Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1320/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne prawo
Celne postępowanie
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 54 par.1 pkt 7
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska (spr.) Sędziowie NSA Janusz Zajda Marek Zalewski Protokolant Karolina Polkowska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. w Jabłonowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2006 r. sygn. akt V SA/Wa 1735/05 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Jabłonowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 1735/05 oddalił skargę [...] Spółki z o.o. w Jabłonowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe

W uzasadnieniu wyroku podano między innymi, że zgłoszeniem celnym SAD nr [...] z [...] sierpnia 2001 r. [...] Sp. z o.o. zgłosiła importowane z Francji towary do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym deklarując wobec nich obniżoną stawkę celną UE. Podstawą zastosowania tej stawki było pochodzenie towarów z Unii Europejskiej, udokumentowane m.in. świadectwem przewozowym EUR.1 nr A 16255241.

W związku z przeprowadzonym postępowaniem kontrolnym oraz uzyskaną od francuskich władz celnych informacją, iż część towarów w zweryfikowanych 40 świadectwach EUR.1 pochodzi w rzeczywistości z krajów trzecich (wśród nieprawidłowych świadectw pochodzenia zostało wymienione m.in. świadectwo nr A 16255241) Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie decyzją z 20 sierpnia 2004 r. uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej ustalonych ilości pozycji towarowych zgłoszenia, ustalenia kraju pochodzenia towaru w poz. 3, 4, 5, 6, 7, 9, 11, 12 i 13 zgłoszenia, zastosowanych stawek celnych we wszystkich pozycjach i orzekając w tym zakresie określił kwotę długu celnego oraz kwotę podatku od towarów i usług do sprowadzonych towarów. Strona została obciążona również odsetkami wyrównawczymi.

Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z 27 kwietnia 2005 r. utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż przeprowadzona w sprawie weryfikacja wykazała, iż część towarów wymienionych w świadectwie EUR.1 nie spełnia reguł preferencyjnego pochodzenia, a świadectwo to nie może być przyjęte jako prawidłowy dowód pochodzenia dla zastosowania obniżonych stawek celnych UE. Zauważył, iż opis towarów zawarty w tym świadectwie jest bardzo ogólny i uniemożliwia rozróżnienie produktów pochodzących z UE od produktów niepochodzących. Odnosząc się do kwestii zasadności wymierzenia odsetek wyrównawczych Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż strona wiedziała, że zgłoszone towary są produkowane poza obszarem Unii Europejskiej, albowiem biorąc pod uwagę niewątpliwe powiązanie francuskiego eksportera - firmy [...] z firmą [...] (firma [...] posiada większościowy pakiet udziałów w firmie [...]) oraz regularny charakter transakcji sprzedaży dokonywanych przez spółkę [...] z francuskimi eksporterami, trudno przyjąć, że strona nie miała ani technicznych, ani prawnych środków weryfikacji rzetelności przekazywanych jej przez eksporterów informacji.

Oddalając skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu skarżącej w przedmiocie wadliwego wszczęcia postępowania, ponieważ w podstawie prawnej postanowienia o wszczęciu postępowania, jak wskazał Sąd, prawidłowo powołano przepisy art. 165 § 1, 2, 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 75, poz. 926 ze zm.), a także art. 83 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) i przepisy art. 32 ust. 1, 3 i 5 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską z jednej strony, a wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony (zał. do Dz. U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662 ze zm.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie był zasadny zarzut pominięcia w postępowaniu celnym Agencji Celnej [...], która zgłaszała towary do procedury dopuszczenia do obrotu jako przedstawiciel bezpośredni. Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż przepisy prawa celnego wprowadziły swoistą, właściwą wyłącznie dla postępowania celnego formę pełnomocnictwa - przedstawicielstwo. Ustawodawca celowo nadał tej formie pełnomocnictwa inną nazwę, aby podkreślić odmienność regulacji od pełnomocnictwa uregulowanego w przepisach Ordynacji podatkowej, Kodeksu postępowania administracyjnego czy też przepisach prawa cywilnego. W ocenie Sądu, upoważnienie Agencji Celnej [...] do reprezentowania strony, określające zakres upoważnienia do powołania treści przepisu art. 256 § 1 Kodeksu celnego, kończyło się w momencie zwolnienia towaru. Postępowanie podjęte po kontroli zgłoszenia i po zwolnieniu towaru jest odrębnym postępowaniem administracyjnym. Jego wszczęcie następuje poprzez wydanie postanowienia skierowanego do strony. Strona powiadomiona o wszczęciu postępowania może upoważnić do reprezentowania swoich interesów pełnomocnika, także agencję celną, ale nie może skutecznie powoływać się na upoważnienie złożone w chwili dokonywania zgłoszenia celnego i żądać traktowania agencji celnej na podstawie upoważnienia złożonego przy przyjmowaniu zgłoszenia jako pełnomocnika ustanowionego do wszystkich postępowań wszczynanych w późniejszym czasie, a dotyczących tego zgłoszenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznał za chybione zarzuty skarżącej dotyczące zastosowanych w decyzji stawek celnych. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie do zgłoszenia celnego zostały złożone świadectwo EUR.1 dokumentujące wspólnotowe pochodzenie towarów. Świadectwo te były podstawą do zastosowania stawek celnych obniżonych. W związku z uzasadnionymi wątpliwościami dotyczącymi statusu pochodzenia jednego z towarów objętych świadectwem EUR.1, świadectwa zostały przesłane do weryfikacji przez francuskie władze celne - w trybie przepisu art. 32 ust. 1 Protokołu nr 4 UE. Francuskie organy celne negatywnie zweryfikowały m.in. świadectwo EUR.1 nr A 16255241 wystawione na wniosek spółki [...]. W piśmie przekazującym wyniki weryfikacji wymienione zostały wszystkie świadectwa EUR.1 (w sumie 40 świadectw) które były wystawione nieprawidłowo, zakreślone zostało także pole 14 - "nie spełnia wymogów co do autentyczności i rzetelności"' na odwrocie świadectwa.

W ocenie Sądu, nieprawidłowe świadectwo EUR. 1 nie mogło być podstawą do zastosowania stawek celnych obniżonych, zwłaszcza, że w piśmie przekazanym przez francuskie władze celne brak było informacji, że dla części towarów zostały spełnione reguły pochodzenia określone w Protokole 4 UE. Reguły określone w Protokole 4 UE różnią się od reguł niepreferencyjnego pochodzenia, których spełnienie pozwala na zastosowanie stawek celnych konwencyjnych bądź autonomicznych, jeśli są niższe od konwencyjnych, inne są też zasady dokumentowania niepreferencyjnego pochodzenia. Brak prawidłowego udokumentowania wspólnotowego pochodzenia towarów nie wyklucza uznania, że towary pochodzą z określonego kraju lub regionu i że spełnione zostały wymogi dla uznania niepreferencyjnego pochodzenia.

Odnosząc się do załączonego przez skarżącą do odwołania "Protokołu stanu faktycznego" z 19 lutego 2004 r., z którego wynikało, że część towarów objętych świadectwami EUR.1 miała status pochodzenia wspólnotowego, Sąd podał, że dokument ten nie został przesłany polskim władzom celnym. Nie był to dokument końcowy, finalizujący proces weryfikacji pochodzenia towaru, lecz stanowił on tylko jeden z elementów, etapów badania prawidłowości wystawionego świadectwa pochodzenia. W związku z tym taki dokument nie mógł być uznany za dokument potwierdzający wspólnotowe pochodzenie towarów w rozumieniu Protokołu 4 UE, mógł natomiast potwierdzać niepreferencyjne pochodzenie towarów.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej, iż w zakwestionowanym świadectwie EUR.1 towary nim objęte nie były opisane, nie było więc możliwości rozróżnienia produktów pochodzących z UE oraz produktów niepochodząceych. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie miała racji skarżąca twierdząc, że skoro w wyniku weryfikacji francuskie władze celne mogły jedynie dokument EUR.1 całkowicie unieważnić lub całkowicie potwierdzić, to nie byłoby zasadności prowadzenia długotrwałej i kosztownej weryfikacji oraz wykazywanie pochodzenia każdego przywożonego towaru.

Za chybiony Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zarzut skargi dotyczący wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o materiał dowodowy sporządzony w języku obcym. Sąd wyjaśnił, iż w aktach sprawy znajdowały się przetłumaczone dokumenty nadesłane przez władze celne francuskie w odpowiedzi na wniosek weryfikacyjny polskich władz celnych. Nie został co prawda przetłumaczony załącznik nr 2 zawierający listę towarów, które pochodzą z różnych krajów, jednakże w dokumencie tym wskazano numery faktur i dokumentów EUR.1, do których odnosiły się poszczególne pozycje towarowe. Z kolei na fakturach załączonych do zgłoszenia celnego umieszczono dwujęzyczne nazwy towarów, co umożliwiło organom celnym przyporządkowanie towarów zgłoszonych do odprawy celnej do pozycji towarowych wyszczególnionych w załączniku nr 2 i wydzielenie towarów nie mających francuskiego pochodzenia z poszczególnych pozycji zgłoszenia celnego.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących braku podstaw odnośnie wymiaru odsetek wyrównawczych od nieuiszczonej kwoty długu celnego oraz nieprawidłowego wskazania w zaskarżonej decyzji rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. Nr 155, poz. 1515), zamiast obowiązującego w dacie zgłoszenia celnego rozporządzenia Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143, poz. 544 ze zm.) Sąd pierwszej instancji uznał, że wymiar odsetek wyrównawczych był przyjęty w sprawie prawidłowo. Podzielając stanowisko skarżącej, iż w niniejszej sprawie winno mieć zastosowanie rozporządzenie Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. obowiązujące w dacie dokonania zgłoszenia celnego tj. 10 września 2001 r. Sąd uznał, że nie stanowi to jednak podstawy wzruszenia zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji zauważył, że rozporządzenie Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. obowiązujące od 1 stycznia 1998 r. do 18 września 2003 r. oraz zastępujące je rozporządzenie Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych w swej treści - co do sposobu pobierania, naliczania, a także warunków dających podstawę do odstąpienia od pobrania odsetek wyrównawczych - są tożsame, a zatem uchybienie organów celnych w żaden sposób nie zmieniało sytuacji prawnej skarżącej spółki oraz nie miało wpływu zarówno na zasadność obciążenia odsetkami wyrównawczymi, jak też ewentualną możliwość odstąpienia od ich wymiaru.

Sąd wskazał, że przy zachowaniu należytej staranności skarżąca powinna zainteresować się prawidłowością wystawienia świadectw EUR.1 i wyjaśnić z eksporterem okoliczność posiadania na opakowaniach przez niektóre towary zgłaszane do odpraw celnych (rękawice lateksowe) trwałego oznaczenia "Made in Malaysia". Tym bardziej, że z oświadczenia wspólnika spółki (W. L.), złożonego w trakcie postępowania kontrolnego wynikało, że skarżąca miała świadomość, iż rękawice lateksowe produkowane są w Malezji i na Tajwanie i sprowadzone są przez [...] S.A. transportem morskim do Francji. Zdaniem Sądu, nie bez znaczenia było także to, że eksporterem towarów, na wniosek którego francuskie władze celne wystawiały nieprawidłowe świadectwa pochodzenia, była spółka [...] bezpośrednio powiązana ze skarżącą spółką spółką majątkowo i osobowo. W tej sytuacji przyjęcie przez organy celne, iż nie zachodzą przesłanki wymienione w § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. (tj. § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r.), pozwalające na odstąpienie od pobrania odsetek wyrównawczych było, w opinii Sądu, prawidłowe.

Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącej, że korzyścią dla strony byłoby uzyskanie dodatkowych korzyści, ponad korzyści osiągane normalnie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie Sądu, dysponowanie kwotą, która powinna być odprowadzona z tytułu należności celno - podatkowych mogło być potraktowane jako korzyść finansowa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił także zarzutu błędnego wyliczenia odsetek ustawowych od zaległości podatkowej. Za chybiony i zarazem niezrozumiały uznał również sąd zarzut skargi dotyczący braku wskazania w zaskarżonej decyzji tabeli kursowej, w oparciu o którą dokonano przeliczeń waluty na złote polskie. Sąd wyjaśnił, że organ celny uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe tylko w części, nie zakwestionował przyjętego kursu waluty, który został wskazany w polu 23 jednolitego dokumentu administracyjnego SAD oraz w deklaracji wartości celnej. Kurs przyjęty w tych dokumentach stanowił więc podstawę do wyliczeń dokonanych w decyzjach organów celnych.

W opinii Sądu, nie doszło w sprawie do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu skarżącego, czy też zasady zaufania obywateli do organów Państwa. Wydając rozstrzygnięcie, organy celne działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów celnych i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W ocenie Sądu wnioski organu odwoławczego wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykraczały poza swobodną ocenę dowodów, a więc nie stanowiły naruszenia prawa.

Skargą kasacyjną spółka [...] zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, art. 16 ust. 1 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolita Polska z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony oraz naruszenie art. 54 § 1 pkt 7 i § 2 Ordynacji podatkowej, a także § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie odsetek wyrównawczych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca spółka podała, że pochodzenie towarów zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia w związku z czym możliwość zastosowania stawki preferencyjnej nie została przekreślona. Zdaniem skarżącej, najistotniejsze znaczenie ma nie tyle rodzaj dokumentu potwierdzającego pochodzenie towaru, ale samo jego pochodzenie - dokument ma tu charakter deklaratywny.

Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem, iż objęcie dokumentem EUR.1 towarów spoza Unii Europejskiej nie pozwala na zastosowanie stawki preferencyjnej w stosunku do towarów objętych tym samym dokumentem EUR.1 w istocie pochodzących z UE. Jej zdaniem, celem weryfikacji świadectwa EUR.1 jest sprawdzenie jego autentyczności, tj. faktu wystawienia go przez upoważniony organ, po drugie zaś sprawdzenie które konkretnie towary nie są pochodzenia europejskiego i przekazanie takiej informacji polskim władzom celnym. W rozpoznawanej sprawie władze francuskie nie miały wątpliwości, że świadectwa EUR.1 nie mają zastosowania jedynie wobec towarów spoza UE, natomiast w pozostałej części zachowują ważność. Tymczasem organy celne oraz Sąd I instancji stanęły na stanowisku, iż w wypadku ustalenia, że tylko część towarów objętych dokumentem EUR.1 jest pochodzenia spoza UE, do towarów których pochodzenie europejskie zostało potwierdzone nie można stosować preferencyjnych stawek celnych. Stanowisko to, zdaniem skarżącej jest jednak sprzeczne z literalną i celowościową wykładnią Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego.

W opinii skarżącej, brak również było podstaw prawnych do pominięcia w prowadzonym postępowaniu Agencji Celnej [...], która w imieniu spółki zgłosiła towar. Brak prawidłowego wszczęcia postępowania a także pominięcie pełnomocnika (równoznaczne z pominięciem strony) powoduje, iż doszło w sprawie do naruszenia prawa, uzasadniającego wznowienie postępowania.

Skarżąca wskazała jednocześnie, iż w innej analogicznej sprawie toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I co do odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych z uwagi na nierozważnie przez organ celny zastosowania w sprawie art. 54 § 1 pkt 7 i § 2 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł o jej oddalenie.