Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1765/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie : Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia WSA Ewa Rynczak Protokolant : Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2012 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. na decyzję Wojewody z dnia 24 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 8 grudnia 2008 r., nr [....] orzekł:

- w punkcie 1 o ustaleniu na rzecz M.G. i J.W. odszkodowania w wysokości 615.981,00 zł (słownie: sześćset piętnaście tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt jeden złotych 00/100) za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [....] o pow. 0,1283 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] objętą księgą wieczystą nr [....] , wchodzącą w skład linii kolejowej nr [....] , przejętą z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. na własność Skarbu Państwa, zgodnie z decyzją Wojewody [....] z dnia 26 marca 2007 r. nr: [....] ,

- w punkcie 2 o wypłacie ustalonego w punkcie 1 odszkodowania na rzecz poprzednich właścicieli w/w nieruchomości w następujący sposób:

- M.G. s. M. i L. - kwota 307.990,50 zł (słownie: trzysta siedem tysięcy dziewięćset dziewięćdziesiąt złotych 50/100) za udział w wysokości ½ części,

- J.W. s. Z. i A. – kwota 307.990,50 zł (słownie: trzysta siedem tysięcy dziewięćset dziewięćdziesiąt złotych 50/100) za udział w wysokości ½ części, a także o tym, iż do zapłaty odszkodowania ustalonego niniejszą decyzją zobowiązuje się [....] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. przy ul. [....] , , wpisaną do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod nr [....] , w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stanie się ostateczna, jak również o tym, iż do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.

Wojewoda [....] decyzją z dnia 30 czerwca 2009 r., znak: [....] uchylił decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 8 grudnia 2008 r., nr [....] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 5 marca 2010 r., sygn. akt: II SA/Kr 1378/09 uchylił decyzję Wojewody [....] z dnia 30 czerwca 2009 r., znak: [....] .

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że nie podziela stanowiska organu odwoławczego, że przyczyną uchylenia decyzji organu I instancji w niniejszej sprawie jest konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego, w celu ustalenia czy na dzień 31 maja 2003 r. PKP było posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji jest wystarczający do rozstrzygnięcia, a jeżeli nawet wymaga uzupełnienia, to z pewnością nie wymaga to przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości czy też w znacznej części. Sąd wskazał, że "jedyną okolicznością jaką musiał wyjaśnić organ był element psychiczny posiadania (animus) - wola podmiotu, który włada nieruchomością, tj. czy czyni to jak właściciel, czy też jak ktoś, komu do nieruchomości tej przysługuje inne niż własność prawo do rzeczy".

Wojewoda [....] decyzją z dnia 30 września 2010 r., znak: [....] ponownie uchylił decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 8 grudnia 2008 r., nr [....] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że ponowne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji jest konieczne – pomimo treści i wiążącego charakteru wyroku WSA w Krakowie z dnia 5 marca 2010 r., sygn. akt: II SA/Kr 1378/09 – ze względu na okoliczność utraty ważności sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego i deklaracji jego autora, że operat ten jest nieaktualny. Konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego i zapewnienia stronom ustosunkowania się do niego wymaga – zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania – ponownego przeprowadzenia postępowania przez organ pierwszej instancji.

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 4 maja 2011 r., nr [....] orzekł:

- w punkcie 1 o ustaleniu na rzecz M.G. i J.W. odszkodowania w wysokości 443.000,00 zł (słownie: czterysta czterdzieści trzy tysiące złotych 00/100) za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [....] o pow. 0,1283 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] objętą księgą wieczystą nr [....] , wchodzącą w skład linii kolejowej nr [....] , przejętą z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. na własność Skarbu Państwa, zgodnie z decyzją Wojewody [....] z dnia 26 marca 2007 r. nr: [....] ,

- w punkcie 2 o wypłacie ustalonego w punkcie 1 odszkodowania na rzecz poprzednich właścicieli w/w nieruchomości w następujący sposób:

- M.G. s. M. i L. - kwota 221 500,00 zł (słownie: dwieście dwadzieścia jeden tysięcy pięćset złotych 00/100) za udział w wysokości ½ części,

- J.W. s. Z. i A. - kwota 221 500,00 zł (słownie: dwieście dwadzieścia jeden tysięcy pięćset złotych 00/100) za udział w wysokości ½ części, a także o tym, iż do zapłaty odszkodowania ustalonego niniejszą decyzją zobowiązuje się [....] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. przy ul. [....] , wpisaną do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod nr [....] , w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stanie się ostateczna, jak również o tym, iż do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.

Orzekając w powyższy sposób organ I instancji powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (postanowienia: z dnia 7 września 1993 r. sygn. akt III CRN 73/93 niepubl., z dnia 18 lutego 1993 r. I CRN 161/92 niepubl. oraz z dnia 9 czerwca 1993 r III CRN 52/93 niepubl.), zgodnie z którym przedsiębiorstwo państwowe działające w okresie obowiązywania konstrukcji własności państwowej nie mogło być posiadaczem samoistnym nieruchomości, a przysługiwało mu jedynie władztwo faktyczne. Natomiast uprawnienia wynikające z tzw. zarządu operatywnego odpowiadało uprawnieniom posiadacza zależnego nieruchomości.

Ponadto organ I instancji stwierdził, iż brak posiadania samoistnego przez [....] S.A. został potwierdzony prawomocnymi wyrokami sądów cywilnych w sprawach o zapłatę za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Wobec całokształtu okoliczności prawnych oraz faktu składania przez [....] S.A. sprzecznych oświadczeń w postępowaniach: cywilnym i administracyjnym, Prezydent Miasta K. postanowił odmówić uznania twierdzeń tego podmiotu, iż był on posiadaczem samoistnym działki nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] nieprzerwanie przez okres 30 lat. Tym samym, jak również wobec faktu, iż również dwie pozostałe przesłanki (tj. wydanie przez właściwego wojewodę decyzji stwierdzającej przejęcie nieruchomości wchodzących w skład linii kolejowych na rzecz Skarbu Państwa oraz złożenie przez dotychczasowych właścicieli gruntu wniosku o ustalenie odszkodowania w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r.) umożliwiające ustalenie odszkodowania w trybie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[....] ", zostały spełnione, organ I instancji orzekł jak w sentencji. Odszkodowanie zostało ustalone w oparciu o operat szacunkowy sporządzony w dniu 25 lutego 2011 r. przez rzeczoznawcę majątkowego W.K.

Odwołanie od przedstawionej powyżej decyzji złożyły w dniu 23 maja 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) [....] S. A. w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. reprezentowane przez pełnomocnika radcę prawnego M.S. , podnosząc między innymi, iż "w nowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego jednoznacznie przesądzono możliwość przypisania byłemu przedsiębiorstwu państwowemu przymiotu posiadacza samoistnego nieruchomości, tak m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt 185/2005 wraz z glosą aprobującą W. J. Katnera. Wobec powyższego należy uznać za nieuzasadnione wnioskowanie o braku możliwości posiadania samoistnego przez skarżącego tylko dlatego, że w istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy okresie skarżący był przedsiębiorstwem państwowym. Ponadto należy wskazać, że nieuprawnione jest również wnioskowanie z prawomocnych wyroków zasądzających wynagrodzenie za korzystanie bez tytułu prawnego. Podstawą wskazanego wyżej roszczenia jest art. 224 i n. k. c., który nie wiąże obowiązku zapłaty wynagrodzenia tylko z przymiotem posiadania zależnego, wręcz przeciwnie również samoistny posiadacz zobowiązany jest do zapłaty wynagrodzenia jeśli np. posiada wiedzę o wytoczeniu przeciw niemu powództwa o wydanie rzeczy. W związku z powyższym wnioskowanie także w oparciu o tę przesłankę jest obarczone błędem. Wreszcie odnosząc się do dowodu z prawomocnego wyroku sądowego w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej sąd bada zgodność wpisu znajdującego się w księdze z rzeczywistym stanem prawnym. Tymczasem posiadanie jest stanem faktycznym, który nie podlega ujawnieniu w księdze wieczystej, a co za tym idzie orzeczenie w sprawie zgodności wpisów z rzeczywistym stanem prawnym nie ma wpływu na kwalifikację posiadania skarżącego. W związku z powyższym wskazano, że również wnioskowanie przeprowadzone w oparciu o stan wpisów w księdze nie jest właściwe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy".

Wojewoda [....] decyzją z dnia 24 sierpnia 2011 r., znak: [....] , działając na podstawie art.9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania [....] S.A. w W. - Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 4 maja 2011 r. nr [....] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że przedmiotem postępowania odwoławczego, toczącego się przed Wojewodą [....] jest prowadzona z wniosku M.G. i J.W. , sprawa ustalenia odszkodowania na rzecz wnioskodawców w trybie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego - "[....] ", a co za tym idzie weryfikacja prawidłowości i zasadności rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta K. z dnia 4 maja 2011 r. nr [....] w kwestii ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [....] o pow. 0,1283 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] .

W związku z powyższym Wojewoda powołał się na treść art. 37a ust. 1 i 7 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[....]", mającego kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, zgodnie z którym grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu [....] S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [....] S.A. stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7.

Nie budził wątpliwości organu odwoławczego fakt pozostawania działki nr [....] we władaniu [....] S.A. w dniu 28 lutego 2003 r., jak również to, że nie stanowiła ona w tej dacie własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [....] S.A.

Treść decyzji Wojewody [....] z dnia 26 marca 2007 r. nr [....] potwierdza ponadto fakt nabycia przez Skarb Państwa, z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] o pow. 0,1283 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] .

Podano, iż w świetle art. 37a ust. 7 odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, o którym mowa w ust. 1, pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym [....] S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat.

Wojewoda podniósł, iż wobec faktu spełnienia przez wnioskodawców warunku dotyczącego terminowości złożenia przedmiotowego wniosku, jedyną kwestią wymagającą wyjaśnienia pozostała okoliczność ustalenia, czy działka nr [....] o pow. 0,1283 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] nie pozostawała w posiadaniu samoistnym [....] S.A. lub jej poprzedników prawnych do dnia 31 maja 2003 r. przez okres co najmniej 30 lat.

Zauważono, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie.

Powyższe oznacza, iż dla organów rozpatrujących niniejszą sprawę wiążąca pozostaje ocena prawna zawarta w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 marca 2010 r., sygn. akt: II SA/Kr 1378/09, którym uchylona została wydana uprzednio decyzja Wojewody [....] z dnia 30 czerwca 2009 r. nr [....] . W orzeczeniu tym sąd stwierdził między innymi: "ponownie podkreślić należy, iż sporne w sprawie są okoliczności dotyczące posiadania tej nieruchomości [....] a w zasadzie ustalenie czy było to posiadanie samoistne czy też zależne. Sam fakt władania przedmiotową nieruchomością przez [....] tj. element fizyczny posiadania - corpus, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie budzi wątpliwości organu II instancji". Skoro tak, to jedyną okolicznością jaką musiał wyjaśnić organ był element psychiczny posiadania (animus) - wola podmiotu, który włada nieruchomością, tj. czy czyni to jak właściciel, czy też jak ktoś, komu do nieruchomości tej przysługuje inne niż własność prawo do rzeczy. W tym zakresie przesłuchiwanie świadków, którzy mogą zeznać jedynie o wykonywaniu przez [....] władztwa fizycznego w stosunku do nieruchomości (co jak mowa wyżej nie budzi wątpliwości organu) jest zbędne. Rodzi się zresztą pytanie, o jakich to okolicznościach z zeznań świadków wiedzę czerpać miałby organ administracji - jeżeli chodzi o sposób wykonywania władztwa w stosunku do nieruchomości tj. sposobu i zakresu w jakim podmiot władający czyli [....] z nieruchomości tej korzystał. Mamy tu bowiem do czynienia z nieruchomością zajętą pod tory kolejowe wraz z budynkami kolejowej hali postojowej. Sposób korzystania z torów kolejowych i budynku hali postojowej jest sam w sobie oczywisty, a o nakładach jakie [....] na nieruchomości poczyniło, organ ma dostateczną wiedzę z innych zgromadzonych dotychczas materiałów dowodowych. Jeżeli zaś chodzi o badanie woli podmiotu władającego przedmiotową nieruchomością organ II instancji miał możliwość odmiennej oceny dowodu -oświadczenia [....] S.A.. Konkludując, materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu przez organ I instancji, w kontekście przedmiotu postępowania (faktu ze przedmiotowa nieruchomość jest zajęta pod infrastrukturę kolejową) był wystarczający do rozstrzygnięcia merytorycznego, a jeżeli nawet wymagał uzupełnienia organ II instancji uzupełniające postępowanie dowodowe powinien przeprowadzić samodzielnie, gdyż dowody te nie wymagały przeprowadzenia postępowania w całości lub znacznej części".

W kontekście powyższego wyroku, jak również całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ odwoławczy uznał, iż należy podzielić stanowisko Prezydenta Miasta K. przedstawione w decyzji z dnia 4 maja 2011 r. nr [....] , zgodnie z którym brak jest podstaw do stwierdzenia, iż przedmiotowa nieruchomość pozostawała nieprzerwanie w posiadaniu samoistnym [....] S.A. lub jej poprzedników prawnych do dnia 31 maja 2003 r. przez okres co najmniej 30 lat. Jakkolwiek Wojewoda [....] podzielił stanowisko odwołującego się w zakresie tego, iż nie można automatycznie zanegować możliwości przypisania byłemu przedsiębiorstwu państwowego przymiotu posiadacza samoistnego tylko dlatego, że do roku 1990 w Polsce obowiązywała jednolita własność państwowa, to jednocześnie szereg innych okoliczności nie pozwala na przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie zaistniała negatywna przesłanka do ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz uprawnionych osób. Podkreślono, że w sprawie o podobnym stanie prawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (wyrok z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 1311/10) stwierdził, że "strona skarżąca twierdzi, że spełniła przesłanką z art. 37a ust. 7 ustawy z dnia 8.09.2000 r., gdyż przez co najmniej 30 lat była posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości do dnia 31.05.2003r. W ocenie Sądu z zebranego i ustalonego stanu faktycznego to nie wynika, albowiem [....] S.A. miała świadomość i wiedzę, że nigdy nie dysponowała całą nieruchomością i nie uzewnętrzniała też tej woli wobec osób trzecich. Zbędnym staje się w tym miejscu ponowne przytaczanie, wyżej już omówionych okoliczności sprawy. Takie twierdzenia [....] S.A. jakoby była posiadaczem samoistnym całej przedmiotowej nieruchomości kłócą się też z zasadami logicznego rozumowania, albowiem [....] S.A. wiedziało, że właścicielami są osoby fizyczne, które domagały się zadośćuczynienia za zabraną im część nieruchomości i tego zadośćuczynienia nie otrzymały. Jedną z naczelnych zasad państwa prawa wyrażoną w art. 21 ust 2 Konstytucji RP jest, że wywłaszczenie może nastąpić jedynie za słusznym odszkodowaniem, czego właściciele nie uzyskali. [....] S.A. stara się wykazać, że było posiadaczem samoistnym całej nieruchomości i takie rozumowanie [....] S.A. kłóci się ze zdrowym rozsądkiem i zgromadzonymi dowodami w sprawie. W ocenie Sądu [....] S.A. nie przedłożyła na poparcie swojego stanowiska wiarygodnych dowodów. Na stronie skarżącej spoczywał obowiązek wykazania przesłanki samoistnego posiadania przedmiotowej nieruchomości. Tymczasem ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że właściciele przedmiotowej nieruchomości nie mieli zamiaru utracenia władztwa nad swoją nieruchomością, którą się interesowali, domagali się rekompensaty ze strony [....] S.A. i ostatecznie skutecznie ją zbyli, a więc rozporządzili rzeczą jak właściciel (140 K.c.). Strona skarżąca zarzuca, ze sam fakt opłacania podatków od przedmiotowej nieruchomości przez właścicieli nie może przesądzać o tym, ze [....] S.A. nie była posiadaczem samoistnym, wskazując przy tym, ze [....] S.A. była zwolniona od płacenia podatków za przedmiotową nieruchomość nr 1 na podstawie art. 7 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, ale na tę okoliczność mimo tego, że organ zobowiązywał ją do przedłożenia stosownych dowodów, nie przedstawiło. W ocenie Sądu jest to istotna okoliczność w sprawie, której jednak [....] S.A. nie udowodniło. Jest to kolejny dowód na to, ze strona skarżąca nie mogła być posiadaczem samoistnym całej przedmiotowej nieruchomości".

Zauważono, że w przedmiotowej sprawie podobnie jak w postępowaniu, w którym zapadł powołany powyżej wyrok, występuje szereg podobnych okoliczności, czego dowodem jest między innymi treść uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego dla [....] z dnia 8 lutego 2007 r. sygn. akt I C 64/06/K dotyczącego powództwa M.G. i J.W. o bezumowne korzystanie z parceli l. kat. [....] , z której powstała działka nr [....]. Jak bowiem zauważył sąd "z wezwania do zapłaty z dnia 21 lutego 1997 r. wynika, iż z całą pewnością w tej dacie (pieczęć strony pozwanej na piśmie) strona pozwana (tj. ....S.A.) powzięła wiadomość o tytule prawnym powodów i ich roszczeniach. W istocie strona pozwana wiedziała o tym już znacznie wcześniej. Na podstawie decyzji administracyjnej z dnia 25 listopada 1996 r. wprowadzono zmianę w operacji ewidencji gruntów polegającą na ujawnieniu planu podziału działki nr [....] na działki nr [....] o powierzchni 0,1283 ha i [....] o powierzchni 226461 ha ze względu na połączenie w działce ewidencyjnej nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa będącej we władaniu [....] Dyrekcji Okręgowej [....] i stanowiących własność M.G. i J.W. . Postępowanie administracyjne toczyło się z wniosku powodów, a strona pozwana była jego stroną. Co prawda obecny przy pomiarze przedstawiciel [....] odmówił podpisania protokołu granicznego twierdząc, iż cały teren jest własnością [....] , jednak fakt jego obecności przy dokonaniu pomiaru świadczy o posiadanej wiedzy w zakresie uregulowań dotyczących spornej nieruchomości. Także z innych dokumentów, zgromadzonych w sprawie I C 486/04 o uzgodnienie treści księgi wieczystej wynika, iż strona pozwana wiedziała o umowie sprzedaży zawartej przez powodów (k. 5-16). Jak choćby z wyroku NSA z 30.06.1997 r. (k. 5-7), z uzasadnienia którego wynika, iż stroną tego postępowania było [....] , które aktywnie uczestniczyło w postępowaniu, odwołując się od, niekorzystnych dla siebie rozstrzygnięć dla siebie, rozstrzygnięć (...) Do rozważenia pozostaje zarzut strony pozwanej - braku legitymacji biernej po stronie [....] . Nie sposób nie zauważyć braku konsekwencji pomiędzy poszczególnymi zarzutami zgłaszanymi przez stronę pozwaną, co nie pozostaje bez wpływu na ich ocenę. I tak strona pozwana twierdzi, iż nie była samoistnym posiadaczem nieruchomości, gdyż nieruchomość pozostawała jedynie w jej zarządzie. W kolejnym piśmie strona pozwana podnosi, iż z dniem 5.12.1990 r. stała się, z mocy prawa użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości, a zatem jak dalej twierdzi, była jej posiadaczem w dobrej wierze".

Z powyższego wynika w ocenie Wojewody [....] , że poprzedni właściciele przedmiotowej nieruchomości tj. J.U. i T.U. umową sprzedaży z dnia 19 czerwca 1996 r. Rep. A nr [....] skutecznie ją zbyli, a więc rozporządzili nią jak właściciel (art. 140 k.c.), zaś [....] S.A. niedługo później powzięły wiedzę o tym fakcie. W aktach znajdują się ponadto pisma tego podmiotu, z których wynika, iż skierował on do M.G. "propozycję ugodowego zakończenia sprawy dotyczącej (...) roszczeń o zapłatą należności z tytułu wynagrodzeń za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowiącej dz. ewd. nr [....] położoną w obrębie [....] ". Fakty te świadczą o tym, iż [....] S.A co najmniej nie manifestowały swej woli dysponowania tą nieruchomością jak właściciel wobec osób trzecich.

Organ odwoławczy nie przyznał także mocy dowodowej złożonemu w dniu 20 czerwca 2007 r. przez [....] S.A. oświadczeniu, iż "działka nr [....] położona w obr. [....] pozostawała do dnia 31.05.2003 r. w posiadaniu samoistnym [....] S. A. i jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres powyżej 30 lat". Należy zauważyć bowiem, iż treść tego oświadczenia nie tylko nie znajduje potwierdzenia w całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, ale wręcz w kontekście twierdzeń podnoszonych przez [....] S.A. w toku wspomnianego postępowania przed sądem cywilnym o bezumowne korzystanie z parceli 1. kat. [....] (jak wskazał bowiem Sąd Rejonowy dla [....] "strona pozwana twierdzi, iż nie była samoistnym posiadaczem nieruchomości, gdyż nieruchomość pozostawała jedynie w jej zarządzie"), brzmi niewiarygodnie.

W nawiązaniu do wspomnianego wyroku WSA w Krakowie z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 1311/10, zauważono również, że w toku całego postępowania, pomimo zapewnienia [....] S.A. możliwości wzięcia czynnego udziału w sprawie, podmiot ten nie przedstawił dowodów mogących świadczyć o tym, iż działka nr [....] faktycznie pozostawała nieprzerwanie w jego posiadaniu samoistnym przez okres co najmniej 30 lat (faktu tego nie potwierdzają ani przedstawione księgi inwentarzowe środków trwałych ani decyzje o ustaleniu opłaty rocznej, jednocześnie, pomimo iż zasadność takiego działania wynikała wprost chociażby z treści decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 8 grudnia 2008 r. nr [....] , [....] S.A. nie wykazały, iż zadeklarowały przedmiotową nieruchomość jako zwolnioną od podatku od nieruchomości, co dodatkowo może podważać teorię o tym, iż podmiot ten był posiadaczem samoistnym w/w nieruchomości).

Mając na uwadze powyższe, Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym w przedmiotowej sprawie nie zaistniała negatywna przesłanka uniemożliwiająca ustalenie odszkodowania w trybie art. 37a ust. 7 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[....] ".

Podano, iż biorąc pod uwagę treść art. 37a ust. 7 przedmiotowe odszkodowanie należało ustalić w oparciu o opinię biegłego sporządzoną w formie operatu szacunkowego (art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami). W dniu 25 lutego 2011 r. rzeczoznawca majątkowy Wojciech Kobierski sporządził operat szacunkowy, zgodnie z którym wartość omawianej nieruchomości według stanu na dzień 1 czerwca 2003 r. została oszacowana na kwotę 443.000,00 zł.

W ocenie organu odwoławczego powyższy operat został sporządzony w sposób nienaruszający przepisów prawa, a w szczególności ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Wskazano, że nie posiada ona wad, których wystąpienie miałoby istotny wpływ na jej wynik, a tym samym oznaczałoby konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego.

Jednocześnie zwrócono uwagę, że organ prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany powołać biegłego w przypadku, gdy w sprawie są wymagane wiadomości specjalne. Opinia biegłego powinna zawierać uzasadnienie, które pozwoliłoby dokonać analizy logiczności i poprawności wniosków, bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Nie może zatem sprowadzać się tylko do przedstawienia zdania biegłego, ale musi przekonywać jako logiczna całość. Biegły winien zatem wskazać i wyjaśnić przesłanki, które doprowadziły go do przedstawionych konkluzji. Brak fachowego uzasadnienia wniosków końcowych uniemożliwia ocenę jej mocy dowodowej.

W przedmiotowej sprawie autor operatu W.k. wskazał w uzasadnieniu swojej opinii przesłanki, na jakich oparł swoje ustalenia i określił wartość przedmiotowej nieruchomości. Biegły dokonał wyceny przy zastosowaniu podejścia porównawczego i metody korygowania ceny średniej, stosownie do treści § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego przyjmując do porównania kilkanaście nieruchomości nabytych pod inwestycje drogowe, którymi transakcje miały miejsce na przestrzeni dwóch poprzednich lat. W opinii Wojewody [....] przyjęte do porównania nieruchomości są podobne do nieruchomości wycenianej, zaś istniejące różnice w poszczególnych ich cechach zostały prawidłowo i zgodnie z zasadami logiki skorygowane poprzez zastosowanie odpowiednich współczynników korygujących. Wobec powyższego sporządzony operat szacunkowy należało uznać za prawidłowy i przydatny dla potrzeb przedmiotowego postępowania, a w konsekwencji dopuścić go jako dowód.

Stwierdzono, że postępowanie, poprzedzające wydanie weryfikowanego rozstrzygnięcia, przeprowadzone przez organ pierwszej instancji było prawidłowe, obejmowało bowiem: zlecenie wykonania operatu szacunkowego uprawnionemu rzeczoznawcy, przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, umożliwienie stronom zapoznania się z treścią tegoż operatu oraz wypowiedzenie się co do jego ustaleń.

Wobec powyższego Wojewoda [....] utrzymał w mocy - jako prawidłową - zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 4 maja 2011 r. nr [....] .

Skargę na powyższą decyzję Wojewody [....] z dnia 24 sierpnia 2011 r., znak: [....] złożyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie [....] S.A. z siedzibą w W. , zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37a ust. 7 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego [....] " (Dz. U. z 2000 r. Nr 85, poz. 948 ze zm.) oraz art. 336, 339 i 340 Kodeksu Cywilnego poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie była posiadaczem samoistnym nieruchomości nieprzerwanie przez okres 30 lat,

2. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 i 77 k.p.a. poprzez brak wystarczających ustaleń faktycznych dających podstawy do rozstrzygnięcia, że skarżąca nie była posiadaczem samoistnym nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] o pow. 0,1283 ha położonej w obrębie [....] , jednostka ewidencyjna [....].

Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ II instancji słusznie stwierdził, że związany jest treścią wyroku WSA w Krakowie z dnia 5 marca 2010 r., sygn. akt: II SA/Kr 1378/09, jednakże zakres związania został błędnie ustalony przez Wojewodę. W uzasadnieniu przywołanego wyroku WSA w Krakowie poddał w wątpliwość spełnienie przesłanki samoistnego posiadania w świetle zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego. Dla Sądu materiał ten był wystarczający do ustalenia elementu fizycznego posiadania (corpus), natomiast nie był wystarczający do ustalenia elementu psychicznego posiadania (animus), WSA w K. , wbrew temu co przyjął organ II instancji, nie stwierdził jednak, że element psychiczny posiadania (animus) nie zaistniał, a jedynie nie został w dostateczny sposób wyjaśniony w toku postępowania dowodowego. Celem ustalenia tej okoliczności, a także dokonania oceny materiału dowodowego przez organ II instancji, zaskarżona decyzja została uchylona. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem organu II instancji, który powołując się na związanie wyrokiem WSA w Krakowie, stwierdził, że pod stronie [....] S.A. nie zachodził element psychiczny posiadania (animus).

Skarżąca spółka wywodziła, że posiadanie samoistne jest chronione domniemaniem prawnym wyrażonym w art. 339 k.c., zgodnie z którym ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym. W związku z tym do ustalenia posiadania samoistnego konieczne jest dzierżenie faktycznego władania rzeczą, które w niniejszej sprawie jest bezsporne. W ocenie strony skarżącej podniesiony w uzasadnieniu decyzji organu II instancji argument, że [....] S.A. posiadała informacje o tym, kto jest właścicielem działki nr [....] , gdyż wiedziała o sprzedaży nieruchomości przez poprzednich właścicieli J.U. i T.U. , a następnie kierowała do M.G. propozycję ugody w sprawie zapłaty należności za bezumowne korzystanie z nieruchomości, nie może prowadzić do obalenia powyższego domniemania, świadczy bowiem jedynie o braku zgodności posiadania ze stanem prawnym i ewentualną złą wiarą [....] S.A. Organ II instancji powołując się zatem na okoliczności wskazujące na to, iż [....] S.A. wiedziała o tym, że nie jest właścicielem nieruchomości myli instytucję posiadania samoistnego z instytucja dobrej wiary. Ustawodawca wprowadził przesłankę posiadania samoistnego nieruchomości przez określony czas. Posiadanie samoistne zaś sprowadza się do korzystania z nieruchomości jak właściciel. Korzystanie z nieruchomości jak właściciel nie jest tożsame z wiedzą na temat istnienia tytułu prawnego do nieruchomości. Świadomość istnienia tytułu prawnego, usprawiedliwiona czy też nie, ma znaczenie jedynie dla ustalenia j dobrej lub złej wiary posiadacza samoistnego. Dlatego właśnie ustawodawca w przepisach kodeksu cywilnego dopuszcza możliwość zasiedzenia nieruchomości po upływie 20 lat, jeżeli przez ten czas posiadacz samoistny nieruchomości był w dobrej wierze (czyli był w błędnym, ale usprawiedliwionym przeświadczeniu, że przysługuje mu tytuł prawny do nieruchomości), a także po upływie 30 lat, jeżeli przez ten czas posiadacz samoistny nieruchomości był w złej wierze czyli był w błędnym i nieusprawiedliwionym przeświadczeniu, że przysługuje mu tytuł prawny do nieruchomości albo po prostu wiedział, że nie przysługuje mu tytuł prawny do nieruchomości).

Skarżąca spółka podniosła, że błędne jest twierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, że fakt skierowania przez [....] S.A do M.G. propozycji ugodowego zakończenia sprawy dotyczącej roszczeń o zapłatę należności z tytułu wynagrodzeń za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowiącej dz. ewd. nr [....] obr. [....] , świadczył o braku animus rem sibi habendi [....] S.A w stosunku do powyższej nieruchomości. Podstawą prawną wskazanego wyżej roszczenia jest art. 224 i n. k. c. który nie wiąże zapłaty wynagrodzenia tylko z przymiotem posiadania zależnego, wręcz przeciwnie również samoistny posiadacz zobowiązany jest do zapłaty wynagrodzenia jeśli posiada wiedzę o wytoczeniu przeciw niemu powództwa o wydanie rzeczy lub wypłatę odszkodowania nakazują przepisy prawa administracyjnego. W związku z powyższym wnioskowanie także w oparciu o tę przesłankę jest obarczone błędem.

Wskazano, że zarzucono [....] S.A., że nie przedstawiła dowodów świadczących o nieprzerwanym posiadaniu samoistnym działki [....] przez okres 30 lat. Tymczasem WSA w Krakowie przyznał, że nie budzi żadnych wątpliwości istnienie elementu fizycznego siadania (corpus) po stronie [....] S.A. Pokreślono zatem, że ze względu na wiążące domniemanie ciągłości posiadania jak również domniemanie samoistności posiadania ciężar dowodu został przesunięty na obalającego to domniemanie. Poza tym element psychiczny posiadania (animus) został w sposób dostateczny wyrażony choćby w oświadczeniu [....] S.A. z dnia 20 czerwca 2007 r.

Podsumowując strona skarżąca stwierdziła, że uwzględniając przedstawioną wyżej argumentację, organ orzekający w sprawie nie przedstawił dowodów wystarczających do obalenia domniemania prawnego samoistności posiadania oraz ciągłości posiadania. W toku postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie nie zostały przedstawione żadne dowody świadczące o tym jakoby [....] S.A. chciała zrezygnować z władania nieruchomością jak właściciel.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skargi w przedmiocie naruszenia przepisów prawa procesowego Wojewoda podał, że zarzut ten uznać należy za całkowicie chybiony, nie tylko z powodu nie wykazania na czym to uchybienie miałoby polegać, ale nadto pominięcie aktualnego brzmienia art. 7 k.p.a. stanowiącego, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Strona przeciwna do skarżącej podniosła, że nie tylko na organie administracji ciążył obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy, ale również skarżąca w toku postępowania miała pełną możliwość czynnego udziału w jego ustalaniu poprzez zgłaszanie dowodów na poparcie swoich twierdzeń.

Odpowiedź na skargę złożył także uczestnik postępowania M.G. , który wniósł o oddalenie skargi. Uczestnik stwierdził, że zarzut skargi naruszenia prawa procesowego poprzez brak wystarczających ustaleń dających podstawy do rozstrzygnięcia, że skarżący nie był posiadaczem samoistnym spornej nieruchomości jest zarzutem całkowicie bezzasadnym. Podniesiono, że art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co z kolei oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu (wyrok z dnia 16 czerwca 2009r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, sygn. II SA/Ol 443/09, LEX Nr 501813).

Wskazano, iż w sprawie niniejszej zapadło już rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który w wyroku z 5 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1378/09 uchylając niekorzystną dla uczestników na prawach strony decyzję Wojewody [....] z dnia 30 czerwca 2009 r. wyraził pogląd, iż "materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu przez organ I instancji [...] był wystarczający do rozstrzygnięcia merytorycznego". Nie sposób zatem skutecznie stawiać zarzutu organowi II instancji, który był związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku z dnia z 5 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1378/09, że nie przeprowadził dodatkowego postępowania dowodowego. Nie akceptując oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku z dnia z 5 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1378/09, [....] S.A. mogły zaskarżyć wzmiankowany wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skoro wyrok ten jest prawomocny - wiąże organ orzekający jak również Sąd rozpoznający obecnie skargę [....] S.A. od decyzji Wojewody [....] .

Odnosząc się natomiast do pierwszego z zarzutów, a mianowicie błędnego przyjęcia, iż skarżący nie był samoistnym posiadaczem nieruchomości nieprzerwanie przez okres lat 30 wskazano, iż legalną definicję posiadacza samoistnego zawiera art. 336 k.c., a mianowicie, "posiadaczem rzeczy jest ... ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny) ". Organ II instancji, w ocenie uczestnika trafnie przywołał okoliczności świadczące o tym, że [....] w okresie 30 lat poprzedzających nabycie własności nieruchomości ex lege nie władały nią jak właściciel. Okolicznością taką było przede wszystkim uiszczanie przez [....] na rzecz ówczesnych współwłaścicieli działki nr [....] należności za korzystanie z tej nieruchomości. Należności te zasądzone zostały prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla [....] z dnia 8 lutego 2007 r. sygn. akt I C 64/06/K, a w toku tego procesu [....] jako strona pozwana zarzucały, iż nie są samoistnym posiadaczem nieruchomości, a jedynie jej zarządcą. Skoro w postępowaniu toczącym się przed sądem powszechnym - [....] kategorycznie zapewniły, że samoistnym posiadaczem nieruchomości nie są, a w postępowaniu przed sądem administracyjnym, również kategorycznie twierdzą dokładnie coś przeciwnego, taką diametralną, koniunkturalną zmianę stanowiska oceniać należy mając na uwadze zasadę venire contra factum prioprium. Oczywistym jest jednakże, że osoba władająca rzeczą jak właściciel (czyli posiadacz samoistny) nie uiszcza w związku z tym władaniem jakichkolwiek należności na rzecz faktycznego właściciela.

Skoro przeprowadzone wcześniej postępowanie przed sądem powszechnym wykluczyło samoistność posiadania [....] S.A. spornym gruntem, uprawnione było analogiczne ustalenie dokonane przez Wojewodę [....] w toku postępowania administracyjnego, gdzie dowodem było także prawomocne orzeczenie Sądu Rejonowego dla [....] .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego aktu podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania tego rozstrzygnięcia.

Sąd zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy tym, jak stanowi art. 153 cytowanej ustawy, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W niniejszej sprawie zapadł prawomocny wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 marca 2010 r., sygn. akt: II SA/Kr 1378/09, w którym przedstawione zostały wskazania co do dalszego postępowania. Nie ulega wątpliwości, że skoro Sąd w uzasadnieniu powyższego wyroku stwierdził, że nie podziela stanowiska organu odwoławczego, że przyczyną uchylenia decyzji organu I instancji w niniejszej sprawie jest konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego, w celu ustalenia czy na dzień 31 maja 2003 r. [....] było posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości oraz że "materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji jest wystarczający do rozstrzygnięcia, a jeżeli nawet wymaga uzupełnienia, to z pewnością nie wymaga to przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości czy też w znacznej części", a "jedyną okolicznością jaką musiał wyjaśnić organ był element psychiczny posiadania (animus) - wola podmiotu, który włada nieruchomością, tj. czy czyni to jak właściciel, czy też jak ktoś, komu do nieruchomości tej przysługuje inne niż własność prawo do rzeczy", to prawidłowe jest stanowisko organu, jak i uczestnika postępowania M.G. , że materiał dowodowy w sprawie był wystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, konieczna była jedynie jego analiza i ocena. Nie przekreśla wiążącego charakteru powyższych wskazań konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o aktualną opinię rzeczoznawcy majątkowego w związku z utratą ważności opinii wcześniejszej.

Zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[....] " (Dz.U. z 2000 r., nr 84, poz. 948 ze zm.), "grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu [....] SA, niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [....] SA stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7". Art. 37a ust. 7 cytowanej ustawy stanowi z kolei, że "odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, o którym mowa w ust. 1, pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym [....] SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat".

Nie jest sporne między stronami i wynika z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy stanowisko organu, że spełnione zostały pozytywne przesłanki ustalenia i wypłaty odszkodowania, o jakim mowa wyżej. W istocie działka nr [....] pozostawała w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu [....] S.A. i nie stanowiła w tej dacie własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [....] S.A. Decyzją Wojewody [....] z dnia 26 marca 2007 r. nr [....] potwierdzono został fakt nabycia przez Skarb Państwa, z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności powyższej nieruchomości oznaczonej jako działka nr o pow. 0,1283 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] .

Skoro wniosek dotychczasowego współwłaściciela gruntu M.G. został złożony w dniu 19 lutego 2007 r., a wniosek drugiego współwłaściciela J.W. – w dniu 8 marca 2007 r., to jedyną okolicznością wymagającą zbadania pozostała kwestia pozostawania przedmiotowej działki do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym [....] SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat.

Sąd w całości podziela stanowisko organu wraz z jego argumentacją dotyczącą spełniania wyżej wskazanych pozytywnych przesłanek ustalenia i wypłaty odszkodowania. Stan faktyczny w tym zakresie nie budzi wątpliwości i znajduje potwierdzenia w dokumentacji sprawy.

Również gdy chodzi o oceną negatywnej przesłanki ustalenia i wypłaty odszkodowania, Sąd podziela w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że nie budzi wątpliwości element fizyczny pozostawania nieruchomości do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym [....] SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Konieczne było zatem wyjaśnienie istnienia elementu psychicznego posiadania (animus), tj. stwierdzenie woli podmiotu, który włada nieruchomością, że czyni to jak właściciel. Niewątpliwie zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. obliguje organ administracji do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, nie oznacza to jednak zwolnienia stron, które z istoty rzeczy są zainteresowane rozstrzygnięciem od współpracy w powyższym zakresie z organem, zwłaszcza w sytuacjach, gdy ze względu na charakter badanych i wyjaśnianych okoliczności współpraca ta jest niezbędna dla wyjaśnienia sprawy. Ocena istnienia elementu psychicznego posiadania (animus), czyli woli podmiotu władania nieruchomością jak właściciel w znacznym stopniu zależy od aktywności tego podmiotu w wykazaniu tej okoliczności. Brak tej aktywności nie zwalania oczywiście organu od konieczności prowadzenia w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, nie można jednakże skutecznie zarzucać organowi wadliwości ustaleń opartych na dokumentacji, którą zgromadził w sprawie przy jednoczesnej biernej postawie [....] . W istocie jedynym przejawem woli władania nieruchomością jak właściciel pozostaje złożone w dniu 20 czerwca 2007 r. oświadczenie [....] SA, że "działka nr [....] położona w obr. [....] pozostawała do dnia 31.05.2003 r. w posiadaniu samoistnym [....] S. A. i jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres powyżej 30 lat". Gdy się zważy, że trakcie trwającego kilka lat postępowania jest to jedyne uzewnętrznienie woli, które w dodatku miało miejsce w postępowaniu, w którym taka właśnie treść oświadczenia miała wpływać na ocenę przesłanki istnienia roszczenia o odszkodowanie należne od [....] SA, a zatem stanowiła swojego rodzaju "linię obrony", nie można zanegować poprawności dokonanej przez organ oceny tego oświadczenia jako niewiarygodnego na tle dokumentacji zgromadzonej w aktach i wobec faktu, że w toku całego postępowania [....] SA nie przedstawiła dowodów mogących świadczyć o tym, że działka nr [....] faktycznie pozostawała nieprzerwanie w ich posiadaniu samoistnym przez okres co najmniej 30 lat. [....] przynajmniej od momentu otrzymania decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 8 grudnia 2008 r. nr [....] miały świadomość potrzeby wykazania, że zadeklarowały przedmiotową nieruchomość jako zwolnioną od podatku od nieruchomości, a mimo to tego nie uczyniły. Na marginesie można jedynie zaznaczyć, że będąc przy tym podmiotem gospodarczym [....] SA – nawet gdyby kierunek stosownych działań dowodowych nie był im wskazany w decyzji z dnia 8 grudnia 2008 r. – powinny mieć świadomość skutków nie dochowania należytej staranności w dbałości o własne interesy

Zasadnie twierdzi organ odwoławczy, że aby przyjąć, że po stronie [....] istniała wola władania nieruchomością jako właściciel, konieczne było zbadanie zewnętrznych przejawów tej woli. Zasadnie też przyjęto, że przejawy te wskazują na brak tej woli. Niewątpliwe jest, że [....] wiedziały, że właścicielami nieruchomości są osoby fizyczne, które skutecznie ją zbyły, a więc rozporządziły rzeczą jak właściciel (140 k.c.). Poprzedni właściciele przedmiotowej nieruchomości tj. J.U. i T.U. umową sprzedaży z dnia 19 czerwca 1996 r. Rep. A nr [....] skutecznie ją zbyli, a więc rozporządzili nią jak właściciel (art. 140 k.c.), zaś [....] SA powzięły wkrótce wiedzę o tym fakcie. W aktach znajdują się ponadto pisma [....] SA, z których wynika, iż skierowały one do M.G. "propozycję ugodowego zakończenia sprawy dotyczącej (...) roszczeń o zapłatą należności z tytułu wynagrodzeń za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowiącej dz. ewd. nr [....] położoną w obrębie [....] ". Istotne znaczenie dowodowe w tej kwestii mają również ustalenia przyjęte w wyroku Sądu Rejonowego dla [....] z dnia 8 lutego 2007 r. sygn. akt I C 64/06/K dotyczącym powództwa M.G. i J.W. o bezumowne korzystanie z parceli l. kat. [....] , z której powstała działka nr [....] . Jak bowiem zauważył sąd "z wezwania do zapłaty z dnia 21 lutego 1997 r. wynika, iż z całą pewnością w tej dacie (pieczęć strony pozwanej na piśmie) strona pozwana (tj. ...S.A.) powzięła wiadomość o tytule prawnym powodów i ich roszczeniach. W istocie strona pozwana wiedziała o tym już znacznie wcześniej. Na podstawie decyzji administracyjnej z dnia 25 listopada 1996 r. wprowadzono zmianę w operacji ewidencji gruntów polegającą na ujawnieniu planu podziału działki nr [....] na działki nr [....] o powierzchni 0,1283 ha i [....] o powierzchni 226461 ha ze względu na połączenie w działce ewidencyjnej nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa będącej we władaniu [....] Dyrekcji Okręgowej [....] i stanowiących własność M.G. i J.W. Postępowanie administracyjne toczyło się z wniosku powodów, a strona pozwana była jego stroną. Co prawda obecny przy pomiarze przedstawiciel [....] odmówił podpisania protokołu granicznego twierdząc, iż cały teren jest własnością [....], jednak fakt jego obecności przy dokonaniu pomiaru świadczy o posiadanej wiedzy w zakresie uregulowań dotyczących spornej nieruchomości. Także z innych dokumentów, zgromadzonych w sprawie I C 486/04 o uzgodnienie treści księgi wieczystej wynika, iż strona pozwana wiedziała o umowie sprzedaży zawartej przez powodów (k. 5-16). Jak choćby z wyroku NSA z 30.06.1997 r. (k. 5-7), z uzasadnienia którego wynika, iż stroną tego postępowania było [....] , które aktywnie uczestniczyło w postępowaniu, odwołując się od, niekorzystnych dla siebie rozstrzygnięć dla siebie, rozstrzygnięć (...) Do rozważenia pozostaje zarzut strony pozwanej - braku legitymacji biernej po stronie [....] . Nie sposób nie zauważyć braku konsekwencji pomiędzy poszczególnymi zarzutami zgłaszanymi przez stronę pozwaną, co nie pozostaje bez wpływu na ich ocenę. I tak strona pozwana twierdzi, iż nie była samoistnym posiadaczem nieruchomości, gdyż nieruchomość pozostawała jedynie w jej zarządzie. W kolejnym piśmie strona pozwana podnosi, iż z dniem 5.12.1990 r. stała się, z mocy prawa użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości, a zatem jak dalej twierdzi, była jej posiadaczem w dobrej wierze".

Organ odwoławczy prawidłowo ocenił powyższe dowody dochodząc do wniosku, że [....] wiedząc o istnieniu właścicieli przedmiotowej nieruchomości nie tylko nie uzewnętrzniały woli władania tą nieruchomością jak właściciel, lecz nawet występowały do tych właścicieli w celu uregulowania kwestii bezumownego korzystania z rzeczy, a w toku postępowania przed sądem powszechnym twierdziły nawet nie były posiadaczem samoistnym nieruchomości, a jedynie jej zarządcą. Nie mieści się w zakresie woli władania nieruchomością jak właściciel tego rodzaju zachowanie.

Nie jest zatem uzasadnione stanowisko strony skarżącej, że stwierdzenie przez organ odwoławczy, że po stronie [....] nie zachodził element psychiczny posiadania (animus) jest wynikiem związania wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 5 marca 2010 r., sygn. akt: II SA/Kr 1378/09. Stwierdzenie to jest rezultatem prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego i oceny zgromadzonej w sprawie dokumentacji. Nie można również podzielić stanowiska strony skarżącej, że organ myli instytucję posiadania samoistnego z instytucja dobrej wiary. Postępowanie prowadzone przez organ ukierunkowane było na zbadanie woli [....] władania nieruchomością jak właściciel i z tego punktu widzenia badane były zachowania [....] . Istotne było ustalenie manifestowania przez [....] woli władania nieruchomością jak właściciel m.in. w związku z korespondencją z aktualnymi właścicielami nieruchomości oraz toczącymi się postępowaniami sądowymi. [....] takiej woli nie tylko nie uzewnętrzniała, lecz wręcz twierdziła, że nie jest posiadaczem samoistnym nieruchomości.

W tym stanie rzeczy organ zasadnie przyjął, że zachodzi konieczność ustalenia odszkodowania w oparciu o opinię biegłego sporządzoną w formie operatu szacunkowego (art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami). W dniu 25 lutego 2011 r. rzeczoznawca majątkowy W.K. sporządził operat szacunkowy, zgodnie z którym wartość omawianej nieruchomości według stanu na dzień 1 czerwca 2003 r. została oszacowana na kwotę 443.000,00 zł. W ocenie Sądu przedstawiona przez organ ocena powyższego operatu jest prawidłowa, nie była zresztą kwestionowana przez strony postępowania. Operat ten został sporządzony w sposób nienaruszający przepisów prawa, a w szczególności ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Biegły wskazał w uzasadnieniu swojej opinii przesłanki, na jakich oparł swoje ustalenia i określił wartość przedmiotowej nieruchomości dokonując wyceny przy zastosowaniu podejścia porównawczego i metody korygowania ceny średniej, stosownie do treści § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego przyjmując do porównania kilkanaście nieruchomości nabytych pod inwestycje drogowe, którymi transakcje miały miejsce na przestrzeni dwóch poprzednich lat. W opinii Wojewody [....] przyjęte do porównania nieruchomości są podobne do nieruchomości wycenianej, zaś istniejące różnice w poszczególnych ich cechach zostały prawidłowo i zgodnie z zasadami logiki skorygowane poprzez zastosowanie odpowiednich współczynników korygujących i Sąd opinię tę podziela.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zatem skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.