Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2330/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Służba zdrowia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 154 ust. 6, art. 152 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 55
journal: Dz.U. 2007 nr 155 poz 1095
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
article: art. 11 ust. 4,
journal: Dz.U. 2003 nr 153 poz 1503
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji - tekst jednolity
article: art. 73-74
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. sprawy ze skargi T. Sp. j. z siedzibą w B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu ofert 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz T. Sp. j. z siedzibą w B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2012 r., Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpatrzeniu odwołania T.Sp. j., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 154 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027), utrzymał w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2011 r., oddalającą odwołanie od rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: profilaktyczne programy zdrowotne w zakresie: program profilaktyki raka piersi - etap podstawowy - w pracowni mobilnej, na obszarze: b., b., e., i., l., n., o.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wyjaśnił, iż [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia ogłosił konkurs ofert w sprawie udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju profilaktyczne programy zdrowotne w zakresie: świadczenia w zakresie: program profilaktyki raka piersi - etap podstawowy - w pracowni mobilnej, na wymienionym w decyzji obszarze.

Wartość zamówienia określono na nie większą niż 1 284 685,20 PLN na okres rozliczeniowy od 1.01.2012 do 31.12.2012. Informacja o ogłoszeniu postępowania została opublikowana na tablicy ogłoszeń oraz stronie internetowej [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, co oznacza, że wypełniona została dyspozycja art. 151 ust. 2 ustawy o świadczeniach.

Oferenci przystępujący do konkursu ofert winni byli spełniać wymagania określone przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz wymagania wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, wskazane w:

1) Ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.);

2) Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przez Narodowy Fundusz Zdrowia, zapraszania do udziału w rokowaniach, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej oraz jej zadań (Dz. U. Nr 273, poz. 2719);

3) Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 6 maja 2008 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 81, poz. 484);

4) Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych (Dz. U. 140, poz. 1148 ze zm.);

5) Zarządzeniu Nr 57/2009/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 października 2009 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju profilaktyczne programy zdrowotne (ze zm.),

6) Zarządzeniu Nr 46/2011/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 września 2011 r. w sprawie warunków postępowania dotyczących zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (ze zm.),

7) Zarządzeniu Nr 54/2011/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 30 września 2011 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej

W postępowaniu wpłynęło sześć ofert. W części jawnej komisja konkursowa stosownie do dyspozycji art. 142 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o świadczeniach, stwierdziła prawidłowość ogłoszenia konkursu oraz ustaliła, które z ofert spełniają warunki, o których mowa w art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach.

Komisja wezwała oferenta do uzupełnienia braków formalnych, które zostały w terminie uzupełnione i oferta została przekazana do oceny w części niejawnej postępowania konkursowego.

Z rankingu otwarcia przedmiotowego postępowania wynika, iż oferta odwołującego zajęła 2 pozycję, z łączną liczbą punktów oceny 69,16 pkt, w tym za:

- ofertę cenową - 20,00 punktów;

- ciągłość - 0,00 punktów;

- kompleksowość - 0,00 punktów;

- jakość - 47,50 punktów;

- dostępność - 1,66 punktów.

Komisja sporządziła ranking końcowy ofert, oferta zainteresowanego zajęła 2 pozycję w rankingu końcowym z łączną liczbą punktów oceny 69,16 pkt, w tym za:

- ofertę cenową - 20,00 punktów;

- ciągłość - 0,00 punktów;

- kompleksowość - 0,00 punktów;

- jakość-47,50 punktów;

- dostępność - 1,66 punktów.

tj. poniżej ustalonego dolnego progu, który zastał zamknięty na pozycji nr 1, z łączną liczbą punktów 70,83 i nie została wybrana.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia oddalił odwołanie oferenta wniesione od rozstrzygnięcia konkursu ofert

Od powyższej decyzji oferent wniósł odwołanie do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wnosząc o jego uwzględnienie i przeprowadzenie ponownie postępowania w sprawie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zgodnie z przepisem art. 154 ust. 7 ustawy o świadczeniach.

Podniósł, że decyzja narusza:

1. art. 147 ustawy o świadczeniach;

2. art. 148 ustawy o świadczeniach;

3. art. 134 ustawy o świadczeniach;

4. art. 142 ust. 6 i 7 ustawy o świadczeniach;

5. art. 154 ust. 2 ustawy o świadczeniach;

6. § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 15 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przez Narodowy Fundusz Zdrowia, zapraszania do udziału w rokowaniach, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej oraz jej zadań (Dz. U. Nr 273, poz. 2719);

7. przepisy prawa zawarte w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 30 sierpnia 2009r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych (Dz. U. 140, poz. 1148 ze zm.);

8. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.;

9. art. 107§3k.p.a.;

10. art. 73 § 1 k.p.a., art. 74 § 2 k.p.a. i art. 123 k.p.a.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wyjaśnił, iż jak wynika z art. 154 ust. 1 i art. 152 ust. 1 ustawy o świadczeniach przedmiotem rozstrzygania dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu oraz Prezesa Funduszu jest badanie naruszenia interesu prawnego odwołującego się wskutek naruszenia zasad postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Prezes, badając prawidłowość decyzji wydanej w I instancji, powinien mieć na względzie również kontrolę prawidłowości postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Przedmiot badania organów obu instancji jest, zatem skonkretyzowany do określonego podmiotu (odwołującego się) i do określonych czynności komisji, podejmowanych w stosunku do tego podmiotu. Oznacza to, iż organy obu instancji nie prowadzą ponownie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, lecz jedynie rozpoznają sprawę w odniesieniu do konkretnego podmiotu i konkretnych czynności.

Prezes podkreślił, iż wszystkie oferty, w tym odwołującego, zostały poddane jednakowej ocenie w części jawnej postępowania pod kątem spełniania wymogów formalno-prawnych, jak również spełniania pozostałych warunków wymaganych od świadczeniodawców zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia 30 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych (Dz. U. 140, poz. 1148 ze zm.) oraz zarządzeniem 57/2009/DSOZ.

Wskazał, że każdy ze świadczeniodawców biorący udział w postępowaniu, w tym odwołujący (oświadczenie z dnia [...] października 2011 r.), złożył podpis w oświadczeniu oferenta, iż zapoznał się z warunkami postępowania dotyczącymi zawierania umów i nie zgłasza do nich zastrzeżeń oraz przyjmuje je do stosowania.

Następnie wyjaśnił sposób oceny ofert, podnosząc, iż odpowiedzi na postawione pytania pozwalają na przydzielenie odpowiedniej liczby punktów, w oparciu o algorytm zawarty w zarządzeniu prezesa określającym szczegółowe zasady i kryteria oceny ofert, zarządzenie 54/2011/DSOZ. Tak wyliczona liczba punktów określa miejsce oferenta na liście w rankingu ofert. Składając ofertę oferent musi się liczyć z faktem, że każda odpowiedź na pytanie ankietowe, wg ww. zarządzenia, skutkuje przyznaniem określonej ilości punktów.

Prezes zaznaczył, że warunki jakie stawiane są przed świadczeniodawcami dzieli się na warunki konieczne oraz rankingujące. Każdy świadczeniodawca ubiegający się o zawarcie umowy musi spełniać warunki konieczne i pod kątem spełnienia tych warunków badana jest każda oferta. Brak ich spełnienia skutkuje odrzuceniem oferty. Natomiast na podstawie warunków rankingujących tworzy się ranking ofert, gdzie oferta o najwyższej liczbie punktów jest ofertą naj korzystniejszą.

W przedmiotowym postępowaniu zastała wybrana oferta, która uzyskała najwyższą łączną liczbę punktów.

Prezes stwierdził, iż w kryterium dostępności odpowiedź na pytanie nr 4.1.3 w Formularzu ofertowym "Czy oferent zapewnia przy lokalizacji miejsc udzielania świadczeń powyżej pierwszej kondygnacji: dźwig umożliwiający transport chorych na wózkach, a w budynkach do dwóch kondygnacji możliwe inne urządzenie techniczne umożliwiające wjazd niepełnosprawnych albo lokalizacja na parterze?" wzbudziła nieuzasadniony zarzut ze strony odwołującego.

Wyjaśnił iż zgodnie z "Tab. 1.3 programy zdrowotne" w załączniku nr 1 do zarządzeniem nr 54/2011/DSOZ kryteria oceny ofert w przypadku zakresu świadczenia ambulatoryjnego zarówno pracowni stacjonarnej oraz mobilnej są identyczne. Jeśli chodzi o dostęp do środka mammobusu konieczne jest wejście po schodach, a więc posiadanie urządzenia technicznego umożliwiającego transport pacjentów na wózkach, umożliwiający osobom niepełnosprawnym dostęp do badań dotyczących raka piersi. Mammobus nie posiada kondygnacji, ale jego kabina nie jest zlokalizowana na poziomie gruntu, więc wejście do niej odbywa się po schodach.

Dodał, iż przeprowadzenie negocjacji nie jest obligatoryjne i w przedmiotowym postępowaniu Komisja konkursowa od nich odstąpiła.

Odnosząc się do zarzutu nieopublikowania ogłoszenia o rozstrzygnięciu konkursu na stronie internetowej [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia Prezes wyjaśnił, iż [...]OW NFZ umieścił przedmiotowe ogłoszenie w publikatorze informacji o postępowaniach w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, a więc spełnione zastały wszystkie wymogi przepisu prawa.

Odnośnie zarzutu wydania postanowienia nr [...] już po zakończeniu postępowania w danej instancji i w oparciu o niewłaściwe przepisy prawa, poinformował, iż na powyższe postanowienie przysługiwało wniesienie środka zaskarżenia w postaci zażalenia, o czym odwołujący był prawidłowo pouczony.

Prezes stwierdził także, iż odwołujący skorzystał z uprawnienia wynikającego z art. 10 § 1 k,p.a., w wyniku czego w odwołaniu podkreślił, że nie umożliwiono mu zapoznania się z ofertą która została wybrana w przedmiotowym postępowaniu, co jest zgodne z wyrokiem z dnia 16 marca 2011 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt II GSK 264/10, uchylającym wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1460/09, stwierdzającym, że w trakcie postępowania prowadzonego w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej oferentowi nie przysługuje pełne prawo do zapoznania się z ofertami innych uczestników postępowania. Tym samym Sąd uznał, że odmowa udostępnienia oferty innemu uczestnikowi postępowania konkursowego nie narusza art. 7, 8, 10 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie organu wyrok ten w sposób oczywisty sankcjonuje postępowanie Narodowego Funduszu Zdrowia w tym zakresie.

W konsekwencji, zdaniem Prezesa, zarówno na etapie części jawnej konkursu, jak i niejawnej wszystkie oferty były rozpatrywane na tych samych zasadach, zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, jak i przepisami wydanymi na ich podstawie przez Prezesa Funduszu w warunkach poszanowania zasady równego traktowania wszystkich oferentów.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T.Sp. j., zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Podniósł zarzut naruszenia:

- art. 147 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w związku z załącznikiem nr 1 do zarządzenia nr 54/2011/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie Świadczeń opieki zdrowotnej z dnia 30 września 2011 roku poprzez uznanie przez organ I i II instancji, że mammobus winien spełniać warunki wskazane w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia, które to warunki odnoszą się do budynków, zgodnie z którym "dźwig umożliwiający transport chorych na wózkach, który wymagany jest przy lokalizacji miejsc udzielania świadczeń powyżej pierwszej kondygnacji, w budynkach zaś do dwóch kondygnacji możliwe jest inne urządzenie techniczne umożliwiające wjazd niepełnosprawnych albo lokalizacja na parterze", podczas gdy mammobus nie jest budynkiem i jak przyznał sam organ II instancji nie posiada kondygnacji,

- art. 148 pkt 1 ww. ustawy poprzez nieprzeprowadzenie przez komisję konkursową ani też przez organ I i II instancji analizy porównawczej oferty skarżącej w relacji do oferty podmiotu, który wygrał konkurs;

- art. 134 ww. ustawy poprzez pozbawienie odwołującego możliwości wglądu do oferty podmiotu, który wygrał przedmiotowy konkurs oraz poprzez uznanie przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, że interes prawny skarżącego nie doznał uszczerbku;

- art. 142 ust. 5 pkt 1, 142 ust. 6 i 7 ww. ustawy poprzez dokonanie wyboru jednej oferty i uznanie zarówno przez organ I jak i II instancji, że wybór jednej oferty zapewni ciągłość udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, ich kompleksowość i dostępność, podczas gdy ciągłość, kompleksowość i dostępność udzielania świadczeń w rzeczywistości nie była zapewniona, o czym świadczy fakt przeprowadzenia dodatkowego konkursu ofert, w wyniku którego wybrany został jeszcze jeden oferent. Ponadto w skarżonym postępowaniu nie zostały przeprowadzone negocjacje, co również doprowadziło do tego, że ciągłość, kompleksowość i dostępność udzielania świadczeń nie była zapewniona;

-art. 154 ust. 6 ww. ustawy poprzez nierozpatrzenie przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia odwołania w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania, a także poprzez niezachowanie terminu wyznaczonego przez organ II instancji w pismach wystosowanym do skarżącego z dnia [...] lutego i [...] lutego 2012 r.,

- § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 15 grudnia 2004 r., Dz. U. z 2004r., Nr 273, poz. 2719 w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przez Narodowy Fundusz Zdrowia, zapraszania do udziału w rokowaniach, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej oraz jej zadań - poprzez nie zamieszczenie ogłoszenia konkursu ofert na stronie internetowej [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ www.nfz-[...].pl;

- przepisów prawa zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2009 r., Dz. U. z 2009 r., Nr 140, poz. 1148 w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych - poprzez wydanie rozstrzygnięcia limitującego liczbę świadczeniodawców do jednego i ograniczenie tym samym dostępu pacjentom do badań;

- art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 77 kpa i art. 80 kpa - poprzez uniemożliwienie skarżącemu zapoznania się z częścią dowodów dotyczących przedmiotowego postępowania, tj. z ofertą, która została wybrana w przedmiotowym postępowaniu;

- art. 10 kpa i art. 73 § 1 kpa, art. 74 § 2 kpa i art. 123 kpa - poprzez pozbawienie skarżącego praw do pełnej obrony, co przejawiało się w odmowie udostępnienia skarżącemu pełnych akt sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżący szczegółowo rozwinął i uzasadnił podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, jest zdania, że prezentowane stanowisko Prezesa NFZ, zgodnie z którym odmowa udostępnienia stronom skarżącym dokumentacji ofertowej, złożonej przez konkurencyjnych świadczeniodawców biorących udział w postępowaniu konkursowym, wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego – budzi uzasadnione wątpliwości.

Zdaniem Sądu, oczywistym jest, że prowadząc postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i przestrzegając zasad tego postępowania, Fundusz nie może naruszać reguł wynikających zarówno z ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.), jak i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.). Niemniej ograniczenia wynikające z powyższych ustaw w zakresie przestrzegania norm w nich zawartych, nie mogą naruszać jednocześnie zasad obowiązujących w postępowaniu odwoławczym prowadzonym według przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie sposób zatem akceptować stanowiska organów NFZ, że oferta konkurencyjnego świadczeniodawcy nie może w sposób całkowity podlegać jakiemukolwiek ujawnieniu innym świadczeniodawcom. Owszem, uznać trzeba, iż nie mogą w toku postępowania odwoławczego podlegać ujawnieniu dane zawarte w ofercie, objęte tajemnicą przedsiębiorstwa oraz ustawowo chronione dane osobowe, w tym tzw. dane wrażliwe, niemniej w świetle art. 152 ust. 1 ustawy o świadczeniach, trudno byłoby wykazać naruszenia zasad prowadzenia postępowania w oparciu o materiał dowodowy, w którym nie byłoby jakiegokolwiek dostępu do danych wynikających z ofert konkurencyjnych świadczeniodawców.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany jest wskazać w tym miejscu, że w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przeważa pogląd, iż Fundusz ma prawo ograniczyć dostęp uczestnika postępowania konkursowego, który przegrał konkurs do ofert konkurencyjnych świadczeniodawców (tak m.in. NSA /w:/ wyroki z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 264/10 oraz II GSK 265/10, czy też wyrok z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 554/10).

Niemniej należy podkreślić, iż powyższe orzeczenia NSA nie zapadły jednogłośnie.

I tak, zdaniem Sądu, warto zwrócić uwagę, że sędzia NSA składający zdanie odrębne do wyroku II GSK 265/10, zauważył, że Naczelny Sąd Administracyjny w treści uzasadnienia obu tych wyroków nie wskazał, które przepisy z wyżej powołanych ustaw zostały naruszone, aby uzasadniały taką odmowę. Ponadto – zdaniem sędziego NSA wnoszącego zdanie odrębne – NSA nie odniósł się również do treści przepisu art. 73 k.p.a., który ma zastosowanie w sprawie, regulujący prawo strony wglądu do akt w każdym stadium postępowania. Dalej sędzia NSA wskazał, że postępowanie toczące się przed Dyrektorem Oddziału Wojewódzkiego NFZ oraz Prezesem NFZ jest postępowaniem administracyjnym, gdyż złożone odwołanie dotyczące rozstrzygnięcia postępowania złożone zostało na podstawie art. 154 § 1 ustawy o świadczeniach. Złożone odwołanie otworzyło postępowanie administracyjne, do którego mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie niewyłączonym przez przepisy tej ustawy. Zdaniem sędziego NSA, o ile otwarte jest już postępowanie administracyjne, to musi dojść do ujawnienia i zbadania wszystkich okoliczności związanych ze sprawą. Także z punktacją, ofertami, uzasadnieniem punktacji, itp., gdyż jest to skutek ocen dokonanych w odniesieniu do poszczególnych wymagań stawianych w ogłoszeniu. Zdaniem sędziego NSA, odmowa stronie udostępnienia pełnych akt sprawy, pomimo złożonego w tym względzie wniosku, narusza art. 73 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sędzia NSA zwrócił również uwagę na fakt, iż akta, których stronie nie udostępniono, nie były objęte klauzulą poufności, o której mowa w art. 55 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.), co oznacza, że nie było innych podstaw prawnych, aby jawność akt stronie w postępowaniu administracyjnym wyłączyć. Konkludując, zdaniem sędziego NSA wnoszącego zdanie odrębne do w/w wyroku, wprowadzenie zastępczych barier, jak to uczynił NSA w analizowanych sprawach, w powiązaniu z ogólnymi zasadami wynikającymi z zacytowanych ustaw w kontekście powyższych wywodów i przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jest niedopuszczalne, co oznacza, że stronę bezpodstawnie pozbawiono prawa do obrony, skoro nie miała prawa wglądu do całości akt, aby przedstawić i uzasadnić stawiane zarzuty.

Z kolei sędzia NSA, który złożył zdanie odrębne do wyroku NSA z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 554/10, wskazał, że z treści powołanego w tym orzeczeniu przepisu art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wynika, że istotnym wymogiem dla powołania się przez stronę na ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa jest podjęcie odpowiednich działań zastrzegających ochronę danych i informacji składanych do akt postępowania administracyjnego, przykładowo przez umieszczenie klauzuli "poufne". Jednocześnie sędzia NSA stwierdził, że nawet, gdyby materiały pochodzące od konkurenta, zawierały odpowiednią klauzulę chroniącą tajemnicę przedsiębiorstwa, to i tak organ obowiązany byłby, uwzględniając stanowisko konkurenta, wydać odpowiednie postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Taki bowiem wymóg przewiduje przepis art. 74 § 2 k.p.a. Sędzia NSA wskazał ponadto, że w sytuacji, w której dochodzi do kolizji praw procesowych, o których mowa w art. 73-74 k.p.a., z prawem strony do ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, o którym mowa w art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, organ powinien poszukiwać kompromisu, który – zdaniem sędziego wnoszącego zdanie odrębne - jest możliwy w granicach obowiązującego prawa. I tak, gdy strona zastrzega ochronę danych i materiałów przedkładanych do akt sprawy, wówczas – zdaniem sędziego NSA - organ mógłby zastosować odpowiednio przepis art. 55 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) w związku z art. 74 § 2 k.p.a. W myśl powołanego artykułu przedsiębiorca przekazujący podczas postępowania o udzielenie koncesji informacje stanowiące tajemnice przedsiębiorstwa, w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, może zgłosić wniosek, aby informacjom tym była nadana klauzula poufności (ust. 1). W takiej sytuacji informacjom nadaje się klauzulę poufności, pod warunkiem, że przedsiębiorca: 1) przekazując informacje, uzasadni swoje żądanie i 2) z przekazanych informacji sporządzi streszczenie, które może zostać udostępnione innym uczestnikom postępowania (ust. 2). Wówczas informacje, którym nadano klauzulę poufności, nie mogą być udostępniane innym uczestnikom postępowania bez zgody przedsiębiorcy przekazującego informacje (ust. 3).

W uzupełnieniu powyższych rozważań należy także wspomnieć o wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia w sprawie o sygn. akt II GSK 121/12.W treści uzasadnienia tego wyroku wyrażono pogląd na temat zastosowania w postępowaniu administracyjnym przed organami Funduszu art. 73 - 74 k.p.a., regulujących prawa strony (uczestników postępowania) do wglądu do akt sprawy i wynikający z tego obowiązek organu prowadzącego postępowanie administracyjne udostępnienia tych akt. Zgodnie z tym stanowiskiem "(....) akta sprawy administracyjnej to dokumenty zgromadzone i wytworzone w danej, konkretnej sprawie administracyjnej. Stąd wniosek, że akta postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej nie są, nie stają się automatycznie z chwilą wniesienia odwołania aktami sprawy administracyjnej. Mogą, a nawet powinny być przez organ do postępowania administracyjnego włączone, stosownie do potrzeb tego postępowania. Jeżeli zatem np. organ ma za zadanie skontrolować zgodność rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasady równego traktowania wszystkich świadczeniodawców, to musi nie tylko porównać oceny ofert poszczególnych świadczeniodawców, ale również skonfrontować te oceny z samymi ofertami. W takim przypadku zarówno oceny poszczególnych ofert, jak i oferty powinny być włączone do akt kontrolnego postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatruje się w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej dostatecznych podstaw prawnych do wyłączenia stosowania w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy Funduszu przepisów art. 73 - 74 k.p.a. Potrzebę ochrony informacji obejmujących np. tajemnicę przedsiębiorstwa lub ochrony danych osobowych można natomiast zaspokoić korzystając z innych, odpowiednich regulacji prawnych, np. odpowiednio art. 55 ust. 1 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.). Na uwagę zasługuje fakt, że w sprawach ze skarg na decyzje podejmowane w omawianym postępowaniu administracyjnym, dbałość o ochronę informacji dotyczących świadczeniodawców wykazują przede wszystkim organy Funduszu, a nie świadczeniodawcy. Pomijając już, że pogląd co do niestosowania w tym postępowaniu administracyjnym przepisów art. 73 i 74 k.p.a. nie ma prawnego uzasadnienia, to należy zauważyć, że jego zaakceptowanie mogłoby prowadzić do istotnego ograniczenia możliwości rozpatrzenia przez organ sprawy według zasad określonych w k.p.a., gwarantujących przeprowadzenie rzeczywistej, rzetelnej kontroli zaskarżonego wyniku postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (...)".

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie uznać należy w kontekście powyższych wątpliwości, że organ, rozpatrując sprawę ponownie, winien również odnieść się do tej kwestii i szczegółowo uzasadnić powody ewentualnej odmowy udostępnienia stronie skarżącej wglądu do pełnych akt postępowania, w tym do ofert innych uczestników postępowania konkursowego.

Sąd jest zdania, że na tyle, na ile jest to możliwe, należy chronić prawo procesowe strony do udostępnienia materiałów znajdujących się w aktach sprawy, w zakresie, o którym mowa w przepisach art. 73 i art. 74 k.p.a. W przeciwnym przypadku może dochodzić do trudnych do zaakceptowania sytuacji ograniczających zasadę prawdy materialnej, ze szkodą dla interesu społecznego i uzasadnionego interesu strony.

Według Sądu, powyższe wartości mogły doznać istotnego uszczerbku w następstwie działania organów obu instancji wydających w niniejszej sprawie decyzje administracyjne rozstrzygające odwołanie.

Biorąc pod uwagę wskazane uchybienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.