Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1252/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenie odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO), po rozpoznaniu odwołania R. R. od decyzji Burmistrza O. (dalej: Burmistrz) z [...] października 2019 r. nr [...] w sprawie ustalenia odpłatności R. R. za pobyt matki - J. R. w Domu Pomocy Społecznej w B. S. (dalej: DPS) w wysokości [...] zł miesięcznie od grudnia 2019r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 2096, ze zm., dalej: K.p.a.), w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 60 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 61 ust. 1, 2 i 2d i 2e, art. 103 ust. 2 , art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2019r., poz.1507 ze zm., dalej: u.p.s.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Ostateczną decyzją nr [...] z [...] października 2018r. Burmistrz O. skierował J. R. do DPS ustalając jednocześnie jej odpłatność za pobyt w kwocie [...]zł.

Następnie wszczął z urzędu postępowania w sprawie opłaty za pobyt matki J. R. w Domu Pomocy Społecznej w B. S., zawiadamiając pełnomocnika R. R. oraz P. P. - córce J. R..

Postanowieniem z [...] września 2019r. organ odmówił zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie stwierdzając, że w sprawie nie mamy do czynienia z zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Po ustaleniu sytuacji dochodowej R. R., na podstawie dokumentów przekazanych przez pełnomocnika strony, Burmistrz ww. decyzją z [...] października 2019r. ustalił R. R. odpłatność za pobyt matki - J. R. w DPS w kwocie [...]zł miesięcznie od grudnia 2019r.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. R. zarzucił organowi I instancji naruszenie:

- art. 107 ust. 1 u.p.s. poprzez błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, iż przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego polega na stawieniu się osoby w siedzibie organu, nie zaś w miejscu zamieszkania lub pobytu danej osoby, - art. 7, art. 77 §1 i art. 8 k.p.a. przez ich niezastosowanie, wyrażające się w zaniechaniu podjęcia z urzędu czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie wysokości dochodu J. R., to jest niewskazaniu jego źródła oraz pełnej jego wysokości, a tym samym uniemożliwienie stronie weryfikacji kwoty odpłatności przez nią ponoszonej,

- art. 7, art. 77 § 1, art. 77 § 4 i art. 8 § 1 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia z urzędu czynności zmierzających do ustalenia kosztów utrzymania J. R. w DPS,

- art. 61 ust. 2e u.p.s. przez przyjęcie, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego może mieć charakter dorozumiany, podczas, gdy brak tej zgody musi być wyraźny,

- niewłaściwe zastosowanie art. 103 ust. 2 u.p.s. wyrażające się w odstąpieniu od zawarcia ze stroną umowy o odpłatności za pobyt J. R. w DPS, pomimo wyrażenia przez stronę gotowości do ponoszenia opłaty miesięcznej w kwocie [...]zł,

- art. 97 § 1 pkt 4. 4 k.p.a. poprzez odmowę zawieszenia postępowania administracyjnego pomimo, że równoległe prowadzone jest postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania o skierowaniu J. R. do DPS i ustalającej dla niej opłatę w kwocie [...]zł miesięcznie.

Odwołujący wniósł o uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania albo uchylenia decyzji i orzeczenie co do istoty poprzez ustalenie odpłatności w wysokości [...] zł.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję SKO w P. na wstępie przywołało przepisy art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 i ust. 2, art. 103 ust. 2 oraz art. 61 ust. 2d i ust. 2e u.p.s. Następnie wskazało, że J. R. ostateczną decyzją Burmistrza O. z [...] października 2018r. skierowana została z DPS w K. do DPS w B. S.. Mocą tej decyzji ustalono odpłatność za pobyt w DPS w kwocie [...]zł/m-c, a w konsekwencji zmiany sytuacji dochodowej pensjonariuszki opłatę tę, od X 2019r., podwyższono do kwoty [...]zł. SKO wyjaśniło, że zgodnie z zarządzeniem nr [...] Starosty S. z [...] lutego 2019r. (Dz.Urz. Woj. Wlkp. z [...].02.2019r. poz. 909), średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w B. S. wynosi [...] zł. Różnica między kosztem utrzymania mieszkańca w DPS, a opłatą ponoszona przez J. R. wynosi [...] zł. J. R. posiada dwoje zstępnych - córkę P. P. i syna R. R..

W ocenie organu odwoławczego ustalenia faktyczne dotyczące sytuacji dochodowej P. P. nie pozostawiają wątpliwości, że pozostaje ona poza kręgiem osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt matki w DPS. Z postępowania przeprowadzonego pomocniczo przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie, Filia [...] w P. wynika, że jej sytuacja dochodowa nie daje podstawy do obciążenia jej kosztami pobytu matki w placówce na podstawie art. 61 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. Z kolei rodzina R. R. składa się z [...] osób - R. R. i jego małżonka M. S. oraz dwoje dzieci M. R. oraz K. S.. Z przedłożonych zaświadczeń wynika, że dochód z sierpnia 2019 r. R. R. wyniósł [...] zł, a M. S. - [...] zł. Oznacza to, że czteroosobowa rodzina strony osiągnęła łączny dochód wysokości [...] zł. Kryterium dochodowe dla tej rodziny, wyliczone zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s., wynosi [...],-zł ([...] x [...],-zł), a 300% tego kryterium to kwota [...]-zł. Biorąc pod uwagę art. 61 ust. ust. 2 pkt 2b u.p.s. różnica pomiędzy faktycznym dochodem rodziny, a 300% kryterium dochodowym to kwota [...]zł. Należało uwzględnić, że miesięczny koszt pobytu J. R. w DPS wynosi [...] zł, na pokrycie którego pensjonariuszka uiszcza opłatę [...] zł. Zatem różnica wynosi [...] zł. Kolegium podkreśliło, że R. R. byłby w stanie ponieść całość tej opłaty, gdyż przy dochodach jego rodziny w kwocie [...]zł, istnieje możliwość ustalenia partycypacji na maksymalnym poziomie do [...] zł. Organ orzekający wziął jednak pod uwagę, że jest dwoje zstępnych, w związku z tym postanowił obciążyć R. K. jedynie połową kwoty pozostającej do uiszczenia tytułem opłaty za pobyt matki w DPS, uwzględniając również sytuację rodziny pod względem wydatków.

Zdaniem SKO wyliczenia organu I instancji są poprawne, natomiast postępowanie w części przeprowadzono z uchybieniem zasad procedury administracyjnej. Uchybienia te nie miały wpływu na wynik sprawy. Po pierwsze zarzut naruszenia przez organ art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a, zdaniem Kolegium, nie jest zasadny. Bezspornie, na wniosek R. R. wszczęto postępowanie wznowieniowe w sprawie skierowania J. R. do DPS w B. S. zakończone wydaniem przez Burmistrza O. decyzji z [...] lutego 2019r. odmawiającej uchylenia decyzji własnej z [...] października 2018r. jako, że wnioskujący nie jest stroną postępowania w przedmiocie skierowania. Decyzja ta została utrzymana w mocy ostateczną decyzją SKO w P. z [...] czerwca 2019r., która Decyzja Kolegium została zaskarżona do WSA w Poznaniu, a sprawa oczekuje na rozpoznanie. Okoliczności powyższe nie stanowią jednak o wystąpieniu zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem decyzja o skierowaniu J. R. do DPS w B. S. jest nadal ostateczna i wywołuje związane z nią skutki prawne. Jest objęta wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. zasadą trwałości decyzji ostatecznych i ma moc obowiązującą do czasu jej uchylenia lub zmiany w przewidzianym trybie. Ani Burmistrz ani Kolegium nie są w niniejszej sprawie uprawnione do badania prawidłowości decyzji rozstrzygającej o skierowaniu J. R. do DPS, ani też do oceny stopnia prawdopodobieństwa jej uchylenia w prowadzonym odrębnie postępowaniu nadzwyczajnym. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego11 rozumieć bowiem należy kwestię prawną, która nie była jeszcze ostatecznie przesądzona na właściwej drodze. Konieczne jest przy tym istnienie bezpośredniej zależności pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Skoro fakt skierowania J. R. do DPS jest przesądzony ostateczną decyzją pozostającą w obrocie prawnym w niezmienionym kształcie, to nie występuje prawna przeszkoda do prowadzenia postępowania w sprawie dotyczącej ustalenia opłaty za jej pobyt w DPS, a tym samym brak jest podstaw do zawieszenia takiego postępowania.

Zdaniem Kolegium zasadny jest zaś zarzut, iż organ I instancji nie przeprowadził wywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 107 ust. 1 u.p.s., zgodnie z przepisami wykonawczymi regulującymi tę kwestię tj. w miejscu zamieszkania danej osoby, o czym stanowi § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778). Wywiad środowiskowy jest szczególnym środkiem dowodowym mającym zastosowanie w postępowaniu w sprawach z zakresu pomocy społecznej, na który składa się szereg czynności organu wykonywanych przez pracownika socjalnego, takich jak m.in. przesłuchanie strony i jej rodziny pod rygorem odpowiedzialności karnej za udzielenie nieprawdziwych informacji, wykorzystanie istotnych dla sprawy dokumentów oraz przeprowadzenie własnych obserwacji w celu zweryfikowania informacji uzyskanych z innych źródeł dowodowych, w szczególności z oświadczenia o stanie majątkowym, złożonego przez stronę i powinien być przeprowadzony w miejscu jej zamieszkania. Kolegium wskazało jednak, że strona działa w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, który w toku całego postępowania aktywnie uczestniczył w podejmowanych przez organ czynnościach dotyczących ustalania sytuacji dochodowej R. R. i jego rodziny, odpowiadając każdorazowo na wezwania, współpracując z organem. W tym zakresie wniósł m.in. o prolongowanie terminów składania stosownych dowodów ze względu na urlop mandanta, po czym doręczył wymagane zaświadczenia o dochodach, zestawienie wydatków rodziny R. R. oraz inne informacje mające wpływ na ocenę sytuacji dochodowej, majątkowej, rodzinnej i osobistej strony postępowania (pisma z [...].09.2019r., [...].09.2019r., [...].10.2019r.). Na podstawie dowodów dostarczonych przez pełnomocnika organ oparł ustalenia dotyczące tej sytuacji, a ich merytoryczna strona i dokonane wyliczenia nie są kwestionowane przez pełnomocnika. Dlatego Kolegium uznało, że uchybienie nieprzeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony, przy jednoczesnym ustaleniu wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygniecie, nie miało wpływu na wynik sprawy.

Odnośnie opłaty ponoszonej przez J. R. ustalono ją w odrębnym postępowania, którego wyniki Kolegium przytoczyło w uzasadnieniu niniejszej decyzji. Co do kosztów utrzymania mieszkańca DPS w B. S. w 2019 r. stanowiące podstawę ustalenia opłaty w przedmiotowej sprawie, określono ww. zarządzeniu nr [...] Starosty [...] z [...] lutego 2019r. na kwotę [...]zł. SKO zaznaczyło, że choć Burmistrz nie wskazał tego aktu prawa miejscowego - uczyniło to dopiero Kolegium w niniejszym uzasadnieniu sanując uchybienie I-instancyjne - to omawiane uchybienie nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, albowiem owe zarządzenie promulgowano w powszechnie dostępnym dzienniku urzędowym, a obowiązek publikacji wynika wprost z art. 60 ust. 2 pkt 2 u.p.s.

Dalej SKO w P. podało, że w sprawie nie ma zastosowania art. 61 ust. 2e u.p.s., bowiem różnica pomiędzy kosztem utrzymania w DPS, a opłatą ponoszoną przez J. R. wynosi [...] zł, a stronę, ze względu na okoliczności sprawy, obciążono jedynie połową tej kwoty, chociaż z wyliczeń wynika, że przy pozostawieniu kwoty gwarantowanej, mógłby ponosić opłatę w pełnej wysokości tej różnicy.

Kolegium nie podzieliło też zarzutu nieprzedstawienia stronie przez organ umowy, o której mowa w art. 103 § 2 u.p.s. Kwestię tę przesądza uchwała NSA z [...] czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS [...], w której wskazano, że ustalenia wysokości opłaty za pobyt w DPS ma charakter alternatywny tzn. organ może ustalić taką opłatę zarówno w drodze decyzji, jak i umowy, a o tym, jaką formą określona będzie wysokość opłaty za DPS w konkretnej sprawie, będzie decydował organ administracji, a strona nie ma prawa domagać się ustalenia opłaty w innej formie. Można jedynie wskazać, że forma umowy jest preferowana w sytuacjach "bezkonfliktowych", tj. gdy zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS nie sprzeciwia się ani temu obowiązkowi, ani wysokości ustalonej przez organ opłaty. W sytuacjach spornych, gdzie zarówno sam obowiązek, jak i wysokość opłaty jest kwestionowana, lepszym rozwiązaniem dla organu będzie wydanie decyzji. Deklarowana kilkakrotnie przez pełnomocnika strony kwota [...]zł, na ponoszenie której strona wyraża zgodę w ramach partycypacji w kosztach utrzymania matki w DPS, jest jednoznaczna z tym, że stanowiska strony i organu nie są zgodne, zatem do zawarcia umowy nie mogło dojść, albowiem opłata akceptowalna przez organ to [...] zł/m-c.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji istotnie wskazuje na pewne jego braki skutkujące naruszeniem określonych w art. 107 § 3 K.p.a zasad uzasadniania rozstrzygnięcia w sprawie orzeczonej opłaty. Nie są to jednak braki skutkujące koniecznością ponownego rozpatrywania sprawy przez organ I instancji, a wady uzasadnieni zostały uzupełnione w postępowaniu odwoławczym.

W skardze na powyższą decyzję skierowaną do tutejszego Sądu R. R. zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie:

- art. 10 § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie, wyrażające się w zaniechaniu organu odwoławczego umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów zgromadzonych w aktach sprawy, przy jednoczesnym niewystąpieniu przesłanek uprawniających organ do odstąpienia od tej zasady, przewidzianych w art. 10 § 2 k.p.a.,

- art. 138 § 2 k.p.a. przez nieuchylenie decyzji organu I instancji pomimo uznania, że organ ten dokonał błędnej wykładni art. 107 ust. 1 u.p.s.,

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 § 1 K.p.a. przez ich niezastosowanie, wyrażające się w zaniechaniu podjęcia z urzędu czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez nieustalenie wysokości dochodu J. R., to jest niewskazanie jego źródła oraz pełnej jego wysokości, a tym samym uniemożliwienie stronie weryfikacji prawidłowości wyliczenia kwoty odpłatności ponoszonej przez nią, jak i prawidłowości wyliczenia kwoty odpłatności ponoszonej przez skarżącego, podczas gdy zakomunikowanie stronie źródła tego ustalenia na etapie poprzedzającym rozstrzyganie mogłoby doprowadzić do weryfikacji i zakwestionowania podstawy wyliczenia opłaty i w konsekwencji jej ustalenia na innym, niższym poziomie,

- art. 7, art. 77 § 1, art. 77 § 4 i art. 8 § 1 k.p.a. przez nieustalenie wysokości kosztów utrzymania J. R. w DPS w B. S., względnie - przy przyjęciu, że wysokość ta stanowi fakt notoryjny - zakomunikowania tej wysokości stronie, wraz ze wskazaniem źródła notoryjności (to jest określeniem, czy ma ona charakter powszechny, czy też urzędowy, a jeżeli urzędowy - z jakiego aktu prawnego wynika), co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem odpłatność mogłaby zostać ustalona na poziomie niższym,

- art. 61 ust. 2e u.p.s. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że niewyrażenie zgody na wywiad środowiskowy może mieć charakter dorozumiany i przybrać postać odmowy stawienia się w siedzibie organu, podczas gdy prawidłowa wykładnia nakazuje przyjąć, że niewyrażenie zgody musi mieć charakter wyraźny i nie może być domniemywane,

- art. 103 ust. 1 u.p.s. poprzez odstąpienie od zawarcia ze stroną umowy o odpłatności za pobyt J. R. w DP pomimo wyrażenia przez stronę gotowości ku temu w piśmie z [...] września 2019 r.,

- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez odstąpienie od zawieszenia niniejszego postępowania administracyjnego pomimo, że równolegle prowadzone było i jest postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania o skierowaniu J. R. do DPS.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wg norm przepisanych. Jednocześnie skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na możliwość wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków.

W odpowiedzi SKO w P. wniosło o oddalenie skargi, przedstawiając stanowisko tożsame do zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z [...] września 2020 r. Sąd oddalił wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zgodnie z treścią art. 15 zzs 4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, brak jest bowiem dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawy do jej wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.).

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, ustalające odpłatność R. R. za pobyt matki – J. R. w Domu Pomocy Społecznej w B. S. w wysokości [...] zł. miesięcznie od grudnia 2019 r. Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1507), zwanej dalej również "ustawą", regulujące rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzuca błędne ustalenia faktyczne i prawne w związku z ustaleniem odpłatności za pobyt matki w kwocie wynikającej z tej decyzji, czemu organ odwoławczy zaprzecza.

Nie ulega wątpliwości, że jedną z form pomocy społecznej jest skierowanie i umieszczenie w domu pomocy społecznej osoby wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, o czym stanowi art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Jednakże - opieka taka w świetle art. 60 ust.1 u.p.s - jest odpłatna.

Zasady dotyczące ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej oraz podmioty obowiązane do ponoszenia tych opłat zostały określone w art. 61 ust. 1-3 ustawy. Na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy, obowiązani do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społeczne - przy czym gmina i osoby określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Natomiast, według art. 61 ust. 2 ustawy, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % tego kryterium; b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Na marginesie wskazać należy, że nałożenie na małżonka, zstępnych bądź wstępnych obowiązku partycypacji w koszcie opłaty za pobyt w DPS, w sytuacji, gdy wysokość opłaty za pobyt w DPS jest wyższa niż 70% dochodu danego mieszkańca (art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s.), należy uznać za rozwiązanie spójne w obrębie polskiego systemu prawnego z innymi funkcjonującymi w nim rozwiązaniami prawnymi, biorąc przede wszystkim pod uwagę obowiązek alimentacyjny (obowiązek dostarczania środków utrzymania), statu-owany w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy; tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2086, ze zm.; zob. w szczególności przepisy tytułu II – "Pokrewieństwo i powinowactwo", działu III – "Obowiązek alimentacyjny").

W orzecznictwie wskazano, że obowiązek zstępnego wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., pozostaje w funkcjonalnym związku z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o alimentacji (chociaż nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz publicznoprawnym ciężarem powstającym z chwilą przyjęcia osoby skierowanej do domu pomocy społecznej) – poniesienie tego ciężaru ma na celu pokrycie określanych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej (zob. wyrok z dnia [...] marca 2019 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, sygn. II SA/Sz [...]).

Z przytoczonych przepisów wynika, iż jedynym ograniczeniem dla tego obowiązku jest wysokość uzyskiwanych przez osobę zobowiązaną dochodów z wymogiem, by po poniesieniu tych kosztów, osobie zobowiązanej pozostawała kwota wynosząca 300% wskazanego w ustawie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które w dacie wydania zaskarżonej decyzji wynosiło [...] zł.

Bezspornym jest, że J. R. posiada dwoje zstępnych - córkę P. P. oraz syna - R. R. oraz, że w związku z sytuacją dochodową P. P. nie jest ona osobą zobowiązaną do ponoszenia opłaty za pobyt matki w Domu pomocy Społecznej w B. S.. Prawidłowo zatem, w przedmiotowej sprawie ustalono, że osobą zobowiązaną do ponoszenia opłaty za pobyt J. R. w DPS w B. S. jest skarżący R. R.. Dochód skarżącego, co również w sprawie jest bezsporne, jest wystarczający do zachowania wskazanej powyżej zasady.

W tym miejscu należy wskazać, że skarżący pomimo wezwań organu nie stawiał się na wywiad alimentacyjny, a organ badał dochody skarżącego, w głównej mierze opierając się na oświadczeniach i deklaracjach, dostarczonych przez pełnomocnika, nie przeprowadzając wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego, co zarzucił skarżący organowi w skardze. Sąd nie neguje, że wywiad środowiskowy jest szczególnym środkiem dowodowym w postępowaniu w sprawach z zakresu pomocy społecznej. Niemniej, w przedmiotowej sprawie organ swoje rozstrzygnięcie, w zakresie faktycznej sytuacji rodzinnej skarżącego, oparł na podstawie dostarczonych organowi, przez profesjonalnego pełnomocnika, oświadczeń i dokumentów, które pełnomocnik opisał jako wywiad środowiskowy. Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika na żadnym etapie postępowania nie podważył prawdziwości ustaleń organów, nie wskazał także innych okoliczności, które organ powinien wziąć pod uwagę, a nie wziął z uwagi na fakt, że nie przeprowadził wywiadu środowiskowego.

Zatem mając na uwadze powyższe okoliczności w tej konkretnej sprawie, Sąd podzielił stanowisko SKO, że uchybienie w zakresie nieprzeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego w sytuacji, gdy wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wynik sprawy zostały przez organ wyjaśnione, a skarżący ich nie podważył, nie miało wpływu na wydanie zaskarżonej decyzji. Odnosząc się natomiast do kolejnego zarzutu skarżącego tj. braku przedstawienia stronie skarżącej umowy, wskazać należy, że zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.s., kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z 19.07.2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu, wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym opłata ta nie powinna być zwiększana w przypadku, gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64, 64a albo 64b u.p.s .

Podnieść należy, że umowa, o której mowa w art. 103 ust. 2 tej u.p.s., nie jest wyłącznym źródłem obowiązku ponoszenia opłat przez te osoby za pobyt w domu pomocy społecznej. Z samego brzmienia art. 103 ust. 2 u.p.s. wynika, że celem takiej umowy nie jest nawiązanie cywilnoprawnego stosunku zobowiązującego do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, ale ustalenie wysokości opłaty wnoszonej przez zobowiązane osoby, a więc opłaty, której obowiązek ponoszenia został już ustawowo ustalony. Nie ulega natomiast wątpliwości, na co wskazał skarżący, że pierwszym działaniem, które powinien podjąć kierownik OPS w stosunku do krewnych mieszkańca DPS, to próba zawarcia umowy w sprawie ponoszenia odpłatności. Przechodząc jednak w tej kwestii na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd podziela stanowisko SKO, że umowa powinna być zawierana w sytuacjach "bezkonfliktowych", tzn. gdy zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS nie sprzeciwia się ani temu obowiązkowi, ani wysokości ustalonej przez organ opłaty. Natomiast, w przedmiotowej sprawie kwota [...]zł, zaproponowana przez skarżącego w ramach partycypacji w kosztach utrzymania matki, znacząco odbiegała od kwoty ustalonej przez organ w decyzji. Tym samym, słusznie wskazał organ, że zawarcie takiej umowy było niemożliwe.

Nie mogą także, w ocenie Sądu, odnieść oczekiwanego rezultatu zarzuty dotyczące kwestionowania braku ustaleń organu, co do podjęcia ustaleń faktycznych w zakresie dochodu Pani J. R. i niewykazania przez organy źródła jej dochodu oraz jego pełnej wysokości. Kwestia ta bowiem, została już prawomocnie rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu. Sąd nie przychylił się również do stanowiska skarżącego, co do uniemożliwienia mu przez organy dokonania weryfikacji prawidłowości działań matematycznych w związku z niepodaniem przez organ pierwszej instancji aktu prawa miejscowego, z którego wynikała kwota odpłatności za Dom Pomocy Społecznej w S. B.. Zarządzenie promulgowano w powszechnie dostępnym dzienniku urzędowym, a obowiązek publikacji wynika wprost z art. 60 ust. 2 pkt 2 u.p.s.

W sprawie przez całe postępowanie działał profesjonalny pełnomocnik, trudno zatem uznać, że okoliczność ta miała wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Sąd również nie podzielił kolejnych zarzutów skargi, zarówno w przedmiocie naruszenia art. 10 k.p.a., jak i braku zawieszenia przez organ postępowania. Wskazać należy, że zarzut naruszenia uregulowań zawartych w art. 10 § 1 k.p.a., może odnieść skutek w sytuacji, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa bowiem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy.

W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że brak zawiadomienia w niniejszej sprawie uniemożliwił mu dokonanie określonych czynności procesowych, które miałyby istotne znaczenie w sprawie. Strona powyższy zarzut sformułowała bardzo ogólnikowo, bez wskazania jakich konkretnie dowodów i wyliczeń nie mogła w związku z powyższym faktem przedłożyć organowi.

Natomiast, odnośnie zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. , tj. odmowy zawieszenia postępowania z uwagi na wszczęte wnioskiem skarżącego postępowanie wznowieniowe w sprawie skierowania J. R. do Domu Pomocy Społecznej w B. S., wskazać należy, że przedmiotowa sprawa była przedmiotem rozstrzygania przed WSA w Poznaniu, który wyrokiem z dnia [...] lipca 2020 r. o sygn. akt IV SA/ Po [...], oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny na skutek wniesonej przez skarżcego skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia [...] stycznia 2021 r. sygn. akt I OSK [...] oddalił skargę kasacyjną.

Reasumując powyższe rozważania Sąd uznał, że przeprowadzone postępowanie nie naruszało przepisów art. 7, 8, 77, k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Organy bowiem właściwie oceniły cały zebrany materiał dowodowy, prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy. Tym samym działały w sposób budzacy zaufanie do organów. Ponadto, organ II instancji dochował zasady z art. 15 k.p.a., dokonując ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, przeprowadzając kompleksową ocenę całego zebranego materiału dowodowego oraz ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego. Powyższej oceny nie zdołała skutecznie podważyć argumentacja podniesiona w skardze, sprowadzająca się w istocie do polemiki z ustaleniami organów. Zauważyć przy tym należy, że ani niezadowolenie strony z zapadłego rozstrzygnięcia, ani subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił.

.