Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1072/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 7, pkt 13, art. 5 par. 1 pkt 1, pkt 4, art. 15 par. 1, art. 19 par. 1 i par. 5, art. 22 par. 2, art. 26 par. 5, art. 27 par. 1 pkt 1 i pkt 7, art. 33 pkt 1-7, art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Protokolant: ref. staż. Martyna Dziubałka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. sprawy ze skargi [A] sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutów złożonych w sprawie postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu, działając jako wierzyciel, na podstawie art. 17 § 1 oraz art. 34 § 1 i 2 w związku z art. 33 pkt 1, 4, 7, 9 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.") wniósł o uznanie za nieuzasadnione zarzutów złożonych w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] przeciwko "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...].

Przedstawiając przebieg postępowania organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wymierzył "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] karę pieniężną w wysokości [...] zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] marca 2013 r. nr [...]. Z uwagi na brak zapłaty należności do strony zostało skierowane upomnienie z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], a następnie tytuł wykonawczy z dnia [...] maja 2013 r. nr [...]. Organem egzekucyjnym jest Dyrektor Izby Celnej w [...]. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony Spółce w dniu [...] czerwca 2013 r.

Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. Spółka wniosła zarzuty. Jako podstawę zarzutów wskazała naruszenie art. 33 pkt 1, 4, 7, 9 i 10 u.p.e.a. z uwagi na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, błąd co do osoby zobowiązanego, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz niespełnienie przez tytuł egzekucyjny wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu uznając zarzuty Spółki za nieuzasadnione stwierdził prawidłowość określenia zobowiązanego - "[...]" Sp. z o.o. w [...] - w tytule wykonawczym z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] jako adresata decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] i stronę postępowania. Zaznaczając także, że w/w decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] jest ostateczna w administracyjnym toku instancji organ uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 33 pkt 1 i 4 u.p.e.a., czyli nieistnienia obowiązku i błędu co do osoby zobowiązanego, za bezpodstawne. W kwestii uprawnień wierzycielskich Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu organ wskazał, że zostały określone wprost w art. 5 § 1 pkt 4 oraz art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Tym samym zarówno podpis widniejący na tytule wykonawczym, jak i odcisk pieczęci urzędowej należą do uprawnionego wierzyciela. Również upomnienie zostało skierowane do strony prawidłowo i doręczone w dniu [...] maja 2013 r. Biorąc pod uwagę wymóg dołączenia do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia organ wyjaśnił, iż obowiązek ten ciąży na wierzycielu wyłącznie względem organu egzekucyjnego.

Odnosząc się natomiast do podniesionego przez stronę naruszenia art. 33 pkt 9 u.p.e.a. organ wskazał, że właściwość rzeczowa Dyrektora Izby Celnej w [...] do prowadzenia egzekucji w zakresie kary pieniężnej wymierzonej na podstawie art. 90 ust. 1 u.g.h. wynika z art. 91 u.g.h. w zw. z art. 13 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – dalej: "O.p.").

W zażaleniu z dnia [...] lipca 2013 r. Spółka wniosła o zmianę postanowienia poprzez uwzględnienie wszystkich zarzutów oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zażalenia Spółka powtórzyła argumentację zawartą w podniesionych zarzutach.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ uznał za trafne stanowisko wierzyciela i dokonaną przez organ pierwszej instancji ocenę braku zasadności złożonych zarzutów. Ponadto podkreślił, że przesłanką wniesienia zarzutu z art. 33 pkt 4 u.p.e.a. może być jedynie sytuacja, w której egzekucja administracyjna kierowana jest do podmiotu nie będącego faktycznie zobowiązanym do zrealizowania danego obowiązku. Tymczasem dane podmiotu, wobec którego wystawiono tytuł wykonawczy, jak i określony w nim obowiązek są w pełni zgodne z danymi podmiotu oraz z treścią obowiązku określonymi w akcie stanowiącym podstawę do jego wydania. Dokonując analizy przepisów dotyczących właściwości rzeczowej i miejscowej organów celnych organ uznał prawidłowość argumentacji zawartej w treści zaskarżonego postanowienia wskazując jako uprawnionego do prowadzenia postępowania egzekucyjnego - Dyrektora Izby Celnej w [...] oraz jako wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu.

W skardze z dnia [...] września 2013 r. Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji z powodu rażącego naruszenia prawa, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła rażące naruszenie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej: "K.p.a.") oraz przepisów: art. 33 pkt. 4, art. 33 pkt. 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt. 1, 7 oraz § 3 w zw. z art. 26 § 1, art. 33 pkt. 8, art. 33 pkt 1, art. 33 pkt 7 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] lipca 2013 r., oddalającego zarzuty skarżącej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] maja 2013 r., gdy w sprawie prowadzenia niniejszej egzekucji administracyjnej doszło do następujących rażących uchybień:

- brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o jakim mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (art. 33 pkt 7 u.p.e.a.),

- błąd co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt. 4 u.p.e.a.),

- niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. (art. 33 pkt. 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt. 1, 7 oraz § 3 w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a.),

- prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 pkt 8 u.p.e.a.).

W argumentacji skargi skarżąca podniosła, że żaden powszechnie obowiązujący przepis prawa nie stanowi o prawie poboru organów celnych kar pieniężnych, wymierzanych na zasadzie przepisu art. 90 ust. 1 u.g.h. Stwierdziła, że ustawa o Służbie Celnej wyraźnie rozróżnia wymiar od poboru, na co - niepozostawiając jakichkolwiek wątpliwości - wskazuje przyznanie naczelnikom urzędów celnych kompetencji w zakresie:

1. wymiaru oraz odrębnie poboru podatku akcyzowego i opłaty paliwowej,

2. wymiaru oraz odrębnie poboru podatku od gier oraz dopłat, o których mowa w u.g.h.

Zdaniem skarżącej dyspozycja art. 19 § 5 u.p.e.a. nawiązuje nie do kwestii podmiotu będącego wierzycielem na gruncie u.p.e.a., lecz podmiotu uprawnionego do poboru danych należności na podstawie przepisów prawa materialnego administracyjnego. Podkreśliła, że zgodnie z tym przepisem dyrektor izby celnej jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do których poboru zobowiązane są organy celne na podstawie odrębnych przepisów.

W ocenie skarżącej art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie stanowi odrębnego przepisu, o którym mowa w art. 19 § 5 u.p.e.a., lecz stanowi tylko i wyłącznie doprecyzowanie kwestii, kto jest wierzycielem w rozumieniu procesowym, albowiem instytucja wierzyciela w u.p.e.a. ma charakter właśnie procesowy sprowadzający się do pełnienia jedynie procesowej funkcji wierzyciela - a nie do rozporządzania przedmiotem postępowania.

Spółka zaznaczyła, że brak jest analogicznych przepisów, odnośnie poboru kar pieniężnych, o których mowa w art. 90 u.g.h. Konieczne jest zatem rozróżnienie, jakiego nie dostrzega organ: Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu może być na gruncie u.p.e.a. wierzycielem, ale Dyrektor Izby Celnej w [...] nie jest już podmiotem egzekucyjnym, albowiem żaden przepis nie stanowi o prawie poboru organów celnych kar pieniężnych, wymierzanych na zasadzie przepisu art. 90 ust. 1 u.g.h.

Ponadto skarżąca zarzuciła, że sentencja decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. nie wskazuje, aby Spółce wymierzono karę pieniężną. W sentencji decyzji nie wskazano jakiemu podmiotowi wymierzono karę pieniężną. Tym samym, zdaniem Skarżącej, wskazanego aktu nie sposób uznać, jako decyzji podatkowej kreującej jakikolwiek obowiązek, a to z kolei doprowadziło Skarżącą do przekonania, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym nie istnieje.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kluczową kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest ocena zasadności stanowiska organów w kwestii uznania za nieuzasadnione zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej Spółki.

Dokonując oceny legalności zaskarżonego aktu Sąd uznał, że Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu prawidłowo rozstrzygnął kwestię zgłoszonych przez Spółkę zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...] maja 2013 r., a zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie prawem i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich zgłoszonych przez zobowiązaną Spółkę zarzutów.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów w pierwszej kolejności wskazać należy, że Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. wymierzył Spółce karę pieniężną w wysokości [...] zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] marca 2013 r.

W ocenie Sądu nie budzi zatem wątpliwości fakt, że obowiązek nałożony na Spółkę istniał, a decyzja jako ostateczna i podlegająca wykonaniu, mogła stanowić podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, w oparciu o który skutecznie wszczęto egzekucję administracyjną.

Twierdzenie skarżącej o nieprawidłowym oznaczeniu strony w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] jest bezpodstawne, bowiem nie budzi wątpliwości kto jest jej adresatem. Decyzja, co wynika wprost z jej treści, została skierowana do "[...]" Sp. z o. o. w [...] i Spółka ta jest jej adresatem. Sentencja decyzji i jej uzasadnienie stanowią jedną nierozerwalną całość. Z uzasadnienia decyzji wynika wobec jakiego podmiotu została wymierzona kara pieniężna.

Nie wprowadza w błąd oznaczenie osoby zobowiązanej w tytule wykonawczym z dnia [...] maja 2012 r., gdyż jest tożsame z oznaczeniem strony w decyzji. W części "A" tytułu wykonawczego zawierającej dane identyfikacyjne i adres zobowiązanego, jako zobowiązaną będącą podmiotem, u którego powstało zobowiązanie wskazano: "[...]" Sp. z o. o. w [...] oraz podano dane identyfikujące zobowiązaną Spółkę tj. NIP, REGON, a także siedzibę prowadzonej działalności gospodarczej; dane te są tożsame z danymi podmiotu, do którego skierowano decyzję stanowiącą podstawę wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego (k. 23 akt adm.).

Zdaniem Sądu nie znajduje też potwierdzenia zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.

Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Trafnie więc w sprawie organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska wobec zgłoszonych przez stronę skarżącą zarzutów. Z kolei art. 1a pkt 13 u.p.e.a. stanowi, że wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Natomiast podmioty uprawnione do inicjowania postępowania egzekucyjnego zostały wskazane w art. 5 u.p.e.a. Przepis ten w § 1 pkt 1 wprowadził w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego zasadę, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej jest zawsze właściwy do orzekania organ pierwszej instancji. Wyjątek od tej zasady przewidziano w art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a., z którego wynika, że w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, podmiotem inicjującym postępowanie egzekucyjne jest zawsze właściwy dla tego naczelnika dyrektor izby celnej. Natomiast z art. 90 ust. 1 u.g.h. wynika, że kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa.

Z powyższego wynika, że podmiotem uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku w przedmiotowej sprawie jest dyrektor izby celnej. Stosownie do postanowień ustawy o służbie celnej, statutu nadanego izbom celnym i urzędom celnym przez Ministra Finansów zarządzeniem Nr 30 z dnia 29 października 2009 r. (Dz. Urz. MF Nr 13, poz. 72 ze zm.) i regulaminu organizacyjnego Służby Celnej, jest Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu, jako organ właściwy dla Naczelnika Urzędu Celnego, który wydał decyzję w sprawie kary pieniężnej.

Na podstawie art. 1a pkt 7 u.p.e.a., za organ egzekucyjny uważa się organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. O tym, które organy pełnią funkcje organów egzekucyjnych przesądzają przepisy ustawy egzekucyjnej oraz przepisy szczególne. Z przepisu art. 19 § 1 u.p.e.a. wynika, że organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, jest naczelnik urzędu skarbowego, z zastrzeżeniem § 2-8. Art. 19 § 5 u.p.e.a. stanowi, że dyrektor izby celnej jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do których poboru zobowiązane są organy celne na podstawie odrębnych przepisów. Na podstawie u.g.h., do poboru należności z tytułu przedmiotowych kar pieniężnych właściwe są organy celne. Z powyższych rozwiązań niewątpliwie wynika, że organem egzekucyjnym jest dyrektor izby celnej.

Według art. 22 § 2 u.p.e.a., właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 3, który stanowi, że jeżeli znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego zgodnie z § 2, właściwość miejscową ustala się według miejsca położenia składników tego majątku.

Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca ma siedzibę w [...], które to miasto znajduje się w zasięgu terytorialnym działania Dyrektora Izby Celnej w [...]. Organ ten więc, jako organ egzekucyjny, w pełni uprawniony był do wszczęcia i prowadzenia egzekucji w rozpatrywanej sprawie.

W kwestii zgłoszonego przez zobowiązaną na podstawie art. 33 pkt 10 u.p.e.a. zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 1, 7 oraz § 3 u.p.e.a. tj. nieprawidłowego oznaczenia wierzyciela, rażąco wadliwego złożenia podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci urzędowej wierzyciela oraz braku dołączenia do tytułu wykonawczego upomnienia, Sąd stwierdził, że Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu prawidłowo uznał zarzut za bezzasadny.

Sporny tytuł wykonawczy zawiera prawidłowe oznaczenie wierzyciela, bowiem wskazuje pełną jego nazwę, numer NIP i jego adres, a także zawiera jego pieczęć nagłówkową. Ponadto, w pozycji 45 tytułu użyto pieczęci urzędowej Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu, natomiast w pozycji 52 tytuł ten zawiera podpis osoby upoważnionej do jego podpisania z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego, co powoduje, że spełnia on wymogi określone w art. 27 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a.

Zdaniem Sądu chybiony jest zarzut, że do tytułu wykonawczego nie dołączono dowodu doręczenia upomnienia, co nakazuje art. 27 § 3 u.p.e.a., bowiem upomnienie z dnia [...] kwietnia 2013 r. zostało stronie skarżącej doręczone w dniu [...] maja 2013 r., co zostało podane w tytule wykonawczym w rubryce 49, kserokopia dowodu doręczenia tego upomnienia znajduje się w aktach sprawy (k. 20 akt adm.). Odbiór dokumentu potwierdziła osoba uprawniona do odbioru pism w Spółce – [...].

W ocenie Sądu stanowisko skarżącej, że wymóg załączenia dowodu doręczenia upomnienia, zgodnie z art. 27 § 3 u.p.e.a., ciąży na wierzycielu względem zobowiązanego, jest nieprawidłowe, bowiem wierzyciel przesyłając do realizacji tytuł wykonawczy ma obowiązek dołączenia do niego dowodu doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., aby wykazać organowi egzekucyjnemu, że spełniony został wymóg dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Obowiązek ten ciąży zatem na wierzycielu względem organu egzekucyjnego, nie zaś względem zobowiązanego. Nie ma także podstaw aby organ egzekucyjny przesyłając zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a., załączał do niego dowód doręczenia upomnienia. Wcześniej wierzyciel przesłał mu upomnienie, a data jego doręczenia jest wskazana w tytule.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 27 u.p.e.a. decydujące o jego dopuszczalności w postępowaniu egzekucyjnym.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.