Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 459/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64 par. 1 pkt 4 i  art. 64 par. 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, WSA Beata Machcińska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Prezydenta Miasta K. (dalej zamiennie: "skarżący") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (następnie także: "organ nadzoru") wydane w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych i obciążenia nimi skarżącego jako wierzyciela.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej: "organ egzekucyjny") prowadził wobec A S.A. w K., której następcą prawnym jest A’ S.A. w B., postępowanie egzekucyjne na podstawie dziesięciu tytułów wykonawczych Prezydenta Miasta K. z dnia [...] o numerach od [...], które obejmowały zaległości spółki w podatku od nieruchomości za okres od marca do grudnia 2003 r. Podstawę prawną egzekwowanego obowiązku stanowiła decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...], nr [...]. Decyzja ta została jednak uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...].

2. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] organ egzekucyjny określił zobowiązanej spółce wysokość kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł. Na to rozstrzygnięcie spółka wniosła zażalenie z dnia 5 marca 2009 r. W jego wyniku postanowieniem z dnia [...], nr [...] organ nadzoru uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z dnia[...] i orzekł o obciążeniu Prezydenta Miasta, jako wierzyciela, kosztami egzekucyjnymi w takiej samej wysokości, jakie poprzednio określił spółce. Skarga spółki na to postanowienie organu nadzoru została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w dniu 16 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1137/14, niemniej jednak w dniu 7 listopada 2017 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 2859/15 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zarówno powyższy wyrok Sądu pierwszej instancji, jak i postanowienie organu nadzoru z dnia [...].

3. W ramach ponownego rozpatrzenia zażalenia spółki z dnia 5 marca 2009 r. organ nadzoru zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. - Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), następnie oznaczanej jako: k.p.a., oraz art. 17 § 1, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 64c § 4 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. - Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.), dalej powoływanej w skrócie: u.p.e.a., uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] i orzekł o określeniu kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł i obciążeniu nimi skarżącego jako wierzyciela.

W uzasadnieniu organ nadzoru podkreślił, że w świetle wyżej powołanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, którym jest związany, spółka nie może zostać obciążona kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie decyzji nieostatecznej, która następnie została uchylona. W związku z tym powinność zapłaty tych kosztów spoczywa na wierzycielu.

Następnie organ nadzoru odnotował, że w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 7 listopada 2008 r. dokonał zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego i wobec tego zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. powstała opłata za zajęcie wierzytelności w wysokości 5% kwoty egzekwowanych należności. Jednocześnie zwrócił uwagę na treść art. 64 § 6 i § 7 u.p.e.a. i – w kontekście określonego w nich sposobu obliczenia odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie – wskazał, że w rozpatrywanym przypadku obowiązek uiszczenia opłat powstał z chwilą doręczenia bankowi jako dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, to jest w dniu 7 listopada 2008 r., co wynika z brzmienia art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a.

W dalszej kolejności, mając na względzie powyższe uregulowania i konieczność poniesienia kosztów egzekucyjnych przez wierzyciela, organ nadzoru przedstawił tabelaryczne zestawienie wyliczenia powstałych należności.

4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Prezydent Miasta wniósł o uchylenie powyższego postanowienia organu nadzoru i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, a to art. 6 k.p.a. w związku z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie i wydanie postanowienia w oparciu o przepisy art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a., które w przedmiotowym zakresie zostały uznane za niekonstytucyjne.

Wytknął też organowi nadzoru naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

1) art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że dopuszczalne jest ustalenie opłaty egzekucyjnej za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych w kwocie wyższej niż stawka minimalna wynosząca 4,20 zł, w szczególności w kwocie uwzględniającej m. in. stopień efektywności egzekucji, poziom skomplikowania czynności i nakład pracy;

2) art. 64 § 6 u.p.e.a. w związku z powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że dopuszczalne jest ustalenie opłaty manipulacyjnej w kwocie wyższej niż stawka minimalna wynosząca 1,40 zł, w szczególności w kwocie uwzględniającej m. in. stopień efektywności egzekucji, poziom skomplikowania czynności i nakład pracy.

W uzasadnieniu Prezydent Miasta podniósł, że ustalenie wysokości opłaty egzekucyjnej za zajęcie egzekucyjne, jak również opłaty manipulacyjnej powinno nastąpić z uwzględnieniem minimalnych stawek, gdyż w pozostałym zakresie przepisy, w których wartości te określono zostały uznane za niekonstytucyjne. Tym samym stosowanie stosunkowych wysokości tych opłat jest niedopuszczalne, albowiem organ nie jest władny do zastępowania prawodawcy w zakresie obejmującym tworzenie obowiązujących norm prawnych.

5. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, uznawszy ją za bezzasadną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) - podlegało postanowienie z dnia [...], którym organ nadzoru uchylił w całości postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...], określił koszty egzekucyjne w łącznej kwocie [...] zł i obciążył nimi wierzyciela.

Na wstępie należy wskazać, że tut. Sąd wielokrotnie rozstrzygał analogiczne zagadnienie prawne, m.in. w sprawach o sygn. akt: I SA/Gl 275/18, I SA/Gl 1347/17, CBOSA). Mając powyższe na względzie, w pełni podzielając ocenę prawną WSA w Gliwicach wyrażoną w powołanych wyżej orzeczeniach, w dalszej części uzasadnienia Sąd przywoła rozważania prawne w nich zawarte.

Kontrolę tę rozpocząć należy od wskazania, że w sprawie nie już jest kwestionowane, iż kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o Nr od [...] do Nr [...] zasadnie obciążono wierzyciela. Poprawność stanowiska w tym zakresie wynika z powołanego wyżej wyroku NSA z dnia 7 listopada 2017 r. sygn. akt II FSK 2859/15.

Sporna pozostaje natomiast wysokość kosztów egzekucyjnych nałożonych na skarżącego.

W zaskarżonym postanowieniu, wskazując na pełną skuteczność i krótkotrwałość przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego, zaaprobowano określenie kosztów egzekucyjnych tytułem opłaty za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej, naliczone zgodnie z art. 64 § 1 pkt i 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a., tj. przy przyjęciu odpowiednio stawek 5% egzekwowanych należności w związku z zajęciem wierzytelności, a także stawki 1% egzekwowanych należności przy określeniu opłaty manipulacyjnej. Organ nadzoru określił wysokość opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za zajęcie rachunku dla każdego z 10 tytułów wykonawczych.

Skarżąca neguje dopuszczalność powyższych wyliczeń, podnosząc, że brak określenia maksymalnej opłaty egzekucyjnej, powoduje, że pobieranie jej jest dozwolone wyłącznie w minimalnej wysokości. Skutkiem bowiem wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt 31/14 jest to, że przepisy, na podstawie których organ egzekucyjny określił koszty egzekucyjne, pozostają w mocy w części, która wskazuje minimalną stawkę opłaty pobieranej za poszczególne czynności egzekucyjne.

Ocena legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia uwzględniać musi niewątpliwie stanowisko wyrażone przez TK w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt 31/14.

Przypomnienia wymaga, że TK (którego orzeczenia, na mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne) stwierdził w nim, iż:

- art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji;

- art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wspomnianego wyroku (pkt 4.3. uzasadnienia) wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Swoboda ustawodawcy określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. TK wskazał, że mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą gwarantuje, iż wartość wyznaczona kwotowo zakreśla maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. W ocenie TK brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym. TK wyjaśniając skutki swojego orzeczenia, wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie.

Wspomnianej interwencji ustawodawca dotychczas nie podjął, niemniej jednak, organy rozstrzygające o wysokości kosztów egzekucyjnych zobowiązane były uwzględnić stanowisko Trybunału Konstytucyjnego.

Tymczasem organ nadzoru całkowicie pominął powołane wyżej orzeczenie TK, a tym samym również i to, że TK jednoznacznie zanegował dopuszczalność całkowitego zerwania związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat, co miało dotychczas miejsce w razie dochodzenia należności o znacznej wartości. TK pokreślił, że w takich sytuacjach opłaty te nie są formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną.

Organ nadzoru w niniejszej sprawie nie rozważył adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych do skomplikowania podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności. Tymczasem czynności te, jak wskazał organ nadzoru, ograniczyły się wyłącznie do zajęcia w dniu 7 listopada 2008 r. rachunków bankowych w trzech bankach, przy czym już 14 listopada 2008 r. B S.A. w K. przekazał organowi egzekucyjnemu tytułem realizacji zajęcia kwotę [...] zł, która w całości pokryła zaległości podatkowe i koszty egzekucyjne.

Niewątpliwie są to czynności o niewielkim stopniu skomplikowania i wydaje się również, że o stosunkowo niskim nakładzie pracy i niskich kosztach - związanych z wysłaniem korespondencji pocztą.

Określając sumę naliczonych kosztów egzekucyjnych sięgających w rozpatrywanej sprawie prawie [...] złotych, organ nadzoru winien wnikliwie ocenić, czy w realiach rozpatrywanej egzekucji nie doszło do zerwania związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Wspomniana ocena powinna znaleźć wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w którym organ powinien rozważyć, czy w razie egzekwowania znacznych kwot pieniężnych od podmiotów, których kondycja ekonomiczna upraszcza przebieg egzekucji, nie jest konieczne wprowadzenie redukcji kosztów egzekucyjnych. Zważyć bowiem należy, że TK dostrzegł, iż właśnie w razie egzekwowania kwot o znacznej wartości zastosowanie owych stawek procentowych (o nieokreślonym maksymalnym pułapie) rodzi niepożądane konsekwencje wymagające wyeliminowania. Z kolei ustawodawca, określając minimalne stawki opłaty za pobranie pieniędzy u zobowiązanego na kwotę 2,50 zł (art. 64 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), opłaty za zajęcie innej wierzytelności na kwotę 4,20 zł (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), a opłaty manipulacyjnej na kwotę 1,40 zł (art. 64 § 6 u.p.e.a.), dopuścił, aby organ egzekucyjny podejmował czynności egzekucyjne, za które należne opłaty będą znikome, a wręcz symboliczne.

Nawiązując w tym miejscu do argumentacji skargi dotyczącej wspomnianych minimalnych stawek, przywołać warto pogląd wyrażony m.in. w wyroku NSA z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2206/17, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. W orzeczeniu tym zanegowano stanowisko strony skarżącej, że w aktualnym stanie prawnym - wskutek ww. wyroku TK – stawki procentowe opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej mogą być przez organy stosowane do wysokości stawki minimalnej. Pogląd ten skarżący oparł na twierdzeniu, że skoro przepisy regulujące procentowe stawki opłat są niezgodne z Konstytucją RP w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty, to pozostała w mocy jedynie ta część przepisu, która określa stawkę procentową w powiązaniu z jej minimalną wysokością. NSA stwierdził, że wyrok TK jest wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji. Wyrok ten – w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis za niezgodny z Konstytucją – nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie może, a nawet musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Jednakże, aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału. Wobec powyższego NSA skonstatował, że dopóki ustawodawca nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r., SK 31/14. W razie braku interwencji ustawodawcy do czasu ponownego orzekania w sprawie zadaniem organu będzie określenie, czy koszty egzekucyjne ustalone na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie należy dokonać ich miarkowania z uwzględnieniem zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji.

W postępowaniu ponownym organ oceni, czy w realiach tej konkretnej sprawy, koszty egzekucyjne w kwocie [...] zł realizują nie tylko cel fiskalny (finansują aparat egzekucyjny), ale czy również zachodzi racjonalna zależność pomiędzy wysokością kosztów, a podjętymi in concreto czynnościami organów.

Ta właśnie "racjonalna zależność", którą zaakcentował TK w wyroku z 28 czerwca 2016 r. powinna być zasadniczą wskazówką dla określenia wysokości kosztów egzekucyjnych w danej sprawie. Przypomnienia wymaga, że analizowane w rozpatrywanej w sprawie koszty egzekucyjne w łącznej kwocie prawie [...] zł pobrano w związku z zajęciem trzech rachunków bankowych. Zajęcie rachunku w B S.A. okazało się skuteczne – wyegzekwowano zaległość podatkową wraz z kosztami egzekucyjnymi. W przywołanym w skardze wyroku z dnia 8 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1021/16 NSA stwierdził, że stan faktyczny, w którym wierzyciela obciążono za zajęcie rachunku bankowego kosztami w kwocie [...] zł oraz opłatą manipulacyjną w wysokości [...] zł wymaga niewątpliwie oceny w świetle wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r.

Jak więc wykazano powyżej w realiach niniejszej sprawy, organ zobowiązany będzie w ponownym postępowaniu (o ile do momentu orzekania nie nastąpi oczekiwana od dłuższego czasu interwencja ustawodawcy w tej materii) do dokonania zgodnej z Konstytucją wykładni art. 64 § 1 pkt 1, art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a.

Na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji przepisy ustawy zasadniczej stosuje się bezpośrednio, chyba że sama konstytucja stanowi inaczej. Wynika stąd nie tylko nakaz - adresowany m.in. do wszystkich organów władzy publicznej - bezpośredniego stosowania konstytucji, ale także założenie możliwości tego bezpośredniego stosowania, bo zostaje ono wykluczone tylko w przypadku, gdy sama konstytucja tak stanowi (w kwestii stosowania konstytucji przez organy administracyjne: M. Jaśkowska, Skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego dla procesu stosowania prawa wobec zasady bezpośredniego stosowania konstytucji, [w:] Instytucje współczesnego prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa Profesora zw. dr hab. Józefa Filipka, Kraków 2001, s. 280). Nie tylko nie ma więc przeszkód dla bezpośredniego stosowania konstytucji przez organy administracji publicznej, ale też uznać należy, że organy te powinny sięgać do tego bezpośredniego stosowania w tych wszystkich sytuacjach, gdy jest to potrzebne i możliwe.

Bezpośrednie stosowanie konstytucji przybiera różne formy, których odrębności nie wolno zacierać. Może ono polegać na traktowaniu norm i zasad konstytucji jako wyłącznej podstawy rozstrzygnięć w sprawach indywidualnych. Jednakże proces bezpośredniego stosowania konstytucji przez sądy i organy administracji publicznej przybiera zwykle postać współstosowania normy (zasady) konstytucyjnej i odpowiednich norm ustawowych. W tym drugim przypadku, wszędzie tam, gdzie jakaś materia jest normowana równolegle przez konstytucję i ustawy zwykłe, konieczne jest łączne uwzględnianie tych wzorców.

Na gruncie niniejszej sprawy, w jej obecnym stanie, proces bezpośredniego stosowania konstytucji powinien przybrać właśnie postać konstruowania podstawy rozstrzygnięcia w oparciu o łączne stosowanie: art. 2 Konstytucji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz art. 64 § 1 pkt 1 i pkt 4, § 6 u.p.e.a.

Jak słusznie zauważył WSA w Gliwicach wyroku z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 104/18, CBOSA, nie chodzi tutaj o "zastąpienie" Trybunału Konstytucyjnego, lecz poddanie ww. przepisów ustawy wykładni zgodnie z przyjętymi regułami interpretacji tekstu prawnego, która pozwoli na zinterpretowanie ustawy w sposób zgodny z Konstytucją. W tym przypadku, chodzi o wydobycie z nich treści respektujących zakaz nadmiernej ingerencji władzy publicznej w obowiązek ponoszenia ciężaru kosztów egzekucyjnych, które muszą pozostawać w racjonalnej proporcji z czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone.

Przedstawione przez organ w odpowiedzi na skargę obszerne stanowisko uzasadniające wysokość określonych w zaskarżonym postanowieniu kosztów egzekucyjnych, nie mogło zostać objęte kontrolą sądowoadministracyjną. Odpowiedź na skargę nie może uzupełniać zaskarżonego postanowienia przez zamieszczenie w niej rozważań i ocen, które zgodnie z art. 124 § 2 k.p.a., powinno zawierać jego uzasadnienie faktyczne i prawne. Odpowiedź na skargę nie może, jako pismo procesowe, być traktowana jako "aneks" do postanowienia, gdyż należy już do postępowania sądowoadministracyjnego, a nie administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien bowiem odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub prawnych (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że przedmiotem badania pod kątem legalności i zgodności z prawem przez Sąd jest wyłącznie zaskarżone postanowienie i Sąd w swych rozważaniach mógł odnieść się wyłącznie do argumentacji przedstawionej w jego treści (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 853/15, wyrok WSA z 10 października 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 664/08, CBOSA, wyrok NSA z 10 października 2005 r, sygn. akt I SA/Gd 257/03, Legalis, wyrok NSA z 27 kwietnia 1991 r., sygn. akt III SA 1838/91, ONSA 1992, Nr 2. Poz. 45, wyrok NSA z 25 maja 2001 r., sygn. akt III SA 2024/00, Legalis).

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, zobowiązując właściwy organ do uwzględnienia przedstawionej oceny prawnej.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł, obejmującą uiszczony wpis sądowy od skargi (100 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł) określone w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265).