Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1024/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-01-10 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 10 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot - Szustowska po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia A w Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A w Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. LS


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie A w Z. zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. dnia [...}, SKO. [...], którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji o nazwie budowa kopalni piasku – eksploatacja kruszywa naturalnego na działce nr 129/4 w miejscowości L., w obrębie [...].

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 listopada 2012 roku odmówiono skarżącemu Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy. Owo postanowienie doręczono stornie skarżącej w dniu 3 grudnia 2012 roku.

W dniu 10 grudnia 2012 roku strona skarżąca wniosła sprzeciw od wskazanego powyżej postanowienia, w jego uzasadnieniu ponawiając merytoryczne zarzuty zawarte w skardze na przedmiotowe postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, nr 153, poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 2 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; (w zakresie całkowitym) lub że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (w zakresie częściowym).

Wyjaśnić na wstępie należy, iż strona skarżąca w złożonym sprzeciwie nie zawarła żadnej argumentacji dotyczącej sytuacji finansowej Stowarzyszenia, w konsekwencji przedmiotowy wniosek należało rozpoznać uwzględniając okoliczności zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Jak wynika ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o majątku i dochodach, Stowarzyszenie działa w celu ochrony środowiska naturalnego, szczególnie gmin Powiatu [...]. Stowarzyszenie nie posiada majątku, a na rachunku bankowym ma jedynie 180 złotych, jest stowarzyszeniem zwykłym, w związku z tym nie może prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować darowizn, zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej. Środki na działalność może pozyskać wyłącznie ze składek członkowskich, wynoszących 10 złotych miesięcznie, płatnych w rozliczeniu rocznym. Członkami Stowarzyszenia jest 7 osób, zaś w roku 2012 Stowarzyszenie brało udział w dwóch postępowaniach administracyjnych, co pochłonęło praktycznie wszystkie składki.

Wobec tego nie posiada już środków na pokrycie kosztów sądowych i wynajęcia radcy prawnego.

Odnosząc się do powyższego podkreślić należy, iż każdy podmiot wszczynający postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia.

W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został przez podmiot działający w formie stowarzyszenia i choć w oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach strona podała, że nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, prawo pomocy nie może zostać przyznane.

W ocenie Sądu okoliczność, iż stroną skarżącą jest stowarzyszenie zwykłe nie może, sama w sobie, prowadzić do swego rodzaju uprzywilejowania strony skarżącej, w stosunku do innych podmiotów występujących ze skargą do sądu administracyjnego.

Treść art. 42 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 roku, nr 79, poz. 855 ze zm.) określa, że stowarzyszenie zwykłe wprawdzie nie może prowadzić działalności gospodarczej ani przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej, lecz jednak może uzyskiwać środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Stąd uprawniony jest wniosek, że stowarzyszenie zwykłe nie jest pozbawione jakiegokolwiek źródła finansowania. Zatem ustalenie odpowiedniej wysokości składek członkowskich oraz możliwość ich wyegzekwowania leży w interesie stowarzyszenia, zaś okoliczność, że działalność stowarzyszenia jest realizowana społecznie przez jego członków, prowadzi do wniosku, że obciążenia wynikające z kosztów sądowych na rzecz stowarzyszenia winni ponosić członkowie stowarzyszenia. Fakt, że stowarzyszenie jest organizacją prowadzoną na zasadzie wolontariatu, nie oznacza, że jest zwolnione od zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również sprawy sądowe, wymagające co do zasady uiszczania opłat i czynienia wydatków. Stowarzyszenia przystępujące do aktywnej realizacji zamierzonych celów także w postępowaniu sądowoadministracyjnym, muszą mieć świadomość, że członkowie stowarzyszenia powinni liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie.

Podkreślić przy tym należy, że z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Chcąc uzyskać prawo pomocy strona powinna wykazać, że podjęła wszelkie, niezbędne kroki zmierzające do wygospodarowania środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych, jednakże nie przyniosły one zamierzonego efektu. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe, bowiem zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

Zatem skoro istnieją instrumenty prawem przewidziane, które umożliwiają zgromadzenie środków finansowych na funkcjonowanie podmiotu, w tym na jego udział w postępowaniach przed sądem, a skarżące Stowarzyszenie nie wykazuje zamiaru zgromadzenia środków finansowych od swoich członków, a więc osób bezpośrednio zainteresowanych działalnością Stowarzyszenia, w wysokości umożliwiającej prowadzenie sporu sądowego (zainicjowanego przecież skargą Stowarzyszenia), to brak jest podstaw, aby przerzucać ciężary związane z jego funkcjonowaniem na Państwo, czyli ogół obywateli. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 roku, w sprawie o sygn. akt II OZ 1433/06, należy stwierdzić, że skutkiem takiego działania, jest okoliczność, iż faktycznie działalność Stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to jest zaprzeczeniem zasady, prowadzenia działalności Stowarzyszenia na bazie własnego majątku. Konstytucja RP przewiduje wprawdzie prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje to jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo.

Konkludując wskazać należy, iż osoby zrzeszone w Stowarzyszeniu winny być świadome konieczności finansowego zasilenia funduszy Stowarzyszenia, poprzez uiszczanie składek w wysokości umożliwiającej jego skuteczne funkcjonowanie. Nie można zatem uznać za wystarczającą przesłankę przyznania prawa pomocy twierdzenia wnioskodawcy, że Stowarzyszenie nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Twierdzenie to nie odzwierciedla bowiem zdolności płatniczych strony skarżącej, jako stowarzyszenia zwykłego osób fizycznych. Jego członkowie dysponują bowiem możliwościami na zdobycie środków finansowych koniecznych do prowadzenia sporów sądowych, co wyłącza możliwość uwzględnienia żądania wnioskodawcy.

W konsekwencji uznać należy, iż pomimo tego, że ze złożonego do akt wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika brak środków po stronie Stowarzyszenia, wprost umożliwiających partycypację w kosztach postępowania, to ze wskazanych wyżej przyczyn uprawnione jest oddalenie przedmiotowego wniosku. Prawo do sądu, w realiach niniejszej sprawy. nie zostanie bowiem ograniczone, gdyż jak wykazano wcześniej, podmiot działający w formie stowarzyszenia zwykłego posiada przewidzianą prawem możliwość pozyskiwania środków finansowych, a fakt ich niewykorzystywania nie może pozytywnie oddziaływać na ocenę zasadności żądania strony.

Wobec powyższego, na 246 § 2 pkt 2, w związku z art. 260 p.p.s.a, Sąd orzekł jak postanowieniu.

LS