Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 721/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 4, art. 5, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 10, art. 13, art. 27
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2019 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego Oddala skargę


UZASADNIENIE

Burmistrz S. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 pkt 11, art. 4, art. 5, art. 10 pkt. 2, art. 13, art. 27 pkt 3, art. 28, art.48 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2018 poz. 2134 z późn. zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił S. K. (dalej: skarżąca) przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko: K. D. W uzasadnieniu decyzji przywołując wywiad środowiskowy wskazano, że skarżąca jako opiekun prawny zajmuje się podopiecznym jedynie w ramach swoich obowiązków służbowych, a po skończonej pracy opiekę nad podopiecznym przejmuje inny pracownik DPS. Skarżąca nie zamieszkuje wspólnie z dzieckiem, nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego oraz nie pokrywa kosztów związanych z jego potrzebami. Małoletni przebywa w Domu Opieki Społecznej, a koszty jego pobytu pokrywa Miasto L. oraz K. D. (z zasiłku pielęgnacyjnego). Podstawowe potrzeby życiowe podopiecznego zaspakaja Dom Pomocy Społecznej. W związku z tym organ przyjął, że skarżąca nie wychowuje dziecka, a tym samym nie spełnia wymogów wynikających z treści art. 4 ust. 1 oraz art. 2 pkt. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Skarżąca nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wniosła od niego odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji oraz wniosła

o jej zmianę i przyznanie wnioskowanego świadczenia wychowawczego.

W odwołaniu tym strona nie zgodziła się z zawartym w niej stwierdzeniem, że jako opiekun prawny musi zamieszkiwać wspólnie z dzieckiem i na tę okoliczność przywołała orzeczenia tutejszego Sądu. Podniosła, że nie zamieszkuje wspólnie

z małoletnim, albowiem jest on umieszczony w instytucji zapewniającej całodobową opiekę, jednakże jego pobyt jest odpłatny, a przedmiotowe świadczenie nie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy pobyt ten jest całkowicie nieodpłatny. W dalszej części odwołania podniosła niezrozumiałą zmianę stanowiska organu, ponieważ

w niezmienionym stanie faktycznym w okresie wcześniejszym otrzymywała przedmiotowe świadczenie.

Zarzuciła organowi pierwszej instancji, że nie przeprowadził prawidłowego postępowania dowodowego, gdyż nie zwrócił się do Sądu Rodzinnego o dokumenty celem ustalenia w jaki sposób skarżąca sprawuje opiekę nad małoletnim. W konsekwencji nie zapoznał się z treścią sporządzanych sprawozdań, z których wynika że skarżąca należycie sprawuje opiekę nad małoletnim.

Podkreśliła, że Sąd Rodzinny nigdy nie kwestionował sposobu sprawowania przez nią opieki. W konsekwencji żaden z innych organów samorządowych i rządowych nie ma prawa oceniać sposobu realizacji jej zadań jako opiekuna prawnego. W końcowej części odwołania wskazała na brak podstaw prawnych do nakładania na opiekuna prawnego obowiązków związanych z ponoszeniem przez niego kosztów utrzymania i wychowania małoletniego. Ponadto skarżąca przywołała i dołączyła do odwołania stanowisko Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, z którego wynika, że sam ustawodawca przewidział możliwość, aby dzieci umieszczone odpłatnie w domach pomocy społecznej mogły otrzymywać świadczenie tj. że opiekun prawny może ubiegać się o takie świadczenie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy najpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie Kolegium przywołało treść przepisów prawa, które znalazły zastosowanie w sprawie. W dalszej części uzasadnienia organ przybliżył ustalenia faktyczne poczynione przez organ pierwszej instancji.

Następnie organ odwoławczy odniósł się do celów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i doszedł do przekonania, że kluczowym elementem jest ustalenie, czy dziecko wchodzi w skład rodziny wnioskodawcy, a wobec tego czy wnioskodawca zamieszkuje wspólnie z dzieckiem, na rzecz którego występuje z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego.

Kolegium zwróciło uwagę na to, że skarżąca nie sprawuje nad swoim podopiecznym bezpośredniej opieki, tym samym nie pełni głównej roli w jego wychowaniu i zaspokajaniu jego podstawowych potrzeb życiowych, które są zaspakajane w Domu Pomocy Społecznej w którym małoletni przebywa. W konsekwencji skarżąca nie spełnia warunków określonych w art.4 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gliwicach wniosła skarżąca reprezentowana przez radcę prawnego.

Pełnomocnik skarżącej zarzucił w skardze naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa

w wychowywaniu dzieci przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż dziecko pozostające pod opieką prawną należy do składu członków rodziny, a w konsekwencji warunkiem przyznania świadczenia wychowawczego jest wspólne zamieszkiwanie opiekuna prawnego i dziecka pozostającego pod opieką prawną. Zarzuty dotyczyły również naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż opiekun prawny ma obowiązek łożyć ze swoich własnych środków finansowych na utrzymanie podopiecznego. W skardze zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7 i art. 7a k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i zastosowanie nieprawidłowych norm prawnych; art. 8 k.p.a. poprzez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od praktyki utrwalonej

w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż dziecko pozostające pod opieką prawną nie wchodzi w skład rodziny, w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy; art. 77 k.p.a., poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Ze względu na podniesione zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji przez przyznanie świadczenia na rzecz małoletniego na okres zasiłkowy zgodnie z żądaniem skarżącej, a także zasądzenie od organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Odnosząc się do kwestii wspólnego zamieszkiwania jako jednego z warunków przyznania świadczenia wychowawczego pełnomocnik skarżącej przyznał, że skarżąca nie zamieszkuje z małoletnim. Jednocześnie zauważył, że tut. Sąd w wyroku z dnia 22 maja 2018 r. o sygn. IV SA/Gl 358/18 podkreślił, iż warunkiem przyznania świadczenia wychowawczego dla opiekuna prawnego nie jest jego zamieszkiwanie wraz z podopiecznym. Dalej stwierdził, że zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej, przy czym instytucje winny zapewnić nieodpłatnie pełne utrzymanie, co wynika z definicji określonej w art. 2 pkt 18 ustawy. Natomiast organ I instancji ustalił, że dziecko przebywa odpłatnie w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie.

Odnosząc się do naruszenia art. 4 ustawy pełnomocnik skarżącej uznał za pozbawione podstaw prawnych twierdzenie organu, iż opiekun prawny winien łożyć z własnych środków na utrzymanie małoletniego. Zdaniem pełnomocnika organ winien jedynie ustalić, czy składający wniosek należy do kręgu osób uprawnionych do jego złożenia. Zauważył dalej, że opiekun prawny ponosi koszty utrzymania dziecka wyłącznie z dochodów i majątku podopiecznego, w tym ze świadczenia wychowawczego. Ponadto podkreślił, że to na organie spoczywa wskazanie prawidłowej podstawy prawnej wydanej decyzji. Stwierdził pominięcie przez organ tego, że omawiana ustawa funkcjonuje w całym systemie ustaw jako systemie prawa. Zasady sprawowania opieki uregulowane są w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym,

a opiekun ma prawo zarówno do żądania wynagrodzenia za sprawowaną opiekę, jak i do zwrotu poniesionych nakładów i wydatków w związku z opieką prawną (art. 163 k.r.i.o.). Pełnomocnik skarżącej wyraził opinię, że organ winien wyjaśnić co rozumie pod pojęciem wychowania dziecka skoro sąd rodzinny nigdy nie podniósł zarzutów wobec skarżącej, co do zasad wychowania podopiecznego. Wywiódł, że istnieje różnica między dochodem rodziny a dochodem dziecka i wskazał na brzmienie art. 7 ust. 9 ustawy. Uznał, że skoro przy ustalaniu dochodu dziecka pozostającego pod opieką prawną bierze się pod uwagę wyłącznie dochód dziecka, to "per analogiam" nie bierze się pod uwagę dochodu opiekuna prawnego, bowiem pozostaje on bez znaczenia dla przyznania świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku- Białej wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie Kolegium nie narusza bowiem prawa materialnego. Ponadto organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszeń prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

Materialnoprawną podstawę decyzji wydawanej w sprawach świadczenia wychowawczego stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2134 z późn. zm.), dalej zwanej też w skrócie "ustawą", regulujące zasady udzielania świadczenia wychowawczego w wysokości 500 złotych na dziecko w rodzinie, które to świadczenie, stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy, przeznaczone jest na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb bytowych. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Cytowana regulacja znajduje potwierdzenie w art. 13 ust. 1 ustawy, który stanowi, że ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka. Świadczenie to przysługuje opiekunowi prawnemu na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Uzupełniającym przesłankę "wychowania" jest art. 5 ust. 1 ustawy stanowiący, że świadczenie wychowawcze przysługuje w wysokości 500 złotych miesięcznie na dziecko w rodzinie.

Podkreślić należy, że przywołane powyżej przepisy zostały umieszczone w rozdziale 2 ustawy zatytułowanym "Świadczenie wychowawcze", co - zdaniem Sądu - oznacza, że intencją ustawodawcy było, aby w tym miejscu określić przesłanki uprawniające do tegoż świadczenia. Jak wskazuje się w doktrynie konsekwencją uznania przez ustawodawcę, że świadczenie wychowawcze jest ściśle związane z rzeczywistym sprawowaniem opieki nad dzieckiem i służyć ma częściowemu pokryciu wydatków związanych z jego wychowywaniem, było wprowadzenie regulacji, która uniemożliwiałaby uzyskanie świadczenia, gdy dziecko przestaje podlegać tym procesom (P. Daniel, P. Ławrynowicz, A. Skomra, Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Komentarz, Wrocław 2016, s. 116).

W świetle art. 4 ust. 2 ustawy osobą uprawnioną do świadczenia wychowawczego jest opiekun prawny. Umieszczenie opiekuna prawnego w jednostce redakcyjnej przepisu obok takich podmiotów, jak ojciec lub matka dziecka, a więc rodziców dziecka, jednoznacznie wskazuje na to, że chodzi o osobę będącą opiekunem dziecka w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (obecnie t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 682, dalej w skrócie: "k.r.i.o."). Art. 145 § 1 tego kodeksu stanowi, że opiekę ustanawia się dla małoletniego w wypadkach przewidzianych w tytule II kodeksu. Opiekę ustanawia sąd opiekuńczy, skoro tylko poweźmie wiadomość, że zachodzi prawny po temu powód. Zgodnie natomiast z art. 94 § 1 k.r.i.o. dla dziecka ustanawia się opiekę, jeżeli żadnemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska albo jeżeli rodzice są nieznani. Należy przy tym wyjaśnić, że brak lub ustanie władzy rodzicielskiej może wynikać bądź ze zdarzeń faktycznych (śmierć rodziców, brak pełnej zdolności do czynności prawnych wskutek małoletniości) lub ze zdarzeń prawnych (utrata pełnej zdolności do czynności prawnych wskutek orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu całkowitym lub częściowym albo wskutek orzeczenia o ustanowieniu doradcy tymczasowego wydanego przy wszczęciu lub w toku postępowania o ubezwłasnowolnienie, orzeczenie o pozbawieniu lub zawieszeniu władzy rodzicielskiej obojga rodziców lub jednego z rodziców, jeżeli drugiemu rodzicowi z innych przyczyn nie przysługuje władza rodzicielska). Brak lub ustanie władzy rodzicielskiej musi dotyczyć obydwojga rodziców, przy czym powody takiego stanu rzeczy w odniesieniu do każdego z rodziców mogą być odmienne. Natomiast rodzice dziecka są nieznani, jeżeli nie ustalono macierzyństwa i ojcostwa dziecka w sposób przewidziany w k.r.i.o. Zgodnie z art. 155 § 1 i 2 k.r.i.o. opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką, podlega przy tym nadzorowi sądu opiekuńczego. Do sprawowania opieki stosuje się odpowiednio przepisy o władzy rodzicielskiej z zachowaniem przepisów art. 156 i nast. k.r.i.o.

Zauważyć należy ponadto, że ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie zawiera własnej definicji miejsca zamieszkania dziecka. Definicji takiej nie zawiera także kodeks postępowania administracyjnego, do którego stosowania w sprawach odsyła art. 28 ustawy. W konsekwencji dla oceny tej okoliczności winny znaleźć zastosowanie regulacje ogólne zawarte w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (obecnie: t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1145, dalej w skrócie: "k.c.").

Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że zgodnie z art. 26 § 1 k.c. miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej, przy czym zgodnie z § 2 tego samego artykułu, jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania, dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy. W przypadku ustanowienia opiekuna prawnego miejscem zamieszkania podopiecznego jest miejsce zamieszkania opiekuna prawnego.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości to, że skarżąca jest opiekunem prawnym dziecka, bowiem ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że złożyła przyrzeczenie, co wynika z zaświadczenia wystawionego przez Sąd Rejonowy w C. (karta 5 akt administracyjnych organu I instancji). Nie jest sporne również i to, że małoletni jest umieszczony w DPS ponosząc częściowo odpłatność za pobyt w nim. Odpłatność ta ponoszona jest z części zasiłku pielęgnacyjnego otrzymywanego przez małoletniego (zaświadczenie Dyrektora DPS – karta nr 16 akt administracyjnych organu I instancji). Małoletni w DPS ma zapewnioną całodobową opiekę i pomoc oraz zapewnione wszystkie elementarne potrzeby życiowe. Skarżąca będąca opiekunem prawnym nie kwestionuje, że małoletni nie zamieszkuje u niej. Z przeprowadzonego w dniu [...] r. wywiadu środowiskowego (karta 17 akt administracyjnych organu I instancji) wynika, że skarżąca jest pracownikiem domu opieki społecznej, w której przebywa podopieczny. Skarżąca w ramach swoich obowiązków służbowych spotyka się i opiekuje swoim podopiecznym, gdyż jest on w grupie dzieci, którą opiekuje się skarżąca. W czasie godzin pracy wychodzi z podopiecznym na spacery. Skarżąca wykonuje dla podopiecznego zakupy, które finansuje z jego środków. Tylko sporadycznie, okazjonalnie przeznacza z własnych środków drobne kwoty na zakup prezentów np. z okazji urodzin podopiecznego. Skarżąca ma stały kontakt z przedszkolem, do którego uczęszcza podopieczny i interesuje się jego postępami oraz omawia jego sytuację z innymi pracownikami domu opieki społecznej. Skarżąca sporadycznie ma kontakt z podopiecznym poza godzinami pracy np. gdy podopieczny zachoruje, to wychodzi z nim do lekarza, a także raz w roku zabiera go na dwa dni do siebie do domu.

Zdaniem składu orzekającego wyznacznikiem uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego przez podmioty uprawnione jest sprawowanie opieki nad małoletnim dzieckiem utożsamiane z jego wychowaniem. Skoro bowiem świadczenie wychowawcze ma stanowić wsparcie państwa w wychowywaniu dzieci, to istotne dla ustalenia prawa do świadczenia jest, czy matka, ojciec, opiekun faktyczny albo opiekun prawny dziecka faktycznie sprawują opiekę nad dzieckiem i utrzymują je. Innymi słowy z omawianych przepisów ustawy wynika, z zastrzeżeniem dodatkowych kryteriów dochodowych świadczenia na pierwsze dziecko, że świadczeniem wychowawczym powinno się objąć osobę wymienioną w art. 4 ust. 2 ustawy, jeśli tylko ustali się, że sprawuje opiekę (wychowuje je) nad dzieckiem rozumianym zgodnie z definicją określoną w art. 2 pkt 5 ustawy. Konsekwencją uznania, że świadczenie wychowawcze, powinno wiązać się z faktycznym wychowywaniem dziecka, jest regulacja kwestii zbiegu prawa do świadczenia (art. 22 ustawy). Ustawodawca dał tu jasny prymat zasadzie, że w przypadku, gdy kilka osób wystąpi o świadczenie wychowawcze na to samo dziecko, decyduje okoliczność, kto faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Mając zaś na uwadze konieczność ustalenia w postępowaniu dotyczącym świadczenia wychowawczego, kto i w jakim wymiarze sprawuje opiekę nad dzieckiem (dziećmi), przepis art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy nakazuje, by we wniosku o świadczenie wychowawcze wnioskodawca wskazywał dane dotyczące dzieci pozostających na jego utrzymaniu. Sprawowanie faktycznej opieki nad dzieckiem rozumieć należy przede wszystkim jako podejmowanie decyzji w istotnych sprawach go dotyczących i wpływanie na jego wychowanie oraz utrzymywanie go. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "wychowanie" jednakże zauważyć należy, że jest to długotrwałe oddziaływanie na drugiego człowieka, którego celem jest ukształtowanie jego osobowości. Stąd też nie może budzić wątpliwości, że w realiach rozpatrywanej sprawy skarżąca nie ma rzeczywistego wpływu na wychowanie dziecka, gdyż jej kontakty z podopiecznym są krótkotrwałe, do tego w większości odbywają się w ramach realizacji przez skarżącą obowiązków pracowniczych związanych z zatrudnieniem w domu pomocy społecznej. Wykonując swoje obowiązki w ramach stosunku pracy z domem pomocy społecznej skarżąca zajmuje się także innymi podopiecznymi. Czynności wobec małoletniego realizowane przez nią w ramach stosunku pracy nie wynikają z faktu ustanowienia skarżącej jego opiekunem prawnym. Ponadto skarżąca faktycznie nie utrzymuje podopiecznego. W konsekwencji nie jest ona uprawniona do uzyskania świadczenia wychowawczego z tego tytułu.

W tym miejscu należy podkreślić, że w analogicznych sprawach tut. Sąd oddalał już skargi (por. nieprawomocne wyroki sygn. akt IV SA/Gl: 865/18, 934/18 1099/18, 1096/18, 27/19 oraz II SA/Gl 428/19, 429/19, II SA/Gl 582/19, II SA/Gl 585/19, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej: "CBOS").

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela zajęte we wcześniejszych wyrokach stanowisko, które jest znane pełnomocnikowi skarżącej, reprezentującemu również wówczas strony skarżące. Należy w związku z tym zauważyć, że: "skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego z powodu wystąpienia negatywnej przesłanki z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy w wychowywaniu dzieci, dalej: ustawa o pomocy, gdyż dziecko objęte wnioskiem zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Definicję takiej instytucji zawiera art. 2 pkt 8 tej ustawy, który zalicza do nich m.in. dom pomocy społecznej. Usytuowanie prawne domów pomocy społecznej w całości wynika z ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1508, ze zm.). Zgodnie z art. 58 ust. 1 tej ustawy dom pomocy społecznej w całości pokrywa wydatki związane z zapewnieniem całodobowej opieki mieszkańcom oraz zaspokajaniem ich niezbędnych potrzeb bytowych i społecznych. Umieszczenie w domu pomocy społecznej wyklucza więc spełnienie przez skarżącą podstawowej przesłanki przyznania świadczenia wychowawczego, jakim jest przeznaczenie tego świadczenia na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy), gdyż cel ten, w zakresie objętym tym przepisem, jest realizowany przez dom pomocy społecznej" (nieprawomocny wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Gl 27/19, CBOS).

Dokonując wykładni art. 8 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 pkt 8 ustawy, Sąd w cytowanym wyżej wyroku wskazał, że: "zgodnie z tą definicją do tego rodzaju instytucji zalicza się dom pomocy społecznej, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie. Właśnie z powodu umieszczenia w tym katalogu domu pomocy społecznej konieczne jest nadanie temu przepisowi racjonalnego sensu. Mianowicie, jak już wskazano, pojęcie domu pomocy społecznej można rozumieć tylko zgodnie z ustawą o pomocy społecznej. Tymczasem zakłada ona odpłatność za pobyt w takim domu (art. 60 i 65 ust. 2). Gdyby tę zasadę odpłatności uznać za przeciwieństwo nieodpłatnego pełnego utrzymania, z omawianej definicji z art. 2 pkt 8 ustawy o pomocy, to wymienienie w niej domu pomocy społecznej byłoby bezprzedmiotowe, ewentualnie z hipotetycznym tylko wyjątkiem prowadzenia domu przez podmiot całkowicie filantropijny, co nie powinno rzutować na rozumienie tego przepisu. Dlatego też warunek zapewnienia nieodpłatnie pełnego utrzymania należy interpretować albo w ten sposób, że dom pomocy społecznej zapewnia pełne utrzymanie i przyjęcie do niego nie jest uzależnione od wniesienia opłaty, a odpłatność jest rzeczą wtórną, ustalaną zgodnie z regułami ustawowymi, albo też w taki sposób, że chodzi o nieodpłatność tylko ze strony osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze. Oba te warianty mogą być brane pod uwagę, przy czym w niniejszej sprawie Sąd nie musiał zdecydowanie opowiedzieć się za jednym z nich, bowiem przy ustaleniu, że skarżąca nie ponosi odpłatności za pobyt podopiecznego w domu pomocy społecznej, oba te warianty mają do niej zastosowanie, co stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy, wyklucza przyznanie jej świadczenia wychowawczego, niezależnie od przyczyny odnoszącej się do art. 4 ust. 1 tej ustawy, o której była mowa wcześniej." (cytat). Ocenę prawną zawartą w cytowanym wyżej wyroku, Sąd w niniejszym składzie podzielił i w związku z tym, że dotyczy on również opiekuna prawnego, który nie ponosił odpłatności za pobyt małoletniego w domu pomocy społecznej. Wystarczy zatem w sposób syntetyczny stwierdzić, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego z powodu wystąpienia negatywnej przesłanki z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, gdyż dziecko objęte wnioskiem zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie.

Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów w zakresie naruszenia przepisów postępowania oraz błędów w ustaleniach faktycznych uznać należy je za chybione. Organy orzekające w sprawie, w wyniku prawidłowej oceny, zebranego w sposób kompletny materiału dowodowego, ustaliły bowiem wszystkie istotne okoliczności i dały temu wyraz w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji.

W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, nie można skutecznie zarzucić organom naruszenia prawa, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd również z urzędu, nie dopatrzył się naruszenia zasad postępowania administracyjnego, jak również przepisów prawa materialnego.

Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić.