Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1664/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 178 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art. 274 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1669
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka–Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Joanna Kruszewska–Grońska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2017/2018 oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] października 2017 r. Rektor Uniwersytetu [...] przedstawił Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego (dalej: "Minister", "organ") wniosek o przyznanie studentce K. P. (dalej: "skarżąca") stypendium za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2017/2018. Wniosek obejmował osiągnięcia naukowe w postaci udziału w trzech projektach badawczych oraz wygłoszenia dwóch referatów na konferencjach naukowych.

Decyzją z [...] grudnia 2017 r. nr [...] Minister odmówił przyznania skarżącej stypendium za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2017/2018.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawanych studentom (Dz. U. z 2015 r., poz. 1050; dalej: "rozporządzenie") powołał Zespół do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium (dalej: "Zespół"), który uchwalił szczegółowe wytyczne dotyczące sposobu oceny. Zgodnie z protokołem oceny wniosku skarżącej, spośród pięciu przedstawionych osiągnięć Zespół uwzględnił jedno, przyznając 3 punkty w kategorii "udział w projektach badawczych realizowanych samodzielnie przez uczelnię". Przy ocenie Zespół nie uwzględnił natomiast udziału w dwóch projektach badawczych uczelni i dwóch referatów wygłoszonych na konferencjach. Zdaniem oceniających, wbrew opinii uczelni, osiągnięcia te nie miały charakteru wybitnego, ponieważ nie mieściły się w katalogu osiągnięć, które zostały określone w § 3 rozporządzenia. Minister podzielił tę ocenę wskazując, iż nieprzyznanie punktów za wskazane osiągnięcia było spowodowane niską rangą projektów oraz niską rangą konferencji. Ostatecznie wniosek skarżącej uzyskał 5 punktów, co było niewystarczające do przyznania stypendium.

Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazała, że organ niesłusznie nie przyznał jej punktów za projekty badawcze wymienione w punktach 2b i 2c wniosku oraz samodzielnie wygłoszone referaty określone w punktach 5a i 5b wniosku. Przedstawiła merytoryczną wartość swoich osiągnięć, podnosząc, iż zasługują one na uznanie ich wybitności wbrew ocenie organu.

Pismem z [...] marca 2018 r. skarżąca uzupełniła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, powołując się na fakt przyznania innej studentce punktów za udział w tym samym projekcie badawczym.

Decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] Minister utrzymał w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2018 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie drugoinstancyjne organ wskazał, że po ponownej analizie wniosku Zespół uznał częściowo zgłoszone zarzuty i przyznał skarżącej 3 punkty za udział w projekcie wskazanym w punkcie 2c wniosku. Na podstawie informacji zawartych w piśmie skarżącej z [...] marca 2018 r. należało stwierdzić, iż projekt oznaczony jako 2c realizowany był przez uczelnię ze środków Narodowego Centrum Nauki z programu Opus 12.

Jednocześnie Minister wyjaśnił, że Zespół dokonał korekty punktacji i odjął skarżącej 3 punkty przyznane pierwotnie za projekt oznaczony w punkcie 2a wniosku. Zdaniem Zespołu, omawiany projekt należy do grupy Studenckich Projektów Badawczych, które są prowadzone samodzielnie przez studentów i nie są zarejestrowane w bazie POL-on jako prowadzone przez uczelnię macierzystą, a ich charakter jest zbliżony do projektów realizowanych przez studenckie koła naukowe. Z tego względu osiągnięcie wskazane w punkcie 2a wniosku nie może być punktowane. Z tych samych powodów nie zostały przyznane punkty za projekt oznaczony w punkcie 2b wniosku.

Minister wskazał również, iż Zespół utrzymał decyzję o nieprzyznaniu punktów za referaty wygłoszone na konferencjach naukowych (punkty 5a i 5b wniosku) z uwagi na niską rangę organizatora konferencji. Powołał się w tym zakresie na powszechny charakter konferencji organizowanych przez studenckie koła naukowe. Dlatego wygłaszanie referatów na tego typu konferencjach nie kwalifikowało się jako wybitne osiągnięcie.

Powyższą decyzję Ministra z [...] marca 2018 r. nr [...] skarżąca uczyniła przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 25 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 978/18, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od organu na jej rzecz koszty postępowania.

Od ww. orzeczenia Minister wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA", "Sąd kasacyjny"), który wyrokiem z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1514/19, oddalił skargę kasacyjną oraz oddalił wniosek skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu ww. orzeczenia NSA stwierdził, że skarga kasacyjna organu nie ma usprawiedliwionych podstaw. W szczególności Sąd kasacyjny podniósł, iż na końcu str. 3 decyzji z [...] marca 2018 r. Minister wymienia wprawdzie źródła dowodów, na jakich oparł rozstrzygnięcie (np. bazy publikacji naukowych, strony internetowe uczelni, POL-on), lecz czyni to w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od poszczególnych projektów poddawanych ocenie. Natomiast, dokonując korekty punktacji za projekt 2a organ, stwierdził, że należy on do Studenckich Projektów Badawczych, które nie są zarejestrowane w bazie POL-on, jako prowadzone przez uczelnię macierzystą. Już sam fakt odwołania się w uzasadnieniu decyzji do bazy POL-on, jako źródła dowodowego, której danych brak jest w aktach sprawy, uzasadniał uchylenie zaskarżonej decyzji, zważywszy, że inne dowody, co do kwalifikacji (oceny) projektów 2a i 2b, nie zostały w decyzji wskazane przy omawianiu punktacji za te projekty. Wyjaśnienia dodatkowe zawarte w odpowiedzi na skargę, zresztą także niezbyt przejrzyste, powtórzone również częściowo w skardze kasacyjnej, nie mogą zastąpić uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Ponadto organ uznał, iż przyznanie punktów innym studentom Uniwersytetu [...] za Studenckie Projekty Badawcze "nie może być podstawą do zwiększenia punktacji w niniejszym postępowaniu, gdyż punkty te zostały przyznane niezgodnie z wytycznymi." W tej kwestii Sąd kasacyjny zaznaczył, że żadne wewnętrzne wytyczne nie mogą stanowić źródła prawa powszechnie obowiązującego (vide art. 87 Konstytucji RP). Za to takim źródłem prawa jest art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej: "k.p.a."), zgodnie z którym "Organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym." Z tego punktu widzenia to, jak wcześniej rozstrzygano sprawy innych studentów "w takim samym stanie faktycznym i prawnym" nie jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy. W tym aspekcie Minister również nie odniósł się dostatecznie w uzasadnieniu decyzji do oceny projektów dotyczących skarżącej, na gruncie art. 107 § 3 k.p.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ został zobowiązany do wskazania z osobna do każdego ocenianego projektu dowodów, na których opiera kwalifikację osiągnięć skarżącej w kontekście normy materialnej upoważniającej do przyznania stypendium, a także dowodów, którym odmawia wiarygodności, dokumentując te dowody w aktach sprawy. Ponadto Minister miał odnieść się na gruncie art. 8 ust. 2 k.p.a. do dotychczasowej praktyki przyznawania punktacji za te same lub podobnie kwalifikowane projekty, które skarżąca wymieniła w odpowiedzi na skargę kasacyjną.

W dniu [...] września 2020 r. do organu wpłynął prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 978/18 wraz z aktami administracyjnymi sprawy.

Wcześniej, bo [...] lipca 2020 r. Minister otrzymał pismo skarżącej, w którym przedstawiła dodatkową dokumentację swoich osiągnięć. Podała, że o wysokiej randze projektu pn. "[...]" świadczy fakt, iż jego wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie o międzynarodowym zasięgu pt. "[...]". Podkreśliła, że "Gdyby przedstawiony manuskrypt nie zawierał istotnych odkryć w danej dziedzinie i nie cechował się wysokim stopniem innowacyjności, nie zostałby przyjęty do publikacji w czasopiśmie z Wykazu Czasopism Naukowych, w związku z tym nie można stwierdzić, iż projekt ten był niski rangą". Ponadto wskazała, iż o wysokiej randze projektu świadczy fakt, że jego wyniki zostały przedstawione w postaci posteru na prestiżowej, międzynarodowej konferencji naukowej FEES 2019. Wprawdzie w momencie złożenia wniosku projekt był na początkowym etapie, jednak przedstawiona przez skarżącą publikacja, której jest pierwszym autorem oraz abstrakt z międzynarodowej prestiżowej konferencji, gdzie była osobą prezentującą poster, świadczą o długim czasie trwania projektu oraz imponujących efektach. Już zaprezentowane we wniosku zamierzenia i cele związane z ww. osiągnięciem świadczyły o wysokiej innowacyjności projektu. Wbrew stanowisku organu, projekt był realizowany przez Uniwersytet [...], o czym świadczą załączone do omawianego pisma: wydruk z bazy POL-on oraz publikacja, a także fakt, że wśród autorów publikacji znajdują się pracownicy uczelni, którzy uczestniczyli w realizacji projektu.

W dalszej części pisma skarżąca odniosła się do projektu "[...]", za udział w którym Zespół w ponownej ocenie wniosku odmówił przyznania jej punktów, uznając, że jest to projekt należący do Studenckich Projektów Badawczych, a w związku z tym nie należy on do projektów wysokich rangą. Skarżąca przedłożyła opinię Dziekana Wydziału [...], zgodnie z którą Studenckie Projekty Badawcze należą do projektów wysokich rangą. Zdaniem skarżącej, o wysokiej randze tego projektu świadczy m.in. fakt, iż uzyskane wyniki zostały zaprezentowane na międzynarodowych konferencjach oraz w postaci artykułów w monografiach pokonferencyjnych. Skarżąca zwróciła też uwagę, że w kolejnej edycji stypendium Zespół przyznał punkty za ww. projekt innej studentce (M. W.), co nie pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jej sprawy.

W toku ponownego rozpoznania sprawy Minister (pismem z [...] października 2020 r.) wystąpił do władz Uniwersytetu [...] (dalej: "U.") o wskazanie szczegółowego opisu projektów przedstawionych we wniosku skarżącej.

Pismem z [...] listopada 2020 r. U. udzielił odpowiedzi, z której wynika, że projekty:

• 2a - "[...]",

• 2b - "[...]"

były realizowane przez Konsorcjum [...], w skład którego wchodzą Wydział [...] oraz [...] Centrum Innowacji Sp. z o.o. Środki na realizację ww. projektów zostały przyznane przez Wydział [...] U. w ramach konkursu na "Studenckie Projekty Badawcze" ze środków przeznaczonych na działalność naukową Konsorcjum [...] - w związku z przyznaniem statusu Krajowego Naukowego Ośrodka Wiodącego w dziedzinie nauk biologicznych (KNOW) - w kwocie odpowiednio 9 850 zł i 10 000 zł. Badania były przeprowadzane przez kilkuosobowe zespoły studentów (w tym skarżącą) pod opieką naukową pracowników naukowych uczelni.

Natomiast projekt 2c - "[...]" był realizowany przez Wydział [...] U., a środki na jego realizację pochodziły z Narodowego Centrum Nauki (Konkurs Opus 12 nr umowy [...]) i wynosiły 1 055 060 zł. Kierownikiem projektu była prof. dr. hab. J. J. W skład zespołu wchodziło 7 osób. Uczelnia poinformowała, że skarżąca nie była zgłoszona jako wykonawca projektu. Kierownik projektu wyjaśniła, iż skarżąca brała udział w badaniach wstępnych i otrzymała ofertę dalszej współpracy, ale jej nie kontynuowała ze względu na inne zobowiązania.

W związku z ww. ustaleniami wniosek o przyznanie skarżącej stypendium ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2017/2018 został poddany ponownej ocenie merytorycznej Przewodniczącego Zespołu, która została dokonana na podstawie przepisów obowiązujących w dacie złożenia wniosku, stosownie do treści art. 274 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm.; dalej: "Przep. wprow.").

Decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] Minister, na podstawie art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2021 r., poz. 478 ze zm.; dalej: "p.s.w."), art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz w związku z art. 274 ust. 1 Przep. wprow., ponownie utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] grudnia 2017 r.

W motywach decyzji drugoinstancyjnej organ, mając na uwadze wyjaśnienia U. oraz dodatkową opinię Przewodniczącego Zespołu, nie uwzględnił żadnego spośród 5 przedstawionych przez skarżącą osiągnięć, tj. udziału w 3 projektach badawczych uczelni oraz 2 referatów wygłoszonych na konferencjach, podając następujące powody:

• projekt 2a - niska ranga projektu,

• projekt 2b - niska ranga projektu,

• projekt 2c - brak udziału skarżącej w projekcie,

• referat 5a - niska ranga konferencji,

• referat 5b - niska ranga konferencji.

Minister powołał się na opinię Przewodniczącego Zespołu, wedle której z informacji dostępnych na stronie internetowej Zakładu [...] U. (https:[...]) wynika, że projekt 2a pn. "[...]" był w rzeczywistości projektem wewnętrznym Zakładu [...] U., na realizację którego pozyskano środki z funduszy wydziału. Ponadto jednoznacznie wskazano, iż studenci prowadzą eksperymenty oraz dokumentację projektową, co onacza, że nie wykonują najistotniejszego elementu pracy naukowej, czyli analizy uzyskanych wyników i wyciągnięcia wniosków oraz przygotowania publikacji jako autorzy. Na stronie internetowej Zakładu [...] U. podano też, że studenci są współautorami publikacji, co sugeruje, iż zebrane przez nich wyniki są wycinkiem większych prac badawczych. Zgodnie z opinią Przewodniczącego Zespołu, wskazane w piśmie U. z [...] listopada 2020 r. konsorcjum być może było beneficjentem środków na projekt, tym puli na badanie, ale (według informacji na stronie internetowej U.) był realizowany jako wewnętrzny, wsparty środkami w dyspozycji Zakładu [...] U.

Analogicznie organ potraktował projekt studencki - 2b "[...]".

Minister wyjaśnił, że Studenckie Projekty Badawcze (SPB), do których należą projekty 2a i 2b nie mają cech wybitnego osiągnięcia naukowego o wysokiej randze i wysokim poziomie innowacyjności. Projekty wykonywane w ramach SPB są bowiem specyficzną formą umożliwiającą prowadzenie samodzielnych badań przez studentów, niemniej zbliżoną do prac badawczych prowadzonych przez koła naukowe. Natomiast za wybitne osiągnięcie w kategorii "udział w projektach badawczych realizowanych samodzielnie przez uczelnię" Zespół uznawał udział studenta w charakterze członka zespołu badawczego w projekcie, który prowadzili pracownicy naukowi uczelni, czy to w ramach badań statutowych, czy finansowanych z innych źródeł w ramach programów zewnętrznych (np. granty NCN).

W wyniku ponownej oceny wniosku nie przyznano skarżącej punktów za projekt 2c pn. "[...]", a to z uwagi na fakt, iż skarżąca nie figuruje w składzie zespołu realizującego ten projekt. Udział w przygotowaniu projektu, czyli w fazie wstępnej (przygotowawczej) nie jest tożsamy z udziałem w realizacji projektu. Zgodnie z opinią Przewodniczącego Zespołu, zwykle badania wstępne wykonuje się przed złożeniem wniosku projektu do konkursu, a uzyskane w tej fazie prac wyniki (wstępne) pozwalają na uwiarygodnienie możliwości realizacji projektu po zakwalifikowaniu do finansowania. Dlatego udział w fazie przygotowawczej projektu nie podlega ocenie.

Sam fakt dopisania projektu do bazy "projektów badawczych prowadzonych przez uczelnię" w POL-on nie powoduje automatycznego przyznania punktów. Ocena wniosku jest bardziej złożona i obejmuje również inne kryteria jak np. okres trwania projektu, koszty, efekty projektu. W celu przyznania punktów projekt musiał mieć wysoką rangę i wysoki poziom innowacyjności, a do takich nie zaliczają się projekty 2a i 2b. W obecnie prowadzonych postępowaniach konkursowych projekty prowadzone w ramach SPB również nie są uznawane przez Zespół ekspertów jako projekty wysokiej rangi.

Minister zaakcentował, że gdyby nie popełniono błędów w złożonym przez U. wniosku o przyznanie stypendium i precyzyjnie w nim określono, iż projekty 2a i 2b są prowadzone w ramach SPB (co pominięto), to ocena w pierwszej instancji zostałaby dokonana prawidłowo.

W uzasadnieniu decyzji Minister podtrzymał stanowisko, że przyznanie punktów innym studentom U. (np. K. S. w pierwszej instancji) za SPB nie może być podstawą do zwiększenia punktacji w niniejszym postępowaniu, ponieważ punkty te zostały przyznane niezgodnie z wytycznymi. Studenci, którzy złożyli odwołania od decyzji wydanych w pierwszej instancji, konsekwentnie nie uzyskiwali punktów za udział w projektach prowadzonych w ramach SPB.

Odnosząc się do pisma skarżącej z [...] lipca 2020 r., organ wskazał, iż efekty projektów w postaci publikacji w czasopiśmie "[...]" z 2020 r. czy posteru na konferencji [...] w 2019 r., nie mają w tym postępowaniu znaczenia, gdyż przy ocenie wniosków o stypendium na rok akademicki 2017/2018 uwzględniano wyłącznie osiągnięcia uzyskane w okresie zaliczonych lat studiów, a więc w przypadku skarżącej - w okresie od [...] października 2014 r. do [...] września 2017 r. Opisane wyżej efekty projektów nie wpływają na zmianę kwalifikacji projektu studenckiego jako projektu o wysokiej randze. Poza tym, podejmując decyzję o odmowie przyznania stypendium w grudniu 2017 r. Minister nie mógł znać tych efektów. Należy bowiem odróżnić "niską rangę projektu", która wynikała z faktu realizowania projektu o niskim budżecie (9-10 tys. zł) przez grupę studentów pod kierunkiem opiekuna naukowego, w celu wykształcenia u studentów określonych umiejętności (zarządzania, planowania, technik laboratoryjnych współpracy) od "rangi tematyki badań", która może faktycznie mieć istotne znaczenie dla rozwoju dyscypliny naukowej. To, że wyniki studenckiego projektu były wykorzystywane w innych opracowaniach świadczy jedynie o prawidłowej realizacji celu "studenckich projektów badawczych", a nie o wysokiej randze takich projektów.

W kwestii oceny osiągnięć w kategorii "referaty własne wygłoszone samodzielnie na konferencjach naukowych, w których uczestniczyli prelegenci co najmniej z pięciu ośrodków akademickich" Zespół ponownie utrzymał punktację (0 pkt) za referaty wygłoszone na konferencjach naukowych oznaczonych 5a i 5b z uwagi na niską rangę wydarzeń wynikającą z rangi organizatora konferencji.

W przypadku osiągnięcia z punktu 5b wniosku, Minister wskazał, iż referat pt. "[...]" nie był referatem własnym wygłoszonym samodzielnie przez skarżącą, ponieważ program konferencji wskazuje na jeszcze trzech współautorów. W ocenie organu, programy konferencji przygotowane przez ich organizatorów wraz z abstraktami referatów stanowią wiarygodne źródło informacji (dowód) na temat autorstwa referatów. W przypadku ww. referatu obok nazwiska skarżącej, w księdze abstraktów zostali wymienieni: M. W., J. L. i J. J. Tym samym opinia Rady Wydziału [...], zgodnie z którą ww. referat mieścił się w katalogu wybitnych osiągnięć, o których mowa w § 3 rozporządzenia, ponownie oparta była na niezrozumieniu kryteriów stosowanych przy przyznawaniu stypendium. Po proporcjonalnym przeliczeniu liczby punktów uzyskanych przez skarżącą do 100 pkt względem średniej arytmetycznej z pięciu wniosków z najwyższą liczbą punktów w obszarze nauk przyrodniczych (tj. 58 pkt) oraz po zaokrągleniu w dół do pełnej jedności, wniosek uzyskał ostatecznie 0 pkt.

Liczba uzyskanych punktów, w stosunku do oceny wniosku w pierwszej instancji, uległa zmniejszeniu z 5 pkt do 0 pkt. W roku akademickim 2017/2018 stypendium ministra za wybitne osiągnięcia otrzymali studenci, których wniosek uzyskał co najmniej 10,00 pkt. Minister nie miał zatem podstaw do zmiany decyzji z [...] grudnia 2017 r.

Opisaną wyżej decyzję drugoinstancyjną organu z [...] lutego 2021 r. skarżąca zaskarżyła w części do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] grudnia 2017 r., a także decyzji z [...] marca 2018 r. nr [...] (chociaż ta ostatnia decyzja została uchylona prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z 25 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 978/18) w zakresie dotyczącym nieuznania projektów z punktów 2a i 2b wniosku za wybitne osiągnięcia naukowe. Skarżąca zarzuciła organowi:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

a) § 3 ust. 1 rozporządzenia poprzez uznanie, że zgłoszone przez nią projekty określone w punkcie 2a oraz 2b wniosku o stypendium nie noszą cech osiągnięć wybitnych,

b) opracowanych przez Zespół wytycznych dotyczących sposobu oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia dla studentów poprzez uznanie, że projekty zgłoszone przez skarżącą w punktach 2a i 2b wniosku nie są realizowane przez uczelnię macierzystą;

2) naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej w sytuacji, gdy organ był winien na postawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić zaskarżoną decyzję w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy,

b) art. 77 w związku z art. 7 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak należytego i wyczerpującego rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

c) art. 80 w związku art. 6 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego,

d) art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez niekierowanie się zasadami równego traktowania oraz odstępowanie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym;

3) naruszenie przepisów Konstytucji RP, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 87 Konstytucji RP poprzez stosowanie wewnętrznych wytycznych jako źródło prawa obowiązującego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła zarzuty przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, iż Studenckie Projekty Badawcze (SPB), realizowane na Wydziale [...] U., należą do wyjątkowych w skali kraju. Jest to unikatowy w Polsce program, w ramach którego wybitni studenci ww. Wydziału mają możliwość prowadzenia, pod ścisłym nadzorem opiekunów naukowych, własnych badań naukowych. Spośród wszystkich zgłoszonych projektów, wsparcie finansowe oraz zgodę na realizację otrzymują wyłącznie projekty ocenione jako wybitne. Są one wyłaniane, na podstawie pisemnych opisów oraz ustnych prezentacji, przez specjalnie w tym celu powołaną komisję. Od 2015 r. środki na realizację projektów pochodzą z dotacji projakościowej dla Krajowych Naukowych Ośrodków Wiodących (KNOW).

Skarżąca stwierdziła, że Zespół posługiwał się niejednolitymi kryteriami przy wyborze projektów, które zostały zakwalifikowane do grupy wybitnych osiągnięć naukowych, bowiem inne studentki otrzymały punkty za projekty realizowane w ramach SPB.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). W myśl tego przepisu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, a także utrzymana nią w mocy decyzja nie naruszają prawa tak procesowego, jak i materialnego.

Na wstępie należy wskazać, że Minister wykonał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 978/18, w którym został zobowiązany do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, w tym wyjaśnienia ponad wszelką wątpliwość, czy projekty badawcze określone w punktach 2a i 2b wniosku były realizowane samodzielnie przez uczelnię.

Wedle art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący zarówno na organie, jak i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Związanie samego sądu administracyjnego oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 178 ust. 1 p.s.w., stypendia ministra za wybitne osiągnięcia przyznaje studentom minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego na wniosek rektora uczelni zaopiniowany przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej, a w przypadku uczelni nieposiadającej podstawowej jednostki organizacyjnej - przez senat uczelni. Zgodnie z art. 181 ust. 2 p.s.w., stypendium ministra za wybitne osiągnięcia może być przyznane studentowi posiadającemu wybitne osiągnięcia naukowe lub artystyczne związane ze studiami, lub wybitne osiągnięcia w sporcie.

W myśl przepisów art. 274 Przep. wprow., wnioski o przyznanie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia, o których mowa w art. 178 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, na rok akademicki 2018/2019 składa się w terminie do dnia 15 października 2018 r. (ust. 1). Postępowania wszczęte na wniosek, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 2 ).

W niniejszej sprawie postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącej stypendium za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2017/2018 zostało wszczęte wnioskiem Rektora U. z [...] października 2017 r., zatem nie budzi wątpliwości zasadność zastosowania przepisów obowiązującego wówczas rozporządzenia.

Według § 2 ust. 1 rozporządzenia, stypendium na dany rok akademicki może być przyznane studentowi, który zaliczył rok studiów w poprzednim roku akademickim i uzyskał w danym roku akademickim wpis na kolejny rok studiów przewidziany w planie studiów albo został przyjęty na studia drugiego stopnia oraz uzyskał w okresie studiów:

1) wybitne osiągnięcia naukowe lub artystyczne związane z odbywanymi studiami lub

2) wybitne osiągnięcia w sporcie.

W wyż. cyt. przepisie został użyty zwrot "może być przyznane", co oznacza, że przyznanie studentowi stypendium na dany rok akademicki zostało pozostawione uznaniu administracyjnemu organu (vide wyroki NSA z 28 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2913/12 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1334/11). Decyzje takie podlegają oczywiście kontroli sądu administracyjnego, jednakże ogranicza się ona do zbadania, czy nie doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego. Natomiast sąd nie ingeruje w słuszność dokonanego przez Ministra wyboru, a tym samym celowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dlatego istotnym elementem decyzji jest również jej uzasadnienie, bowiem tylko sporządzenie go w sposób staranny, zgodny z wymogami określonymi w k.p.a., może przesądzać o prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia.

Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienia wybitne osiągnięcia naukowe. Są nimi:

1) autorstwo lub współautorstwo publikacji naukowych w czasopismach naukowych ujętych w wykazie ogłoszonym przez ministra właściwego do spraw nauki zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. z 2016 r. poz. 2045 ze zm.) lub w formie książki, o zasięgu co najmniej krajowym, z wyłączeniem publikacji pokonferencyjnych,

2) udział w projektach badawczych realizowanych samodzielnie przez uczelnię,

3) udział w projektach badawczych realizowanych przez uczelnię we współpracy z innymi uczelniami lub jednostkami naukowymi, w tym zagranicznymi,

4) autorstwo lub współautorstwo wynalazku, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, topografii układu scalonego lub wyhodowanej albo odkrytej i wyprowadzonej odmiany rośliny:

a) na które udzielono odpowiednio patentu na wynalazek, prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, prawa z rejestracji topografii układu scalonego lub przyznano wyłączne prawo do odmiany rośliny albo

b) które zostały zgłoszone w celu uzyskania odpowiednio patentu na wynalazek, prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, prawa z rejestracji topografii układu scalonego lub w sprawie których zostały złożone wnioski o przyznanie prawa do ochrony wyhodowanej albo odkrytej i wyprowadzonej odmiany rośliny,

5) referaty własne wygłoszone samodzielnie na konferencjach naukowych, w których

uczestniczyli prelegenci co najmniej z pięciu ośrodków akademickich,

6) nagrody uzyskane w konkursach o zasięgu międzynarodowym, w których uczestniczyli studenci uczelni co najmniej z pięciu państw, z wyłączeniem konkursów organizowanych w ramach konferencji oraz konkursów o przyznanie innych stypendiów

- o wysokiej randze lub wysokim poziomie innowacyjności.

Przepis § 7 ust. 2 rozporządzenia stanowi, że minister właściwy w sprawach przyznawania stypendiów może powołać ekspertów do oceny wniosków. Zarządzeniem Ministra z dnia 26 października 2015 r. (Dz. Urz. MNiSW z 2015 r., poz. 58 ze zm.) został powołany Zespół liczący 24 członków i reprezentujący osiem obszarów wiedzy określonych w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (Dz. U. z 2011 r., Nr 179, poz. 1065). Powołanie zewnętrznego zespołu eksperckiego miało na celu zapewnienie maksymalnego obiektywizmu oceny. Zespół ten uchwałą Nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. ustalił wytyczne dotyczące sposobu oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągniecia dla studentów oraz doktorantów w roku akademickim 2017/2018. Wzmiankowana uchwała zawierała wskazówki dla ekspertów dotyczące uznawania określonych osiągnięć za wybitne, mające na celu zagwarantowanie, aby oceny przygotowane przez poszczególnych członków Zespołu były dokonane według jednolitych zasad. Ocena osiągnięć studenta dokonana przez Zespół ekspertów zgodnie z wytycznymi eliminuje dowolność przy wydawaniu rozstrzygnięcia przez Ministra w ramach przysługującego mu luzu decyzyjnego (vide wyrok NSA z 2 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 565/14).

Okoliczność, że organ ponownie rozpatrując sprawę w całości zaakceptował ocenę Zespołu, jak również fakt, iż Zespół skorygował swoje wcześniejsze stanowisko z uwagi na błędną kwalifikację projektu, nie mogą stanowić podstawy do kwestionowania rozstrzygnięcia Ministra. Stanowisko organu powinno uwzględniać ocenę Zespołu, a stopień związania Ministra wynika z relacji tych dwóch podmiotów, którą na gruncie procedury administracyjnej można zakwalifikować jako relację organu z biegłym. Ocena Zespołu jest szczególnego rodzaju opinią. Co do zasady zatem organ powinien rozstrzygać w zgodzie z rankingiem wniosków ustalonym przez Zespół. Nie ma jednak podstaw do odbierania organowi kompetencji do rozstrzygnięcia sprawy w sposób odmienny po zakwestionowaniu oceny Zespołu z punktu widzenia zgodności z prawem lub przyjętymi kryteriami. Sytuacja taka musi być jednak przez Ministra wyjaśniona w sposób wskazany w art. 107 § 3 k.p.a. (vide wyroki NSA z 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1350/15 oraz Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z 23 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 965/18).

Minister wykonał zalecenia zawarte w prawomocnym wyroku tut. Sądu z 25 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 978/18, występując pismem z [...] października 2020 r. do władz U. o przekazanie szczegółowych informacji na temat projektów przedstawionych we wniosku skarżącej. Z odpowiedzi U. wynika, że projekty 2a i 2b nie były projektami realizowanymi samodzielnie przez uczelnię, lecz projektami prowadzonymi przez studentów w ramach Studenckich Projektów Badawczych (SPB). Natomiast w odniesieniu do projektu 2c uczelnia poinformowała, iż skarżąca nie była zgłoszona jako wykonawca projektu, brała udział tylko w badaniach wstępnych, a mimo oferty dalszej współpracy, nie kontynuowała jej ze względu na inne zobowiązania.

Nie można skutecznie zarzucić organowi, że zaaprobował ponowną ocenę merytoryczną Zespołu, wedle której projekty określone w punkcie 2a oraz 2b wniosku o stypendium nie noszą cech osiągnięć wybitnych, gdyż ich ranga jest niska. Przedmiotowe projekty, wykonywane w ramach SPB, stanowią specyficzną formę umożliwiającą prowadzenie samodzielnych badań przez studentów, zbliżoną do prac badawczych prowadzonych przez koła naukowe. W przypadku SPB zazwyczaj student lub grupa studentów wykonuje określone zadania zlecone przez pracowników naukowych, których celem jest pogłębienie wiedzy studenta oraz nabycie doświadczenia w jej praktycznym wykorzystaniu. Pracami kieruje opiekun, który zobowiązuje się do należytego przygotowania wykonawcy do realizacji zadania. Wyniki prac badawczych najczęściej stanowią bazę do realizacji prac inżynierskich oraz dyplomowych. Jak wskazał organ, w obecnie prowadzonych postępowaniach konkursowych projekty prowadzone w ramach SPB konsekwentnie nie są uznawane przez Zespół ekspertów jako projekty wysokiej rangi. Nie można zrównać projektów SPB z projektami badawczymi finansowanymi w ramach konkursów międzynarodowych lub ogólnopolskich (organizowanych np. przez Narodowe Centrum Nauki czy Narodowe Centrum Badań i Rozwoju). Koszty tych ostatnich są nawet kilkadziesiąt razy wyższe. Projekty SPB prowadzone są na zupełnie innych zasadach niż projekty w ramach badań statutowych - różnią się skalą, sposobem finansowania i organizacji pracy od tych projektów, które formalnie są prowadzone przez uczelnię i w których uczestniczą pracownicy naukowi uczelni, a w ramach nobilitacji – także studenci i doktoranci. Tymczasem, jak wskazuje U. w wyjaśnieniach z [...] listopada 2020 r., badania w ramach projektów 2a i 2b były prowadzone przez kilkuosobowe zespoły studentów (w tym skarżącą) pod opieką naukową pracowników naukowych uczelni. Ponadto na realizację tych projektów przeznaczono niewielkie środki – w przypadku projektu 2a była to kwota 9 850 zł, zaś w przypadku projektu 2b – kwota 10 000 zł.

Za wybitne osiągnięcie w kategorii "udział w projektach badawczych realizowanych samodzielnie przez uczelnię" uznawany jest udział studenta w charakterze członka zespołu badawczego w projekcie, który prowadzą pracownicy naukowi uczelni, czy to w ramach badań statutowych czy finansowanych z innych źródeł w ramach programów zewnętrznych (np. granty Narodowego Centrum Nauki). W sprawie skarżącej za projekt o wysokiej randze i wysokim poziomie innowacyjności mógłby zostać uznany projekt 2c pn. "[...]", gdzie wysokość środków przeznaczonych na jego realizację sięgnęła kwoty 1 055 060 zł, zaś jednostką przyznającą środki finansowe było Narodowe Centrum Nauki. Jednakże skarżąca zrezygnowała z udziału w ww. projekcie.

Ma rację Minister, że efekty projektów w postaci m.in. publikacji w czasopiśmie "[...]" z 2020 r. czy posteru na konferencji [...] w 2019 r. nie mogły zostać uwzględnione, gdyż nie mieszczą się one w okresie zaliczonych lat studiów skarżącej, tj. od [...] października 2014 r. do [...] września 2017 r.

Organ szczegółowo wyjaśnił też podtrzymanie braku punktów za referaty wygłoszone na konferencjach naukowych, oznaczone we wniosku jako 5a i 5b z uwagi na niską rangę wydarzeń wynikającą z rangi organizatora konferencji. Dodatkowo w kwestii referatu z pkt 5b wniosku, zatytułowanego "[...]", Minister słusznie zauważył, iż nie był to referat własny wygłoszony samodzielnie przez skarżącą, ponieważ program konferencji wskazywał na trzech współautorów.

W ocenie Sądu, przywołane w skardze argumenty dotyczące charakteru studenckich projektów badawczych, stanowią polemikę skarżącej z zaskarżoną decyzją.

Raz jeszcze należy podkreślić, że decyzja organu ma charakter uznaniowy, a nie związany. Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy został szczegółowo przeanalizowany przez Ministra, co stanowiło realizację obowiązku wynikającego z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, a także dowolności zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowaniu do jego oceny przepisów prawa materialnego. Zdaniem Sądu, wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wystarczająca, co odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a.

Organ miał podstawy, aby projektom z pkt 2a i 2b wniosku, wykonywanym w ramach SPB, przypisać niską rangę. Okoliczność umieszczenia takich projektów w bazie POL-on pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Minister wskazał, że po dokonaniu ponownej oceny merytorycznej liczba uzyskanych punktów, w stosunku do oceny wniosku w pierwszej instancji, uległa zmniejszeniu z 5 pkt do 0 pkt, zaś w roku akademickim 2017/2018 stypendium ministra za wybitne osiągnięcia otrzymali studenci, których wniosek uzyskał co najmniej 10,00 pkt. Organ wyjaśnił przy tym, iż obniżenie punktacji nastąpiło w związku z dostrzeżeniem przy ponownej ocenie błędnej kwalifikacji projektu, niezgodnej z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi sposobu oceny wniosku, co nie narusza zakazu reformationis in peius ("organ nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się"), wyrażonego w art. 139 k.p.a., gdyż nie nastąpiło pogorszenie sytuacji prawnej odwołującej się strony wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. Według Sądu, nie ma podstaw do podważenia tej argumentacji.

Wbrew stanowisku skarżącej, przyznanie punktów innym studentom U. za projekty prowadzone w ramach SPB nie może być podstawą do zwiększenia punktacji w niniejszym postępowaniu, ponieważ punkty te zostały przyznane niezgodnie z wytycznymi. Minister przyznał, iż mylne oparcie się na informacjach zawartych we wnioskach o przyznanie stypendiów i błędne przyznanie stypendium za projekty SPB w pierwszej ocenie (tj. w ramach decyzji pierwszoinstancyjnej) konsekwentnie weryfikował na etapie odwołania. W konsekwencji studenci, którzy odwołali się od decyzji organu wydanych w pierwszej instancji, nie otrzymali punktów za udział w projektach prowadzonych w ramach SPB. Trudno nie zaakceptować działania Ministra podjętego w celu eliminacji nieprawidłowej kwalifikacji osiągnięć. Trafna jest też konstatacja tut. Sądu zawarta w wyroku z 13 listopada 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 441/15, iż mylne przyznanie stypendium kilku innym studentom omyłkowo w pierwszej instancji nie może stanowić podstawy do przyznania dodatkowych punktów skarżącej. Natomiast subiektywna ocena skarżącej co do wagi jej osiągnięć naukowych nie oznacza, że ocena organu w tym zakresie nie jest właściwa.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.