Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1029/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: *Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant: Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w dniu 14 września 2004r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi R. G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] Nr [...] , w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty długu celnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

2

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia [...] nr [...] -[...], którą zgłoszenie celne dokonane przez R. G. uznano za nieprawidłowe i określono kwotę długu celnego.

Z akt sprawy wynika, że zgłoszeniem celnym z dnia [...] R. G. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym ze stawką celną obniżoną towar - owoce i warzywa wwiezione z Austrii, wskazane na rachunku [...] wystawionym przez firmę A z/s w W. i na rachunku [...],wystawionym przez firmę B w W. - które to rachunki zawierały deklarację preferencyjnego pochodzenia - z W. i C. Organ celny I instancji zgłoszenie to uznał za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej, bowiem zagraniczne władze celne udzieliły informacji, że w/w firmy eksporterów nie wystawiły rachunków jak i deklaracji o pochodzeniu towaru i przeczyły, aby znały odbiorcę, nie wiedziały, kto dokumenty wystawił, sugerowały, iż formularze rachunków zostały skradzione, wobec czego uznano, iż dowód pochodzenia wystawiony został bezprawnie.

Prezes Głównego Urzędu Ceł rozpoznając sprawę wskazał, iż zgodnie z treścią art.65§l Kodeksu celnego organ celny przyjmuje zgłoszenie celne niezwłocznie, jeżeli odpowiada wymogom formalnym, art.65§3 stanowi, że przyjęcie zgłoszenia powoduje z mocy prawa objęcie towaru procedurą wnioskowana przez stronę i określenie kwoty długu celnego. Art.83 ustawy zezwala zaś na kontrole postimportową. Powołując art. 13§1 Kodeksu celnego wywodzono, iż cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych, w myśl zaś §4 w/w art. Taryfa celna obejmuje stawki celne obniżone określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą z niektórymi krajami lub grupami krajów; stawki celne są przy tym stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania.

Powołując ust.5 części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej (stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 15.10.1998r.) stawki celne obniżone wynikające z umów zawartych przez RP z niektórymi krajami lub grupami krajów (umowy o strefach wolnego handlu) z zastrzeżeniem ust.6, stosuje się do niektórych towarów pochodzących m.in. z państw członkowskich Unii Europejskiej lub innych krajów m.in. z Republiki Czeskiej i Republiki Słowackiej. Ustęp 6 zaś wskazuje, że gdy na towary pochodzące z państw, o których mowa w ust.5 nie została określona stawka obniżona lub nie zostało udokumentowane pochodzenie towarów zgodnie z wymogami określonymi w umowach, o których mowa w tym przepisie, przepis ust.2 i 3 stosuje się odpowiednio, (czyli zastosowanie znajdują stawki

sygn.akt 3 I SA/Wr 1029/02 3

autonomiczne lub konwencyjne). Organ celny II instancji wskazał, że umową mającą zastosowanie w nin. sprawie są: Protokół Nr 7 Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu (CEFTA) oraz Protokół Nr 4 Układu Europejskiego, określający wymogi, spełnienie których jest niezbędne dla zastosowania obniżonych stawek celnych.

Odnośnie Protokołu Nr 7 podniesiono, ze m.in. art. 13 i 16 określa wymogi, jednoczesne spełnienie których jest niezbędne dla uzyskania przez polskiego importera preferencji celnych w postaci obniżonych stawek celnych. I tak: towar pochodzić musi z państwa strony umowy CEFTA, pochodzenie udokumentowane rna być prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze, spełniony jest warunek bezpośredniego przywozu do Polski.

Odnośnie zaś Protokołu 4 wywodzono, że zgodnie z art. 16 i 21 w/w umowy stawki celne obniżone mogą być stosowane, gdy jednocześnie spełnione są następujące warunki:

- towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu Protokołu 4,

- pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracja na fakturze,

- spełniony został warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Stosownie do art.21 Protokołu Nr 4 deklaracja na fakturze może zostać sporządzona przez upoważnionego (w rozumieniu art.22) eksportera lub też przez każdego dla przesyłki składającej się z jednego lub wielu opakowań zawierających produkty pochodzące, których łączna wartość nie przekracza 6000 ECU. W pkt 4 art. 21 doprecyzowano, że deklaracja może być złożona przez eksportera w formie pisma maszynowego, stempla bądź nadruku na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub na innym dokumencie handlowym; ponadto deklaracja sporządzona musi być w jednej z wersji językowych określonych w tym załączniku oraz zgodnie z przepisami prawa krajowego państwa eksportu. Jeżeli deklaracja napisana jest ręcznie, to powinna być napisana atramentem i drukowanymi literami. Według pkt.5 art.21 deklaracja powinna też posiadać podpis eksportera, jednakże uprawniony eksporter nie jest zobowiązany do podpisania tych dokumentów, pod warunkiem, że przyjmuje wszelką odpowiedzialność za deklarację, która identyfikuje go tak, jakby była podpisana własnoręcznie. Załącznik IV do Protokołu Nr 4 stanowi, że deklaracja nieupoważnionego eksportera powinna wskazywać miejsce i datę wystawienia oraz zawierać odręczny podpis eksportera i dodatkowo czytelnie podane nazwisko osoby, która podpis ten złożyła.

W myśl postanowień art.32 Protokołu Nr 4 dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości, co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego protokołu.

sygn.akt 3 I SA/Wr 1029/02

4

W rozpoznawanej sprawie, według organu celnego, przedłożone faktury z deklaracją o pochodzeniu towaru nie potwierdzały preferencyjnego pochodzenia towaru gdyż w wyniku postępowania weryfikacyjnego, przeprowadzonego przez władze celne austriackie i czeskie (a wyniki takich kontroli są wiążące), ustalono, że firmy wskazane jako eksporter nie potwierdziły ani faktu wystawienia faktur ani tym samym deklaracji o pochodzeniu, faktury które nie zostały wystawione przez eksportera została zatem -jak uznano - sfałszowane.

Z powyższego faktu wywiedziono, że w rzeczywistości towar nie posiadał statusu "produktów pochodzących" w myśl umów międzynarodowych. Wskazano też na uprawnienie organów celnych do kontroli postimportowej (art.83 §1 i §2 Kodeksu celnego) podnosząc, że na etapie zgłoszenia celnego poza wymogami formalnymi organ celny nie jest w stanie ocenić prawidłowości i rzetelności wystawionych dowodów pochodzenia oraz statusu pochodzenia.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem R.G. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę.

Domagając się w niej uchylenia decyzji wydanych w sprawie przez organy celne obu instancji i zasądzenia kosztów postępowania skarżący sformułował zarzut rażącego naruszenia prawa, polegającego na tym, że organ II instancji z naruszeniem przepisów art.233 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w sytuacji, gdy ten dopuścił się naruszenia prawa, a to:

1. rażącego naruszenia prawa przez wadliwe zastosowanie w sprawie przepisów art.32 Porozumienia podpisanego w dniu 24.06.1997r. w formie wymiany listów pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, dotyczącego definicji "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej.

Uzasadniając ten zarzut strona wskazał, że strona - obywatel RP, osoba krajowa - zakupiwszy towar poza granicami RP wprowadziła osobiście na polski obszar celny towar, stanowiący jej własność. W takim przypadku, zdaniem strony, przepisy w/w Porozumienia nie mają żądnego zastosowania, brak bowiem w sprawie elementu zagranicznego będącego sine quo. non dla zastosowania umowy międzynarodowej, zawartej przez suwerenne Państwa w celu ochrony prawa obywateli każdego z tych Państw, będących stroną owej umowy międzynarodowej na terytorium innego Państwa będącego również stroną tejże umowy międzynarodowej. Według skarżącego tylko w takim przypadku umowa międzynarodowa staje się źródłem prawa wewnętrznego Rzeczypospolitej na mocy art.87 ust.l w związku z art.91 Konstytucji Rzeczypospolitej. Skarżący wywodził, że umowy międzynarodowe zawiera Rada Ministrów lub poszczególni ministrowie zaś ratyfikuje je - z mocy przepisu art. 133 Konstytucji - Prezydent RP. Gdyby więc te organy zawarły z jakimś państwem

sygn.akt 3 I SA/Wr 1029/02

5

umowę regulującą stosunki prawne łączące obywateli Rzeczpospolitej z organami tejże Rzeczpospolitej to doszłoby do naruszenia przepisu art.95 ust.l Konstytucji, z którego wynika, iż władzę ustawodawczą sprawują wyłącznie sejm i senat, przy czym władza ustawodawcza sprowadza się do stanowienia prawa obowiązującego tylko i wyłącznie na terytorium Rzeczpospolitej.

2. rażącego naruszenia prawa poprzez niezastosowanie w sprawie wprost

Kodeksu celnego oraz aktów normatywnych wykonawczych wydanych

na jego podstawie:

* rozporządzenia Rady Ministrów z 15.10.1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U.Nr 130,poz.851 ze zm.); strona twierdziła, że w myśl przepisów tego aktu (§2 pkt.3 w zw. z załącznikiem 3) przywiezione owoce nie zostały zaliczone do kategorii towarów, co do których pochodzenie musi być dokumentowane świadectwem pochodzenia;

* zarządzenia Prezesa GUC z 23.09.1997r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (M.P.Nr 72,poz.690) w tym w szczególności przepisów pkt.5 i pkt.7 załącznika nr 30 dokumenty potwierdzające pochodzenie towaru z których pierwszy pozwala na posłużenie się trwałymi oznaczeniami na towarze wskazującymi na jego pochodzenie, drugi zaś pozwala władzom celnym skorzystanie z innych dokumentów np. świadectw fitosanitarnych.

3. rażącego naruszenia prawa w postaci przepisów art. 180§1 i nast. Ordynacji podatkowej w zw. z art.262 Kodeksu celnego - polegającego na tym, że organy obu instancji powołując się bezzasadnie na art.32 Protokołu Nr 4 odmówiły dopuszczenia jako dowodu w sprawie.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Dodatkowo Dyrektor Izby Celnej we W. wskazał, iż organy wystawiające świadectwa fitosanitarne nie są uprawnione do badania faktycznego pochodzenia towarów i tego nie czynią. Odnosząc się do dalszych zarzutów strona przeciwna podniosła też, że w sprawie nie mogły znaleźć zastosowania wskazane przez stronę akty wykonawcze, w tym, że napisy na kartonach, skrzyniach i tego typu opakowaniach zbiorczych nie są trwałym oznaczeniem kraju pochodzenia towaru.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art.97§l ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez

sygn.akt 3 I SA/Wr 1029/02

6

właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. , jako rzeczowo i miejscowo właściwy.

Po myśli art.3§l powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy).

W ocenie Sądu zawarty w skardze wniosek o uchylenie decyzji wydanych przez organy celne obu instancji nie zasługuje na uwzględnienie, nie uchybiają one bowiem prawu w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu.

Odnosząc się do zarzutów rozpatrywanej skargi na wstępie podnieść należy, że dla oceny czy organy celne właściwie zastosowały prawo materialne konieczne jest w pierwszej kolejności zbadanie czy nie doszło w toku postępowania administracyjnego do naruszenia przepisów proceduralnych, w tym przepisów regulujących postępowanie dowodowe, a tym samym czy prawidłowo ustalono stan faktyczny. Nie budzi bowiem wątpliwości, że kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania.

Wskazać też należy, iż konieczne w sprawie ustalenia dotyczyć muszą faktów prawotwórczych, a więc mających wpływ na załatwienie sprawy, a zatem chodzi o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej. Wobec zarzutu niezasadnego zastosowania w sprawie przez organy celne powoływanej umowy międzynarodowej godzi się podnieść, iż zgodnie z przepisem art. 87 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej źródłem powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. W myśl zaś art.91 ustawy zasadniczej ratyfikowana umowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej stanowi cześć porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowania, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy (ust.l); umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da pogodzić się z umową (ust.2).

Niewątpliwie Polska z dniem 1.02.1994r. stała się stroną że Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. (Dz.U. z 1994r. Nr 11 poz.38; oświadczenie rządowe w sprawie wejścia w życie -Dz.U.Nr 1 l,poz.39).), ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą

sygn.akt 3 I SA/Wr 1029/02

7

Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony.

Integralną część tej przyjętej, ratyfikowanej, zatwierdzonej i opublikowanej umowy międzynarodowej stanowi m.in. Protokół Nr 4, dotyczący definicji "produktów pochodzących" oraz metod współpracy administracyjnej. Powołana umowa zatem, wraz z jej integralnymi częściami, jest źródłem powszechnie obowiązującego w Polsce prawa i jako taka znajduje zastosowanie w sprawie.

Zwrócenia uwagi wymaga poza tym, iż skoro art.9 Konstytucji stanowi, że Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego, to nie jest prawnie obojętne i to, że akt prawa wewnętrznego (np. ustawa) odsyła do umów międzynarodowych, nawet gdy nie zastrzega, że ma to być umowa ratyfikowana.

W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się na tej podstawie, iż skutkiem takiego odesłania może być inkorporowanie umowy do aktu odsyłającego, a zatem transformacja na prawo krajowe.

Nawet więc jeżeli zmiany do Protokołu Nr 4 (Dz.U.z 1997r. Nr 104,poz.662) wprowadzone zostały drogą wymiany listów między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi nie pozbawia to zmian umowy mocy obowiązującej. Chybiony jest zatem zarzut bezzasadnego zastosowania w sprawie przepisów Protokołu Nr 4, w szczególności jego art.32. Całkowicie bez znaczenia są przy tym wywody skarżącego, że sprowadził on towar stanowiący jego własność i że w konsekwencji tego właśnie faktu przepisy powoływanego aktu nie mają zastosowania. Zwrócenia uwagi wymaga, że zgodnie z przepisem art. 2 §3 ustawy z dnia 9.01.1997r. Kodeks celny (Dz.U.Nr 23, poz.l 17 ze zm.) sam fakt wprowadzenia towaru na polski obszar celny powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych przepisami prawa cywilnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej. Treść cytowanego przepisu wyraźne odsyła do umów międzynarodowych, a zatem -jak wyżej powiedziano - umowy w tym przedmiocie zostały inkorporowane do systemu krajowego. Ponadto dług celny (jako powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych - art.3§l pkt 2) powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (art.209§2), a cło (jako rodzaj należności celnych przywozowych - art.3§l pkt 8) w myśl art.l3§l określane jest na podstawie taryfy celnej. W dacie przedmiotowego zgłoszenia celnego w zakresie określenia stawek celnych (konwencyjnych, autonomicznych, preferencyjnych, obniżonych, ryczałtowych) obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z 15.12.1998r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (Dz.U.Nr 158,poz.l036 ze zm.).

Odesłanie do umów międzynarodowych Kodeks celny przewiduje także w art. 13§3 pkt.4 i§4. Zgodnie z nim stawki obniżone stosowane mogły być na wniosek zgłaszającego wobec towarów traktowanych preferencyjnie w oparciu o umowy międzynarodowe o ile towary te spełniają warunki do ich stosowania.

sygn.akt 3 I SA/Wr 1029/02

8

Skoro w niniejszej sprawie niespornie sprowadzonym towarem były owoce i warzywa, przywiezione z Austrii, a nadto poza sporem strona wnioskowała o zastosowanie stawek celnych obniżonych z uwagi na ich pochodzenie z Włoch - w świetle powołanych wyżej przepisów ustalenia wymagało zatem czy importowany towar spełniał warunki do zastosowania tychże obniżonych stawek, w szczególności czy był to towar "pochodzący" - w prawnym tego słowa znaczeniu - z państwa członka Unii Europejskiej. Kodeks celny zasady ustalania pochodzenia towarów normuje przepisami działu II, przy czym art. 15-19 ustawy dotyczą niepreferencyjnego pochodzenia towarów. Szczególną zaś regulację, co do stosowania stawki celnej obniżonej - z uwagi na pochodzenie towaru z kraju członkowskiego Unii Europejskiej -zawiera właśnie powołany wyżej Układ Europejski wraz ze stanowiącym jego integralną część Protokołem Nr 4, dotyczącym, jak już wskazano, definicji "produktów pochodzących" oraz metod współpracy administracyjnej. Trafnie organy celne obu instancji uznały, iż w stanie prawnym obowiązującym w dniu przedmiotowego zgłoszenia celnego zgodnie z art. 16 ust. 1 powołanego Protokołu z postanowień umowy korzystają w imporcie do Polski produkty pochodzące ze wspólnoty pod warunkiem przedłożenia:

a/ świadectwa przewozowego EUR.l, którego wzór jest zamieszczony w załączniku III lub

b/ w przypadkach określonych w artykule 21(1), deklaracji, której tekst jest zamieszczony w załączniku IV, złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty, o których mowa, w sposób wystarczający do ich identyfikacji (zwanej dalej "deklaracją na fakturze").

W Ocenie Sądu brzmienie przepisu uzasadnia stanowisko, że katalog dowodów na okoliczność preferencyjnego pochodzenia towaru - wbrew poglądom skarżącego - jest zamknięty i importer nie ma możliwości udowodnienia tegoż pochodzenia innymi środkami dowodowymi.

Szczegółowo procedurę wystawiania świadectw przewozowych EUR.l regulują przepisy art. 17-19 Protokołu nr 4 - poza sporem w niniejszej sprawie strona świadectwem takim nie legitymowała się.

Przepis zaś art.21 - regulujący kwestię warunków sporządzania deklaracji na fakturze stanowi w ust.l, że deklaracja na fakturze, o której mowa w artykule 16(l)(b), może zostać sporządzona: (a)przez upoważnionego eksportera w rozumieniu artykułu 22 lub (b) przez każdego eksportera dla każdej przesyłki składającej się z jednego lub wielu opakowań zawierających produkty pochodzące, których łączna wartość nie przekracza 6.000 Euro. Zgodnie z ust.2 deklaracja na fakturze może zostać sporządzona, jeżeli produkty, których dotyczy, można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub Polski lub z jednego z krajów wymienionych w artykule 3 i 4 i spełniają inne warunki niniejszego Protokołu. Po myśli zaś ust.3-6 eksporter sporządzający deklarację na fakturze zobowiązany jest do przedłożenia, na żądanie władz celnych kraju eksportu,

sygn.akt 3 I SA/Wr 1029/02 9

wszystkich odpowiednich dokumentów potwierdzających status pochodzenia produktów, jak również wypełnienie innych wymogów tego Protokołu (ust.3), deklaracja na fakturze może być złożona przez eksportera w formie pisma maszynowego, stempla bądź nadruku na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym. Deklaracja, której tekst zamieszczony został w załączniku IV, musi zostać sporządzona w jednej z wersji językowych określonych w tym załączniku oraz zgodnie z przepisami prawa krajowego państwa eksportu. Jeżeli deklaracja jest napisana ręcznie, to powinna być napisana atramentem i drukowanymi literami (ust.4), deklaracja na fakturze powinna posiadać oryginalny, własnoręczny podpis eksportera. Jednakże upoważniony eksporter, w rozumieniu artykułu 22, nie jest zobowiązany do podpisywania takich dokumentów, pod warunkiem, że dostarczy on władzom celnym kraju eksportu pisemne zobowiązanie, że przyjmuje wszelką odpowiedzialność za każdą deklarację, która identyfikuje go, tak jakby była podpisana przez niego własnoręcznie (ust.5), deklaracja na fakturze może zostać sporządzona przez eksportera, kiedy produkty, do których się odnosi, są eksportowane lub po wyeksportowaniu, pod warunkiem, że zostanie przedłożone w kraju importera nie później niż dwa lata po dokonaniu importu produktów, do których się odnosi.

W stanie faktycznym sprawy skarżący unijne pochodzenie dokumentował deklaracją eksportera zawartą w fakturze i poza sporem było też, że nie był eksporterem "upoważnionym" w rozumieniu art.21 ust.la i art.22 Protokołu. Fakt, że tego typu dokument przewidują cytowane wyżej przepisy nie oznacza, że są one bezwzględnie wiążące, i że nie mogą być weryfikowane. Wskazany Protokół w części VI reguluje kwestię współpracy administracyjnej i wzajemnej pomocy - celem weryfikacji autentyczności świadectw przewozowych EUR. 1 lub deklaracji na fakturze oraz poprawności informacji podanych w tych dokumentach. Przepis art.32 stanowi w szczególności, że:

1. dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości, co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu;

2. w celu realizacji punktu 1 władze celne kraju importu zwracają świadectwo przewozowe EUR.l i fakturę, jeśli była przedłożona, deklarację na fakturze lub fotokopie tych dokumentów władzom celnym kraju eksportu, podając w razie potrzeby przyczyny wnioskowania o weryfikację; każdy dokument i każda informacja zawierające sugestię, że informacje podane w świadectwie przewozowym EUR.l lub deklaracji na fakturze są nieprawidłowe, dostarczone zostaną wraz z wnioskiem o weryfikację;

3. weryfikacji dokonują władze celne kraju eksportu; w tym celu mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą.

4. sygn.akt 3 I SA/Wr 1029/02

10

Z treści cytowanych ustępów Art.32 wynika, jak trafnie przyjęły organy celne, że przewidziane Protokołem dowody pochodzenia towaru, w tym deklaracje eksportera na fakturze, mogą podlegać weryfikacji. Zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, weryfikacja prowadzona w oparciu o przepisy powołanego Protokołu Nr 4 w zależności od tego czy odbywa się przed czy po zwolnieniu towaru ma charakter bądź weryfikacji w rozumieniu art.70 bądź to kontroli postimportowej - art.83 Kodeksu celnego - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu, mimo braku zarzutu w tym zakresie, prawidłowo też organy celne, co do towarów pochodzących - według zgłoszenia celnego - z Czech, powołały analogicznie regulujące sporną kwestię przepisy Protokół Nr 7 Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu (CEFTA). Skoro zatem poza sporem administracje celne: austriacka i czeska w wyniku weryfikacji ustaliły, że firmy wskazana na fakturze jako eksporter przeczyła wystawieniu dokumentów jak i deklaracji pochodzenia - to zgodzić należy się z organami celnymi, iż przedstawione przy zgłoszeniu celnym dla uzasadnienia zastosowanie obniżonej stawki, dowody preferencyjnego pochodzenia towaru, zostały sfałszowany, jako takie nie potwierdzają pochodzenia towaru. Dowody te zostały zatem w postępowaniu celnym obalone. Zachodziły więc podstawy do uznania zgłoszenia za nieprawidłowe i określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Zgodzić należy się też z organami celnymi, że wynik weryfikacji dokonanej przez władze kraju eksportu jest wiążący i nie może być przedmiotem oceny ani dodatkowej weryfikacji przez organy celne kraju importu. Nie ma bowiem ku ternu żadnych podstaw prawnych. W orzecznictwie funkcjonuje w tej kwestii jednolity pogląd (vide np.wyrok NSA z 8.09.1998r. sygn.akt I SA/Łd 777/97).

Podnieść też trzeba, iż dla skorzystania z obniżonej stawki celnej nie wystarczy pochodzenie produktu z określonego państwa ale konieczne jest przedłożenie dowodu pochodzenia umową międzynarodową wymaganego. Brak takiego prawem wymaganego dowodu lub też skuteczne podważenie jego prawdziwości pozbawia importera preferencyjnego traktowania i prawa do obniżonej stawki.

Chybiony jest też zarzut niezastosowania w sprawie wskazanych w skardze aktów wykonawczych.

Zgodnie z zarządzenie Prezesa GUC z 23.09.1997r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (M.P.Nr 72,poz.690) w szczególności z pkt.7 jego załącznika 30 "Jeżeli w dokumencie potwierdzającym pochodzenie towaru stosowanym dla obniżonych stawek celnych, podano tylko ogólną informację o grupie krajów lub obszarze, z których pochodzą towary tzn. Unia Europejska, CEFTA lub EFTA, wówczas konkretny kraj pochodzenia należy ustalić w oparciu o zapisy zawarte w innych dokumentach towarzyszących towarom tj. fakturze, specyfikacji, liście przewozowym itp., a gdy i w tych dokumentach również brak jest odpowiedniego zapisu, jako kraj pochodzenia należy przyjąć kraj wystawienia dowodu pochodzenia1'. A zatem w prawidłowo ustalonym

sygn.akt 3 I SA/Wr 1029/02 11

stanie faktycznym sprawy nie zachodzi stan wyrażony w cytowanym przepisie jak trafnie zauważyła - w odpowiedzi na skargę - strona przeciwna. Powoływane zaś przez stronę rozporządzenie Rady Ministrów z 15.10.1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia -jak wskazuje już tytuł aktu - dotyczy niepreferencyjnego pochodzenia, podczas gdy strona deklarowała stawkę obniżoną (a więc "preferencyjną"). W ocenie Sądu organy celne miały też uzasadnione podstaw)', aby przyjąć, że nie tylko nie wykazano pochodzenia towaru w rozumieniu Protokołu Nr 4 ale i dowody sprawy nie pozwoliły na ustalenie kraju lub regionu pochodzenia. W myśl §11 ust.l wskazanego rozporządzenia Rady Ministrów z 15.10.1997r. pochodzenie towarów wymienionych w Wykazie nr 3 musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Zgodnie z §11 ust.2 rozporządzenia dowodem pochodzenia towarów innych niż określone w ust.l może być:

* świadectwo pochodzenia,

* faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych umieszczony jest zapis o kraju pochodzenia towaru,

* trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze.

W niniejszej sprawie poza sporem strona nie dysponowała świadectwem pochodzenia. Organy celne nie uchybiły zaś procedurze, w szczególności zasadzie swobodnej oceny dowodów, nie dając dać wiary innym przedłożonym dokumentom, skoro były one bądź to sfałszowane (faktura) bądź też pochodziły one od organu nieuprawnionego do badania pochodzenia. Zasadnie organy celne wskazały, że organy wystawiające świadectwa fitosanitarne z zasady "powielają" jedynie oświadczenia strony bądź dane zawarte w kwestionowanej fakturze i jako takie nie są wiarygodnym dowodem pochodzenia. W niniejszej spawie zaś świadectwo fitosanitarne jako kraj pochodzenia wskazywało kraj, z którego przywieziono towar, sprzecznie zatem z danymi z faktury. Strona nie wykazała też, aby przedmiotowy towar posiadał oznaczenie uznawane za trwałe.

Zatem zachodziły podstawy, aby - zgodnie z ust.7 postanowień wstępnych (część A Taryfy celnej) - do towarów, dla których nie można było w sprawie ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru, zastosowano właściwą stawkę celną podwyższoną o 100%.

Wobec tego, co dotychczas powiedziano, zarzuty wskazane w skardze nie uzasadniają wniosku o uchylenie wydanych w sprawie decyzji. Odpowiadają one bowiem prawu.

Z tych wszystkich względów działając na podstawie przepisu art.151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.