzja organu nadzoru budowlanego drugiej instancji, nakazująca wykonanie określonych w niej czynności w celu doprowadzenia budynku gospodarczego do stanu zgodnego z prawem.

Zasadniczą kwestią – sporną między stronami – było ustalenie daty budowy przedmiotowego budynku, co determinowało zastosowanie właściwych do tego przepisów. Zdaniem skarżącego, budynek w obecnych wymiarach i kształcie powstał w drugiej połowie lat 90 (1998 r.), co warunkowało zastosowanie względem niego przepisów u.P.b. obowiązującej od 1 stycznia 1995 r., podczas gdy wg twierdzeń jego właścicielki, okres jego rozbudowy (1982) i odbudowy (lata 1986 – 1987) uzasadniał zastosowanie poprzednio obowiązującej ustawy o takim samym tytule

z 1974 r.

W ocenie Sądu, przeprowadzone w sprawie przez organy postępowanie dowodowe daje uzasadnione podstawy do przyjęcia jego realizacji przed 1995 r. Ujawnione w sprawie okoliczności potwierdzają istnienie między stroną skarżącą

a zobowiązaną do dokonania czynności długotrwałego, wręcz kilkudziesięcioletniego konfliktu sąsiedzkiego, którego "pierwotnymi stronami" byli ich wstępni (J. K. – ojciec S. K. oraz A. W. – ojciec M. W.); świadczy o tym m.in. pismo S. K. z dnia [...] października 2014 r. (k. 77 akt sprawy organu I instancji) wskazującego, że swoje doniesienie traktuje jako "zadośćuczynienie" za krzywdy swojego ojca, który w trakcie realizacji w połowie lat 80 (1985 – 1986) na swojej działce budynku gospodarczego "spotkał się z wieloma donosami do różnych instytucji sąsiada A. W.". Wobec również zasadniczo odmiennych, a potwierdzających wersje stron postępowania twierdzeń świadków będących najbliższymi członkami ich rodzin (odpowiednio J. K., Z. K., M. K. oraz J. F. i A. W.), poprzez zeznania świadków które zasadniczo nie przyczyniły się do wyjaśnienia sprawy (T. W., T. S.), jako główny punkt odniesienia poczynionych ustaleń należało potraktować zeznania pozostałych przesłuchanych osób, obcych względem stron, tj. K. S., J. W., M. S. (protokół z dnia [...] września 2011 r.) oraz E. B. (protokół z dnia [...] września 2005 r.), wg których istniejący na działce nr 845/2 drewniany budynek gospodarczy zastąpiony został murowanym na początku lat 80 XX w. Wprawdzie jak wykazał skarżący, jeszcze w trakcie realizacji budynku gospodarczego na jego działce, położony od jego strony na działce M. W. budynek gospodarczy wykonany był w całości materiału palnego (dowodzi to znajdujący się w aktach sprawy protokół z kontroli stanu ochrony przeciwpożarowej z dnia [...] lipca 1985 r.), to nie umniejsza to jednak wiarygodności ich zeznań. Jak wyjaśniła bowiem M. W., przebudowy szopy z drewnianej na murowaną dokonano w latach 1986-1987, a więc niewiele później, co wobec znacznego upływu czasu od tych wydarzeń mogło powodować nieścisłości w precyzyjnym określeniu tego okresu przez świadków, bezpośrednio niezainteresowanych budową.

Korespondują z tym pozostałe jej wyjaśnienia dotyczące dobudowy do szopy

w 1982 r. - od jej strony wschodniej - murowanego garażu na ciągnik, który mimo że stanowił niejako przedłużenie tej szopy, był odrębnym budynkiem, którego istnienie nie miało żadnego znaczenia z punktu widzenia celów w/w kontroli i z tego powodu być może nie dokonano o nim wzmianki w protokole. Nie wyklucza to tym samym prawdziwości twierdzeń skarżącego, że w okresie "przejściowym", tj. tuż po kupnie ciągnika przez A. W. w 1982 r. - zanim jeszcze został wybudowany garaż – był on przetrzymywany pod prowizorycznym zadaszeniem, spierającym się jednym końcem na drewnianej szopie, a drugim na pustakach (przeznaczonych prawdopodobnie na budowę garażu).

Twierdzeniom skarżącego i członków jego rodziny, że budynek został przebudowany w 1998 r., zaś rozbudowany o garaż w 2005 r., przeczą wyniki oględzin przez pracowników PINB opisane w protokole z dnia [...] sierpnia 2005 r. oraz

w skierowanym do skarżącego piśmie z dnia [...] sierpnia 2005 r., w którym wskazano wprost, że w wyniku kontroli nie stwierdzono wybudowania garażu, a zabudowa gospodarcza działki jest zabudową istniejącą od lat (w tym zakresie trudno podważać, by pracownicy nadzoru budowlanego o stosownych kompetencjach nie potrafili odróżnić nowej lub prawie nowej zabudowy, od istniejącej od dłuższego czasu). Nie jest przy tym wykluczone, że garaż (postawiony od strony wschodniej drewnianej pierwotnie szopy i tworzący z nią funkcjonalną całość), który wg skarżącego i części świadków rzekomo miał zostać wybudowany w 2005 r., został pomylony z dobudowaną wtedy - wg oświadczenia M. W. - od jej strony północnej, na czas remontu tymczasową wiatą (jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w latach 2004 – 2005, w celu dostosowania budynku garażowo – warsztatowego na inwentarski wykonano tynki ścian wewnętrznych, wylewki oraz zamurowano drzwi). Przeciwko uznaniu dokonania budowy garażu dopiero w 2005 r. świadczy także stwierdzony podczas kontroli

w dniu [...] sierpnia 2005 r. fakt istnienia już podmurówki dobudowanej od strony wschodniej do garażowej części budynku gospodarczego, mającej służyć jako ogrodzenie działki i wybieg dla drobiu.

W tych okolicznościach nie sposób też wywodzić – jak twierdzi skarżący - czasu budowy poszczególnych części budynku z różnicy w kolorycie zaprawy łączącej użyte do budowy pustaki. Trudno również przyznać mu rację, że w trakcie odbudowy (przebudowy) drewnianej szopy na murowaną doszło do zmiany jej wymiarów. Abstrahując od wymiarów dobudowanej części garażowej (3,50 x 5,20 m), różnicę między wymiarami tej części budynku (stanowiącego wcześniej drewnianą szopę) wynikającymi z przedłożonego przez niego planu realizacyjnego sporządzonego dla potrzeb budowy na jego działce budynku gospodarczego (4,90 x 6 m) a wymiarami stwierdzonymi w trakcie prowadzonego obecnie postępowania (4,95 x 5,90 m) należy uznać za symboliczną, mieszczącą się w granicach błędu pomiarowego.

W tej sytuacji, za pozbawione uzasadnionych podstaw należy uznać twierdzenia skarżącego wskazujące na dokonanie robót związanych z realizacją przedmiotowego obiektu po 1 stycznia 1995 r. i przyjęciu dla oceny wynikających

z tego skutków prawnych uregulowań obowiązującej od tej daty u.P.b. z dnia 7 lipca 1994 r. Na mocy bowiem jej art. 103 ust. 2, przepisu art. 48 tej ustawy (nakazującego rozbiórkę przedmiotu samowoli) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe (w okolicznościach sprawy za brak zakończenia budowy nie mogło być uznane prowadzenie prace remontowych w latach 2004 – 2005 mających na celu adaptację budynku dla określonych potrzeb, czy wykonanie już po wszczęciu postępowania tzw. szprycu na jego północnej elewacji). Zgodnie m.in. z wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 13 czerwca 2011 r. II SA/Kr 360/11, zakończenie budowy obiektu budowlanego w rozumieniu art. 103 ust. 2 u.P.b. polega na doprowadzeniu budowy już do stanu, w którym – chociażby nawet częściowo – jest możliwe przystąpienie do użytkowania takiego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Uznaniu budowy za zakończoną nie powinien przeszkadzać częściowy brak wykonania robót wykończeniowych, wyposażeniowych lub innych

o podobnym charakterze, które mogą być wykonywane w użytkowanym obiekcie nawet po dniu 1 stycznia 1995 r.

Zaskarżona decyzja prawidłowo wydana została w oparciu o przepisy art. 40 w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 u.P.b. z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 u.P.b. z 1994 r. W toku postępowania nie było kwestionowane przez żadną ze stron wykonanie opisanych robót w ramach samowoli budowlanej (w myśl art. 28 ust. 1 u.P.b.

z 1974 r., roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z kolei zaś § 44 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r.

w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego, Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm., przewidywał obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę dla wykonania

i rozbudowy stałych i tymczasowych budynków oraz dla wykonania robót budowlanych w istniejącym budynku, obejmującym wymianę fundamentów, słupów lub ścian nośnych na rozwiązania o innych właściwościach technicznych). Pociągało to za sobą obowiązek właściwego zastosowania art. 37 lub art. 40 tej ustawy. Zgodnie z art. 37 ust. 1, obiekty budowlane lub ich części, wybudowane niezgodnie

z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce w przypadku stwierdzenia przez właściwy organ nadzoru budowlanego, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami

o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (pkt 1) lub powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (pkt 2). Dopiero w przypadku stwierdzenia, że przesłanki te nie zachodzą, organ mógł prowadzić postępowanie zmierzające do legalizacji tego obiektu na podstawie art. 40 tej ustawy, zgodnie

z którym w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ administracji wydaje inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie

w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Norma ta ma więc zastosowanie w sytuacji, gdy obiekt zrealizowano bez pozwolenia na budowę i niezgodnie z innymi przepisami niż przepisy

o planowaniu przestrzennym (np. z naruszeniem przepisów dotyczących warunków technicznych).

Odnośnie przesłanki, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 zostało stwierdzone, że rozbudowa i odbudowa przedmiotowego budynku została wykonana na działce leżącej w sąsiedztwie działek o podobnej zabudowie mieszkaniowo – zagrodowej; przekonuje o tym zapis zawarty w odnoszącej się do sąsiedniej działki nr 846 decyzji z dnia [...] października 1984 r. o pozwoleniu na budowę budynku magazynowo - składowego, wg którego położona jest ona w terenach przeznaczonych pod budownictwo zagrodowe. Obecnie teren ten nie jest objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zabudowana budynkiem mieszkalnym

i gospodarczym działka nr 845/2 położona jest na terenie o typowej zabudowie mieszkaniowej i zagrodowej. Przedmiotowy budynek zarówno w dacie dokonania rozbudowy i odbudowy, jak i wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia nie naruszał więc zasad zagospodarowania przestrzennego. Ustalenia te w pełni korespondują ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uchwale z dnia

16 grudnia 2013 r. I OPS 2/13, zgodnie z którą przez przepisy o planowaniu przestrzennym o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 u.P.b. z 1974 r. w związku

z art. 103 ust. 2 u.P.b. z 1994 r. rozumieć należy przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu o nakazanie przymusowej rozbiórki należy także uwzględnić przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.

Zostało również wykazane, że wykonanie przedmiotowego obiektu nie spowodowało niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia (ze sporządzonej w sprawie przez osobę z uprawnieniami budowlanymi oceny technicznej wynika jego dobry stan techniczny). Dodatkowo odbudowa z użyciem materiałów nierozprzestrzeniających ognia, mimo usytuowania z naruszeniem przepisów normujących odległość budynków od granicy, przekonuje, że nie nastąpiło niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (mimo pierwotnej drewnianej konstrukcji szopy, na budowę na działce skarżącego nr 846 murowanego budynku gospodarczego w odległości 4 m od niej, wydana została [...] sierpnia 1985 r. pozytywna opinia Komendy Wojewódzkiej Straży Pożarnych w [...]). Niezależnie od tego, jak wskazano w wyroku WSA w Krakowie z dnia 7 grudnia 2012 r.

II SA/Kr 1262/12, nie można się zgodzić, że ilekroć rozpatrywana jest samowola budowlana w trybie art. 37 ust. 1 P.b. z 1974 r., samo wykazanie, iż budynek narusza obowiązujące przepisy ppoż., stanowi wystarczającą przesłankę do orzeczenia nakazu rozbiórki. W tym względzie – stosownie do wyroku WSA w Kielcach z dnia

8 lipca 2010 r. II SA/Ke 325/10 - wystąpienie jednego ze stanów wymienionych

w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.P.b. z 1974 r. musi być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości. Nie wystarczy podanie, że wystąpiło samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, przy czym musi być ono realne, a nie tylko teoretyczne.

Z okoliczności sprawy takie realne zagrożenie - zwłaszcza względem działki nr 846

i posadowionego na niej budynku gospodarczego – w żaden sposób nie wynika,

a niekorzystne oddziaływanie budynku będącego przedmiotem postępowania na nieruchomość skarżącego jest całkowicie eliminowana nałożonymi w zaskarżonej decyzji na M. W. obowiązkami. Podkreślenia w tym względzie wymaga, że przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 u.P.b. z 1974 r. określa możliwość rozbiórki w sposób fakultatywny, a zatem do uznania zaistnienia wskazanej w nim przesłanki nie jest wystarczające stwierdzenie, że samowolnie wybudowany obiekt narusza warunki techniczne obowiązujące w dacie jego realizacji. Jak wskazano w wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 lutego 2013 r. II SA/Kr 1608/12, w wypadku samowoli budowlanej, art. 37 ust. 1 pkt 2 u.P.b. z 1974 r. znajdzie zastosowanie nie wtedy, gdy zajdzie taka możliwość, lecz wówczas, gdy występuje taka konieczność.

Przy braku okoliczności skutkujących nakazem przymusowej rozbiórki, zasadnie też doszło do nałożenia na aktualną właścicielkę przedmiotowego budynku obowiązków wskazanych w sentencji zaskarżonej decyzji, gdyż obiekt wybudowany został z naruszeniem wymogów rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.).

Jak już wskazano, w sprawie nie budzi wątpliwości usytuowanie budynku w zbytnim zbliżeniu do granicy z działką skarżącego nr 846 (od południowo – zachodniego narożnika w odległości ok. 2,05 m, zaś od strony zachodniej - wg przedłożonego przez skarżącego szkicu sytuacyjnego z rozgraniczenia działek nr 846 i 845/2, sporządzonego przez geodetę dla potrzeb sprawy [...] - w odległości 0,75 m). Jest ona niezgodna zarówno z § 12 obowiązującego w czasie powstania budynku rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (co do zasady, w myśl jego ust. 1, budynki gospodarcze o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej

4 m od granicy działki, która może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony działki sąsiedniej nie ma otworów okiennych lub drzwiowych), jak i § 12 aktualnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

(z zastrzeżeniem przepisów odrębnych, wyrażoną w nim zasadą jest sytuowanie budynku na działce budowlanej w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą

z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy lub 3 m - w przypadku budynku bez otworów okiennych lub drzwiowych).

Ponieważ samo naruszenie warunków dotyczących sytuowania budynków od granicy i sąsiedniej zabudowy nie może być utożsamiane z "niebezpieczeństwem", które automatycznie skutkuje rozbiórką (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 20 maja 2010 r. II SA/Ke 213/10), zasadne w tej sytuacji było nakazanie M. W. wykonania w tym budynku przeróbek niezbędnych do doprowadzenia go do stanu zgodnego z przepisami. W tym względzie Sąd podziela stanowisko organów administracji, które jako podstawę prawną do nałożenia związanych z tym obowiązków dotyczących spełnienia wymagań ochrony ppoż., właściwej wentylacji pomieszczeń oraz odprowadzenia z budynku wód opadowych uznały przepisy aktualnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Sądowi znane są poglądy wg których, stosując uprzednio obowiązujące przepisy u.P.b., organy powinny również stosować uprzednio obowiązujące przepisy wykonawcze (tak m.in. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2011 r. II OSK 1749/10), niemniej kierując się przede wszystkim względami bezpieczeństwa oraz ochrony osób i mienia, Sąd za w pełni uzasadnione i celowe uznaje dostosowanie wybudowanych przed laty budynków do obecnie obowiązujących norm. Jest to szczególnie istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa użytkowania nielegalnie wybudowanego obiektu (jego ochrony ppoż. i właściwej wentylacji pomieszczeń),

a także – co nie mniej istotne – zapewnienia w tym zakresie maksymalnego bezpieczeństwa dla położonego na sąsiedniej działce nr 846 budynku gospodarczego stanowiącego własność S. K. Ponieważ nie wszystkie kwestie związane z bezpieczeństwem pożarowym znalazły zupełne i dostatecznie precyzyjne odzwierciedlenie w sporządzonej ocenie technicznej i wydanej na jej podstawie decyzji organu I instancji, zasadnym było zreformowanie decyzji PINB przez organ odwoławczy poprzez doprecyzowanie nakładanych w tym zakresie na M. W. obowiązków z jednoczesnym nałożeniem dodatkowych, mających na celu usunięcie wszystkich nieprawidłowości, w tym skutków związanych z ingerencją okapów dachu w przestrzeń działki nr 846 i wynikających z tego dla jej właściciela uciążliwości.

W tej sytuacji należy uznać, że przewidziane zaskarżoną decyzją zamurowanie w przedmiotowym budynku otworów okiennych, rozbiórka okapów od strony działki nr 846, zamontowanie na jego dachu rynny, wyprowadzenie ponad pokrycie dachu ścian od strony działki nr 846 (względnie zastosowanie wzdłuż ścian - pod pokryciem – pasa z materiału niepalnego) oraz wykonanie w nim wentylacji

w pełni spełnia w omawianym przypadku wynikający z art. 40 u.P.b. z 1974 r. wymóg wykonania zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Brak było zatem podstaw do uwzględnienia skargi,

a podniesione w niej zarzuty należało uznać za nietrafne. W sposób prawidłowy został zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy, a przeprowadzone postępowanie nie uchybiło dyspozycjom wynikającym w szczególności z art. 7, 8,

77 § 1 i 80 K.p.a. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o właściwą podstawę prawną i zostało w należyty sposób uzasadnione, spełniając tym samym wymogi art. 107 § 1 i 3 K.p.a.

W konsekwencji należało stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji WINB nie dopuścił się naruszenia tak przepisów prawa materialnego, jak i procesowego.

Z podanych wyżej względów skarga podlegała zatem oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.