Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1543/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, 17 ust.1b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, , po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 15 kwietnia 2022 r. nr KO-350/4103/124/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z 15 kwietnia 2022 r. nr KO-350/4103/124/22 utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z 18 lutego 2022 r. nr MGOPS.5211.6.2.22 odmawiającą przyznania R. D. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką S. M.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

R. D. wnioskiem z 21 stycznia 2022 r. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – S. M. (ur. [...] maja 1940 r.). Z treści orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z 15 grudnia 2021 r. wynika, że S. M. została uznana za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji do dnia 31 grudnia 2022 r. Daty powstania niepełnosprawności nie można ustalić.

Burmistrza Miasta i Gminy S. decyzją z 18 lutego 2022 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego podnosząc, że wnioskodawczyni nie spełnia warunku przyznania świadczenia określonego w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615), dalej u.ś.r., ponieważ - jak wynika z treści przedłożonego orzeczenia - znaczny stopień niepełnosprawności matki datuje się od 15 grudnia 2021 r., natomiast daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Organ I instancji uznał ponadto, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem pracy przez wnioskodawczynię a sprawowaną opieką nad matką.

R. D. wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko wówczas, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Kolegium podkreśliło, że organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką z uwagi na brzmienie art. 17 ust. 1b. Przepis ten wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt. K 38/13 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Z tych przyczyn art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym brzmieniu po wejściu w życie orzeczenia TK.

Zdaniem Kolegium w sprawie nie było zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana przez TK za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Jednak w ocenie organu odwoławczego przesłanką odmownej decyzji w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt, że odwołująca nie spełnia kumulatywnie wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że świadczenie pielęgnacyjne kierowane jest do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego osobiście, zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego powodu zaprzestają aktywności zawodowej lub nie podejmują zatrudnienia. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje zatem wskazanym w art. 17 ust. 1 osobom, jeżeli spełniają łącznie dwie przesłanki: pierwsza dotyczy sprawowania stałej, długotrwałej i osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną, druga natomiast przesłanka dotyczy niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki - zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (lub jego nie podejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być ścisły i bezpośredni Z kolei obowiązek alimentacyjny zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie) oraz linie zstępną (dzieci, wnuki, prawnuki).

Zdaniem Kolegium w rozpoznawanej, sprawie poza sporem pozostaje, że S. M. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, natomiast odwołująca - jako jej córka - należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji. W świetle zebranego materiału dowodowego wątpliwości Kolegium budzi jednak charakter i zakres opieki sprawowanej faktycznie nad matką i faktyczny powód niepodejmowania zatrudnienia. W ocenie Kolegium związek między niepodejmowaniem zatrudnienia przez odwołującą, a sprawowaną opieką nie jest bezpośredni i ścisły.

Organ zaznaczył, że z akt sprawy wynika, że S. M. mocą orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z 30 grudnia 2021 r. została uznana za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji do dnia 31 grudnia 2022 r. Poza sporem jest, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, nie podlega badaniu, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy - wynika to bowiem z treści samego orzeczenia. Legitymowanie się jednak przez osobę wymagającą opieki określonym orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą, przy czym ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Z powyższego wynika, że w każdej sprawie dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy w sposób zindywidualizowany rozważyć, jakiej opieki i w jakim rozmiarze - ze względu na rodzaj niepełnosprawności i choroby potrzebuje osoba niepełnosprawna, a także w jakim stopniu zaabsorbowanie opiekuna sprawowaniem tej opieki uniemożliwia podjęcie przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Opieka ta musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - zarówno w wymiarze rezygnacji z zatrudnienia, jak i jego niepodejmowania. Co jasne zatem, związek między rezygnacją z zatrudnienia (lub jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. Taki związek przyczynowo - skutkowy nie istnieje w sytuacji, gdy sprawowana opieka nie nosi cechy opieki stałej, lub długotrwałej.

Kolegium przytoczyło stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne odnoszące się do definicji sprawowania opieki, podkreślając, że z art. 17 ust. 1 uś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia te jednoznacznie wskazują, że nie może to być opieka świadczona nieregularnie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne, jako forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym - a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie jakiejkolwiek pracy, w jakimkolwiek wymiarze. Zatem związek między rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

W ocenie Kolegium materiał dowodowy sprawy wskazuje, że odwołująca wspiera wprawdzie okazjonalnie swoją matkę, jednakże sprawowana opieka nie spełnia wymogów opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie nosi bowiem cech opieki stałej i długotrwałej. Z zebranego materiału nie wynika, aby opieka sprawowana przez odwołującą wykluczała podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia - zatem w sprawie nie zachodzi bezpośredni i ścisły związek między niepodejmowaniem zatrudnienia przez odwołującą, a sprawowaną opieką.

Organ zaznaczył, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że matka odwołującej nie jest osobą obłożnie chorą, nie wymaga specjalistycznej, ciągłej opieki - nie jest bowiem osobą leżącą, niesprawną ruchowo, nie wymaga leczenia odleżyn, ran, karmienia przez sondę, nie używa cewnika, nie potrzebuje pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych oraz nie używa pampersów. Opieka sprawowana przez odwołującą obejmuje głównie wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego - przygotowywanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, robienie zakupów, palenie w piecu. Wymienione czynności nie są czynnościami wymagającymi niepodejmowania bądź rezygnacji z zatrudnienia, albowiem są to zwykłe czynności dnia codziennego, wykonywane w każdym gospodarstwie domowym - także przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy - i nie są one przeciwskazaniem do podjęcia zatrudnienia - tym bardziej w sytuacji wspólnego zamieszkiwania odwołującej z matką i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Tego rodzaju czynności odwołująca wykonuje więc także dla samej siebie. Natomiast niektóre czynności wykonywane przy mamie (wieczorna kąpiel, pomoc w ubieraniu, przygotowywanie posiłków, pilnowanie terminów teleporad, dowożenie do lekarza) to typowe czynności świadczone okazjonalnie przez dzieci względem swoich rodziców, którzy wymagają pomocy ze względu na podeszły wiek i pogarszający się stan zdrowia. Czynności tego rodzaju są również bardzo często wykonywane przez osoby czynne zawodowo codziennie. Ponadto czynności takie jak podawanie posiłków, sprzątanie, zakupy chociaż są czynnościami wykonywanymi systematycznie, to jednak zajmują jedynie część dnia i nie wymagają zupełnej rezygnacji z aktywności zawodowej - np. poprzez podjęcie pracy chociażby na część etatu. Opieka, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy związana musi być wyłącznie z osobą chorego, a nie polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego (to znaczy sprzątaniu, gotowaniu, praniu, robieniu zakupów, załatwianiu spraw urzędowych), bowiem prowadzenie gospodarstwa domowego nie wyklucza podjęcia zatrudnienia.

Powyższe okoliczności w ocenie Kolegium przesądzają o tym, że opieka sprawowana nad matką nie wymaga takiego zaangażowania czasowego ze strony odwołującej, że niemożliwe jest podjęcie zatrudnienia - np. w niepełnym wymiarze czasu pracy (1/2 etatu, praca dorywcza). Tylko natomiast opieka uniemożliwiająca podjęcie jakiejkolwiek pracy w jakimkolwiek wymiarze jest przesłanką przyznania świadczenia. Taka sytuacja w ocenie Kolegium w niniejszej sprawie nie zaistniała.

W świetle poczynionych ustaleń Kolegium uznało, że w sprawie brak jest również bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem przez odwołującą zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Z akt wynika, że odwołująca nie pracuje od 2017 r., kiedy wróciła z [...] - nie zrezygnowała więc z pracy w celu sprawowania opieki nad mamą, która po raz pierwszy została uznana za osobę niepełnosprawną dopiero mocą orzeczenia z 15 grudnia 2021 r. Zdaniem organu ustalone w sprawie okoliczności wskazują, że odwołująca nie podejmuje pracy z innych przyczyn, niż wyłącznie konieczność sprawowania opieki nad matką: m.in. z powodu braku odpowiednich ofert pracy. Niepodejmowanie przez odwołującą pracy zarobkowej nie jest zatem w sposób bezpośredni związane z potrzebą sprawowania opieki nad matką. W sytuacji natomiast, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmuje zatrudnienia z innych przyczyń (np. względy osobiste, brak odpowiednich ofert pracy, stan zdrowia), to świadczenie takie nie będzie przysługiwało. Musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką.

W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że brak jest bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez odwołującą a sprawowaniem przez nią opieki nad matką. W sytuacji bowiem, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej (ciągłej) lub długotrwałej - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje.

Kolegium zaznaczyło jednocześnie, że nie kwestionuje stanu zdrowia matki ani też faktu, że odwołująca - z uwagi na fakt wspólnego zamieszkiwania – wspomaga matkę w niektórych codziennych czynnościach. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być jednak traktowane jako "wynagrodzenie" za świadczenie pomocy przez dziecko swoim starszym rodzicom, a taka sytuacja miałaby miejsce w przypadku uwzględnienia wniosku odwołującej, która - z uwagi na ciążący na niej, wynikający z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny wobec rodziców - ma obowiązek udzielenia swojej matce pomocy i wsparcia, tym bardziej w sytuacji, gdy - jak sama wskazała - od czasu powrotu z [...] do Polski w 2019 r. nie osiąga żadnych dochodów we własnym zakresie i pozostaje na utrzymaniu - najpierw rodziców, a teraz swojej matki.

R. D. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu ustalenia dokonane w sprawie przez organ I instancji są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli prawidłowości stanowiska wyrażonego w wydanej decyzji administracyjnej, w tym zastosowanych przepisów prawa. Słusznie wskazało Kolegium w zaskarżonej decyzji, że warunkiem przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia w celu sparowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Stosownie bowiem do art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wskazanym w tej regulacji podmiotom, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. określa przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, które muszą zaistnieć, aby danej osobie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Wskazać również należy, że art. 3 pkt 21 u.ś.r. zawiera legalną definicję pojęcia znacznego stopienia niepełnosprawności, pod tym pojęciem rozumie się między innymi niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Z kolei art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1172), wskazuje, że do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zatem świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym mężem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku żony względem męża, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

Wymaga podkreślenia, że u.ś.r. nie zawiera definicji "sprawowania opieki" jednakże, jak to trafnie zauważył organ, w orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia te wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. np. wyrok NSA z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20 i wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"). Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA). Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje.

Zatem organ administracji rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ma obowiązek ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Tym samym musi ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Kolegium zasadnie wskazało, że tych ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej, wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Poza sporem bowiem pozostaje, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza tym samym zakwestionowania stanu jej zdrowia (zob. wyrok NSA z 26 sierpnia 2021 r. I OSK 435/21, CBOSA). Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że sam fakt sprawowania opieki przez osobę niepodejmującą zatrudnienia nad niepełnosprawnym członkiem rodziny o wymaganym stopniu niepełnosprawności, o ile nie przeprowadzi się przeciwdowodu przeciw treści tego orzeczenia, jest decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia i nie ma tu żadnego znaczenia rzeczywisty charakter oraz wymiar tej opieki. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w nadesłanych aktach administracyjnych wynika, że matka Skarżącej nie jest osobą obłożnie chorą w tym sensie, że nie wymaga specjalistycznej, ciągłej opieki. Sąd podziela ustalenia Kolegium, że wniosek taki jest usprawiedliwiony skoro nie jest ona osobą leżącą, porusza się po domu samodzielnie, a poza domem przy pomocy laski lub kijków. Chora nie wymaga także opieki w zakresie np.: leczenia odleżyn, ran, karmienia przez sondę, nie używa cewnika, nie potrzebuje pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych oraz nie używa pampersów, które to zabiegi wymagałyby stałej obecności i opieki osoby trzeciej. W istocie opieka Skarżącej faktycznie koncentruje się na prowadzeniu gospodarstwa domowego, w tym przygotowywaniu posiłków, sprzątaniu, praniu, prasowaniu, robieniu zakupów, paleniu w piecu. Ma rację organ, że wymienione czynności nie wymagają niepodejmowania bądź rezygnacji z zatrudnienia. Są to zwykłe, codzienne czynności wykonywane w każdym gospodarstwie domowym - także przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy - i nie są one przeciwskazaniem do podjęcia zatrudnienia - tym bardziej w sytuacji wspólnego zamieszkiwania Skarżącej z matką i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Sąd podziela także pogląd organu, że pomoc Skarżącej matce przy kąpieli, ubieraniu, przygotowywanie posiłków, pilnowanie terminów teleporad czy dowożenie do lekarza nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia. Trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że są to typowe czynności świadczone przez dzieci czynne zawodowo wobec rodziców, którzy wymagają pomocy ze względu na podeszły wiek lub zły stan zdrowia.

W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że zakres sprawowanej przez Skarżącą koniecznej opieki – zarówno w kontekście czynności, które wykonuje jak i stanu zdrowia S. M. - uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a.,Sąd skargę oddalił. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 tej ustawy.