Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2035/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Jacek Fronczyk (spr.), Waldemar Śledzik, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. P. – przedstawicielki ustawowej małoletniego M. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] stycznia 2010 r., powołując się na art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), odmówił J. P. przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla jej małoletniego syna M. P., po zmarłym w dniu [...] maja 2009 r. ojcu T. P.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ww. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnił łącznie następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił, że niespełnienie którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Organ uznał, że renta rodzinna w drodze wyjątku nie może zostać przyznana dziecku, gdyż w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności, które usprawiedliwiałyby nienabycie przez zmarłego ojca świadczenia rentowego w zwykłym trybie. Z akt sprawy wynika bowiem, że na przestrzeni 54 lat życia ojciec dziecka posiadał udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące 20 lat i [...] miesięcy. W 10-leciu przypadającym przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych, wymaganych do przyznania renty w trybie zwykłym, udowodniono tylko 1 rok i [...] okresów składkowych. W latach 1977-1979 wystąpiła przerwa w wykonywaniu pracy. Ponadto, po zaprzestaniu pobierania zasiłku dla osoby bezrobotnej w styczniu 1999 r. do dnia śmierci w maju 2009 r., tj. ponad 10 lat ojciec dziecka nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym. Zdaniem organu, przerw w zatrudnieniu nie uzasadniają żadne szczególne okoliczności. Przy rozpatrywaniu wniosku ocenie podlegała również sytuacja materialna, jednakże – w ocenie Prezesa ZUS – sytuacja ta nie mogła stanowić jedynego kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.

We wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy J. P. nie zgodziła się ze stanowiskiem organu. Wskazała, że cierpi na [...], wychowała czworo dzieci, a w chwili obecnej wychowuje niepełnosprawnego 16-letniego syna. Zwróciła uwagę na swoją bardzo trudną sytuację materialną.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], stosując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku i prezentując w motywach swoją wcześniejszą argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 lutego 2011 r. o sygn. akt II SA/Wa 1591/10, mając za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił powyższą decyzję Prezesa ZUS na skutek skargi J. P., wskazując, że zachodzi potrzeba zbadania sprawy pod kątem istnienia szczególnych okoliczności, warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, gdyż organ nie zajął się wyjaśnieniem, czy stan zdrowia zmarłego ojca dziecka oraz bardzo wysokie bezrobocie w miejscu jego zamieszkania nie miały wpływu na niewypracowanie świadczenia w trybie zwykłym. Zdaniem Sądu, dokładnego przeanalizowania wymaga więc stan zdrowia zmarłego w okresie przed orzeczeniem o niezdolności do pracy, co mogło mieć wpływ na małą atrakcyjność ojca dziecka na rynku pracy przy dużym bezrobociu, natomiast w zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się w ogóle do tych okoliczności, które – zdaniem Sądu – można by uznać za szczególne.

Rozpoznając sprawę ponownie po ww. wyroku Sądu, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], odmawiającą J. P. przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla jej małoletniego syna M. P., po zmarłym ojcu T. P.

W motywach decyzji organ podał, że w ciągu 10 lat pozostawania poza ubezpieczeniem przez ojca dziecka jedynie w 6 przypadkach potwierdzono, że T. P. poszukiwał pracy. Natomiast istniejąca od stycznia 2008 r. częściowa niezdolność do pracy nie uniemożliwiała mu podjęcia zatrudnienia, zwłaszcza że w tym czasie zmarły podejmował prace bez ubezpieczenia. Dlatego też, Prezes ZUS uznał, że w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności, które usprawiedliwiałyby nienabycie świadczenia w zwykłym trybie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję J. P. nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, twierdząc, że rozstrzygnięcie jest dla niej i jej małoletniego syna nader krzywdzące i niesprawiedliwe, zwłaszcza że mąż aktywnie poszukiwał pracy, zaś podejmował tylko taką pracę dorywczą, na jaką pozwalał mu stan zdrowia. Z kolei praca dorywcza nie stanowi podstawy do opłacania wysokich składek ZUS.

Udzielając odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, przytaczając w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumentację, jakiej użył w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z brzmieniem art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Na tle całej ustawy, określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, jest to regulacja szczególna – pozwalająca na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie. Świadczenia z tego przepisu nie mają charakteru roszczeniowego. Są finansowane z budżetu państwa (por. art. 84 ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniu Prezesa ZUS. Przepis ten posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." je w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji Prezesa ZUS nie oznacza, że ma on całkowitą swobodę w tym względzie.

Z treści tego przepisu wynikają cztery przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego.

Po pierwsze, przesłanka bycia ubezpieczonym lub pozostałym po ubezpieczonym członkiem jego rodziny; po drugie, niespełnianie wymagań dających prawo do emerytury lub renty na zasadach ogólnych musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po trzecie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po czwarte, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich czterech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że M. P. (ur. [...] stycznia 1994 r.) jest pozostałym po zmarłym T. P. (ur. [...] lutego 1955 r.) członkiem rodziny. Nie budzi również wątpliwości fakt, że nie ma on niezbędnych środków utrzymania, zważywszy na trudną sytuację materialną jego matki, na utrzymaniu której pozostaje. Ponadto ze względu na wiek (wiek w chwili orzekania, choć w dniu [...] stycznia 2012 r. ukończy 18 lat, a więc stanie się osobą pełnoletnią), nie może podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Spornym natomiast jest, czy w sprawie zostały wykazane szczególne okoliczności, które usprawiedliwiałyby nienabycie przez zmarłego ojca świadczenia rentowego w zwykłym trybie.

Ustalanie prawa do świadczenia w drodze wyjątku nie może odbywać się w zupełnym oderwaniu od przepisów regulujących przyznawanie świadczeń na zasadach ogólnych. Nie bez powodu ustawodawca posłużył się sformułowaniem wskazującym, że tylko tym ubezpieczonym, którzy "wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty", Prezes ZUS może przyznać świadczenie w drodze wyjątku. Wychodząc z zasad systemowych, na jakich oparte są założenia ubezpieczeń społecznych, których częścią jest art. 83 ust. 1 ww. ustawy, i kierując się względami wykładni funkcjonalnej, trudno byłoby przyjąć, by stwarzał on podstawę przyznawania świadczeń w drodze wyjątku w zupełnym oderwaniu od wymaganego okresu ubezpieczenia, chociaż niewystarczającego do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych.

Artykuł 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS posługuje się stwierdzeniem, zgodnie z którym niespełnienie wymagań do uzyskania renty na zasadach ogólnych wskutek szczególnych okoliczności, upoważnia ubezpieczonego (bądź pozostałego po nim członka rodziny) do ubiegania się o przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym, przy jednoczesnym spełnieniu pozostałych przesłanek. Oznacza to, że nie długość okresu odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne decyduje o możliwości przyznania renty ustawowej, ale wymagany, zgodnie z art. 58 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący 5 lat w przypadku osób, u których całkowita niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. Ponadto, całkowita niezdolność do pracy musi powstać w ciągu 18 miesięcy od ustania ostatniego okresu ubezpieczenia (art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy). Zatem koniecznym jest legitymowanie się 5-letnim stażem ubezpieczeniowym w ostatnim 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy (art. 58 ust. 2 ustawy) i jest to zasada, gdy chodzi o osoby, u których całkowita niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat oraz niezdolność ta ma powstać w czasie 18 miesięcy od ustania ostatniego okresu opłacania składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. O ile 18-miesięczny okres nie jest wymagany, gdy ubezpieczony posiada 25-letni staż ubezpieczeniowy (w przypadku mężczyzn; nie dotyczy jednak sytuacji ojca dziecka), o tyle 5-letni okres ubezpieczenia w ostatnim 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy jest warunkiem koniecznym. Odstępstwa od warunków ustawowych mogą być realizowane właśnie w trybie cytowanego przepisu art. 83 ust. 1. Jednakże przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest tylko wtedy, gdy wymagany okres ubezpieczenia (5-letni w ostatnim 10-leciu, a także 18-miesięczny okres) usprawiedliwiają szczególne okoliczności.

Sąd zwraca uwagę, że żaden przepis cytowanej ustawy nie zawiera definicji "szczególnych okoliczności", dlatego też ich wystąpienie, w odniesieniu do każdego przypadku, winno być stwierdzone tylko indywidualnie. Konieczne jest więc wykazanie, iż ubezpieczony, którego praca stanowiła źródło utrzymania oraz źródło uprawnień związanych z ubezpieczeniem dla pozostałej po nim rodziny, nie wypracował prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach w następstwie zaistnienia szczególnych okoliczności.

Za okoliczność szczególną uniemożliwiającą wypracowanie stażu skutkującego nabyciem świadczenia ubezpieczeniowego w zwykłym trybie należy uznać wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2001 r. o sygn. akt II SA 3191/00, publ. LEX nr 537884).

T. P. na przestrzeni 54 lat życia udokumentował łączny okres ubezpieczenia wynoszący 20 lat i [...] miesięcy, jednakże w ostatnim 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, na wymagane 5 lat, posiada jedynie 1 rok i [...] okresów składkowych. W okresie 34-letniej aktywności zawodowej (okres od 1975 r. do 2009 r.) ojciec dziecka posiada trwającą ponad 10 lat przerwę w odprowadzaniu składki na ubezpieczenie społeczne. Przerwa ta stanowiła decydujący powód odmowy przyznania świadczenia. T. P. na skutek tej przerwy nie wypracował wymaganych 5 lat w ostatnim 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy.

Przy ustalaniu prawa do renty w drodze wyjątku bierze się pod uwagę powody nienabycia świadczenia w zwykłym trybie. Niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych musi być skutkiem właśnie szczególnych okoliczności, które w rozpoznawanej sprawie nie zostały wykazane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 lutego 2011 r. o sygn. akt II SA/Wa 1591/10, uchylając wcześniejszą decyzję Prezesa ZUS, wskazał na potrzebę zbadania sprawy pod kątem istnienia szczególnych okoliczności, warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, gdyż wówczas organ nie zajął się wyjaśnieniem, czy stan zdrowia zmarłego ojca dziecka oraz bardzo wysokie bezrobocie w miejscu jego zamieszkania nie miały wpływu na niewypracowanie świadczenia w trybie zwykłym. Jednakże, dokonując ponownej analizy sprawy, organ właściwie ocenił, że stan zdrowia zmarłego, jak również wysokie bezrobocie w miejscu, gdzie zamieszkiwał, nie pozwalają przyjąć, iż brakujący do wymaganych 5 lat w ostatnim 10-leciu okres w całości usprawiedliwiają szczególne okoliczności.

W okresie przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy (data zgonu) T. P. był częściowo niezdolny do pracy, ale dopiero od dnia [...] stycznia 2008 r., co – wbrew ocenie Prezesa ZUS – niewątpliwie utrudniało czy wręcz udaremniało zmarłemu możliwość zatrudnienia. Okres ten (od dnia [...] stycznia 2008 r. do daty zgonu – [...] maja 2009 r.) może być kwalifikowany w kategoriach szczególnych okoliczności, co zasugerował Sąd w ww. wyroku, niemniej, doliczając ten okres do posiadanego przez zmarłego okresu składkowego w ostatnim 10-leciu, wynoszącego 1 rok i [...], uzyskuje się jedynie 2 lata, 4 miesiące i [...] dni na wymagane 5 lat. Nie można natomiast uznać, by pozostały, brakujący do wymaganego, okres ubezpieczenia uzasadniały względy zdrowotne ojca dziecka.

Osoba, która nie może podjąć pracy lub działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu pogarszającego się czy też złego stanu zdrowia, dąży do zweryfikowania tego stanu rzeczy i potwierdzenia przez właściwe służby medyczne. Pogarszający czy też zły stan zdrowia zmarłego w okresie przerwy w zatrudnieniu w latach 1999-2008 nie został poparty jakąkolwiek dokumentacją medyczną, by mógł być uznany za szczególną okoliczność. Jedynie konkretne dowody podjęcia leczenia w tamtym okresie, świadczące o istniejących dolegliwościach, mogłyby wskazywać na obiektywne trudności uzasadniające powstałą przerwę. Tymczasem takich dokumentów nie ma. Brak jest także dowodów świadczących o tym, że zmarły nie został dopuszczony do świadczenia pracy przez lekarza medycyny pracy z uwagi na ewentualne dolegliwości. Orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] października 2009 r. wskazuje jedynie datę, od której T. P. był częściowo niezdolny do pracy, a zatem należy przyjąć, że przed dniem [...] stycznia 2008 r. zmarły mógł podejmować pracę lub działalność zarobkową objętą ubezpieczeniem społecznym. Potwierdza to fakt rejestracji w charakterze bezrobotnego w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] sierpnia 2008 r. Świadczą o tym także twierdzenia skarżącej, która podaje, że ojciec dziecka podejmował prace nieobjęte ubezpieczeniem społecznym. Jednocześnie okoliczności te pozostają w oczywistej sprzeczności ze stanowiskiem strony co do tego, że zmarły był wówczas niezdolny do pracy. Innymi słowy, albo jest się osobą niezdolną do pracy (częściowo lub całkowicie), albo bezrobotną poszukującą pracy.

Z kolei powoływanie się na fakt bycia osobą bezrobotną nie może być oceniane na płaszczyźnie szczególnych okoliczności. Gdyby uznać rejestrację w charakterze bezrobotnego za okoliczność szczególną, wówczas każda osoba posiadająca taki status mogłaby liczyć na świadczenie w drodze wyjątku, niezależnie od tego, czy faktycznie w tym czasie poszukiwała pracy czy też nie. Sama rejestracja w charakterze bezrobotnego nie odzwierciedla bowiem rzeczywistej aktywności osoby w poszukiwaniu pracy. Dopiero dowody wskazujące na odmowę zatrudnienia przez konkretnych pracodawców pozwalają na uznanie okresu bezowocnych poszukiwań pracy jako okresu przerwy w zatrudnieniu, spowodowanej szczególnymi okolicznościami, niezależnymi od woli. Chodzi zatem o przedstawienie dowodów, które potwierdzą fakt odmowy zatrudnienia w danym dniu. Tymczasem skarżąca przedstawiła sześć zaświadczeń wystawionych przez pracodawców post factum, bo pochodzących z 2011 r., z których wynika, że tylko w dwóch firmach T. P. szukał pracy w latach 1999-2008, natomiast pozostałe wskazują, że zmarły w 2002, 2004 i 2005 roku szukał pracy tylko u tych samych pracodawców. Dowody te są niewystarczające, by przyjąć, że zmarły ojciec dziecka aktywnie poszukiwał pracy. Oceny tej nie zmienia duże bezrobocie występujące w regionie, w którym zamieszkiwał, gdyż dokonując oceny ostatnich 9 lat (1999-2008), trudno uznać, by w tak długim okresie czasu niemożliwym było znalezienie jakiegokolwiek zatrudnienia w miejscu stałego zamieszkania lub poza nim.

Nie można więc podzielić poglądu skarżącej, iż trudna sytuacja na rynku pracy była szczególną okolicznością, która uniemożliwiała zmarłemu ojcu dziecka podjęcie zatrudnienia. Zgodnie bowiem z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, bezrobocie – samo w sobie – nie stanowi szczególnej przesłanki, warunkującej przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Rację ma również organ, twierdząc, że decydując się na wykonywanie prac dorywczych, bez opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, T. P. powinien był liczyć się z negatywnymi konsekwencjami takiego wyboru w sferze ubezpieczenia.

Skoro więc w przedmiotowej sprawie wymagany 5-letni staż ubezpieczeniowy w ostatnim 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy nie został w całości usprawiedliwiony szczególnymi okolicznościami, zatem przesłanka szczególnych okoliczności, usprawiedliwiających brak aktywności zawodowej zmarłego, nie może być uznana za spełnioną i – w myśl wcześniejszych wywodów w przedmiocie kumulatywnego charakteru przesłanek z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy – jest to okoliczność eliminująca syna skarżącej z grona osób, którym może być przyznane świadczenie w drodze wyjątku.

Sąd z pełnym zrozumieniem odnosi się do sytuacji skarżącej, trzeba jednak podkreślić, że sama trudna sytuacja materialna nie wystarcza do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, a więc uzależnionego – co do zasady – od zaistnienia przesłanek składających się na jego podstawę prawną. Świadczenie z art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy nie jest bowiem świadczeniem socjalnym i nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o to świadczenie, nawet gdy są one uzasadnione. Potrzeby te mogą co najwyżej uzasadniać ubieganie się o świadczenia z tytułu pomocy społecznej.

W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe. Jakkolwiek uznaniowość w tego typu sprawach nie może być wyrazem dowolności organu w podejmowaniu decyzji, to jednak Sąd nie dostrzegł przekroczenia granic uznania administracyjnego i nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.