Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 795/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Ruch drogowy
Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Dorota Dąbek Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1437/15 w sprawie ze skargi A. sp. j. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1437/15, po rozpoznaniu skargi T. Sp. j. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, 1/ uchylił zaskarżoną decyzję; oraz 2/ zasądził na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania.

I

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] września 2014 r. w P. na ul. B. o dopuszczalnym nacisku osi 8 t zatrzymano do kontroli należący do T. Sp. j. samochód ciężarowy marki Mercedes Benz/KH-KIPPER o nr rej. [...], kierowany przez T. G. Pojazdem przewożono ładunek podzielny sypki w postaci gliny. Pomiary samochodu, przeprowadzone w punkcie wagowym przy ul. H. przy użyciu przenośnych wag do pomiarów statycznych SAW 10C/II o numerach [...] i [...], wykazały przekroczenie nacisku podwójnej osi napędowej samochodu (oś trzecia i czwarta) o 4,65 t, tj. o 25,83% oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej (dmc) samochodu o 5,55 t, tj. o 17,34%. Na wniosek kierowcy samochód zważono dwukrotnie, a kierowca – poinformowany o zasadach kontroli – odmówił podpisania protokołu bez podania przyczyn.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na T. Sp. j. karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za wykonywanie transportu drogowego rzeczy pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach, tj. gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20%.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła T. Sp. j., podnosząc w szczególności, że uzyskane podczas kontroli wyniki ważenia samochodu nie mogą stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej, bowiem użycie do ważenia wag przenośnych do pomiarów statycznych typu SAW 10C dyskwalifikuje ustalenia tej kontroli. W ocenie spółki, wagi te nie są przystosowane do ustalenia przekroczenia dmc, ponieważ nie można nimi ustalać rzeczywistej masy pojazdu za pomocą sumowania wyników ważenia poszczególnych osi, co według skarżącej potwierdziła Najwyższa Izba Kontroli w "Informacji o wynikach kontroli ochrony dróg przed niszczeniem przez przeciążone pojazdy" z dnia 26 marca 2012 r. Strona wskazała też na raport międzynarodowy organizacji metrologicznej WELMAC, stwierdzający, że wagi osiowe nie nadają się do pomiaru obciążenia osi składowych osi wielokrotnych. Nadto ze świadectwa homologacji wag wynika, że urządzenia te przeznaczone są wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 2 pkt 35a i art. 64 ust. 1 i 2, art. 140ab ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.r.d.) oraz Lp. 7 załącznika nr 1 do tej ustawy, art. 41 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.; powoływanej dalej jako: u.d.p.), jak również powołał się na przepisy rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedyńczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedyńczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r., poz. 1061). Organ wyjaśnił, że ustalając kategorię wymaganego zezwolenia kieruje się wymiarami, masą, naciskami osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać. Następnie organ wybiera kategorię zezwolenia, której posiadanie zwalniałoby stronę z konsekwencji wynikających z art. 140ab ust. 1 p.r.d. Przy czym przy kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność podzielności ładunku.

GITD wskazał, że miejsce ważenia w rozpoznawanej sprawie legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z 31 lipca 2014 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów, a użyte wagi SAW 10C/II w chwili kontroli legitymowały się aktualnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu z terminami ważności do 31 marca i 30 kwietnia 2016 r. Ze świadectwa legalizacji ww. wag wynika, że są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23). Przywołując § 2 pkt 2 tego rozporządzenia, organ podniósł, że przepisy tego rozporządzenia stosuje się do wag nieautomatycznych, służących do określania masy będącej podstawą obliczania kar lub podobnych opłat. W związku z powyższym GITD uznał, że wagami tymi można było ustalić także masę całkowitą kontrolowanego pojazdu. Organ wskazał na pkt 2.5 instrukcji obsługi wag użytych do kontroli, który dopuszcza sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi. GITD stwierdził, że uzyskane w sprawie wyniki ważenia każdej osi zostały pomniejszone o 2%.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania na podstawie art. 140aa ust. 4 p.r.d. W rozpoznawanej sprawie przewożono wprawdzie glinę (ładunek podzielny, sypki), jednakże kontrola, obok przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi pojazdu, wykazała również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej (dmc) pojazdu, wobec czego powołany przepis nie znajdował zastosowania.

W ocenie organu, nie zostały również wykazane przesłanki dołożenia należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz braku wpływu na powstanie naruszenia. Organ podkreślił, że przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu winien mieć na uwadze, czy przewożony ładunek powodowałby naruszenie art. 61 p.r.d., określających maksymalne wymiary oraz masę i naciski (osi) pojazdu. Niepodjęcie działań w tym kierunku przez przewoźnika znamionuje niezachowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, w konsekwencji czego wyjazd na drogę publiczną tak załadowanego pojazdu stanowi niejako akceptację sposobu załadunku. Ładunek nie może bowiem powodować przekroczenia dmc pojazdu lub dopuszczalnej ładowności, a umieszcza się go tak, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Niedostosowanie się do tych zasad przesądza o braku należytej staranności oraz o wpływie na powstałe naruszenie.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. Sp. j. wniosła o uchylenie decyzji administracyjnych obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca zaakcentowała w szczególności, że użycie jedynie dwóch wag do pomiarów statycznych typu SAW, w celu ustalenia nacisków osi czteroosiowego pojazdu, dyskwalifikuje ustalenia tej kontroli.

Wyrokiem z dnia 17 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; powoływanej dalej jako: k.p.a.), tj. zasady prawdy obiektywnej, zasady oficjalności postępowania dowodowego i zasady swobodnej oceny dowodów. Zdaniem Sądu, standard postępowania określony ww. przepisami nie został zachowany w rozpoznawanej sprawie, w szczególności wskutek nieodniesienia się przez organ odwoławczy w wyczerpującym zakresie do zarzutów i argumentacji odwołania skarżącej spółki. Strona zakwestionowała wyniki kontroli należącego do niej samochodu ciężarowego, gdyż w jej ocenie zostały one uzyskane przy użyciu nieprzystosowanych do przeprowadzonego ważenia wag typu SAW 10C. WSA uznał, że poza sporem jest, iż do pomiaru pojazdu, w wyniku którego ustalono przekroczenie nacisku podwójnej osi napędowej (oś trzecia i czwarta) o 4,65 t oraz przekroczenie dmc o 5,55 t, użyto dwóch wag typu SAW 10C, posiadających aktualną legalizację, a ważenie przeprowadzono na zatwierdzonym do tego stanowisku/punkcie ważenia. Nie jest również sporne, że skontrolowany pojazd składał się z czterech osi (w tym podwójna oś napędowa – oś trzecia i czwarta), zaś skarżąca konsekwentnie podważała możliwość użycia wag typu SAW 10C do pomiarów nacisku osi pojazdu czteroosiowego oraz do pomiaru masy całkowitej takiego pojazdu przy użyciu pary wag przez zsumowanie nacisków poszczególnych osi. Spór w sprawie dotyczył zatem prawidłowości postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ, w wyniku którego ustalono nacisk podwójnej osi napędowej pojazdu czteroosiowego na drogę oraz masę całkowitą tego pojazdu. Zdaniem WSA, dla rozstrzygnięcia nie ma przesądzającego znaczenia posiadanie przez użyte wagi SAW 10C świadectwa homologacji i dokumentów potwierdzających ich legalizację, a więc dokumentów potwierdzających spełnienie wymagań w zakresie zgodności z dyrektywą Rady (WE) nr 90/384/EWG, a także fakt zważenia pojazdu w przeznaczonym do tego miejscu. Problem w sprawie nie dotyczył bowiem tego, że organ posługiwał się nielegalnymi urządzeniami, lecz dotyczył tego, czy legalne urządzenia, posiadające odpowiednie homologacje i świadectwa legalizacji, zostały wykorzystane w sposób zgodny z prawem. Okoliczność ta ma znaczenie także z tego powodu, że świadectwa homologacji wag przenośnych nieautomatycznych do pomiarów statycznych typu SAW 10C wskazują, iż wagi tego typu są przeznaczone do pomiaru nacisku kół i pojedyńczych osi. W tej sytuacji materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia możliwości użycia (co do zasady) wag SAW 10C (w układzie dwóch wag połączonych) do pomiaru nacisku osi pojedyńczej, jednak z punktu widzenia konieczności oceny dokonanych przez organ ustaleń faktycznych, istotną do wyjaśnienia okolicznością była możliwość użycia tych wag do pomiaru nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu, a także do ustalenia masy całkowitej pojazdu (przez zsumowanie nacisków osi).

Zdaniem WSA, zgromadzony materiał dowodowy nie uzasadniał ustalenia, że przekroczenia dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu oraz masy całkowitej pojazdu odzwierciedlały rzeczywisty stan rzeczy. Przede wszystkim ze świadectwa homologacji WE nr [...], dołączonego do instrukcji obsługi wag SAW 10C, wynika, że waga taka przeznaczona jest do pomiaru obciążenia kół i osi w ramach kontroli ruchu drogowego. Przewidziana jest możliwość połączenia dwóch wag o tej samej konstrukcji i waga wyświetli wówczas wartość obciążenia osi. Ze świadectwa homologacji nie wynika natomiast, że waga ta przeznaczona jest do pomiaru masy całkowitej pojazdów wieloosiowych przez sumowanie wyników pomiarów osi.

Sąd podkreślił, że z pochodzącej od producenta Instrukcji obsługi wag SAW 10C wynika, że służą one do pomiaru obciążenia kół, a po połączeniu dwóch wag, do pomiaru obciążenia osi. Producent przewiduje ważenie pojazdów dwu lub trzyosiowych przy pomocy 4 lub 6 wag w jednej procedurze ważenia. W punkcie 2.5 Instrukcji przedstawiono rysunki wyjaśniające sposób ustawienia wag. Sąd wskazał, że producent przewiduje ważenie pojazdów dwu i trzyosiowych przy pomocy dwóch wag, przy ważeniu odpowiednio dwukrotnym lub trzykrotnym. Z rysunków nie wynika jednak, aby przy użyciu stanowiska składającego się z dwóch wag, producent przewidywał ważenie pojazdów mających 4 lub więcej osi. Wynika z nich natomiast, że producent przewiduje ważenie pojazdów o większej ilości osi przy użyciu zespołów trzech lub czterech par wag.

W świetle powyższego Sąd stwierdził, że ani świadectwo homologacji ani instrukcja obsługi wag SAW 10C nie określają w sposób jednoznaczny, aby przy pomocy stanowiska z jedną parą wag można było ważyć pojazdy o liczbie osi większej niż trzy ani też, aby przy użyciu tych wag można było ustalać masę całkowitą ważonego pojazdu. WSA wskazał na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 7 lipca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1342/14, gdzie stwierdzono, że instrukcja obsługi wag SAW 10C "nie określa, że przy pomocy stanowiska z jedną parą wag dopuszczalne jest ważenie pojazdów o liczbie osi większej niż trzy osie". Uwagę tę Sąd poczynił "w oparciu o analizę treści instrukcji obsługi". Wskazał przy tym na konieczność analizy punktu 2.4 instrukcji razem z treścią punktu 2.5, którego zapis ma istotne znaczenie, bowiem przedstawia jakiego typu pojazdy mogą być ważone przy użyciu jednej pary wag SAW 10C. W ocenie WSA, istnieje zatem niejasność co do użycia ww. wag SAW 10C, której nie wyjaśnia argumentacja zaskarżonej decyzji, zwłaszcza w kontekście wskazanych dokumentów, tj. świadectwa homologacji i instrukcji obsługi wag, z których nie wynika, aby przy pomocy dwóch połączonych wag SAW 10C można było mierzyć naciski osi pojazdów o liczbie osi większej niż trzy oraz, aby można było obliczać masę całkowitą pojazdów przez sumowanie uzyskanych wyników pomiarów nacisków osi. WSA uznał, że wątpliwości tych nie usuwa także legalizacja użytych wag, bowiem nie chodzi o to, czy wagi są wadliwe, tylko o to, czy używane w zespołach dwóch wag mogą dawać precyzyjne pomiary nacisków osi w pojazdach więcej niż trzyosiowych oraz czy można przy ich pomocy ustalać masę całkowitą pojazdów.

W związku z powyższym Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie został należycie wyjaśniony stan faktyczny, a w szczególności nie wykazano w sposób niewątpliwy prawidłowości przeprowadzonych pomiarów/ważenia pojazdu, a tym samym wiarygodności wyników pomiaru. Tymczasem, aby ocenić zaskarżoną decyzję, Sąd musi dysponować stanowiskiem organu w odniesieniu do wszystkich istotnych elementów tej oceny. Obowiązany jest sprawdzić, czy okoliczności sprawy dawały organowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej w oparciu o prawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy. Zdaniem WSA, ocena materiału w sprawie, w szczególności co do użycia wag SAW 10C do pomiarów nacisku osi i przekroczenia dmc pojazdu czteroosiowego, jest co najmniej niepełna/niewyczerpująca. Brak przesądzenia kwestii tej oceny, zdaniem Sądu, czyni również przedwczesnym ustosunkowanie się do zarzutów skargi odnośnie wpływu i zgody skarżącej na powstanie naruszenia i okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność. WSA wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ obowiązany będzie dokonać pełnej i wyczerpującej oceny niezbędnych ustaleń w sprawie.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Główny Inspektor Transportu Drogowego, zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. W skardze kasacyjnej wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 64 ust. 1, art. 64d ust. 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d., polegające na nierozpoznaniu sprawy przez Sąd I instancji w jej całokształcie i pominięciu istotnych ustaleń w sprawie, a w konsekwencji mylnym uznaniu, że ewentualne wątpliwości co do prawidłowości uzyskania pomiaru masy całkowitej kontrolowanego pojazdu za pomocą wag typu SAW 10C mogły mieć wpływ na wynik sprawy, podczas gdy wobec pozostałego naruszenia stwierdzonego w toku kontroli drogowej, polegającego na przekroczeniu nacisków osi podwójnej pojazdu, okoliczność co do przekroczenia masy pojazdu nie mogła mieć już żadnego znaczenia dla zakwalifikowania przedmiotowego przewozu jako realizowanego bez wymaganego zezwolenia kategorii VII i wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d.;

2. przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w niczym nieuprawnionym i błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji w zakresie ustaleń faktycznych, że pomiar masy całkowitej kontrolowanego pojazdu członowego mógł być wadliwy, gdyż został przeprowadzony za pomocą wag SAW 10C, które w ocenie Sądu I instancji nie były przeznaczone do określenia masy całkowitej oraz nacisków osi wielokrotnych, podczas gdy sposób pomiaru nacisku osi i rzeczywistej masy całkowitej odpowiadał przewidzianemu w Instrukcji obsługi wag, natomiast skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że wyniki pomiaru ww. parametrów uzyskane za pomocą wag SAW 10C/II były błędne, a jeśli tak, to w jakim stopniu, natomiast organy dowiodły w toku postępowania, iż w oparciu o obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne oraz dokumenty dopuszczające wagi do użytkowania, za ich pomocą prawnie dopuszczalne i w pełni uprawnione było dokonanie ustaleń w zakresie nacisku osi podwójnych, a w konsekwencji także masy całkowitej kontrolowanego pojazdu członowego składającego się w sumie z czterech osi.

Ponadto z ostrożności procesowej zarzucono także:

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 lit. a) pkt (ii) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych (Dz. U. WE L 122 z dnia 16 maja 2009 r., s. 6) /poprzedzone przez obowiązujące w dacie dopuszczenie wag SAW 10C/II do użytkowania - art. 1 ust. 2 lit. a) pkt 2 i art. 3 dyrektywy Rady z dnia 20 czerwca 1990 r. nr 90/384/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wag nieautomatycznych - Dz. U. WE L 189 z 20 lipca 1990 r., str. 1-16/, § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23) oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152), polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji mylnym przyjęciu, że wagi typu SAW 10C/II przeznaczone są wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi pojazdu, a w przypadku wyznaczania masy całkowitej pojazdu mogą służyć wyłącznie do pomiaru pojazdów o maksymalnie trzech osiach składowych, podczas gdy przepisy te wprost dopuszczają przy ich użyciu pomiar zarówno osi wielokrotnych pojazdu jak i jego masy całkowitej, natomiast wytyczne zamieszczone w punkcie 2.5 Instrukcji obsługi wag mają charakter wyłącznie przykładowy co do sposobu ich użycia, przy czym w żadnym razie nie mogą być uznane jako wykluczające możliwość wyznaczania za ich pomocą masy całkowitej pojazdów o liczbie osi większej niż 3.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W odniesieniu do podstawy kasacyjnej opisanej w treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. podkreślić należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa.

Stawiając zaś zarzut oparty na przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej powinien nie tylko wskazać, jaki przepis postępowania został naruszony, lecz również uzasadnić, jaki wpływ na wynik sprawy miało to naruszenie. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a zaskarżonym orzeczeniem sądu I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (zob. wyrok NSA z 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09).

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Dodać należy, że gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), jak i przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120; zob. szerzej J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 419).

Przechodząc do oceny zarzutów wskazanych w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, że ich istota sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy waga SAW 10CII mogła być zastosowana przez funkcjonariuszy organu do określenia wagi całkowitej kontrolowanego pojazdu wieloosiowego. Skarżący kwestionował oparcie ustaleń dotyczących określenia dopuszczalnej masy całkowitej i pomiaru nacisków osi czteroosiowego kontrolowanego pojazdu za pomocą jednej pary wag nieautomatycznych SAW 10/C, co znalazło akceptację Sądu I instancji. WSA przyjął, że wyjaśnienia zawarte w zaskarżonej decyzji dotyczące użycia ww. wag do ważenia masy całkowitej i nacisku osi wielokrotnych nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy.

Jest niesporne, że do wykonania pomiarów nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdu użyto dwóch wag SAW C/10, posiadających aktualną legalizację i ustawionych w miejscu specjalnie przystosowanym do ustawienia jednej pary wag, którego spadki zostały zmierzone przez uprawnionego geodetę.

W aktach znajduje się Świadectwo Homologacji UE, z którego wynika, że waga nieautomatyczna SAW 10C/II służy jedynie do pomiaru nacisków kół i osi (w układzie dwóch połączonych wag). Urządzenie to nie posiada homologacji na dokonywanie pomiarów masy całkowitej pojazdów wieloosiowych poprzez sumowanie wyników pomiarów. Ponadto ze znajdującej się w aktach sprawy, pochodzącej od producenta, Instrukcji obsługi wag SAW 10C/II wynika, że wagi te służą do pomiaru obciążenia kół, a po połączeniu dwóch wag, do pomiaru obciążenia osi. Producent przewiduje ważenie pojazdów dwu lub trzyosiowych przy pomocy 4 lub 6 wag w jednej procedurze ważenia. Na str. 7 Instrukcji (pkt 2.5) zawierającej rysunki wyjaśniające sposób ustawienia wag, producent przewiduje ważenie pojazdów dwuosiowych oraz trzyosiowych przy pomocy dwóch wag, przy ważeniu odpowiednio dwukrotnym lub trzykrotnym. Z rysunku nie wynika, że przy użyciu stanowiska składającego się z dwóch wag, producent przewiduje ważenie pojazdów mających 4 lub więcej osi. Jak wynika z ilustracji producent przewiduje ważenie pojazdów o większej ilości osi przy użyciu zespołów trzech lub czterech par wag.

Jak wynika z powyższego, ani świadectwo homologacji, ani Instrukcja obsługi wag SAW 10C/II nie określają w sposób jednoznaczny, że przy pomocy stanowiska z jedną parą wag można ważyć pojazdy o liczbie osi większej niż trzy, ani też że przy użyciu wskazanych wag można ustalać masę całkowitą ważonego pojazdu.

W ocenie NSA, stanowisko Sądu I instancji dotyczące niewyjaśnienia przez organy w sposób jednoznaczny, że użyta do pomiarów w trakcie kontroli para wag typu SAW 10C mogła być zastosowana zarówno do określenia masy całkowitej, jak również nacisku osi składowych czteroosiowego poddanego kontroli pojazdu, jest prawidłowe.

Sąd I instancji trafnie uznał, że organy obu instancji naruszyły art. 7 i 77 oraz 107 § 3 k.p.a., co w konsekwencji skutkowało uchyleniem decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie organy nie dochowały precyzji przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, bowiem nie wskazały, że funkcjonariusze dokonując w dniu [...] września 2014 r. w P. kontroli należącego do skarżącego kasacyjnie czteroosiowego pojazdu marki MERCEDES-BENZ/KH-KIPPER nr rej. [...], działali zgodnie z prawem w zakresie ustalenia nacisków na poszczególnych osiach i masy całkowitej pojazdu, skoro posłużyli się do pomiaru tych wielkości parą wag typu SAW 10C/II. Stosowne przepisy techniczne i dokumenty homologacyjne jednoznacznie wskazują, że przy pomocy dwóch wag SAW 10C można dokonać pomiaru nacisku osi wielokrotnych pojazdu, ale tylko w odniesieniu do maksymalnie trzech osi składowych. Zatem zastosowanie procedury ważenia dopuszczonej dla 3 osi składowych do pojazdu składającego się z 4 takich osi musi być potraktowane jako działanie niezgodne z prawem. W tym zakresie NSA potwierdza wcześniejsze własne stanowisko, zgodnie z którym tak przeprowadzone postępowanie co do podstawowej okoliczności dla wymierzenia kary nie ustala faktów w sposób jednoznaczny i niewątpliwy (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1315/13, wyrok NSA dnia 25 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1724/14, wyrok NSA z 22 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1266/16; wyrok NSA z 26 września 2017 r. sygn. akt II GSK 3492/15 - dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wątpliwość w tym zakresie jest oczywista, bo ze świadectwa homologacji nie wynika, aby do określenia masy całkowitej pojazdów można było stosować wagi SAW 10C. Problemem dla sprawy istotnym, a więc oceny legalności działania organów nie jest to, że posługiwały się one nielegalnymi urządzeniami, ale to, że legalne urządzenia zostały wykorzystane w sposób niezgodny z prawem, bo dokonano nimi ważenia pojazdu, który nie został przewidziany do ważenia z wykorzystaniem określonej liczby urządzeń.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania za nieuzasadnione.

NSA w niniejszym składzie nie podziela zatem poglądów zawartych w innych orzeczeniach, w których przyjęto, że wskazane wyżej pary wag typu SAW 10C/II mogą być wykorzystywane do ważenia pojazdów mających 4 lub więcej osi.

Nie jest również trafny zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. wskazanych w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej przepisów, gdyż wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji w ogóle ich nie stosował, stąd też zarzut ich niewłaściwego zastosowania nie może przynieść zamierzonego skutku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji