Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 620/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83
journal: Dz.U. 2013 poz 1140
law: Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 10 września 2013 r. w sprawie kontroli wykonywania obowiązków związanych z opłatami  abonamentowymi

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.) Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska Iwona Maciejuk Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku W. M. o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, powołując się na art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. z 2009 r. Dz. U. z 2013 r., poz. 1140 ze zm.), odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie

do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Powyższe warunki muszą być spełnione łącznie.

Organ wskazał, iż z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że

w wieku 53 lat wnioskodawca stał się całkowicie niezdolny do pracy. Na przestrzeni 57 lat życia posiada udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące łącznie 24 lata, 1 miesiąc i 12 dni. W latach 1981-1983, 1984-1986 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym.

Zdaniem organu, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec wnioskodawcy nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy i nie zostały wykazane żadne inne szczególne okoliczności uniemożliwiające wykonywanie zatrudnienia oraz objęcie ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

Z posiadanej dokumentacji wynika, że wnioskodawca był objęty ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresach od [...] lutego 1992 r. do [...] grudnia 1998 r., od [...] listopada 2003 r. do [...] kwietnia 2006 r. oraz od [...] maja 2006 r. do [...] lutego 2009 r. z pominięciem okresów zatrudnienia na podstawie umowy o pracę i umowy zlecenia. Jednakże w okresach od [...] sierpnia 1998 r. do [...] grudnia 1998 r., od [...] listopada 2003 r. do [...] listopada 2003 r., od [...] marca 2004 r. do [...] kwietnia 2005., od [...] września 2005 r. do [...] kwietnia 2006 r. oraz od [...] maja 2006 r. do [...] lutego 2009 r. z tego tytułu nie opłacał składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe, wskutek czego powstały przerwy w ubezpieczeniu. Organ zaznaczył przy tym, iż prowadzenie działalności gospodarczej i nieodprowadzanie z powyższego tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe było świadomym wyborem wnioskodawcy rodzącym określone skutki prawne. W związku z powyższym w obecnym stanie faktycznym i prawnym brak jest podstaw do przyznania stronie renty z tytułu niezdolności do pracy na mocy art. 83 ust. 1 ww. ustawy.

Końcowo organ zaznaczył, iż przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna wnioskodawcy, nie stanowi ona jednak jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. M. wskazał, iż po 2003 r. jego zarobki - jako grafika - nie pozwalały na opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne zwłaszcza, że utrzymywał wówczas dom i 14-nastoletnią córkę. Podał, że został oszukany jako przedsiębiorca, pozostał z licznymi długami,

a stan jego zdrowia zaczął się pogarszać do 2006 r. Podał, że otworzył sezonowy punkt gastronomiczny, jednak na skutek wykrytej u niego [...] nie był w stanie pracować. Wskazał, iż obecnie jest ciężko chory, niezdolny do pracy, dodatkowo cierpi na depresję i chorobę alkoholową, którą od 2005 r. leczył na terapii indywidualnej i grupowej, a także w zakładzie zamkniętym. Odwołujący się zakwestionował stanowisko organu, że przebieg jego ubezpieczenia wynikał z jego własnego wyboru. Wskazał, iż nie był w stanie ani podejmować pracy, ani realizować obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z przyczyn od niego niezależnych.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2015 r.

nr [...], powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, iż z akt sprawy nie wynikają szczególne okoliczności, na skutek których W. M. nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia. Niespełnienie powyższego warunku powoduje, że wymieniony nie może skutecznie domagać się renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Organ stwierdził, iż w okresach od [...] września 1981 r. do [...] maja 1983 r. oraz od [...] kwietnia 1984 r. do [...] marca 1986 r. zainteresowany nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. We wskazanych okresach nie była orzeczona wobec wymienionego przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiałyby mu kontynuowanie zatrudnienia, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia [...] listopada 2013 r. ustalił, iż W. M. jest całkowicie niezdolny do pracy od [...] czerwca 2010 r. do [...] listopada 2015 r.

Nadto organ podał, iż w okresach od [...] sierpnia 1998 r. do [...] grudnia 1998 r., od [...] października 2003 r. do [...] listopada 2003 r., od [...] marca 2004 r. do

[...] kwietnia 2005 r. i od [...] września 2005 r. do [...] marca 2009 r. zainteresowany prowadził działalność gospodarczą bez opłacania składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Zaznaczył przy tym, że prowadzenie działalności gospodarczej bez objęcia z tego tytułu ubezpieczeniem społecznym jest świadomym wyborem przedsiębiorcy, rodzącym określone skutki.

W rozpatrywanej sprawie nieopłacanie składek na ubezpieczenie społeczne, nie było spowodowane istnieniem szczególnych okoliczności, uniemożliwiających nabycie świadczenia w trybie zwykłym. Natomiast zaprzestanie opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą nie może być "premiowane" przyznawaniem świadczenia w drodze wyjątku. Trudności

z prowadzeniem działalności gospodarczej nie są bowiem okolicznościami szczególnymi, o których mowa w przepisie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Nadto organ wskazał, że schorzenia wymienione przez zainteresowanego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mogły ograniczać aktywność zawodową strony, ale nie uniemożliwiały całkowicie wykonywania zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

Końcowo organ wskazał, iż obecna niemożność podjęcia przez stronę zatrudnienia ze względu na orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy oraz trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego

2015 r. W. M. wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się przez organ do zarzutów odwołania oraz brak ich skonfrontowania z treścią art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Taki - wybiórczy - sposób rozpatrzenia sprawy spowodował nieuwzględnienie słusznego interesu strony.

Skarżący zarzucił, iż organ nie odniósł się w żaden sposób do schorzeń wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - choroby alkoholowej, wykazanego leczenia psychiatrycznego realizowanego od 2005 r., [...]

z poważnymi objawami [...]. Nie zbadał, czy schorzenia te mogły mieć wpływ na ocenę wystąpienia przesłanki "szczególnych okoliczności" w realiach przedmiotowej sprawy.

Wskazał, iż zaskarżona decyzja nosi znamiona dowolności, bowiem nie została poprzedzona wszechstronnym i pełnym rozpatrzeniem wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł

o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podtrzymując stanowisko zawarte

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2015 r. skarżący podtrzymał zarzuty

i wnioski skargi. Podkreślił, iż ZUS pomija całkowicie fakt, iż w 2006 r. (4 lata przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy) zachorował na [...] Lekarze nie mogli rozpoznać tej choroby aż do 2009 r., kiedy to skarżący rozpoczął odpowiednie leczenie. Z racji na bardzo zły stan zdrowia skarżący nie osiągał dochodów

z zarejestrowanej działalności gospodarczej. Skarżący zdaje sobie sprawę, że powinien wówczas formalnie zaprzestać prowadzenia działalności, lecz na skutek licznych objawów choroby (zaburzenia pamięci, splątanie świadomości) nie był

w stanie podejmować racjonalnych decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.: Dz. U. z 2013 r., 1440 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie

w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Na tle całej ustawy, określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, jest to regulacja szczególna - pozwalająca na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie. Świadczenia

z tego przepisu nie mają charakteru roszczeniowego. Są finansowane z budżetu państwa (art. 84 ww. ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniu Prezesa ZUS. Przepis ten posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." je w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji Prezesa ZUS nie oznacza, że ma on całkowitą swobodę w tym względzie.

Z treści art. 83 ust. 1 ww. ustawy wynikają cztery przesłanki, łącznie warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, przesłanka bycia ubezpieczonym lub pozostałym po ubezpieczonym członkiem rodziny; po drugie, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty na zasadach ogólnych musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po trzecie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po czwarte, osoba ta nie posiada niezbędnych środków utrzymania.

Z powyższego wynika, że kluczowe dla przyznania świadczenia w drodze wyjątku pozostają powody niespełnienia przez ubezpieczonego wymogów do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych. Istotne jest zatem ustalenie, czy brak uprawnień do świadczenia zwykłego, spowodowany został przez przeszkody kwalifikowane jako okoliczności szczególne.

Zgodnie z art. 124 ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS,

w postępowaniach w sprawach o świadczenia w drodze wyjątku Prezes ZUS ma obowiązek stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Podejmując decyzję administracyjną w tego rodzaju sprawach Prezes ZUS jest zatem związany rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Organ winien zatem realizować zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.) oraz zasadę dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a związku z tym winien wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz staranie uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji administracyjnej, co należy podkreślić, ma istotne znaczenie z punktu widzenia zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, jakimi kierują się podejmując rozstrzygnięcie w sprawie. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Rzeczą organu wydającego decyzję uznaniową jest wnikliwe rozważenie wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 21/98, publ. LEX nr 34147).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Prezes ZUS uchybił wskazanym obowiązkom procesowym poprzez niewyczerpujące i mało wnikliwe rozpatrzenie materiału dowodowego. Okoliczności faktyczne sprawy nie zostały bowiem wszechstronnie zbadane i rozważone w świetle art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zaskarżona decyzja została więc wydana co najmniej przedwcześnie, bez odniesienia się przez organ do okoliczności faktycznych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W sprawie bezspornym jest, że W. M. jest osobą ubezpieczoną, nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy, nie posiada też niezbędnych środków utrzymania. Konieczne zatem było poddanie stanu faktycznego sprawy analizie pod kątem "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ww. ustawy, które mogły być ewentualnym powodem nienabycia przez skarżącego renty z tytułu niezdolności do pracy na zasadach ogólnych.

Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, za szczególną okoliczność, na potrzeby stosowania przepisu art. 83 ust. 1 ww. ustawy, uznaje się zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby

z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA 306/00, niepubl.), przy czym owo zdarzenie bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby. Kategoria "szczególnych okoliczności" jest klauzulą generalną, której stosowanie ma charakter ocenny i indywidualny. Posługując się tym zwrotem ustawodawca daje pewną swobodę w kwalifikowaniu stanów faktycznych pod tymże kątem, co dodatkowo podkreśla cel omawianej regulacji. Chodzi tu o taki przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, który mieści się w zakresie semantycznym pojęcia "szczególnych okoliczności", a więc zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy.

Zaznaczyć należy, że szczególne okoliczności to nie tylko zdarzenia

o charakterze siły wyższej, ale wszelkiego rodzaju sytuacje, które istotnie ograniczają aktywność zawodową. Artykuł 83 ust. 1 ww. ustawy nie może być - jak czyni to organ - interpretowany jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, zmniejszającymi przecież możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy (por. wyrok NSA z dnia

24 marca 2003 r. o sygn. akt II SA 3594/02, publ. LEX nr 142669).

Z ustaleń organu wynika, iż na przestrzeni 57 lat życia skarżący udokumentował 24 lata, 1 miesiąc, 12 dni okresów składkowych i nieskładkowych.

W ostatnim dziesięcioleciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, zamiast wymaganych 5 lat, udowodnił 4 lata i 16 dni tych okresów. W okresach od

[...] sierpnia 1998 r. do [...] grudnia 1998 r., od [...] października 2003 r. do [...] listopada 2003 r., od [...] marca 2004 r. do [...] kwietnia 2005 r. i od [...] września 2005 r. do [...] marca 2009 r. zainteresowany prowadził działalność gospodarczą bez opłacania składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Organ podkreślił, iż w ww. okresach wobec skarżącego nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy (lekarz orzecznik ZUS ustalił całkowitą niezdolność do pracy od [...] czerwca 2010 r. do [...] listopada 2015 r.). Akcentując istnienie ww. przerw w opłacaniu składek ubezpieczeniowych organ pominął jednak podnoszone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności, że skarżący od 2006 r. miał poważne problemy zdrowotne ([...]), które - jak stwierdził - spowodowały całkowity brak racjonalnego planowania i wykonywania właściwych czynności. Dopiero w 2009 r. wykryto u niego [...] i wówczas podjął właściwą kurację, przebywał w tym okresie w szpitalu. Skarżący, co potwierdza dokumentacja medyczna zgromadzona w aktach administracyjnych, cierpi również na chorobę alkoholową i depresję. Jak podał, od 2005 r. przebywał na terapiach: indywidualnej

i grupowej zaawansowanej, leczył się również psychiatrycznie w ośrodku zamkniętym.

Zatem w celu dopełnienia obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego Prezes ZUS winien wyjaśnić i ocenić, jak przedstawiał się stan zdrowia skarżącego przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy zważywszy, że powołuje się on na chorobę alkoholową, jej skutki

i podejmowane próby wychodzenia z uzależnienia, a także na leczenie szpitalne

w ww. okresie. Są to okoliczności wymagające rozważenia i oceny, czego w sprawie dotychczas nie uczyniono. Schorzenia na które powołuje się skarżący ([...], choroba alkoholowa, depresja) mogą bowiem wskazywać, że jego stan zdrowia już na wiele lat przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy (tj. przed [...] czerwca 2010 r.) mógł powodować istnienie obiektywnych przeszkód w podejmowaniu pracy

i osiąganiu dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, a w konsekwencji uniemożliwiać opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne. Prezes ZUS winien więc uwzględnić te kwestie i zbadać je w kategoriach "okoliczności szczególnych".

Sąd ponownie zauważa, że żaden przepis ww. ustawy nie zawiera definicji "szczególnych okoliczności", dlatego też ich wystąpienie, w odniesieniu do każdego przypadku, winno być stwierdzone indywidualnie. Wprawdzie alkoholizm sam

w sobie nie może stanowić okoliczności szczególnej w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy, jednak podlegać musi ocenie w całokształcie wszystkich innych okoliczności charakteryzujących określony przypadek w kontekście uprawnień do ubezpieczenia społecznego. Jak wiele bowiem innych chorób jest to dolegliwość, do powstania której człowiek, w mniejszym lub większym stopniu, przyczynia się świadomie bądź nie. Jednak skutki tej choroby nie zależą już w pełni tylko od jego woli. Rozróżnić bowiem należy sytuację, kiedy osoba uzależniona od alkoholu podejmuje, bądź nie podejmuje próby leczenia, przy czym w tym pierwszym przypadku, nawet nieskutecznym w zakresie rokowania, można ją traktować, jako usprawiedliwiającą brak wymaganego okresu ubezpieczenia. Z jednym wszakże zastrzeżeniem,

a mianowicie indywidualnego podejścia do każdego z tych przypadków (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2126/11, publ. LEX nr 1110206).

W okolicznościach niniejszej sprawy Prezes ZUS nie dokonał wnikliwej analizy i oceny stanu zdrowia skarżącego w okresie poprzedzającym ustalenie całkowitej niezdolności do pracy. Za takie nie można bowiem uznać ogólnikowego stwierdzenia zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "podnoszone we wniosku

o ponowne rozpatrzenie sprawy schorzenia występujące od 2006 r. mogły ograniczać aktywność zawodową skarżącego, lecz jej nie uniemożliwiały". Przedwczesne w tym kontekście pozostaje również stwierdzenie organu, że nieodprowadzanie przez skarżącego składek ubezpieczeniowych w okresie istnienia ww. schorzeń było "świadomym wyborem" skarżącego.

Konkludując stwierdzić należy, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie został przez organ rozpatrzony i oceniony w sposób pełny i wszechstronny,

tj. zgodny z dyspozycją art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., co stanowiło przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji, jako co najmniej przedwczesnej.

Rozpatrując sprawę ponownie Prezes ZUS uwzględni poczynione wyżej uwagi. Dopełniając obowiązków wynikających z omówionych powyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego podda wszechstronnej i rzetelnej analizie wskazane powyżej okoliczności faktyczne w świetle przesłanki "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W razie potrzeby wezwie skarżącego do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów na poparcie argumentów podnoszonych w we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zważy, iż żaden przepis ww. ustawy nie zawiera definicji "szczególnych okoliczności", dlatego też ich wystąpienie

w odniesieniu do każdego przypadku, winno być stwierdzone indywidualnie.

Organ rozważy również okoliczność, że skarżący na przestrzeni 57 lat życia udokumentował ponad 24 lata okresów składkowych i nieskładkowych. Jakkolwiek przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie uzależnia przyznania świadczenia w drodze wyjątku od długości stażu ubezpieczeniowego, to jednak wskazany powyżej - obiektywnie długi okres stażu - nie może nie podlegać uwzględnieniu na tle pozostałych okoliczności sprawy.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.