Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 784/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 lit b i a
journal: Dz.U. 1946 nr 3 poz 17
law: Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.
article: art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman, Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2010 r. sprawy ze skarg Gminy L. i S., P. L., P. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących P. L. i P. L. kwoty po 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, a na rzecz skarżących Gminy L. i S. kwoty po 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz solidarnie na rzecz Gminy L. i S. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 784/10

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2006r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1949r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa: 1) Browar [...] w L. wraz z lodownią przy ul. [...] oraz słodownią przy ul. [...], 2) Wytwórni Lemoniady i Wód [...] w L., 3) Fabryka Wódek i Likierów [...] w L.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazała, że orzeczeniem nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1949r. przejęto na własność Państwa przedsiębiorstwa: 1) Browar [...] w L. wraz z lodownią przy ul. [...] nr [...] oraz słodownią przy ul. [...] - spółka jawna, właścicielka O. L. i Spółka, 2) Wytwórni Lemoniady i Wód [...] w L.- spółka jawna, właściciela J. K. i Spółka, 3) Fabryka Wódek i Likierów [...] w L. - spółka jawna, właściciela J. K. i Spółka. Skład osobowy wszystkich tych podmiotów był jednakowy, a ich wspólnikami byli: O. L., A.S. oraz J.K.

Będąca wspólnikiem wszystkich spółek O. L. zmarła 30 kwietnia 1991 r., a zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] maja 1991r. spadek po niej nabyli: G. L., P.L., G. L., M. L., J. L., P.L., I. L., O. L. i T. L. Osoby te zgodnie z postanowieniami umów spółek z [...] grudnia 1945r. wstąpiły w prawa zmarłego wspólnika.

Organ wywodził, że jako podstawę prawną przejęcia spółek orzeczenie Ministra Przemysłu Rolnego wskazało art. 3 ust. 1 bez wyszczególnienia litery, natomiast w ogłoszeniu Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w L. określono, że przejęcie następuje na podstawie art. 3 ust. 1 lit. B ustawy o przejęciu na własność państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. W ocenie Ministra

przejęcie browarów mogło następować nie tylko na podstawie lit. A powołanego wyżej przepisu, ale w przypadku niespełniania kryteriów tam określonych także na mocy lit. B tejże regulacji. Przejęcie zaś na ostatniej z powołanych podstaw prawnych było zasadne, gdyż nie wiązała ona skutku nacjonalizacyjnego ze ściśle określoną ilością pracowników zatrudnionych w określonej dacie, lecz dawała podstawy do oceny potencjalnych możliwości zatrudnienia pracowników w przedsiębiorstwie. Organ wywodził, że ze zbiorów Archiwum Państwowego w L. wynika, iż potencjalna zdolność zatrudnienia w znaczący sposób przewyższała określoną art. 3 ust. 1 lit. B liczbę 50 pracowników. Zdaniem Ministra twierdzenie, iż nieruchomości na których zlokalizowane były przedsiębiorstwa nie stanowiły własności spółek nie ma istotnego znaczenia, gdyż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy przejęte przedsiębiorstwo przechodziło na własność Skarbu Państwa w całości wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem oraz wszelkimi prawami. Celem tego przepisu było zabezpieczenie dalszego funkcjonowania i zdolności produkcyjnej przejmowanych przedsiębiorstw. Zdaniem organu nacjonalizacji podlegało całe przedsiębiorstwo wraz z majątkiem w najszerszym znaczeniu, bez wyłączania jakichkolwiek obiektów stanowiących składniki przedsiębiorstwa w chwili przejęcia, choćby do obiektów tych służyły prawa osobom trzecim. Organ stwierdził, iż zasada ta znalazła odzwierciedlenie w § 75 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Zgodnie z tym przepisem, o ile do składników majątkowych przedsiębiorstwa zostały włączone składniki majątkowe innego przedsiębiorstwa lub stanowiące własność osoby fizycznej nie podpadającej pod przepis art. 2 i 3 ustawy, należy o tym uczynić odpowiednią wzmiankę w protokole zdawczo - odbiorczym. Właścicielom tych składników przysługiwało odszkodowanie na tych samych zasadach co właścicielom przedsiębiorstwa.

Zdaniem organu brak rozstrzygnięcia w orzeczeniu dotyczącym przejęcia przedsiębiorstw o odszkodowaniu należnym byłym właścicielom spółek nie tylko nie narusza w sposób rażący prawa w oparciu o które orzeczenie to wydano, lecz było z nim w pełni zgodny. W ocenie Ministra nie można było więc stwierdzić, iż w sprawie wystąpiła określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanka rażącego naruszenia prawa.

W wyniku wniosku o ponowne rozparzenie sprawy złożonego przez P. L. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił zaskarżoną decyzję orzekając w następujący sposób tj. w punkcie 1 stwierdził nieważność orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1949r. w części stanowiącej obecnie działki ewidencyjne o łącznej pow. [...] ha to jest wobec działek położonych w obrębie [...] – S. gminy L.- działki nr [...] o pow. [...] ha, części o pow. [...] ha z działki nr [...] o pow. [...] ha, działki nr [...] o pow. [...] ha, działki nr [...] o pow. [...] ha, działki nr [...] o pow. [...] ha, działki nr [...] o pow. [...]; położonych w obrębie [...] –K. gminy L. - części o pow. [...] z działki nr [...] o pow. [...] ha, części o pow. [...] ha z działki nr [...] o pow. [...] ha.

W punkcie 2 decyzji stwierdził, że orzeczenia nr 1 Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1949r., z uwagi na zaistniałe nieodwracalne skutki prawne jaki wywołało, zostało wydane z naruszeniem prawa w części stanowiącej obecnie działki ewidencyjne o łącznej powierzchni [...] ha, tj. wobec działek: położonych w obrębie [...] – S. gminy L.- części o pow. [...] ha z działki nr [...] o pow. [...] ha, działki nr [...] o pow. [...], działki nr [...] o pow. [...] ha, działki nr [...] o pow. [...] ha, działki nr [...] o pow. [...] ha z działki nr [...] o pow. [...] ha; położonych w obrębie [...] – K. gminy L.- części o pow. [...] ha z działki nr [...] o pow. [...] ha, części o pow. [...] ha z działki nr [...] o pow. [...] ha, części o pow. [...] ha z działki nr [...] o pow. [...] ha.

Rozpoznając ponownie sprawę, badając przesłanki przejęcia przedsiębiorstwa Minister podkreślił, że orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1949r. zostało wydane na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej bez wyszczególnienia litery. W ogłoszeniu Wojewódzkiej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w L. określono natomiast, że przejęcie następuje na podstawie art. 3 ust. 1 lit. B ustawy o przejęciu na własności państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Zdaniem organu niezasadne jest twierdzenie wnioskodawcy, iż podstawę przejęcia stanowiła art. 3 ust. 1 lit. A pkt 11 powołanej wyżej ustawy. Przepis ten przewidywał, że za odszkodowaniem przejęte zostaną na własność Państwa browary o zdolności produkcyjnej powyżej 15 000 hl

rocznie, jednakże zgodnie z lit. B tego przepisu, na własność Państwa przejmowane były za odszkodowaniem przedsiębiorstwa przemysłowe nie wymienione pod A, jeżeli zdolne były zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej niż 50 pracowników. Z opinii przeprowadzonej przez organ wynika, że przedsiębiorstwo Browar [...] zlokalizowany był w L. przy ul. [...], do którego należała słodowania położona około 0,5 km dalej przy ul. [...] w L. oraz lodowania oddalona około 3 km, usytuowana przy ul. [...] w L. Organ wywodził, że na terenie browaru przy ul. [...] miała swoją siedzibę Wytwórnia Lemoniady i Wód [...] oraz Fabryka Wódek i Likierów. Przedsiębiorstwa te ( spółki) korzystały ze wspólnych pomieszczeń browarowych oraz zabezpieczeń energetycznych, konserwacji mechanicznej, wspólnej administracji, buchalterii, zaopatrzenia i zbytu stanowiąc tzw. gospodarkę skojarzoną prowadzoną na oddzielnym rachunku ekonomicznym.

Minister stwierdził, iż zdolność produkcyjną Browaru [...] w L. w momencie nacjonalizacji w 1949r. należy określić tak jak zostało to przyjęte przez Ministerstwo Aprowizacji i Handlu w dniu [...] maja 1946r. na poziomie 6180 hl rocznie. Zdolność zatrudnienia na jedną zmianę została przez organ określona na poziomie 35 pracowników w Browarze [...] oraz 9 pracowników w Wytwórni Lemoniad i Wód [...]. Minister stwierdził, iż w momencie nacjonalizacji nieczynna była Lodownia i Fabryka Wódek i likierów, dlatego też nie można było uwzględnić zdolności zatrudnienia w tych obiektach. Organ wskazał, iż w opinii dotyczącej zdolności zatrudnienia nie uwzględniono- zgodnie z wykładnią Główniej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw - kierownictwa, administracji, księgowości, transportu, zbytu, zaopatrzenia, energetyki i pomieszczeń, które były wspólne dla wszystkich przedsiębiorstw ( spółek ).

W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi analiza w zakresie zdolności produkcyjnej przedsiębiorstwa oraz zdolności zatrudnienia wskazuje, że przejęte przedsiębiorstwa nie spełniały ani przesłanki określonej w art. 3 ust. 1 lit. A ani w art. 3 ust. 1 lit. B, a więc orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów stanowiących podstawę jego wydania.

Organ wywodził, iż z dokonanych ustaleń w zakresie aktualnego stanu prawnego nieruchomości przejętych przedsiębiorstw ( spółek) wynika, że wobec części z nich zaistniały nieodwracalne skutki prawne. Część przejętych orzeczeniem nieruchomości została bowiem trwale rozdysponowana na rzecz osób trzecich bądź na cele użyteczności publicznej. Stąd też w ocenie organu celowe było zamieszczenie rozstrzygnięcia jak w punkcie 2 decyzji.

Ponadto organ podkreślił, że odstąpienie od wymogu zawiadomienia wszystkich stron jest dopuszczalne tylko wobec tych podmiotów, co do których jest oczywiste, że ewentualne wzruszenie decyzji ostatecznej nie może w żadnej mierze dotknąć ich interesów. Z tych względów Minister odstąpił od zawiadomienia o prowadzonym postępowaniu tych wszystkich podmiotów, które w chwili obecnej są właścicielami lub użytkownikami wieczystymi działek wchodzących w skład znacjonalizowanych przedsiębiorstw, albowiem ich sytuacja prawa i faktyczna nie ulegnie zmianie z uwagi na zaistniałe nieodwracalne skutki prawne wywołane badanym w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięciem.

Skargi na powyższą decyzję wnieśli: P. L., P. L., Skarb Państwa i Gmina L.

P. L. jako podstawę skargi wskazał naruszenie art. 107 § 1 kpa oraz art. 156 § 1 pkt 2 i art. 156 § 2 kpa polegające na błędnym określeniu w zaskarżonej decyzji przedmiotu jej rozstrzygnięcia, które uniemożliwia wykonanie tej decyzji poprzez wskazanie, że nieważność kontrolowanego orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1949r. dotyczy części działki nr [...] z obrębu [...] S. gminy L., części działek [...] i [...] z obrębu [...] K. gminy L. oraz poprzez wskazanie, że przywołane orzeczenie Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego zostało wydane z naruszeniem prawa i wywarło nieodwracalne skutki prawne w stosunku do części działki nr [...] z obrębu [...] S. Gminy L., części działek [...],[...],[...] z obrębu [...] K. gminy L., bez uprzedniego geodezyjnego wydzielenia działek opisujących grunty będące przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonego orzeczenia w wyżej wskazanym zakresie.

Skarżący P. Li. zarzucił naruszenie art. 104 § 2 kpa i art. 156 § 1 pkt 2 oraz 156 § 2 kpa polegające na wydaniu decyzji w sprawie, która nie była

przedmiotem rozpoznania organu orzekającego wskutek błędnego ustalenia zakresu kontrolowanego orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1949r. poprzez przyjęcie, że obejmowało ono nacjonalizacją działkę nr [...] z obrębu [...] S. gminy L., co skutkowało objęciem dyspozycją zaskarżonej decyzji także ww. działki mimo, że nie stanowiła ona składnika majątkowego poddanego nacjonalizacji na podstawie przywołanego orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1949r.

W ocenie skarżącego, P. L. organ naruszył również art. 156 § 1 pkt 3 kpa, co polegało na objęciu zaskarżoną decyzją sprawy rozstrzygniętej inną wcześniejszą decyzją ostateczną, a mianowicie decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 1999r., w której stwierdzono nieważność orzeczenia Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] października 1952r. i orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] września 1951r. orzekających o odjęciu z dniem 9 maja 1945r. J.K., O. P. oraz A. S. prawa własności nieruchomości o pow. [...] m2 położonej w L. przy ul. [...].

P. L. zarzucił naruszenia art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa polegające na błędnym ustaleniu, że w stosunku do działki nr [...] z obrębu [...] S. gminy L., w następstwie wydania orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] marca 1949r. nastąpiły nieodwracalne skutki prawne mimo, że o powstaniu skutków takich nie mogło zdecydować przekształcenie z mocy prawa zarządu w użytkowanie wieczyste przedmiotowej działki, bowiem uwłaszczenie z mocy art. 182 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym mogło nastąpić pod warunkiem, że nieruchomość była przedmiotem własności państwowej, a zatem stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej oznaczałoby, iż Skarb Państwa nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości, a co za tym idzie nie mogło nastąpić skuteczne uwłaszczenie z art. 182 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy, co skutkuje tym, że skutki decyzji stanowiącej źródło tytułu właścicielskiego Skarbu Państwa nie mają nieodwracalnego charakteru.

Wskazując na powyższe P. L. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2006r.

Skarga P. L. zawierała zarzuty tożsame z zarzutami wymienionymi w skardze wniesionej przez P. L. i była identyczna w swej treści.

Skarb Państwa i Gmina L. we wspólnej skardze zarzucili naruszenie art. 107 § 1 kpa, art. 156 § 1 pkt 2 kpa i art. 158 kpa w zw. z art. 3 ust. 1 lit. A pkt 11, 10, 15 i ust. 1 lit. B ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej oraz art. 7, 10, 28, 79, 81, 89 § 2 kpa i art. 97 § 1 pkt 1 kpa.

Wskazując na powyższe zarzuty Skarb Państwa i Gmina L. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi skarżący wywodzili, iż niezasadne jest stanowisko organu administracji publicznej, iż orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1949r. zostało wydane z naruszeniem normy prawnej z art. 3 ust. 1 lit. A pkt 11 i ust. 1 lit. B ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Zdaniem skarżących organ pominął, że w skład przedsiębiorstwa wchodziła także chłodnia składowa.

Ponadto skarżący wywodzili, że organ winien uwzględnić nie faktyczne zatrudnienie w zakładzie, ale istniejącą na dzień 5 lutego 1946r. zdolność zatrudnienia w tym przedsiębiorstwie. Zdaniem skarżących w postępowaniu administracyjnym nie brali udziału wszyscy zainteresowani, w tym następcy prawni A. S. i J. K.. Ponadto w ocenie skarżących do oceny czy orzeczenie nr [...] wywołało nieodwracalne skutki prawne niezbędna jest analiza stanu prawnego przejętego przedsiębiorstwa, a nie tylko wchodzących w jego skład nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) -dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2010r. i poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] marca 2006r. naruszają prawo w stopniu skutkującym wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że orzeczeniem nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1949r. przejęto przedsiębiorstwa tj. Browar [...] w L., który stanowił własność O.L. i Spółki ( wraz z lodownią przy ul. [...] oraz słodownią przy ul. [...] - która stanowiła własność A. S. i Spółki), Wytwórnię Lemoniady i Wód [...] w L., która stanowiła własność A. S. i Spółki, Fabrykę Wódek i Likierów [...] w L., która stanowiła własność J. K. Z orzeczenia tego, poprzez posłużenie się liczbą mnogą "zostają przejęte ... przedsiębiorstwa wynika, iż przejęto na własność Państwa nie jedno przedsiębiorstwo lecz 3 przedsiębiorstwa, przy czym browar został przejęty wraz z lodownią i słodownią, które stanowiły własność A. S. i Spółki. Organ rozpoznając sprawę w pierwszej instancji przyjął, iż orzeczenie to faktycznie odnosiło się do jednego, a nie wielu przedsiębiorstw. Z decyzji podjętej po ponownym rozpoznaniu sprawy nie wynika wprost jak organ rozstrzygnął tą kwestię. Okoliczność ta zdaniem Sądu jest istotna dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albowiem decyduje o tym czy kryteria z ustawy o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej odnoszą się do poszczególnych przedsiębiorstw samodzielnie, co oznacza, że zgodność z prawem przejęcia każdego z przedsiębiorstw należy

oceniać oddzielnie, czy też mamy do czynienia z jednym przedsiębiorstwem i kryteria te należy odnieść do całości.

Art. 40 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934r. Kodeks handlowy wskazuje, iż przedsiębiorstwo jest zorganizowaną całością, a w skład niej wchodzi: firma, znaki towarowe i inne oznaczenia, indywidualizujące przedsiębiorstwo; księgi handlowe; nieruchomości i ruchomości, należące do przedsiębiorstwa, nie wyłączając towarów; patenty, wzory użytkowe i zdobnicze; wierzytelności, powstałe przy prowadzeniu przedsiębiorstwa; prawa, wynikające z najmu i dzierżawy lokali, zajmowanych przez przedsiębiorstwo. Mając na względzie treść powyższego przepisu jak i treść orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1949r. organ winien rozważyć powyższe okoliczności w tym zakresie.

W nawiązaniu do powyższych rozważań stwierdzić należy, że zasadny jest zarzut skarżących Gminy L. i Skarbu Państwa, iż organ nie ustalił zdolności zatrudnienia na dzień 5 lutego 1946r. Treść decyzji wskazuje, że Minister wziął pod rozwagę zdolność zatrudnienia w Browarze [...] wraz ze słodownią oraz w Wytwórni Lemoniady i Wód [...], przy czym zdolność tę oceniano na dzień nacjonalizacji, a nie na dzień 5 lutego 1946r. Organ pominął jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadziły Fabryka Wódek i Likierów oraz lodowania. Minister stwierdził jedynie ogólnikowo, iż orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z [...] czerwca 1949r. zostało wydane z naruszeniem 3 ust. 1 lit. A i B ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej nie podając konkretnego punktu z powyższych artykułów. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien rozważyć, czy odnośnie Fabryki Wódek i Likierów nie należy zastosować art. 3 ust. 1 lit. A pkt 10, a lodowni art. 3 ust. 1 lit. A pkt 15. Podkreślić należy, że powołany wyżej przepis nie wiązał przesłanek przejęcia przedsiębiorstwa ze zdolnością zatrudnienia.

Nie pozbawiony słuszności jest zarzut skarżących Gminy L. i Skarbu Państwa, iż wszyscy zainteresowani wynikiem postępowania nie brali udziału w sprawie. Nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, iż nie zachodziła konieczność zawiadomienia o toczącym się postępowaniu wszystkich obecnych właścicieli i użytkowników wieczystych działek, które wchodziły w skład

znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, gdyż ich sytuacja faktyczna i prawna nie ulegnie zmianie z uwagi na zaistniałe nieodwracalne skutki prawne. Wbrew twierdzeniom Ministra zaistnienie powyższych nieodwracalnych skutków prawnych nie zostało wykazane w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie można więc stwierdzić, że są one oczywiste i nie wymagają podjęcia jakichkolwiek ustaleń, o czym będzie jeszcze mowa poniżej. Ponadto zasadnie skarżący Gmina L. i Skarb Państwa wywodzili, iż w postępowaniu pominięto następców prawnych po A.S. i J. K. Okoliczność, iż osoby te nie miały spadkobierców ustawowych nie została w żaden sposób wykazana, a ponadto należy pamiętać, iż w grę może wejść dziedziczenie testamentowe, a w jego braku, i w braku spadkobierców ustawowych, spadkobiercą może być Skarb Państwa.

Zarzut skarżących Gminy L. i Skarbu Państwa odnośnie uznania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych jest o tyle skuteczny, iż zauważyć należy, że stwierdzając zaistnienie nieodwracalnych

skutków prawnych organ nie wyjaśnił konkretnie w odniesieniu do poszczególnych

działek z jakich przyczyn uznał, iż nastąpiły nieodwracalne skutki prawne.

Zwrócić należy uwagę, że sam fakt, iż nieruchomość nabyta przez Państwo na podstawie decyzji nacjonalizacyjnej została następnie sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, nie może zawsze przesądzać o tym, że decyzja nacjonalizacyjna wywołała nieodwracalne skutki prawne. Przy ocenie, czy zaszły nieodwracalne skutki prawne nie chodzi o odwrócenie skutków prawnych w ogóle, ale o oddalenie skutków wywołanych przez decyzję ocenianą w ramach tego postępowania o stwierdzenie nieważności. Zauważyć też należy, iż samo ustanowienie na rzecz osoby trzeciej użytkowania wieczystego na podstawie decyzji administracyjnej w tym przedmiocie nie powoduje nieodwracalności skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., bowiem skutki prawne decyzji administracyjnej są dopiero wówczas nieodwracalne, gdy nie ma możności uruchomienia drogi postępowania administracyjnego w celu ich odwrócenia ( por. I OSK 327/07 wyrok NSA Warszawa z 7 marca 2008r., LEX nr 505399).

W rozpoznanej sprawie organ nie dokonał analizy prawnej na podstawie, której nastąpiły zmiany własnościowe, a w szczególności jakie czynności prawne stanowiły ich podstawę, czy były to decyzje administracyjne czy też czynności cywilnoprawne, a jeśli te ostatnie to czy podstawę ich dokonania stanowiła decyzja administracyjna.

Brak wykazania powyższych okoliczności czyni niemożliwym kontrolę zaskarżonej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Podejmując ponownie decyzję w tej sprawie organ winien uwzględnić przedstawione powyżej rozważania.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skargach P. L. i P. L. zauważyć należy, iż pierwszy z nich a dotyczący naruszenia art. 107§ 1 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 i art. 156 § 2 k.p.a. polegającego na błędnym określeniu w zaskarżonej decyzji przedmiotu rozstrzygnięcia nie jest pozbawiony słuszności. W punkcie 1 zaskarżonej decyzji Minister stwierdza nieważność zaskarżonego orzeczenia co do części działki nr [...] z obrębu S. gminy L., części działek [...] i [...] z obrębu [...] K. gminy L., a w punkcie 2 orzeka, że powołane orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego zostało wydane z naruszeniem prawa i wywołało nieodwracalne skutki prawne w stosunku do części działki nr [...] z obrębu S. gminy L., części działek [...],[...],[...] z obrębu K. gminy L. podając jedynie obszar, a nie wskazując dokładnie których konkretnie części to dotyczy. Nie jest wiadomo więc, które konkretnie części działek objęte są stwierdzeniem nieważności, a które części tych działek dotyczą wydania orzeczenia z naruszeniem prawa i wywołało nieodwracalne skutki prawne. Zasadnie więc skarżący wywodzą, że decyzja takiej treści jest niewykonalna.

Drugi z zarzutów zawarty w skargach P. L. i P. L. nie mógł odnieść pożądanego skutku jako nieuzasadniony. Skarżący wywodzili, że w skutek ustalenia błędnego zakresu kontrolowanego orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1949r. organ przyjął, że nacjonalizacja obejmowała również działkę nr [...] z obrębu [...] S. gminy L.

Zauważyć należy, że zgodnie z § 75 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa ( Dz. U. Nr 16, poz. 62) sporządzany był protokół zdawczo -odbiorczy, który winien zawierać między innymi dokładny opis przedsiębiorstwa oraz wymienienie wszystkich składników wchodzących w jego skład. Protokół zdawczo -odbiorczy dotyczący przejętych orzeczeniem nr [...] przedsiębiorstw jako jeden z ich składników majątkowych wymieniał działkę nr [...] z obrębu [...] S. gminy

L., zatem nie można postawić zarzutu organowi, iż objął postępowaniem także tą nieruchomość.

Zasadnie wywodzą skarżący w kolejnym z zarzutów, iż działka ta o powierzchni [...] m2 orzeczeniem Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] października 1952r. i orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] września 1951r. orzekających o odjęciu z dniem 9 maja 1945r.J.K. i O. P. oraz A. S. prawa własności tej nieruchomości położonej przy ul. [...]. Podkreślić jednak należy, iż nieruchomość ta została objęta również orzeczeniem nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1949r., co potwierdza protokół zdawczo - odbiorczy. Twierdzenia skarżących, iż działka ta nie wchodziła w skład nacjonalizowanych przedsiębiorstw ma znaczenie o tyle, iż okoliczność ta winna podlegać weryfikacji w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności. Okoliczność, iż ta sama nieruchomość była przedmiotem innych rozstrzygnięć nie może zmienić zakresu kontroli organu.

Odnośnie zaś ostatniego z zarzutów skargi, podkreślić należy, o czym już była mowa wcześniej, iż organ winien uzasadnić i wskazać w czym upatruje nieodwracalność skutków prawnych odnośnie działki nr [...] z obrębu S. gminy L., w szczególności zaś zwrócić uwagę na fakt, czy zmiany własnościowe nastąpiły w drodze czynności cywilnoprawnych, czy też ich podstaw należy upatrywać w czynnościach administracyjnoprawnych.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić przedstawione powyżej zapatrywania prawne.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. W pkt 2 orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.