Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1139/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art, 33 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędzia WSA Agata Ćwik – Bury (spr.), Asesor WSA Katarzyna Stuła - Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1.Przedmiotem skargi B.B. (dalej: strona, skarżąca, zobowiązana) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) z dnia [...] nr [...]wydane w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1 i art. 18, art. 23 § 4 pkt 1 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314, dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna) utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (dalej: Dyrektor, organ egzekucyjny) z dnia [...] nr [...] o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów wniesionych na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...] wystawionego przez Dyrektora.

2. Postępowanie przed organami.

2.1. Dyrektor prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec strony na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...] obejmującego zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony stronie [...] wraz z zawiadomieniami z dnia [...] o nr od [...] do [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S. A. Pismem z dnia 13.07.2018 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na zbieg egzekucji. Pismem z dnia 21.05.2018r. zobowiązana wniosła zarzuty, podnosząc brak uprzedniego doręczenia upomnienia mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, zaniechanie pouczenia o uprawnieniach, np. o możliwości złożenia wniosku o odroczenie płatności lub umorzenie składek oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Mając na uwadze powyższe organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] nr [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze od nr [...]do nr [...] oraz od nr [...] do nr [...].

Uwzględniając, że w niniejszej sprawie zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, zbędnym było wydawanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów, a zatem organ egzekucyjny wydał zgodnie z art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej postanowienie z dnia [...] nr [...], którym uznał zarzuty strony za nieuzasadnione. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone zobowiązanej dnia [...].

2.2. W zażaleniu strona, zarzucając wydanemu postanowieniu brak podstawy faktycznej i prawnej wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Dyrektora. W uzasadnieniu ponownie wskazała na brak doręczenia upomnienia z art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej, niedopuszczalności prowadzonego postępowania oraz nie wskazanie wysokości zobowiązania.

2.3. Zaskarżonym postanowieniem DIAS utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora. W uzasadnieniu wskazał, iż zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne stanowią środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Posiada on możliwość obrony przed wszczętą egzekucją administracyjną i wniesienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zarzutów, wskazując przyczyny taksatywnie wymienione w katalogu przypadków, które mogą być przedmiotem zarzutu. Zostały one określone w art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej. DIAS przywołał powołaną regulację i podniósł, że art. 34 u.p.e.a. wskazuje tryb postępowania organu egzekucyjnego przy rozpoznawaniu zarzutów. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa wart. 33 pkt 1-5 i 7 stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny zgodnie z zapisem art. 34 § 4 u.p.e.a., po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 5 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie.

Jak wskazano wcześniej, z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, zbędnym było wydawanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów, zatem organ egzekucyjny wydał zgodnie z art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej postanowienie z dnia [...], którym uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione.

Dalej DIAS wskazał, że nie znajduje uzasadnienia podniesiona przez zobowiązaną okoliczność nie otrzymania upomnienia wzywającego do uiszczenia należności. Zakład poinformował, że pismem z dnia [...] skierowano do strony upomnienie, które zostało odebrane przez zobowiązaną osobiście w dniu [...]. Z figurującego w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru upomnienia nie wynika, aby doręczenie tego dokumentu było nieprawidłowe. Strona w dniu [...] własnoręcznym podpisem potwierdziła odbiór przesyłki.

Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., DIAS wskazał, iż zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Zdaniem DIAS zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Niedopuszczalność egzekucji może wynikać z różnych powodów; w danej sprawie może być dopuszczalna egzekucja sądowa, a nie administracyjna, egzekucja może być niedopuszczalna wobec danej osoby, korzystającej z immunitetu itp. W przepisie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (wyrok NSA z dnia 26.08.2011r., II FSK 461/10). Może też wchodzić w rachubę niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego, np. niedopuszczalność stosowania przymusu bezpośredniego przez organy cywilne wobec osób wymienionych w art. 153-153a § 1, niedopuszczalność stosowania określonych środków egzekucyjnych wobec jednostek budżetowych (art. 69) lub zastosowanie środka egzekucyjnego nieprzewidzianego w ustawie (np. wymierzenie grzywny w celu przymuszenia w wyższym wymiarze, niż przewiduje ustawa).

Okolicznością, na którą powołała się strona podniesioną w zarzucie niedopuszczalności egzekucji jest naruszenie przez organ egzekucyjny art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (tj Dz.U. z 2018, poz. 2187, dalej: p.b.), który stanowi, że środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2017 r. poz. 847), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Zgodnie z ust. 2, środki pieniężne zgromadzone na rachunku oszczędnościowym, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym oraz na rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej prowadzonym dla kilku osób fizycznych są wolne od zajęcia do wysokości określonej w ust. 1, niezależnie od liczby współposiadaczy takiego rachunku.

DIAS przywołał wyrok NSA z dnia 7.12.2010 r., II GSK 1364/10, wskazując, że stosunki między klientem banku a bankiem są stosunkami z dziedziny prawa cywilnego, a w przepisach Kodeksu cywilnego (art. 725 - 733 k.c.) zawarto regulacje dotyczące umowy rachunku bankowego. Z kolei art. 105 ust. 5 p.b. przewiduje odpowiedzialność banku za szkody wynikające z ujawnienia tajemnicy bankowej i wykorzystania jej niezgodnie z przeznaczeniem. Z powyższego wynika niewątpliwie, że niniejsza sprawa nie jest sprawą administracyjną, a żądania skarżącego kierowane do banku mają charakter cywilny. Dodatkowo wyjaśnił, że zgodnie z art. 86a § 1 u.p.e.a., wskutek zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, bank wstrzymuje wszelkie wypłaty z zajętego rachunku i niezwłocznie zawiadamia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego inne oddziały banku, inne banki, placówki pocztowe w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe i inne podmioty uprawnione do dokonywania wypłat zobowiązanemu z zajętego rachunku. Zajęcie nie dotyczy kwot wolnych od egzekucji. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego następuje przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu określonej kwoty stanowi czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, zaś bank jest jedynie zobligowany do wstrzymania wypłat z rachunku na mocy art. 86a § 1 u.p.e.a. Wstrzymanie przez bank wypłat z rachunku bankowego nie jest działalnością z zakresu administracji publicznej i nie podległa kontroli sądów administracyjnych. Natomiast nieprawidłowe wykonywanie przez bank umowy o prowadzenie rachunku bankowego może być kwestionowane na drodze cywilnej.

Ponadto WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 25.04.2017 r., I SA/Gl 120/17 wskazał, że regulacja art. 54 ust. 1 p.b. skierowana jest do banku. Bank bowiem w ramach zawartej umowy z posiadaczem rachunku bankowego, stosownie do brzemienia w/w uregulowania, jest zobligowany do zabezpieczenia znajdujących się na nim środków. Organ egzekucyjny dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie ma wiedzy na temat ilości środków pieniężnych zgromadzonych na nim. Bank takiej informacji nie udziela organowi egzekucyjnemu wobec obowiązującej go tajemnicy bankowej. Bank zobligowany jest jedynie do poinformowania organu egzekucyjnego o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, np. w przypadku braku środków (art. 80 § 1 u.p.e.a.). Art. 54 ust. 1 p.b. wyznacza granice tzw. przywileju egzekucyjnego. Posiadaczowi stosownego rachunku bankowego przysługuje ochrona przed egzekucją, ale tylko w granicach określonych w tym przepisie, i bez znaczenia jest źródło, z którego pochodzą środki gromadzone na takim rachunku. Sąd wskazał, że ewentualne przekazanie przez bank egzekwowanej kwoty w sytuacji, gdy na rachunku środki nie przekraczały minimum wolnego od zajęcia, o którym mowa w art. 54 ust. 1 p.b., stanowi naruszenie umowy o prowadzeniu rachunku bankowego. Relacje umowne znajdują się zaś poza kognicją organów administracyjnych. W takim przypadku strona umowy może dochodzić swych praw na drodze cywilnej. Ponadto zgodnie z art. 71a § 1 ustawy egzekucyjnej, organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Ustawodawca postanowił więc, iż kontrola prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego może być dokonywana u dłużników zajętej wierzytelności z wyłączeniem banków, potwierdzając gwarancję pozycji banku jako instytucji zaufania społecznego, która wynika z art. 95 p.b. Konsekwencją przyjęcia powyższego rozwiązania jest przyjęcie priorytetu tajemnicy bankowej, uregulowanej w art. 104-106 p.b. Głównym celem jej wprowadzenia była realizacja obywatelskiego prawa do ochrony danych osobowych, czyli ochrona klientów banków - zarówno osób fizycznych, jak i niebędących osobami fizycznymi (D. Kijowski (red.). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, LEX 2015, komentarz do art. 71 a u.p.e.a.). Przepis art. 71a § 1 u.p.e.a. w sposób wyraźny wyłącza banki spod kontroli organów egzekucyjnych w zakresie prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego.

Reasumują, organ egzekucyjny nie ma podstaw aby przeprowadzić postępowanie dowodowe, co do tego, czy aby egzekucją nie została objęta kwota wolna od zajęcia, o której mowa w art. 54 ust. 1 p.b. Jeżeli zatem doszło do naruszenia wspomnianego art. 54 ust. 1 p.b., to należy to rozpatrywać w kategoriach nieprawidłowego wykonywania przez bank umowy o prowadzenie rachunku bankowego, gdzie drogą dochodzenia praw z tego tytułu jest droga cywilnoprawna, a nie zaś określona w art. 54 § 1 u.p.e.a.

Dalej DIAS argumentował, że nie zasługuje także na uzasadnienie zarzut nie wskazania wysokości zobowiązania, bowiem informacja taka znajduje się na tytule wykonawczym oraz na zawiadomieniach z [...] o nr [...] otrzymanych przez stronę [...] (potwierdzenie odbioru w aktach sprawy).

Ponadto w ocenie DIAS, zajęcie rachunku bankowego dokonane zawiadomieniami z dnia [...] nie było zbyt uciążliwe dla zobowiązanej. Zgodnie bowiem z art. 7 § 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny w trakcie postępowania egzekucyjnego stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Spośród katalogu środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, wymienionych w przepisie art. 1a pkt 12 lit. a, znajduje się m. in. egzekucja z rachunków bankowych (tiret 4). Organ egzekucyjny dokonując zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych zmierzał do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia [...] o nr [...], stosując środek egzekucyjny dopuszczony przez przepisy ustawy egzekucyjnej przy egzekucji należności pieniężnych. Dokonując wyboru środka egzekucyjnego organ winien mieć również na uwadze cel egzekucji, którym jest zaspokojenie roszczeń wierzyciela a także organ egzekucyjny powinien więc wybrać środek najmniej uciążliwy, ale spośród tych środków, które będą prowadziły do wyegzekwowania zaległości. Nadrzędnym celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela, przy zastosowaniu środków egzekucyjnych najmniej uciążliwych dla zobowiązanego. Jednak wyboru środka egzekucyjnego dokonuje organ, natomiast zobowiązany może wskazać inny środek, który jest tak samo skuteczny, a mniej uciążliwy dla zobowiązanego (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28.05.2008r., I SA/BK 88/08). W toku postępowania egzekucyjnego strona nie wskazała jednak, jaki środek egzekucyjny miał zastosować organ.

Powołując się na orzecznictw sądów administracyjnych, DIAS wskazał, że "uciążliwość" w świetle art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. to dokuczliwość zastosowania środka egzekucyjnego dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodująca niemożność, czy utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu dłużnika (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19.10.2017 r., I SA/Gl 678/17), a tego zobowiązana nie wykazała. Nie wyjaśniła w ogóle na czym utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu poprzez zajęcie rachunku bankowego miałoby polegać. Ponadto zajęcie rachunku bankowego uznać należy za jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych.

Niezasadne jest również twierdzenie strony, że organ winien umorzyć postępowanie egzekucyjne albowiem zaniechał pouczenia jej o uprawnieniach tj. złożenie wniosku o odroczeniu płatności lub umorzeniu składek. Art. 9 k.p.a. stosowany w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 ustawy egzekucyjnej nakłada na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Powołany przepis nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych czy też doradztwa. Zasady ogólne k.p.a. mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej (tak NSA wyrok z dnia 24.01.2018 r., I OSK 1734/17).

3. Postępowanie przed Sądem I instancji.

3.1. W skardze strona zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu brak podstawy faktycznej i prawnej, błędną interpretacje przepisów i nieprawidłowe dokonanie zajęcia rachunku bankowego. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto wniosła o wstrzymanie wykonania orzeczenia do czasu rozpoznania niniejszej skargi.

W uzasadnieniu skargi wskazała, iż zaskarżona czynność egzekucyjna w postaci zajęcia środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach oszczędnościowych lub oszczędnościowo-rozliczeniowych została dokonana na skutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym wystawionym przez Dyrektora. W przekonaniu skarżącej czynność egzekucyjna została dokonana z naruszeniem prawa. Według jej oceny, organ dokonał tej czynności w sposób bezprawny, albowiem nie istnieją podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunku bankowego.

3.2. W odpowiedzi na skargę DIAS, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1. Skarga okazała się niezasadna.

4.2. Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).

4.3. Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest postanowienie w sprawie uznania zarzutów wniesionych na postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione. W tych ramach wskazać przyjdzie, że instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym służy ochronie zobowiązanego, a ta wyraża się w tym, że właściwy organ bada, czy egzekucja zasadnie jest prowadzona, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2019 r. II FSK 22/17, LEX nr 2624698).

Art. 33 § 1 u.p.e.a. stanowi, iż podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Żadne inne powody nie mogą być podstawą do wniesienia zarzutów.

Z unormowania tego wynika, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok NSA z 2 lutego 2012 r., II FSK 1469/10). Natomiast kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie.

Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa wart. 33 pkt 1-5 i 7 stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 5 ustawy egzekucyjnej, na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie.

4.4. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, zbędnym było wydawanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów, zatem organ egzekucyjny wydał zgodnie z art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej postanowienie z dnia [...], którym uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione.

Dalej stwierdzić należy, że podniesione przez stronę zarzuty są bezzasadne.

Wbrew twierdzeniom skargi, strona otrzymała upomnienia wzywającego do uiszczenia należności. Z akt sprawy wynika, że Zakład poinformował, że pismem z dnia [...] nr [...] skierowano do strony upomnienie, które zostało odebrane przez zobowiązaną osobiście w dniu [...], które strona w dniu [...] (potwierdzenie odbioru - karta nr 1) własnoręcznym podpisem potwierdziła odbiór przesyłki, a doręczenie uznać należy za prawidłowe. Niezasadny okazał się także zarzut nie wskazania wysokości zobowiązanie, albowiem informacja taka znajduje się na tytule wykonawczym oraz na zawiadomieniach z dnia [...] otrzymanych przez zobowiązaną dnia [...] (potwierdzenie odbioru - karta nr 1).

4.5. Strona nie wykazała także niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. W tych ramach należy stwierdzić, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Trafnie DIAS przyjął, że w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (wyrok NSA z dnia 26.08.2011r., II FSK 461/10). Sąd podziela stanowisko DIAS, że może chodzić o niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego, np. niedopuszczalność stosowania przymusu bezpośredniego przez organy cywilne wobec osób wymienionych w art. 153-153a § 1, niedopuszczalność stosowania określonych środków egzekucyjnych wobec jednostek budżetowych (art. 69) lub zastosowanie środka egzekucyjnego nieprzewidzianego w ustawie (np. wymierzenie grzywny w celu przymuszenia w wyższym wymiarze, niż przewiduje ustawa).

4.6. W odniesieniu do zarzutu niedopuszczalności egzekucji, okolicznością, na którą powołała się strona jest zarzut naruszenia przez organ egzekucyjny art. 54 ust. 1 p.b. Stanowi on, że środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Zgodnie z ust. 2, środki pieniężne zgromadzone na rachunku oszczędnościowym, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym oraz na rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej prowadzonym dla kilku osób fizycznych są wolne od zajęcia do wysokości określonej w ust. 1, niezależnie od liczby współposiadaczy takiego rachunku.

Skład orzekający podziela zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 7.12.2010 r., II GSK 1364/10 stanowisko, że stosunki między klientem banku a bankiem są stosunkami z dziedziny prawa cywilnego, a w przepisach Kodeksu cywilnego (art. 725 - 733 k.c.) zawarto regulacje dotyczące umowy rachunku bankowego. Zgodnie z art. 86a § 1 u.p.e.a., wskutek zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, bank wstrzymuje wszelkie wypłaty z zajętego rachunku i niezwłocznie zawiadamia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego inne oddziały banku, inne banki, placówki pocztowe w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe i inne podmioty uprawnione do dokonywania wypłat zobowiązanemu z zajętego rachunku. Zajęcie nie dotyczy kwot wolnych od egzekucji.

Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego następuje przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu określonej kwoty stanowi czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, bank natomiast ma obowiązek wstrzymania wypłat z rachunku na mocy art. 86a § 1 u.p.e.a. Wstrzymanie przez bank wypłat z rachunku bankowego nie jest działalnością z zakresu administracji publicznej i nie podległa kontroli sądów administracyjnych. Natomiast nieprawidłowe wykonywanie przez bank umowy o prowadzenie rachunku bankowego może być kwestionowane na drodze cywilnej. Ponadto wyjaśnić należy, że trafnie tut. Sąd w wyroku z dnia 25.04.2017 r., I SA/Gl 120/17 wskazał, że regulacja art. 54 ust. 1 p.b. skierowana jest do banku. Bank bowiem w ramach zawartej umowy z posiadaczem rachunku bankowego, stosownie do brzemienia w/w uregulowania, jest zobligowany do zabezpieczenia znajdujących się na nim środków. Organ egzekucyjny dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie ma wiedzy na temat ilości środków pieniężnych zgromadzonych na nim. Bank takiej informacji nie udziela organowi egzekucyjnemu wobec obowiązującej go tajemnicy bankowej. Bank zobligowany jest jedynie do poinformowania organu egzekucyjnego o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, np. w przypadku braku środków (art. 80 § 1 u.p.e.a.). Art. 54 ust. 1 p.b. wyznacza granice tzw. przywileju egzekucyjnego. Posiadaczowi stosownego rachunku bankowego przysługuje ochrona przed egzekucją, ale tylko w granicach określonych w tym przepisie, i bez znaczenia jest źródło, z którego pochodzą środki gromadzone na takim rachunku.

Sąd podziela także wyrażony w powołanym wyroku pogląd, że ewentualne przekazanie przez bank egzekwowanej kwoty w sytuacji, gdy na rachunku środki nie przekraczały minimum wolnego od zajęcia, o którym mowa w art. 54 ust. 1 p.b., stanowi naruszenie umowy o prowadzeniu rachunku bankowego. Relacje umowne znajdują się zaś poza kognicją organów administracyjnych. W takim przypadku strona umowy może dochodzić swych praw na drodze cywilnej.

Ponadto zgodnie z art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Ustawodawca postanowił więc, iż kontrola prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego może być dokonywana u dłużników zajętej wierzytelności z wyłączeniem banków, potwierdzając gwarancję pozycji banku jako instytucji zaufania społecznego, która wynika z art. 95 p.b. Konsekwencją powyższego rozwiązania jest przyjęcie priorytetu tajemnicy bankowej, uregulowanej w art. 104-106 p.b. Głównym celem jej wprowadzenia była realizacja obywatelskiego prawa do ochrony danych osobowych, czyli ochrona klientów banków - zarówno osób fizycznych, jak i niebędących osobami fizycznymi (D. Kijowski (red.). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, LEX 2015, komentarz do art. 71 a u.p.e.a.). Przepis art. 71a § 1 u.p.e.a. w sposób wyraźny wyłącza banki spod kontroli organów egzekucyjnych w zakresie prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego.

Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do ustalenia, czy egzekucją nie została objęta kwota wolna od zajęcia, o której mowa w art. 54 ust. 1 p.b. Naruszenie art. 54 ust. 1 p.b., rozważać należy w kontekście nieprawidłowego wykonywania przez bank umowy o prowadzenie rachunku bankowego, przy zastosowaniu drogi cywilnoprawnej, a nie w ramach art. 54 § 1 u.p.e.a.

4.7. Kolejny z zarzutów dotyczy zastosowania przez organ zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Skarżąca nie wskazała przy tym, jaki środek egzekucyjny miał zastosować organ. Rozpatrując w tym zakresie zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., wskazać należy na treść art. 7 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przytoczony przepis statuuje dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela.

W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że "uciążliwość" w świetle art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. to dokuczliwość zastosowania środka egzekucyjnego dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodująca niemożność, czy utrudnianie w codziennym funkcjonowaniu dłużnika (por. wyrok WSA w Gdańsku z 8 kwietnia 2008 r., I SA/Gd 26/08; wyrok WSA w Gliwicach z 29 kwietnia 2014 r., sygn. I SA/Gl 953/13).

Uwzględniając okoliczności rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że zastosowany środek egzekucyjny nie może być kwalifikowany jako zbyt uciążliwy i dolegliwy. Tym bardziej, że skarżąc nie wyjaśniła na czym konkretnie utrudnienie w życiu codziennym poprzez zajęcie rachunków bankowych miałoby polegać. Żaden przepis prawa nie zabrania jednocześnie zajęcia kilku rachunków bankowych. Ponadto wyegzekwowanie środków nastąpiło wyłącznie z rachunku jednego banku.

W konsekwencji podniesiony przez stronę zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Warto przy tym zaznaczyć, że zawsze czynności egzekucyjne będą w jakimś stopniu dolegliwe dla zobowiązanego. Jeśli środek był zbyt uciążliwy to zobowiązany winien wskazać inny składnik majątkowy. Działanie organu ocenić należy zatem jako prawidłowe i zgodne z celami prowadzonego postępowania. Dodatkowo należy wskazać, że judykatura zgodnie przyjmuje, że zajęcie rachunku bankowego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych.

4.8. Zdaniem Sądu niezasadne jest również twierdzenie Strony, że organ winien umorzyć postępowanie egzekucyjne albowiem zaniechał pouczenia jej o uprawnieniach tj. złożenie wniosku o odroczeniu płatności lub umorzeniu składek. Z treści tego przepisu nie sposób wyprowadzić jednak normy prawnej zobowiązującej organ egzekucyjny do udzielania stronie postępowania administracyjnego porad prawnych w żądanym przez nią zakresie. Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2019 r. II GSK 1889/18, zgodnie z którym art. 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z treści art. 9 k.p.a. nie wynika dla organu obowiązek udzielania stronie postępowania administracyjnego porad co do zasadności, czy celowości wniesienia konkretnego środka prawnego. Zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. W żadnej mierze nie można wymagać od organu, by w ramach obowiązków z art. 9 k.p.a. zastępował stronę w jej aktywności (LEX nr 2626719).

Wyroki powołane w uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

4.9. Mając na uwadze powyższe Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako bezzasadną.