Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1188/96
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1998-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 11, art. 18 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 20 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Teza: 1. W przypadku umowy pożyczki kwota pożyczki w zasadzie nie stanowi przychodu /ani dochodu/ zarówno po stronie pożyczkodawcy, jak i pożyczkobiorcy, natomiast ewentualne odsetki od pożyczek zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./ stanowią przychód jedynie w razie ich otrzymania. Stąd też przy przedmiotowych umowach pożyczek nie można mówić o przerzuceniu całości lub części swoich dochodów na inną osobę.

2. Fakt późniejszego wykorzystania darowizny przez obdarowanego na inne cele nie może powodować pozbawienia darczyńcy prawa do odliczenia darowizny dokonanej na cele określone w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy.

3. Sam brak odpowiedniej umowy darowizny nie powinien stanowić przeszkody do uznania zaistnienia darowizny, jeżeli z innych dokumentów i okoliczności wynika, że darowizna na cele określone w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy została faktycznie dokonana.

TEZY

1. W przypadku umowy pożyczki kwota pożyczki w zasadzie nie stanowi przychodu /ani dochodu/ zarówno po stronie pożyczkodawcy, jak i pożyczkobiorcy, natomiast ewentualne odsetki od pożyczek zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./ stanowią przychód jedynie w razie ich otrzymania. Stąd też przy przedmiotowych umowach pożyczek nie można mówić o przerzuceniu całości lub części swoich dochodów na inną osobę.

2. Fakt późniejszego wykorzystania darowizny przez obdarowanego na inne cele nie może powodować pozbawienia darczyńcy prawa do odliczenia darowizny dokonanej na cele określone w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy.

3. Sam brak odpowiedniej umowy darowizny nie powinien stanowić przeszkody do uznania zaistnienia darowizny, jeżeli z innych dokumentów i okoliczności wynika, że darowizna na cele określone w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy została faktycznie dokonana.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzutom skargi w znacznej części nie można odmówić słuszności. Dotyczy to zakwestionowania stanowiska organów podatkowych w zakresie zwiększenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym o kwotę przewidywanych odsetek, które według wyliczenia organów Spółka mogłaby uzyskać od pożyczek udzielonych fundacji "I.", a także zakwestionowania prawa Spółki do odliczenia od dochodu do opodatkowania darowizny dokonanej na rzecz fundacji "S." w B. Należy podzielić pogląd skarżącej Spółki, że powołany przez organy podatkowe art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /t.j. Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./, w brzmieniu obowiązującym w 1993 r. nie miał zastosowania w przypadku udzielenia przedmiotowych pożyczek. Niezależnie od bezpodstawności powołanie się organów orzekających na związki osobowe zachodzące pomiędzy organami stanowiącymi Spółki i fundacji /w 1993 r. art. 11 ust. 2 cyt. ustawy tego rodzaju związków nie przewidywał/ należy uznać, że nie zostały spełnione główne wymogi określone w powołanym przepisie. W przypadku umowy pożyczki kwota pożyczki w zasadzie nie stanowi przychodu /ani dochodu/ zarówno po stronie pożyczkodawcy, jak i pożyczkobiorcy, natomiast ewentualne odsetki od pożyczek zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 2 cytowanej ustawy stanowią przychód jedynie w razie ich otrzymania. Stąd też przy przedmiotowych umowach pożyczek nie można mówić o przerzuceniu przez Spółkę całości lub części swoich dochodów na fundację. Ponadto również zaliczenie przez organy podatkowe wyliczonych, przewidywanych odsetek od pożyczek do dochodów Spółki w 1993 r. nie znajduje żadnego uzasadnienia. Przy ocenie skutków przedmiotowych umów pożyczek można ewentualnie rozważyć, czy przychód w postaci wartości otrzymanych nieodpłatnych świadczeń - /art. 12 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy/ nie wystąpił po stronie fundacji oraz w dalszej konsekwencji po stronie końcowych pożyczkobiorców, jeżeli otrzymali nieoprocentowane pożyczki.

Nie można również podzielić stanowiska organów podatkowych w zakresie pozbawienia skarżącej Spółki uprawnienia do odliczenia od dochodu do opodatkowania darowizny dokonanej w 1993 r. na rzecz fundacji "S." w B. W szczególności nie można zgodzić się z uzasadnieniem stanowiska organów, iż podstawę odmowy stanowi fakt prowadzenia przez fundację w wyremontowanym przez Spółkę ośrodku wypoczynkowym częściowej działalności gospodarczej. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że statutowa działalność fundacji "S." polegała na prowadzeniu działalności opiekuńczo-charytatywnej, w tym również w ośrodku wypoczynkowym "B.". Fakt częściowego prowadzenia przez fundację w tym ośrodku zarobkowej działalności z przeznaczeniem osiągniętego dochodu w całości na działalność statutową nie może stanowić podstawy do uznania, że dokonana na rzecz fundacji darowizna nie spełnia wymogów określonych w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Ponadto należy podzielić pogląd skarżącej Spółki, iż fakt późniejszego wykorzystania darowizny przez obdarowanego na inne cele nie może powodować pozbawienia darczyńcy prawa do odliczenia darowizny dokonanej na cele określone w art. 18 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy. Przy ewentualnej odmowie prawa do odliczenia darowizny organy podatkowe mogłyby powołać się jedynie na brak wskazania przez darczyńcę celu darowizny, określonego w powołanym przepisie. Należy jednakże uznać, iż sam brak odpowiedniej umowy darowizny nie powinien stanowić przeszkody do uznania zaistnienia darowizny, jeżeli z innych dokumentów i okoliczności wynika, że darowizna na cele określone w art. 18 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy została faktycznie dokonana.

Sąd nie podziela natomiast zarzutu skargi dotyczącego odmowy zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na zakup materiałów budowlanych, związanych z budową KB-41 /remont dworku/. Należy uznać, że stanowisko organów podatkowych w tym zakresie znajduje uzasadnienie w zebranym i powołanym, zwłaszcza w uzupełniającej decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 21 grudnia 1995 r. materiale dowodowym.

Z szczegółowego rozliczenia zakupionych i zużytych na budowie KB-41 materiałów budowlanych, sporządzonego w oparciu o dane wykazane przez skarżącą Spółkę w kosztorysach powykonawczych wynika, że wartość materiałów nie zużytych na tej budowie wyniosła kwotę 157.483.465 zł, którą Spółka bezpodstawnie zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów.

W powyższym zakresie nie można podzielić argumentów skargi, iż z uwagi na specyfikę remontu obiektu zabytkowego Spółka poniosła szereg dodatkowych wydatków. Skoro istotnie dodatkowe koszty zostały poniesione powinny one znaleźć odzwierciedlenie w odpowiedniej dokumentacji dotyczącej tej inwestycji, a w szczególności w sporządzonych na zakończenie robót kosztorysach powykonawczych. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów /z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1/, jednakże obowiązkiem podatnika jest odpowiednie udokumentowanie poniesienia tych kosztów. Wobec braku posiadania przez Spółkę dowodów świadczących o tym, że zakupione materiały o ustalonej przez organy podatkowe wartości zostały faktycznie zużyte na budowie KB-41 organy podatkowe miały prawo nieuznania tych wydatków za koszt uzyskania przychodów, pomniejszający dochód do opodatkowania.

Z tych wszystkich względów mając na uwadze, że zaskarżona decyzja narusza prawo należało na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzec jak w sentencji wyroku.