Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 789/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 138d, art. 223 par 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 54 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2019 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę 100,- zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr: 4964, Burmistrz Gminy [...] ustalił [...] (dalej: skarżącemu) podatek od nieruchomości za rok 2012 w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wysokość podatku od nieruchomości ustalono na podstawie złożonej informacji dla celów naliczania podatku, danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, stosując stawki określone w Uchwale Rady Miejskiej z dnia [...] października 2011 r.

Pismem z dnia [...] listopada 2017 r., skarżący reprezentowany przez pełnomocnika – swojego brata [...] złożył odwołanie od decyzji organu I instancji, wnosząc o jej uchylenie. Odwołujący wskazał, że nie mieszka w [...] od około 8 lat. Posesja, czyli dom, inne zabudowania i działka, położone w [...] pod adresem ul. [...] miały w okresie objętym zaskarżoną decyzją użytkowników w osobach wskazanych w umowie. Odpis umowy powinien być w dyspozycji urzędu, jako że był wielokrotnie dostarczany, zaś jego treść jest pracownikom znana. Skarżący zaznaczył, że w przypadku braku odpisu umowy, dostarczy jego odpis. Skarżący zwrócił uwagę, że treść umowy jest powszechnie dostępna w księdze wieczystej. Zgodnie z powołanym ustawodawstwem, skarżący nie był podatnikiem w okresie objętym decyzją, więc decyzja powinna być uchylona lub uznana za nieważną.

Organ I instancji, przekazując odwołanie skarżącego, pismem z dnia [...] listopada 2017 r., wskazał, że zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona dnia [...] lutego 2012 r. przez pracownika Urzędu Miejskiego w [...] i ani podatnik ani jego pełnomocnik nie wnieśli odwołania w ustawowym terminie. Nadto, organ uznał podniesione w odwołaniu zarzuty za niezasadne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r., nr: [...], stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu decyzji, organ II instancji wskazał, że jak wynika z akt sprawy, podatnik odebrał zaskarżoną decyzję w dniu [...] lutego 2012 r., zaś odwołanie od niej złożył w dniu [...] listopada 2017 r., pomimo prawidłowego pouczenia o 14-dniowym terminie odwołania. Wobec powyższego, stwierdzono, że niniejsze odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego złożenia.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r., skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżący wskazał, że decyzja w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości w niniejszej sprawie została mu doręczona po raz ostatni w terminie dającym odwołującemu określony w niej termin zaskarżenia. W ocenie skarżącego, odwołanie zostało wniesione w terminie. Termin do wniesienia zaskarżenia jest liczony od dnia ostatniego doręczenia decyzji z pouczeniem o terminie i środkach zaskarżenia. Skarżący wskazał, że w braku możliwości zapoznania się z aktami w przepisanej i wnioskowanej przez niego formie, nie wie czy dowody nadania do niego przesyłek zawierających zaskarżane decyzje a w tym niniejszą zostały pominięte przez organy czy też zgubione czy w inny sposób utracone.

Pismem z dnia [...] września 2018 r., złożonym w odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko, wnoszą o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jednakże nie z przyczyn wskazanych w skardze.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest okoliczność, czy odwołanie skarżącego, złożone pismem z dnia [...] listopada 2017 r., zostało wniesione w terminie.

W tym zakresie, wskazać należy, że zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm., dalej: o.p.), odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wobec więc powyższego, dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowym jest dokładne ustalenie daty, w której decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy, Sąd stwierdził, że w przekazanych przez organ dokumentach znajduje się decyzja organu I instancji z dnia [...] lutego 2012 r., do tej decyzji dołączony jest dokument, na którym wskazane są dane skarżącego, numer decyzji oraz oryginał podpisu wraz z datą [...] lutego 2012 r. Był to jedyny zawarty w aktach sprawy dokument, który stanowić może dowód doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji. Wskazana na nim data pokrywa się także z twierdzeniami organu, który wskazuje, że decyzja została doręczona skarżącemu dnia [...] lutego 2012 r. Z uwagi jednak na nieczytelność podpisu na tym dokumencie, przy jednoczesnym stwierdzeniu, że podpis ten nie należy do skarżącego (podpis należy do osoby, której imię zaczyna się od litery "M", zaś nazwisko od litery "F"), zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2019 r., Sąd zwrócił się do organu o uzupełnienie akt administracyjnych poprzez nadesłanie dokumentu wskakującego na umocowanie osoby poświadczającej odbiór decyzji organu I instancji w imieniu skarżącego.

W odpowiedzi na powyższe zarządzenie, organ nadesłał kopię potwierdzenia odbioru decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2012 r., podpisanej przez osobę doręczającą decyzję, opatrzoną datą: [...] kwietnia 2012 r. oraz oświadczeniem "Odebrał brat [...] [...] kwietnia 2012 r.". Nadto, organ nadesłał kopię pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego [...] z dnia [...] listopada 2016 r. Pełnomocnictwo to upoważnia [...] do działania w sprawie zarządu nieruchomością skarżącego w sprawach w zakresie zwykłego zarządu oraz przekraczających zakres zwykłego zarządu, za wyjątkiem sprzedaży.

Stwierdzić więc należy, że w aktach sprawy przekazanych przez organ pozostały niewyjaśnione wątpliwości, które nie pozwalają Sądowi dokonać oceny czy odwołanie skarżącego zostało wniesione w terminie.

Organ pierwotnie bowiem załączył do akt sprawy dokument wskazujący na to, że skarżący odebrał decyzję organu I instancji w dniu [...] lutego 2012 r. Na tę datę powoływał się też w swoich pismach. Następnie organ przekazał kopię potwierdzenia odbioru tej samej decyzji, jednak z inną datą, podpisanej przez inną osobę. Organ w żaden sposób nie wyjaśnił powyższej rozbieżności. Nie wskazał także, które z doręczeń uznał za skuteczne i dlaczego.

W ocenie jednak Sądu bez znaczenia jest to, które z doręczeń było skuteczne, bowiem oba miały miejsce w 2012 r. Wobec złożenia odwołania w roku 2017, przekroczenie terminu na złożenie odwołania jest w obu przypadkach wyraźne. Należy jednak podkreślić, że tylko doręczenie decyzji dokonane w sposób skuteczny, zgodny z przepisami Rozdziału 5 Działu IV Ordynacji podatkowej, może spowodować wprowadzenie decyzji do obrotu prawnego i otwarcie terminu na wniesienie odwołania przez podatnika. Jak wskazuje się w orzecznictwie, jednym z formalnych warunków decydujących o dopuszczalności wniesienia odwołania jest zachowanie przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 o.p. terminu. Przepis ten stanowi, że bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczyna się wraz z doręczeniem decyzji. Wobec tego wniesienie odwołania od decyzji, która nie została doręczona stronie, czyli przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności, jest przedwczesne i nie może wywołać skutków prawnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt: II FSK 3333/16, LEX nr 2251832). Stwierdzenie, że dana decyzja nie została doręczona w sposób prawidłowy, winno jednak skutkować innym rozstrzygnięciem organu odwoławczego. Organ nie powinien wówczas stwierdzać uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, lecz jego niedopuszczalność z powodu braku substratu zaskarżenia. Dokumenty zawarte w aktach sprawy wskazują, że organ podejmował próby doręczenia swojej decyzji co najmniej dwukrotnie. Zgromadzone w aktach sprawy dokumenty są jednak niewystarczające do stwierdzenia, czy którakolwiek z tych czynności była skuteczna.

Doręczenie z dnia [...] lutego 2012 r., zostało potwierdzone przez osobę, co do której w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek informacji. Organ nie przestawił pełnomocnictwa tej osoby potwierdzającego, że była uprawniona do odbioru decyzji w imieniu skarżącego.

Doręczenie z dnia [...] kwietnia 2012 r. potwierdzone natomiast zostało przez brata skarżącego – [...]. W aktach sprawy brak jest oryginału tego potwierdzenia, organ na żądanie Sądu nadesłał jedynie zwykłą kopię tego dokumentu, niepoświadczoną za zgodność z oryginałem. Przesłane przez organ pełnomocnictwo udzielone przez skarżącemu swojemu bratu również uznać należy za bezskuteczne. Pełnomocnictwo to jest opatrzone datą – [...] listopada 2016 r. Już więc z tej przyczyny nie sposób uznać, by mogło w sposób skuteczny upoważniać pełnomocnika do działania za skarżącego kilka lat wcześniej. Dokument ten, z uwagi na opatrzenie go pieczęcią organu "2017-11-[...]" został więc zapewne złożony dopiero razem z odwołaniem, którego terminowość test przedmiotem sporu.

Nadto, zwrócić należy uwagę na przepisy obowiązujące w dacie sporządzenia pełnomocnictwa, zawarte w ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 138d § 1 o.p., pełnomocnictwo ogólne upoważnia do działania we wszystkich sprawach podatkowych oraz w innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych lub organów kontroli skarbowej. Pełnomocnictwa tego, zgodnie z art. 138d § 3 o.p., udziela się według wzoru zawartego w wydanych przepisach wykonawczych, a okoliczność jego udzielenia uwidaczniana jest w Centralnym Rejestrze Pełnomocnictw Ogólnych (§ 4). Pełnomocnictwo szczególne natomiast, zgodnie z art. 138e § 1 o.p., upoważnia do działania we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej. Pełnomocnictwo to, zgodnie z § 3, złożyć należy do akt konkretnej sprawy, według wzoru zawartego w wydanych przepisach wykonawczych.

Przesłana przez organ, na żądanie Sądu, kopia pełnomocnictwa z dnia [...] listopada 2016 r., nawet jeśli znajdowała się w aktach organu wcześniej niż w momencie wniesienia odwołania, nie została sporządzona według przepisanego wzoru. Pełnomocnictwo nie wskazuje także wprost sprawy podatkowej, której ma dotyczyć, a brak jest informacji, by organ uznał ten dokument za pełnomocnictwo ogólne w rozumieniu przytoczonych wyżej przepisów.

Dokumenty zawarte w aktach sprawy nie pozwalają Sądowi na stwierdzenie, czy którekolwiek z doręczeń decyzji organu I instancji, jako czynności o wysokim stopniu sformalizowania, nastąpiło w sposób prawidłowy. Sąd podjął czynności celem ustalenia tego faktu, wzywając organ do nadesłania potrzebnych w tym zakresie dokumentów, czego jednak organ nie wypełnił w sposób, który pozwoliłby poczynić jednoznaczne ustalenia, a zwrócić należy uwagę, że to organ obciąża obowiązek przekazania Sądowi kompletu uporządkowanych akt sprawy (art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.).

Jednocześnie, w ocenie Sądu, zasadnym jest na tym etapie postępowania, odniesienie się do twierdzeń skarżącego, który wskazuje, że termin na wniesienie odwołania winien być liczony od chwili ostatniego doręczenia kwestionowanej decyzji. Sąd nie podziela tego poglądu. W ocenie Sądu nawet w przypadku gdyby organ, wskutek omyłki, ponownie wysłał do podatnika decyzję, wiążącym dla niego będzie moment pierwszego doręczenia. To od tej daty liczyć należy termin wniesienia w sprawie odwołania. Otrzymanie przez skarżącego kolejnego egzemplarza tej samej decyzji będzie więc wyłącznie jej doręczeniem w potocznym rozumieniu tego słowa, a nie w rozumieniu przepisów ordynacji podatkowej.

Rozpoznanie pozostałych zarzutów skargi, uznać należy za przedwczesne.

Podsumowując, stwierdzić należy, że wydane w sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego podlega uchyleniu. Organ, ponownie rozpoznając sprawę, winien w pierwszej kolejności załączyć do akt sprawy dokumenty pozwalające na jednoznaczne stwierdzenie, kiedy skarżącemu została doręczona decyzja organu I instancji. Jeśli okaże się, że decyzja ta została przesłana skarżącemu więcej niż jeden raz, organ winien uwzględnić przy obliczaniu terminu jej zaskarżenia moment pierwszego doręczenia i na tej podstawie ocenić, czy doszło do uchybienia przez skarżącego terminowi do jej zaskarżenia.

W przedstawionym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.