Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 616/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2018-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2,  art. 4,  art. 5
journal: Dz.U. 2017 poz 180
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez K. K., jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 września 2017 r., nr [...], którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działającego z upoważnienia Burmistrza [...] z dnia 25 kwietnia 2017 r., odmawiającą przyznania dodatku mieszkaniowego.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem, złożonym w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] w dniu 18 listopada 2016 r., K. K. - zwana dalej również jako skarżąca - zwróciła się o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W formularzu wniosku wskazała, że posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego, tj. własność lokalu w spółdzielni mieszkaniowej, położonego w [...] przy ul. [...]. Zaznaczyła, że powierzchnia użytkowa przedmiotowego lokalu wynosi 48,70 m2. Nadto określiła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz, że jest osobą niepełnosprawną. Do powyższego wniosku dołączyła: 1) deklarację o wysokości dochodów za okres trzech miesięcy kalendarzowych poprzedzających datę złożenia wniosku, tj. za okres od sierpnia 2016 r. do października 2016 r. podając, że jej gospodarstwo domowe składa się z niej samej i jej dochody w podanym okresie wyniosły miesięcznie 882 zł; 2) decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 1 marca 2016 r. o waloryzacji renty od dnia 1 marca 2016 r., z której wynika, że renta po waloryzacji od 1 marca 2016 r. wynosi 882,56 zł oraz do renty przysługuje dodatek pielęgnacyjny w kwocie 208,67 zł oraz 3) kserokopię Orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 23 czerwca 2015 r., Nr [...], ustalającego, iż jest ona trwale całkowicie niezdolna do pracy i trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji.

Na skutek rozpoznania powyższego wniosku, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działający z upoważnienia Burmistrza [...], decyzją z dnia 30 listopada 2016 r., nr [...], odmówił skarżącej przyznania dodatku mieszkaniowego.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 21 lutego 2017 r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium argumentowało, iż z treści wniosku strony o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie wynika ile wynosi łączna powierzchnia pokoi i kuchni, co ma istotne znaczenie dla ustalenia, czy strona spełnia drugi z warunków wymienionych w art. 5 ust. 5 ustawy, a więc czy udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%, bowiem w takim przypadka ustawodawca dopuszcza możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli powierzchnia użytkowa lokalu nie przekracza normatywnej o więcej niż 50%. Kolegium zwróciło uwagę, iż organ pierwszej instancji mając wiedzę, iż K. K. jest osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 23 czerwca 2015 r., nie podejmował działań zmierzających do ustalenia, czy strona jest w posiadaniu innego orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, a konkretnie, czy posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności zawierającego wskazanie dotyczące wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Zdaniem Kolegium, kwestią zasadniczą, która wymagała ponownego zbadania i przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego było ustalenie, czy gospodarstwo domowe strony prowadzone jest jednoosobowo, czy też liczy ono dwie osoby, jak twierdziła strona w odwołaniu.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ pierwszej instancji uzupełnił materiał dowodowy o następujące dowody: 1) pismo Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] z dnia 7 marca 2017 r., nr [...], informujące Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], że lokal mieszkalny położony przy ul. [...], będący własnością skarżącej, ma powierzchnię użytkową 48,70 m2, w tym łączna powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 37,50 m2; lokal ma przyłącze centralnego ogrzewania oraz instalację gazu przewodowego; lokal nie jest przyłączony do centralnie ciepłej wody; w lokalu zameldowane są 4 osoby i za taką ilość osób właścicielka lokalu ponosi wydatek z tytułu wywozu nieczystości stałych; 2) pismo organu z dnia 13 marca 2017 r. wzywające skarżącą do przedłożenia w Ośrodku Pomocy Społecznej orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie; 3) notatkę służbową sporządzoną przez pracownika ośrodka na okoliczność odwiedzin skarżącej w ośrodku i złożenia oświadczenia, że jej syn M. K. jest chory i nie może stawić się w ośrodku; 4) oświadczenie skarżącej z dnia 15 marca 2017 r., że pobiera zasiłek pielęgnacyjny z ZUS oraz, że nie posiada zaświadczenia - orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie; 5) notatki służbowe sporządzone przez pracownika socjalnego na okoliczność braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej; 6) pismo Zakładu Karnego we [...] z dnia 22 marca 2017 r., nr [...], informujące Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], iż M. K. od dnia [...] stycznia 2016 r. odbywa karę pozbawienia wolności a ostateczny koniec kary upływa w dniu [...] czerwca 2020 r.; 7) pismo skarżącej z dnia 17 kwietnia 2017 r. informujące, iż jej syn mieszka w jej mieszkaniu zajmując jeden pokój o powierzchni ok. 7 m2, lecz nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego oraz, że wnosi o odliczenie od ogólnej powierzchni mieszkania, powierzchni pokoju zajmowanego przez syna; 8) pismo M. K. z dnia 19 kwietnia 2017 r. informujące, iż nie prowadzi on gospodarstwa domowego wspólnie z matką, a jedynie jest w tym mieszkaniu zameldowany.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia 25 kwietnia 2017 r., nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], na podstawie art. 2 ust. 1, art. 5 ust. 4, art. 6 ust. 1-10, art. 7 ust. 1 i ust. 5 i art. 8 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 180 - zwanej dalej ustawą), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. nr 156, poz. 1817) oraz uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 11 lutego 2004 r., Nr [...] w sprawie ustalenia wysokości wskaźnika procentowego przyjmowanego do obliczenia dodatku mieszkaniowego (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr [...], poz. [...]), odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu tej decyzji organ opisał przebieg postępowania w sprawie oraz powołał przepisy prawne mające zastosowanie w sprawie. Wskazał, że stosownie do art. 5 ust. 5 ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje jeżeli powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30% lub 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Organ stwierdził, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalił, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, albowiem jej syn M. przebywa w Zakładzie Karnym we [...], gdzie odbywa karę pozbawienia wolności od dnia [...] stycznia 2016 r. do dnia [...] czerwca 2020 r. Skarżąca i jej syn oświadczyli ponadto, że nie prowadzą wspólnie gospodarstwa domowego, gdyż M. K. jedynie jest zameldowany w mieszkaniu swojej matki, w którym faktycznie zajmuje jeden pokój. Organ stwierdził również, iż wzywał skarżącą do przedłożenia orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, z którego wynikałoby prawo do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, jednakże strona takiego orzeczenia nie złożyła. Zdaniem organu, okoliczności sprawy wskazują, iż skarżąca nie spełnia ustawowych warunków uprawniających ją do otrzymania dodatku mieszkaniowego, gdyż powierzchnia użytkowa zajmowanego przez nią lokalu mieszkalnego, wynosząca 48,70 m2, przekracza powierzchnię normatywną o więcej niż 30%, tj. przekracza powierzchnię dopuszczalną wynoszącą 45,50 m2 (35 m2 + 10,50 m2), a udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu przekracza dopuszczalne 60%, a także brak jest podstaw do zwiększenia powierzchni normatywnej lokalu o dodatkowe 15 m2, z tego względu, iż strona nie legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności uprawniającym do dodatkowej powierzchni lokalu mieszkalnego.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, którym zarzuciła, że poprzednio otrzymywała dodatek mieszkaniowy, a sytuacja nie uległa zmianie, gdyż jej syn M. był tylko osobą mieszkającą. Stwierdziła, że syn choruje i przebywa na leczeniu, a w jej mieszkaniu zajmuje jeden pokój i nie dokłada się do gospodarstwa domowego. Zdaniem skarżącej, organ powinien odliczyć metraż pokoju zajmowanego przez syna od ogólnego metrażu mieszkania. Dodała, że jest osobą niepełnosprawną i już choćby z tego względu powinna otrzymać dodatek mieszkaniowy.

W wyniku rozpoznania odwołania, opisaną na wstępie decyzją z dnia 28 września 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, powołując się na mające zastosowanie w sprawie przepisy art. 2 ust. 1 , art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1, ust. 3 i ust. 5, art. 7 ustawy, Kolegium podało, że z danych zawartych w treści formularza wniosku wynika, iż skarżąca jest właścicielką lokalu mieszkalnego w Spółdzielni Mieszkaniowej w [...], którego powierzchnia użytkowa wynosi 48,70 m2. W zajmowanym lokalu mieszkalnym strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dodało, iż w odwołaniu od pierwotnej decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 listopada 2016 r. skarżąca wskazywała, że mieszka wspólnie z synem M., co miałoby dowodzić, iż jej gospodarstwo domowe jest dwuosobowe. Jednakże, w toku prowadzonego ponownie postępowania dowodowego, organ pierwszej instancji, ustalił, że syn skarżącej od dnia [...] stycznia 2016 r. odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym we [...], a przewidywany koniec kary upływa w dniu [...] czerwca 2010 r. Powyższe, zdaniem Kolegium oznacza, iż w dniu złożenia wniosku o dodatek mieszkaniowy, tj. w dniu 18 listopada 2016 r. skarżąca nie prowadziła gospodarstwa domowego wspólnie z synem, albowiem jego miejscem pobytu był Zakład Karny. Kolegium, jako niesporne uznało ponadto, iż M. K. przebywając w Zakładzie Karnym posiada miejsce zamieszkania w mieszkaniu matki, czyli w [...] przy ul. [...], gdzie jest zameldowany. Okoliczność ta nie jest jednak wystarczająca do uznania, że jest on członkiem gospodarstwa domowego matki. Odwołując się do treści art. 4 ustawy, Kolegium wyjaśniło, że przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Do kręgu członków gospodarstwa domowego w rozumieniu art. 4 ustawy wchodzić mogą zatem tylko osoby spełniające równocześnie dwie przesłanki: wspólnego zamieszkiwania na stałe z osobą ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy i wspólnego gospodarowania w rozumieniu wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego. Tymczasem, z oświadczenia M. K. z dnia 19 kwietnia 2017 r. wynika wyraźnie, iż nie prowadzi on gospodarstwa domowego wspólnie z matką, a jedynie jest w tym mieszkaniu zameldowany. W dalszej kolejności Kolegium wskazało, że jednym z koniecznych warunków do otrzymania dodatku mieszkaniowego jest warunek dotyczący zajmowania mieszkania o określonej ustawą normatywnej powierzchni użytkowej. Stosownie do art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy, normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego dla jednej osoby wynosi 35,00 m2. Maksymalna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego uzasadniająca przyznanie dodatku mieszkaniowego odpowiadająca powierzchni normatywnej powiększonej o 30% wynosi zatem 45,50 m2 lub odpowiadająca powierzchni normatywnej powiększonej o 50%, pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego zajmowanego przez stronę wynosi natomiast 48,70 m2 przy udziale procentowym powierzchni pokoi i kuchni w łącznej powierzchni mieszkania wynoszącym 77% (37,50 m2x100:48,70 m2), a zatem nie została spełniona przesłanka ustawowa zajmowania lokalu mieszkalnego o określonej ustawą normatywnej powierzchni użytkowej, gdyż nastąpiło przekroczenie powierzchni normatywnej o więcej niż 30%, ponadto udział powierzchni pokoi i kuchni w łącznej powierzchni użytkowej mieszkania przekracza dopuszczalne 60%. Zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie nie występują również przesłanki do zwiększenia powierzchni normatywnej o 15 m2, stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy, gdyż skarżąca nie posiada orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, stwierdzającego wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju ze względu na niepełnosprawność. Reasumując Kolegium stwierdziło, że osoba która chce otrzymać dodatek mieszkaniowy musi spełniać kumulatywnie wszystkie warunki przewidziane ustawą, a to oznacza, że niespełnienie chociażby jednego nich uniemożliwia organowi administracyjnemu przyznania dodatku mieszkaniowego. Taka sytuacja zachodzi w przedmiotowej, albowiem skarżąca nie spełniła warunku dotyczącego powierzchni użytkowej lokalu. Kolegium podkreśliło jednocześnie, że decyzje administracyjne wydawane w tym zakresie nie mają charakteru decyzji uznaniowych, co oznacza, iż organ odwoławczy nie może załatwić sprawy w sposób zgodny z interesem strony, a więc nie może przyznać dodatku mieszkaniowego ze względów wskazywanych w odwołaniu. Odnosząc się do argumentów odwołania wskazało, że nie ma żadnych podstaw prawnych by odliczyć od ogólnej powierzchni mieszkania powierzchnię pokoju zajmowanego przez syna, w którym prowadzi on odrębne gospodarstwo domowe.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem K. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zarzucając decyzji organu odwoławczego naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Zdaniem skarżącej, przepis art. 4 ww. ustawy posługuje się liczbą mnogą i dlatego należałoby postulować redakcyjną nowelizację przepisu, bowiem nie obejmuje przypadku, gdy w jednym lokalu mieszkalnym zamieszkują dwie osoby niepozostające w konkubinacie, z których każda zajmuje wydzieloną część mieszkania i ponosi wydatki na utrzymanie siebie i lokalu niezależnie od osoby drugiej. W związku z powyższym, wniosła o prowadzenie i wydania postanowienia, zgodnie z art. 35, art. 36-38, art. 78 i art. 145 K.p.a. Skarżąca zarzuciła ponadto, iż organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, czym naruszył przepis art. 107 § 3 K.p.a. Zdaniem skarżącej, decyzja, która jest przedmiotem skargi, wydana została na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i nie zawiera ustosunkowania się do zarzutów wniosku.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, nie znajdując, podstaw do uwzględnienia skargi w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a., wniosło o jej oddalenie. Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów skargi, podkreśliło, że nawet gdyby przyjąć, iż na podstawie posiadanego przez skarżącą orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 23 czerwca 2015 r., Nr [...], ustalającego, iż jest ona trwale, całkowicie niezdolna do pracy i trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji i należałoby zaliczyć ją do osób niepełnosprawnych, wymagających zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, to niezmienny jest fakt, iż normatywna powierzchnia lokalu mieszkalnego w przypadku skarżącej - jako osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe - wynosić będzie 35 m2. Akcentowało, iż zgodnie z aktualnie obowiązującą linią orzeczniczą przepis art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych należy interpretować w ten sposób, iż orzeczenie powiatowego zespołu stwierdzającego niepełnosprawność połączone z wymogiem zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, należy odnieść do konkretnej sytuacji mieszkaniowej osoby niepełnosprawnej. Określenie "wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju" będzie miało tylko wówczas zastosowanie, gdy osoba niepełnosprawna zamieszkuje z innymi osobami lub przynajmniej chociaż z jedną osobą. Wykładnia gramatyczna tego pojęcia oznacza, iż jest to pokój, którego osoba niepełnosprawna nie musi dzielić z innymi osobami. Osoba prowadząca gospodarstwo domowe jednoosobowe, a więc zamieszkująca samotnie nie dzieli lokalu z innymi osobami. Wykładnia gramatyczna pozostaje w tym przypadku w zgodzie z wykładnią celowościową, bowiem celem tego przepisu jest nie tylko poprawa sytuacji osoby niepełnosprawnej, lecz także wzgląd na prawa osób zamieszkujących z niepełnosprawnym, które korzystają ze zmniejszonej powierzchni. W ocenie Kolegium, zaskarżona decyzja wydana została na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego i obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Z oświadczenia syna skarżącej z dnia 19 kwietnia 2017 r. wynika bezspornie, iż nie prowadzi on gospodarstwa domowego wspólnie z matką, a jedynie jest w jej mieszkaniu zameldowany, co przesądza o tym, że gospodarstwo domowe prowadzone jest przez jedną osobę. Dodatkowo Kolegium zauważyło, że decyzja będącą przedmiotem zaskarżenia wydana została w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej od decyzji organu pierwszej instancji, a nie w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a zatem zarzut braku ustosunkowania się do wniosku uznało jako bezpodstawny.

Na rozprawie sądowej w dniu 20 lutego 2018 r. skarżąca podtrzymała skargę i argumentację w niej zawartą. Dodatkowo wyjaśniła, że opieka społeczna zna bardzo dobrze jej sytuację, wydane zaś decyzje są dla niej krzywdzące, gdyż jako inwalidka nie może osobie dorobić. Dodała, że syn również jest inwalidą i niesłusznie wymierzono mu tak wysoką karę. Przyznała, że ustalona przez organ powierzchnia mieszkania wynosi 48,70 m2. Sygnalizowała również, że na odrębny wniosek z grudnia 2017 r. otrzymała dodatek mieszkaniowy. Na tę okoliczność okazała decyzję organu pierwszej instancji z dnia 4 stycznia 2018 r. Akcentowała również nieprawidłowości w działaniu organów pomocy społecznej w zakresie innych świadczeń pomocowych.

Po zamknięciu rozprawy, skarżąca oświadczyła, że ma problemy ze wzrokiem, niedowidzi, ma dużo dokumentów, których nie może odczytać i w związku z tym wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W związku z powyższym, Sąd postanowił otworzyć na nową zamkniętą rozprawę, celem umożliwienia skarżącej złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 13 marca 2018 r., referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu umorzył postępowanie z wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowił dla skarżącej radcę prawnego.

Na rozprawie sądowej w dniu 17 maja 2018 r., pełnomocnik skarżącej wnosiła i wywodziła jak w skardze i złożonym piśmie procesowym z dnia 14 maja 2018 r. - złożonym do akt sprawy, jako załącznik do protokołu. Akcentowała, że wniosek, na podstawie którego została wydana decyzja z dnia 25 kwietnia 2017 r., sporządzony został osobiście przez osobę, której skarżąca podyktowała treść. We wniosku tym skarżąca wskazała, że prowadzi sama gospodarstwo, choć naprawę członkiem jej gospodarstwa domowego był również syn M., który nie posiadał dochodów. W okolicznościach sprawy wnosiła o przyznanie dodatku mieszkaniowego za okres od złożenia wniosku do listopada 2017 r. Pełnomocnik skarżącej wnosiła ponadto o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości ani w części.

Skarżąca wniosła ponadto, o przyznanie zadośćuczynienia w wysokości 20.000 zł, argumentując, że nie posiadając przyznanego dodatku, do którego posiadała prawo, musiała zaciągnąć długi, a ponadto popadła w zadłużenie względem spółdzielni mieszkaniowej. Spółdzielnia mieszkaniowa w postępowaniu sądowym dochodzi niezapłaconego czynszu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w przypadku braku wskazanych uchybień, jak również przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu, w sprawie dokonano prawidłowych ustaleń i podjęto prawidłowe rozstrzygnięcie, które zostało należycie umotywowane. Z tego też powodu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedstawiając okoliczności, jaki doprowadziły Sąd do takiego przekonania przypomnieć należy, że przedmiotem oceny Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 września 2017 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 180), zwanej nadal ustawą, regulujące zasady i tryb przyznawania oraz ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych. Na gruncie przepisów tej ustawy dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem mającym na celu udzielenie wsparcia poprzez dofinansowanie do wydatków mieszkaniowych ponoszonych w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego, jednak przyznanie tego dodatku zostało uzależnione przez ustawodawcę od łącznego spełnienia określonych warunków, które dotyczą: istnienia tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego (art. 2), wysokości miesięcznego dochodu w przeliczeniu na jednego członka gospodarstwa domowego (art. 3 ustawy) oraz wymogu zajmowania lokalu mieszkalnego o nie większej niż dokładnie określonej przez ustawodawcę powierzchni użytkowej, ustalonej w zależności od liczby członków gospodarstwa domowego (art. 5). Niespełnienie choćby jednej z opisanych powyżej przesłanek skutkuje odmową przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego. Obowiązkiem organów rozpoznających wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego jest zatem zbadanie wszystkich przesłanek i ocena, czy zostały one spełnione, przy czym powołane wyżej przepisy nie pozwalają organom orzekającym na jakąkolwiek uznaniowość w tym zakresie. Kryteria określone w art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 oraz art. 5 ust. 5 ustawy mają bowiem charakter kumulatywny i obligatoryjny, co oznacza, że wszystkie one muszą wystąpić łącznie i niespełnienie chociażby jednego z nich wyklucza przyznanie dodatku mieszkaniowego.

W niniejszej sprawie przesłanką odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego dodatku mieszkaniowego było ustalenie, że skarżąca nie spełniła wyznaczonego przez ustawodawcę warunku dotyczącego powierzchni użytkowej lokalu wskazanej w art. 5 ust. 1 ustawy.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), zwana dalej "normatywną powierzchnią", w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać:

1) 35 m2 - dla 1 osoby;

2) 40 m2 - dla 2 osób;

3) 45 m2 - dla 3 osób;

4) 55 m2 - dla 4 osób;

5) 65 m2 - dla 5 osób;

6) 70 m2 - dla 6 osób, a w razie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym większej liczby osób dla każdej kolejnej osoby zwiększa się normatywną powierzchnię tego lokalu o 5 m2.

Stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy, normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046 i 1948). W myśl art. 5 ust. 5 ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30% (pkt 1) albo 50% (pkt 2) pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Z wymienionych powyżej przepisów wynika zatem, iż jedną z przesłanek przyznania dodatku mieszkaniowego jest to, aby normatywna powierzchnia użytkowa lokal mieszkalnego nie przekraczała powierzchni określonej w art. 5 ust. 1 ustawy. W przypadku jednej osoby powierzchnia ta wynosi 35 m2 (art. 5 ust. 1 pkt 1) i powiększana jest o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju (art. 5 ust. 3). O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają zaś powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Ponadto, dodatek ten przysługuje również, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30% albo 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Z brzmienia art. 5 ust. 1 ustawy, że "normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie może przekraczać" wynika, że norma ta ma charakter kategoryczny a i organ administracyjny nie ma luzu decyzyjnego, a rozstrzygnięcie nie ma charakteru uznaniowego.

W ocenie Sądu, ustalenia organów w tym zakresie dokonane zostały w sposób prawidłowy i nie pozostawiają żadnych wątpliwości. W szczególności prawidłowo przyjęto, że skarżąca nie spełniała przesłanki określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika bezsprzecznie, że powierzchnia użytkowa mieszkania skarżącej wynosi 48,70 m2. Z kolei z oświadczeń złożonych w toku postępowania administracyjnego przez skarżącą (wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, pismo skarżącej z dnia 17 kwietnia 2017 r.) oraz oświadczenie jej syna – M. K. z dnia 19 kwietnia 2017 r. informujące, iż nie prowadzi on gospodarstwa domowego wspólnie z matką, a jedynie jest w tym mieszkaniu zameldowany), a więc powierzchnia użytkowa jej mieszkania (48,70 m2), przekracza, normę , o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zauważyć trzeba, iż w przypadku gospodarstwa jednoosobowego, normatywna powierzchnia użytkowa lokal może zostać powiększona o 30% i wynosi wtedy maksymalnie 45,50 m2. W przypadku skarżącej powierzchnia użytkowa zajmowanego przez nią lokalu wynosi 48,70 m2, a zatem bezsprzecznie przekracza powierzchnię normatywną o więcej niż 30%. Ustawodawca dopuszcza ponadto przekroczenie normatywnej powierzchni użytkowej lokalu nie więcej niż o 50%, jednak pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Ustalona w tym ostatnim przypadku maksymalna powierzchnia normatywna lokalu mieszkalnego dla jednoosobowego gospodarstwa domowego wynosi 52,50 m² (35 m² + 50% × 35 m² = 35 m² + 17,50 m² = 52,50 m2 ). Na gruncie powyższego uznać należało, że organy decyzyjne obu instancji prawidłowo przyjęły, że lokal mieszkalny skarżącej, którego powierzchnia użytkowa wynosi 48,70 m², a przy udziale procentowym powierzchni pokoi i kuchni w łącznej powierzchni mieszkania 77 % (35 m2 x 100: 48,70 m2), co oznacza, że nie została spełniona przesłanka ustawowa zajmowania lokalu mieszkalnego o określonej normatywnej powierzchni użytkowej, gdyż nastąpiło przekroczenie powierzchni normatywnej o więcej niż 30 % oraz udział powierzchni pokoi i kuchni w łącznej wysokości użytkowej mieszkania przekracza dopuszczalne 60%. Raz jeszcze powtórzyć przyjdzie, że z woli prawodawcy zasadą jest, iż normatywna powierzchnia dla gospodarstwa jednoosobowego wynosić ma nie więcej niż 35 m², a możliwość jej powiększenia jest dopuszczana tylko na zasadzie wyjątku. Wyjątków - co jest oczywiste - nie można natomiast interpretować w sposób rozszerzający. Organy obu instancji rozważyły też drugi z przewidzianych wyjątków, dotyczący powiększenia powierzchni normatywnej o 50 % i prawidłowo stwierdziły, że również i przy jego zastosowaniu nie istnieje po stronie skarżącej uprawnienie do otrzymania dodatku mieszkaniowego, ponieważ łączny udział tzw. części mieszkalnej (pokoi i kuchni) w całkowitej powierzchni mieszkania przekracza dopuszczalną wartość 60%, określoną w art. 5 ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Jak prawidłowo ustaliły organy na podstawie protokołu powierzchni lokalu mieszkalnego, łączna powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 37,50 m2 i stosunek tej wielkości do łącznej powierzchni mieszkania wynosi aż 77,00%. Skoro zatem w przypadku skarżącej nastąpiło przekroczenie dopuszczalnej powierzchni normatywnej lokalu, to tym samym nie doszło do spełnienia wszystkich warunków koniecznych do uzyskania świadczenia w postaci dodatku mieszkaniowego.

Idąc dalej, zgodzić należy się również z organami, iż w sprawie nie znajdował zastosowania również przepis art. 5 ust. 3 ustawy, uzasadniający powiększenie powierzchni normatywnej w związku z niepełnosprawnością któregoś z członków gospodarstwa domowego. Zgodnie z ww. przepisem, powierzchnię lokalu powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Powyższy przepis zezwala na powiększenie powierzchni mieszkalnej nie z tytułu samej niepełnosprawności osoby zamieszkującej lokal, ale tylko wówczas, gdy osoba niepełnosprawna porusza się na wózku, lub gdy niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Organ prowadzący postępowanie o przyznanie dodatku mieszkaniowego okoliczność faktyczną w postaci wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, może ustalić jedynie na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Natomiast określenie "wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju", o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy będzie miało zastosowanie tylko wówczas, gdy osoba niepełnosprawna zamieszkuje z innymi osobami lub przynajmniej chociaż z jedna osobą. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie posiada orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, stwierdzającego wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju ze względu na niepełnosprawność.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do uwzględnia syna skarżącej jak członka jej gospodarstwa domowego. Zgodnie bowiem z art. 4 ustawy, przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez te osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. W ocenie Sądu, fakt zameldowania syna skarżącej pod adresem skarżącej, nie jest wystarczająca do uznania, że jest on członkiem gospodarstwa domowego matki. Zauważyć bowiem należy, iż w oświadczeniu z dnia 19 kwietnia 2017 r. M. K. wskazał kategorycznie, że nie prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z matką, a jedynie jest w tym mieszkaniu zameldowany. Co istotne, również skarżąca zarówno we wniosku z dnia 1 listopada 2016 r., jak i w piśmie z dnia 17 kwietnia 2017 r. wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo. W tych okolicznościach, podzielić należało stanowisko organów obu instancji, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że K. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w lokalu przy ul. [...] w [...] rozumieniu art. 4 ustawy.

Mając na uwadze powyższe rozważania, zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo przyjęły i trafnie rozstrzygnęły o odmowie przyznania skarżącej prawa do dodatku mieszkaniowego, gdyż w sprawie nie został spełniony obligatoryjny warunek otrzymania dodatku mieszkaniowego dotyczący normatywnej powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego, wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 5 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy. Podkreślić jeszcze raz należy, że przepisy dotyczące zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący i jako takie muszą być ściśle stosowane, bez możliwości jakichkolwiek odstępstw, w tym także z uwagi na szczególnie trudną, indywidualną sytuację osoby ubiegającej się o dodatek. Ustawodawca nie pozostawił w tym zakresie organom administracji możliwości działania w ramach uznania administracyjnego i uwzględniania innych kryteriów niż te, które wskazane zostały w ustawie. Po stronie organów brak jest uprawnienia do przyznania dodatku mieszkaniowego osobie, która nie spełnia ustawowych przesłanek. Dlatego też organy te nie mogą - na zasadzie słuszności - przyznawać dodatku mieszkaniowego osobom niespełniającym warunków do jego uzyskania, nawet w przypadku, gdy znajdują się one w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej.

W niniejszej sprawie przesłanką odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego dodatku mieszkaniowego było ustalenie, że skarżąca nie spełniła wyznaczonego przez ustawodawcę warunku dotyczącego powierzchni użytkowej lokalu wskazanej w art. 5 ust. 1 ustawy. Ustalenia w tym zakresie zostały dokonane na podstawie wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego. Przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające, było prawidłowe i nie naruszało zasad postępowania administracyjnego, wynikających w szczególności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Natomiast w odniesieniu do sformułowanego w skardze żądania dotyczącego przyznania zadośćuczynienia za wyrządzona krzywdę, wynikłą z naruszenia prawa materialnego, wskazać należy, że pozostaje ono poza kognicją i kompetencją sądu administracyjnego. Kwestia odszkodowania za szkodę bądź zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z działań organów administracji publicznej uregulowane zostały w przepisach 417 do 4172 Kodeksu cywilnego, co sprawia, że objęte tymi przepisami roszczenia stanowią sprawę cywilną, do rozpoznawania której powołany jest sąd powszechny, a nie administracyjny.

Stwierdzić również przyjdzie, iż zaskarżona decyzja został wydana na skutek rozpoznania odwołania, a nie ja podnosiła skarżąca w skardze na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Tym samym, podnoszone w tym zakresie zarzuty nie miały istotnego znaczenia dla rozpoznania sprawy.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.