Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1148/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 70 par. 1, art. 70 par. 6 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartosz Wojciechowski Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2012 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 297 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 1148/12

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., określającą T.S. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. w kwocie 6.457 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w wyniku kontroli podatkowej organ pierwszej instancji stwierdził, że w grudniu 2004 r. podatnik nabył paliwo od firmy "A." Sp. z o.o. oraz odliczył podatek VAT naliczony z tytułu tej transakcji. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. uznał, że strona nie miała prawa do odliczenia podatku, gdyż faktura wystawiona przezwę spółkę nie odzwierciedlała rzeczywistej transakcji. Organ nie kwestionował przy tym samego faktu zakupu paliwa, który rzeczywiście miał miejsce, jednakże wywiódł na podstawie całokształtu materiału dowodowego, że faktycznym właścicielem sprzedawanego paliwa nie była ta firma.

Ponadto w trakcie kontroli ustalono, że w grudniu 2004 r. i w styczniu 2005 r. podatnik dokonał obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktury nr [...] z dnia 2 grudnia 2004 r. (wartość netto 335,66 zł, podatek VAT 79,85 zł, termin płatności 16 stycznia 2005 r.), dokumentującej zakup usług telekomunikacyjnych. Faktura ta została zaewidencjonowana w rejestrze zakupów pozostałych za grudzień 2004 r. w części dotyczącej usług świadczonych w grudniu 2004 r. (wartość netto 240,68 zł, VAT 52,95 zł) oraz w rejestrze zakupów pozostałych za styczeń 2005 r. w części dotyczącej usług świadczonych w styczniu 2005 r. (wartość netto 94,98 zł, VAT 20,90 zł). Podatnikowi zarzucono, że dokonując obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z ww. faktury w kwocie 52,95 zł naruszył dyspozycję art. 86 ust. 10 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o VAT", zgodnie z którym prawo do obniżenia podatku należnego powstaje w przypadku nabycia towarów i usług, o których mowa w art. 19 ust. 13 pkt 1, jeżeli faktura zawiera informację, jakiego okresu dotyczy - w rozliczeniu za okres, w którym przypada termin płatności.

W myśl art. 19 ust 13 pkt 1 lit. b) ustawy o VAT, obowiązek podatkowy powstaje z chwila upływu terminu płatności, jeżeli został on określony w umowie właściwej dla rozliczeń z tytułu świadczenia usług telekomunikacyjnych i radiokomunikacyjnych z zastrzeżeniem ust. 18. Ponieważ faktura z dnia 2 grudnia 2004 r. zawiera informację jakiego okresu dotyczy, a termin płatności określono na 16 stycznia 2005 r., podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia najwcześniej w rozliczeniu za styczeń 2005 r.

W odwołaniu podatnik zarzucił decyzji pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa procesowego tj.: art.120,121 § 1,122, 180, 187, 188 191 Ordynacji podatkowej i prawa materialnego tj.: § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 970 ze zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie wykonawcze" oraz art. 86 ust.1 i art. 88 ust 3a ustawy o VAT.

Zdaniem podatnika zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na wydanie decyzji zgodnie z przepisami prawa. Nie przeprowadzono bowiem postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego. W ocenie podatnika Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. ograniczył się jedynie do włączenia jako dowodu w sprawie materiałów zgromadzonych w innych postępowaniach podatkowych lub postępowaniach karnych.

Podatnik powołał się na wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 września 2008 r. l SA/Łd 693/08, którym Sąd uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., a rozstrzygnięcie zapadłe w tamtej sprawie było oparte o ten sam materiał dowodowy. Zdaniem podatnika Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. nie stwierdził, że spółki A. i B. nie były właścicielami sprzedawanego mu paliwa, a prezesi spółek nie zeznali, że nie dokonywały one sprzedaży na rzecz strony.

W opinii podatnika postępowanie kontrolne i podatkowe przeprowadzone przez organ pierwszej instancji nigdy nie zakwestionowało zakupu paliwa. Potwierdzeniem tego stanu rzeczy jest wykonywanie usług przez podatnika, co mogą poświadczyć odbiorcy i co zostało udokumentowane księgami podatkowymi.

Pismem z dnia 3 lutego 2011 r. podatnik dodatkowo wyjaśnił, że olej napędowy dostarczony przez "A." sp. z o. o. był dowożony do jego firmy samochodem - cysterną marki Scania; towar ten nabywał w dobrej wierze i był wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, że przedmiotowe zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu z dniem 1 stycznia 2011 r., gdyż stosownie do treści art. 70 § 1 i § 6 Ordynacji podatkowej organ pierwszej instancji wszczął postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe wobec podatnika w dniu 26 listopada 2010 r. za okresy: grudzień 2004 r., luty 2005 r., kwiecień - październik 2005 r. (co wynika z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 27 stycznia 2011 r.). Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Przechodząc do meritum sprawy organ odwoławczy wskazał, że po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 roku, przepisy będące podstawą rozstrzygnięcia, tj. § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a) rozporządzenia wykonawczego, należy interpretować przy uwzględnieniu prawa wspólnotowego, tj. przepisów VI Dyrektywy (zastąpionej przez Dyrektywę 2006/112/WE) oraz orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.

Zdaniem organu aby mówić o podatku od towarów i usług musi zaistnieć czynność. Dla wywarcia pełnych skutków charakterystycznych dla czynności opodatkowanej - musi się ona cechować się "stroną materialną" i "stroną formalną". Czynność nieposiadająca "strony materialnej" to taka, która ma jedynie swój obraz w dokumentacji, lecz nie została w rzeczywistości przeprowadzona.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z brakiem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem do towarów i usług. Czynności takie po stronie sprzedawcy nie rodzą obowiązku odprowadzenia podatku należnego, zaś po stronie nabywcy nie dają prawa do odliczenia podatku naliczonego.

W świetle przepisów VI Dyrektywy, aby odliczyć podatek z posiadanej faktury musi ona rodzić po stronie wystawcy obowiązek podatkowy, tzn. musi dokumentować rzeczywiste transakcje gospodarcze pomiędzy podmiotami wymienionymi na fakturze. W toku postępowania ustalono, że dostawcą paliwa nie był podmiot wskazany w tych fakturach jako wystawca, a więc po jego stronie nie powstał obowiązek podatkowy, gdyż wystawieniu faktury nie towarzyszyło wykonanie czynności tym dokumentem stwierdzonej (dostawa paliwa). Ustalenia te znalazły swoje odzwierciedlenie w rozstrzygnięciach organów podatkowych, które zostały włączone do akt przedmiotowej sprawy. Zatem w świetle przepisów wspólnotowych odbiorca tych faktur nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego, gdyż po stronie wystawcy wskazanego w tych dokumentach nie powstał obowiązek podatkowy z tytułu wykonania czynności podlegającej opodatkowaniu (podatek należny). Prawo do odliczenia podatku naliczonego jest następstwem powstania obowiązku podatkowego z tytułu faktycznej czynności podatnika wystawiającego fakturę, czyli obowiązku podatkowego powstałego na poprzednim etapie obrotu. Z przyczyn obiektywnych nie można odliczyć czegoś, co nie powstało na poprzednim etapie obrotu, a więc nie istnieje.

Powołując się na liczne orzecznictwo NSA i ETS, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo powołał się na przepisy art. 86 ust. 1 oraz § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a) rozporządzenia wykonawczego.

Odnosząc się do kwestii nabycia przez podatnika oleju napędowego od Spółki "A." organ nie zakwestionował samego faktu zakupu paliwa przez firmę T.S.. Zgodził się przy tym, że podatnik faktycznie kupował paliwo od podmiotu podającego się za "A." Sp. z o.o., płacił za zakupiony towar, a paliwo wykorzystywał w prowadzonej działalności gospodarczej. Wobec powyższego – w ocenie organu – przeprowadzanie jakichkolwiek dowodów na tę okoliczność było nieuzasadnione. Co więcej, nie może ulegać wątpliwości, że podatnik nie był jedynym przedsiębiorcą zaopatrującym się w paliwo u dostawcy podającego się za "A.". Wystawiona faktura nie dokumentuje rzeczywistej transakcji gospodarczej, gdyż Spółka "A." jedynie legalizowała obrót paliwem poprzez wystawienie odpowiednich dokumentów i miała pełną świadomość roli, jaką odgrywa w przestępczym procederze. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...], nr [...] określającej ww. Spółce kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2004 r. w wysokości 28.572 zł do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy.

W powyższym rozstrzygnięciu (stanowiącym dowód w przedmiotowej sprawie) organ podatkowy szczegółowo odniósł się do nielegalnego procederu obrotu paliwem, jakiego dopuściła się "A." Sp. z o.o. Konsekwencją tego jest brak powstania zobowiązań podatkowych w zakresie tych czynności.

W dalszej treści decyzji organ przedstawił materiał dowodowy, w oparciu o który sformułował swoje stanowisko, i któremu dał wiarę. Przedstawione dowody zostały pozyskane z różnych źródeł (prokuratur okręgowych położonych na terenie kraju - prowadzących postępowania karne, CBS, organów administracji skarbowej), jednak ich wspólną cechą jest to, że dowody te przedstawiają spójny obraz przestępczej działalności prowadzonej przez szereg podmiotów, w których to działaniach - zadaniem jednych było wprowadzenie oleju grzewczego do obrotu, zaś zadaniem innych było stworzenie dokumentacji legalizującej ten obrót, w tym umożliwiającej przeklasyfikowanie tego oleju na olej napędowy. Rolą "A." Sp. z o.o. było właśnie zalegalizowanie i przeklasyfikowanie - na fakturach - oleju opałowego na napędowy, aby w takiej postaci mógł trafić do firm transportowych. W ocenie organu odwoławczego spójności obrazu, który powstał w oparciu o dokumenty z różnych niezależnych od siebie źródeł, nie zakłócają nawet niekiedy sprzeczne zeznania głównych oskarżonych, którzy w postępowaniach podatkowych prowadzonych obecnie przed organami administracji podatkowej starają się oczyścić ze wszelkich podejrzeń, zeznając odmiennie niż w postępowaniach karnych prowadzonych przez organy ścigania.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. nie dał wiary tym zeznaniom, ponieważ są one sprzeczne z dowodami pochodzącymi z innych źródeł, które również zostaną przedstawione poniżej, jak i są sprzeczne z pierwszymi wyrokami karnymi, jakie zapadły już przed Sądem Rejonowym w Ł. oraz Sądem Rejonowym w W.

Podsumowując organ odwoławczy podkreślił, że okoliczności przedmiotowej sprawy pozwalały przyjąć, że paliwo, jakie kupował podatnik, nie należało faktycznie do sprzedawcy ("A." Sp. z o.o.), a ponadto towarem nabywanym przez stronę nie był olej napędowy, ale olej grzewczy. Zatem faktury wystawione przez tę Spółkę nie odzwierciedlają rzeczywistości gospodarczej i nie dają stronie prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z nich wynikającego.

Odnosząc się do powołanego w odwołaniu wyroku WSA w Łodzi z dnia 16 września 2008 r. l SA/Łd 693/08, którym Sąd uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., organ odwoławczy stwierdził, że wyrok ten może stanowić istotną wskazówkę dla postępowań prowadzonych przez organy podatkowe, jednak treść jego uzasadnienia nie przesądza o wadliwości zaskarżonej decyzji.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że w sprawie przeanalizowano obszerny materiał dowodowy, składający się z dokumentacji zebranej w trakcie postępowania kontrolnego i podatkowego prowadzonego wobec podatnika, a także dokumentów włączonych do akt sprawy pochodzących z innych postępowań podatkowych oraz postępowań karnych prowadzonych przez organy ścigania, jak również z postępowań sądowych.

Zgodnie z art. 181 Ordynacji podatkowej dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, z zastrzeżeniem art. 284a § 3, art. 284b § 3 i art. 288 § 2, oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe.

Jeżeli zatem podatnik nie sformułował skutecznie zarzutów podważających wartość dowodową dokumentów włączonych do akt sprawy, to brak jest podstaw do odrzucenia takich dowodów. Natomiast fakt, że strona nie zgadza się z ustaleniami faktycznymi dokonanymi na tej podstawie, nie znaczy, że ustalenia organu są nieprawidłowe, dokonane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej czy zasady swobodnej oceny dowodów.

W opinii organu odwoławczego w sprawie podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, nie naruszając tym samym art. 122 Ordynacji podatkowej. Kierując się zasadą wyrażoną w art. 180 Ordynacji podatkowej - organy podatkowe oparły swoje stanowisko o liczne dowody z przesłuchań świadków i podejrzanych oraz zapadłe dotychczas wyroki w sprawach karnych osób zamieszanych w ten bezprawny proceder, a także decyzji wydanych dla wystawcy kwestionowanych faktur.

Odnośnie zakwestionowania prawa strony do odliczenia w grudniu 2004 roku podatku VAT naliczonego z faktury dokumentującej nabycie usługi telekomunikacyjnej, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na art. 86 ust. 10 pkt 3 ustawy o VAT, zgodnie z którym prawo do obniżenia podatku należnego powstaje w przypadku nabycia towarów i usług, o których mowa w art. 19 ust. 13 pkt 1 (m. in. usług telekomunikacyjnych), jeżeli faktura zawiera informację, jakiego okresu dotyczy - w rozliczeniu za okres, w którym przypada termin płatności. Ponieważ terminem płatności wynikającym z faktury z 2 grudnia 2004 r., nr [...], był dzień 16 stycznia 2005 r., strona miała prawo odliczyć podatek naliczony wynikający z tego dokumentu najwcześniej za styczeń 2005 r.

Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez pełnomocnika strony, który zarzucił organom obrazę następujących przepisów:

- art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej, brakiem bezstronności i pominięciem słusznych interesów skarżącego, polegającym na działaniu i interpretacji stanu faktycznego i prawnego wyłącznie na niekorzyść podatnika,

- art. 180 § 1, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, a w szczególności bezpodstawne odmówienie wiarygodności dowodowi z przesłuchania strony oraz oparcie rozstrzygnięcia na stanie faktycznym ustalonym nie przez organ podatkowy, lecz w toku niezakończonego postępowania karnego,

- § 14 ust. 2 pkt 4 lit a) rozporządzenia wykonawczego, poprzez jego zastosowanie, podczas gdy organy nie wykazały aby zakwestionowane faktury stwierdzały czynności, które nie zostały wykonane,

- art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT w zw. z art. 17 VI Dyrektywy (zastąpionej przez Dyrektywę 2006/112/WE), polegające na przyjęciu, że skarżącemu nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pełnomocnik zwrócił uwagę, że organy nie zakwestionowały samego faktu zakupu paliwa, dobrej wiary nabywcy, istnienia cywilnoprawnej umowy sprzedaży, jak również otrzymania przez nabywcę prawidłowo wystawionej faktury VAT, w oparciu o którą dokonano odliczenia podatku.

Ustalenia w sprawie zostały dokonane wyłącznie w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniach karnych i skarbowych, które w żaden sposób nie dotyczą skarżącego. Organy skarbowe dowolnie odmówiły wiarygodności dowodowi z przesłuchania strony. Tymczasem podatnik potwierdził fakt dokonywania transakcji zakupu paliwa, jego odbioru i zapłaty, zgodnie z otrzymaną od dostawcy fakturą.

Pełnomocnik podkreślił, że sprzedaż jest umową konsensualną, na podstawie której sprzedawca zobowiązuje się przenieść kupującemu na własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. W rozpatrywanej sprawie wszystkie elementy sprzedaży miały miejsce, czego dowodem jest wystawiona faktura, a strony transakcji nigdy nie negowały, że towar został wydany, a cena zapłacona.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z przyczyn odmiennych niż zostały w niej wskazane.

Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

W myśl tego unormowania, w przypadku braku okoliczności powodujących przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia, zobowiązanie w podatki od towarów i usług za grudzień 2004 r. przedawnia się z upływem 31 grudnia 2010 r.

Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. została wydana po upływie tego terminu ([...]).

Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej bieg terminu uległ zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe podania nieprawdy w deklaracjach VAT-7 za okresy: grudzień 2004 r., luty 2005 r., kwiecień - październik 2005 r., gdyż w związku z tą sprawą skarżący przed upływem 2010 r. był kilkakrotnie wzywany do stawiennictwa w Urzędzie Skarbowym w P. i wezwania były skutecznie doręczane.

Jak wynika z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 20 maja 2011 r., postanowienie z dnia 26 listopada 2010 r. o przedstawieniu zarzutu T.S., zostało ogłoszone w dniu 8 lutego 2011 r., a więc po upływie terminu przedawnienia, który ma zastosowanie do zobowiązania podatkowego w niniejszej sprawie. Fakt ten ma istotne znaczenie wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie P 30/11. Mocą tego wyroku Trybunał stwierdził, że art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. Nr 221, poz. 1650), w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Z uzasadnienia wskazanego wyroku (s. 25) wynika, że dla wywarcia skutku zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, konieczna jest zmiana art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w sposób gwarantujący podatnikowi, aby z chwilą upływu 5-letniego terminu, o którym mowa w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, podatnik został poinformowany, że przedawnienie nie nastąpi z uwagi na zawieszenie biegu tego terminu.

Na 23 stronie uzasadnienia Trybunał stwierdził, że informację o wszczętym postępowaniu karnym lub karnym skarbowym, która rodzi skutek w postaci przedłużenia biegu terminu przedawnienia, podatnik uzyskuje dopiero w postanowieniu o przedstawieniu zarzutów, które zawiera wskazanie podejrzanego, dokładne określenie zarzucanego mu czynu i jego kwalifikacji prawnej.

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy oznacza to, że samo wezwanie do stawiennictwa w urzędzie skarbowym nie rodzi takiego skutku, choćby nawet wezwanie takie zostało skutecznie doręczone przed upływem okresu przedawnienia.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w dniu 24 lipca 2012 r. w Dzienniku Ustaw (Dz. U poz. 848), co oznacza, że wszedł w życie (art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji). Mają także charakter prawotwórczy, co oznacza, że przepis, którego niezgodność z Konstytucją stwierdził Trybunał traci moc obowiązującą w zakresie stwierdzonej niezgodności (por. B. Banaszak Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2009 s. 835-853 ).

W tej sytuacji należy stwierdzić, że przedmiotowe zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, co powoduje jego wygaśnięcie z mocy prawa. Podkreślić należy bowiem, że zobowiązanie podatkowe wygasa także w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji wydał decyzję określającą, a po jej wydaniu nastąpił upływ terminu przedawnienia. Stanowisko takie zaprezentował NSA w uchwale z dnia 6 października 2003 r., FPS 8/03 (ONSA 2004, nr 1, poz. 7, Glosa 2004, nr 7, s. 32), stwierdzając, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się, jeżeli termin przewidziany w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej upłynął przed wydaniem decyzji organu odwoławczego. Upływ czasu spowoduje wygaśnięcie zobowiązania bez względu na to, czy toczy się postępowanie podatkowe, czy też nie i czy znajduje się ono w fazie przed organem pierwszej, czy też drugiej instancji.

Wydanie zaskarżonej decyzji w dniu [...], tj. po upływie terminu określonego w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, spowodowało naruszenie tego przepisu w zw. z art. 70 § 6 pkt 1, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazana okoliczność ma znaczenie decydujące dla rozstrzygnięcia sprawy, powodując niecelowość oceny zarzutów skargi pod kątem ewentualnego naruszenia innych przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 200 i 205 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd orzekł jak w sentencji.

P.Pij.