Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1338/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 pkt 4a
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1263
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) sędzia WSA Anna Klotz Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Państwowego [...] Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego [...] Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...]r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Państwowego [...] Inspektora Sanitarnego w [...] na rzecz skarżącej kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej zwanej k.p.a.), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 212 z 2011 r., poz. 1263 z późn. zm.), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. Nr 21 z 1998 r. poz. 94 z późn. zm, dalej zwana k.p.), § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 z 2009 r., poz. 869 z późn. zm.) nie stwierdził u T. W. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

W uzasadnieniu organ wskazał że, podejrzenie choroby zawodowej u T. W. - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych) zgłosiła Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w T. [...].12.2012 r. Jako miejsce zatrudnienia lub wykonywania pracy, w którym wystąpiło narażenie zawodowe będące powodem zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, wskazano firmę "R." sp. z o. o. w C. Okres narażenia zawodowego na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej, określono: "1974 r. - nadal." Pismem z [...].03.2013 r. Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w T. uściśliła, że w przypadku podejrzenia choroby zawodowej u T. W. istotne jest narażenie zawodowe u ostatniego pracodawcy.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że T. W. pracowała w branży odzieżowej łącznie przez ok. 36 lat - jako szwaczka, pracownik krojowni, krojczy - w latach 1974-1978, 1981-1992 oraz 1993-2013. Zatrudniana była wówczas przez różnych pracodawców, faktycznie pracując w tych samych pomieszczeniach zakładu w C. przy ul. C. W latach 1996-2000 pracowała w Zakładzie Krawieckim "K." jako krojczy, w latach 200-2002 w Przedsiębiorstwie "K." jako krojczy, w latach 2002-2005 w Przedsiębiorstwie Produkcyjnym "R." sp. z o.o. jak szwaczka oraz od [...].05.2005 do [...].12.2013 r. w "R." sp. z o.o. jako szwaczka. Ponadto pracowała jako pracownik fizyczny - krawcowa przez kilka miesięcy 1992 r. podczas zatrudnienia w Urzędzie Miasta w C.

Praca wykonywana przez T. W. na stanowisku szwaczki w spółce "R." polegała na obsłudze maszyny do szycia "J." (zszywanie elementów odzieży, naszywanie łatek na podpinkę, naszywanie kieszonek) oraz maszyny do klejenia szwów PFE (maszyna jest zaopatrzona w taśmę klejącą na rolce; taśma z klejem nanoszona jest na szwy). Zakład zajmuje się krawiectwem ciężkim - szyte są przede wszystkim kurtki (np. dla strażaków czy innych służb).

Wykonywanie czynności zawodowych na stanowisku pracy szwaczki wiąże się z nadmiernym obciążeniem obu kończyn górnych. Praca wymaga m.in. wykonywania ruchów o charakterze zginania w stawach nadgarstkowych, z równoczesnym wykonywaniem ruchów chwytnych wymagających dużej siły.

Całość informacji możliwych do uzyskania w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u T. W. została ujęta w "Karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej".

W dniu [...] maja 2013 r. Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w T. wydała orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u T. W. choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że:

"Pani T. W. została skierowana do Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w T. z powodu podejrzenia obustronnego zespołu cieśni nadgarstka o etiologii zawodowej.

Z oceny narażenia zawodowego wynika, że badana od 1974 roku pracowała jako szwaczka lub krojczy w różnych zakładach odzieżowych, a od [...].05.2002 r. do chwili obecnej zatrudniona jest w firmie R. w C., również jako szwaczka. W prowadzonym przez nas postępowaniu, z punktu widzenia prawnego, istotne jest zatrudnienie u ostatniego pracodawcy, z uwagi na czas pojawienia się pierwszych, udokumentowanych objawów omawianego schorzenia.

Z informacji uzyskanych od pacjentki wynika, że pierwsze dolegliwości pod postacią bólu i drętwienia pojawiły się ok. 3-4 lata temu i dotyczyły najpierw lewego nadgarstka i dłoni, potem również prawego.

Pacjentka po rozpoznaniu obustronnego zespołu cieśni nadgarstka z przewagą zmian po stronie lewej, leczona operacyjnie w 01/2013 r. - lewostronnie, pozostaje pod opieką poradni ortopedycznej. Aktualnie w trakcie rehabilitacji.

W efekcie przeprowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego rozpoznano obustronny zespół cieśni nadgarstka z przewagą zmian po stronie lewej.

Z analizy narażenia zawodowego wynika, że wykonywanie zawodowych obowiązków przez panią T. W. mogło obciążać układ ruchu w zakresie kończyn górnych i chociaż wiązało się z koniecznością wykonywania m.in. ruchów o charakterze zginania w stawach nadgarstkowych, to jednak u osoby praworęcznej, jaką jest badana, rozwój zmian chorobowych nastąpiłby z większym nasileniem najpierw prawostronnie, a nie odwrotnie, jak w omawianym przypadku.

Należy ponadto uwzględnić inne, ważne, pozazawodowe czynniki ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka tzn.: cukrzycę leczoną intensywną insulinoterapią od ok. 5 lat, zaburzenia hormonalne związane z przebytą operacją usunięcia macicy i jajników ponad 10 lat temu, zaburzenia gospodarki lipidowej oraz chorobę zwyrodnieniową stawów kręgosłupa, zarówno w odcinku szyjnym i lędźwiowym. Nie można zatem uznać bezspornie, lub z wysokim prawdopodobieństwem, że to właśnie sposób wykonywania pracy był jedyną, bądź główną przyczyną rozwoju rozpoznanego u pacjentki schorzenia.

Analiza całości dostępnego materiału nie daje podstaw do rozpoznania u Pani T. W. zespołu cieśni nadgarstka o etiologii zawodowej."

T. W. nie zgodziła się z treścią w/w orzeczenia lekarskiego i wystąpiła z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce orzeczniczej II stopnia. W dniu [...] lipca 2013 r. Klinika Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy [...] w Ł. wydała orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u T. W. choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W uzasadnieniu braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej stwierdzono:

"Według karty oceny narażenia zawodowego opracowanej przez Inspektora Sanitarnego w T. badana w okresie od 1974 roku do 2002 roku pracowała w różnych zakładach pracy na stanowiskach: szwaczka, pomoc kuchenna, krojczy, pracownik fizyczny, pracownik krojowni. Od [...].05.2002 roku do chwili obecnej badana zatrudniona jest w firmie R. (poprzednia nazwa przedsiębiorstwa "R.") w C. jako szwaczka. Według karty oceny narażenia zawodowego, sporządzonej przez PPIS w T. w dniu [...] stycznia 2013 r. do obowiązków zawodowych badanej należała obsługa maszyny do szycia "J." (zszywanie elementów odzieży, naszywanie łatek na podpinkę, naszywanie kieszonek) oraz maszyny do klejenia szwów PFE (maszyna jest zaopatrzona w taśmę klejącą na rolce; taśma z klejem nanoszona na szwy). Badana podaje, że pierwsze dolegliwości pod postacią bólu nadgarstków pojawiły się w 2007 roku podczas pracy (początkowo dotyczyły lewego nadgarstka i dłoni, potem również prawego). Następnie wystąpiły drętwienia dłoni, występowanie bólu w nocy, poranne drętwienia dłoni. W wykonanym w 2012 roku badania ENG stwierdzono obustronny zespół cieśni nadgarstka o większym nasileniu po stronie lewej z ujawnieniem cech w badaniu ENG (parametry fali F) sugerujących współistnienie zmian zwyrodnieniowych w szyjnym odcinku kręgosłupa. Badana była poddana operacyjnemu odbarczeniu lewego nerwu pośrodkowego w styczniu 2013 roku. Badana leczona jest z powodu cukrzycy typu 2 od 2005 roku z włączeniem insulinoterapii w 2010 r. (obecnie intensywna insulinoterapia), w 2002 roku przeszła usunięcie macicy wraz z lewym jajnikiem z powodu mięśniaków macicy i torbieli lewego jajnika. W trakcie obecnej hospitalizacji pacjentki w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. potwierdzono elektroneurofizjologiczne cechy uszkodzenia demielinizacyjnego włókien czuciowych i aksonalnego uszkodzenia włókien ruchowych na poziomie nadgarstka lewego nerwu pośrodkowego. Badanie przewodnictwa prawego nerwu pośrodkowego wykazało cechy uszkodzenia demielinizacyjnego włókien czuciowych i aksjonalno-demielinizacyjnego uszkodzenia włókien ruchowych na poziomie nadgarstka.

W rozumieniu medyczno-prawnym, aby rozpoznać zespół cieśni kanału nadgarstka o etiologii zawodowej, należy wykazać, że wystąpienie choroby bezspornie lub przynajmniej z przeważającym prawdopodobieństwem jest związane przyczynowo (spowodowane) narażeniem na szkodliwe czynniki związane ze sposobem wykonywania pracy. Analiza czynności zawodowych badanej wykazała, iż jej praca na stanowisku szwaczki mogła wiązać się z nadmiernym obciążeniem kończyn górnych, lecz wykonywane czynności nie stwarzały możliwości długotrwałego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, a więc nie powodowały nadmiernego ryzyka rozwoju neuropatii nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. Podczas czynności zawodowych wykonywanych przez T. W. żaden z nadgarstków nie był narażony na długotrwałe ruchy monotypowe, rozumiane jako ruchy jednorodne wykonywane przez cały czas zmiany roboczej (co najmniej 7 godzin/dz.) i polegające na maksymalnym lub submaksymalnym zginaniu i prostowaniu nadgarstka z użyciem siły. Zawodowa etiologia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka należy do jednej z rzadszych przyczyn. Uwzględniając kryteria kliniczne i elektroneurograficzne, częstość występowania zespołu cieśni nadgarstka w populacji ogólnej ocenia się na 3-5,8 % u kobiet i 0,6-2,1 % u mężczyzn. Kobiety chorują trzykrotnie częściej niż mężczyźni, ze szczytem zachorowania w 5. i 6. dekadzie życia. Czynnikami ryzyka wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka są choroby i okoliczności, które powodują zmianę architektury kanału nadgarstka, a przynajmniej obrzęk tkanek, co jest przyczyną ucisku na nerw pośrodkowy. Jako istotne przyczyny zespołu cieśni nadgarstka wymienia się niedoczynność tarczycy, otyłość i cukrzycę. Częstość występowania zespołu cieśni nadgarstka u kobiet jest także w dużym stopniu zależna od zmian hormonalnych. Rośnie wśród kobiet, u których wykonano ovariektomię, będących w okresie menopauzy, stosujących hormonalną terapię zastępczą, doustne środki antykoncepcyjne oraz będących w ciąży. Za pozazawodową etiologią omawianego schorzenia w przypadku badanej przemawia współistnienie licznych współistniejących schorzeń - cukrzyca rozpoznana w 2005 roku, od kilku lat wymagająca intensywnej insulinoterapii, zaburzenia hormonalne związane z przebytą operacją usunięcia macicy i lewego jajnika, co doprowadziło do wystąpienia menopauzy w wieku 47 lat, stwierdzone podczas obecnej hospitalizacji zaburzenia czynności tarczycy (odchylenia od normy w poziomach hormonów tarczycowych stwierdzone w badaniach biochemicznych) oraz otyłość (stwierdzono, że wzrost o 1 stopień wskaźnika masy ciała BMI powyżej przyjętej średniej normy wiekowej, zwiększa ryzyko rozwoju zespołu cieśni kanału nadgarstka o 8 % - w przypadku badanej wskaźnik BMI na chwilę obecną wynosi [...]). Należy również podkreślić nietypowy dla zawodowej etiologii tej choroby przebieg kliniczny (przewaga uszkodzenia lewego nerwu pośrodkowego przy praworęczności badanej).

Biorąc pod uwagę powyższe, nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, iż choroba została spowodowana sposobem wykonywania pracy, co jest warunkiem koniecznym do uznania etiologii zawodowej w/w schorzenia."

W dniu [...].08.2013 r. T. W. wniosła na piśmie swoje uwagi dotyczące "Karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej " sporządzonej w R. w C. oraz kwestionując w całości zasadność orzeczenia lekarskiego wydanego przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. W związku z powyższym organ zawiadomił strony postępowania o konieczności przeprowadzenia [...].09.2013 r. ponownej oceny narażenia zawodowego. T. W. nie skorzystała z prawa czynnego uczestnictwa w w/w ocenie narażenia zawodowego.

Wyniki ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ujęte w "Karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej" sporządzonej [...].09.2013 r. oraz ww. pismo T. W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. zostały przekazane do Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy [...] w Ł. - celem oceny i wydania ewentualnej opinii uzupełniającej bądź korekty orzeczenia lekarskiego. W dniu [...].09.2013 r. ww. Klinika zajęła następujące stanowisko:

"(...) Zespół cieśni w obrębie nadgarstków jest chorobą o etiologii wieloczynnikowej, tj. istnieje wiele czynników, które mogą spowodować jej wystąpienie. Współistniejące u pacjentki liczne czynniki ryzyka występowania tego zespołu, szczegółowo omówione w treści orzeczenia lekarskiego, nie mają, jak pisze badana, charakteru jedynie "zagrożenia statycznego", ale stanowią istotny element rozumowania orzeczniczego w odniesieniu do jednostkowego przypadku T. W. Obciążenie związane ze sposobem wykonywania pracy stanowi tylko jeden z czynników ryzyka rozwoju zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Nie oznacza to, że u osoby wykonującej pracę związaną z takim obciążeniem należy automatycznie przyjąć dominującą rolę sprawczą tego akurat czynnika w etiologii przedmiotowego schorzenia. Przeciwnie, w przebiegu postępowania diagnostyczno-orzeczniczego należy rozważyć istnienie, liczbę i stopień nasilenia wszystkich czynników, które według wiedzy medycznej są czynnikami ryzyka wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Nie można a priori przyjmować, że występowanie takich czynników "wyklucza etiologię zawodową" (cyt. z pisma pacjentki), ale muszą być one brane pod uwagę podczas analizy konkretnego przypadku. Takie postępowanie zostało również przeprowadzone w przypadku T. W. Zostało wzięte pod uwagę, że w związku z wykonywanym zawodem wykonywała ona czynności związane z nadmiernym obciążeniem kończyn górnych. Ocenę narażenia zawodowego oparto o wieloletnie doświadczenie orzecznicze jednostki naukowo-badawczej (Instytut Medycyny Pracy w Ł.) oraz o wypracowane i obowiązujące w diagnostyce i orzekaniu o chorobach zawodowych zasady. Cytowane w liście pacjentki dane pochodzące z pracy doktorskiej wykonywanej na Wydziale Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu w P. oraz metaanaliz publikowanych w czasopismach naukowych potwierdzają jedynie, że wykonywanie czynności zawodowych związanych z pewnymi typami obciążenia kończyn górnych może stanowić czynnik ryzyka wystąpienia przedmiotowego schorzenia. Analiza roli i wagi poszczególnych czynników ryzyka w odniesieniu do konkretnych przypadków medycznych nie była treścią tych opracowań. Na prośbę pacjentki załączono wykaz wybranego piśmiennictwa dotyczącego przedmiotowego zagadnienia.

Ponieważ nie kwestionujemy wystąpienia u pacjentki schorzenia pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, różnice pomiędzy wynikami badań wykonanych w jednostce orzeczniczej a w lecznicy "[...]" w T., wynikające bądź z różnic metodologicznych, naturalnej ewolucji przebiegu choroby lub przeprowadzonego zabiegu operacyjnego, nie mają żadnego znaczenia.

Reasumując, ponowna szczegółowa analiza postępowania diagnostyczno-orzeczniczego wykazała, że zostało one przeprowadzone zgodnie z zasadami obowiązującymi w orzecznictwie o chorobach zawodowych; analiza dokumentacji medycznej załączonej do w/w pisma (w tym karty oceny narażenia zawodowego) również nie dostarczyła danych mogących stanowić podstawę do weryfikacji naszego orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania u w/w choroby zawodowej."

Następnie organ zawiadomił strony postępowania o konieczności przeprowadzenia [...].01.2014 r. ponownej oceny narażenia zawodowego. T. W. nie skorzystała z prawa czynnego uczestnictwa w w/w ocenie narażenia zawodowego. Wywiad w sprawie podejrzenia choroby zawodowej w firmie "R." sp. z o.o. potwierdził już uprzednio ustalone fakty. Z informacji uzyskanych w ww. firmie wynika, że stanowisko pracy w krojowni, na którym pracowała T. W. we wcześniejszych latach zatrudnienia u poprzednich pracodawców, nadal funkcjonuje. Praca przy stole krojczym stałym (nieruchomym) polega na ręcznym przesunięciu (otwartymi dłońmi) partii materiału według wykroju z jednoczesnym dociśnięciem do powierzchni stołu i odłożeniu na kolejne stanowisko pracy. Wykrawany materiał to poszczególne elementy [...] o grubości ok. 2-3 cm i wadze ok. 0,5-0,7 kg. Praca wiąże się z obciążeniem mięśni dłoni i nadgarstków podczas wykonywania ruchów dłoni wzdłuż płaszczyzny stołu krojczego z jednoczesnym użyciem siły podczas dociskania materiału do stołu.

Oceny narażenia zawodowego nie przeprowadzono w zlikwidowanej [...] w C., w którym T. W. zatrudniona była na stanowisku szwaczki w okresie od [...].03.1974 r. do [...].08.1978 r., krojczego (zgodnie ze świadectwem pracy: nakładacz, akord) w okresie od [...].01.1981 r. do [...].02.1992 r. oraz pracownika krojowni w okresie od [...].07.1993 r. do [...].06.1994 r. Ponadto nie przeprowadzono oceny narażenia zawodowego w nieistniejących firmach: Przedsiębiorstwie "K." sp. z o.o. w C., w Zakładzie Krawieckim "K." w C., w Zakładach Odzieżowych "J." w C. oraz w Przedsiębiorstwie Produkcyjnym "R." sp. z o.o. w C. Wszystkie wymienione firmy mieściły się w siedzibie obecnej spółki "R." w C., przy ul. [...], a z oświadczenia "R." sp. z o.o. wynika, że zakład nie jest następcą prawnym w/w firm. Zmiana pracodawcy następowała na mocy porozumienia stron.

Całość zebranego w trakcie postępowania wyjaśniającego materiału dowodowego została przekazana jednostce orzeczniczej II stopnia celem oceny i wydania ewentualnej opinii uzupełniającej bądź korekty orzeczenia lekarskiego. Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy [...] w Ł. pismem z [...].04.2014 r. przekazała wyjaśnienie, że analiza kserokopii dokumentacji nie dostarczyła danych mogących stanowić podstawę do weryfikacji poprzedniego orzeczenia.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje więc podstaw do stwierdzenia u T. W. choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła T. W. zarzucając jej naruszenia

art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie zasadności przesłanek, jakimi kierował się organ wydając zaskarżoną decyzję;

art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 84 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez:

brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, w szczególności pominięcie przy rozstrzygnięciu informacji uzyskanych od spółki "R.", że stanowisko pracy w krojowni, na którym pracowała we wcześniejszych latach zatrudnienia u poprzednich pracodawców, nadal funkcjonuje, a tym samym nieuwzględnienie faktycznego narażenia zawodowego od [...].7.1993 do [...].04.2002 r.,

pominięcie wyników badań z lecznicy "[...]", co doprowadziło do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, tj. uznania, że brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej,

zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, tj. występowania pozazawodowych czynników zachorowania na zespół cieśni nadgarstka, na niekorzyść skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wadliwego uznania braku podstaw stwierdzenia choroby zawodowej

art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonej decyzji, polegające na streszczeniu fragmentów uzasadnienia orzeczeń lekarskich, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób;

art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne określenie zakresu postępowania dowodowego oraz zebranie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący, tzn. nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność charakteru pracy szwaczki oraz krojczego oraz wpływu ich wykonywania na możliwość wystąpienia przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, w sytuacji gdy organ nie przeprowadził charakterystyki narażenia zawodowego w zakładach pracy będących poprzednikami prawnymi spółki "R.";

e) art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie, że orzeczenia lekarskie są spójne, przekonywające i spełniają kryteria opinii biegłego, podczas gdy są oparte przede wszystkim na bliżej nieznanych statystykach co do wieku, w którym najczęściej występuje zespół cieśni nadgarstka, założeniu, że nie wykonywała ruchów monotypowych, podczas gdy wykonywała je praktycznie nieprzerwanie przez 39 lat pracy, na co potwierdzeniem jest dowód z karty oceny narażenia zawodowego wskazujący na stanowiska pracy jako szwaczka oraz krojczy;

2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 2351 k.p. w zw. z § 8 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skoro zawodowa etiologia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka należy do jednej z rzadszych przyczyn zachorowania, to tym samym bezspornie wykluczyć należy jego zawodową etiologię.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wnosiła o:

uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że organ I instancji przeprowadził ponowną ocenę narażenia zawodowego. Ustalił, że w okresie zatrudnienia T. W. od dnia [...].05.2005 r. w "R." sp. z o.o. wykonywana przez nią praca stwarzała możliwość powstania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Również zatrudnienie w Urzędzie Miasta C. w 1992 r. wiązało się z wykonywaniem czynności, które stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej.

Z karty zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej T. W. wynika, że wykonywane czynności zawodowe w spółce "R." na stanowisku pracy szwaczki wiązały się z nadmiernym obciążeniem obu kończyn górnych (obciążone mięśnie dłoni, ramion, przedramion). Praca wymagała m.in. wykonywania ruchów o charakterze zginania w stawach nadgarstkowych, z równoczesnym wykonywaniem ruchów chwytnych wymagających dużej siły. Z przedstawionej przez pracodawcę ww. spółkę dokumentacji wynika, że T. W. została przeniesiona do pracy w niej (z R. do R.) na mocy porozumienia trójstronnego zawartego w dniu [...].04.2005 r. Zakład prowadzi działalność z zakresu krawiectwa ciężkiego, szyje przede wszystkim kurtki dla [...]. Praca odwołującej w zakładzie "R." na stanowisku szwaczki polegała na obsłudze maszyny do szycia "J." (zszywanie elementów odzieży, naszywanie łatek na podpinkę, naszywanie kieszonek) oraz maszyny do klejenia szwów PFE (maszyna była zaopatrzona w taśmę klejącą na rolce, taśma z klejem nanoszona była na szwy). Czynności zawodowe wykonywane były w systemie akordowym – taśmowym, tj. każda osoba wykonywała dany element, przekazując go następnie na kolejne stanowisko pracy. Odwołująca wszywała przede wszystkim kieszenie wewnętrzne w podszewce kurtki (waga podpinki do kurtki wynosiła do ok. 0,5 kg). Praca przy stole krojczym stałym polegała na ręcznym przesunięciu partii materiału według wykroju z jednoczesnym dociśnięciem do powierzchni stołu i odłożeniem na kolejne stanowisko pracy. Wykrawany materiał stanowił poszczególne elementy kurtek o grubości ok. 2-3 cm i wadze ok. 0,5-0,7 kg. Praca wiązała się z obciążeniem mięśni dłoni i nadgarstków podczas wykonywania ruchów dłoni wzdłuż płaszczyzny stołu krojczego z jednoczesnym użyciem siły podczas dociskania materiału do stołu. Czas pracy wynosił 8 godzin z jedną ustawową przerwą śniadaniową. Charakter pracy T. W. na stanowisku krojczego został przedstawiony w Karcie narażenie zawodowego. Dane oparto na podstawie informacji uzyskanych od firmy "R.". Opracowaną Kartę oceny narażenia organ I instancji przekazał do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. celem wydania opinii uzupełniającej. Jednostka orzecznicza II stopnia uznała, że przekazana dokumentacja nie ma wpływu na postępowanie diagnostyczno-orzecznicze i nie daje podstaw do weryfikacji orzeczenia. W orzeczeniu lekarskim z [...].07.2013 r. wyjaśniła, że głównymi czynnikami ryzyka wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka są choroby i okoliczności, które powodują zmianę architektury kanału nadgarstka, a przynajmniej obrzęk tkanek, co jest przyczyną ucisku na nerw pośrodkowy. U T. W. stwierdzono pozazawodowe czynniki powstania ww. schorzenia, takie jak niedoczynność tarczycy, otyłość i cukrzyca. Zatem występowanie czynników pozazawodowych jest dominującym elementem mogącym przyczynić się do wystąpienia schorzenia. Za pozazawodową etiologią omawianego schorzenia w przypadku T. W. jednostka orzecznicza II stopnia uznała współistnienie licznych schorzeń. Nietypowy przebieg kliniczny (przewaga uszkodzenia lewego nerwu pośrodkowego przy praworęczności badanej) przemawia za pozazawodową etiologią schorzenia. Jednostka orzecznicza II stopnia uznała, że nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że choroba została spowodowana sposobem wykonywania pracy. W przypadku etiologii zawodowej choroby wymagane jest wystąpienie związku przyczynowego pomiędzy czynnikami szkodliwymi związanymi z pracą lub wynikającymi ze sposobu wykonywania pracy a rozpoznaną chorobą. Konieczne jest udowodnienie lub przynajmniej wykazanie z przeważającym prawdopodobieństwem, że pierwotną przyczyną schorzenia jest czynnik szkodliwy związany z pracą.

Ww. orzeczenie lekarskie oparto o wieloletnie doświadczenie orzecznicze jednostki naukowo-badawczej oraz o wypracowane i obowiązujące zasady w diagnostyce chorób zawodowych. Instytut podniósł, że nie kwestionował występowania u pacjentki przedmiotowego schorzenia. Jednakże kwestią sporną jest etiologią schorzenia. Jednostka orzecznicza odniosła się również do różnic pomiędzy wynikami badań wykonywanych u niej a lecznicy "C." Ich przyczyną mogły być różnice metodologiczne, naturalna ewolucja przebiegu choroby lub przeprowadzony zabieg operacyjny.

Kolejny zarzut strony dotyczył opinii jednostek orzeczniczych i zawartych w nich sprzecznych wniosków, tj. brak wyjaśnienia wystąpienia pierwszych dolegliwości schorzenia pod postacią bólu i drętwienia nadgarstków oraz przebytej operacji usunięcia jajników. Organ wskazał, że stwierdzone odmienne sformułowania dotyczące wystąpienia pierwszych dolegliwości pod postacią bólu i drętwienia nadgarstków oraz przebytej operacji usunięcia jajników zawarte w orzeczeniach lekarskich jednostek orzeczniczych dotyczą wywiadu chorobowego. Powyższe nie miało wpływu na postępowanie diagnostyczno-orzecznicze i tym samym nie dało jakichkolwiek podstaw do weryfikacji orzeczeń. Zatem orzeczenia obu jednostek orzeczniczych są tożsame.

Nieprawdziwy jest także zarzut odwołującej, że organ I instancji naruszył art. 107 § 3 k.p.a. Podstawą wydania przez organ decyzji administracyjnej w przedmiocie choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek orzeczniczych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych. Sporządzona "Karta oceny narażenia zawodowego" ma istotne znaczenie w postępowaniu w przedmiocie chorób zawodowych i wpływ na ocenę jednostek orzeczniczych dotyczącą związku przyczynowego schorzenia z warunkami pracy. Na podstawie opisu przebiegu pracy zawodowej oraz w oparciu o dokumentację medyczną i badania lekarskie, powołane jednostki orzecznicze wydają stosowne orzeczenie lekarskie. W przedmiotowej sprawie dokonano rzetelnej oceny narażenia zawodowego. Materiał dowodowy został przez organ I instancji zebrany w sposób wyczerpujący i rzeczowy. Zarzut dotyczący braku uzasadnienia w zaskarżonej decyzji podstawy prawnej, organ II instancji uznał za bezpodstawny. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1379) nie dał podstaw do stwierdzenia u T. W. choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Zarzut strony dotyczący naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania administracyjnego art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie braku przeprowadzenia charakterystyki narażenia zawodowego w zakładach pracy będących poprzednikami prawnymi spółki "R." jest bezpodstawny. Organ I instancji zwrócił się do "R." sp. z o.o. o przekazanie informacji, czy firma jest następcą prawnym wymienionych podmiotów (Przedsiębiorstwo Produkcyjne "R." sp. z o.o. w C., Przedsiębiorstwo K. sp. z o.o. w C., Zakład Krawiecki K. w C. oraz Zakład Odzieżowy J. w C.). W dniu [...].03.2014 r. firma potwierdziła pisemnie, że nie jest następcą prawnym dla ww. podmiotów. Ponadto z załączonej kserokopii pisma kierowanego do ZUS Oddział w T. również wynika, że podmiot nie jest następcą prawnym oraz nie dysponuje dokumentacją ww. zakładów pracy. Zgodnie z "Porozumieniem trójstronnym zawartym w dniu [...].04.2005 r." zmiana pracodawcy nastąpiła na mocy porozumienia stron. Z treści dokumentu jednoznacznie wynika, że za zobowiązania wynikające z dotychczasowego stosunku pracy, powstałe przed dniem zawarcia porozumienia, odpowiada dotychczasowy pracodawca. Zatem spółka "R." nie przejęła zobowiązań wcześniejszych pracodawców. Ustalono, że T. W. pracowała w branży odzieżowej jako szwaczka, pracownik krojowni, krojczy. Zatrudniana była wówczas przez różnych pracodawców, faktycznie pracując w tych samych pomieszczeniach zakładu w C., ul. C. i wykonując te same czynności pracy. Ponadto organ II instancji ustalił na podstawie KRS, że wskazane wyżej podmioty obecnie nie prowadzą działalności. Organ uznał zatem, że nie ma możliwości przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego w zlikwidowanych zakładach pracy. W przedmiotowej sprawie organy uwzględniły narażenie zawodowe w zakładach pracy. Instytut Medycyny Pracy w Ł. w orzeczeniu z [...].07.2013 r. wskazał, że z karty oceny narażenia zawodowego opracowanej przez organ I instancji wynika, iż badana w okresie od 1974 r. do 2002 r. pracowała w różnych zakładach pracy na stanowiskach: szwaczka, pomoc kuchenna, krojczy, pracownik fizyczny, pracownik krojowni. Od [...].05.2002 r. do chwili obecnej zatrudniona jest w firmie "R." sp. z o.o. (poprzednia nazwa przedsiębiorstwa "R.") na stanowisku szwaczki.

Podczas hospitalizacji ustalono, że u badanej pierwsze dolegliwości pod postacią bólu nadgarstków pojawiły się w 2007 r. (początkowo dotyczyły lewego nadgarstka i dłoni, potem również prawego nadgarstka). Kolejno wystąpiły drętwienia i występowanie bólu w nocy, poranne drętwienia dłoni. W wykonanym w 2012 r. badaniu ENG stwierdzono obustronny zespół cieśni nadgarstka o większym nasileniu po stronie lewej z ujawnieniem cech w badaniu ENG (parametry F) sugerujących współistnienie zmian zwyrodnieniowych w szyjnym odcinku kręgosłupa. W styczniu 2013 r. T. W. poddana została operacyjnemu odbarczeniu lewego nerwu pośrodkowego. Podczas przeprowadzonej hospitalizacji potwierdzono elektroneurofizjologiczne cechy uszkodzenia demielinizacyjnego włókien czuciowych i aksonalnego uszkodzenia włókien ruchowych na poziomie nadgarstka lewego nerwu pośrodkowego. Badanie przewodnictwa prawego nerwu pośrodkowego wykazało cechy uszkodzenia demielinizacyjnego włókien czuciowych i aksonalno-demielinizacyjnego uszkodzenia włókien ruchowych na poziomie nadgarstka.

Jednostka orzecznicza II stopnia uznała, że w rozumieniu medyczno-prawnym, aby rozpoznać zespół cieśni kanału nadgarstka o etiologii zawodowej, należy wykazać, że wystąpienie choroby bezspornie lub przynajmniej z przeważającym prawdopodobieństwem jest związane przyczynowo (spowodowane) z narażeniem na szkodliwe czynniki związane ze sposobem wykonywania pracy. Szczegółowa analiza dokumentacji medycznej pacjentki wykazała, że jej praca na stanowisku szwaczki mogła wiązać się z nadmiernym obciążeniem kończyn górnych, lecz wykonywane czynności nie stwarzały możliwości długotrwałego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, a więc nie powodowały nadmiernego ryzyka rozwoju neuropatii nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. W uzasadnieniu podano, że podczas czynności zawodowych wykonywanych przez pacjentkę żaden z nadgarstków nie był narażony na długotrwałe ruchy monotypowe, rozumiane jako ruchy jednorodne wykonywane przez cały czas zmiany roboczej (co najmniej 7h/dz) i polegające na maksymalnym lub submaksymalnym zginaniu i prostowaniu nadgarstka z użyciem siły. Zawodowa etiologia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka należy do jednej z rzadszych przyczyn. Uwzględnione kryteria kliniczne i elektroneurograficzne, częstość występowania zespołu cieśni nadgarstka w populacji ogólnej ocenia się na 3,0-5,8 % u kobiet i 0,6-2,1 % u mężczyzn. Zachorowalność kobiet jest trzykrotnie częstsza niż mężczyzn, ze szczytem zachorowania w 5 i 6 dekadzie życia. Głównymi czynnikami ryzyka wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka są choroby i okoliczności, które powodują zmianę architektury kanału nadgarstka, a przynajmniej obrzęk tkanek, co jest przyczyną ucisku na nerw pośrodkowy. U T. W. stwierdzono pozazawodowe czynniki powstania ww. schorzenia, takie jak niedoczynność tarczycy, otyłość i cukrzycę. Częstotliwość występowania ww. schorzenia u kobiet jest zależna od zmian hormonalnych. Według danych rośnie wśród kobiet, u których wykonano ovariektomię, będących w okresie menopauzy, stosujących hormonalną terapię zastępczą, doustne środki antykoncepcyjne oraz będących w ciąży. Za pozazawodową etiologią omawianego schorzenia w przypadku badanej jednostka orzecznicza II stopnia uznała współistnienie licznych schorzeń oraz nietypowy dla zawodowej etiologii choroby przebieg kliniczny (przewaga uszkodzenia lewego nerwu pośrodkowego przy praworęczności badanej). Jednostka orzecznicza II stopnia uzasadniła, że nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, iż choroba została spowodowana sposobem wykonywania pracy, co z kolei jest warunkiem koniecznym do uznania etiologii zawodowej ww. schorzenia. Wobec powyższego brak było podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Organ I instancji realizując zalecenia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. przekazał do jednostki orzeczniczej II stopnia materiał dowodowy zgromadzony w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego celem oceny i wydania ewentualnej opinii. Jednostka orzecznicza II stopnia uzasadniła, że analiza dostarczonych danych nie mogła stanowić podstawy do weryfikacji orzeczenia z [...].07.2013 r.

W ocenie organu II instancji postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej zostało przeprowadzone w sposób szczegółowy. Organ I instancji w toku prowadzonego postępowania podjął wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Opracowana Karta oceny narażenia zawodowego przedstawiała szczegółową charakterystykę wykonywanych przez odwołującą czynności.

Wydane w sprawie orzeczenia lekarskie mają walor opinii biegłego i uzasadniają brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Stosownie do § 8 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz w formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jednostki orzecznicze wydające w sprawie orzeczenia lekarskie dysponowały prawidłowo zebranym i wyczerpującym materiałem dowodowym obrazującym warunki i środowisko pracy T. W.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Odwołująca podniosła, że organ zaniechał przeprowadzenia charakterystyki oceny narażenia zawodowego w zakładach pracy (Przedsiębiorstwo Produkcyjne "R." sp. z o.o. w C., Przedsiębiorstwo K. sp. z o.o. w C., Zakład Krawiecki K. w C. oraz Zakład Odzieżowy J. w C.). Zarzut ten jest bezzasadny. Postępowanie w powyższej kwestii zostało wyjaśnione przez organ I instancji. Zakres wykonywanych czynności zawodowych we wskazanych zakładach był tożsamy jak w spółce "R.".

Wobec powyższego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. orzekł jak na wstępie.

Skargą na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożyła T. W. zarzucając jej:

a) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w szczególności poprzez:

zaniechanie oceny zgodności z przepisami prawa orzeczeń lekarskich, w szczególności pominięcie przez organy obu instancji, że orzeczenia lekarskie nie uwzględniają wniosków i ustaleń Karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej opracowanej w wyniku postępowania przeprowadzonego w dniu [...] lutego 2014 r.,

błędne określenie zakresu postępowania dowodowego oraz zebranie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący, tzn. poprzez zaniechanie przeprowadzenia charakterystyki oceny narażenia zawodowego w zakładach pracy (Przedsiębiorstwo Produkcyjne "R." sp. z o.o., Przedsiębiorstwo K. sp. z o.o., Zakład Krawiecki K., Zakład Odzieżowy J.),

błędne uznanie, że spółka "R." nie jest następcą prawnym Zakładu Odzieżowego "J.", Zakładu Krawieckiego K., Przedsiębiorstwa "K.", co skutkowało brakiem przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego skarżącej u wskazanych podmiotów i brakiem wystąpienia przez organy obu instancji do spółki "R." o niezbędną dokumentację potrzebną dla prawidłowej oceny narażenia zawodowego skarżącej,

naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez uznanie, że orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych I i II stopnia są spójne, przekonywujące i spełniają kryteria opinii biegłego, podczas gdy są oparte przede wszystkim na bliżej nieznanych statystykach co do wieku, w którym najczęściej występuje zespół cieśni nadgarstka, założeniu, że skarżąca nie wykonywała ruchów monotypowych, podczas gdy wykonywała je praktycznie nieprzerwanie przez 39 lat pracy, na co potwierdzeniem jest dowód z karty oceny narażenia zawodowego wskazujący na stanowiska pracy jako szwaczka oraz krojczy,

art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 84 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez:

- brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, w szczególności pominięcie wyników badania RTG z [...].06.2011 r., wniosków karty oceny narażenia zawodowego z [...].09.2013 r., pkt 14 a) i c) oraz wniosków karty oceny narażenia zawodowego z [...].02.2014 r., co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, tj. uznania, że brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej,

- zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wadliwego uznania braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej

art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonej decyzji, polegające na streszczeniu uzasadnienia jednostki orzeczniczej II stopnia, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu I i II instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób,

b) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2351 k.p. w zw. z § 8 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez błędna wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skoro zawodowa etiologia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka należy do jednej z rzadszych przyczyn zachorowania, to tym samym wykluczyć należy jego zawodową etiologię.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wnosiła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że jednostka orzecznicza II stopnia wydała opinię na wybiórczych ustaleniach, całkowicie pomijając charakter wykonywanej przez skarżącą pracy oraz wpływu tej pracy na wystąpienie choroby. W sposób dowolny, bez szczegółowego uzasadnienia uznała ona, że materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w opracowanej w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Karcie oceny narażenia zawodowego z [...].02.2014 r., nie mają wpływu na postępowanie diagnostyczno-orzecznicze i nie dają podstaw do weryfikacji orzeczenia. W karcie oceny narażenia zawodowego w pkt 14 wskazano, że wykonywanie przez skarżącą czynności zawodowych na stanowisku pracy szwaczki wiązało się z nadmiernym obciążeniem obu kończyn górnych (obciążone mięśnie dłoni, ramion, przedramion). Praca wymagała wykonywania ruchów o charakterze zginania w stawach nadgarstkowych, z równoczesnym wykonywaniem ruchów chwytnych wymagających dużej siły. W pkt 12 podano, że praca skarżącej na stanowisku szwaczki polegała na obsłudze maszyny do szycia "J." (zszywaniu elementów odzieży, naszywaniu łatek na podpinkę, naszywaniu kieszonek) oraz maszyny do klejenia szwów PFE. Natomiast w pkt 19.6 wskazano, że praca przy stole krojczym stałym polegała na ręcznym przesunięciu partii materiału według wykroju z jednoczesnym dociśnięciem do powierzchni stołu i odłożeniu na kolejne stanowisko pracy. Wykrawany materiał stanowił poszczególne elementy kurtek o wadze ok. 0,5-0,7 kg. Praca wiązała się z obciążeniem mięśni dłoni i nadgarstków podczas wykonywania ruchów dłoni wzdłuż płaszczyzny stołu krojczego z jednoczesnym użyciem siły podczas dociskania materiału do stołu. Stanowisko pracy w krojowni, na którym skarżąca pracowała we wcześniejszych latach zatrudnienia u poprzednich pracodawców, nadal funkcjonuje.

Jednostka orzecznicza II stopnia ignorując ww. wnioski karty błędnie uznała, że analiza dokumentacji medycznej skarżącej wykazała, iż "jej praca na stanowisku szwaczki mogła wiązać się z nadmiernym obciążeniem kończyn górnych, lecz wykonywane czynności nie stwarzały możliwości długotrwałego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, a więc nie powodowały nadmiernego ryzyka rozwoju neuropatii nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. W uzasadnieniu jednostka orzecznicza podała, także że "podczas czynności zawodowych wykonywanych przez skarżącą żaden z nadgarstków nie był narażony na długotrwałe ruchy monotypowe, rozumiane jako ruchy jednorodne wykonywane przez cały czas zmiany roboczej (co najmniej 7h/dz). Konkluzja ta kłóci się w sposób oczywisty z opisaną w karcie charakterystyką pracy skarżącej. Nie sposób się także zgodzić ze stanowiskiem jednostki orzeczniczej II stopnia, iż za pozazawodową etiologią schorzenia przemawia także nietypowy dla zawodowej etiologii choroby przebieg kliniczny (przewaga uszkodzenia lewego nerwu pośrodkowego przy praworęczności skarżącej). W sytuacji zdiagnozowania u skarżącej zespołu cieśni nadgarstka jednostki orzecznicze zobowiązane były rozważyć, czy wykonywane przez nią czynności przeciążające obie kończyny górne w stawach nadgarstkowych z wysokim prawdopodobieństwem mogły wywołać u niej wskazaną chorobę, względnie ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, a nie dowolny, że zdecydowanie bardziej prawdopodobna była inna, pozazawodowa jej etiologia. Twierdzenia takie wymagały przedstawienia przekonywającego uzasadnienia z powołaniem na wyniki badań i treść dokumentów medycznych. W przeciwnym bowiem wypadku stanowisko placówek medycznych uznać należy za arbitralne i niezgodne z wymogami art. 84 k.p.a.

Tym samym nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, nie popartym zresztą rzetelną opinią medyczną, by rozpoznanie zespołu cieśni nadgarstka po stronie lewej u osoby zatrudnionej jako szwaczka i krojczy przez okres około 39 lat wykluczało zawodowe pochodzenie choroby. Z ustaleń dokonanych w sprawie wynika, że czynności szwaczki i krojczego wykonywane były przez skarżącą z obciążeniem obu nadgarstków, zatem możliwość wystąpienia choroby narządów ruchu z większym nasileniem w lewej ręce nie jest wykluczona. Postępowanie organu odwoławczego narusza reguły wyznaczone zarówno przepisami postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i art. 77 k.p.a., jak i treść art. 2351 k.p. i nast., a także § 6 ust. 1 cyt. wcześniej rozporządzenia. Istnienie związku przyczynowego między schorzeniem a warunkami pracy nie zawsze może być pewne i wystarczające jest w tym względzie wykazanie wysokiego prawdopodobieństwa. Natomiast jeżeli pojawią się wątpliwości, czy w konkretnym przypadku choroba mogła powstać z innych przyczyn niż zatrudnienie, to takie wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę (por. wyrok WSA w Gliwicach z 20.07.2010 r., IV SA/Gl/ 31/10). Wykonywanie pracy szwaczki oraz krojczego w zakładach pracy zajmujących się krawiectwem ciężkim przez okres 39 lat, w trybie pracy 8 godzinnym z jedną ustawową przerwą śniadaniową, bezspornie winno być uznane jako spełnienie wymogu wysokiego prawdopodobieństwa etiologii zawodowej zachorowania.

Jednostka orzecznicza I i II stopnia oraz organy obu instancji w sposób dowolny odniosły się do zasadniczych różnic pomiędzy wynikami badań wykonanych w jednostce orzeczniczej a lecznicy "C." w T. Jednostka orzecznicza uznała w sposób dowolny i ogólny, że przyczyną różnic mogły być różnice metodologiczne, naturalna ewolucja przebiegu choroby lub przeprowadzony zabieg operacyjny.

Posługiwanie się ogólnymi danymi statystycznymi w orzeczeniach lekarskich, a także przez organy obu instancji, stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyznaczonych przepisem art. 80 k.p.a. Przyczyną powstania cieśni nadgarstka było wykonywanie pracy szwaczki oraz krojczego, wymagającej częstego zginania nadgarstków. Skoro zatem przez cały okres zatrudnienia skarżąca wykonywała taką pracę i zapadła na tą chorobę, należy domniemywać, że jej bezpośrednią przyczynę stanowi sposób wykonywania pracy. Lekarz pierwszego kontaktu wskazywał zawodową etiologię zachorowania przez skarżącą na zespół cieśni nadgarstka. Jeżeli organy obu instancji uznały, że inne - niż podstawowa - przyczyny spowodowały daną chorobę, to nie mogły zrobić tego dowolnie, lecz powinny udowodnić twierdzenie przeciwne, nie zastępując dowodów domysłami.

Bezsprzecznie naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a jest zatem przyjęcie przez organy obu instancji, że orzeczenia jednostek orzeczniczych są spójne, przekonywające i spełniają kryteria opinii biegłego, podczas gdy są one oparte przede wszystkim na bliżej nieznanych statystykach co do wieku, w którym najczęściej występuje zespół cieśni nadgarstka, założeniach sprzecznych z ustaleniami samego organu, że skarżąca nie wykonywała ruchów monotypowych, podczas, gdy wykonywała je praktycznie nieprzerwanie przez 39 lat pracy zawodowej, na co potwierdzeniem jest dowód z Karty oceny narażenia z [...].02.2014 r.

Organ odwoławczy miał obowiązek dokonania oceny wiarygodności sporządzonych w sprawie orzeczeń lekarskich w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Orzeczenia te są bowiem opiniami w rozumieniu art. 84 k.p.a. i podlegają ocenie tak jak każdy inny dowód w sprawie, zatem powinny być ocenione w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 k.p.a. Tymczasem organ obowiązkowi temu uchybił. Wystąpienie u pracownika jednej z chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych nakłada przecież na lekarzy orzeczników ciężar wykazania, że bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można wykluczyć związek przyczynowo-skutkowy między tą chorobą a narażeniem zawodowym (por. wyrok WSA Warszawa z 31.05.2011 r. VII SA/WA 83/11). Opinia instytutu powinna zawierać dokładne, wyczerpujące a zarazem czytelne dla organu, a przede wszystkim dla strony, która nie dysponuje wiedzą medyczną, uzasadnienie zajętego stanowiska. Eksponowane przez organ czynniki hormonalne stanowią wyłącznie zagrożenie statystyczne. Nie przeprowadzono żadnych badań, które wskazywałyby na związek między tymi czynnikami, a stwierdzonym u skarżącej zespołem cieśni nadgarstka.

Organy obu instancji nie zgromadziły całości materiału dowodowego niezbędnego do przeprowadzenia postępowania. Wskazać należy, że wyrokiem zaocznym z [...].10.2014 r. w sprawie sygn. akt: [...] Sąd Rejonowy Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w T. wprost stwierdził, że pozwana "R." sp. z o.o. w C. jest następcą prawnym Zakładów Odzieżowych J. w C., Zakładu Krawieckiego K. w C., Przedsiębiorstwa K. sp. z o.o. w B. Wskazany powyżej wyrok potwierdził prawidłowe stanowisko skarżącej wskazywane w odwołaniach, iż "R." sp. z o.o. jest następcą prawnym oraz prawnym przechowawcą dokumentacji z poprzednich zakładów pracy. Organy obu instancji zaniechały zwrócenia się do "R." sp. z o.o. o niezbędną dokumentację, w oparciu o którą można byłoby przeprowadzić ocenę narażenia zawodowego. W zaskarżonej decyzji organ błędnie uznał, że "R." sp. z o.o. obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej. Uznać zatem należy, że organ I instancji błędnie postąpił zwracając się wyłącznie do "R." sp. z o.o. w C. o przekazanie informacji, czy firma jest następcą prawnym wskazanych podmiotów. Powyższe oznacza, że zaniechanie organów obu instancji w wykazanym powyżej zakresie przyczyniło się do braku przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego w znacznej części zakładów pracy. Wprawdzie likwidacja zakładów pracy stanowiła okoliczność poważnie utrudniającą prowadzenie postępowania, jednakże stosując w tym postępowaniu zasady k.p.a. organy mogły skorzystać z innych, oprócz dokumentów, środków dowodowych, jak zeznania świadków czy wyjaśnienia strony. Organ nie podejmował takich czynności, co naruszyło przepis art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a (por. wyrok NSA z 30.09.2008 r., IIOSK 65/08). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że nie ma możliwości przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego w zlikwidowanych zakładach pracy.

Orzeczenia jednostek orzeczniczych zostały zatem wydane przy niepełnym materiale dowodowym dotyczącym narażenia zawodowego skarżącej w całym okresie zatrudnienia. Tym samym doszło do naruszenia zasad postępowania w tej materii wymagających, by przed wydaniem orzeczenia lekarze zapoznali się z wynikami dochodzenia epidemiologicznego. Wskazuje na to § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, zgodnie z którym wydając orzeczenie lekarze powinni dysponować dokumentacją przebiegu zatrudnienia oraz oceną narażenia zawodowego. Jednostka orzecznicza I i II stopnia dysponowała natomiast wyłącznie danymi o narażeniu zawodowym z Urzędu Miasta C., oraz "R." sp. z o.o. w C., które to narażenie oceniła w sposób wybiórczy.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Ponadto wyjaśnił, że zastosowanie nowych środków dowodowych (zeznania świadków, wyjaśnienia strony) nie było konieczne z uwagi na okoliczność, że skarżąca pracowała w tych samych pomieszczeniach i wykonywała te same czynności pracy. Zbędne był zatem zwracanie się do spółki "R." o dokumentację celem przeprowadzenia oceny narażania zawodowego.

Odnosząc się do zarzutu pominięcia w zaskarżonej decyzji wyników RTG z [...].06.2011 r. organ stwierdził, że organ I instancji nie dysponował ww. wynikami, zatem nie mógł przeprowadzić czynności wyjaśniających celem przekazania ich jednostce orzeczniczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub naruszenia innych przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd ma możliwość uwzględnienia skargi także ze względu na inne uchybienia, niż podniesione przez stronę w skardze, ponieważ sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, gdyż stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu organ zaniechał dokonania wszystkich czynności niezbędnych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, który z kolei mógł służyć jednostkom orzeczniczym do wydania niewadliwych opinii w przedmiocie etiologii schorzenia skarżącej. W szczególności organ I instancji zaniechał czynności z udziałem skarżącej, które pozwoliłyby na ustalenie w sposób dokładny charakteru wykonywanych przez nią czynności. Pomimo nakazania przez organ II instancji wykonania ponownej oceny narażenia zawodowego z udziałem skarżącej organ I instancji odstąpił od tego z uwagi na niestawiennictwo skarżącej spowodowane koniecznością stawienia się przez nią w ZUS. Co prawda zachowanie skarżącej, która mogąc to uczynić, nie uprzedziła organu o swojej niemożności stawiennictwa, należy uznać za naganne i powodujące niepotrzebne przedłużenie postępowania, to jednak nie upoważniało to organu do odstąpienia od czynności i to nawet pomimo zgody skarżącej na wykonanie czynności bez jej udziału. W ocenie Sądu w analizowanej sprawie, na skutek istnienia wielu wątpliwości co do charakteru wykonywanych przez skarżącą czynności, przeprowadzenie oceny narażenia zawodowego z jej udziałem było jednym z decydujących dowodów niezbędnych do przeprowadzenia. Pozwoliłoby to w sposób ostateczny rozwiać wątpliwości co do stanu faktycznego w tym zakresie. Należy ponadto wskazać, że organ w takiej sytuacji winien był również rozważyć dopuszczenie dowodu z przesłuchania skarżącej w charakterze strony na powyższe okoliczności.

Powyższe spowodowało, że ustalenia jednostek orzeczniczych dotyczące braku wykonywania przez skarżącą ruchów monotypowych mogących stanowić ewentualny powód wystąpienia u niej cieśni nadgarstka, mogą być nieprawidłowe. W tym miejscu należy dodać, że jednostki orzecznicze nie wyjaśniły, dlaczego w ogóle uznały, nawet dysponując tylko zebranym do tej pory materiałem dowodowym, że w ich ocenie czynności skarżącej polegające, jak wynika z karty oceny narażenia zawodowego z [...].01.2013 r. (k. 8a akt adm. plik A), na "wykonywaniu ruchów o charakterze zginania w stawach nadgarstkowych z równoczesnym wykonywaniem ruchów chwytnych wymagających dużej siły", przy czym wiązało to się z "nadmiernym obciążeniem obu kończyn", a ruchy miały "charakter monotypowych" (k. 3 akt adm. plik A, podobne wnioski wynikają z kolejnych kart oceny narażenia zawodowego), nie mogły być przyczyną wystąpienia cieśni nadgarstka. Poza arbitralnym stwierdzeniem tego faktu jednostki te nie wyjaśniły przyczyn takiego wniosku, co powoduje, że okoliczność ta wymyka się kontroli Sądu. Tymczasem z akt sprawy wynika, że co do zasady skarżąca wykonywała powtarzające się ruchy, które można uznać właśnie za monotypowe.

Pominięte zostało zupełnie twierdzenie skarżącej zwarte w piśmie z [...].08.2013 r. (k. 18 akt adm. plik A), wyjaśniające przyczyny większego uszkodzenia nerwu pośrodkowego umiejscowieniem po jej lewej stronie maszyn, na których pracowała. Okoliczność ta, tj. wystąpienie większych objawów w lewej ręce, była tymczasem jedną z podstaw do uznania, że schorzenie skarżącej nie jest chorobą zawodową. Prawidłowe wykonanie karty oceny narażenia zawodowego, tj. z udziałem skarżącej, pozwoliłoby na wyjaśnienie tej kwestii.

Organy nie wyjaśniły również kwestii zdjęcia rentgenowskiego, którego pominięcie skarżąca podniosła już w swoim odwołaniu od decyzji z dnia [...].10.2103 r. (k. 28 akt adm. plik A). Niewątpliwie jednostki orzecznicze nie wypowiadają się na jego temat, co pozwala wysnuć przypuszczenie, że nie zapoznały się one z nim, a co mogło mieć wpływ na ich wnioski. Za tym, że zarówno organy jak i jednostki orzecznicze nie dysponowały tymże zdjęciem, przemawia stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę (k. 16v akt sądowych), w którym organ stwierdza, że organ I instancji nie dysponował nim. Skoro skarżąca podnosiła tę kwestie w swoim piśmie (odwołaniu), obowiązkiem organów było wyjaśnienie tej kwestii, a w przypadku braku zdjęcia, zażądanie go od skarżącej.

Ponadto organy nie zwróciły się do "R." sp. z .o.o. o dokumentację związaną z narażeniem zawodowym skarżącej podczas wykonywania przez nią pracy w tej spółce, tj. w okresie od 2002 do 2005 r. Wbrew twierdzeniom organu II instancji z Krajowego Rejestru Sądowego (k. 7 akt adm. plik B) wynika, że spółka ta istnieje, więc możliwe było zwrócenie się do niej z żądaniem przekazania odpowiednich dokumentów. Z wyroku dołączonego przez skarżącą do skargi wynika, że spółka "R." jest następcą prawnym wskazanych w nich podmiotów, u których skarżąca była wcześniej zatrudniona, zatem spółka ta może (powinna) posiadać również dokumenty związane z warunkami, w jakich pracowała wówczas skarżąca. Przy czym podkreślić w tym miejscu należy, że Instytut Medycyny Pracy w Ł. winien określić okres zatrudnienia skarżącej, który jest istotny dla oceny ryzyka wystąpienia u skarżącej choroby zawodowej.

Mając na uwadze powyższe zasadne były zarzuty naruszenia przez organy art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 i art. 80 k.p.a.

Nie był zasadny zarzut naruszenia art. 84 § 1 k.p.a., ponieważ organ zgodnie z jego treścią skorzystał z opinii biegłych w przedmiotowej sprawie, co jednak nie przesądza, że w prawidłowy sposób dokonał kontroli wydanych opinii.

Nie można również podzielić poglądu skarżącej, że organy naruszyły art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ wyjaśniły powody wydanych decyzji, aczkolwiek nie oznacza to, że Sąd zgadza się z tymi wnioskami. Niewątpliwie dosłowne zacytowanie przez organy obszernych fragmentów uzasadnień opinii nie wpływa na ocenę zaskarżonych decyzji, albowiem oprócz tego, w szczególności decyzja organu II instancji, dokonuje ich oceny.

Nie był również zasadny zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, albowiem de facto odnosi się on zarzutów naruszenia zasad postępowania dowodowego, którego celem było dokładne wyjaśnienie etiologii schorzenia skarżącej, a któremu to obowiązkowi organy nie sprostały, co wynika z wcześniejszych rozważań.

Nie można również zgodzić się z twierdzeniami skarżącej sprowadzającymi się do zupełnego pominięcia innych niż związane z charakterem wykonywanej przez nią pracy przyczyn mogących mieć wpływ na powstanie schorzenia. Nie można w tym zakresie kwestionować opinii jednostek orzeczniczych, powołując się jedynie na to, że jest to jedynie zagrożenie statystyczne. Niewątpliwie właśnie bowiem statystyki występowania schorzeń z określonych powodów znajdują umocowanie w specjalistycznej wiedzy posiadanej w tym zakresie przez jednostki orzecznicze. W takiej sytuacji jedynie inny biegły mógłby podważyć te okoliczności, natomiast samo kwestionowanie ich przez skarżącą stanowi jedynie wyraz polemiki z ustaleniami jednostek.

Ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. W szczególności organ winien uzupełnić postępowanie dowodowe we wskazanym wyżej zakresie, a następnie przekazać ponownie akta jednostce orzeczniczej w celu wydania orzeczenia na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego. Mając powyższe na uwadze, w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr z 2013 r. poz. 490) z uwzględnieniem uiszczonych przez skarżącą opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.