Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1875/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Sowiński, Sędzia WSA Jolanta Bożek, Asesor WSA Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant Robert Żukowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2007 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej: "Zakładem"), działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, ze zm.; zwanej dalej: "u.s.u.s.") odmówił J. T. (zwanej dalej: "Skarżącą") umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od lutego 1999 r. do kwietnia 2000 r., od czerwca do grudnia 2000 r., od lutego 2001 r. do lutego 2002 r. oraz od lipca do grudnia 2002 r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 1999 r. do stycznia 2000 r. oraz od marca 2000 r. do lutego 2002 r., a także na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od maja 1999 r. do maja 2000 r., od października 2000 r. do października 2001 r., od grudnia 2001 do lutego 2002 r. oraz za styczeń 2003 r. O umorzenie powyższych należności Skarżąca wniosła pismem z 10 lutego 2005 r., uzupełnionym pismem z 1 marca 2005 r., wskazując na okoliczności, jakie doprowadziły do powstania przedmiotowej zaległości oraz na trudną sytuację majątkową, uniemożliwiającą regulację zadłużenia.

W uzasadnieniu decyzji o odmowie umorzenia zaległości Zakład powołał się na dokonane ustalenia i stwierdził, że Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą

w zakresie usług krawieckich. W okresie prowadzenia działalności nie odprowadzała składek na ubezpieczenie społeczne zarówno za siebie, jak i za pracowników. Odnosząc się do wniosku Skarżącej o umorzenie zaległości z tytułu tych składek organ podniósł, że załączone do wniosku oświadczenie o sytuacji majątkowej nie zostało poparte żadnymi dowodami, co w ocenie Zakładu nie mogło stanowić przesłanki przesądzającej o umorzeniu.

W dalszej części decyzji Zakład powołał się na treść art. 28 u.s.u.s. i wskazał, że na podstawie powyższego przepisu należności z tytułu składek mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, lub gdy przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej, przy jednoczesnym uwzględnieniu stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Organ wymienił też określone w ustawie przypadki całkowitej nieściągalności. Nadto powołał się na przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365; zwanej dalej: "rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r.") i wskazał na określone w nim przesłanki umorzenia należności z tytułu składek pomimo stwierdzenia całkowitej ich nieściągalności.

W odniesieniu do przytoczonych przepisów organ stwierdził, że wydawane przezeń decyzje w przedmiocie umarzania należności mają charakter uznaniowy,

a zatem zawarte w nich rozstrzygnięcie zależy od indywidualnych okoliczności sprawy, ocenianych przez pryzmat warunków koniecznych do umorzenia. Nadto wskazał na konieczność uwzględnienia także stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Mając powyższe na uwadze Zakład stwierdził, że okoliczności, w oparciu

o które wydano decyzję, nie uzasadniają umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych, a w szczególności ich wysokość oraz okres powstania, związany z nim 10-letni termin przedawnienia, jak również wiek Skarżącej i możliwość objęcia należności dogodnym układem ratalnym.

Zgodnie z pouczeniem zawartym w powyższej decyzji Skarżąca zwróciła się, pismem z 25 maja 2005 r., do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej: "Prezes Zakładu") z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku zawarła zarzut pominięcia przez Zakład w postępowaniu pierwszo-instancyjnym znajdujących się w aktach istotnych dowodów, potwierdzających jej złą sytuację materialną, a także nieprzeprowadzenia - wbrew złożonym wnioskom - dowodów z akt egzekucyjnych Zakładu i akt znajdujących się w Prokuraturze Rejonowej S., a nadto z przesłuchania Skarżącej i jej małżonka oraz dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania egzekucyjnego urzędu skarbowego. Tym samym, w ocenie Skarżącej wydana decyzja nie została oparta na całokształcie materiału sprawy. Ponadto Skarżąca podniosła, że wydanie decyzji nastąpiło z przekroczeniem granic uznania administracyjnego i w oparciu o zawężającą interpretację przepisów, określających przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Powołała się również ponownie na swoją trudną sytuację materialną i rodzinną.

Decyzją z [...] sierpnia 2005 r. Prezes Zakładu, utrzymał w mocy decyzję Zakładu z [...] maja 2005 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wziął pod uwagę całość zgromadzonego materiału dowodowego, przeprowadzając także postępowanie dowodowe w zakresie, wskazanym we wniosku Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przedstawiwszy szczegółowo wyniki analizy powyższych materiałów dowodowych organ stwierdził, że po dokonaniu ponownego rozpatrzenia sprawy postanowiono utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

Na powyższą decyzję Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej rażące naruszenie art. 28 ust. 2 oraz ust 3a u.s.u.s. oraz wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 marca 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2843/05 uwzględnił powyższą skargę i stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z [...] sierpnia 2005 r. Sąd wskazał na błędy w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności Zakładu w zakresie procedury odwoławczej tj. niewłaściwość instancyjną organu ponownie rozpatrującego sprawę. Zgodnie z orzeczeniem Sądu w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, organem właściwym do rozpatrywania odwołań od decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wydanym w pierwszej instancji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych był Minister Polityki Społecznej.

Po wyroku sprawa została przekazana przez Zakład do ponownego rozpatrzenia Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej, który następnie - z uwagi na zmianę brzmienia art. 83 ust. 4 u.s.u.s. - postanowieniem z 31 października 2006 r. przekazał wniosek Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek Prezesowi Zakładu jako organowi właściwemu.

Prezes Zakładu decyzją z [...] marca 2007 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z [...] maja 2005 r.

W uzasadnieniu decyzji zacytował przepisy art. 28 u.s.u.s. oraz rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i wskazał na ich uznaniowy charakter. Wyjaśnił, iż obecnie Skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i jest osobą bezrobotną, jej mąż również nie pracuje. Ponadto nie ustalono majątku podlegającego zabezpieczeniu i egzekucji. Tym samym sytuacja, w jakiej znalazła się Skarżąca formalnie wypełnia przesłanki całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 u.s.u.s., jednak umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mieści się w uznaniu administracyjnym i w związku z tym - zdaniem Prezesa Zakładu - winno być traktowane jako wyjątkowe uregulowanie na gruncie obowiązujących przepisów, bowiem zasadą jest płacenie składek. Zatem nawet w obiektywnie trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy, gdy formalnie spełnione są przesłanki umorzeniowe, Zakład nie jest zobligowany do umorzenia zaległości. Prezes Zakładu wyjaśnił, że za umorzeniem należności składkowej nie przemawia ważny interes osoby zobowiązanej (Skarżącej), o którym mowa w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. Wprawdzie w gospodarstwie domowym Skarżącej nie stwierdzono dochodów, jednak dłużniczka nie przedstawiła żadnych okoliczności świadczących o niemożności podjęcia przez nią lub jej męża pracy zarobkowej albo starań mających na celu uzyskiwanie dochodu z innych źródeł. Skarżąca nie przedstawiła również żadnych dowodów świadczących o tym, iż opłacenie należności składkowych pozbawiłoby jego lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Odnosząc się do stwierdzenia zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż w stosunku do Skarżącej zachodzą okoliczności określone w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. (tj. poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności), jakimi wg Skarżącej była strata w wyniku wyłudzenia od niej oraz jej męża wysokiej sumy pieniędzy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, czego dowodem miało być wszczęte postępowanie (śledztwo), Prezes Zakładu zauważył, iż powyższe postępowanie wyjaśniające w sprawie niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez J. i M. T., wskutek wprowadzenia ich w błąd przez kontrahenta, zostało na podstawie art. 17 § 2 k.p.k. umorzone przez Prokuraturę Rejonową S. - [...]. Prokuratura uznała, iż ww. czyn nie wypełnia znamion przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. tj. nie stanowi w świetle prawa wyłudzenia mienia. W związku z tym - w opinii Prezesa Zakładu - przytoczona we wniosku okoliczność nie może stanowić podstawy umorzenia należności Zakładu na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia. Ponadto zauważył, iż pomimo tego, że przytoczone postanowienie Prokuratury o umorzeniu postępowania zamyka drogę dochodzenia ww. należności w postępowaniu karnym, to Skarżąca nadal może dochodzić wzmiankowanej należności na zasadach określonych w prawie cywilnym.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 77 k.p.a., Prezes Zakładu wyjaśnił, iż organ przed wydaniem decyzji przeprowadził wszystkie dowody o jakie wnosiła Skarżąca, tj. dowód z akt zgromadzonych w Prokuraturze Rejonowej S. - [...] o sygn. akt I DS. 8595/00 oraz dowody z wyjaśnień dłużniczki i zeznań jej męża, a także dowód z akt egzekucji administracyjnej, które Naczelnik III Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z 7 kwietnia 2003 r. umorzył wskutek stwierdzenia nieściągalności należności.

Na końcu uzasadnienia decyzji Prezes Zakładu podkreślił, iż w razie wniesienia przez płatnika wniosku o wydanie decyzji w sprawie umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, to właśnie płatnik zobowiązany jest wykazać, iż w jego przypadku zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie. Wynika to wprost z zawartego w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. sformułowania; "Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny (...)".

W skardze z 25 kwietnia 2007 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz umorzenie żądanych przez Zakład kwot z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i FGŚP powstałych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą Skarżącej, względnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi zarzucił, iż organ w ogóle nie badał przesłanek z § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., które wobec Skarżącej niewątpliwie zachodzą. Podniósł, że sytuacja rodzinna Skarżącej, pozostającej już w chwili obecnej praktycznie bez środków utrzymania dla swojej rodziny, w razie prowadzenia egzekucji przez Zakład doprowadzi do sytuacji pozbawienia Skarżącej i jej rodziny, możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zwrócił uwagę, że wskutek wyłudzenia mienia przez D. R. Skarżąca poniosła straty materialne, co należy wykładać w kategoriach nadzwyczajnego zdarzenia powodującego de facto pozbawienie Skarżącej możliwości dalszego prowadzenia działalności. Podkreślił, że umorzenie śledztwa w sprawie wyłudzenia mienia przez D. R. nastąpiło wobec ustalenia, że czyn nie zawiera znamion przestępstwa, a nie wobec tego, że czyn nie miał miejsca. Zebrany przez Zakład materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza fakt, że Skarżąca wraz ze swym mężem zostali pozbawieni środków z tytułu prowadzonej działalności na kwotę ponad 59 tys. zł, co świadczy, iż w sprawie zachodzą szczególne przesłanki do umorzenia spornych należności wobec Zakładu. Ponadto zwrócił uwagę, że forma prawna uznania administracyjnego wymaga rozpatrzenia interesu wnioskodawcy i w tym stanie rzeczy zarzucił zaskarżonej decyzji, że w sprawie Zakład w ogóle pominął interes wnioskodawcy uzasadniony jej trudną sytuacją życiową i rodzinną. Zauważył także, że w międzyczasie sytuacja rodzinna i majątkowa Skarżącej uległa dalszemu pogorszeniu, zaś zmianę warunków pracy męża Skarżącej, skutkującą pogorszeniem się jego sytuacji, organ potraktował na niekorzyść Skarżącej, jakoby "zbiegła się z zajęciem wynagrodzenia Skarżącego przez ZUS".

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji - art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie były decyzje w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Stosownie do art. 32 u.s.u.s., do składek na ubezpieczenia zdrowotne, m.in. w zakresie stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Natomiast w myśl art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Art. 28 ust. 2 u.s.u.s. określa, iż należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano ponadto możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, czy także w przypadku ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami - o kwestię umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz przepisy rozporządzenia, ustawodawca używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym nie ma obowiązku umorzenia zaległych składek. Zakład nie ma także obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., czy też w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r., tj. stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Decyzja o umorzeniu (albo o odmowie umorzenia) należności z tytułu składek ma zatem charakter uznaniowy. Oznacza to, iż do organu orzekającego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Organ ten dysponuje pewnym marginesem swobody w odniesieniu do zaistniałej w danej sprawie sytuacji faktycznej. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia należności dysponuje w tym przypadku Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który może, ale nie musi przychylić się do pozytywnego załatwienia wniosku o umorzenie należności.

Należy podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi.

W uchwale z 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone."

Podkreślić należy - odnosząc się do żądania skargi dotyczącego umorzenia zaległych składek - że sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja uprawnionego organu. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi.

Badając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych wyżej kryteriów, Sąd nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Wydanie decyzji poprzedzone było postępowaniem zmierzającym do ustalenia sytuacji materialnej Skarżącej. Organy orzekające wzięły pod uwagę podnoszone przez Skarżącą okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody, a odnosząc je do podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia sformułowały wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów. Okoliczność, iż dokonana przez organy ocena odbiega od samooceny dokonanej przez Skarżącą nie świadczy, iż ocena ta jest dowolna. Nadto jak wynika z akt sprawy, Skarżąca przed wydaniem zaskarżonej decyzji była informowana o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia w tej kwestii, czym organ dochował zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu.

Sąd nie podzielił zarzutu skargi dotyczącego zaistnienia w stosunku do Skarżącej przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. tj. zaistnienia nadzwyczajnego zdarzenia powodującego pozbawienie Skarżącego możliwości dalszego prowadzenia działalności, jakim było wyłudzenia mienia przez niemieckiego kontrahenta. W opinii Sądu poprzez "zdarzenie nadzwyczajne" - o jakim mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. - należy rozumieć zdarzenie trudne do przewidzenia, leżące poza prowadzoną działalnością gospodarczą i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia. Będą to zdarzenia niepowtarzalne, w szczególności spowodowane zdarzeniami losowymi. W opinii Sądu - w świetle przytoczonych uwag - pobranie towaru, a następnie niezapłacenie za niego przez kontrahenta niemieckiego takim "nadzwyczajnym zdarzeniem" nie jest. Ponadto trafnie w zaskarżonej decyzji Prezes Zakładu zauważył, iż Skarżąca ma możliwość dochodzenia swoich roszczeń w drodze cywilnoprawnej.

Sąd zwraca uwagę - co prawidłowo podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - iż to na Skarżącej spoczywa obowiązek wykazania (udowodnienia) stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej wykluczającej opłacenie zaległych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny (§ 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.). Należy zauważyć, iż Skarżąca w trakcie postępowania administracyjnego przedstawiła jedynie oświadczenie o stanie majątkowym, bez załączenia jakichkolwiek innych dokumentów udowadniających jej trudną sytuacją materialną i rodzinną (np. dokumentów dotyczących korzystania z pomocy społecznej, stanu zdrowia itp.), nie wyjaśniła jakichkolwiek przyczyn uniemożliwiających podjęcie jej zatrudnienia. Tym samym trudno uznać, iż w wystarczającym stopniu Skarżąca udowodniła swoją trudną sytuację materialną i w związku z tym przyjąć należy, że zasadnie organ odmówił umorzenia zaległych należności.

Ponadto należy wskazać, iż ważny interes osoby zobowiązanej powinien być w każdym przypadku konfrontowany z interesem ogólnospołecznym, biorąc choćby pod uwagę przeznaczenie składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zasadą powinno pozostać płacenie składek, nie zaś ich umarzanie, a konieczność ich spłaty nie powinna być traktowana przez samego dłużnika w hierarchii jego wszystkich innych zobowiązań, w tym także o charakterze prywatnoprawnym, za obowiązek stojący na samym końcu. W tym kontekście zauważyć również trzeba, iż mąż Skarżącej (pozostający z nią we wspólności majątkowej i już po powstałym zadłużeniu) w okresie od stycznia 1999 r. do listopada 2004 r. uzyskiwał wynagrodzenie w wysokości od [...] zł do [...] zł, a za 2005 r. wspólnie z mężem złożyli zeznanie podatkowe PIT-36 z zadeklarowanym dochodem w wysokości [...] zł, i mimo uzyskiwanych dochodów nie podjęła prób spłacenia zaległości składkowych wobec Zakładu. Powyższe oznacza także, iż mąż Skarżącej jest w stanie podjąć zatrudnienie i osiągać dochód, a w związku z tym i sytuacja finansowa Skarżącej może się zmienić, tym bardziej, iż brak jest w aktach sprawy przeciwwskazań aby także sama Skarżąca podjęła pracę, zważywszy, iż nie jest osobą w podeszłym wieku ([...] lata). Przy czym przypomnieć należy, iż Zakład może dochodzić swych roszczeń w przeciągu 10 lat od dnia w którym stały się wymagalne (art. 24 ust. 4 u.s.u.s.).

Konkludując Sąd stwierdza, że wyciągnięte przez organ wnioski są logiczne i nie wykraczają poza ramy prawem przewidziane, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., jak i prawa materialnego. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygniecie. Nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu Skarżącej, zasady zaufania obywateli do organów państwa, czy też zasady przekonywania. Wydając rozstrzygniecie organy działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Na końcu Sąd zwraca uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów, Skarżąca może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.