Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 186/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2005 nr 160 poz 1358
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 sierpnia 2005 r. w sprawie określenia grup produktów leczniczych oraz wymagań dotyczących  dokumentacji wyników badań tych produktów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7 pkt 5, 6 art. 8 ust. 1 pkt. 1 , art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i 2 , art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.; dalej: "u.p.s."), odmówił przyznania G. M. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, celowego specjalnego i celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku na zakup leków w wys. [...] zł, rehabilitację w wys. [...] zł oraz 21 min zł w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że wnioskami z dnia [...] lipca 2020 r. oraz z dnia [...] lipca 2020 r. G. M. zwróciła się z prośbą o pomoc. Podczas wywiadu środowiskowego wnioskodawczyni doprecyzowała swój wniosek o pomoc i zgłosiła m.in. potrzebę pomocy finansowej na zakup leków, na rehabilitację oraz świadczenie w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy. W trakcie rozmowy wnioskodawczyni zadeklarowała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i przebywa na emeryturze. Ponadto jest osobą długotrwale chorującą. Wyrokiem sądu z dnia [...] października 2013 r., sygn. akt VI U [...], została zaliczona do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności na stałe.

Przechodząc do meritum organ I instancji wskazał, że choć początkowo wnioskodawczyni wskazała, że wnioskuje o kwotę [...]zł, to w toku dalszej rozmowy ustalono, iż wnioskuje ona o pomoc finansową na zakup leków z recept dostarczanych do MORP w poprzednich postępowaniach, tj. z recept z dnia [...] maja 2020 r. oraz specyfikacji dostarczonej do MOPR w dniu [...] czerwca 2020 r. na łączną kwotę [...]zł. Podczas rozmowy wnioskodawczyni wskazała, że organ źle intepretuje kwotę z wycen, gdyż leki rozpisane są na miesiąc i powyższa kwota to miesięczny koszt leków które musi zażywać. Jednakże, leki z dołączonych recept rozpisane są w większej ilość opakowań, co może wskazywać na fakt, że są rozpisane na dłuższy okres czasu.

Idąc dalej organ I instancji wskazał, że dochód wnioskodawczyni w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w czerwcu 2020 r. stanowiło świadczenie ZUS w wysokości [...] zł miesięcznie. Z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego należało więc rozpoznać wniosek na podstawie art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s.

Organ I instancji podkreślił, że wnioskodawczyni posiada swój dochód, z którego może zakupić niezbędne leki. Udzielanie świadczeń z pomocy społecznej, w szczególności zasiłków celowych oparte jest na zasadzie pomocniczości. Polega to na wspieraniu rodziny i towarzyszeniu jej w procesie usamodzielniania, w konsekwencji prowadząc stopniowo do uniezależnienia od świadczeń pieniężnych. Ośrodek nie ma obowiązku całkowitego utrzymywania rodziny i spełniania każdego żądania w pełnym zakresie. Oczywistym jest, że ośrodek dysponuje ograniczonym budżetem, dlatego konieczne jest dostosowanie pomocy do konkretnych okoliczności konkretnej rodziny. W ocenie organu wnioskodawczyni z własnego dochodu jest w stanie przeznaczyć część środków na zakup leków.

Odnosząc się do wniosku o przyznanie G. M. środków w wysokości 21 mln zł w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy z uwagi na rażące łamanie jej praw, niewłaściwy sposób traktowania oraz wykazywanie w decyzjach informacji niezgodnych z prawdą organ I instancji wskazał, że zgłoszone żądanie nie mieści się w katalogu niezbędnych potrzeb życiowych, a kwestia wyrządzonych szkód przez ośrodek jest subiektywną opinią wnioskodawcy.

W zakresie wniosku o pomoc finansową na opłacenie rehabilitacji w wys. [...] zł G. M. wskazała, że w związku z panującą epidemią nie mogła skorzystać z zalecanej oraz niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania rehabilitacji, która w znaczy sposób może wpłynąć na jej stan zdrowia oraz funkcjonowanie. Organ I instancji ustalił jednak, że leczenie z zakresu rehabilitacji znajduje się w wykazie świadczeń gwarantowanych z zakresu nieodpłatnej i refundowanej rehabilitacji leczniczej. Zatem w przypadku posiadania ważnego skierowania lekarskiego istnieje możliwość skorzystania z zabiegów rehabilitacyjnych w ramach NFZ. Jak wynika z Ogólnopolskiego Informatora o Czasie Oczekiwania na Świadczenia Medyczne, istnieje wiele poradni rehabilitacyjnych na terenie P., w których można skorzystać z zabiegów rehabilitacyjnych w ramach NFZ i czas oczekiwania na wykonanie usługi nie jest długi. Na stronie internetowej [...] można ustalić dostępne terminy rehabilitacji w wielu innych ośrodkach na terenie P. w ramach NFZ. Nie ma zatem przeszkód, by posiadając ważne skierowanie na rehabilitacje wnioskodawczyni skorzystała z zabiegów w ramach NFZ, stąd też brak zasadności opłacenia prywatnej rehabilitacji. Ponadto zaznaczyć należy, że rolą pomocy społecznej nie jest ponoszenie pełnych kosztów utrzymania i podnoszenie stopy życiowej, a jedynie wspieranie w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych. Ponadto organ pomocy społecznej nie ma obowiązku zaspokajania każdej potrzeby, która jest zgłaszana przez świadczeniobiorcę, nawet jeśli z punktu widzenia klienta ta pomoc jest mu niezbędna. W związku z powyższym organ I instancji nie jest zobligowany do opłacania swoim klientom prywatnych zabiegów rehabilitacji medycznej.

Dodatkowo wskazano, że wnioskodawczyni niejednokrotnie była informowana przez pracowników MOPR o konieczności unormowania swojej sytuacji mieszkaniowej. Wnioskodawczyni zamieszkuje sama w dużym domu, który może sprzedać i za otrzymaną kwotę kupić mieszkanie, które będzie w stanie wyposażyć oraz na utrzymanie którego będzie ją stać. Ponadto może też wynająć część domu a pieniądze z wynajmu przeznaczyć na zaspokojenie innych ważnych dla niej potrzeb życiowych, tj. zakup niezbędnych leków, opłacenie prywatnej rehabilitacji. Dobrą wolą ośrodka jest wspomaganie wnioskodawczyni w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, co z dużym powodzeniem przy większej chęci do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej mogłaby czynić bez pomocy organu. Co więcej, wydatkowanie przez organ I instancji środków publicznych na opłacenie wszystkich kosztów utrzymania klientów w pełnym zakresie stałoby w sprzeczności z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz z gospodarnością, do której zobowiązane są wszystkie organy publiczne. Świadczenia przewidziane w ramach pomocy z ustawy o pomocy społecznej mają charakter wyłącznie pomocniczy, wspierający osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do samodzielnego pozyskania środków finansowych. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

W odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2020 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego G. M. wyraziła niezadowolenie z treści wydanej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł, co oznacza, że dochód odwołującej przekracza ustawowe kryterium dochodowe o kwotę [...]zł. Okoliczność ta stanowiła wystarczającą podstawę do odmowy przyznania zasiłku celowego. Sytuację odwołującej należało natomiast rozważyć pod kątem tego, czy może zostać zakwalifikowana jako szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 u.p.s.

Odnosząc się do wniosku G. M. o środki pieniężne w wysokości 21 min zł na pokrycie doznanych strat ze strony organu oraz w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy i upokorzenia ze strony MOPR, a także uniemożliwienie funkcjonowania organ odwoławczy podkreślił, że zgłoszona potrzeba nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.

W kwestii wniosku o przyznanie pomocy finansowej w wysokości [...] zł na zabiegi rehabilitacyjne podkreślono, że świadczenia zabiegów rehabilitacji leczniczej znajdują się w wykazie świadczeń gwarantowanych z zakresu nieodpłatnej i refundowanej rehabilitacji leczniczej. Z zabiegów można skorzystać bezpłatnie w wielu poradniach rehabilitacyjnych na terenie miasta P. w ramach NFZ. Jest możliwość ustalenia dogodnego, niezbyt odległego terminu wykonania zabiegów. Odwołująca nie wykazała, że występuje konieczność korzystania z odpłatnych zabiegów rehabilitacyjnych. Nie ma przeszkód, by G. M. w przypadku posiadania ważnego skierowanie na rehabilitację skorzystała z zabiegów w ramach NFZ. W związku z powyższym organ odwoławczy nie znalazł podstaw do przyznania świadczenia z przeznaczeniem na finansowanie zabiegów rehabilitacyjnych świadczonych odpłatnie.

Natomiast analizując wniosek o pomoc finansową na zakup leków zaznaczono, że w przypadku zgłoszenia potrzeby dofinansowania zakupu środków leczniczych samo złożenie wniosku nie jest wystarczające dla ustalenia zakresu i niezbędności tej potrzeby. Przyznanie świadczenia na ten cel jest uzasadnione w sytuacji, kiedy wnioskodawca udokumentuje, że stosowanie tych środków jest konieczne i niezbędne z medycznego punktu widzenia. Do wniosku o przyznanie pomocy na zakup leków załączono zaświadczenie lekarskie wskazujące na leki stałe do stosowania: [...]. Nie wskazano ilości opakowań w ujęciu miesięcznym (szacowany koszt zakupu po jednym opakowaniu wymienionych leków to kwota ok. [...] zł). W omawianym przypadku G. M. podczas rozmowy telefonicznej zawnioskowała o pomoc finansową na zakup leków w łącznej wysokości [...] zł (wyceny z dnia [...] maja 2020 r. i z dnia [...] czerwca 2020 r.). Potrzebę stosowania leków G. M. udokumentowała receptami z dnia [...] maja 2020 r. na kwotę [...]zł. R. z dnia [...] maja 2020 r. ważne są do dnia [...] maja 2021 r. Na dołączonej wycenie leków z dnia [...] maja 2020 r. znajduje się adnotacja "Wycena Rp roczna MOPR". Z powyższego wynika, że leki na receptach z dnia [...] maja 2020 r. rozpisane w większej ilości opakowań są zaplanowane są na dłuższy okres czasu, a nie, jak deklaruje odwołująca, na okres jednego miesiąca.

Ponadto, wycena leków z maja 2020 r., oprócz leków zadysponowanych przez lekarza na kwotę [...]zł obejmuje także suplementy bez recepty ([...]) na kwotę [...]zł. Wycena specyfików z dnia [...] czerwca 2020 r. w znacznej mierze obejmuje leki wyszczególnione w wycenie z maja 2020 r. Powielają się leki, takie jak: [...]. W wycenie z dnia [...] czerwca 2020 r. uwzględniono leki wspomagające proces leczenia, takie jak: [...] dostępne bez recepty. G. M. nie udokumentowała, że wymienione specyfiki są jej niezbędne w procesie leczenia.

Reasumując organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji, że organ pomocy społecznej nie może przejąć na siebie obowiązku całkowitego utrzymania rodziny bowiem świadczenia ze środków pomocy społecznej mają jedynie charakter pomocniczy. Pomoc polega na wspieraniu rodziny i subsydiarnym towarzyszeniu w procesie usamodzielniania, w konsekwencji prowadząc stopniowo do uniezależnienia od świadczeń pieniężnych. G. M. uzyskuje stały dochód w formie świadczenia emerytalnego w kwocie przekraczającej kryterium dochodowe, o którym mowa wart. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Może przeznaczyć część posiadanego dochodu na zabezpieczenie zgłaszanej potrzeby we własnym zakresie. Ponadto podkreślenia wymaga, że G. M. regularnie otrzymuje zasiłek celowy na zakup żywności. Pomoc społeczna nie jest natomiast w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią ubiegających się, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości, a uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną.

W skardze z dnia [...] lutego 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu G. M. wyraziła niezadowolenie z treści wydanej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Kontroli Sądu poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...], o odmowie przyznania G. M. zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego i zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku na zakup leków w łącznej wysokości [...] zł, rehabilitację w wysokości [...] zł oraz 13 mln złotych w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy.

Rozpoczynając rozważania prawne w tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł.

Sąd w pierwszej kolejności wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie organy rozstrzygające w sprawie prawidłowo ustaliły, że dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w czerwcu 2020 r. przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do przyznania skarżącej zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s. Z ustaleń organów wynika, że świadczenie emerytalne skarżącej wynosiło w czerwcu 2020 r. kwotę [...]zł, co znajduje potwierdzenie w piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2020 r., z którego wynika, że wysokość świadczenia emerytalnego skarżącej w marcu 2020 r. wynosiła [...] zł brutto. Po odjęciu zaliczki na podatek w wysokości [...] zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł, kwota netto świadczenia wynosi [...] zł. Co prawda w marcu 2020 r. skarżąca otrzymała zwrot podatku w wysokości [...] zł, co podwyższyło kwotę do wypłaty do [...] zł, jednak był to zwrot jednorazowy (k. 3 akt adm. organu I instancji).

Organy rozstrzygające w niniejszej sprawie wobec braku podstaw – ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego - do przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku celowego w trybie art. 39 u.p.s zasadnie również oceniły, czy okoliczności sprawy uzasadniają przyznanie jej specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu, o których mowa w art. 41 pkt 1 i 2 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (pkt 1), a także zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (pkt 2).

Sąd wyjaśnia, że przepis ten w sposób niebudzący wątpliwości przesądza o zupełnie wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego, względnie zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu. Przypadek powodujący przyznanie świadczenia na podstawie art. 41 u.p.s. nie może należeć do przypadków zwykłych, powszechnych, zazwyczaj występujących. "Szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu powołanego przepisu to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, czy tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). O tym, czy w sprawie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1077/16 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.

Zdaniem Sądu decyzja odmawiająca przyznania skarżącej pomocy finansowej na zakup leków w łącznej wysokości [...] zł i rehabilitację w wysokości [...] zł, nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozpoznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań. Rozpoznając wniosek organ obowiązany jest wziąć pod uwagę nie tylko sytuację materialną skarżącej, ale również sytuację życiową innych osób i rodzin, często bez żadnego dochodu, zgłaszających się w tym samym czasie po pomoc na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb bytowych. Osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej muszą zatem liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, gdyż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy. Zwłaszcza, że organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, które muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1866/19).

Wskazywana przez skarżącą sytuacja życiowa (z jednej strony trudna ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność, a z drugiej strony stabilna z uwagi na posiadanie stałego dochodu przekraczającego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), nie jest sytuacją, która – jako taka – może zostać zakwalifikowano jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. Jakkolwiek charakter zgłaszanych potrzeb w postaci dofinansowania na leki i rehabilitację związany jest z zaspokojeniem potrzeb bytowych skarżącej, niemniej sytuacja skarżącej jest w swoisty sposób stabilna, albowiem skarżąca pobiera emeryturę oraz od dłuższego czasu korzysta z pomocy opieki społecznej, choć nie w tak dużym stopniu jak tego oczekuje ([...] zł na zakup leków w styczniu 2020 r., [...] zł na zakup żywności w styczniu 2020 r., [...] zł na zakup żywności w lutym 2020 r., [...] zł na zakup żywności w marcu 2020 r., [...] zł na zakup żywności w kwietniu 2020 r., [...] zł na zakup żywności w październiku 2020 r., [...] zł na zakup żywności w listopadzie 2020 r., [...] zł na zakup żywności w grudniu 2020 r.– por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia [...] maja 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...] i z dnia [...] stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Po II SA/Po [...]). Sytuacja skarżącej od wielu lat nie zmienia się. W sytuacji skarżącej nie zaistniały żadne nowe nadzwyczajne okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy w oparciu o art. 41 u.p.s.

Pokreślenia wymaga, że przyznanie bądź odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od tego, w jakim stopniu podstawowe potrzeby wnioskodawcy mogą zostać zaspokojone z jego własnych środków, ale przede wszystkim od wystąpienia szczególnych okoliczności, w związku z którymi konieczne jest udzielenie wsparcia pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Tym niemniej, jak słusznie zauważyły organy rozstrzygające w sprawie, skarżąca ma możliwość zaspokajania swojej potrzeby przez zakup niezbędnych leków. W przedłożonym przez skarżącą zaświadczeniu lekarskim z dnia [...] lipca 2020 r. lekarz rodzinny wskazał jakie leki skarżąca musi zażywać. Choć skarżąca nie przedłożyła wyceny dla tego konkretnego zaświadczenia, większość cen leków oraz ich dawkowanie wynika ze znajdującej się w aktach sprawy wycenie rocznej (k. 10 akt adm. organu I instancji). Średnią cenę pozostałych leków można natomiast zweryfikować w ogólnodostępnych źródłach (przykładowo [...]). Średni miesięczny koszt wszystkich leków znajdujących się na zaświadczeniu lekarskim to około [...] zł. Potrzebę stosowania leków G. M. udokumentowała także receptami z dnia [...] maja 2020 r., które są ważne są do dnia [...] maja 2021 r. Ilość leków została rozpisana na jeden rok, a nie jak deklaruje odwołująca, na okres jednego miesiąca. Zdaniem Sądu organy rozstrzygające w sprawie prawidłowo oceniły, że z posiadanego dochodu jakim jest emerytura wnioskodawczyni jest w stanie zabezpieczyć wskazaną potrzebę. Jej sytuacja życiowa nie znamionuje "szczególnie uzasadnionego przypadku", który stanowiłby jedyną możliwość na zaspokojenie podstawowych, elementarnych potrzeb życiowych uchodzących za niecierpiących zwłoki.

Odnosząc się do odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego na rehabilitację, Sąd wskazuje, że stanowisko organów w tym zakresie należało również uznać za prawidłowe. Słusznie wskazano, że skarżąca może realizować te potrzeby w ramach bezpłatnych świadczeń z Narodowego Funduszu Zdrowia, ponieważ znajdują się one w wykazie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej. W związku z tym jeżeli skarżąca okaże ważne skierowanie lekarskie będzie mogła skorzystać z zabiegów rehabilitacyjnych bez ponoszenia dodatkowych opłat.

O istnieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie może przy tym świadczyć to, iż w przekonaniu skarżącej jest ona od lat źle i dyskryminująco traktowana przez organy. Sąd podkreśla w tym miejscu, że jego rolą wyznaczoną przez ustawę jest kontrola legalności konkretnych aktów administracyjnych (najczęściej decyzji), które są w danym przypadku przedmiotem skargi. Sąd nie jest natomiast uprawniony do prowadzenia ogólnej kontroli czy nadzoru nad administracją publiczną. Oceniając legalność wydanych w sprawie decyzji w świetle okoliczności zaistniałych w niniejszej sprawie Sąd brał pod uwagę, że skarżąca jest osobą posiadającą niewielki, lecz stały dochód, jak i to, że otrzymuje, mimo przekroczenia kryterium dochodowego, świadczenia celowe na niektóre pilne potrzeby.

Trafnie również organy przyjęły, że skarżąca nie wykorzystuje wszystkich możliwości w celu poprawy swojej sytuacji życiowej. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko przedstawione w decyzjach, że samotne utrzymywanie dużego domu nakazuje rozważyć możliwość jego wynajęcia lub sprzedaży i w to miejsce zakupu odpowiedniego dla skarżącej lokalu mieszkalnego. Celem instytucji pomocy społecznej nie jest przejęcie przez państwo na siebie wszystkich kosztów utrzymania wnioskującego. W szczególności w sytuacji, gdy skarżąca może podjąć działania, które mogą poprawić jej sytuację życiową i majątkową (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 158/20). Zadaniem pomocy społecznej jako subsydiarnej działalności państwa oraz samorządu nie jest sfinansowanie wszystkich potrzeb wnioskodawcy, a jedynie udzielenie wsparcia, limitowanego możliwościami finansowymi organu.

Reasumują, Sąd nie przeczy, że sytuacja finansowa skarżącej jest trudna, jednak wobec uzyskiwanych dochodów nie można dopatrzeć się, aby znajdowała się ona w okolicznościach szczególnie dotkliwych, które uzasadniałyby przyznanie jej świadczeń wymienionych w zaskarżonej decyzji. Stanowisko organów co do tego, że przedstawiona przez skarżącą sytuacja nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" zostało odpowiednio umotywowane. Decyzja odmowna została należycie uzasadniona i rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), oddalił skargę.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy pkt XIV zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia [...] marca 2021 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), o czym strony postępowania zostały poinformowane.