Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 140/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1986 nr 36 poz 180
law: Ustawa z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2008 roku sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) listopada 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy uzupełnienia aktu zgonu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego (...) z dnia (...) sierpnia 2007 roku. 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącego P. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia (...) listopada 2007r. nr (...) Wojewoda Mazowiecki działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz na podstawie art. 33 ustawy z dnia 29 września 1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego ( Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1688 ), po rozpatrzeniu odwołania P. Z. od decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego W. z dnia (...) sierpnia 2007r. Nr (...),w przedmiocie odmowy uzupełnienia aktu zgonu nr (...) z dnia (...) maja 2005r. o datę zgonu osoby, której akt dotyczy, utrzymał w mocy w/w decyzje organu I instancji.

Z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia 11 sierpnia 2006r. P. Z. wystąpił w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia (...) czerwca 2007r. (sygn. akt (...)) z wnioskiem o cyt. " wystawienie aktu zgonu zawierającego wskazanie daty śmierci" K. Z. sporządzonego pod nr (...). Wniosek dotyczył uzupełnienia aktu zgonu o datę zgonu, która wskazywałaby wprost datę śmierci. Wnioskodawca wskazał, iż akt zgonu zawiera jedynie datę znalezienia zwłok, a ta jest niewystarczająca do przeprowadzenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku toczącego się przed Sądem Rejonowym dla W. (...) Wydział Cywilny (sygn. sikt (...)).

Decyzją z dnia (...) sierpnia 2007r. nr (...) Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego W. działając na podstawie art. 36 w związku z art. 7 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 września 1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 161, poz 1688), oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu wniosku P. Z. odmówił uzupełnienia aktu zgonu Nr (...), o datę zgonu osoby, której akt dotyczy.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż w odpowiedzi na wniosek z dnia 11 sierpnia 2006r. P.Z. został poinformowany pismem z dnia

25 sierpnia 2006r., iż zgodnie z art. 31 prawo o aktach stanu cywilnego organem właściwym do dokonania wnioskowanej czynności jest sąd.

Wnioskodawca wniósł sprawę do Sądu Rejonowego dla W., który postanowieniem z dnia (....) czerwca 2007r. odrzucił wniosek, uznając, że w sprawie tej właściwy jest kierownik urzędu stanu cywilnego.

Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 36 ustawy uzupełnieniu podlega akt stanu cywilnego nie zawierający wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone, natomiast odmowa w/w czynności następuję zgodnie z art. 7 ust 4 ustawy w formie decyzji kierownika urzędu stanu cywilnego. Organ ponadto stwierdził, iż przedmiotowy akt, którego uzupełnienia domaga się wnioskodawca zawiera wszystkie wymienione w art. 67 ust 1 ustawy dane, w związku z czym wyłącza to zastosowanie art. 36 ustawy. Jedynie niezbite dowody, na okoliczność brakujących danych, uzasadniają uzupełnienie aktu zgonu. Organ wskazał również w uzasadnieniu, iż jeżeli zdaniem strony dane zawarte w akcie są niezgodne z prawdą, to udowodnienie niezgodności i ustalenie stanu faktycznego może nastąpić jedynie w postępowaniu sądowym.

Pismem z dnia 29 sierpnia 2007r. skarżący złożył odwołanie od w/w decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego W., wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i wydanie orzeczenia uzupełniającego akt zgonu. Skarżący w uzasadnieniu wskazał, iż stanowisko organu jest niezgodne z orzecznictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który to wyrokiem z dnia 7 grudnia 2005r. w sprawie o sygn. akt IV SA/.WA 992/05 orzekł, iż zawarcie w akcie zgonu danych znalezienia zwłok nie wyklucza uzupełnienia tego aktu w trybie art. 36 ustawy z dnia 29 września 1986r. prawo o aktach stanu cywilnego o datę, godzinę czy miejsce zgonu. Skarżący wskazuje, iż zdaniem Sądu w postępowaniu o uzupełnienie takiego aktu kierownik urzędu stanu cywilnego może, stosownie do art. 22 Prawo o aktach stanu cywilnego przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, co do daty, godziny oraz miejsca zgonu. Postępowanie takie miałoby na celu ustalenie okoliczności faktycznych w celu potwierdzenia danych podlegających wpisowi do aktu stanu cywilnego, w sytuacji, gdy zgromadzone dotąd dowody okazały się niewystarczające.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia (...) listopada 2007r. nr (...) działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 33 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego W. z dnia (...) sierpnia 2007r. Nr (...),w przedmiocie odmowy uzupełnienia aktu zgonu nr (...) z dnia (...) maja 2005r. o datę zgonu osoby, której akt dotyczy.

podstawę ilnego, a

ywi

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż akt zgonu K.Z. sporządzono na podstawie kary zgonu wystawionej przez lekarza, w której to karcie brak jest danych, co do daty zgonu i miejsca zgonu. Karta zgonu wskazywała datę ujawnienia zwłok, a nie datę zgonu. Ponadto organ podkreślił, że zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego, karta zgonu stanowi do sporządzenia aktu zgonu, przez właściwy terytorialnie urząd stanu c; zapisy w niej zawarte muszą bezwzględnie znaleźć się w akcie zgonu, stąd w akcie zgonu zamieszczona została data znalezienia zwłok, a nie data zgonu. Kierownik urzędu stanu cywilnego nie może bez udokumentowanej prawnie podstawy dokonać zmian w sporządzonym już akcie stanu cywilnego, co stanowi zasadę gwarancji wiarygodności aktu stanu cywilnego w obrocie prawnym. Ponadto organ wyjaśnił, iż zgodnie z zaleceniami Urzędu Stanu Cywilnego w W. , wnioskodawca skierował sprawę do Sądu o uzupełnienie aktu zgonu K.Z. - sąd wniosek odrzucił, ponieważ strona winna wnieść do sądu wniosek o sprostowanie aktu zgonu w trybie art. 31 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego a nie wnosić o uzupełnienie aktu zgonu o datę zgonu K. Z.

W dniu 20 grudnia 2007r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na w/w decyzję Wojewody Mazowieckiego. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w toku

postępowania administracyjnego. Skarżący zarzucił, iż decyzje obu instancji

zostały

wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a naruszenie to miało wpływ na ich treść. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż błędna wykładnia przepisów art. 36. ustawy przez organy obu instancji, skutkowała wadliwym przyjęciem , ze nie dopuszczalne jest uzupełnienie aktu zgonu zawierającego adnotację dotyczącą daty i miejsca znalezienia zwłok. Podkreślił, iż oba organy powołały się w swoich decyzjach na treść art. 67 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego błędnie wywodząc, że alternatywa przyjęta w tym przepisie, stosownie do której w akcie zgonu można wpisać datę, godzinę oraz miejsce zgonu lub znalezienia zwłok, wyklucza możliwość

uzupełnienia aktu zgonu w trybie art. 36 ustawy o dane dotyczące daty i miejsca zgonu, w sytuacji w której w akcie wpisano datę i miejsce znalezienia .

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko - wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania postanowienia, nie zaś według krryteriów słusznościowych.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153 , poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd wskazuje, iż naruszenie to dotyczyło dokonania przez organ błędnej wykładni art. 36 ustawy z dnia 29 września 1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004r. nr 161, poz. 1688), który w postępowaniu administracyjnym wadliwe

stwierdził, iż art. 36 ustawy nie dopuszcza możliwości uzupełnienia aktu zgonu, o wpisanie poza datą i miejscem znalezienia zwłok, daty i miejsca zgonu.

Sąd podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który podobnie wypowiedział się w tej kwestii w wyroku z dnia 7 grudnia 2005r., sygn. akt. IV SA/WA 992/05 ,w którym stwierdził, iż w ocenie Sądu art. 36 dopuszcza możliwość dokonania takiego uzupełnienia.

Błędne jest bowiem założenie, iż skoro art.67 ust.1 pkt 2 ustawy popuszcza alternatywnie zamieszczenie w akcie zgonu daty, godziny oraz miejsca zgonu lub daty, godziny oraz miejsca znalezienia zwłok, to powyższe wyklucza uznanie aktu zawierającego wyłącznie informacje dotyczące znalezienia zwłok (a zatem zgodnego z art.67 ust.1 pkt 2 ustawy) za wspomniany w art.36 ustawy akt stanu cywilnego niezawierający wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczonej czyli akt, który mógłby podlegać uzupełnieniu.

Z art.1 w/w ustawy wynika, iż reguluje ona sprawy związane z rejestracją urodzeń, małżeństw oraz zgonów, a także sprawy dotyczące innych zdarzeń, które mają wpływ na stan cywilny osób. Na podstawie aktów sporządzonych w księgach stanu cywilnego stwierdza się stan cywilny osoby (art.3). Akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym (art.4).

W świetle cytowanych przepisów ogólnych ustawy akty stanu cywilnego mają szczególną doniosłość prawną, albowiem stwierdzają zdarzenia prawne wpływające na stan cywilny osoby. Oczywistym jest zatem, iż winny one odzwierciedlać te zdarzenia w sposób jak najpełniejszy, jak najdokładniejszy, tak aby objąć wszystkie prawnie istotne elementy. Obowiązek dążenia do uzyskania takiego stanu spoczywa na kierownikach urzędów stanu cywilnego. Wychodząc z powyższych przesłanek należy stwierdzić, iż zamieszczenie w akcie zgonu godziny, daty i miejsca zgonu pozwala na pełniejsze i dokładniejsze stwierdzenie okoliczności takiego zdarzenia wpływającego na stan cywilny osoby, jak śmierć człowieka, niż jedynie wskazanie w tym akcie danych dotyczących znalezienia zwłok. Prawne znaczenie tej różnicy potwierdza niniejsza sprawa, w której niewskazanie w treści aktu zgonu daty zgonu (a poprzestanie wyłącznie na wskazaniu daty znalezienia zwłok) uniemożliwia prowadzenie postępowania sądowego o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym K. Z. Wprawdzie literalnie rzecz ujmując, przepis art.67 ust.1 pkt 2

ustawy dopuszcza zarówno jedno, jak i drugie rozwiązanie, niemniej zamieszczanie w akcie zgonu informacji dotyczących zgonu należy uznać za regułę, natomiast zamieszczanie informacji dotyczących znalezienia zwłok jako wyjątek. Drugie z tych rozwiązań, daleko mniej użyteczne z punktu widzenia potrzeb obrotu prawnego, winno znajdować zastosowanie tylko wtedy, gdy daty, godziny, czy też miejsca zgonu istotnie nie można ustalić przy sporządzaniu aktu, co nie może jednakże wykluczać możliwości zamieszczenia tych danych w przyszłości.

Przyjmując zatem, iż zarówno sam cel rejestrowania przez organy administracji publicznej zdarzeń wpływających na treści aktu stanu cywilnego, jak i znaczenie prawne informacji odnośnie daty, godziny oraz miejsca zgonu przemawiają za potrzebą ich zamieszczenia w akcie zgonu, to tym samym akt stanu zgonu, nie zawierający tych danych można uznać za akt niezawierający wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone w rozumieniu art.36 ustawy, niezależnie od tego, iż akt ten zawiera dane dotyczące znalezienia zwłok. Oznacza to, iż uzupełnienie tego w trybie art.36 ustawy jest dopuszczalne.

Zdaniem Sądu w postępowaniu o uzupełnienie takiego aktu właściwy kierownik urzędu stanu cywilnego może prowadzić postępowanie wyjaśniające co do daty, godziny oraz miejsca zgonu osoby wymienionej w akcie i dokonać na tej podstawie wiążących ustaleń. Ewentualność taką przewiduje art.22 ustawy, upoważniający kierownika rzędu stanu cywilnego do ustalania okoliczności faktycznych w celu potwierdzenia danych podlegających wpisowi do aktu stanu cywilnego, o ile zgromadzone dotąd dowody okazały się niewystarczające. W oparciu o ten tryb Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego W. winien zgromadzić i ocenić dowody na okoliczności daty zgonu K. Z. (np, dowód opinii biegłego, dowód ze świadków, dowód z przesłuchania stron). ( vide; wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 2005r., sygn. akt IV SA/WA 992/05).

W świetle bowiem art. 7 oraz art. 77 §1 kpa, na organie prowadzącym postępowanie administracyjne spoczywa obowiązek ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i dokonania jego oceny w warunkach określonych w art. 8p kpa, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym w tym zakresie.

Ponadto Sąd wskazuje, iż postanowieniem z dnia (...) czerwca 2007r. Sąd Rejonowy dla W. Wydział (...) Cywilny, sygn. akt (...) odrzucił wniosek P. Z. o stwierdzenie daty zgonu K. Z. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, iż ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego wyraźnie precyzuje zakres spraw, które podlegają kognicji sadów powszechnych. Stwierdzając niedopuszczalność drogi sądowej w postępowaniu cywilnym, Sąd wskazał, iż uzupełnienie aktu zgonu pozostaje we właściwości kierownika urzędu stanu cywilnego.

W tym miejscu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreśla, iż zgodnie z art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadku w ustawie przewidzianych także inne osoby. Według powyższego przepisu istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, iż między innymi organy administracji państwowej muszą brać pod uwagę istnienie i treść prawomocnego orzeczenia sądu.

Z tych przyczyn skargę należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).