Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 420/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 1; art. 5 ust. 1; art. 5b ust. 1; art. 18 ust. 4a i 4b; art. 87; art. 92a ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez K. D., utrzymał w mocy decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2019 r., nr [...], nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] sierpnia 2019 r. zatrzymano do kontroli drogowej pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował K. D.. W momencie kontroli kierowca przewoził odpłatnie jednego pasażera z ul. [...] na ul. [...] w L.. Przewóz był wykonywany pojazdem przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Kierujący pojazdem okazał do kontroli: dowód rejestracyjny pojazdu, prawo jazdy, dowód osobisty oraz orzeczenia lekarskie i psychologiczne. Natomiast kierujący nie przedstawił żadnego dokumentu uprawniającego go do dokonywania przewozów osób. W oparciu o zeznania przesłuchanego w charakterze świadka pasażera ustalono, że przejazd zamówiono za pomocą aplikacji B. zainstalowanej na telefonie komórkowym pasażera. Aplikacja wskazała pasażerowi markę i numer rejestracyjny pojazdu, jaki miał po niego przyjechać oraz imię kierowcy, jak również wyświetliła informację, że opłata za przewóz wyniesie [...] zł. Po zakończeniu kursu opłata za przejazd została pobrana automatycznie z karty płatniczej pasażera. Pasażer nie zawierał z kierowcą ani innym przedsiębiorcą w siedzibie przedsiębiorstwa umowy na przejazd w formie pisemnej. Kierowca był dla pasażera osobą obcą. W trakcie kontroli przesłuchano w charakterze strony postępowania kierującego pojazdem K. D., który jednak odmówił odpowiedzi na wszystkie zadane mu pytania, powołując się na względy osobiste. W trakcie czynności kontrolnych wykonano dokumentację fotograficzną. Przebieg i wyniki kontroli udokumentowano protokołem kontroli nr [...].

L. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne i jednocześnie wezwał stronę do złożenia pisemnych wyjaśnień oraz wszelkich będących w posiadaniu strony dokumentów dotyczących sprawy. W toku postępowania strona nie złożyła wyjaśnień.

W odpowiedzi na zapytanie L. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego Prezydent Miasta L. poinformował, że K. D. nie udzielono licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką na obszar gminy L., jak również nie udzielono licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Ponadto Inspektor Transportu Drogowego poinformował organ pierwszej instancji, że nie udzielił K. D. żadnych uprawnień.

W oparciu o powyższe ustalenia decyzją z dnia [...] października 2019 r. L. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 93 ust. 1 w zw. z art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 z późn. zm., dalej powoływanej także jako "u.t.d.") nałożył na K. D. karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenia określone w:

- lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, to jest wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji ([...] zł);

- lp. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, to jest wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy ([...] zł).

Na podstawie art. 92a ust. 3 u.t.d. wysokość nałożonej kary pieniężnej ograniczono do kwoty [...]zł.

K. D. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Inspektor Transportu Drogowego ustalił, że w dniu kontroli skarżący wykonywał okazjonalny przewóz osób w imieniu własnym. W ocenie organu odwoławczego wynika to jednoznacznie z zebranego materiału dowodowego. W chwili zatrzymania do kontroli kierowca odpłatnie przewoził jednego pasażera z ul. [...] na ul. [...] w L.. Skarżący wykonywał przewóz pojazdem przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Przesłuchany w charakterze świadka pasażer R. K. zeznał, że usługę przewozu osób zamówił za pomocą aplikacji B. zainstalowanej w telefonie. Natomiast kierujący pojazdem K. D. odmówił w dniu kontroli udzielenia odpowiedzi na wszystkie zadane mu pytania i tym samym nie skorzystał z przysługującego mu prawa wynikającego z art. 83 § 2 k.p.a. Za wykonanie usługi pasażer uiścił opłatę w wysokości [...] zł. Odpłatność usługi przewozu potwierdza protokół kontroli drogowej, protokół przesłuchania świadka oraz dokumentacja fotograficzna. Uwzględniając powyższe, w ocenie organu odwoławczego należy stwierdzić, że strona w dniu kontroli wykonywała odpłatną usługę transportową, do której wykonania powinna posiadać stosowną licencję. Zdaniem organu dla oceny odpłatnego charakteru umowy istotny jest charakter przewozu przedstawiony pasażerowi. Pasażer zamówił usługę, za którą miał zapłacić określoną kwotę pieniędzy i uiścił opłatę po zrealizowaniu usługi przez skarżącego. Była to więc usługa odpłatna. Jednocześnie skarżący, jako strona postępowania, nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu, który wskazywałby, że wykonywał odpłatny przewóz osób w imieniu innego podmiotu.

Organ podkreślił, że obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 ustawy o transporcie drogowym, nawet w przypadku, gdy taka działalność nie została przez podmiot zgłoszona, jako przedmiot prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Natomiast postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało, że w dniu kontroli skarżący nie posiadał uprawnień do wykonywania transportu drogowego osób. Podczas kontroli skarżący nie okazał zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego ani licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką. Także informacje uzyskane od Inspektor Transportu Drogowego oraz Prezydenta Miasta L. potwierdzają, że w dniu kontroli skarżący nie posiadał żadnych uprawnień do wykonywania transportu drogowego osób.

W konsekwencji organ odwoławczy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wywiódł, że skarżący wykonywał zarobkowo przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Dlatego w ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował przewóz z dnia kontroli jako wykonywany bez licencji i skutkujący nałożeniem kary pieniężnej w wysokości [...] zł, stosownie do treści art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 pkt 1 ustawy oraz lp. 1.1. załącznika nr [...] do ustawy o transporcie drogowym.

Na podstawie dokumentacji fotograficznej, zeznań świadka oraz protokołu kontroli organ odwoławczy ustalił również, że skarżący w dniu kontroli wykonywał przewóz okazjonalny pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym. Kontrolowany pojazd, którym skarżący wykonywał przewóz okazjonalny pasażera, był bowiem przystosowany do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Przewóz wykonywany przez skarżącego w dniu kontroli nie spełniał również wymogów określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, który dopuszcza wykonywanie przewozów okazjonalnych. Warunki przewozu wykonywanego w dniu kontroli nie zostały bowiem ustalone pisemnie w lokalu przedsiębiorcy, ani opłata nie została ustalona w formie ryczałtowej przed rozpoczęciem przewozu. Dlatego zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł stosownie do treści art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do tej ustawy.

Inspektor Transportu Drogowego stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d., ponieważ do stwierdzonych naruszeń doszło w wyniku działań skarżącego, który wykonywał usługi przewozu nie posiadając stosownych uprawnień. Gdyby strona przestrzegała obowiązujących regulacji prawnych, naruszenia nie miałyby miejsca.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący K. D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji L. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, zarzucając:

1) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, takich jak ustalenie czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli;

2) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, takich jak ustalenie czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 5b u.t.d. w zw. z lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d., polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości [...] zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia w sytuacji, w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy w zw. z art. 4 pkt 6a u.t.d., poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego;

5) art. 8 k.p.a., poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie są dotknięte uchybieniami, które w świetle przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") uzasadniałyby ich uchylenie, bądź stwierdzenie nieważności.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, z późn. zm.). Ustawa ta określa między innymi odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem i innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym (art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d.).

Jak stanowi art. 5 ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i ust. 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz.U.UE.L.2009.300.51).

Warunki podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób określa przepis art. 5b ust. 1 u.t.d., według którego podjęcie i wykonywanie: 1. samochodem osobowym, 2. pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3. taksówką – wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.

Licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.t.d., jak i licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, udziela się przedsiębiorcy po spełnieniu określonych wymagań wskazanych w art. 5c i art. 6 u.t.d.

Podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, dokumenty wymienione w art. 87 u.t.d., w tym wykonując transport drogowy – wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji (art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d.).

Jeśli chodzi o przewóz okazjonalny w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, przepis art. 4 pkt 11 u.t.d. definiuje przewóz okazjonalny jako przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.

W myśl art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.

Przepis art. 18 ust. 4b u.t.d. dopuszcza przewóz okazjonalny:

1. pojazdami zabytkowymi,

2. samochodami osobowymi:

a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,

b) na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa,

c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa

- niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.

W myśl art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] zł do [...] zł za każde naruszenie.

Zgodnie z art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,

2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10

- załącznika nr 3 do ustawy.

Stosownie do lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie [...]zł. Natomiast wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie [...]zł (lp. 2.11. załącznika nr 3 do u.t.d.).

Stosownie do art. 92a ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty [...]zł.

Z prawidłowo ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący K. D. w dniu [...] sierpnia 2019 r. pojazdem marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] przewoził pasażera z ul. [...] na ul. [...] w L.. Pasażer zamówił usługę przewozu za pomocą aplikacji [...]. Także za pośrednictwem tej aplikacji dokonana została płatność za wykonany kurs, w wysokości [...] zł. W wyniku kontroli stwierdzono, że kierujący pojazdem nie posiadał i nie okazał do kontroli zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji na wykonywanie przewozu drogowego osób lub na przewóz drogowy osób taksówką. Jednocześnie w toku kontroli stwierdzono, że pojazd, którym K. D. wykonywał przewóz w dniu kontroli, jest przystosowany do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą.

Spór w sprawie dotyczy zaistnienia podstaw do nałożenia na skarżącego kary za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Skarżący twierdzi bowiem, że w dacie kontroli nie miał statusu przedsiębiorcy, a podjęte przez niego czynności nie miały cech prowadzenia działalności gospodarczej, a tym bardziej cech wykonywania transportu drogowego. Nie był zatem obowiązany do posiadania licencji wymaganej przepisami ustawy o transporcie drogowym na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób. Jednocześnie skarżący kwestionuje przypisanie mu wykonywania transportu okazjonalnego.

W ocenie Sądu, organy zasadnie wywiodły w oparciu o prawidłowo zgromadzony i rozpatrzony materiał dowodowy, że skarżący w okolicznościach stwierdzonych w toku kontroli w dniu [...] sierpnia 2019 r. naruszył przepisy prawa w zakresie obowiązku posiadania uprawnień na wykonywanie transportu drogowego osób, a także wykonywał przewóz okazjonalny samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d.

Skarżący wykonywał bowiem odpłatny przewóz pasażera, którego przewoził na terenie L. pojazdem dopuszczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Pasażer R. K. zamówił przedmiotowy kurs za pomocą zainstalowanej w telefonie aplikacji B. . Po zakończeniu przejazdu pasażer dokonał zapłaty za przejazd w wysokości [...] zł za pośrednictwem wskazanej aplikacji.

Stwierdzić zatem należy, że działalność K. D. nie była przypadkowa, ale stanowiła zorganizowany i zaplanowany rodzaj aktywności skarżącego, podejmującego czynności właściwe dla przewoźnika, z zamiarem uzyskania zysku. Za takim charakterem usług świadczonych przez skarżącego przemawia korzystanie przy ich wykonywaniu z aplikacji B. , co wymaga zarejestrowania na platformie internetowej. Jest faktem powszechnie znanym, że aplikacja internetowa tego typu służy wielokrotnemu korzystaniu z niej, co stanowi jej elementarną cechę. Korzystanie z tego rodzaju aplikacji sprzeciwia się zakwalifikowaniu działań skarżącego jako wyłącznie przypadkowych, incydentalnych.

Wprawdzie skarżący w trakcie przesłuchania w charakterze strony odmówił odpowiedzi na wszystkie zadawane mu pytania, jednakże podpisał protokół kontroli oraz załącznik do tego protokołu, nie zgłaszając do ich treści jakichkolwiek zastrzeżeń. Natomiast trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że protokół kontroli stanowi dokument urzędowy. Zgodnie zatem z art. 76 § 1 k.p.a. stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Ponadto okoliczności opisane w protokole kontroli sporządzonym w niniejszej sprawie znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym, a mianowicie w zeznaniach przesłuchanego w charakterze świadka pasażera R. K., dokumentacji fotograficznej oraz informacjach udzielonych przez Prezydenta Miasta L. oraz Inspektor Transportu Drogowego.

Skarżący w toku postępowania nie przedstawił żadnych argumentów i dowodów, które podważałyby ustalone okoliczności stanu faktycznego sprawy, przyjęte przez organ za podstawę zaskarżonej decyzji. Okoliczności te wskazują zaś, że skarżący wykonywał faktycznie transport drogowy, wykonując zarobkowo przewóz osób. Przewóz skontrolowany w okolicznościach sprawy był zorganizowany i wykonywany przez skarżącego odpłatnie we własnym imieniu i na swoją rzecz.

Nie zasługują na podzielenie podniesione w skardze zarzuty kwestionujące ustalenia i ocenę prawną przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.t.d. krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie zaś z art. 4 pkt 6a u.t.d. przewozem drogowym jest transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 561/2006".

Wykonywanie transportu drogowego stanowi rodzaj działalności gospodarczej reglamentowanej, a w Rozdziale 2 ustawy o transporcie drogowym określono "Zasady podejmowania i wykonywania transportu drogowego", z których wynika, że wykonywanie tego transportu w określonych w przepisach zakresach wymaga zezwolenia lub licencji.

Podkreślenia przy tym wymaga, że według powszechnie akceptowanego w orzecznictwie stanowiska sankcjom stanowiącym konsekwencję naruszeń obowiązujących norm podlega wykonywanie transportu drogowego również w sytuacji, gdy dany podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi działalności gospodarczej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 701/17). Chodzi o faktyczne wykonywanie działalności odpowiadającej definicji transportu drogowego wynikającej z art. 4 u.t.d. W wyroku z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 670/08, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że z przepisów art. 4 pkt 1 - 3, art. 5 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego o wszelkich cechach wynikających z przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i jej ewidencjonowaniu. Gdyby taka była wola ustawodawcy, nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji w praktyce byłoby niemożliwe, gdyż jedną z podstawowych cech działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego jest właśnie prowadzenie jej na podstawie licencji. Wykonywanie transportu drogowego podlegającego sankcji traktowane być musi jako działanie faktyczne polegające na przewozie osób lub rzeczy odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej (por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 701/17).

Przytoczone stanowisko przemawia za bezzasadnością przeciwnej argumentacji skarżącego. Okoliczność, czy skarżący w dacie kontroli posiadał status przedsiębiorcy i czy jego działalność została zgłoszona do właściwej ewidencji pozostaje bowiem bez znaczenia w kontekście możliwości nałożenia na niego kary administracyjnej za naruszenia warunków wykonywania transportu drogowego. Do takich warunków należy wynikający z art. 5b ust. 1 u.t.d. wymóg uzyskania odpowiedniej licencji dla podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób. Z przepisem tym pozostaje w związku art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., który nakłada na kierowcę pojazdu samochodowego podczas wykonywania przewozu drogowego obowiązek posiadania przy sobie i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypisu z licencji.

Nie budzą również wątpliwości ustalenia o odpłatnym charakterze przewozu. Sposób dokonania zapłaty za przewóz – za pomocą aplikacji B. poprzez pobranie z karty płatniczej pasażera – wynika jednoznacznie nie tylko z samego protokołu kontroli, ale został szczegółowo opisany w zeznaniach przesłuchanego w charakterze świadka pasażera R. K.. Dokonanie przez pasażera zapłaty za przewóz za pośrednictwem platformy internetowej B. nie wyłącza przy tym ustalenia zarobkowego charakteru przewozu wykonywanego przez skarżącego.

Stanowisko organów i Sądu w tej kwestii znajduje potwierdzenie w analizie charakteru usługi pośrednictwa świadczonej przez platformę informatyczną, jaką jest również aplikacja B. , dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 20 grudnia 2017 r., C-434/15. Mianowicie Trybunał wskazał, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE. Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, pomiędzy pasażerami a kierowcami nie ogranicza się do usługi pośrednictwa polegającej na umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską. Usługa pośrednictwa polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo to dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Co więcej, Trybunał zauważył, że platforma mobilna wywiera decydujący wpływ na warunki, na jakich kierowcy ci świadczą usługi. Jak wskazał Trybunał, co się tyczy tej ostatniej kwestii, okazuje się w szczególności, że administrator określa - za pomocą aplikacji - przynajmniej maksymalną cenę danego przewozu, że przedsiębiorstwo to pobiera tę cenę od klienta, a następnie przekazuje jej część właścicielowi pojazdu niebędącemu zawodowym kierowcą (...).

Skarżący korzystając z aplikacji B. przy nawiązywaniu kontaktu z klientem, realizował zamówione za jej pośrednictwem zlecenie na przewóz osób. Korzystając z aplikacji B. skarżący uzyskał także wynagrodzenie za wykonany przewóz. Tym samym uznać należy, że skarżący wykonywał usługi w zakresie transportu drogowego.

Zasadnie też zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji, że w toku postępowania administracyjnego skarżący nie przedstawił dowodów dla wykazania, iż kontrolowany przewóz nie był przez skarżącego wykonywany w imieniu własnym. Jednocześnie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uprawniał do stwierdzenia, że w dniu kontroli drogowej skarżący wykonywał przewóz drogowy we własnym imieniu, gdyż to skarżący realizował przewóz, wykorzystując do kontaktu z pasażerem aplikację B. . Wobec tego za prawidłowe uznać należało ustalenie organu, że skarżący wykonywał przewóz drogowy nie tylko osobiście, ale i w imieniu własnym.

Jak podniesiono już wyżej, wbrew stanowisku skarżącego nieprowadzenie zarejestrowanej działalności gospodarczej nie wyłącza odpowiedzialności za popełnione naruszenia podmiotu faktycznie wykonującego przewóz. Podmiot wykonujący transport to również ten, kto faktycznie podejmuje czynności z zakresu transportu drogowego, chociaż nie dopełnił warunków legalnego wykonywania działalności gospodarczej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 670/08, LEX nr 478526 i z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt II GSK 166/09, LEX nr 589006).

Skarżący wykonywał zarobkowo przewóz drogowy osób. Korzystanie przez skarżącego z aplikacji internetowej świadczy ponadto o faktycznym wykonywaniu działalności w zakresie przewozu osób w sposób zorganizowany i niemający charakteru jednorazowego. Zatem faktyczne działanie skarżącego odpowiadało pojęciu krajowego transportu drogowego w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. W tej sytuacji aktualizował się zaś obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego w zakresie przewozu osób, który dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 ustawy o transporcie drogowym, a zatem nawet w przypadku, gdyby taka działalność nie została przez ten podmiot zgłoszona jako przedmiot prowadzenia przez niego działalności gospodarczej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 146/19).

W konsekwencji bezsporny w sprawie fakt nieposiadania przez skarżącego stosownej licencji skutkować musiał nałożeniem kary przewidzianej w lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Ustalone okoliczności faktyczne sprawy jednoznacznie potwierdzają, że skarżący wykonywał zarobkowo przewóz osób bez posiadania ważnych uprawnień, a zarazem wykonywał przewóz okazjonalny pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b ustawy.

W ocenie Sądu organy zasadnie wywiodły w oparciu o prawidłowo zgromadzony i rozpatrzony materiał dowodowy, że skarżący w dniu [...] sierpnia 2019 r. wykonywał we własnym imieniu przewóz okazjonalny osób. Zgodnie z regulacją art. 4 pkt 11 u.t.d. przewóz okazjonalny, to przewóz osób który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że skoro jedyna definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 u.t.d. jest nieprecyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące "przewóz okazjonalny" przez przepisy prawa wspólnotowego, tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz.U.UE.L2009.300.88.). Zgodnie z § 2 pkt 4 tego rozporządzenia za usługi okazjonalne uznaje się usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika. W orzecznictwie przyjmuje się, że zawarte w przepisach transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako odnoszący się do określonej okazji, okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej ("Słownik języka polskiego" pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, t. II W-wa 1998, s. 499). W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1361/06, LEX nr 384423).

Zestawienie definicji "przewozu okazjonalnego" wywiedzionej na podstawie powołanych wyżej przepisów z dokonanymi w sprawie ustaleniami faktycznymi pozwala na uznanie, że skarżący w dniu [...] sierpnia 2019 r. wykonywał odpłatny przewóz okazjonalny osób, bez jednoczesnego dopełnienia wszystkich wymagań określonych przepisami prawa.

Jak wynika z treści skargi, skarżący także odwołuje się do przytoczonych wyżej poglądów wyrażanych w orzecznictwie. Jednakże w ocenie skarżącego nie wykonywał on przewozu okazjonalnego w powyższym rozumieniu. Ze stanowiskiem tym nie można się jednak zgodzić. Wbrew zarzutom skarżącego, organ ustalił z czyjej inicjatywy wykonywana była usługa przewozu. W stanie faktycznym sprawy przewóz był możliwy dzięki skorzystaniu przez pasażera z aplikacji internetowej kojarzącej kierujących i pasażerów. Świadczenie usługi przewozu osób zainicjonowane było przez zleceniodawcę – pasażera, który zamówił kurs za pomocą aplikacji B. Aby zamówić kurs, musiał zainstalować aplikację na telefonie, założyć konto i powiązać je z kartą płatniczą. Powyższa okoliczność wynikała z zeznań świadka – pasażera R. K..

Bezsprzecznie przedmiotowy przewóz okazjonalny był wykonywany pojazdem niespełniającym wymogów konstrukcyjnych przewidzianych w art. 18 ust. 4a u.t.d., wedle którego przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.

Jednocześnie nie były spełnione przesłanki z art. 18 ust. 4b pkt 1 u.t.d. ani też z art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d. Ostatnio powołany przepis dopuszcza wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodami osobowymi niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy, ale wymaga spełnienia wszystkich trzech warunków określonych pod literami a, b, c. W sprawie nie budzi zaś wątpliwości już choćby ta okoliczność, że podstawy przewozu nie stanowiła umowa zawarta w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa.

W konsekwencji, w świetle przywołanych wyżej przepisów ustawy o transporcie drogowym zachodziły podstawy do nałożenia na skarżącego także kary przewidzianej w lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy.

Ponieważ suma kar pieniężnych za stwierdzone naruszenia przewidziane w lp. 1.1. ([...] zł) oraz lp. 2.11 ([...] zł) załącznika nr [...] do ustawy o transporcie drogowym przekraczała sumę kar, o której mowa w art. 92a ust. 3, ostatecznie prawidłowo wymierzono skarżącemu karę w maksymalnej przewidzianej w tym przepisie wysokości [...] zł.

Trafna jest także ocena organu o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d., bowiem żadna z przesłanek wskazanych w tym przepisie nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Nie ma podstaw aby przyjąć, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, skoro to on sam – osobiście prowadził skontrolowany pojazd, którym odpłatnie przewoził pasażera, nie posiadając przy tym licencji wymaganej przez przepisy ustawy o transporcie drogowym i nie spełniając także niezbędnych wymogów przy realizowaniu przewozu okazjonalnego. Skarżący, mimo spoczywającego na nim obowiązku udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych, o których mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d., nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na takie okoliczności.

W ocenie Sądu organy obu instancji zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. Zapewniono również skarżącemu udział w postępowaniu. Dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a.

Wobec zaistnienia przewidzianych w przepisach prawa materialnego podstaw do nałożenia na skarżącego kary w wysokości [...] zł za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, zachodziły podstawy do zastosowania przez organ drugiej instancji przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Wbrew argumentacji podniesionej w uzasadnieniu skargi, skarżący w odwołaniu nie powoływał się na konieczność wyjaśnienia zasad działalności aplikacji B. a zasady takie zostały omówione w decyzji organu pierwszej instancji. Jednocześnie trzeba zauważyć, że organy obu instancji w uzasadnieniach wydanych decyzji przywołały wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie C-434/15 zawierający analizę charakteru usługi pośrednictwa przez platformę informatyczną.

Wobec bezzasadności sformułowanych w skardze zarzutów oraz wobec niestwierdzenia uchybień, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd miał obowiązek uwzględniać z urzędu, skargę należało oddalić.

Z przytoczonych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.