Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2090/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wilk Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2016 r. sprawy ze skarg W.w W. i A. Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w W. z dnia [...] czerwca 2014 r.; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz W. w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych oraz na rzecz A. Z. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2015 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej także "Prezes NFZ") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej także "Dyrektor OW NFZ") z [...] czerwca 2014 r. stwierdzającą, że A. Z. (dalej także "ubezpieczona") była objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania umowy zlecenia na rzecz płatnika składek W. w okresach:

• od 1 października 2007 r. do 30 września 2008 r.,

• od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r.

Jako podstawę materialnoprawną skarżonej decyzji wskazano art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581, dalej także "ustawa o świadczeniach").

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z 24 kwietnia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. (dalej także "ZUS") zwrócił się do Dyrektora OW NFZ z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ubezpieczonej. ZUS wskazywał, że w trakcie przeprowadzonej u płatnika składek – W. (dalej także "płatnik składek") kontroli ustalił, że ubezpieczona nie została zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartych umów. Do akt ZUS załączył m.in.:

• kserokopie zawartych przez strony umów;

• kserokopie protokołu kontroli przeprowadzonej u płatnika składek w dniach od 12 kwietnia 2011 r. do 27 września 2011 r., w części dotyczącej ubezpieczonej.

W toku postępowania natomiast uzupełnił dokumentację o:

• kserokopie rachunków i listę płac za miesiące od listopada 2003 r. do grudnia 2004 r. oraz za lata 2008, 2009, 2010;

• protokoły z przesłuchania świadków;

• kserokopie zastrzeżeń do ustaleń protokołu kontroli wniesionych przez płatnika składek z dnia 7 października 2011 r.;

• kserokopie informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli z dnia 6 grudnia 2011 r.;

• płytę CD zawierającą materiały dydaktyczne opracowane przez strony postępowania oraz autorskie sylabusy.

Z zapisów spornych umów o prowadzenie wykładów zawartych przez strony w dniach 1 października 2007 r. oraz 1 października 2008 r. wynika, że ich przedmiotem było wykonanie działa, którego treść określono jako:

• przygotowanie i zaprezentowanie słuchaczom płatnika składek wykładów z zakresu praktycznej nauki języka angielskiego: słuchanie oraz lektoratu języka angielskiego;

• opracowanie sylabusów tych wykładów w języku kierunkowym studiów oraz w języku polskim i dostarczenie ich w wersji elektronicznej do Działu nauczania w wyznaczonym terminie;

• opracowanie tematów, zadań i testów do sprawdzianów wiedzy oraz ich przeprowadzenie według wskazówek i zaleceń zamawiającego;

• przeprowadzenie zaliczeń i egzaminów zgodnie z harmonogramem roku akademickiego 2007/2008 oraz 2008/2009, z którym autor zapoznał się w momencie podpisania umowy.

Ponadto zgodnie z treścią ww. umów:

• płatnik składek zobowiązał się udostępnić sale wykładowe, zgodnie z harmonogramem wykorzystania sal, posiadane rzutniki, projektory, magnetofony, magnetowidy wraz z monitorami według zapotrzebowania przyjmującego zamówienie nie później niż 7 dni przed planowanym terminem ich wykorzystania;

• ubezpieczona zobowiązana była do odbywania zajęć w terminach wynikających z planu zajęć sporządzonego przez płatnika składek;

• w przypadku, gdy zajęcia nie mogły się odbyć w terminach wynikających z planu zajęć ubezpieczona miała obowiązek ustalić z płatnikiem składek dodatkowy termin przeprowadzenia zajęć;

• strony ustaliły stawkę godzinową tj. 50 zł brutto oraz ostateczny termin wykonania dzieła;

• ubezpieczona była zobowiązana do składania comiesięcznego sprawozdania z wykonania części dzieła (przyjęcie sprawozdania bez zastrzeżeń było poczytywane jako odbiór dzieła i stanowiło wraz z przedłożonym i zaakceptowanym rachunkiem podstawę do ostatecznego rozliczenia oraz wypłaty wynagrodzenia);

• ubezpieczona miała otrzymać wynagrodzenie tytułem wykonania dzieła oraz przeniesienia majątkowych praw autorskich;

• płatnik składek zobowiązał się zapłacić ubezpieczonej honorarium za przeprowadzenie 360 godzin wykładów (na mocy umowy z dnia 1 października 2007 r.) oraz 312 godzin wykładów (na mocy umowy z dnia 1 października 2008 r.);

• zamawiający miał prawo nie przyjąć części dzieła, w przypadku gdy zawierało ono braki formalne i merytoryczne;

• w sytuacji zgłoszenia zastrzeżeń do złożonego przez ubezpieczoną sprawozdania, płatnik składek wyznaczał dodatkowy termin na wprowadzenie niezbędnych korekt lub w uzgodnieniu z autorem przyjmował dzieło z odpowiednio obniżonym wynagrodzeniem;

• płatnik składek mógł odstąpić od umowy w przypadku odwołania wykładu z powodu niskiego zainteresowania słuchaczy lub zmian w programie zajęć, których następstwem jest wyłączenie z programu przedmiotu oferowanego przez Ubezpieczoną lub nie wywiązywania się ubezpieczonej z określonych zobowiązań.

W zastrzeżeniach do ustaleń protokołu kontroli z dnia 7 października 2011 r. płatnik składek podniósł m.in, że:

• nie istnieje narzucona przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego podstawa programowa dla poszczególnych kierunków studiów, w tym dla kierunku filologia

prowadzonego przez płatnika składek, co w konsekwencji daje autonomię uczelniom wyższym w doborze treści kształcenia i kursów;

• wykładowcy samodzielnie dokonują wyboru treści programowych, metod, technik, środków i narzędzi przekazywania wiedzy w toku każdego przygotowywanego cyklu wykładu (kursów);

• płatnik składek nie narzucał prowadzącym wykłady czegokolwiek, oczekując tylko konkretnego efektu, a współdziałanie przejawiało się w tworzeniu warunków materialnych do prowadzenia wykładów, w tym zapewnieniu miejsca i niezbędnych sprzętów technicznych, konsultowaniu z prowadzącym zakresu czasowego kursu, aby możliwym było organizacyjne ułożenie zajęć, przekazywanie informacji o studentach, poziomie ich zaawansowania;

• wykładowcy corocznie opracowują sylabusy do prowadzonych zajęć;

• płatnik składek powierza wykonanie określonego rezultatu, obejmującego koncepcyjne opracowanie i przeprowadzenie autorskiego cyklu wykładów oraz stworzenie i dobór materiałów dydaktycznych do opracowanego kursu, spójnych z tematyką kursu i składających się na jego całokształt;

• wykłady są opracowywane i przeprowadzane przez prowadzących, to oni wybierają problemy jakie będą tematem rozważań, decydują o kolejności ich analizowania i formie wykładu;

• opracowywane przez prowadzących materiały dydaktyczne do wykładów, spełniają kryteria uznania ich za utwory w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

W piśmie zatytułowanym "Informacja o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń z protokołu kontroli" z dnia 6 grudnia 2011 r. ZUS poinformował płatnika składek, że po rozpatrzeniu wniesionych przez niego zastrzeżeń, przesłuchaniu świadków oraz analizie wskazanych dowodów nie uwzględnił w całości zastrzeżeń argumentując m.in., że:

• "dzieła" w postaci cyklu wykładów, opieki promotorskiej lub prowadzenia seminariów nie spowodują samoistnego zrealizowania celu w postaci nabycia pewnej wiedzy przez studentów czy też obrony pracy dyplomowej. Zdarzenia te są niezależne od działań wykonującego umowę. Wykonujący umowy przystępując do ich realizacji, nie mieli pewności, że mimo własnych starań, zakładany rezultat osiągną. Nie wynik, ale określone działania były istotne dla realizacji umowy i z tych działań wykładowcy byli rozliczani. Uczelnia weryfikowała stan realizacji dzieła w oparciu o składane co miesiąc sprawozdania z ilości odbytych zajęć;

• wykładowcy prowadzili zajęcia celem zrealizowania z góry ustalonego harmonogramu i byli świadomi istnienia ram przedmiotów oraz musieli dostosować się do wymagań danego przedmiotu;

• wykładowcy nie mogli w całości decydować samodzielnie o miejscu i czasie wykonywania tych umów, a czynności przez nich wykonywane były powtarzalne, w określonych odstępach czasu, w godzinach pracy uczelni;

• umowy zawierano na okres semestru lub roku akademickiego;

• z umów i list rachunków wynika, że wynagrodzenie za wykonanie umowy rozliczane było wg stawek godzinowych. To liczba przepracowanych godzin determinowała wysokość osiągniętego przychodu;

• wynagrodzenie wypłacane było wykładowcom do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który sporządzono sprawozdanie (rozliczenie czasu pracy), w który wykazano dni i przepracowane godziny.

W związku z powyższym ZUS stwierdził, że podstawowym założeniem kwestionowanych umów była realizacja usług edukacyjnych na rzecz zleceniodawcy, a umowy ze względu na swój przedmiot i należytą staranności przy ich wykonywaniu spełniają warunki umów o świadczenie usług.

Rozpatrując ww. wniosek Dyrektor OW NFZ decyzją z dnia [...]czerwca 2014 r. stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego ubezpieczonej z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług, do których zgodnie z Kodeksem Cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia w okresach:

• od 1 października 2007 r. do 30 września 2008 r.,

• od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł płatnik składek, jak i ubezpieczona. Oba odwołania zostały wniesione w terminie.

W odpowiedzi na zawiadomienie organu o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a. ubezpieczona w piśmie z dnia 8 grudnia 2014 r. podtrzymała w całości stanowisko przedstawione w odwołaniu. Ponadto podkreśliła, że materiał dowodowy zebrany w przedmiotowej sprawie nie jest kompletny i wystarczający i istnieje konieczność dopuszczenia wniosków dowodowych strony wskazanych w odwołaniu celem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Rozpatrując przedmiotowe odwołanie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy decyzję Dyrektora OW NFZ z dnia [...] czerwca 2014 r.

Prezes NFZ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opisał stan prawny odnoszący się do rozpoznawanej sprawy i odwołał się do postanowień art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 82 ust. 1 i art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, a także do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 poz. 121 ze zm.), dalej k.c. i art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121), dalej "u.s.u.s.". Następnie wyjaśnił, że umowa zlecenia oraz umowa o świadczenie usług to umowy starannego działania, a umowa o dzieło to umowa skutku. Podkreślił, że umowę o dzieło od umowy zlecenia odróżnia przede wszystkim to, że umowa o dzieło powinna być zawsze zwieńczona konkretnym i sprawdzalnym rezultatem (dziełem materialnym lub niematerialnym), natomiast w umowie o świadczenie usług, przyjmujący zlecenie zobowiązuje się dokonać umówionych czynności.

Organ odwoławczy wskazał, że ubezpieczona realizując umowy zawarte z płatnikiem składek, których przedmiotem było "przygotowanie i zaprezentowanie słuchaczom W. wykładów z zakresu praktycznej nauki języka angielskiego: słuchanie oraz lektoratu języka angielskiego, opracowanie sylabusów tych wykładów w języku kierunkowym studiów oraz w języku polskim i dostarczenie ich w wersji elektronicznej do Działu nauczania w wyznaczonym terminie, opracowanie tematów, zadań i testów do sprawdzianów wiedzy oraz ich przeprowadzenie według wskazówek i zaleceń Zamawiającego, przeprowadzenie zaliczeń i egzaminów zgodnie z harmonogramem roku akademickiego 2007/20008 oraz 2008/2009, z którym Autor zapoznał się w momencie podpisania umowy", zobowiązana była do odbywania zajęć w terminach wynikających z planu zajęć sporządzonego przez płatnika składek a w przypadku, gdy zajęcia nie mogły się odbyć w terminach wynikających z planu zajęć ubezpieczona miała obowiązek ustalić z płatnikiem składek dodatkowy termin przeprowadzenia zajęć. Ponadto strony ustaliły stawkę godzinową oraz ostateczny termin wykonania dzieła, a ubezpieczona była zobowiązana do składania comiesięcznego sprawozdania z wykonania części dzieła (przyjęcie sprawozdania bez zastrzeżeń było poczytywane jako odbiór dzieła i stanowiło wraz z rachunkiem wystawionym przez ubezpieczoną podstawę do ostatecznego rozliczenia i wypłaty wynagrodzenia).

Powyższe zdaniem Prezesa NFZ znajduje potwierdzenie w złożonych wyjaśnieniach ubezpieczonej, informując że: "Moje wynagrodzenie w okresie wykonywania umów współpracy i umów o prowadzenie wykładów zawsze określone było w stawce godzinowej. W umowie określono także łączną liczbę godzin zajęć. Łączną liczbę godzin określa program studiów i harmonogram roku akademickiego. Moje wynagrodzenie w skali roku akademickiego i w skali miesiąca określała uczelnia".

Prezes NFZ stwierdził, że ubezpieczona wykonywała obowiązki, które mieszczą się w ramach prac edukacyjnych. Przy tego rodzaju wykonywanych czynnościach, tzn. zmierzających do wdrożenia i realizacji programu z zakresu praktycznej nauki języka angielskiego: słuchanie oraz lektoratu języka angielskiego na który składało się m.in. "przeprowadzenie cyklu wykładów" trudno uznać, że umowy te polegały "na dostarczeniu określonych wyników swojej pracy w postaci dzieła" (w myśl przepisów o umowie o dzieło zawartych w k.c.). Organ zauważył, iż w orzecznictwie podkreśla się, że dzieło powinno mieć byt samoistny, niezależny od działania wykonawcy oraz cechować się możliwością uzyskania samodzielnej wartości w obrocie. Uznając, że - zgodnie podnoszonymi przez płatnika składek argumentami zawartymi m.in. w zastrzeżeniach do protokołu kontroli - "wykładowcy samodzielnie dokonują treści programowych, metod, technik, środków i narzędzi przekazywania wiedzy w toku każdego przygotowanego cyklu wykładów (kursów)", trudno wskazać w ww. umowach indywidualnie oznaczony, samoistny i niezależny wynik w postaci dzieła (rezultatu). Podobnie wypracowane materiały dydaktyczne, koncepcje przeprowadzenia autorskiego cyklu wykładów czy sylabusy oraz ich dobór, nie spełniają kryterium uznania ich za samoistny i niezależny wynik w postaci dzieła. Mają one charakter techniczny, przygotowawczy i funkcjonują jako pomoc naukowa dla wykładowcy bądź studenta. Potwierdzają to szczególnie materiały dydaktyczne oraz autorskie sylabusy zawarte na płycie CD, w treści których wskazano, że: "W trakcie kursu studenci udoskonalają swoje umiejętności wykonując liczne ćwiczenia na bazie różnych form wypowiedzi tj.: potocznych dialogów, dyskusji, wykładów, wywiadów, rozmów telefonicznych, instrukcji itp.". Przyjęcie, iż strony łączyły umowy o dzieło podczas gdy z ich treści i sposobu wykonania wynikają cechy właściwe dla umów o świadczenie usług, byłoby niezgodne z właściwością stosunku prawnego. O kwalifikacji prawnej danego stosunku prawnego decydują bowiem jego elementy przedmiotowo istotne.

Uznając za nieuzasadnione zarzuty odwołań dotyczące naruszenia art. 7 oraz art. 77 k.p.a. Prezes NFZ stwierdził, że organ I instancji podjął czynności zmierzające do zebrania odpowiedniego materiału dowodowego, w oparciu o który można było następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie.

Odnosząc się do wniosków stron o przeprowadzenie dodatkowych dowodów z przesłuchań świadków oraz dołączonych dokumentów organ odwoławczy przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1754/13 i zwrócił uwagę, że dokumenty te zostały dołączone już do materiału dowodowego, lecz organ orzekający nie podzielił przedstawionego w nich poglądu. Nadto wskazał, że w niniejszym postępowaniu organ I instancji zgromadził wystarczający materiał dowodowy, aby wyjaśnić okoliczności istotne dla sprawy i wydać decyzję w zakresie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartej umowy. Dyrektor OW NFZ, mając wystarczająco zebrane dowody, z czym zgadza się Prezes NFZ, zasadnie nie dostrzegł potrzeby przeprowadzenia kolejnych dowodów. Organ powołał się na orzecznictwo odnoszące się do oceny zgodnego zamiaru stron; wyrok SN z 14 lipca 2005 r., sygn. akt IIUK 278/04, wyrok SN - Izba Cywilna z 13 maja 1997 r., sygn. akt III CKN 41/97 oraz wyrok SN z 19 maja 2009 r, sygn. akt III UK 7/09).

Odnośnie postanowień protokołu z wcześniejszej kontroli przeprowadzonej przez ZUS u płatnika składek Prezes NFZ powtórzył za organem I instancji, że ów protokół dotyczy innego okresu niż badany w niniejszej sprawie oraz, że ani on, ani Dyrektor OW NFZ nie są władni do wezwania ZUS np. do ponownego przeprowadzenia kontroli, dokonania modyfikacji ustaleń protokołu kontroli, czy zmiany decyzji lub wystąpienia do właściwego sądu powszechnego z powództwem o ustalenie charakteru zawartych umów, zgodnie do dyspozycji art. 100 § 1 k.p.a. Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest organem wyższego stopnia lub organem nadrzędnym wobec ZUS w rozumieniu art. 17 lub art. 18 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Prezes NFZ podzielił stanowisko organu I instancji i nie znalazł podstaw do jego zmiany.

Zarówno płatnik składek, jak i ubezpieczona, z zachowaniem terminu zaskarżyli ww. decyzję Prezesa NFZ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W. zarzuciła naruszenie:

1. art. 8 pkt 1 lit. e), art. 11 oraz art. 1a pkt 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. nr 28, poz. 153 ze zm.), dalej u.p.u.z.), jak również przepisów z art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2 u.s.u.s., jak również przepisów z art. art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 107 ust. 5 pkt.16, art. 109 oraz art. 66 ust. 1 lit. c) ustawy o świadczeniach w zw. z art. 107 § 1 i art. 6 k.p.a. polegające na wydaniu przez oba organy decyzji o stwierdzeniu podlegania przez ubezpieczonego ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach w nich wskazanych bez materialnoprawnej podstawy umożliwiającej ich wydanie, a to w sytuacji, gdy podleganie lub nie temu ubezpieczeniu wynika wprost z przepisów prawa, a ani z decyzji organów, które nie są ustawowo uprawnione do wydawania takich decyzji, co stanowi przesłanki nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a;

W przypadku braku uwzględnienia przez Sąd zarzutu nieważności decyzji, zaskarżonym decyzjom płatnik zarzucił:

2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.):

a) art. 109 ust. 4 zd. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na wydaniu i utrzymaniu w mocy decyzji wydanej po upływie ustawowego i nie podlegającego przedłużeniu terminu 30 dni od dnia wniesienia wniosku przez ZUS,

b) art. 7, 77 § 1, 78 § 2 i 80 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez odmowę dopuszczenia dowodu z umów o dzieło E. A. i decyzji ZUS w sprawie E. A., protokołu kontroli ZUS z 2008 r., z przesłuchania świadka N.M., K. P. oraz przesłuchania stron,

c) art. 8 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie decyzji z pominięciem ustaleń protokołu kontroli ZUS przeprowadzonego w okresie od 19.03.2008 r. do 14.04.2008 r. w konfrontacji z protokołem kontroli ZUS z okresu 12.04.2011 r. do 27.09.2011 r. prezentujących odmienne stanowiska organu przy tożsamych stanach faktycznych i prawnych, zwłaszcza w zakresie treści i charakteru prawnego umów zawieranych przez płatnika z innymi ubezpieczonymi oraz z ubezpieczoną,

d) art. 10 § 1 w zw. z art. 78 § 2 oraz 86 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie z uwagi na pominięcie dowodu z przesłuchania stron czym naruszył jej prawo do czynnego uczestnictwa w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego,

e) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia 20 czerwca 2014 r. w sprawie ustalenia że ubezpieczona podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, w sytuacji gdy prawidłowe winno być uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie co do istoty w sposób odmienny i umorzenie postępowania,

3) naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), tj.:

a) art. 627 k.c. poprzez jego niezastosowanie przy stwierdzaniu przez organ administracji rodzaju umowy cywilnoprawnej, z tytułu zawarcia której płatnik dokonuje zgłoszenia i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób wykonujących realizację procesu dydaktycznego w oparciu o umowę o dzieło;

b) art. 65 § 2 k.c. w związku z art. 3531 k.c. przez błędną wykładnię woli stron zawartej w umowie o dzieło, polegającą na niedostatecznym rozważeniu woli stron wyrażonej w treści umowy, a mianowicie w postaci rezultatu umowy polegającego na stworzeniu koncepcji cyklu wykładów i jej zaprezentowaniu studentom, jak również stworzeniu materiałów dydaktycznych, sylabusów do wykładów, przeprowadzeniu zaliczeń i egzaminów, opracowaniu recenzji i przygotowaniu studentów do obrony prac dyplomowych,

c) art. 734 k.c. oraz 750 k.c. przez ich zastosowanie i błędne uznanie, że umowa zawarta między płatnikiem składek a ubezpieczonym była umową o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu,

d) art. 66 ust. 1 pkt e, art. 69 ust. 1 oraz art. 107 ust. 5 pkt 16 i art. 109 ustawy o świadczeniach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że osoba wykonująca czynności w ramach umowy o dzieło podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, tak jak osoba wykonująca pracę w oparciu o umowę zlecenia,

e) art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 12 ust. 1 w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy systemowej poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, iż zgodnie z przepisami ustawy systemowej należałoby stwierdzić obowiązek płatnika w zakresie zgłoszenia i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób wykonujących realizację procesu dydaktycznego w oparciu o umowę o dzieło, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów skutkowałaby wnioskiem przeciwnym.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty płatnik składek wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2014 r., ewentualnie płatnik składek wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organów I i II instancji w całości.

Płatnik składek wniósł ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 4084/14 z dnia 1 czerwca 2015 r. oraz w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2438/14 z dnia 10 kwietnia 2015 r. - na okoliczność uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że wydanie decyzji o podleganiu przez wykładowców płatnika składek obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy zlecenia dokonane zostało z tak wyraźnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, że decyzje te nie mogły ostać się w obrocie prawnym.

Jednocześnie płatnik składek wniósł o zasądzenie kosztów postępowania i kosztów zastępstwa przez pełnomocnika według norm przepisanych.

Ubezpieczona zarzuciła zaś zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 65 § 2 k.c. polegające na jego błędnym zastosowaniu poprzez dokonanie oceny rodzaju ww. umów w pierwszej kolejności na dosłownym brzmieniu umowy z pominięciem zgodnego zamiaru stron i celu umowy;

2) naruszenie przepisów postępowania, a to art. art. 7, 75, 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego w sprawie i nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy niezastosowanie i nie dopuszczenie następujących dowodów zawnioskowanych przez strony:

a) dowodu z przesłuchania stron, tj. ubezpieczonej oraz R. O. - Kanclerza płatnika składek,

b) dowodów z przesłuchania świadków, tj. Rektora oraz Kwestora (głównej księgowej) płatnika składek,

c) dowodu z dokumentu - protokołu kontroli z dnia 15 kwietnia 2008 r. ZUS, która odbyła się u płatnika składek,

d) dowodu z dokumentu - umowy E.A.,

e) dowodu z dokumentu - decyzji ZUS z dnia 23 maja 2013 r. wydanej w sprawie E.A.,

3) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 80 k.p.a. w związku z art. art. 6, 7, 8, 77 k.p.a., w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez błędne zastosowanie polegające na dokonaniu wybiórczej oraz dowolnej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, prowadzące w konsekwencji do błędnych ustaleń faktycznych, a wyrażające się w szczególności w:

a) błędnym ustaleniu że płatnik składek zajmuje się nauką języka, a cykl wykładów skarżącej obejmował "wykłady z języka", podczas gdy prowadzi on studia filologiczne (o języku), a warunkiem umożliwiającym odbywanie ich jest już posiadana znajomość danego języka obcego, co doprowadziło do błędnego utożsamienia wyższej uczelni filologicznej ze szkołą prowadzącą kursy języków obcych,

b) błędnym ustaleniu, że to skarżąca świadczyła usługi edukacyjne, podczas gdy to płatnik składek jako instytucja świadczy usługi edukacyjne stanowiące "proces prowadzący do uzyskania dyplomu oparty na organizacji nauki, jej metodologii wobec studenta,

c) błędnym ustaleniu, że celem zawartych umów było wykonywanie czynności edukacyjnych i nauczenie (wyedukowanie) studentów określonej problematyki, podczas gdy skarżąca nie ponosiła (i obiektywnie nie mogła ponosić) odpowiedzialności za tak określony cel, zaś celem była sama autorska, naukowa i niepowtarzalna koncepcja cyklu zajęć jako taka i jej zaprezentowanie studentom, co pozwalało studentom na kształtowanie już posiadanych przez nich: wiedzy, umiejętności i kompetencji,

d) błędnym ustaleniu, że wykonując umowy cywilnoprawne skarżąca miała wdrożyć i realizować program nauczania języka angielskiego, podczas gdy nie istnieją jakiekolwiek programy nauczania czy choćby wytyczne naukowe dla studiów wyższych formułowane przez jakikolwiek podmiot zewnętrzny czy przez płatnika składek, a zadaniem ubezpieczonej było właśnie stworzyć koncepcję cyklu wykładów i zaprezentować je studentom, przy czym materia ich nie dotyczyła języka angielskiego jako takiego, ale językoznawstwa co jest sklasyfikowane jako dyscyplina naukowa,

e) błędnym ustaleniu, że materiały dydaktyczne, koncepcje przeprowadzenia autorskich cyklów wykładów, sylabusy, tematy, ćwiczenia i zadania egzaminacyjne i ich dobór mają jedynie charakter techniczny, przygotowawczy i funkcjonują jako pomoc naukowa dla wykładowcy, podczas gdy mają byt samoistny i niezależny, odzwierciedlają koncepcje stworzone przez skarżącą,

f) błędnym ustaleniu, że stawka godzinowa stanowiła podstawę ustalania wynagrodzenia skarżącej, podczas gdy zawierając umowę strony porozumiały się co do całej kwoty za realizację całego dzieła, a stawkę godzinową (ustaloną jako iloraz tej kwoty i przewidywanego czasu niezbędnego na realizację umowy) wykorzystywały do rozliczania wynagrodzenia tak, aby wypłacane było w stosunku do tej części dzieła, która już została zrealizowana przez skarżącą,

g) pominięciu przy wydawaniu decyzji faktu, iż skarżąca mogła liczyć na daleko idącą swobodę, wykonując zawarte umowy samodzielnie decydowała o doborze treści, metodologii, formie zaprezentowania dobranych treści, miejscu i czasie realizacji umowy,

h) pominięciu przy wydawaniu decyzji faktu, iż płatnik składek nie mógł narzucić ubezpieczonej treści, metodologii, formy zaprezentowania dobranych treści, miejsca i czasu realizacji umowy,

i) błędnym ustaleniu, że skarżąca nie była odpowiedzialna z tytułu rękojmi za wady dzieła w sytuacji gdy brak było jakichkolwiek ustaleń organu I i II instancji w tym zakresie, a ubezpieczona w istocie odpowiedzialność taką ponosiła, zaś płatnik składek korzystał z narzędzi kontroli jakości takich jak między innymi wizytacje, hospitacje, ankiety które umożliwiały dochodzenie uprawnień z rękojmi za wady,

j) błędnym ustaleniu, że celem zawartej umowy było obejście przepisów prawa w zakresie ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, podczas gdy tak sformułowany cel jest sprzeczny ze stanowiskami stron przedstawionymi w toku sprawy, nie jest poparty jakimikolwiek dowodami, a w istocie strony kierując się zasadą swobody umów zawarły umowę o dzieło która odpowiada naturze nawiązanego stosunku cywilnoprawnego, skoro w jego ramach skarżąca miała zrealizować niematerialne, aczkolwiek dzieło wyrażające się w stworzeniu koncepcji cyklu wykładów (ucieleśnionej w formie sylabusa) i jej zaprezentowaniu studentom (prawidłowość tej oceny potwierdził zresztą ZUS w protokole swej kontroli z 2008 r.).

4) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. art. 8 i 11 k.p.a., w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie i pomięcie w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji wskazania faktów, które organy uznały za udowodnione, dowodów na których się oparły oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej,

5) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 8 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez wydanie rozstrzygnięcia niekorzystnego dla skarżącej, mimo że strony (ubezpieczona i płatnik składek) działały w zaufaniu do stanowiska ZUS wyrażonemu w protokole kontroli z 2008 r. co do rodzaju stosowanej umowy cywilnoprawnej i skutków z tym związanych w sferze podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, które to uchybienia doprowadziły do:

6) naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 750 k.c. w związku z art. 734 - 749 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ich zastosowaniu do umów będących przedmiotem niniejszej sprawy, które ze względu na swoje essentialia negotti jak i accidentalia negotti objęte umową stron są umowami o dzieło,

7) naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 627 - 646 k.c. poprzez ich niezastosowanie w odniesieniu do umów będących przedmiotem niniejszej sprawy, które ze względu na swoje essentialia negotti jak i accidentalia negotti objęte umową stron są umowami o dzieło,

8) naruszenie przepisów art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, jak i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych w związku z art. 13 pkt. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu że w realiach niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do objęcia ubezpieczonej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych z płatnikiem składek, a będących przedmiotem oceny w niniejszej sprawie.

Mając na względzie powyższe zarzuty ubezpieczona wniosła o uchylenie w całości decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargi Prezes NFZ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2016 r. Sąd postanowił połączyć sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 2090/15 i VI SA/Wa 2091/15 celem wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić je dalej pod wspólną sygnaturą VI SA/Wa 2090/15. Sąd ponadto oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze płatnika składek, z uwagi na brak ich związku z przedmiotową sprawą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skargi analizowane pod tym kątem zasługują na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia oraz organ I instancji dopuścił się przede wszystkim - mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy - obrazy przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 8 k.p.a. art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 k.p.a., polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego jej rozstrzygnięcia oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej. Tym samym organ administracji publicznej, rozstrzygając niniejszą sprawę - naruszył przepis art. 8 k.p.a. i wyrażoną w nim zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa i stosowanego przez nie prawa. Naruszenie wskazanych przepisów procedury administracyjnej stanowi więc dostateczną podstawę prawną do uchylenia zaskarżonej decyzji organów obu instancji.

Na wstępie rozważań należy podkreślić, iż zgodnie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Zasada ta nie może być rozumiana jedynie jako postulat określonego zachowania, lecz stanowi ona obowiązującą normę prawa, z której wynikają konkretne dyrektywy wiążące organy administracji publicznej w toku podejmowanych przez nie czynności procesowych (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 747/15).

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji pominęły podnoszone przez strony w odwołaniach okoliczności faktyczne i poglądy prawne związane z kontrolą ZUS przeprowadzoną w 2008 r.

Przede wszystkim w rozpoznawanej sprawie należy wskazać, że strona skarżąca, zarówno płatnik składek – W., jak też ubezpieczona – A.Z., działała w zaufaniu do stanowiska ZUS Oddział we W. wyrażonego w ww. protokole kontroli z 2008 r., co do rodzaju zawartej umowy cywilnoprawnej i skutków z tym związanych, zwłaszcza w sferze podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym. Trafnie zatem strona skarżąca wywodzi, że bez wyjaśnienia, dlaczego dochodzi do zmiany stanowiska organów administracji w powyższym zakresie, wydane w sprawie rozstrzygnięcie narusza istotnie zasadę pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej.

W tym aspekcie sprawy skarżący jeszcze w toku postępowania administracyjnego sygnalizowali, że wnioskodawca czyli ZUS przeprowadził w 2008 r. w kontrolę w W. m.in. w zakresie obowiązku zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umów cywilnoprawnych zawieranych z wykładowcami. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych protokołu kontroli przeprowadzonego przez ZUS Oddział we W. Wydział Kontroli Płatników Składek z 15 kwietnia 2008 r. wynika, że zakresem kontroli objęto okres od 21 maja 2002 r. do 29 lutego 2008 r., przy czym z tego okresu wytypowano do kontroli pełne lata kalendarzowe; 2005, 2006 i 2007. Zgodnie z tym protokołem;" W okresie objętym kontrolą wszystkie osoby podlegające obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu zostały do tych ubezpieczeń zgłoszone." (por. akta sygn. VI SA/Wa 2204/15).

Tymczasem organ NFZ w zaskarżonej decyzji ustosunkowując się do powyższego zarzutu strony skarżącej dotyczącego ustaleń owej kontroli ZUS z 2008r. wskazał, że ww. protokół dotyczy innego okresu niż badany w niniejszej sprawie, a ponadto nie jest organem władnym do wezwania ZUS do np. ponownego przeprowadzenia kontroli, dokonania modyfikacji ustaleń protokołu kontroli czy też do zmiany decyzji lub wystąpienia do właściwego sądu powszechnego z powództwem o ustalenie charakteru zawartych umów. Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest bowiem organem wyższego stopnia lub organem nadrzędnym wobec ZUS w rozumieniu art. 17 lub art. 18 k.p.a.

Zdaniem Sądu, z wnioskami organu odnośnie oceny i znaczenia kontroli ZUS z 2008 r. nie sposób się zgodzić.

Przede wszystkim nie ma racji organ, że przedmiotowa kontrola dotyczyła innego okresu niż badany w niniejszej sprawie. Jak już wyżej wspomniano, kontrolą objęto cały 2007 rok, a zatem kontrola musiała uwzględniać umowę zawartą pomiędzy płatnikiem, a ubezpieczoną dotyczącą roku akademickiego 2007/2008, gdyż skarżona decyzja obejmuje m.in. okres od 1 października 2007 r. do 30 września 2008 r.

Zasadnie zatem strona skarżąca powoływała się na tożsamość przedmiotu pierwszej kontroli ZUS z 2008 r. i drugiej kontroli ZUS z 2011r., po której następnie zostało wszczęte postępowanie przez organy NFZ. W tej mierze strona skarżąca wskazywała na kierunek orzecznictwa sądów administracyjnych, co prawda w sprawach podatkowych lecz - co do zasady w nich wyrażonej - aktualnego dla potrzeb przedmiotowej sprawy. W myśl tego stanowiska zgodnie z tezą wyroku sygn. akt I SA/Wr 165/06 - wyrok WSA we Wrocławiu; "Skoro organy dokonały raz kontroli podatkowej w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. to ponowna kontrola może dotyczyć tylko kwestii w związku z którą nastąpiło uchylenie decyzji organów podatkowych. Podatnik uzyskując korzystny dla siebie wyrok Sądu ma prawo przypuszczać, że w pozostałym zakresie - poza sporną kwestią będącą przedmiotem oceny przez Sąd - nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Działanie zatem organów zmierzające do udowodnienia innych nieprawidłowości, które nie zauważono we wcześniej przeprowadzonej kontroli, jest działaniem bezprawnym i w sposób rażący podważającym zaufanie podatnika do organów podatkowych."

Niewątpliwie postępowanie administracyjne przeprowadzone przed wydaniem decyzji przez organ administracji winno bowiem zapewnić dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Celem dokładnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 k.p.a.) organ administracji winien w szczególności dążyć do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Kodeks postępowania administracyjnego nakłada bowiem na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.).

Wypada też podkreślić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie już podkreślano negatywny wpływ zmienności rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracyjne na utrwalenie w praktyce zasady wynikającej z art. 8 k.p.a. tj. obowiązku prowadzenia postępowania w taki sposób aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (vide np. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 1985 r. SA/Gd 478/85 - niepublikowany, wyrok z dnia 20 czerwca 1994 r. SA/Wr 98/94 - Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1996 r. nr 1, poz. 3).

Niedopuszczalne jest w demokratycznym państwie prawa, by różne organy administracji państwowej odmiennie oceniły i kwalifikowały określone sytuacje skarżącego na podstawie tych samych dowodów. ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Poznaniu z dnia 22 czerwca 1995 r. sygn. akt SA/Po 2747/94).

Należy też przypomnieć, że w swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, iż organy administracji mogą zmieniać pogląd co do treści prawidłowego rozstrzygnięcia, które powinno zapaść w danego typu sprawach, ale musi taką zmianę dokładnie uzasadnić zwłaszcza wtedy, gdy dotyczy tego samego adresata. Dlatego też zmienność poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach organów administracji w odniesieniu do tego samego adresata, wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej podstawy prawnej decyzji i bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany, stanowi niewątpliwe naruszenie art. 8 k.p.a., gdyż może spowodować uzasadnione podważenie zaufania obywateli do organów Państwa oraz wpłynąć ujemnie na świadomość i kulturę prawną obywateli (wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 1998 r., I SA/Łd 65/97). Natomiast organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 11 lipca 2001 r., IV SA 703/99).

Odnosząc się do argumentacji organu odwoławczego, iż Prezes NFZ nie jest organem władnym i nadrzędnym w stosunku do ZUS i nie ma kompetencji do wezwania ZUS do np. dokonania modyfikacji ustaleń protokołu kontroli czy też do zmiany decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że takiego stanowiska organu nie można zaaprobować.

Wskazać trzeba, że z punktu widzenia zarówno płatnika składek, jak też ubezpieczonej, organy działające w szeroko rozumianym dziale ubezpieczeń wchodzą w skład jednolitej struktury Państwa i stanowią zharmonizowany system. Tym samym organy NFZ powinny szczegółowo rozważyć sytuację, jaka miała miejsce w sprawie, a więc odmienną ocenę przez ZUS tej samej umowy o dzieło/zlecenie w dwóch przeprowadzonych kontrolach, przy czym analiza ta nie powinna być przeprowadzona z pokrzywdzeniem strony skarżącej działającej zgodnie z podstawową zasadą zaufania dla organów Państwa. Niedopuszczalne jest zatem wydanie odmiennego rozstrzygnięcia w takim samym stanie faktycznym oraz prawnym za ten sam okres ubezpieczeniowy - w analizowanym przypadku rok akademicki 2007/2008 - przez dwa różne organy administracji, bez należytego wyjaśnienia przyczyn takiej rozbieżności i uzasadnienia zmiany stanowiska organów, zwłaszcza w zakresie treści i charakteru prawnego umów zawieranych przez płatnika z ubezpieczoną.

W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, że organy obu instancji nie odniosły się w sposób wszechstronny do zarzutów podnoszonych w skardze odwołujących się do przepisów. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach poprzez wydanie rozstrzygnięcia niekorzystnego dla ubezpieczonej, mimo że strony (ubezpieczona i płatnik składek) działały w zaufaniu do stanowiska ZUS wyrażonego w protokole kontroli z 2008 r. co do rodzaju stosowanej umowy cywilnoprawnej i skutków z tym związanych w sferze podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Związanie organu wydającego decyzję w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego wynika z art. 109 ust. 6 ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, stanowiącego, że w sprawach, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem to na organie NFZ spoczywał obowiązek prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, przy współudziale ZUS Oddział we W. oraz skarżącej Szkoły oraz ubezpieczonej.

W rozpoznawanej sprawie nie został zatem ustalony stan faktyczny sprawy w sposób pełny i wnikliwy oraz organy administracji nie odniosły się do podnoszonych przez stronę skarżącą okoliczności, o których była mowa wyżej. Uzasadnienie skarżonych decyzji nie spełnia przez to wymogów stawianych przez normę prawną wyrażoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Płatnik składek wniósł także o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji, z uwagi na naruszenie przepisów art. 8 pkt 1 lit. e, art. art. 11 oraz art. 1a pkt 1 u.p.u.z., jak również przepisów z art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2 ustawy systemowej, jak również przepisów z art. art. 102 ust. 5 pkt. 24, 107 ust. 5 pkt 16, art. 109 oraz art. 66 ust. 1 lit. c ustawy o świadczeniach w związku z art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. polegające na wydaniu przez organ I oraz organ II instancji decyzji o stwierdzeniu podlegania przez ubezpieczoną ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach w nich wskazanych bez materialnoprawnej podstawy umożliwiającej ich wydanie, w sytuacji, gdy podleganie lub nie temu ubezpieczeniu wynika wprost z przepisów prawa, a ani organ I ani organ II instancji nie są ustawowo uprawnione do wydawania takich decyzji, co stanowi przesłanki nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W ocenie Sądu z ww. przepisów nie wynika, że obowiązek opłaty składek na ubezpieczenie społeczne zawsze i bez żadnych wyjątków, z mocy samego prawa, powoduje wprost podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu. Wręcz przeciwnie ustawodawca zróżnicował sytuację prawną i związane z nią obowiązki ponoszenia danin publicznych w zależności od rodzaju wykonywanych czynności i świadczonej pracy. Inne stanowisko pozostawałoby w sprzeczności z zasadą racjonalnego ustawodawcy, skoro ustawodawca w zależności od rodzaju umowy i charakteru świadczonych na rzec zamawiającego czynności, nakłada obowiązek płacenia składek zdrowotnych (umowy zlecenia, agencyjne) bądź przewiduje brak tego obowiązku (umowa o dzieło). W związku z powyższym Sąd nie podzielił argumentacji płatnika składek odnośnie wystąpienia przesłanek nieważności zaskarżonych decyzji.

Mając jednak na względzie istotne wady, którymi obarczone było postępowanie dowodowe w tej sprawie Sąd uznał, że bez ich usunięcia oraz przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób pozwalający na pełne wyjaśnienie i ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie jest celowe rozpatrywanie pozostałych zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.