Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 143/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 38 ust. 6
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 28 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1387
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - tekst jedn.
article: art. 107 par. 3; art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.),, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi E. Spółki z o.o. Spółki Komandytowej w B. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...] lutego 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] listopada 2017 r., nr [...] o ustaleniu – E. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością Spółce komandytowej w B. – kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Organ odwoławczy wskazał, że Spółka w dniu [...] czerwca 2015 r. złożyła kontynuacyjny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015, w którym ubiegała się o przyznanie płatności w ramach realizacji wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 do działek rolnych o łącznej powierzchni 701,60 ha.

W dniach [...] sierpnia 2015 r., [...] lutego 2016 r. oraz [...] marca 2016 r. Spółka wycofała z programu rolnośrodowiskowego działki rolne oznaczone identyfikatorami: IBGX1 o powierzchni 0,69 ha, IEX1 o powierzchni 1,92 ha, IGX1 o powierzchni 1,46 ha, JDAX1 o powierzchni 0,15 ha, JGHX1 o powierzchni 0,81 ha oraz YYYYY1 o powierzchni 0,13 ha, zmniejszając tym samym powierzchnię deklarowaną w wariancie 5.1 do 696,44 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. [...] czerwca 2016 r. wydal decyzję nr [...] przyznającą Spółce płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 na kwotę 763.298,24 zł, a kwota ta została przekazana na rachunek bankowy Spółki.

Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...] września 2016 r., nr [...] uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z [...] czerwca 2016 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał Spółce płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 na kwotę 477.061,40 zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z [...] marca 2017 r., Nr [...]

Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wszczął wobec Spółki postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanej na mocy decyzji z [...] czerwca 2016 r. o przyznaniu płatności i decyzją z [...] listopada 2017 r., nr [...] ustalił Spółce kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 286.236,84 zł.

Zaskarżoną w sprawie decyzją Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy przytoczył przepisy art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 1512) i wskazał, że przedmiotem sprawy było ustalenie, czy Spółka pobrała nienależnie lub nadmiernie płatności rołnośrodowiskowe za rok 2015. Organ wyjaśnił, że powołany przepis obejmuje swoim zakresem nienależne lub nadmierne pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy w oparciu o decyzję, która następnie została uchylona, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Zdaniem organu, ustalenie Spółce kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych nastąpiło w sposób prawidłowy, a środki wypłacone na rachunek bankowy w dniu [...] czerwca 2016 r. stanowiące różnicę między kwotą przyznaną na mocy decyzji ostatecznej a kwotą wypłaconą w pakiecie 5, wariancie 5.1 są płatnością nienależnie pobraną.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie znajdują zastosowania przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. Wskazał, że ustalona kwota nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za rok 2015 w wysokości 286.236,84 zł przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 11 ust. 2 w związku z art. 36 pkt g) rozporządzenia nr 907/2014, tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Organ przeanalizował też przepis art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich ora/, zasady wzajemnej zgodności (.Dz. Urz. UE L Nr 227 str. 69 z 31.07.2014 r. – Rozporządzenie nr 809/2014) jednak przyjął, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności, gdyż przekazanie płatności za 2015 rok na rachunek bankowy Spółki wskazany przez nią we wniosku o wpis do ewidencji producentów nie wynikało z pomyłki ARiMR. Nie można też uznać, że została spełniona druga z przesłanek art. 7 ust. 3 Rozporządzenia nr 809/2014, gdyż błąd mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Spółka w roku 2015 nie zachowała w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody. Potwierdzeniem powyższego jest brak we wniosku deklaracji wycofanych w dniach [...].08.2015 r., [...].02.2016 r. oraz [...].03.2016 r. działek ewidencyjnych nr [...] o powierzchni 0,69 ha, 581 o powierzchni 1,92 ha, [...] o powierzchni 1,46 ha, [...] o powierzchni 0,81 ha, [...] o powierzchni 0,15 ha oraz [...] o powierzchni 0,13 ha. Stwierdzenie w roku 2015, że Spółka nie zachowała w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych stanowiło podstawę do nałożenia sankcji w wysokości 20 % zgodnie z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a stwierdzenie, że przedmiotowe naruszenie wystąpiło po raz kolejny, tj. pierwszy raz w 2012 r., drugi raz w 2013 r., trzeci raz w 2014 r. i czwarty raz w 2015 r. stanowiło podstawę do zmniejszenia płatności dodatkowo o kwotę stanowiącą 30 % kwoty, którą rolnik otrzymałby, gdyby to uchybienie nie nastąpiło.

Organ wskazał też, że Spółka składając wniosek o przyznanie płatności rok złożyła własnoręczny podpis w części IX wniosku Oświadczenia i zobowiązania, co świadczy o tym, że znane jej są zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego •• a zatem była świadoma ciążących na niej obowiązkach wynikających z podjęcia 5 - letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W skardze złożonej do Sądu pełnomocnik Spółki zarzucił skarżonej decyzji:

- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 7 kpa - zasady obiektywizmu w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2016, poz.1387 z późn. zm.) - poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść Skarżącej, tj. bezpodstawne zawyżenie kwoty zwrotu pomocy o 30% w związku z rzekomym niezachowaniem trwałych użytków zielonych w łatach 2012-2014, w sytuacji kiedy ustalenie nienależnie pobranych płatności dotyczy tylko wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2015 rok;

- art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. poprzez nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, jak również niewyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się Organ wydając rozstrzygnięcie, polegające na bezpodstawnym zwiększeniu wysokości kwoty zwrotu bez wyjaśnienia Skarżącej przesłanek zastosowania sankcji 30% i niewskazaniu metody wyliczenia kwoty zwrotu rzekomo nienależnie przyznanych płatności;

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, to jest wybiórczej oceny dowodów, polegającej na ustaleniu kwoty zwrotu pomocy w związku z bezpodstawnym uwzględnieniem wystąpienia rzekomego wielokrotnego niezachowania trwałych użytków zielonych w łatach 2012-2014 - które zdarzenia nie mają związku ze sprawą dotyczącą ustalenia nienależnie pobranych płatności za rok 2015;

- art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, niewyjaśnieniu zasadności przesłanek którymi kierował się organ, niewskazaniu podstawy prawnej ani faktycznej, na podstawie której organ przy ustaleniu kwoty zwrotu płatności odniósł się do spraw z lat 2012-2014 i zastosował 30% sankcję;

- art. 138 § 1 pkt 1 kpa. polegające na bezpodstawnym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji pomimo że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa;

- naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. 2016r., poz. 1387)- poprzez bezpodstawne jego zastosowanie w sytuacji, kiedy otrzymana w latach 2012-2014 kwota pomocy nie była kwotą zawyżoną ani kwotą nienależnie pobraną przez Skarżącą;

- § 38 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy, finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013 (Dz. U. 2013.361 ze zm.) - poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj. 20 % sankcja - o ile zostałyby stwierdzone przesłanki jej zastosowania mogłaby być zastosowana do sprawy z wniosku na 2015 rok (odnosi do roku, w którym zostało stwierdzone uchybienie/niezachowanie TUZ) a nie do spraw z wniosków złożonych w łatach 2012-2014;

- art. 7 ust. 1 Rozporządzenia nr 809/2014 poprzez jego zastosowanie w sytuacji, kiedy brak jest jakichkolwiek przesłanek uzasadniających twierdzenie organu, że dokonał on nienależnej wypłaty środków, które w konsekwencji Spółka zobowiązana jest zwrócić;

- art. 7 ust. 3 Rozporządzenia nr 809/2014 poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie w sprawie - kiedy błędy organu są ewidentne. Skarżąca nie miała możliwości ich wykrycia, a ponadto decyzja o odzyskaniu płatności nie została przekazana Skarżącej w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Na tej podstawie pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.

Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowień, Sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacja taka niewątpliwie nie zachodzi.

Na wstępie z całą stanowczością zaznaczyć należy, iż rozpoznawana w tym postępowaniu skarga na decyzję organu w zakresie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych jest w istocie naturalną konsekwencją wcześniejszych decyzji dotyczących przyznania tych środków w pomniejszonej wysokości, która to decyzja była przedmiotem zaskarżenia do tutejszego Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem o sygn.. akt I SA/Bk 489/17 skargę oddalił. W obecnie rozpoznawanej sprawie Sąd podtrzymuje stanowisko i ustalenia wynikające z powyższego orzeczenia, a co za tym idzie nieuzasadnione są zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego opisane w punktach f) do i) skargi. Skoro Sąd w orzeczeniu powoływanym stanął na stanowisku, że decyzja przyznająca płatność w pomniejszonej wysokości jest, zdaniem Sądu, prawidłowa, to wywodzenie tych zarzutów należy uznać jako niedotyczących tej, konkretnej sprawy, a odnoszących się, na co słusznie zwrócił uwagę organ, do sprawy już rozstrzygniętej wyrokiem Sądu.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego oznaczonych literą a) do e) należy wyjaśnić, iż są one nietrafne. Zdaniem Sądu stan faktyczny i prawny został przez organ ustalony w sposób prawidłowy. Zaskarżona decyzja uwzględnia cały materiał dowodowy, wydając decyzję organ II instancji oparł się na obowiązujących przepisach prawnych, czemu dał wyraz w podstawie prawnej decyzji, a uzasadnienie faktyczne potwierdził uzasadnieniem prawnym. Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji wyczerpująco wywiódł z jakiej decyzji, za jaki rok i na podstawie jakich przepisów ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne było prawidłowe, organy zebrały. pełen materiał dowodowy, który wyczerpująco rozpatrzyły. Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji wyczerpująco wywiódł na podstawie jakich przepisów ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności. Organ wskazał również, iż kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 286 236,84 zł (słownie: dwieście osiemdziesiąt sześć tysięcy dwieście trzydzieści sześć zł osiemdziesiąt cztery gr) stanowi różnicę kwoty przyznanej płatności rolnośrodowiskowej w pakiecie 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na 2015 rok, uzyskanej na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. nr [...] z dnia [...].06.2016 r. uchylonej w postępowaniu odwoławczym, a kwoty płatności przyznanej ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...].12.2016 r. Zatem, ustalenie Spółce kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych nastąpiło w sposób prawidłowy, a środki wypłacone na rachunek bankowy w dniu [...].06.2016 r. stanowiące różnicę między kwotą przyznaną na mocy decyzji ostatecznej a kwotą wypłaconą w pakiecie 5, wariancie 5.1 są płatnością nienależnie pobraną. Ustalając kwotę do zwrotu organ I instancji prawidłowo rozważył, iż przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Przekazanie płatności za 2015 rok w dniu [...].06.2016 r. na rachunek bankowy wskazany przez Spółkę we wniosku o wpis do ewidencji producentów nie wynikało z pomyłki ARiMR. Wypłacona płatność została przyznana na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. nr [...] z dnia [...].06.2016 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej uchylonej w postępowaniu odwoławczym. Wykonanie tej decyzji nie oznaczało jednak braku możliwości jej zweryfikowania w toku dalszych czynności prowadzonych w ramach postępowania. Taka weryfikacja w niniejszej sprawie wystąpiła, co skutkowało wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji nr [...] z dnia [...].06.2016 r. oraz wprowadzeniem do obrotu prawnego decyzji nr [...] z dnia [...].12.2016 r., która jest ostateczna i zgodnie z art. 16 Kpa podlega wykonaniu. Z jej treści wynika, że płatności wypłacone w trybie art. 21 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich na mocy decyzji nr [...] z dnia [...].06.2016 r. są środkami nienależnymi. Skoro zatem wypłata kwoty 286 236,84 zł została dokonana na skutek realizacji trybu wskazanego w art. 21 ust. 4 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nie można uznać, że w rozpatrywanej sprawie wypłata nienależnie pobranych płatności nastąpiła na skutek pomyłki organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014. W przedmiotowej sprawie nie można też uznać, że została spełniona druga przesłanka wymieniona w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, gdyż błąd ten mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 11 i art. 138 § 1 oraz art. 77 i 107 § 3 Kpa. Prawidłowość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego potwierdzona została ponadto wyrokiem tutejszego Sądu, o którym mowa była na wstępie uzasadnienia merytorycznego.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.