Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1009/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 1 i 2,  art. 64, 64a
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta C. decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 art. 61 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego ustalił P.N. (dalej jako strona lub skarżąca) odpłatność za pobyt dziadka A.N. w domu pomocy społecznej począwszy od 14 lutego 2020 r. w wysokości 395,52 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ ten przybliżył przepisy normujące zasady odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej i w następstwie ustalonego stanu faktycznego i dochodów strony ustalono wysokość tej odpłatności jak w sentencji decyzji.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W motywach odwołania podkreśliła, że dziadek jest dla niej osobą obcą i w dzieciństwie nie miała z nim kontaktu z uwagi na jego problemy z alkoholem. Podkreśliła, że z uwagi na jego wcześniejsze postępowanie nie powinna być obarczana ponoszeniem odpłatności za jego pobyt w domu pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...]r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach tego rozstrzygnięcia przedstawiono obowiązujące regulacje prawne dotyczące ustalania wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Wskazano na zmianę treści art. 64 ustawy o pomocy społecznej i zmianę w zakresie rozpoznania wniosku o zwolnienie z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. W następstwie tej zmiany wniosek taki winien być rozpoznany na etapie postępowania o ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił wysokość odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, jednakże na etapie postępowania odwoławczego strona przedstawiła istotne informacje dotyczące jej sytuacji i zgłosiła wniosek o zwolnienie z jej ponoszenia. W konsekwencji zachodzi przesłanka uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Prezydent Miasta C. decyzją z [...] r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 art. 61 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego ustalił stronie odpłatność za pobyt dziadka w domu pomocy społecznej począwszy od 14 lutego 2020 r. w wysokości 172,20 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ ten przybliżył przepisy normujące zasady odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej i w następstwie ustalonego stanu faktycznego i dochodów strony ustalono wysokość tej odpłatności jak w sentencji decyzji.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W motywach odwołania podkreśliła, że w dziadek jest dla niej osobą obcą i w dzieciństwie nie miała z nim kontaktu z uwagi na jego problemy z alkoholem. Podkreśliła, że z uwagi na jego wcześniejsze postępowanie nie powinna być obarczana ponoszeniem odpłatności za jego pobyt w domu pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach tego rozstrzygnięcia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazano, że w ramach prowadzonego postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśnienia sytuacji dochodowej osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności prowadzone postępowanie administracyjne zostało zawieszone i do momentu jego podjęcia nie jest dopuszczalne podejmowanie rozstrzygnięć.

Prezydent Miasta C. decyzją z [...] r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 art. 61 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego ustalił stronie odpłatność za pobyt dziadka w domu pomocy społecznej począwszy od 14 lutego 2020 r. w wysokości 172,20 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ ten przybliżył przepisy normujące zasady odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej i w następstwie ustalonego stanu faktycznego i dochodów strony ustalono wysokość tej odpłatności jak w sentencji decyzji.

Z powyższą decyzją ponownie nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W motywach odwołania ponownie podkreśliła, że dziadek jest dla niej osobą obcą i w dzieciństwie nie miała z nim kontaktu z uwagi na jego problemy z alkoholem. Podkreśliła, że z uwagi na jego wcześniejsze postępowanie nie powinna być obarczana ponoszeniem odpłatności za jego pobyt w domu pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach tego rozstrzygnięcia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, przybliżono unormowania leżące u podstaw podejmowania rozstrzygnięć w przedmiotowym zakresie. Podkreślono, że w ramach prowadzonego postępowania organy nie zaproponowały stronie zawarcia umowy, lecz ograniczyły się do przyjęcia jej oświadczenia o braku woli ponoszenia odpłatności za pobyt dziadka w domu pomocy społecznej. Nadto organ odwoławczy zmodyfikował własne stanowisko co do kolejności podejmowanych rozstrzygnięć i wskazał, że zwolnienie z odpłatności jest możliwe dopiero po uprzednim jej ustaleniu.

Prezydent Miasta C. decyzją z [...] r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 art. 61 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego ustalił stronie odpłatność za pobyt dziadka w domu pomocy społecznej począwszy od 14 lutego 2020 r. do 29 lutego 2020 r. w wysokości 95 zł, a od 1 marca 2020 r. w wysokości 172,20 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ ten przybliżył przepisy normujące zasady odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej i w następstwie ustalonego stanu faktycznego i dochodów strony ustalono wysokość tej odpłatności jak w sentencji decyzji.

Z powyższą decyzją ponownie nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W motywach odwołania ponownie podkreśliła, że dziadek jest dla niej osobą obcą i w dzieciństwie nie miała z nim kontaktu z uwagi na jego problemy z alkoholem. Podkreśliła, że z uwagi na jego wcześniejsze postępowanie nie powinna być obarczana ponoszeniem odpłatności za jego pobyt w domu pomocy społecznej. W odwołaniu tym podkreśliła, że pomimo podjęcia postępowania w dalszym ciągu nie ustalono sytuacji dochodowej pozostałych członków rodziny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach tego rozstrzygnięcia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, przybliżono unormowania leżące u podstaw podejmowania rozstrzygnięć w przedmiotowym zakresie. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji i uznał, że są one prawidłowe i nie naruszają obowiązujących regulacji prawnych. W uzasadnieniu tym organ wyższego stopnia podniósł, że na ustalenie wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej nie ma wpływu stosunek osoby potencjalnie zobowiązanej względem mieszkańca takiego domu. W końcowej części uzasadnienia odniesiono się do problematyki zwolnienia z ponoszenia odpłatności i podkreślono, że rozstrzygnięcie w tym zakresie jest możliwe po zakończeniu postępowania dotyczącego ustalenia takiej odpłatności.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W motywach skargi podkreśliła, że dziadek jest dla niej osobą obcą i w dzieciństwie nie miała z nim kontaktu z uwagi na jego problemy z alkoholem. Podniosła, że z uwagi na jego wcześniejsze postępowanie nie powinna być obarczana ponoszeniem odpłatności za jego pobyt w domu pomocy społecznej. W odwołaniu tym podkreśliła, że pomimo podjęcia postępowania w dalszym ciągu nie ustalono sytuacji dochodowej pozostałych członków rodziny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojej decyzji.

Pismem z 20 września 2021 r. skarżąca poinformowała Sąd, że [...] r. zmarł jej dziadek i zwraca się o umorzenie postępowania dotyczącego odpłatności za jego pobyt w domu pomocy społecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zakres kontroli sprawowanej przez Sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją Sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli Sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Na wstępie niniejszych rozważań odnieść należy się do informacji przekazanej przez skarżącą o tym, że zmarła osoba przebywająca w domu pomocy społecznej. Okoliczność ta skłoniła skarżącą do sformułowania wniosku o umorzenie postępowania w sprawie ustalenia odpłatności za jej pobyt w domu pomocy społecznej. Wniosek skarżącej o umorzenie postępowania w zakresie ustalenia wysokości odpłatności za pobyt dziadka w domu pomocy społecznej nie jest zasadny, ponieważ w okresie od 14 lutego 2020 r. do [...] lipca 2021 r. dziadek skarżącej przebywał w domu pomocy społecznej i jego pobyt w nim generował koszty, które muszą zostać unormowane przez osobę będącą w domu pomocy społecznej, w dalszej kolejności przez osoby zobowiązane do ponoszenia takiej odpłatności, a wskazane w art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a gdy opłata za pobyt w tej placówce nie zostanie przez te osoby uiszczona w pełnej wysokości, resztę opłaty będzie zobowiązana ponieść gmina. W świetle powyższego śmierć dziadka skutkuje jedynie tym, że od dnia jego śmierci na skarżącej nie ciąży obowiązek ponoszenia odpłatności za jego pobyt w tej placówce. W konsekwencji brak jest przesłanek umorzenia przedmiotowego postępowania, ponieważ unormowania wymaga okres od 14 lutego 2020 r. do dnia śmierci dziadka skarżącej. W świetle powyższego wniosek o umorzenie postępowania nie może być również traktowany jako wniosek o umorzenie postępowania sądowego.

Stosownie do postanowień art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, małżonek, zstępni przed wstępnymi, gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina inne niż mieszkaniec domu nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. W kolejnych przepisach tej ustawy określono zasady ustalania wysokości tej odpłatności, jak również rodzaje czynności prawnych podejmowanych w omawianym zakresie. Z regulacji tych wynika, że organ administracji publicznej jest zobowiązany w pierwszej kolejności obciążyć odpłatnością za pobyt w domu pomocy społecznej jego mieszkańca. Jeżeli dochód mieszkańca domu pomocy nie daje możliwości pokrycia jego kosztów pobytu w nim, wówczas podejmuje działania wobec współmałżonka, a w dalszej kolejności w stosunku do zstępnych przed wstępnymi. Jeżeli działania wobec współmałżonka doprowadzą do uzyskania pełnej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej to organ administracji nie prowadzi już dalszych działań. Dopiero, gdy okaże się, że opłaty ponoszone przez osobę przebywającą w domu pomocy społecznej i przez jego współmałżonka nie pokrywają ponoszonych kosztów, to wówczas organ uruchamia postępowanie względem zstępnych, a w dalszej kolejności wobec wstępnych. Dostrzec należy, że sytuacja zstępnych jest identyczna niezależnie od stopnia pokrewieństwa, a zatem wszystkie te osoby są na równi zobowiązane do ponoszenia tej odpłatności, oczywiście do wysokości kosztów pobytu w danym domu pomocy społecznej. W przypadku zstępnych organ administracji publicznej obowiązany jest podjąć działania zmierzające do umownego ustalenia takiej odpłatności z każdą z osób zobowiązanych. W przypadku braku umownego uregulowania przedmiotowego zagadnienia wskazany organ zyskuje możliwość rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Ustalając wysokość takiej odpłatności organ ten musi mieć w polu widzenia nie tylko wysokość różnicy między kosztami pobytu w domu pomocy społecznej a opłatami ponoszonymi przez mieszkańca takiego domu i jego współmałżonka, ilość osób zobowiązanych oraz regulacje zamieszczone w art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

W rozpoznawanej sprawie jak wynika to z akt administracyjnych dziadek skarżącej został umieszczony w domu pomocy społecznej i wysokość odpłatności ponoszonej przez niego nie pokrywa pełnych kosztów jego pobytu w tej placówce. Z tego powodu ciężar ponoszenia tej odpłatności spadł na współmałżonka i zstępnych. Co do współmałżonka przedłożone akta nic nie wspominają. Zatem uznać należy, że przedmiotowy obowiązek przeszedł na zstępnych. Tym samym skarżąca jako wnuczka jest zstępną i tym samym jest zobowiązana do partycypacji w kosztach utrzymania dziadka w domu pomocy społecznej. Podnoszone przez skarżącą okoliczności związane z relacjami z dziadkiem nie mają w rozpoznawanej sprawie przełożenia na ten obowiązek, ponieważ nie wyczerpują znamion sytuacji przewidzianych w art. 64 i w art. 64a ustawy o pomocy społecznej.

Powyższe ustalenia pozwalają stwierdzić, że skarżąca jest osobą zobowiązaną do partycypacji w kosztach pobytu dziadka w domu pomocy społecznej. Przedmiotowe ustalenie oznacza, że organ pierwszej instancji zasadnie uruchomił względem skarżącej działania zmierzające do ustalenia takiej odpłatności. Z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że skarżąca odmówiła umownego ustalenia wysokości ponoszonej przez nią odpłatności za pobyt dziadka w domu pomocy społecznej. W tej sytuacji organ administracji uprawniony był do decyzyjnego unormowania wysokości odpłatności ponoszonej przez skarżącą. W ramach tych działań w sposób poprawny ustalił jej sytuację dochodową jak również wysokość ponoszonej odpłatności ustalił na poziomie odpowiadającym regułom wynikającym z treści art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Dostrzec należy, że wysokość ustalonej odpłatności odpowiada różnicy między ustalonym dochodowym na jedną osobę w rodzinie skarżącej a kryterium dochodowym przewidzianym dla takiej rodziny. We wskazanym zakresie organy administracji publicznej nie dopuściły się naruszenia przepisów ustawy leżącej u podstaw ustalenia tej odpłatności.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

mr