Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 300/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Bożena Miliczek - Ciszewska Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi L. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] roku nr [...].


UZASADNIENIE

Wójt Gminy L., decyzją z dnia [...]r. Nr [...] odmówił przyznania L.N.k zasiłku stałego oraz składki ubezpieczenia zdrowotnego.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że L.N. od stycznia 2000 r. jest mieszkanką DPS w L. Z uwagi na orzeczenie o niepełnosprawności pobierała zasiłek stały oraz była objęta ubezpieczeniem zdrowotnym. W dniu 31 marca 2014 r. strona poinformowała OPS w L. o zmianie swojej sytuacji majątkowej. Z tytułu sprzedaży 1/2 domu, w dniu 06 września 2013 r. uzyskała dochód w wysokości 116.500,00 zł. Z uwagi na zmianę sytuacji finansowej organ uchylił z dniem [...]r. decyzję przyznająca prawo do zasiłku stałego. Uznał wypłacony stronie od 01 grudnia 2013 r. do 31 marca 2014 r. zasiłek stały za nienależnie pobrane świadczenie, które strona zwróciła. W związku z wnioskiem strony z dnia 01 grudnia 2014 r. o przyznanie zasiłku stałego i ubezpieczenia zdrowotnego, organ na podstawie przedłożonej dokumentacji stwierdził, że L.N. posiada środki finansowe w wysokości 45.138,11 zł, które przekraczają kryterium kwalifikujące do uzyskania zasiłku stałego. W tej sytuacji organ odmówił przyznania wnioskowanej pomocy finansowej.

W odwołaniu strona wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji. Strona podała, że uzyskany ze sprzedaży domu (wspólnie z siostrą) dochód w 2013 r. został rozliczony na 12 miesięcy i przez rok ponosiła pełną odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej oraz utraciła prawo do zasiłku stałego i ubezpieczenia zdrowotnego. Za posiadane oszczędności planowała pojechać na turnus rehabilitacyjny. Z środków ze sprzedaży domu zakupiła sobie profesjonalny aparat słuchowy. Leki. które obecnie musi stosować kosztują ponad 100.00 zł miesięcznie, opłata za pobyt w domu pomocy społecznej wynosi 370.30 zł miesięcznie oraz opłaca składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 350,00 zł miesięcznie. Strona uważa, że fakt posiadania przez nią pozostałej kwoty ze sprzedaży domu nie powinien mieć znaczenia dla ustalenia jej dochodu, którego na obecną chwilę w ogóle nie posiada. Pieniądze uzyskane ze sprzedaży domu mogła wydać, ale żyła bardzo oszczędnie, gdyż chciała pozostawić sobie jakąś kwotę jako zabezpieczenie na nieprzewidziane wydatki, których nie będzie w stanie pokryć z zasiłku stałego.

Decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013. poz. 267. ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy stan sprawy. Wskazał, że pismem z dnia 25 listopada 2014 r. nr [...] Dyrektor Domu Pomocy Społecznej w L. przesłał do Ośrodka Pomocy Społecznej w L. aktualizację wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 25 listopada 2014 r. z mieszkanka ich Domu – L.N. celem przyznania prawa do zasiłku stałego i ubezpieczenia zdrowotnego dla ww. od miesiąca grudnia 2014 r. (wpływ do OPS w dniu 01 grudnia 2014 r.). Z treści wywiadu wynika, że L.N. (ur. [...]r.) jest upośledzona umysłowo w stopniu umiarkowanym. Nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w środowisku, wymaga pomocy i kontroli w codziennym funkcjonowaniu. Wymaga dalszego pobytu w warunkach DPS. W części IV wywiadu "Plan pomocy i działań na rzecz osoby lub rodziny" starszy pracownik socjalny DPS w L. wskazał na przywrócenie stronie zasiłku stałego i ubezpieczenia zdrowotnego przez OPS w L. Strona wywiad podpisała. Kolegium podniosło, że z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że L.N. posiada zasoby pieniężne w wysokości 30.138,11 zł na koncie depozytowym w DPS w L. oraz 15.000.00 zł w depozycie u siostry P.K. Organ pierwszej instancji wszczynając z urzędu postępowanie w sprawie przyznania prawa do zasiłku stałego i ubezpieczenia zdrowotnego, uzyskał od strony zgodę na prowadzenie przedmiotowego postępowania.

Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W przypadku osoby samotnie gospodarującej wysokość zasiłku stałego ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 529 zł miesięcznie oraz niższa niż 30 zł miesięcznie (ust. 3)

Organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z ogólnymi zasadami udzielania pomocy społecznej, które mają zastosowanie do wszystkich świadczeń z pomocy społecznej, wyrażonymi w art. 2 ust. 1. art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

Mając na uwadze powyższe przepisy Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że L.N. w obecnej sytuacji życiowej nie kwalifikuje się do przyznania jej wnioskowanego świadczenia w postaci zasiłku stałego i składki ubezpieczenia zdrowotnego, z uwagi na posiadane zasoby pieniężne w łącznej wysokości 45.138,11 zł. Posiadane środki pozwalają stronie na zaspokojenie jej niezbędnych potrzeb życiowych, na które wskazuje w odwołaniu, tj. zakup leków, ponoszenie w części opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej (370.30 zł) oraz opłacanie składki na ubezpieczenie zdrowotne (350.00 zł).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca L.N. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zmianę zaskarżonej decyzji w trybie autokontroli i przyznanie wnioskowanych świadczeń. Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a to art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 oraz art. 77 i oraz przepisów ustawy o pomocy społecznej, tj. art. 8 poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż posiadane oszczędności pomimo upływu 12 miesięcznego rozłożenia dochodu, o którym mowa w ust. 11 ww. przepisu dyskwalifikują skarżącą jako podmiot uprawniony do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej; art. 2 i 3 poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zasady ogólne powodują wyłączenie możliwości zastosowania wobec skarżącej pozostałych przepisów ustawy; art. 37 poprzez błędne przyjęcie, iż kryteria wskazane w przepisie nie mają zastosowania wobec skarżącej. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż kwota otrzymana z tytułu udziału w nieruchomości stanowi dochód jedynie w okresie 12 miesięcy od daty jego uzyskania. Środki, które nie spożytkowała a będące jej oszczędnościami nie mogą być traktowane jako dochód. Nie zgodziła się z twierdzeniem organu II instancji jakoby przepisy ogólne wyłączały przepisy szczegółowe, co prowadziłoby do wniosku, iż wszelkie decyzje wynikające z ustawy o pomocy społecznej mają charakter uznaniowy. Zdaniem skarżącej oba organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 8 ustawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W opinii skarżącej, art. 37 w brzmieniu obowiązującym jest kategoryczny i nie przewiduje, iż zasiłek stały może przysługiwać, lecz przysługuje osobie spełniającej określone przesłanki.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas prezentowana argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych.

Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na jej uwzględnienie.

Po pierwsze wskazać przyjdzie, że w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji jak i organ odwoławczy obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 163).

Ustawa ta w art. 8 ust. 1 pkt 1 stanowiła (na dzień wydania skarżonej decyzji), że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, przy jednoczesnym wystąpieniu okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej strona skarżąca L.N. jest upośledzona umysłowo w stopniu umiarkowanym, jest niezdolna do pracy. Nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w środowisku, wymaga pomocy i kontroli w codziennym funkcjonowaniu i wymaga dalszego pobytu w warunkach DPS. Nie osiąga żadnych dochodów.

Stąd też, skoro dochód skarżącej na dzień złożenia wniosku nie przekraczał kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, to z tego względu organy winny były przyznać prawo do zasiłku stałego i środki na opłacenie składki na ubezpieczenie społeczne.

Podkreślić należy, iż z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że skarżąca L. N. posiadała zasoby pieniężne w wysokości 30.138,11 zł na koncie depozytowym w DPS w L. oraz 15.000.00 zł w depozycie u siostry P.K.

W myśl art. 8 ust.3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz składki na ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Natomiast z treści art. 8 ust. 4 wynika, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:

1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;

2) zasiłku celowego;

3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;

4) wartości świadczenia w naturze;

5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;

6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

Ponieważ jednorazowe uzyskanie dochodów z tytułu sprzedaży nieruchomości nie zostało mocą ustawy o pomocy społecznej wyłączone z dochodów uwzględnianych przy ustalaniu prawa do świadczeń, prawidłowo organy pomocy społecznej - w poprzednim okresie - doliczyły je do dochodu strony skarżącej, a następnie dochód uzyskany we wrześniu 2013 r. został już rozliczony przez organ na kolejne 12 miesięcy po myśli art. 8 ust. 11 cyt. ustawy.

Bezspornym jest, że skarżąca nie osiąga obecnie żadnych dochodów. Bezspornym pozostaje również, że zgromadzone przez skarżącą oszczędności nie są dochodem w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej.

Zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.

Trzeba tu wskazać na obligatoryjny charakter zasiłku stałego.

Innymi słowy, ustawa o pomocy społecznej określa przesłanki materialnoprawne otrzymania zasiłku stałego, a ich spełnienie daje podstawę otrzymania świadczenia mającego charakter świadczenia obowiązkowego, co oznacza, że musi być przyznane, jeśli zostały spełnione wymogi ustawowe.

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarżąca spełniła wszystkie przesłanki do otrzymania zasiłku stałego, a co za tym idzie w przedmiotowej sprawie, jedyną trafną decyzją będzie decyzja przyznająca skarżącej ten zasiłek.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ja poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym jako wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy.