Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 6007/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 32 ust. 1, art. 33, art. 47 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 398
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych - t.j.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1891/20 w sprawie ze skargi E.M. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w Ł. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby I. oddala skargę kasacyjną; II. odstępuje od zasądzenia od E.M. na rzecz Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w Ł. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2021 r. sygn. II SA/Wa 1891/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi E.M. (dalej: "skarżący") na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w Ł. (dalej: "CKL") z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby – oddalił skargę w zakresie ustalenia zdolności do służby (pkt I wyroku); w pozostałym zakresie skargę odrzucił (pkt II wyroku).

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W oparciu o skierowanie nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. wystawione przez Komendanta Powiatowego Policji w B., skarżący został poddany badaniu celem ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby.

[...] Rejonowa Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w K. (dalej: "Komisja") wydała w dniu [...] kwietnia 2020 r. orzeczenie nr [...] ustalając kategorię zdolności do służby lub do pracy: Kat. "C", trwale niezdolny do służby w Policji.

Skarżący złożył odwołanie od orzeczenia Komisji, kwestionując sposób przeprowadzenia badań i testów psychologicznych, podnosząc brak możliwości omówienia badania oraz wniesienia nowych dowodów w postaci dodatkowej dokumentacji medycznej, wreszcie twierdząc, że wynik badania, dokumentacja medyczna, wynik konsultacji specjalistycznych nie dają podstaw do przyjęcia, że u skarżącego występują schorzenia. Skarżący podniósł również zarzuty naruszenia art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a.

CKL uchyliła zaskarżone orzeczenie i wydała nowe orzeczenie o rozpoznaniu u skarżącego zaburzeń osobowości mieszanych (F 61.0 § 90.1, kol. 5, kat. "C" - pkt 1), zaburzeń adaptacyjnych (F 43.2 § 87 p. 2, kol. 5, kat. "C" - pkt 2), stanu po urazie stopy i stawu skokowego lewego - bez § (pkt 3). CKL ustaliła kategorię zdolności do służby lub do pracy: trwale niezdolny do służby w Policji, kat. C. W uwagach CKL wskazała, że związek schorzeń ze służbą nie pozostaje w pkt 1, 2, 3 rozpoznania, ponieważ schorzenia w pkt 1 i 3 nie figurują w zał. nr 2 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2019 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Straży Granicznej, Służbie Ochrony Państwa i Państwowej Straży Pożarnej.

Jak stwierdziła CKL, ze względu na stopień zaawansowania, schorzenia określone w pkt 1 i 2 rozpoznania czynią funkcjonariusza niezdolnym do służby, zdolnym do pracy, przez co zaliczono go do III grupy inwalidzkiej. Inwalidztwo pozostaje bez związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby i pozostaje bez związku ze służbą.

Skarżący wywiódł skargę do WSA od powyższego orzeczenia CKL, domagając się jego uchylenia.

Skarżący podniósł, że orzeczenie CKL zostało wydane na niekorzyść badanego, zakwestionował określenie w orzeczeniu inwalidztwa, a także sposób procedowania, w szczególności niesporządzenie orzeczenia w dniu badania, błędny sposób przeprowadzenia wywiadu lekarskiego, braki w dokumentacji lekarskiej, niedostateczne uzasadnienie orzeczenia.

W odpowiedzi na skargę CKL wniosła o jej oddalenie.

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę w zakresie ustalenia zdolności do służby (pkt I wyroku); w pozostałym zakresie skargę odrzucił (pkt II wyroku).

W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że CKL w zaskarżonym orzeczeniu zawarła dwa rozstrzygnięcia. Po pierwsze, orzekła w sprawie zaliczenia skarżącego do określonej kategorii zdolności do służby, tj. o jego niezdolności do służby. WSA wyjaśnił, że to orzeczenie komisji lekarskiej jest wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby lub o zwolnieniu z tej służby. Od takiego orzeczenia służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby. W zaskarżonym orzeczeniu CKL wypowiedziała się również w przedmiocie związku stanu zdrowia skarżącego (stwierdzonych chorób i ułomności) ze służbą dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, ustalenia stopnia inwalidztwa, stosując przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2019 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służbie Ochrony Państwa i Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 730). WSA wyjaśnił, że to orzeczenie ma wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, stanowi przesłankę ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości i nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Z tego względu, skarga na orzeczenie CKL w zakresie dotyczącym zaliczenia skarżącego do III grupy inwalidzkiej, określenia braku związku schorzeń ze służbą (szczególnymi właściwościami lub warunkami służby) podlega odrzuceniu.

Dokonując natomiast kontroli zaskarżonego orzeczenia w zakresie ustalenia kategorii zdolności do służby w Policji, WSA stwierdził, że odpowiada ono prawu.

WSA wyjaśnił, że kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia kategorii zdolności do służby w Policji sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego zaliczenie badanego do jednej z kategorii zdolności do służby, w szczególności do zbadania, czy organ rozstrzygając o zaliczeniu do kategorii zdolności do służby miał do tego odpowiednie podstawy faktyczne i prawne, a więc np. czy badanie stanu zdrowia zostało przeprowadzone prawidłowo, znajduje oparcie w wyczerpującym wywiadzie chorobowym i odpowiedniej dokumentacji medycznej. Sąd administracyjny nie dokonuje natomiast oceny stanu zdrowia badanego we własnym zakresie.

Zdaniem WSA mając na uwadze podnoszone przez skarżącego zastrzeżenia co do przeprowadzonych w dniach [...] i [...] marca 2020 r. badań i testów psychologicznych, ich zakresu (test), jak i sam fakt, że opinia psychologa została wydana dopiero w dniu [...] kwietnia 2020 r. po decyzji specjalisty psychiatrii, a nie po wcześniejszym wywiadzie oraz analizie wykonanych testów, w związku z czym brak było możliwości omówienia powyższego badania oraz wniesienia nowych dowodów w postaci dodatkowej dokumentacji medycznej, w wyniku szczegółowej analizy dokumentacji medyczno-orzeczniczej - CKL zasadnie zadecydowała o konieczności ponownej oceny stanu zdrowia skarżącego, w szczególności oceny psychologiczno- psychiatrycznej. W konsekwencji przeprowadzając postępowanie orzecznicze w tej sprawie, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 398 z późn. zm. – dalej: "u.k.l."), stwierdzone rozpoznanie prawidłowo zakwalifikowała pod wskazane schorzenia (ułomności).

WSA podał, że z akt sprawy wynika, iż CKL przeprowadziła badanie lekarskie skarżącego, z którego to badania, zgodnie z art. 32 ust. 1 u.k.l. sporządziła protokół, który zawiera wyszczególnienie wszystkich chorób i ułomności, także tych, które nie obniżają zdolności do służby. W oparciu o dokumentację medyczną zgromadzoną w sprawie i własne badanie CKL, dokonano oceny stanu zdrowia skarżącego. Co istotne, odnośnie do zaświadczenia psychologa o braku danych na rozpoznanie schorzenia F 43.2 (zaburzenia adaptacyjne), CKL zasadnie podkreśliła, iż osobą upoważnioną do postawienia rozpoznania klinicznego jest lekarz, zaś psycholog w swojej ocenie może zgłosić podejrzenie stanu chorobowego, a nie w sposób jednoznaczny stawiać rozpoznanie kliniczne.

WSA wskazał, że do wyłącznej kompetencji komisji lekarskiej należy uznanie (zakwalifikowanie) orzekanego do określonej kategorii zdolności do służby. Rozstrzygnięcie CKL zostało oparte na dokumentacji medycznej zebranej w sprawie, konsultacji specjalistycznej oraz badaniu przedmiotowym. Komisje lekarskie w zakresie określenia zdolności do służby muszą orzekać zgodnie z wiedzą medyczną i obowiązującymi przepisami. Subiektywne odczucia skarżącego na temat jego stanu zdrowia, z punktu widzenia orzeczniczego, nie mają istotnego wpływu na ustalenie kategorii zdolności do służby.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów k.p.a. WSA zauważył, że choć orzeczenie komisji lekarskiej ma swój autonomiczny byt prawny i znajduje swoje umocowanie w przepisach szczególnych, to zgodnie z art. 4 u.k.l. w zakresie nieuregulowanym przepisami niniejszej ustawy stosuje się przepisy k.p.a. W szczególności WSA wyjaśnił, że u.k.l. nie precyzuje, jakie elementy powinno zawierać uzasadnienie orzeczenia komisji lekarskiej, poza stwierdzeniem, że powyższe orzeczenia uzasadnia się szczegółowo (art. 39 ust. 5 ustawy). Uwzględniając, że ustawodawca w art. 4 u.k.l. postanowił, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się przepisy k.p.a., należy wywieść, że uzasadnienie faktyczne orzeczenia komisji lekarskich powinno spełniać wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie WSA w niniejszej sprawie warunki te zostały spełnione. CKL w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia odwołała się do przeprowadzonych wobec skarżącego badań, które wykazały, że nie spełnia on wymogów psychologicznych do służby w Policji. Badająca w dniu [...] lipca 2020 r. specjalista psychiatra po analizie dokumentacji medyczno-orzeczniczej zgromadzonej w sprawie i badaniu własnym potwierdziła rozpoznanie u badanego zaburzeń adaptacyjnych oraz postawiła dodatkowo rozpoznanie zaburzeń osobowości mieszanych. Stwierdziła też (po uwzględnieniu wywiadu chorobowego, dokumentacji medycznej, wyników badania psychologicznego i badania klinicznego), że stopień zaawansowania rozpoznanych schorzeń psychiatrycznych stanowi podstawę do stwierdzenia inwalidztwa. Podkreśliła również, na co zwróciła uwagę CKL, że całość obrazu klinicznego wskazuje, że rozpoznane schorzenia psychiatryczne są wynikiem niedojrzałych mechanizmów obronnych, nieefektywnych sposobów radzenia sobie ze stresem, niedostosowania społecznego, problemów rodzinnych i interpersonalnych w pracy, przez co nie można uznać, iż są wynikiem warunków służby w Policji. Stwierdzenie związku schorzeń ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, opiera się o wykaz zawarty w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2019 r. Wobec powyższego jako irrelewantny dla oceny wydanego przez CKL orzeczenia WSA uznał zarzut skarżącego polegający na braku udostępnienia dokumentacji orzeczniczej.

WSA podzielił stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu, że zlecone konsultacje zostały przeprowadzone przez wykwalifikowanych specjalistów i w związku z tym nie było podstaw do ich zakwestionowania. Wobec wykonania wszystkich konsultacji zleconych podczas postępowania orzeczniczego, CKL zasadnie uznała, że zachodzą podstawy do merytorycznego orzeczenia. Przeprowadzenie wywiadu lekarskiego jest częścią badania lekarskiego (komisyjnego), a jego dokonanie przez członków komisji lekarskiej za pośrednictwem telefonu nie narusza obowiązujących przepisów.

W ocenie WSA opinie i badania wykonane przez zewnętrzne placówki medyczne, do których skarżący udał się "prywatnie" bez skierowania komisji lekarskich, nie mogą mieć mocy dowodowej, bowiem lekarze spoza grona orzeczników czy konsultantów, zaświadczający podczas prywatnych wizyt, czy ktoś jest zdolny bądź nie do służby, nie dysponują stosowną wiedzą w tym zakresie, ponieważ nie są im znane regulacje m. in. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 października 2018 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2018 r., poz. 2035), czy u.k.l.

Reasumując, w ocenie WSA zaskarżone orzeczenie w zakresie ustalenia kategorii zdolności do służby w Policji zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, zaś podniesione w skardze zarzuty są niezasadne.

Skarżący wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku – zaskarżając go w zakresie pkt I, zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm. – dalej: "p.p.s.a.") polegające na nie uchyleniu przez WSA zaskarżonego orzeczenia CKL, pomimo że z okoliczności sprawy wynikało, że w postępowaniu przed organem - CKL doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania, które miały zasadniczy wpływ na wynik sprawy przed organem, polegające na:

- naruszeniu przepisów postępowania, mającego wpływ na treść decyzji, tj. art. 140 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez uznanie za prawidłowe, jak i zaakceptowanie wydania orzeczenia z dnia [...] lipca 2020 r. przez CKL w okolicznościach nieprawidłowego wyjaśnienia okoliczności sprawy przez organ, który nie dysponował na datę wydania zaskarżonego orzeczenia całością dokumentacji medycznej, koniecznej do wydania prawidłowego orzeczenia, w szczególności w okolicznościach: nieprawidłowego i niepełnego badania przeprowadzonego przez lekarza psychiatrę; braku dostępu skarżącego do orzeczniczej dokumentacji medycznej będącej podstawą orzeczenia, mimo składania wniosków w tym zakresie; nie posiadania przez CKL kompletu dokumentów na datę wydania orzeczenia, w szczególności nie posiadania rozkazu personalnego nr [...] Powiatowego Komendanta Policji w B., przesłanego do Komisji dopiero po godz. 22 w dniu [...] lipca 2021 r., a zatem już po wydaniu zaskarżonego orzeczenia; braku określenia ścisłej kategorii medycznej schorzenia, którego ocena legła u podstaw stwierdzenia, że skarżący jest niezdolny do służby w Policji;

- naruszeniu przepisów postępowania, mającego wpływ na treść decyzji, tj. art. 140 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że CKL prawidłowo przeprowadziła postępowanie z u.k.l., podczas, gdy organ nie odniósł się w prawidłowy sposób do zastrzeżeń skarżącego, jak i do dokumentacji medycznej załączonej przez niego do tych zastrzeżeń;

- naruszeniu przepisów postępowania, mającego wpływ na treść decyzji, tj. art. 140 w zw. z art. 10 k.p.a., polegające na uniemożliwieniu skarżącemu wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, poprzez odmowę udostępnienia orzeczniczej dokumentacji medycznej będącej podstawą rozstrzygnięcia, mimo składania wniosku w tym zakresie.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt I oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę CKL wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do postanowień art. 182 § 2 p.p.s.a.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty oparte są na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzucono, że Sąd pierwszej instancji wadliwie potwierdził legalność zaskarżonego orzeczenia, pomimo iż jego wydanie nie zostało poprzedzone należytym oraz pełnym zebraniem i rozważeniem materiału dowodowego. WSA nie dostrzegł również, że skarżący kasacyjnie został pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu orzeczniczym, albowiem w toku postępowania, mimo złożonego wniosku, nie zapewniono mu dostępu do zgromadzonego w sprawie materiału. W ramach tak sformułowanych zarzutów podniesiono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 10 i art. 140 k.p.a. oraz art. 140 i art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje podstaw do uwzględnienia podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

W celu w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, policjant z urzędu może zostać skierowany do komisji lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych – art. 40 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, (Dz. U. 2020 r. poz. 360, publikator aktualny na dzień wydania skierowania z [...] marca 2020 r. nr [...]) w zw. z art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 1 u.k.l.

Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] marca 2020 r. Komendant Powiatowy w B. (organ właściwy zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 2 u.k.l.) wydał skarżącemu skierowanie nr [...] do [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w K. Z treści skierowania wynika jednoznacznie, że celem jego wydania jest ustalenie stanu zdrowia skarżącego oraz ustalenie jego zdolności fizycznej i psychicznej do służby.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 u.k.l. rejonowa komisja lekarska przeprowadza badanie lekarskie funkcjonariusza Policji i sporządza protokół badania komisji lekarskiej, który zawiera wyszczególnienie wszystkich chorób i ułomności, także tych, które nie obniżają zdolności do służby. Oceny stanu zdrowia osoby badanej rejonowa komisja lekarska dokonuje na podstawie badania lekarskiego, wyników zleconych badań dodatkowych, specjalistycznych i psychologicznych, wywiadu chorobowego, dokumentacji medycznej będącej wynikiem obserwacji w podmiocie leczniczym, leczenia ambulatoryjnego i sanatoryjnego oraz innych dokumentów medycznych istotnych dla dokonania tej oceny oraz protokołów powypadkowych mogących mieć znaczenie dla treści orzeczenia – art. 33 ust. 1 u.k.l.

Z treści powołanych przepisów wynika zatem, że wydanie przez rejonową komisję lekarską orzeczenia o zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby powinna poprzedzać całościowa weryfikacja dokumentacji medycznej, wytworzonej tak w postępowaniu przed tą komisją, jak i poza tym postępowaniem. Zaznaczyć jednak należy, że wszelkie zaświadczenia, orzeczenia i inne dokumenty wskazujące na stan zdrowia funkcjonariusza, wydane poza postępowaniem przed rejonową komisją lekarską, nie determinują kierunku wydanego przez tę komisję orzeczenia. Nie stanowią dla tej komisji wiążącego prejudykatu, który wykluczałby możliwość czynienia ustaleń dających podstawę do formułowania wniosków odmiennych niż te, jakie wynikają z dokumentacji medycznej wytworzonej poza postępowaniem orzeczniczym. Dokumentacja taka stanowi wyłącznie środek dowodowy, przy pomocy którego komisja rozstrzyga o zdolności funkcjonariusza do służby. Nie może natomiast stanowić podstawy do wnioskowania, że do wiążącego formułowania ocen o zdolności funkcjonariusza do służby uprawnione są inne podmioty niż rejonowa komisja lekarska (Centralna Komisja Lekarska, jako organ odwoławczy).

Istota postępowania przed rejonową komisją lekarską sprowadza się do ustalenia, czy funkcjonariusz cierpi na chorobę lub ułomność wymienioną w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 października 2018 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa, (Dz. U. 2018 r. poz. 2035), a jeżeli tak, to jaki ma ona wpływ na jego zdolność do pełnienia służby.

W tym celu komisja przeprowadza postępowanie wyjaśniające, które powinno realizować standardy określone art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 4 u.k.l. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., organ ma obowiązek dokładnie zbadać sprawę, tak aby w sposób prawidłowy ustalić jej stan faktyczny. Wzmocnieniem tej reguły jest nałożony, na mocy art. 77 § 1 k.p.a., na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego. Dopiero dysponując całokształtem materiału dowodowego, organ może ocenić daną okoliczność i uznać ją za udowodnioną bądź nie (art. 80 k.p.a.). Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza, gdy powołuje się na nie strona, jest naruszeniem przepisów postępowania skutkującym uchyleniem wydanego orzeczenia. Rozstrzyganie o zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza policji do służby, odbywa się zatem w postępowaniu administracyjnym z wszelkimi gwarancjami przewidzianymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zasadnicze znaczenie w tym postępowaniu ma zebranie i rozważenie odpowiednich danych dotyczących kwestii medycznych, gdyż właśnie pełna wiedza medyczna pozwala na rozstrzygnięcie o zdolności funkcjonariusza do służby. Podkreślenia jednak wymaga, że istotą orzeczenia komisji lekarskiej nie jest stwierdzenie stanu zdrowia osoby objętej badaniem, tak jak w typowym badaniu lekarskim, ale stwierdzenie zdolności do służby w Policji i określenie rodzaju tej przydatności na podstawie wykazu chorób i ułomności, ujętego w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy.

Analogiczne reguły prowadzenia postępowania oraz wydawania orzeczeń obowiązują przed Centralną Komisją Lekarską – art. 47 ust. 3 u.k.l.

Kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń komisji lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych o zdolności funkcjonariuszy do służby w Policji obejmuje sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia badanego, czy dokonana kwalifikacja zdolności do służby była zgodna z przepisami u.k.l. i przepisami ww. rozporządzeń. Ustalony i oceniony stan faktyczny i prawny sprawy winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia właściwej komisji lekarskiej. Przepisy u.k.l. nie precyzują, jakie elementy powinno zawierać uzasadnienie orzeczenia komisji lekarskiej. Jedynie w art. 39 ust. 5 pkt 1-6 zawarto stwierdzenie, że orzeczenia komisji lekarskich uzasadnia się szczegółowo. Mając jednak na uwadze zawarte w art. 4 u.k.l. odesłanie do stosowania w zakresie nieuregulowanym w ustawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, przyjąć należy, że uzasadnienie faktyczne orzeczenia komisji lekarskich, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Strony mają bowiem prawo znać argumenty i przesłanki, którymi kierowały się komisje lekarskie podejmując określone rozstrzygnięcia, zwłaszcza, gdy dotyczą one Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Bez zachowania tego elementu strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do sądu. Uzasadnienie decyzji stanowi jeden z warunków dokonania przez sądy administracyjne ich skutecznej kontroli. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, albowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracji – wyrok NSA z dnia 14 lipca 2020 r., I OSK 2307/19.

Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do rozważania kwestii medycznych zawartych w orzeczeniach tych komisji lekarskich, a więc do kwestionowania dokonanego rozpoznania oraz stwierdzonych schorzeń prowadzących do ustalenia kategorii zdolności do służby w Policji. Innymi słowy, kontrola orzeczeń komisji lekarskich w przedmiocie zdolności do służby, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia orzekanego, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja była zgodna z przepisami określającymi zasady orzekania o zdolności do służby oraz tryb postępowania komisji lekarskich w tych sprawach.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedmiotowe standardy zostały spełnione.

W uzasadnieniu swojego orzeczenia Centralna Komisja Lekarska (CKL) podała, jakim materiałem dowodowym dysponowała w prowadzonym postępowaniu. Wskazała w szczególności na przedłożone przez skarżącego zaświadczenia od lekarzy psychiatrów z dnia [...] marca 2020 r. oraz [...] kwietnia 2020 r. o zdolności do pracy i zaświadczenie psychologa z dnia [...] kwietnia 2020 r. o braku podstaw do rozpoznania zaburzenia F. 43.2 oraz innych zaburzeń wymagających psychoterapii. CKL wyjaśniła, że wnioski płynące z dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach nie są jednoznaczne, a zatem zaszła potrzeba ponownej oceny stanu zdrowia skarżącego – dokonania ponownej oceny psychiatryczno-psychologicznej.

Skarżący w dniu [...] lipca 2020 r. został poddany badaniom psychiatrycznym i psychologicznym. Odpisy protokołów przeprowadzonych badan znajdują się w aktach sprawy. Lekarz psycholog stwierdził u skarżącego podejrzenie zaburzeń adaptacyjnych i zaburzeń osobowości, lekarz psychiatra zaś stwierdził zaburzenie osobowości mieszane oraz zaburzenie adaptacyjne – reakcja adaptacyjna przedłużona. Wskazał jednoznacznie, iż chodzi o jednostki chorobowe wymienione – odpowiednio – w § 90.1 i § 87.2 wykazu rozporządzenia z dnia 11 października 2018 r.

W uzasadnieniu swojego orzeczenia CKL zrelacjonowała wyniki wymienionych badań oraz ujawnione w nich ustalenia, które dały podstawę do sformułowania ostatecznych wniosków. Organ wyjaśnił również, że przedłożone przez skarżącego zaświadczenia lekarzy psychiatrów z [...] marca 2020 r. i [...] kwietnia 2020 r. odnoszą się do zdolności do pracy, a nie do służby w Policji. Komisja zwróciła uwagę, że wydane orzeczenie koresponduje z wnioskami ww. zaświadczeń, albowiem stwierdza zdolność skarżącego do pracy, negatywnie natomiast ocenia jego zdolność do służby w Policji. Odnosząc się do orzeczenia psychologa z [...] kwietnia 2020 r. CKL podała, iż psycholog nie posiada uprawnień do stawiania rozpoznania klinicznego schorzenia F. 43.2 (zaburzenia adaptacyjne). Uprawnienia takie posiada wyłącznie lekarz psychiatra. W tym stanie rzeczy nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący braku odniesienia się przez CKL do dokumentacji medycznej przedłożonej przez skarżącego kasacyjnie w toku postępowania orzeczniczego.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przeprowadzona przez WSA ocena orzeczenia CKL jest prawidłowa. W sprawie zgromadzono materiał dowodowy pozwalający na wydanie orzeczenia w przedmiocie zdolności skarżącego kasacyjnie do pełnienia służby w Policji. Materiał ten został poddany odpowiedniej ocenie, której kryteria oraz metodologia zostały ujawnione. Wnioski CKL odnoszące się do mocy dowodowej poszczególnych środków dowodowych, a w szczególności powoływanych przez skarżącego kasacyjnie zaświadczeń są logiczne, spójne i przekonujące. W orzeczeniu podano rozpoznanie lekarskie w języku polskim według terminologii klinicznej, z uwzględnieniem lokalizacji i stopnia nasilenia oraz z powołaniem na odpowiednie pozycje, paragrafy i punkty lub inne jednostki klasyfikacyjne z wykazów – art. 39 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 3 u.k.l.

Jako schorzenia podstawowe wskazano: 1. Zaburzenia osobowości mieszane (F.61.0) § 90.1 wykazu, kolumna 5, Kat. "C"; 2. Zaburzenia adaptacyjne (F.43.2) § 87.2, kol. 5, Kat. "C". Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 u.k.l. kategoria "C" oznacza "niezdolny do służby".

Nie można pozytywnie zweryfikować zarzutu eksponującego fakt, że CKL w chwili wydania orzeczenia nie dysponowała rozkazem personalnym Powiatowego Komendanta Policji w B. nr [...] z [...] maja 2020 r. Skarżący kasacyjnie nie wyjaśnia, jaki wpływ ma przedmiotowy dokument na postępowanie orzecznicze, które opiera się na danych o charakterze medycznym. Ponadto, jak wynika z orzeczenia CKL, dostarczenie powołanego rozkazu personalnego nr [...], stanowiło jedną z podstaw wydania orzeczenia reformatoryjnego.

Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący kasacyjnie, w toku postępowania orzeczniczego składał wniosek o dostęp do akt sprawy. Jego kserokopia została przez niego złożona do akt sądowych. Treść wniosku dowodzi, iż został złożony na etapie postępowania przed rejonową komisją lekarską. Oceniając przedmiotową kwestię w formule narzuconej treścią art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a więc jako naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarżący kasacyjnie nie wykazał, wpływu braku dostępu do akt na etapie pierwszoinstancyjnego postępowania orzeczniczego na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie wniósł odwołanie od orzeczenia rejonowej komisji lekarskiej, sformułował w nim zarzuty dowodzące, iż jest zorientowany w sprawie, a na etapie postępowania przed CKL nie ponawiał wniosku o dostęp do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy podniesiony zarzut nie mógł wywołać oczekiwanych skutków procesowych.

Mając na uwadze przedstawione oceny prawne Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Ponieważ skarżący kasacyjnie w toku postępowania korzystał z prawa pomocy w pełnym zakresie, w oparciu o art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzania od niego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.