Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2303/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 maja 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Firek Sędziowie: AWSA Beata Cieloch AWSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2006 r. sprawy ze skargi G.O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 19 sierpnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki kuratorowi spadku drewnianego obiektu handlowego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżącej G.O. 10 zł. (dziesięć złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r., znak: [...], na podstawie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, póz. 229 z późn. zm., zwanej dalej - Prawo budowlane z 1974 r.) w zw. z art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 106, póz. 1126 z późn. zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiat N. nakazał kuratorowi spadku po zmarłym F.O. - G.O. - rozbiórkę drewnianego obiektu handlowego, zrealizowanego na gazowym dopływie niskiego ciśnienia na działce nr "1" przy ul. P. w K.

W uzasadnieniu tej decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiat N. wskazał, że w postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że właścicielem działki nr "1" wraz z przedmiotowym kioskiem handlowym był F.O. Kiosk handlowy został usytuowany na czynnym dopływie gazowym, co powoduje zagrożenie życia i zdrowia oraz mienia. Kolizja ta, jak wynika z pisma Rozdzielni Gazu w K. z dnia 15 czerwca 1994 r., znak: [...] istniała już w 1994 r. Dopływ niskiego ciśnienia został zrealizowany w ramach gazyfikacji miasta K. w 1968 r. W archiwum Starostwa Powiatowego w N. nie ma pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu budowlanego. Postanowieniem z dnia [...] września 2001 r., sygn. akt: sygn. akt: [...], Sąd Rejonowy w M. wyznaczył G.O. na kuratora spadku nie objętego po zmarłym F.O. Biorąc to wszystko pod uwagę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiat N. orzekł jak w sentencji decyzji.

Z decyzją tą nie zgodziła się G.O. i wniosła od niej odwołanie. Podniosła w nim, że: "(...) kiosk pozostaje na działce od ponad 20 lat i winny mieć zastosowanie przepisy starego prawa budowlanego." Jej zdaniem okoliczność, że w rejonie kiosku poprowadzono linię dopływu gazu nie może mieć znaczenia dla nakazu jego rozbiórki, gdyż w pierwszej kolejności należałoby przesunąć linię gazową tak, by nie kolidowała ona z obiektem. W prowadzonym postępowaniu czynności takich nie przeprowadzono i nie uwzględniono możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, przez co w sposób istotny naruszono przepisy Prawa budowlanego. Nie znajduje uzasadnienia prawnego obciążenie nakazem rozbiórki kuratora masy spadkowej po zmarłym F.O. Nie jest ona tym zainteresowana, wiąże się to ze znacznymi wydatkami finansowymi oraz narusza jej dobra osobiste. Bezzasadny jest zarzut, iż obiekt został wybudowany bez pozwolenia na budowę. Twierdzi bowiem odwołująca się , że wybudowano go za zgodą ówczesnych władz administracyjnych. Nadto podniosła także, że obciążono rozbiórką osobę liczącą 75 lat, schorowaną, nie mającą środków na jej wykonanie.

W wyniku rozpoznania odwołania G.O. decyzją z dnia 19 sierpnia 2002 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j- t. Dz. U. Nr 98, póz. 1071, zwanej dalej w skrócie k.p.a.) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wskazał, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym ustalono, że przedmiotowy kiosk handlowy został usytuowany na gazowym dopływie niskiego ciśnienia. Jak wynika z pisma Rozdzielni Gazu w K. z dnia 26 czerwca 2001 r., znak: [...] istniejący dopływ gazowy został zrealizowany w ramach gazyfikacji miasta K. w 1968 r., jego lokalizacja utrudnia kontrolę, a w razie nieszczelności stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa. Z informacji podanej przez G.O. w odwołaniu wynika, że obiekt ten pozostaje na działce od 20 lat. Z całości akt wynika, że odwołująca się nie posiada decyzji o pozwoleniu na jego budowę. Zgodnie zatem z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce, jeżeli powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Jakkolwiek kwestia lokalizacji przedmiotowego obiektu na gazowym dopływie niskiego ciśnienia, z uwagi na datę realizacji samego budynku jak i sieci gazowej, nie podlega przepisom dotyczącym odległości obiektów budowlanych od gazociągów, to usytuowanie tego obiektu handlowego, do którego dostęp ma nieograniczona liczba osób, w przypadku awarii gazociągu może stwarzać, w ocenie organu odwoławczego, realne niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. Postanowieniem z dnia [...] września 2001 r., sygn. akt: [...], Sąd Rejonowy w M. wyznaczył G.O. kuratorem nie objętego spadku po zmarłym F.O. Zatem nakaz rozbiórki skierowany został do właściwej osoby, gdyż, godnie z art. 30 § 5 k.p.a. stronami w postępowaniu administracyjnym są osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku - kurator wyznaczony przez sąd. Organ I instancji wydał prawidłowo decyzję. Zatem organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał jaw mocy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie na powyższą decyzję G.O. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez nie wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, naruszenie przepisów prawa budowlanego przez wydanie decyzji o nakazie rozbiórki ze względów bezpieczeństwa bez rozważenia możliwości przesunięcia linii gazowej, naruszenie przepisów postępowania przez kontynuowanie postępowania mimo śmierci F.O. i nie zawiadomienie wszystkich jego spadkobierców, a także bez wezwania obecnych właścicieli działki. Wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji jako bezzasadnych, wstrzymanie ich wykonania i zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.).

W świetle art. 1 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, w tym w zakresie - legalności decyzji administracyjnych (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, dlatego też kontroli legalności dokonują również z urzędu.

Skarga jest zasadna.

Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia [...] września 2001 r., sygn. akt: [...] Sąd Rejonowy w M. wyznaczył G.O. kuratorem nie objętego spadku po zmarłym F.O.

Organy nadzoru budowlanego skierowały zatem decyzję o nakazie rozbiórki przedmiotowego kiosku handlowego, wydaną na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. na kuratora spadku nie objętego po zmarłym F.O. - G.O. - mając na względzie powyższe postanowienie i wcześniejsze ustalenie, że zmarły był właścicielem działki, na której posadowiony jest przedmiotowy obiekt.

W tym względzie należy odwołać się do treści przepisów normujących kwestie związane z zarządem spadku nie objętego i czynnościami kuratora.

Stosownie do treści art. 666 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr 43, póz. 296 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie k.p.c.): "Do czasu objęcia spadku przez spadkobiercę sąd czuwa nad całością spadku, a w razie potrzeby ustanawia kuratora spadku."

Zgodnie natomiast z § 2 art. 667 k.p.c. "Kurator spadku zarządza majątkiem spadkowym pod nadzorem sądu spadku. Do sprawowania zarządu stosuje się odpowiednio przepisy o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości."

W świetle tych ostatnich regulacji w sprawach związanych ze zwykłym zarządem spadku nieobjętego kurator ma zdolność sądową. Ograniczenie to obowiązuje także w postępowaniu administracyjnym. Kurator jest zatem stroną postępowania administracyjnego dotyczącego spraw związanych ze zwykłym zarządem spadków nieobjętych. Jeżeli zatem postępowanie administracyjne dotyczy sprawy przekraczającej zakres zwykłego zarządu takim spadkiem, wówczas nie jest dopuszczalne rozstrzygnięcie takiej sprawy bez udziału spadkobierców.

Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 6 stycznia 1995 r., IV S.A. 1922/93, ONSA 1996, nr 1 póz. 27: "artykuł 30 § 5 k.p.a. daje osobom w nim wymienionym wyłącznie legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym w sprawach dotyczących spadków nie objętych. Z przepisu tego nie wynikają jakiekolwiek uprawnienia materialnoprawne tych osób."

W takim stanie rzeczy kurator spadku nie objętego nie może być podmiotem praw i obowiązków wynikających z przepisu art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Wykonanie nakazu rozbiórki przekracza bowiem zakres zwykłego zarządu (art. 199 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz. U. z 1964 r., Nr 16, póz. 93 z późn. zm.). W granicach zwykłego zarządu mieści się bieżące gospodarowanie rzeczą, nie pociągające nadzwyczajnych wydatków i nie prowadzące do zmiany przeznaczenia rzeczy. Przekraczają zakres zwykłego zarządu czynności rozporządzenia (zbycia i obciążenia) rzeczą wspólną, zmiana przeznaczenia rzeczy, a nawet utrwalonego sposobu gospodarowania, inwestycje współwłaścicieli itp. (por. E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze, 2001 i powołana tam literatura).

Wskazanie jako adresata decyzji o nakazie rozbiórki przedmiotowego kiosku handlowego kuratora spadku nie objętego - G.O. - jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie i powoduje, że decyzja taka jest dotknięta wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

W ponownym rozpoznaniu sprawy organy nadzoru budowlanego powinny przy określeniu adresata decyzji rozbiórkowej wziąć pod uwagę wyżej wskazane kwestie i rozważyć, czy w takiej sytuacji nie zachodzi podstawa do zawieszenia postępowania do czasu stwierdzenia nabycia spadku (art. 97 § 4 k.p.a.). Przy określaniu osoby zobowiązanej należy mieć na uwadze także przepis art. 38 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. mówiący, że: " Inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części albo urządzenia, objętego nakazem przymusowej rozbiórki" i w tym kontekście dokonać jednoznacznych ustaleń.

Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł zatem jak w pkt I sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 z późn. zm.).

O kosztach natomiast orzeczono, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, póz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 z późn. zm.).