Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 384/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 135,art.145 par 1 pkt 1 lit. c, art.200, art.205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 122, art.155, art.180 par 1, art.187 par 1, art.217 par 2, art.262 par 1 pkt 2, par 5
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 384/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 maja 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2012 r., sprawy ze skargi "N" S.A. w W., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 23 sierpnia 2010 r. Nr [...], w przedmiocie nałożenia kary porządkowej, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. określa, że wymienione w pkt I postanowienia nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 361 zł (trzysta sześćdziesiąt jeden złotych).


UZASADNIENIE

W dniu 20 stycznia 2009r. Spółka "N" S.A. złożyła deklarację na podatek od nieruchomości na 2009r., w której zgłosiła do opodatkowania budowle o wartości 1 959 089,00 zł, przy czym w porównaniu do roku 2008 zadeklarowana przez podatnika wartość budowli była wyższa.

W dniu 24 czerwca 2009r. Burmistrz Miasta C. wezwał więc Spółkę do złożenia wyjaśnień w zakresie budowli podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na 2009r.

W odpowiedzi na wezwanie w dniu 13 lipca 2009 r. Spółka "N" S.A. złożyła korektę deklaracji na podatek od nieruchomości na 2009r., w której zgłosiła do opodatkowania budowle o wartości 1 924 004,00 zł. W uzasadnieniu przyczyn korekty Spółka wyjaśniła, iż omyłkowo nie uwzględniła w podstawie opodatkowania telekomunikacyjnych linii kablowych o wartości 2 489,00 zł oraz omyłkowo wykazała w podstawie opodatkowania wartość kontenera w kwocie 37 574,00 zł. Ponadto, w piśmie z dnia 4 sierpnia 2009 r. Spółka wskazała, iż telekomunikacyjne linie kablowe umieszczone w kanalizacji kablowej nie są budowlą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity - Dz. U. z 2006 r., nr 121, poz. 844 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.o.l.") i dlatego też nie uwzględniono ich do zadeklarowanej podstawy opodatkowania w złożonych deklaracjach na podatek od nieruchomości na 2009r., albowiem - zdaniem Spółki - nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Mając to na uwadze w dniu 18 sierpnia 2009 r. organ wezwał Spółkę "N"S.A. do przedłożenia korekty deklaracji na podatek od nieruchomości na 2009r.

Pomimo wezwania Spółka nie złożyła korekty deklaracji na podatek od nieruchomości na 2009r.

Postanowieniem z dnia 4 września 2009 r. Nr [...] Burmistrz Miasta C. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia Spółce "N" S.A. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 rok. Z uzasadnienia postanowienia wynika, iż wszczęcie postępowania podatkowego nastąpiło z uwagi na zaniżenie przez podatnika podstawy opodatkowania budowli w deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości na 2009 r. wynikające z pominięcia wartości linii kablowych ułożonych w kanalizacji kablowej.

W toku prowadzonego postępowania wezwaniem z dnia 22 września 2009r. organ wezwał Spółkę, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, do podania wartości znajdujących się na terenie Gminy C. budowli, wynikającej z ewidencji środków trwałych, na którą to budowlę składają się m.in. kanalizacja kablowa wraz z zamieszczonymi w niej liniami kablowymi tj. kablami i przewodami stanowiącymi całość techniczno - użytkową. Przedmiotowe wezwanie doręczono na adres podatnika.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia 7 października 2009 r. Spółka poinformowała organ, że w ewidencji środków trwałych Spółki "N"S.A. nie znajdują się budowle jako osobna kategoria środka trwałego, na którą składałyby się m.in. kanalizacja kablowa wraz z zamieszczonymi w niej liniami kablowymi czy też innymi urządzeniami. W konsekwencji brak jest możliwości podania wartości stanowiącej jedną całość techniczno-użytkową.

Następnie wezwaniem z dnia 20 października 2009 r. Burmistrz Miasta C. ponownie wezwał Spółkę "N"S.A., w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, do podania wartości znajdujących się na terenie Gminy Chrzanów budowli, wynikającej z ewidencji środków trwałych w tym m.in. linii (sieci) telekomunikacyjnych, którą tworzą dwie części składowe: kanalizacja kablowa i osłaniane przez nią telekomunikacyjne linie kablowe stanowiące razem całość techniczno-użytkową.

Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone na adres pełnomocnika Spółki - Pana T.S. oraz zawierało pouczenie, iż zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., nr 8, poz. 60 ze zm.) strona, która mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówiła złożenia wyjaśnień, zeznań może zostać ukarana karą porządkową do 2 600 zł.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pełnomocnik wyjaśnił, że brak jest możliwości podania wartości budowli, takiej jak tego oczekuje Burmistrz Miasta C., ponieważ takich budowli Spółka nie posiada w ewidencji. W ewidencji środków trwałych nie znajdują się budowle rozumiane jako osobna kategoria środka trwałego, na którą składałyby się m.in. kanalizacja kablowa wraz z zamieszczonymi w niej liniami kablowymi czy też innymi urządzeniami.

Kolejnym wezwaniem z dnia 25 listopada 2009 r. organ wezwał Spółkę, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, do podania wartości znajdujących się na terenie Gminy C. budowli wynikającej z ewidencji środków trwałych obejmującej:

- telekomunikacyjne linie kablowe nadziemne, podziemne oraz umieszczone w kanalizacji kablowej,

- kanalizację kablową,

- pozostałe budowle.

Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone na adres Spółki oraz jej pełnomocnika i zawierało pouczenie, iż zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej strona, która mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówiła złożenia wyjaśnień, zeznań może zostać ukarana karą porządkową do 2 600 zł.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie Spółka "N" S.A. poinformowała, że organ podatkowy otrzymał wszystkie dane dla określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. wraz z deklaracją roczną i korektą deklaracji. Spółka wskazała również, że nie jest w stanie określić wartości linii kablowych umieszczonych w kanalizacji kablowej położonych na terenie Gminy C., bowiem linie te w księgach podatkowych są zaksięgowane jako niezależny środek trwały bez przyporządkowania do konkretnej lokalizacji.

Następnie wezwaniem z dnia 7 stycznia 2010 r. organ wezwał Spółkę "N"S.A. do podania wartości znajdujących się na terenie Gminy Chrzanów telekomunikacyjnych linii kablowych umieszczonych w kanalizacji kablowej, których Spółka nie uwzględniła do zadeklarowanej podstawy opodatkowania w złożonych deklaracjach na podatek od nieruchomości na 2009 rok, albowiem nie są budowlą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. u.p.o.l. i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Wezwanie zostało doręczone na adres Spółki oraz pełnomocnika Spółki i zawierało pouczenie, iż zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej strona, która mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówiła złożenia wyjaśnień, zeznań może zostać ukarana karą porządkową do 2 600 zł.

W odpowiedzi Spółka "N"S.A. stwierdziła, że swoje stanowisko w tym przedmiocie przedstawiła w piśmie z dnia 7 grudnia 2009 r. i ponownie przytoczyła wskazane tam okoliczności. Ponadto Spółka podtrzymała swoje stanowisko prezentowane w pismach z dnia 4 sierpnia 2009 r. oraz 7 grudnia 2009 r., zgodnie z którym linie kablowe umieszczone w kanalizacji teletechnicznej nie mogą być uznane za budowle podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Postanowieniem z dnia 23 marca 2010 r. nr [...] Burmistrz Miasta C. działając w oparciu o przepis art. art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej nałożył na "N" S.A. karę porządkową w kwocie 2 600,00 zł. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności organ stwierdził, że Spółka "N"S.A. bezspornie nie wywiązała się z wezwania organu podatkowego do podania wartości znajdujących się na terenie Gminy C. telekomunikacyjnych linii kablowych

W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik zarzucił organowi naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, iż były podstawy do nałożenia na Spółkę kary porządkowej w wysokości 2 600,00 zł oraz naruszenie art. 121 § 1, art. 124 oraz art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez brak sformułowania uzasadnienia prawnego. W jego ocenie nieudzielenie żądanych przez organ informacji nie stanowi żadnego z wymienionych w art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej zdarzeń skutkujących nałożeniem kary porządkowej. W szczególności nie stanowi czynu, o którym mowa w art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji niedokonanie tej czynności nie stanowi podstawy do nałożenia na "N" S.A. kary porządkowej. Nieudzielenie żądanej informacji nie jest w szczególności odmową udziału w innej czynności, o której mowa w art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Ponadto podniesiono, że strona postępowania podatkowego nie ma obowiązku przedstawienia dowodów znajdujących się w jej posiadaniu - nawet wówczas, gdy organ podatkowy wzywa ją do tego. Zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w postępowaniu podatkowym ciężar dowodu obciąża wyłącznie organ podatkowy i nie może zostać przeniesiony na stronę postępowania podatkowego. "N"S.A. nie miała zatem obowiązku przedstawienia dokumentów ani udzielenia informacji wskazanych w postanowieniach Burmistrza Miasta Chrzanowa. Nawet jednak, gdyby taki obowiązek istniał, to jego niedochowanie nie skutkuje nałożeniem kary porządkowej, gdyż sytuacja taka nie została wymieniona w art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Wyjaśniono również, że odmowa udzielenia informacji żądanych przez organ podatkowy nie była "bezzasadna", a tylko wykazanie bezzasadności jest warunkiem nałożenia kary porządkowej. W świetle art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, na organie podatkowym ciąży obowiązek zebrania kompletnego materiału dowodowego. Na podstawie tego materiału organ podatkowy ma obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy. Ustalenie stanu faktycznego sprawy jest zatem wyłączną kompetencją organu podatkowego. Organ podatkowy nie może żądać, aby w tej kompetencji zastąpił go sam podatnik (strona postępowania podatkowego). W ocenie pełnomocnika żądaniem podania wartości znajdujących się na ternie Gminy C. telekomunikacyjnych linii kablowych umieszczonych w kanalizacji kablowej organ podatkowy próbuje przerzucić na podatnika ciężar dowodu w postępowaniu podatkowym. Podkreślono, że obowiązek ten jest bezzasadny również z tego powodu, iż wszelkie obowiązki podatnika podatku od nieruchomości w zakresie deklarowania podatku określone zostały wskazane w art. 6 ust. 9 pkt 1 u.p.o.l. W przepisie tym określony został jedynie obowiązek złożenia deklaracji podatkowej, w której podatnik powinien wykazać obiekty podlegające opodatkowaniu. Obowiązkiem, o którym mowa w art. 6 ust. 9 pkt 1 u.p.o.l., wyczerpują się obowiązki podatnika podatku od nieruchomości w zakresie deklarowania przedmiotu i podstawy opodatkowania oraz wysokości zobowiązania podatkowego.

Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2010r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podkreślono, że wystosowane do podatnika wezwania znajdowały oparcie w art. 155 § 1 Ordynacji podatkowy, a dotyczyły przekazania danych posiadanych przez Spółkę i zawartych w jej księgach rachunkowych. Odmienne stanowisko podatnika w kwestii opodatkowania podatkiem od nieruchomości linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej nie uprawniało go przy tym do niezastosowania się do wezwania organu podatkowego i nieudzielania żądanych wyjaśnień.

Organ wskazał również, że przepis art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej pozostaje w zgodzie z art. 122 Ordynacji podatkowej stanowiącym, że organ podatkowy ma obowiązek podejmowania wszystkich czynności procesowych, które są niezbędne do wyjaśnienia sprawy i jej załatwienia, albowiem granicę swobody organu w stosowaniu tego unormowania wyznacza wskazane w przepisie tym wymaganie "niezbędności" udziału strony w czynnościach. Czynny udział strony ma być niezbędny do wyjaśnienia okoliczności składających się na stan faktyczny sprawy lub też wymagających ustalenia okoliczności faktycznych służących rozstrzygnięciu. Innymi słowy, gdy organ kieruje do strony wezwanie w toku postępowania na podstawie art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej, to pośrednio uznaje, że udział ten jest niezbędny dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.

Organ zważył też, że wezwanie dotyczyło podania określonej informacji, a nie przedstawienia określonych dowodów, a zatem odmowa zadośćuczynienia wezwaniu przez Spółkę była nieuzasadniona. Dla prawidłowego ustalenia stronie podatku od nieruchomości na 2009 r., w świetle art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. niezbędne było wskazanie przez podatnika wartości budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, stanowiącej podstawę obliczania amortyzacji w tym roku.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Spółki zarzucając Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Krakowie naruszenie:

1) art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że istniały podstawy do nałożenia na Spółkę kary porządkowej w wysokości 2 600,00 zł,

2) art. 121 § 1, art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez brak ustosunkowania się do zarzutów sformułowanych w zażaleniu,

wniósł o uchylenie opisanych wyżej postanowień organu pierwszej i drugiej instancji.

W uzasadnieniu podniesiono, że wezwanie, w związku z którym nałożono na Spółkę karę porządkową, nie było prawidłowe, a zatem nie może skutkować nałożeniem kary porządkowej. Wezwanie Burmistrza Miasta C. nie zawierało wszystkich elementów prawidłowego wezwania, o których mowa w przepisie art. 159 § l Ordynacji podatkowej. W wezwaniu tym nie wskazano bowiem, w jakim charakterze oraz w jakim celu zostaje wezwana strona, a także czy wyjaśnienia należy złożyć osobiście, czy przez pełnomocnika.

Ponadto, po wszczęciu postępowania Spółka odpowiadała wielokrotnie na pisma organu podatkowego. Pomimo wątpliwości natury prawnej, jakie budziły wezwania organu podatkowego, Spółka za każdym razem odpowiadała na nie i składała wyjaśnienia. W pismach tych (wyjaśnieniach) wielokrotnie wskazywała, że nie posiada dokumentów, z których jednoznacznie wynikałby wartość linii kablowych. Zdaniem Spółki niezłożenie dokumentów nie stanowi żadnego z wymienionych w art. 262 § l Ordynacji podatkowej zdarzeń skutkując nałożeniem kary porządkowej. W tym kontekście powołano się na wyrok WSA w Łodzi (sygn. akt I SA/Łd 545/09).

W pozostałym zakresie powtórzono argumentacją zażalenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie jej argumenty były zasadne.

Przedmiotem sporu była możliwość ukarania podatnika karą porządkową przez organ podatkowy w trybie art.262 § 1pkt 2 Ordynacji podatkowej, w trakcie postępowania podatkowego, za odmowę udzielenia wyjaśnień, które były niezbędne dla wymiaru zobowiązania podatkowego. W ocenie strony skarżącej nie miała ona możliwości udzielenia żądanych wyjaśnień, natomiast w ocenie organu strona skarżąca miała obowiązek udzielić żądanych informacji.

W ocenie Sądu, strona skarżąca od początku postępowania w przedmiocie wezwania o wyjaśnienia, wskazywała na brak możliwości udzielenia odpowiedzi, ale z przyczyn od niej niezależnych. Twierdziła, że środek trwały w postaci budowli, o którą pytał organ, nie znajdował się w księgach spółki; linie kablowe są odrębnymi środkami trwałymi, co nie pozwala na bezpośrednie przyporządkowanie ich do kanalizacji kablowych, a dodatkowo niemożliwym jest jednoznaczne określenie wartości całej budowli położonej na terenie gminy z uwagi na położenie kabla na obszarze wielu gmin. Zdaniem Sądu, użyta argumentacja sugerowała brak obiektywnej możliwości wykonania wezwania organu. Zgodnie bowiem z twierdzeniami strony skarżącej "na poziomie ksiąg podatkowych" brak było informacji o wartości budowli (tj. kanalizacji kablowej i położonego w niej kabla) znajdującej się na terenie gminy C.

Organ pierwszej instancji ograniczając się do zacytowania argumentacji strony skarżącej zawartej w odpowiedziach na wezwania w żaden sposób nie rozważył, czy rzeczywiście strona skarżąca obiektywnie nie miała możliwości w zakreślonym terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, udzielenia żądanych wyjaśnień. W ocenie Sądu, podkreślanie przez organ, że odmienne stanowisko podatnika co do sposobu opodatkowania nie uprawnia go do odmowy udzielenia wyjaśnień – jakkolwiek co do zasady słuszne – w rzeczywistości pomijało zaistniały w sprawie stan faktyczny. Pośrednio świadczy o tym powołanie się również przez organ odwoławczy na wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 marca 2010r. I SA/Kr 52/10, gdzie z uzasadnienia wyroku wynika wyraźnie, że w rozstrzyganym ówcześnie stanie faktycznym podatnik w ogóle nie udzielił odpowiedzi na wezwanie organu, a: "Jednocześnie wezwanie dotyczyło przekazania danych posiadanych przez spółkę i zawartych w jej księgach rachunkowych".

Strona skarżąca w złożonym zażaleniu twierdziła, że nigdy nie odmówiła wyjaśnień, a jedynie twierdziła, że nie posiada dokumentów, z których jednoznacznie wynikałaby wartość linii kablowych, nie mogła więc uczynić zadość żądaniom formułowanym przez organ podatkowy. Organ odwoławczy podniesioną argumentację skomentował jednozdaniowo, że w jego ocenie, wskazane przez stronę skarżącą trudności w ustaleniu żądanych informacji nie uprawniały do niezastosowania się do wezwania i nieudzielenia wyjaśnień. Nie wyjaśnił jednak dlaczego tak uważa.

Przepis art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stanowi, że strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, mogą zostać ukarani karą porządkową do 2.600zł.

Organ wymierzający postanowieniem karę porządkową w trybie art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej powinien w tym postanowieniu m. in. uzasadnić dlaczego uważa tłumaczenia podatnika odmowy udzielenia wyjaśnień z uwagi na brak obiektywnych możliwości ich udzielenia za "bezzasadne".

Postanowienie w sprawie nałożenia kary porządkowej jest postanowieniem zaskarżalnym zgodnie z art. 262 § 5 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji zgodnie z art. 217 § 2 tejże ustawy postanowienie to powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji pomijając istotę usprawiedliwiania się strony skarżącej i nie poddając ocenie zasadności jej tłumaczeń, naruszyły ww. art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Prosta konstatacja organu odwoławczego, że: "Nie można bowiem uznać, że wskazywane przez Spółkę trudności (...) uprawniały ją do niezastosowania się do wezwania organu..." nie jest, zdaniem Sądu, dostatecznym uzasadnieniem faktycznym i prawnym, skoro jednocześnie organ nie uzasadnił dlaczego tak uważa.

Uzasadnienie faktyczne i prawne wydanego w sprawie orzeczenia administracyjnego to m.in. wskazanie toku rozumowania organu (opartego o powołane w uzasadnieniu tego orzeczenia fakty i przepisy prawne) w celu wykazania prawidłowości wniosków, do których doszedł organ (tu: np. dlaczego uznał tłumaczenia strony skarżącej za bezzasadne).

Sąd administracyjny rozpatrujący spór nie mógł samodzielnie skontrolować zasadności usprawiedliwienia przyczyn odmowy udzielenia wyjaśnień skoro nie uczyniły tego organy. Z tych to przyczyn Sąd uchylił zaskarżone postanowienia obu instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2012r., poz. 270, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) – dlatego też Sąd wziął pod uwagę naruszenia art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej przez organy obu instancji, z urzędu. Sąd uchylił zgodnie z żądaniem skargi, postanowienia organów obu instancji, gdyż jego powinnością jest stosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art.135 p.p.s.a.).

Niezależnie od powyższych rozważań Sąd podziela pogląd WSA w Krakowie w ww. wyroku z dnia 5 marca 2010r. I SA/Kr 52/10 (oraz przytoczonych przez ten Sąd oraz organ drugiej instancji wyrokach : WSA w Szczecinie z dnia 20 listopada 2008r. I SA/Sz 479/08, WSA w Lublinie z dnia 2 kwietnia 2008r. I SA/Lu 7/08 oraz NSA z dnia 8 stycznia 2010r. II FSK 1208/08 i II FSK 346/09), że: "... nałożone na organy podatkowe obowiązki w zakresie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej), nie oznaczają, że ciężar dowodu czy dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego spoczywa wyłącznie na organie podatkowym. Z obowiązków nałożonych wskazanymi przepisami wynika, że na organie podatkowym spoczywa inicjatywa w zbieraniu dowodów i wyjaśnianiu stanu faktycznego, a temu celowi służy m. in. instytucja wezwania strony lub innej osoby do złożenia wyjaśnień niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego".

Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że postępowanie podatkowe niewątpliwie zostało wszczęte. Tym samym wyjaśnienia złożone organowi w wykonaniu wezwania w trybie art. 155 Ordynacji podatkowej stanowią w postępowaniu podatkowym dowód w rozumieniu art. 180 § 1 tej ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010r. II FSK 1208/08 – w tej sprawie podatnik również wzywany był o podanie wartości budowli kanalizacji kablowej wraz z kablem ale odmówił a priori z uwagi na brak obowiązku udzielenia odpowiedzi).

W tym kontekście, zdaniem Sądu, nie są zasadne zastrzeżenia strony skarżącej, że niezłożenie żądanych przez organ dokumentów, nie stanowi przesłanki z ww. art.262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Niezasadne też były zarzuty dotyczące naruszenia art.155 Ordynacji podatkowej.

Sąd nie podziela argumentów strony skarżącej dotyczących rozróżniania pomiędzy "informacjami", a "wyjaśnieniami". W ocenie Sądu, "wyjaśnienia" mogą dotyczyć informacji o okolicznościach faktycznych (a takimi jest wartość budowli) niezbędnych w sprawie prowadzonego postępowania podatkowego. Dopuszczalne więc było posługiwanie się przez organy wymiennie pojęciami "informacje" i "wyjaśnienia". Gdyby bowiem uznać stanowisko strony skarżącej za prawidłowe to "wyjaśnieniem" byłoby jedynie stanowisko czy też pogląd wzywanego (podatnika) w przedmiocie określonego zagadnienia, przedstawiane w oderwaniu od konkretnych informacji o stanie faktycznym. Zdaniem Sądu, skoro zgodnie z art.155 Ordynacji podatkowej celem składania wyjaśnień przez podatnika na żądanie organu jest m.in. wyjaśnienie stanu faktycznego, to oczywistym jest, że "wyjaśnienia" te muszą zawierać również informacje o elementach stanu faktycznego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy.

Niewątpliwie bowiem w sytuacji gdy podatnik w ogóle nie stosuje się do wezwania organu, organ podatkowy ma prawo podjąć dopuszczalne prawem kroki zmierzające do uzyskania od podatnika wyjaśnień. Takim dopuszczalnym środkiem dyscyplinującym jest przewidziana w art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej kara porządkowa (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 lutego 2010r. I SA/Gl 591/09). Taką sytuacje należy jednak odróżnić od odmowy udzielenia wyjaśnień z powołaniem się na brak możliwości udzielenia żądanej odpowiedzi. Wtedy wymierzenie kary porządkowej jest możliwe jeżeli organ uzasadni z jakich przyczyn uważa, że wskazywane okoliczności usprawiedliwiające, w ocenie podatnika, odmowę odpowiedzi albo nie odpowiadają prawdzie, albo z innych przyczyn są bezzasadne.

Należy, zdaniem Sądu, jednak mieć na uwadze, że obowiązek udzielenia wyjaśnień przez podatnika w zakresie prowadzonego postępowania podatkowego jest ograniczony jego realnymi możliwościami. Podatnik nie może być bowiem karany za brak wykonania wezwania organu jeżeli obiektywnie, nie mógł on z przyczyn od siebie niezawinionych, uczynić zadość żądaniu organu. Z drugiej strony, w ocenie Sądu, dopuszczalne jest domaganie się przez organ przeprowadzenia przez podatnika określonych czynności jeżeli ich wykonanie i tak byłoby konieczne z uwagi na prawidłowy sposób rozliczania podatku (zob. argumentacja Trybunału Konstytucyjnego dotycząca zgodności z Konstytucją wymogu nieodpłatnego sporządzenia inwentaryzacji na żądanie organu zawarta w wyroku z dnia 13 lutego 2001r. K 19/99 - pkt 4 cz. III).

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy przeanalizują zatem argumentację strony skarżącej usprawiedliwiającą, jej zdaniem, brak możliwości udzielenia wyjaśnień w zakresie objętym wezwaniem (postanowieniem).

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.