Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 387/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi "G." sp. j. M. G., D. G. i, J. G. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie kar pieniężnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożenia kary 3000 (trzy tysiące) złotych z tytułu nie uiszczenia opłaty drogowej i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] maja 2006 r. w tej samej części; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala; 3. stwierdza, że decyzje określone w punkcie 1 wyroku w uchylonym zakresie nie podlegają wykonaniu; 4. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz "G." sp. j. M. G., D. G., J. G. z siedzibą w B. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dnia 4 kwietnia 2006 r. o godzinie 12.15 na drodze krajowej nr [...] w miejscowości K., Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w L. poddał kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rej. [...] z naczepą marki [...] o nr. rej. [...] będący własnością G. Spółka Jawna, G. M., G. D., G. J. /zwanej dalej G., kierowany przez J. M.. W protokole kontroli stwierdzono:

- wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, bowiem kierowca nie okazał do kontroli wykresówki z ostatniego dnia pracy w poprzednim tygodniu, tj. [...] marca 2006 r. i wyjaśnił, iż tachograf uległ uszkodzeniu i nic nie rysował, dlatego też nie dysponuje wykresówką za ten dzień,

- wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, bowiem okazana przez kierowcę siedmiodniowa karta opłat nr [...] była wypełniona z datą ważności od 4 kwietnia 2006 r. godz. 22.00 do 9 kwietnia 2006 r. godz. 22.00. Kierowca wyjaśnił, że w trasę miał wyjechać 2 kwietnia, lecz wyjechał 3 kwietnia i z tego powodu karta nie została wypełniona w odpowiednim czasie. Wypełniając kartę pomylił się w dacie zapisu i zamiast 2.04 wpisał 04.04.2006 r. Kierowca J .M. podpisał protokół bez zastrzeżeń.

Do protokołu kontroli dołączona jest xerokopia siedmiodniowej karty opłat, na której w polu "ważna od" wpisana jest data 04 04 2006, 22 00, zaś w polu "ważna do" wpisana jest data 09 04 2006, 22 00, a z pieczęci na odwrocie wynika, że została ona zakupiona 2 kwietnia 2006 r.

Po wszczęciu postępowania G. w piśmie z dnia 20 kwietnia 2006 r. wyjaśniła, że w trakcie powrotu z Grecji w dniu [...] marca 2006 r. tachograf popsuł się i nie zapisywał w ogóle wykresówki. Usunięcie usterki nastąpiło w dniu 3 kwietnia 2006 r. Do pisma dołączyła niezapisaną wykresówkę z zapisaną na niej adnotacją "awaria tachografu" i podpisem "[...]". Co do karty opłat wyjaśniła, że kierowca pomylił się przy wypełnianiu daty rozpoczęcia ważności karty, o czym świadczy fakt, iż termin ważności karty siedmiodniowej kończy się w dniu 9 kwietnia 2006 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w L., powołując się na art. 92 ust. 1 i ust. 4, art. 87 ust. 1, ust. 1 a) i 1 b), ust. 2 – 4, art. 42 ust. 1, 1 a) ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. nr 204 z 2004r. poz. 2088 z późn. zmianami, dalej zwaną ustawą o transporcie drogowym), lp. 1.7, lp. 4.1 załącznika do tej ustawy oraz § 4 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2001 r., Nr 150, poz. 1684) nałożył na G., Sp. j. G. M., G. D., G. J. karę pieniężną w wysokości 3500 zł., w tym :

- 500 złotych za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty,

- 3000 złotych za wykonywaniu przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

W uzasadnieniu, odnośnie pierwszej z kar organ wskazał, że w sytuacji awarii urządzenia rejestrującego kierujący ma obowiązek dokonać stosownych zapisów na wykresówce ręcznie lub w inny sposób, aby udokumentować swoją pracę, zaś na pracodawcy spoczywa obowiązek zabezpieczenia tego dokumentu i następnie wyposażenia kierowcy w ten dokument przed następną podróżą.

W uzasadnieniu drugiej kary organ wskazał, że wobec licznych wątpliwości dotyczących momentu wypełnienia przedmiotowej karty uznał, iż przedstawiona do kontroli karta opłat po drogach krajowych była ważna tak jak ją wypełniono tj. od dnia 4 kwietnia 2006 r. godzina 22.00 do 9 kwietnia 2006 r. godzina 22.00., tym samym w momencie kontroli w dniu 4 kwietnia 2006 r. o godzinie 12.15 w pojeździe nie było ważnej karty opłat. Zapisy na karcie były nieregularne co świadczy, iż były czynione w ostatniej chwili po zatrzymaniu pojazdu do kontroli.

Od tej decyzji odwołała się spółka G.. Podniosła, że kierowca nie posiadał wykresówki za dzień [...] marca 2006 r. ponieważ pozostawił ją w firmie, aby podczas naprawy uszkodzonego tachografu mechanik wiedział jakie są objawy jego uszkodzenia. Wskazała, iż siedmiodniowa karta opłaty została zakupiona w dniu 2 kwietnia 2006 r. na stacji paliw. Kierowca miał zaplanowany załadunek [...] w O. w dniu 3 kwietnia 2006 r. o godzinie [...]. Z bazy wyjeżdżał 2 kwietnia 2006 r. o godzinie 22.00 i wówczas wypełnił kartę opłaty. Z powodu zmęczenia pomylił się i zaczął wpisywanie od numeru miesiąca, a nie od numeru dnia. W ocenie strony pomyłka kierowcy nie może być podstawą do twierdzenia, że przedsiębiorca nie uiścił stosownej opłaty. Do odwołania dołączone zostało zlecenie transportowe dla firmy G. dzień 3 kwietnia 2006 r. na godzinę [...] w O. oraz oświadczenie kierowcy J. M., z którego wynika, że powodem opisanej powyżej pomyłki przy wypełnianiu karty opłat było zmęczenie.

Główny Inspektor Transportu Drogowego uzupełnił postępowanie dowodowe w trybie art.136 kpa przez przesłuchanie kierowcy J. M. w charakterze świadka. W dniu [...] listopada 2006 r. w siedzibie Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w L.został przesłuchany w charakterze świadka J. M.. Zeznał, że w dniu 2 kwietnia 2006 r. otrzymał od szefa przed rozpoczęciem jazdy czystą winietę. Wypełniając ją rozpoczął od określenia miesiąca zamiast wpisać cyfrę oznaczającą dzień, dlatego w polu oznaczającym dzień figuruje liczba 04. Po zorientowaniu się w pomyłce dalsze pola wypełnił prawidłowo wpisując jako datę upływu ważności karty 9 kwietnia 2006 r. co jego zdaniem miało świadczyć, iż jego zamiarem nie było ominięcie prawa.

Decyzją nr [...] grudnia 2006r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Jako podstawę prawną decyzji powołał art. 138 § 1 p.1 KPA i art. 42 ust. 1, ust. 3 a), art. 87 ust. 1, art. 92 cytowanej wyżej ustawy o transporcie drogowym i lp. 4.1. oraz lp. 1.7. załącznika do tej ustawy, art. 16 ust. 2 Rozporządzenia Rady EWG Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. Wspólnot Europejskich Nr L370 z 31 grudnia 1985 r. str. 8 – 21, ze zm.) oraz art. 15 ust. 7 powołanego rozporządzenia w związku z art. 29 Rozporządzenia WE Nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego Rozporządzenie Rady EWG 3821/85 i WE 2135/98, jak również uchylającego Rozporządzenie Rady EWG 3820/85 (Dz. Urz. UE Nr L 102/1 z 11 kwietnia 2006 r., a także § 4 ust. 1 i 2, § 5 ust. 1, ust. 3, ust. 4, ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych /Dz.U. nr 150 z 2001r. poz.1684 z późn. zmianami/.

W uzasadnieniu wskazał, że z całości zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż w chwili kontroli kierowca nie okazał wykresówki z dnia [...] marca 2006 r., do której posiadania w pojeździe był zobowiązany. Przesłana w trakcie postępowania przez stronę niezapisana wykresówka z dnia [...] marca 2006 r., oraz z wyjaśnienia o awarii tachografu są jedynie potwierdzeniem faktu, że w tym dniu kierowca kierował pojazdem, zaś na jej podstawie nie można stwierdzić wykonywania pracy zgodnie z obowiązującymi przepisami. W przypadku awarii urządzenia rejestrującego kierowca winien ręcznie nanieść na jej odwrocie własnoręcznie stosowne adnotacje, a takiej wykresówki kierowca nie posiadał.

Odnosząc się do stwierdzonego naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, wskazał, iż siedmiodniowa karta opłaty drogowej jest ważna w przedziale czasowym określonym przez wpisy na niej dokonane. W przedmiotowej sprawie był to okres od 4 kwietnia 2006 r. godzina 22.00 do 9 kwietnia 2006 r. godzina 22.00, zatem ta karta nie była dowodem uiszczenia opłaty za przejazd w chwili kontroli.

Skargę na tę decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi odnośnie kary 500 złotych wskazała, że stan faktyczny jest bezsporny, a kierowca nie posiadał wykresówki. Zakres naruszenia prawa do jakiego doszło nie był jednak spowodowany z winy skarżącej, która nie może znajdować się przy każdym kierowcy i kontrolować go na bieżąco. Wskazywała na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego w myśl, którego przedsiębiorca nie odpowiada automatycznie za każdą czynność i zaniechanie swojego pracownika.

Odnośnie kary 3000 złotych podniosła, że z treści materiału dowodowego wynika, że kontrolowany pojazd poruszał się ze źle wypełnioną kartą opłaty drogowej. Kara za to wykroczenie wynosi zgodnie z pkt. 4.3 załącznika do ustawy transportowej – 1000 złotych.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie. W uzasadnieniu w pełni podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wskazał ponadto, że stosownie do treści art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym za stwierdzone naruszenia odpowiada w trybie administracyjnym podmiot wykonujący przewóz drogowy. Odpowiedzialność taka nie spoczywa natomiast na osobie kierującej pojazdem. Gdy chodzi o brak opłaty drogowej- to kontrolę rozpoczęto przed okresem wynikającym z karty, a więc nie może ona stanowić dowodu uiszczenia opłaty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002r. poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153 z 2002r. poz. 1270/ dalej zwanej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, iż w części dotyczącej nałożenia kary w wysokości 500,00 zł za wykonywanie transportu bez wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w tym zakresie zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W części dotyczącej kary pieniężnej 3000,00 zł nałożonej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych skarga zasługuje na uwzględnienie.

Gdy chodzi o karę pieniężną za pierwsze naruszenie prawa tj. niewyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty stan faktyczny jest niesporny: kierowca nie posiadał przy sobie w czasie kontroli żadnej wykresówki za dzień [...] marca 2006r. W tym stanie rzeczy skarga jest niezasadna. Przyczyna niewyposażenia kierowcy w wymagane prawem dokumenty jest nieistotna. Zgodnie art. 15 ust. 7 i art. 16 ust. 2 obowiązującego w dacie kontroli w dniu 4 kwietnia 2006r. Rozporządzenia Rady EWG Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. Wspólnot Europejskich Nr L370 z 31 grudnia 1985 r. str. 8 – 21, ze zm.) kierowca obowiązany jest okazać do kontroli wykresówki za bieżący tydzień oraz ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierował pojazdem. Obowiązek posiadania wskazanych wykresówek w czasie wykonywania transportu zawarty jest także w art.87 ust.1 cytowanej wyżej ustawy o transporcie drogowym. Niewykonywanie obowiązków nałożonych ustawą i przepisami wspólnotowymi zgodnie z art.92 ust.1 ustawy o transporcie drogowym jest penalizowane, przy czym kara pieniężna nakładana jest na wykonującego przewóz drogowy, czyli przedsiębiorcę, a nie na zatrudnionego przez niego kierowcę, który może być jedynie ukarany grzywną na podstawie art.92a ustawy. Wykresówki stanowią dokumenty, których brak w czasie wykonywania transportu drogowego uzasadnia nałożenie kary zgodnie z lp.1.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. W tym stanie rzeczy ponieważ jest niesporne, że kierowca w czasie wykonywania transportu drogowego nie posiadał przy sobie stosownej wykresówki, nałożenie kary pieniężnej na przedsiębiorcę za to naruszenie było zgodne z prawem, a skarga w tym zakresie jako nieuzasadniona została oddalona na podstawie art.151 p.p.s.a.

Gdy chodzi o naruszenie drugie, dotyczące opłaty drogowej jest niesporne, że okazana do kontroli karta drogowa w polu "ważna od" miała wpisaną datę 04 04 2006 godz.22:00, co sprawiało, że nie obejmowała chwili kontroli, która miała miejsce w dacie 04 04 2006r. godz.12:15. Sporna jest kwalifikacja prawna tego faktu w świetle zgromadzonego materiału dowodowego.

Skarżąca wywodzi, że uiściła opłatę, a jedynie nieprawidłowo wypełniła kartę opłaty.

Organ wywodzi, że karta opłaty nie obejmowała kontrolowanego okresu tj. godz.12:15 w dniu 4 kwietnia 2006r., zatem opłata nie została uiszczona.

W ocenie Sądu ustalenia organu zostały dokonane z pominięciem całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego. Przypomnieć należy, że karta siedmiodniowa wypełniona była na czas od dnia 4 kwietnia 2006r. godz. 22:00 do dnia 9 kwietnia 2006r. godz.22:00 tj. na okres tylko 5 dni, a więc krótszy niż objęty ceną karty. Z zeznań kierowcy, zlecenia transportowego i wyjaśnień przedsiębiorcy w sposób spójny wynika, że na skutek omyłki kierowcy karta została wypełniona wadliwie. Ze wskazanych dowodów wynika, że kierowca musiał wyjechać po odbiór towaru 2 kwietnia wieczorem, aby móc go odebrać 3 kwietnia o 3 nad ranem, zatem wpisując datę początkową karty - 4 kwietnia działał omyłkowo i niezgodnie z zamiarem oraz interesem przedsiębiorcy, któremu potrzebna była karta wypełniona od 2 kwietnia wieczorem tj. od daty wyjazdu. Wskazać też należy, że karta została zakupiona dnia 2 kwietnia, co dodatkowo potwierdza, że wersja zdarzeń przedstawiona przez przedsiębiorcę i kierowcę jest prawdziwa.

Wskazać należy, że rację ma organ, iż co do zasady karta siedmiodniowa jest ważna w przedziale czasowym określonym przez wpisy na niej dokonane, jednak nie wyklucza to wyjątkowo możliwości dowodzenia, że dokonany wpis jest "nieprawidłowością" w wypełnieniu karty. Ustawodawca przewiduje sytuację wykonywania transportu z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej i dla takiego naruszenia ustanawia w lp.4.3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym karę 1000 zł tj. znacznie niższą niż kara za brak opłaty drogowej. Jednocześnie ustawodawca nie precyzuje, co oznacza określenie "karta nieprawidłowo wypełniona", zatem lukę tę musi wypełnić orzecznictwo mając na względzie, że kary pieniężne za brak opłat drogowych służą zdyscyplinowaniu przedsiębiorców do ich wnoszenia i nakładane są na przedsiębiorców, którzy uchylają się od opłat.

Organ skupił się wyłącznie na porównaniu daty wpisanej w karcie oraz daty kontroli pomijając pozostały materiał dowodowy. Takim działaniem naruszył zasadę prawdy obiektywnej z art.7 kpa i zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa z art.8 kpa. Organ nie rozpatrzył całego zgromadzonego materiału dowodowego, czym naruszył art. 77 § 1 kpa i poczynił swoje ustalenia dotyczące nieuiszczenia opłaty drogowej z pominięciem całokształtu materiału dowodowego, czym naruszył art. 80 kpa. Te uchybienia procesowe mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja w części dotyczącej kary pieniężnej za brak opłaty drogowej podlega uchyleniu.

Rozpoznając sprawę ponownie w uchylonej części organ szczegółowo rozważy cały zgromadzony materiał dowodowy i ustali oraz uzasadni, czy w konkretnym stanie faktycznym sprawy niniejszej, wypełnienie karty siedmiodniowej na okres tylko 5 dni, w sposób jawnie omyłkowy, sprzeczny z interesami przedsiębiorcy i dla niego wyłącznie niekorzystny jest "nieuiszczeniem opłaty drogowej", czy właśnie "nieprawidłowym wypełnieniem karty".

Zważywszy powyższe działając na podstawie art.145 § 1 p.1 lit.c p.p.s.a. Sąd uchylił decyzję w części dotyczącej kary pieniężnej 3000 zł oraz działając na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę w pozostałej części.

O niewykonywaniu decyzji w uchylonej części Sąd orzekł na podstawie art.152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a i 206 p.p.s.a. i zasądził na rzecz skarżącej spółki zwrot części uiszczonego wpisu sądowego proporcjonalnie do wartości uchylonej części kary.