Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1682/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-02-06 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Przyznano prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 260 i  art. 245  par. 3 i  art. 246  par. 2  pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. z/s w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za marzec 2010 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie powyżej 1.000 (słownie: tysiąc) złotych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Skarżąca Spółka, prowadząca działalność w zakresie obrotu paliwami płynnymi, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że wprawdzie za 2010 r. odnotowała przychody ponad 8.000.000 zł, jednak ich wysokość w branży paliwowej nie mogą sugerować zasobności Spółki. Jej zysk netto wyniósł bowiem 98.000 zł, natomiast przy uwzględnieniu nieściągniętych wierzytelności realnie poniosła stratę. Obecnie Spółka wygasza działalność. Jej rachunki bankowe zostały zajęte, obecnie nie posiada żadnych środków finansowych, wszystkie wierzytelności wpływające na rachunek bankowy są automatycznie zajmowane. Spółka nie posiada żadnego wartościowego majątku – żadnych nieruchomości i majątku ruchomego. Posiada środki transportowe: samochód marki R. o wartości 5.000 złotych oraz autocysternę, której właścicielem jest Europejski Fundusz Leasingowy. Po zajęciu rachunków bankowych Spółka traci płynność finansową. Działania Urzędu Celnego doprowadziły do utraty zaufania w obrocie paliwami i tym samym odpływ klientów. Znacznie zmniejszyło to sprzedaż paliw w 2011 r. Na skutek kryzysu i mocnego wzrostu cen paliw, skarżąca nie może ściągnąć wierzytelności w 2011 r., które wynoszą łącznie ponad 300.000 złotych. Nadto ich ściągnięcie spowoduje automatyczne zajęcie przez organy egzekucyjne. Spółka obecnie, na skutek utraty płynności finansowej, nie zapłaciła podatku VAT na kwotę ponad 20.000 złotych. Zaznaczono, że z uwagi na zaksięgowanie po stronie zysków nieściągniętych wierzytelności, spółka w ostatnim roku obrotowym poniosła faktyczną stratę.

W oświadczeniu o majątku i dochodach podano kwotę 60.000 zł jako wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych, 98.632,18 zł zysku za ostatni rok obrotowy (2010) według bilansu oraz stan dwóch jej rachunków bankowych – (-) 2.167.026,46 zł i 0,88 zł, na dzień 15 listopada 2011r.

W piśmie z dnia 23 grudnia 2011 r. Spółka wskazała, że złożyła 15 skarg na decyzje organów podatkowych dotyczących zobowiązań na łączną kwotę 1.688.186,00 zł.

Z przedłożonych dokumentów wynika, ponad wcześniej podane informacje, że na dzień 31 grudnia 2009 r. i 31 grudnia 2010 r. zysk netto skarżącej spółki wyniósł odpowiednio 81.707,10 zł i 98.632,18 zł, jej zobowiązania i rezerwy na zobowiązania – 382.575,40 zł i 1.100.965,71 zł, w tym kredyty i pożyczki w kwocie 200.000 zł i 502.000zł, jej należności krótkoterminowe – 553.036,05 zł i 1.165.319,85 zł, natomiast w swojej kasie i na rachunkach bankowych posiadała kwotę odpowiednio 56.749,99 i 160.858,51 zł. W latach 2009 i 2010 strona uzyskała dochód w wysokości odpowiednio 94.143,84 zł i 123.481,44 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 4.826.858,78 zł i 8.689.806,77 zł), we wrześniu, październiku i listopadzie 2011 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 256.398 zł, 25.447 i 52.869 zł.

Z przesłanych wyciągów wynika, że na rachunkach bankowych w miesiącach IX i X 2011 r. realizowane były operacje dotyczące jej działalności gospodarczej, w tym przelewy od i na rzecz kontrahentów Spółki. Natomiast w okresie od XI 2011r. do XII 2011r. obroty na rachunkach były śladowe.

Z bilansu sporządzonego na dzień 30.11.2011 wynika, że spółka na dzień 31.12.2011 r. powinna posiadać aktywa obrotowe o wartości 989.216,31 zł (w tym materiały na kwotę 6.075,55 zł) przy zobowiązaniach krótkoterminowych w kwocie 562.072,07 zł. Wynika z niego również, że Spółka w 2011 r. spłaci kredyty i pożyczki o łącznej kwocie 400.000 zł.

Przedłożone zostały również: 1 nakaz zapłaty z 2009 r., 21 nakazów zapłaty z 2010 r. i 3 nakazy zapłaty z 2011 r., wydanych z powództwa Spółki przeciwko jej kontrahentom. Tylko na nakazie zapłaty z 2009 r. figurowała pieczęć komornika, że wierzyciel poniósł koszty bezskutecznej egzekucji.

Z urzędu wskazać należy, że przed tutejszym Sądem toczy się jednocześnie 15 spraw o sygn. akt od I SA/Wr 1671/11 do I SA/Wr 1685/11 ze skarg Spółki, w których wyznaczono wpisy od skarg w łącznej kwocie 27.755 zł, w tym w niniejszej sprawie w kwocie 2.000 zł.

Postanowieniem z dnia 2 stycznia 2012 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W sprzeciwie od tego orzeczenia Spółka podniosła, że jej rachunki bankowe i wszystkie środki znajdujące się na nich zostały zajęte przez komornika. Nie można więc przyjąć, że nadal prowadzi działalność gospodarczą na dużą skalę. W ocenie skarżącej jest rzeczą oczywistą, że z dnia na dzień nie da się zakończyć żadnej działalności gospodarczej. Wpływy na rachunek bankowy w miesiącach wrzesień – październik nie świadczą o możliwości poniesienia kosztów, gdyż Spółka musiała pokryć należności za dostawy paliwa. Trudno traktować wszystkie przychody jako środki, które można przeznaczyć na pokrycie kosztów. Gdyby sytuację oceniać na podstawie przychodów, to nie miałaby ona nic wspólnego z rzeczywistością gospodarczą. Natomiast zakres prowadzenia działalności gospodarczej jednoznacznie pokazuje dołączony do sprzeciwu wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 grudnia 2011 r. do 16 stycznia 2012 r. Skarżąca w tym zakresie wskazała na postanowienie z dnia 31 sierpnia 2011 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego (I FZ 249/11), w którego uzasadnieniu Sąd wskazał, że "wśród dokumentów potwierdzających argumentację wnioskodawcy zwłaszcza wyciągi z rachunków bankowych mogą w najbardziej wiarygodny sposób przybliżyć wiedzę o jego rzeczywistej sytuacji finansowej".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego, Sąd mając na uwadze zebrany materiał dowodowy ponownie rozpoznał wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy.

Stosownie do treść art. 245 § 3 i art. art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Podkreślenia wymaga, że powyższa regulacja stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne, leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

W ocenie Sądu, Spółka może nie mieć możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów sądowych w całości, zwłaszcza przy uwzględnieniu faktu ich ponoszenia jednocześnie w 15 sprawach. Dodać wypada, że zwykle najwyższym kosztem sądowym jest wpis od skargi, w związku z czym ta właśnie kwota (lub suma wpisów w przypadku skarżącej Spółki) winna stanowić punkt odniesienia dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jednakże, mając na uwadze wyjątkowość stosowania odstępstwa od reguły ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie, ocenić też należało, do jakiego stopnia strona jest w stanie partycypować w przedmiotowych wydatkach.

Wskazać należy, że skarżoną decyzję organu II instancji z dnia [...]r., doręczono stronie w dniu 30 września 2011 r. Już więc wówczas skarżąca liczyć się w ocenie Sądu powinna z koniecznością poniesienia wydatków na koszty sądowe. Tymczasem jak wynika z wyciągu z rachunku bakowego w "Polbank EFG" w dniu 3 października 2011 r. skarżąca rozdysponowała kwotę 80.000 zł przeznaczając ją, jak wynika z tytułu przelewu, na spłatę pożyczki za 2010 r. Natomiast na drugim rachunku bankowym w PKO BP S.A. w dniu 5 października 2011 r. posiadała kwotę ponad 27.000 zł. Jeszcze przez cały październik 2011 r. na rachunkach skarżącej odnotowywano obroty typowe dla działalności gospodarczej. Natomiast śladowe obroty na obu rachunkach w listopadzie i grudniu 2011 r. nie muszą świadczyć, że Spółka nie dysponuje kwotami, które mogłaby przeznaczyć na należne koszty sądowe. Pomimo bowiem braku odnotowanych obrotów na rachunkach, z deklaracji VAT za listopad 2011 r. wynika, że wygospodarowała środki na zakup towarów i usług o wartości netto 52.144 zł.

Na ocenę możliwości finansowych skarżącej nie mogą też wpłynąć przedłożone dokumenty w postaci uzyskanych przez skarżącą nakazów zapłaty. Tylko 3 z nich zostały uzyskane w 2011 r., a należności główne nimi dochodzone stanowią w stosunku do przychodów wynoszących w 2010 r. ponad 8.000.000 zł wartość znikomą. Kolejnych 21 nakazów zapłaty zostało uzyskanych w 2010 r. Nie sposób więc twierdzić, że należności z nich wynikające mają obecnie znaczący wpływ na możliwości finansowe Spółki. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że tylko na jednym nakazie zapłaty z 2009 r. figuruje adnotacja, że egzekucja komornicza okazała się bezskuteczna. Strona nie wykazała więc, że należności wynikające z nakazów zapłaty nie stanowią żadnej wartości ekonomicznej lub że już nie zostały wyegzekwowane. Natomiast z dokumentów dotyczących pracowników skarżącej wynika, że nie zostali oni zwolnieni za wypowiedzeniem z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, co uwiarygodniałoby krytyczną sytuację finansową skarżącej, ale wynika z nich, że stosunki pracy zostały rozwiązane za porozumieniem stron.

Następnie należy wskazać, że przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy krytyczna sytuacja przedsiębiorstwa nie wynika również z ostatniego bilansu, zgodnie z którym Spółka powinna na dzień 31 grudnia 2011 r. posiadać aktywa obrotowe w wysokości 989.216,31 zł, a więc kwotę wielokrotnie przekraczającą łączną wartość wpisów (tj. 27.000 zł) we wszystkich sprawach wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Nie podała także strona żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które uwiarygodniałyby jej krytyczną sytuację finansową. Nie zasługują, w ocenie Sądu, na wiarę nader ogólne i niepoparte dokumentami twierdzenia o utracie klientów na skutek działań organów skarbowych oraz kryzysie na rynku.

Z tych względów w ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że obecnie nie posiada ani też nie ma możliwości pozyskania żadnych środków finansowych, które mogłaby przeznaczyć na koszty sądowe.

Mając jednak na uwadze łączną wartość wpisów we wszystkich sprawach ze skarg wniesionych przez stronę skarżącą, fakt, że z dokumentów załączonych do wniosku wynika, iż Spółka istotnie znacznie ograniczyła w ostatnim czasie skalę działalności gospodarczej, o czym świadczą w szczególności malejące obroty na rachunkach bankowych oraz spadek wartości sprzedawanych towarów i usług, który określić należy jako znaczny, w ocenie Sądu, zasadne jest zwolnienie skarżącej od uiszczenia w sprawie wpisu od skargi ponad kwotę 1.000 zł.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 i art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.