Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1192/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 81 c ust. 2
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms, Sędziowie NSA Jacek Chlebny, Janina Kosowska /spr. /, Protokolant Elżbieta Maik, po rozpoznaniu w dniu 12 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 723/04 w sprawie ze skargi H. M. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie nakazania przedłożenia ekspertyzy technicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] oraz utrzymane nim mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2004 r., 3. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz skarżącej H. M. kwotę 902 (dziewięćset dwa) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym 462 (czterysta sześćdziesiąt dwa) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 lipca 2005 r., sygn, akt II SA/Kr 723/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę H. M. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2004 r. w przedmiocie nakazania przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku.

Przedstawiając stan faktyczny, ustalony przez organy administracji, przyjęty za podstawę rozpoznania sprawy, Sąd I instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki z dnia [...] lutego 2004 r., nakazujące, na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.), H. M. przedłożenie ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego wraz z dobudowaną do niego częścią gospodarczą parteru,, położonych przy ul. J. w K. wraz z zaleceniami określającymi sposób usunięcia ewentualnych nieprawidłowości.

W dniu 13 maja 2004 r. H. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na przedmiotowe postanowienie, zarzucając w niej naruszenie przez organy nadzoru budowlanego przepisów z zakresu prawa budowlanego, a w szczególności art. 50 i art. 51 ustawy - Prawo budowlane oraz art. 6, 7, 107 i 126 kpa. Skarżąca podniosła, iż zgłosiła na piśmie w dniu 14 listopada 2003 r. i 2 grudnia 2003 r. Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w K. o nielegalnym prowadzeniu w bliskiej odległości od jej budynku mieszkalnego przez C. Spółkę z o.o. robót budowlanych związanych z przebudową ul. J. oraz budową drogi serwisowej dla obsługi stacji paliw i wniosła o ich wstrzymanie, a następnie podjęcie odpowiednich działań zapobiegających niszczeniu jej budynku. Organ I instancji, zamiast zdyscyplinowania inwestora prowadzącego roboty budowlane, w trybie art. 50 i 51 ustawy - Prawo budowlane, wszczął postępowanie w sprawie stanu technicznego jej budynku, czym w jej ocenie rażąco naruszył prawo. Skarżąca wskazała również, iż w trakcie oględzin dokonano kontroli tylko stanu technicznego jej budynku, a nie przeprowadzono kontroli robót budowlanych, a szczególnie ich wpływu na stan techniczny jej obiektu.

W odpowiedzi na skargę, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru

Sygn. akt II OSK 1192/05 -3-

Budowlanego w Krakowie podtrzymał w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia. Podkreślił, iż warunkiem wystarczającym do zażądania ekspertyzy, zgodnie z dyspozycją art. 81 c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, jest istnienie uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego. Wbrew odmiennym sugestiom skarżącej, materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie na takie właśnie wątpliwości wskazuje, dlatego też nałożenie na nią obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej jest słuszne, celowe i zgodne z przepisami prawa budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, iż przedmiotem kontroli Sądu było w niniejszej sprawie wyłącznie postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. o nałożeniu na skarżącą obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku przy ul. J. w K. W konsekwencji, Sąd I instancji wskazał, iż poza tak określonym przedmiotem kontroli Sądu pozostają podniesione przez skarżącą zarzuty dotyczące robót budowlanych prowadzonych przez C. Spółkę z o.o. i niepodjęcia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. działań w tej sprawie na podstawie przepisów art. 50 i 51 ustawy - Prawo budowlane.

Mając to na uwadze, Sąd I instancji stwierdził, iż złożona przez skarżącą skarga nie jest uzasadniona. Wskazał, iż do obowiązków organów nadzoru budowlanego należy m. in. nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych oraz zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowianymi, obowiązującymi Polskimi Normami oraz zasadami wiedzy technicznej (art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. b-c ustawy - Prawo Budowlane). Wyjaśnił, iż kompetencje organów nadzoru budowlanego pozwalające realizować wymienione wyżej zadania są uregulowane w wielu przepisach prawa budowlanego, w tym m.in. w art. 81 c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości, m.in. co do stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na właściciela obiektu obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Sąd I instancji wskazał, iż zaskarżone postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora

Sygn. akt II OSK 1192/05 -4-

Nadzoru Budowlanego w Krakowie, oceniane w kontekście tej regulacji, jest zgodne z prawem. Mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, zwłaszcza protokół z dnia 18 grudnia 2003 r. z kontroli użytkowania i utrzymania obiektu budowlanego oraz korespondujące z treścią tego protokołu oświadczenia samej skarżącej o złym stanie technicznym budynku (pisma z dnia 17 listopada 2003 r., 2 grudnia 2003 r. i 30 grudnia 2003 r.), Sąd stwierdził, że organ odwoławczy, wydając zaskarżone postanowienie, nie przekroczył granic swoich kompetencji. Powstanie po stronie organu nadzoru budowlanego wątpliwości co do stanu technicznego przedmiotowego obiektu budowlanego było bowiem w związku z poczynionymi ustaleniami zgodne z treścią art. 81 c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, a tym samym zasadne było nałożenie na skarżącą jako na właściciela tego budynku, obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej. Sąd wskazał jednocześnie, iż dla nałożenia tego obowiązku nie są istotne przyczyny stanu technicznego obiektu. Przyczyny te mogą być natomiast przedmiotem oceny sądu powszechnego w razie wystąpienia przez skarżącą

0 odszkodowanie.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę kasacyjną wniosła H. M. Zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości, skarżąca zgłosiła zarzuty: 1/ naruszenia art. 81c ust 2 ustawy - Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię

1 zastosowanie, a w szczególności przyjęcie, że jest on podstawą do zażądania od

właściciela budynku przedłożenia ekspertyzy technicznej w sytuacji, gdy pogorszenie

się stanu technicznego budynku nastąpiło z uwagi na prowadzone w sąsiedztwie roboty

budowlane i w konsekwencji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.

1270 ze zm.) w związku z art. 151 tej ustawy, polegające na oddaleniu skargi

w sytuacji, gdy zachodziła przesłanka do jej uwzględnienia, co miało decydujący wpływ

na wynik sprawy,

2/ naruszenia art. 61 § 4 kpa w związku z art. 10 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał niedopuszczalnego połączenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania z zawiadomieniem o zgromadzeniu wszystkich materiałów i dowodów oraz możliwości zapoznania się z aktami, co uniemożliwiło stronie, wbrew zasadzie wyrażonej w art. 10 kpa, udział w zasadniczej części postępowania i miało wpływ na wynik postępowania, 3/ naruszenia art. 50 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię

-5-

i odmowę jego zastosowania w sytuacji, gdy istniały przesłanki do jego zastosowania i w konsekwencji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 151 tej ustawy, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy zachodziła przesłanka do jej uwzględnienia, co miało decydujący wpływ na wynik sprawy.

Przytaczając takie podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, skarżąca podniosła, iż Sąd I instancji, uznając za prawidłowe nałożenie na nią obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej dotyczącej stanowiącego jej własność budynku, nie wziął pod uwagę tego, że przepis art. 81 c ust 2 ustawy - Prawo budowlane nie może być stosowany bez względu na przyczyny, które spowodowały zły stan techniczny budynku. Wskazała, iż wykładnia celowościowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że jego funkcją jest zapewnienie, aby wznoszone lub istniejące budynki były w dobrym stanie technicznym oraz nie zagrażały bezpieczeństwu i zdrowiu ludzi. W przypadku natomiast zaistnienia takiego zagrożenia, na osobę, która jest odpowiedzialna za taki stan rzeczy, mogą zostać nałożone określone obowiązki, w tym między innymi obowiązek przedłożenia stosownych ekspertyz. Przepis ten umożliwia zatem nałożenie tych obowiązków nie tylko na właściciela budynku, ale także na inwestora.

Skarżąca wskazała jednocześnie, iż w niniejszej sprawie to nie ona doprowadziła do pogorszenia stanu technicznego jej budynku, gdyż uszkodzenia w ewidentny sposób zostały spowodowane przez prowadzone w pobliżu prace budowlane. Podniosła, iż fakt ten zgłosiła Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, który jednak nie podjął niezbędnych, niezwłocznych działań w tej sprawie, dopuszczając do tego, że inwestor nadal prowadził zagrażające jej budynkom roboty budowlane. Zauważyła, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pojawił się na placu budowy już po zakończeniu robót, które spowodowały uszkodzenia jej budynku i jak wynika z pism do niej kierowanych uznał, że budowa prowadzona była w prawidłowy sposób. Skarżąca wskazała, iż z pisma z dnia 27 lutego 2004 r. wynika, że dokonał on takich ustaleń w szczególności w oparciu o przedłożony przez inwestora w dniu 7 stycznia 2004 r. Plan Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia, podczas gdy Plan ten, zgodnie z ustaleniami dokonanymi przez Powiatowego Inspektora Pracy, nie był kompletny i nie zawierał w szczególności ustaień dotyczących pracy ciężkiego sprzętu budowlanego, do którego zalicza się między innymi walce wibracyjne. Skarżąca podniosła, iż fakt, że uszkodzenia spornego budynku spowodowane zostały pracą

-6-

walców wibracyjnych znajduje potwierdzenie między innymi w ustaleniach dokonanych przez Powszechny Zakład Ubezpieczeń SA, czego dowodem jest pismo PZU S.A. z dnia 2 stycznia 2004 r.

Zdaniem skarżącej prowadzenie robót budowlanych w sposób, który stwarza zagrożenie dla sąsiednich nieruchomości nie można uznać za działanie zgodnie z prawem. Zauważyła, iż sytuacja ta wypełnia dyspozycję art. 50 ust. 1 i 2 ustawy -Prawo budowlane, który przewiduje możliwość wstrzymania prowadzenia robót budowlanych wykonywanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska i nałożenia na inwestora obowiązku przedstawienia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz. Skarżąca wskazała, iż w niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie podjął działań przewidzianych w art. 50 ustawy - Prawo budowlane mimo, że zachodziły do tego przesłanki i nie rozpoznał jej wniosku o wstrzymanie przedmiotowych robót budowlanych/ Skargi na działanie organu I instancji w tym zakresie nie uwzględnił również Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Skarżąca wskazała jednocześnie, iż obecnie podejmowanie przez nią jakichkolwiek działań zmierzających do wyegzekwowania tego obowiązku byłoby bezcelowe i narażałoby ją na zbędne koszty, bowiem prace budowlane zostały już dawno zakończone i zastosowanie przepisu art. 50 ustawy- Prawo budowlane stało się niemożliwe. Podkreśliła jednak, że nie powinna ponosić negatywnych skutków zaniedbań organów administracji.

Skarżąca podniosła również, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał w tej sprawie niedopuszczalnej zmiany kwalifikacji podstawy prawnej, w oparciu o którą wszczęte zostało postępowanie. Postępowanie to zostało wszczęte z urzędu, o czym została poinformowana pismem z dnia 9 lutego 2004 r. łącznie z zawiadomieniem o zgromadzeniu wszystkich materiałów i dowodów oraz możliwości zapoznania się z aktami. Takie działanie organu I instancji uniemożliwiło jej natomiast, wbrew zasadzie wyrażonej w art. 10 kpa, udział w zasadniczej części postępowania, w czasie której następowało w szczególności gromadzenie materiału dowodowego, i pozbawiało ją możności obrony jej praw, co miało zasadniczy wpływ na wynik postępowania.

W dniu 12 października 2006 r., na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie, pełnomocnik skarżącej przedłożyła - jako załącznik do protokołu rozprawy - pismo z dnia 12 października 2006 r., w którym poza wskazaniem okoliczności, na które skarżąca powołała się już w skardze kasacyjnej, poinformowała,

-7-

iż wyrokiem z dnia 25 lipca 2005 r., sygn. akt II SA/Kr 2872/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 16 października 2003 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielania dla C. Spółki z o.o. pozwolania na budowę dworca autobusowego wraz ze stacją paliw, układem drogowym i infrastrukturą techniczną (etap I). Skarżąca zaś, obecna na rozprawie osobiście, stwierdziła, co zostało zapisane w protokole z rozprawy, że jej budynek, którego dotyczy sprawa, nie grozi zawaleniem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 tej ustawy, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarzuty w niej zawarte okazały się usprawiedliwione w zakresie uzasadniającym uchylenie zarówno zaskarżonego wyroku, jak i postanowień Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie oraz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.

Zgodnie z przepisami rozdziału 6 ustawy - Prawo budowlane, które regulują utrzymanie obiektów budowlanych, na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego ciąży, co do zasady, obowiązek utrzymywania obiektu w należytym stanie technicznym, co oznacza, że to on jest odpowiedzialny za stan tego obiektu i ponosi konsekwencje zaniedbań (art. 61). Za element dbałości o własny obiekt budowlany należy uznać również uprawnienie do zgłaszania organowi nadzoru budowlanego wszelkich zagrożeń wynikających z prowadzenia robót budowlanych przez innych inwestorów, które w ocenie właściciela wpływają negatywnie na obiekty budowlane, stanowiące jego własność. W takiej sytuacji zadaniem organu jest podjęcie, w oparciu o przepisy Prawa budowlanego, a w tym przepisy rozdziału 5 i 8 tej ustawy, odpowiednich czynności w celu dokonania konkretnych ustaleń nie tylko co do rodzaju obiektu budowlanego, jego stanu technicznego i ewentualnych zagrożeń wynikających z tego stanu, lecz również

-8-

okoliczności, mających wpływ na stan techniczny obiektu, szczególnie w sytuacji, gdy istnieją podstawy do przyjęcia, że nienależyty stan techniczny obiektu budowlanego może być następstwem prowadzonych w sąsiedztwie robót budowlanych. Nałożenie na właściciela określonych obowiązków nie powinno być bowiem automatyczne, lecz powinno być poprzedzone dokładną analizą stanu faktycznego sprawy i ustaleniem przyczyn pogorszenia stanu obiektu budowlanego w celu jak najszybszego wyeliminowania tych przyczyn, a w szczególności związku z prowadzonymi robotami budowlanymi. Nie ulega bowiem wątpliwości, że inwestor powinien wykonywać roboty budowlane w sposób, który nie powoduje uszkodzenia obiektów budowlanych na sąsiednich nieruchomościach. W razie spowodowania takiego zagrożenia organ nadzoru budowlanego obowiązany jest wstrzymać roboty budowlane i może na inwestora nałożyć obowiązek przedstawienia odpowiednich ocen technicznych.

W rozpoznawanej sprawie, gdy w trakcie prowadzenia przez Spółkę robót budowlanych, których negatywny wpływ na sąsiedni obiekt budowlany zgłosił jego właściciel, organ nadzoru budowlanego powinien bezzwłocznie ustalić i rozważyć, czy nie zachodzą przesłanki z art. 50 ust. 1 pkt 1-4 ustawy - Prawo budowlane do wstrzymania prowadzonych robót budowlanych i nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia odpowiednich ocen technicznych i ekspertyz. Jednocześnie zauważyć należy, iż w przypadku zgłoszenia wpływu prowadzenia robót budowlanych na nieruchomości sąsiadujące z terenem tych robót i znajdujące się na nich obiekty, przepis art. 81 c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane wskazujący między innymi uczestników procesu budowlanego, nie wyklucza możliwości nakazania przedłożenia odpowiednich ekspertyz także przez inwestora, realizującego zadanie inwestycyjne mające wpływ na otoczenie, a w tym na obiekty znajdujące na działce sąsiedniej.

Nałożenie na skarżącą jako na właściciela obiektu budowlanego obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej powinno wynikać z ustaleń organu nadzoru budowlanego, które nie mogą pomijać związku między robotami budowlanymi wykonywanymi przez C. Spółkę z o.o., a stanem technicznym budynku skarżącej, a także tego, że skarżąca już w toku wykonywania robót przez Spółkę żądała wstrzymania tych robót, ponieważ sposób wykonywania tych robót powoduje uszkodzenia w jej budynkach. Szczególnie jest to istotne, gdy organ pierwszej instancji w zawiadomieniu z dnia 8 grudnia 2003 r. o oględzinach stanu technicznego budynku skarżącej podał, że oględziny te będą dokonywane w związku z prowadzoną budową, zaś skarżąca nie prowadziła żadnej budowy, lecz zgłosiła zagrożenie dla jej obiektu i żądała zastosowania przepisów art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy -

-9-

Prawo budowlane w związku z realizacją inwestycji przez Spółkę C.

w bezpośrednim sąsiedztwie jej nieruchomości.

Z przedstawionego w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji stanu sprawy nie wynika natomiast, aby Sąd I instancji oceniał, jakie ustalenia poczyniły organy nadzoru budowlanego w związku ze zgłoszeniem skarżącej o negatywnym wpływie pracy walców wibracyjnych i innych maszyn wykorzystywanych w toku robót budowlanych na stan jej budynku. W sytuacji zatem, gdy nienależyty stan techniczny obiektu jest, w ocenie jego właściciela, efektem prowadzonych robót budowlanych, których wstrzymania przez organ nadzoru budowlanego skarżąca domagała się. kilkakrotnie przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, obowiązkiem tego organu było odniesienie się w pierwszej kolejności do tej kwestii, a przynajmniej odniesienie się do tych argumentów, które były podnoszone przez skarżącą.

Wprawdzie zgodnie z art. 81c ust. 2 w związku z art. 81c ust. 1 ustawy -Prawo budowlane, organy nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą w drodze postanowienia nałożyć na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, a także dostawców wyrobów budowlanych, w rozumieniu przepisów o badaniach i certyfikacji, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych iub ekspertyz, to jednak, jeśli nienależyty stan techniczny obiektu jest efektem procesu budowlanego prowadzonego w bliskiej odległości, a organ pomimo wezwań strony nie podjął stosownych działań w celu wstrzymania ich prowadzenia, to należało ocenić czy strona powinna ponosić negatywne konsekwencje zaniedbań organu w tym zakresie i być obciążona obowiązkiem przedłożenia na własny koszt stosownej ekspertyzy. Jest to istotne również w kontekście wyroku WSA w Krakowie z dnia [...] lipca 2004 r., który wyeliminował z obrotu prawnego decyzję o pozwoleniu na budowę obiektów, których realizacja w ocenie skarżącej doprowadziła do pogorszenia stanu technicznego jej budynku mieszkalnego.

Zauważyć należy, iż przytoczony przepis kompetencyjny (art. 81 c), umieszczony wśród przepisów rozdziału 8 ustawy - Prawo budowlane, określających podział zadań między organami administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego oraz zakres ich kompetencji, określa uprawnienie organów nadzoru budowlanego do żądania od określonych w nim podmiotów przedstawienia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, nie stanowi sam przez się podstawy do merytorycznego rozstrzygania istoty sprawy administracyjnej, w której organ

-10-

konkretyzuje dopiero sytuację prawną stron postępowania. Działania organu w tym trybie zmierzają wyłącznie do wyjaśnienia kwestii technicznych (dowodowych), których celem jest ustalenie stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji, postanowienie, wydane na podstawie przytoczonego przepisu, ma przede wszystkim charakter dowodowy i z uwagi na ten charakter podejmowane jest z reguły w ramach już toczącego się postępowania przewidzianego w ustawie - Prawo budowlane w określonej sprawie, po uprzednim przeprowadzeniu wstępnych wyjaśnień. Z uwagi na charakter tego postanowienia obowiązek w nim określony nie może również wykraczać poza żądanie przedłożenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz.

W rozpoznawanej sprawie, zaskarżone postanowienie podjęte zostało w ramach postępowania w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego skarżącej z częścią gospodarczą, zlokalizowanego przy ul. J. w K. Przy czym jak już wcześniej podano, z akt sprawy wynika, iż postępowanie to wszczęte zostało, zgodnie z zawiadomieniem o jego wszczęciu z dnia 9 lutego 2004 r., na wniosek H. M. W świetle jednak wywodów skargi, wnioski, jakie składała skarżąca do organu nadzoru budowlanego obejmowały żądanie wstrzymania prowadzonych przez C. Spółkę z o.o. robót budowlanych, które wywierały negatywny wpływ na stan jej budynku, a więc nie było to żądanie stwierdzenia stanu technicznego budynku skarżącej. W tym stanie rzeczy Sąd nie odniósł się do kwestii, czy organy budowlane w okolicznościach tej sprawy miały podstawę do nałożenia na skarżącą obowiązków, określonych w postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki z dnia [...] lutego 2004 r. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika bowiem, że organ I instancji, działając w związku ze zgłoszeniem i interwencją skarżącej, w istocie z urzędu, zmienił przedmiot postępowania w sprawie, której nie dotyczył wniosek skarżącej i nałożył na nią w ramach tego postępowania obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej. Interwencja skarżącej w toku prowadzenia robót budowlanych przez inwestora, które w ocenie skarżącej powodowały zagrożenie dla jej mienia, zmierzała w istocie rzeczy, do podjęcia przez organ nadzoru działań określonych w art. 50 Prawa budowlanego i tego dotyczyły żądania skarżącej. Okoliczność, że żądania te nie zostały rozpatrzone przed zakończeniem robót budowlanych przez Spółkę, nie może uzasadniać przerzucenia ciężaru sporządzenia ocen technicznych budynku na skarżącą, z takim tylko uzasadnieniem, że roboty budowlane Spółka zakończyła, zwłaszcza w sytuacji, gdy pozwolenie na budowę na rzecz Spółki zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Takie działanie organów nosi cechy arbitralności uchybiającej zasadzie pogłębiania

-11-

zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa). Jednocześnie zauważyć należy, odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia przepisów postępowania w związku z brakiem dostrzeżenia przez Sąd I instancji naruszenia art. 10 kpa, iż samo połączenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania z informacją

0 prawach jakie przysługują stronie w jego toku nie stanowi naruszenia przepisów

prawa. W sytuacji jednak, gdy zawiadomienie o wszczęciu postępowania wydawane

jest w tym samym dniu co postanowienie o nałożeniu na stronę określonych

obowiązków, Sąd powinien był ocenić, czy takie postępowanie nie stanowiło naruszenia

zasady określonej w art. 6-8 kpa, art. 10 jaki i art. 75 i 77 kpa.

W konsekwencji stwierdzić należy, iż Sąd I instancji nie dokonał wnikliwej oceny wadliwego zastosowania przepisów prawa budowlanego przez organy nadzoru budowlanego. Naruszenie wskazanych przepisów prawa przez ten Sąd polegało na zaakceptowaniu, w okolicznościach tej sprawy, zastosowania przez organy art. 81 c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, pomimo braku uprzedniego rozważenia zastosowania przepisów art. 50 i 51 ustawy - Prawo budowlane. Nałożenie na skarżącą obowiązku dostarczenia oceny technicznej jej budynku, nie może prowadzić do tego, że jest to sankcja w stosunku do skarżącej za to, że w toku wykonywania robót budowlanych przez Spółkę, wnosiła o wstrzymanie tych robót i twierdziła, iż skutkiem wykonywania tych robót jest uszkodzenie jej budynku.

Mając przedstawione względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok oraz rozpoznał skargę na podstawie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając skargę, z podanych przyczyn, należało uchylić zaskarżone postanowienie

1 utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, ponieważ zostały

wydane z naruszeniem wskazanych przepisów Prawa budowlanego (art. 145 § 1 pkt 1

lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W toku dalszego

postępowania organ nadzoru budowlanego, jeżeli są podstawy dó przyjęcia, iż stan

budynku skarżącej może powodować zagrożenie dla życia lub mienia, powinien

w pierwszej kolejności rozstrzygnąć, czy w związku z żądaniem skarżącej wniesionym

już w 2003 r. w sprawie robót budowlanych prowadzonych przez Spółkę, obowiązek

przedstawienia oceny technicznej budynku skarżącej powinien być nałożony na Spółkę.

O kosztach postępowania, obejmujących koszty postępowania kasacyjnego

Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 193 oraz art. 203 pkt 1 Prawa

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Koszty te obejmują zwrot wpisów

sądowych i wynagrodzenie pełnomocnika oraz koszty przejazdu do sądu.