Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 65/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 13 par. 1.
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Teresa Randak (spr.), Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2015 r. sprawy ze skargi R. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany środka egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) orzeka, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K.na rzecz strony skarżącej kwotę 100 ( sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. – dalej określany zamiennie "DIS" – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej w skrócie: "K.p.a.") oraz art. 17, art. 18 i art. 13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015; dalej w skrócie: "u.p.e.a."), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r. nr [...]

o odmowie zmiany zastosowanego środka egzekucyjnego.

Wskazane wyżej postanowienie organu egzekucyjnego zapadło w następującym stanie faktycznym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr od [...] do [...], obejmujących zaległości R. R. – dalej określanej zamiennie "wnioskodawczyni", "strona", "zobowiązana" lub skarżąca" – w podatku od nieruchomości za lata 2009-2012, w toku którego zawiadomieniem z dnia [...]r. nr [...], doręczonym zobowiązanej wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 1 października 2014r., zajął wierzytelność z rachunku bankowego w [...] Bank [...] S.A. Oddział w B.

Wnioskiem z dnia 14 października 2014r. zobowiązana zwróciła się o zmianę zastosowanego środka egzekucyjnego na mniej uciążliwy, tj. na egzekucję z nieruchomości wskazanej w tytułach wykonawczych, położonej w Z., przy ul. [...], objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Z., której odpis załączyła do wniosku. We wniosku wyjaśniła, że od dnia 2 lutego 2004r. jest wraz z mężem J. R., na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej, współużytkownikiem wieczystym tej nieruchomości i współwłaścicielem budynku stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności. Podniosła ponadto, że zaskarżyła do WSA w Gliwicach decyzję ustalającą podatek od tej nieruchomości za 2007r. (sygn. akt I SA/Gl 805/13), a w przypadku uwzględnienia skargi nastąpi wznowienie postępowań dotyczących wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2009 - 2012. Prowadzona natomiast egzekucja z rachunku bankowego pozbawi ją środków do życia i środków niezbędnych do utrzymania tej nieruchomości. Podała również, że egzekucja wobec tych samych zobowiązań prowadzona jest wobec jej męża z zastosowaniem tego samego środka egzekucyjnego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. nie uwzględnił wniosku czemu dał wyraz w postanowieniu z dnia [...] r. nr [...] odmawiającym na podstawie art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zmiany zastosowanego środka egzekucyjnego uznając, iż egzekucja z rachunku bankowego jest znacznie mniej uciążliwa niż ewentualna egzekucja z nieruchomości wskazanej przez zobowiązaną, a także nieuzasadniona z uwagi na nieadekwatność kwoty zadłużenia do wartości nieruchomości.

Na postanowienie to zobowiązana złożyła zażalenie zarzucając naruszenie art. 7 § 2 i art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w T. do ponownego rozpatrzenia. Wyjaśniła w zażaleniu, że wraz z mężem nie posiadają żadnych oszczędności, utrzymują się od kilku lat wyłącznie z emerytur, które nie wystarczają na pokrycie wydatków związanych ze stanem zdrowia, koniecznością korzystania z pomocy prawnej w toczących się postępowaniach sądowych i administracyjnych, a także z utrzymaniem w należytym stanie nieruchomości położonej w Z., przy ul. [...], przez co stan techniczny budynku jest coraz gorszy.

Wszystkie wydatki ograniczają do absolutnie niezbędnych i coraz częściej korzystają z pomocy rodziny. Z otrzymywanych emerytur nie są w stanie zapłacić wymierzonych podatków, a z uwagi na jej niesprawność ruchową, nie mogą spieniężyć samochodu, co pozwoliłoby na pokrycie części zobowiązań podatkowych.

Jedynym źródłem pozyskania środków umożliwiających zapłacenie już wymierzonych (i nadal wymierzanych) podatków może być spieniężenie nieruchomości wskazanej we wniosku z dnia 14 października 2014r. o zmianę środka egzekucyjnego. Wnioskodawczyni podkreśliła, że organ egzekucyjny nie wziął pod uwagę, że wskutek prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego zostaną pozbawieni pieniędzy na żywność, utrzymanie mieszkania czy lekarstwa. Uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego będzie dla zobowiązanej i jej męża dramatyczna w skutkach, zatem zmiana środka egzekucyjnego na egzekucję z nieruchomości jest konieczna i będzie zgodna z treścią art. 1a pkt 12 lit. a, art. 7 § 2 i art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

DIS utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie wskazał, że zagadnienie zwolnienia składnika majątkowego z egzekucji normuje art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej stanowiący, że organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub w części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Zgodnie natomiast z wytycznymi art. 7 § 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w tej ustawie, które (art. 7 § 2) prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przy wyborze środka egzekucyjnego w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, organ egzekucyjny powinien mieć na względzie efektywność i skuteczność tego środka w wykonaniu egzekwowanego obowiązku i zastosować środek egzekucyjny, który doprowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku.

Dalej, DIS zaakcentował, że zwracając się do organu egzekucyjnego pismem z dnia 14 października 2014r. o zmianę tego środka egzekucyjnego na egzekucję z nieruchomości, zobowiązana de facto wnioskowała o zwolnienie rachunku bankowego spod zajęcia, które to zagadnienie normuje art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej.

Stanowi on, że organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub w części określone składniki majątkowe zobowiązanego.

Z redakcji tego przepisu wynika, że zwolnienie spod egzekucji może nastąpić w przypadku równoczesnego zaistnienia dwóch przesłanek: zobowiązany musi złożyć wniosek i za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego.

Regulacja zawarta w art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej stanowi dodatkowy środek ochrony na wypadek, gdyby zaistniały nadzwyczajne okoliczności, a przewidziane w tej ustawie gwarancje w postaci przepisów wymieniających wyłączenia i ograniczenia egzekucji z poszczególnych składników majątkowych zobowiązanego, okazały się niewystarczające.

Badając okoliczności motywujące zwolnienie z egzekucji zajętego rachunku bankowego pod kątem ważnego interesu zobowiązanej, nie sposób pominąć istotnej w postępowaniu egzekucyjnym zasady, a mianowicie realnej skuteczności środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości, proponowanego przez zobowiązaną w zamian za rezygnację z zastosowanej egzekucji z rachunku bankowego.

W ocenie DIS skuteczność sugerowanej egzekucji z nieruchomości położonej w Z., przy ul. [...], jest bardzo wątpliwa, jeśli weźmie się pod uwagę, iż jej sprzedażą zajmuje się od dłuższego już czasu, ale bez rezultatu, profesjonalne biuro, o czym informował w swoich wnioskach mąż zobowiązanej, wobec którego toczy się również postępowanie egzekucyjne dotyczące takich samych zaległości dochodzonych przymusowo przez Prezydenta Miasta Z.

Nie uzasadnia też zwolnienia z egzekucji zajętego rachunku bankowego na rzecz egzekucji z nieruchomości relatywność zadłużenia do wartości nieruchomości. Nieruchomość składa się z użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej oraz kompleksu biurowo-hotelowego, stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności.

Wymagana przepisami działu II rozdziału 7 ustawy egzekucyjnej procedura postępowania w odniesieniu do egzekucji z nieruchomości jest kosztowna, bo wiąże się z licznymi wydatkami znacząco generującymi koszty egzekucyjne. Wdrożenie więc tego środka egzekucyjnego w sytuacji, gdy skuteczną może okazać się egzekucja z rachunku bankowego przy kwocie zaległości wykazanej w zawiadomieniu z dnia [...]r. nr [...] wynoszącej [...] zł byłoby – zdaniem DIS – nieracjonalne.

Organ uznał, że realizacja zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności będzie odczuwalna finansowo, jednakże nie na tyle by całkowicie zagrozić dalszej egzystencji małżonków R. i J. R. Organ dodatkowo podniósł, że wnosząc o zmianę zastosowanego środka egzekucyjnego poprzez zwolnienie zajętego rachunku bankowego w zamian za proponowaną egzekucję z nieruchomości zobowiązana nie powołała żadnych innych dowodów, poza zgromadzonymi w aktach sprawy, ani też nie wskazała innych, poza uciążliwością okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zobowiązana zarzuciła organowi nadzoru naruszenie art. 7 § 2, art. 13 § 1 u.p.e.a. oraz art. 6, art. 7 i art. 8 Kpa.

Uzasadniając skargę wskazała, że zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego w T., jak i Dyrektor Izby Skarbowej w K. uznali, że pozbawienie jej środków do życia w sytuacji, gdy istnieje możliwość prowadzenia egzekucji z nieruchomości, jest zgodne z prawem. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić w świetle przepisów art. 7 § 2 i art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika także, że nie zostały wzięte pod uwagę pozostałe, istotne okoliczności uzasadniające zmianę środka egzekucyjnego, przedstawione w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T., wynikające ze stanu zdrowia, z konieczności łożenia na utrzymanie nieruchomości i mieszkania oraz konieczności korzystania z pomocy prawnej. Skarżąca wskazała nadto, że nie posiadają wraz z mężem środków na utrzymanie nieruchomości, przez co stan techniczny budynku jest coraz gorszy. Podnosząc, że otrzymywane emerytury nie pozwalają na regulowanie zobowiązań podatkowych dotyczących nieruchomości zaakcentowała, że koszty egzekucyjne nie powinny wpływać na odmowę zmiany zastosowanego środka egzekucyjnego, tym bardziej, że koszty te pokryte zostałyby z ceny nieruchomości, a więc przez nią i jej męża.

Skarżąca wniosła o:

- uchylenie zaskarżonego postanowienia;

- zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

DIS, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), a także art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wobec powyższego, kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest tylko i wyłącznie do zbadania, czy w sprawie organy podatkowe nie naruszyły prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Granice rozpoznania sądu administracyjnego wyznaczone są przy tym przez granice danej sprawy. Ponadto, należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, ma nie tylko prawo, ale i obowiązek uwzględnić okoliczności niepowołane w skardze, lecz mające wpływ na tę ocenę. Podkreślenia także wymaga, że na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skarga analizowana według powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu sprowadza się zasadniczo do rozważenia wystąpienia w sprawie przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego", który uzasadniałby możliwość zwolnienia przez organ egzekucyjny spod egzekucji wierzytelności zobowiązanej stanowiących jej emeryturę.

Rozstrzygnięcie zawisłego sporu wymaga w pierwszej kolejności wskazania, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 13 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić na czas oznaczony lub nieoznaczony z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Powyższe oznacza, iż zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia dwóch przesłanek: zobowiązany musi złożyć wniosek i za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego. Podkreślenia wymaga, że regulacja zawarta w art. 13 § 1 u.p.e.a. stanowi dodatkowy środek ochrony na wypadek, gdyby zaistniały nadzwyczajne okoliczności, a przewidziane w u.p.e.a. gwarancje w postaci przepisów przewidujących wyłączenia i ograniczenia egzekucji z poszczególnych składników majątkowych zobowiązanego, okazały się niewystarczające w danej sytuacji.

W niniejszej sprawie wierzycielem jest jednostka samorządu terytorialnego, organem egzekucyjnym Naczelnik Urzędu Skarbowego w T.

Należy zauważyć, że skoro organ egzekucyjnym zyskał samodzielne uprawnienie do zwolnienia z egzekucji określonego składnika majątkowego zobowiązanego to warunkiem koniecznym rozstrzygnięcia o zasadności wniosku jest rozważenie istnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2010 r., sygn. akt II FSK 789/08, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny stwierdził, że nie znalazł podstaw dla podjęcia pozytywnego rozstrzygnięcia dla strony, gdyż zadaniem organu wynikające z art. 7 § 2 u.p.e.a. nakładają na niego obowiązek stosowania środków zmierzających bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród tych środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Organ wskazał ponadto na trudności/uciążliwości związane z prowadzeniem egzekucji z nieruchomości.

Takie stanowisko organu, w ocenie Sądu, nie zasługuje na akceptację. Stwierdzić należy, że zarówno uzasadnienie postanowienia organu egzekucyjnego, jak i uzasadnienie rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej są bardzo ogólnikowe, lakoniczne, przede wszystkim zaś nie zawierają oceny istnienia przesłanek wynikających z art. 13 § 1 u.p.e.a. Uznaniowy charakter postanowienia w sprawie czy to zwolnienia czy częściowego zwolnienia z egzekucji określonego składnika majątkowego nie zwalnia, zdaniem Sądu, organów egzekucyjnych z ustalenia istnienia bądź nieistnienia przesłanek określonych w art. 13 § 1 u.p.e.a. Przyjdzie bowiem zaakcentować, że tylko ustalenie przesłanek uprawnia organ do podjęcia rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego. Ich brak wyklucza zastosowanie tej instytucji.

W badanej sprawie organ w ogóle nie dokonał takiego ustalenia, co czyni badane rozstrzygnięcie wadliwym. O ile bowiem Sąd nie jest władny kwestionować samego uznania administracyjnego to jest zobligowany do zbadania prawidłowości postępowania organów w przedmiocie zastosowania tej instytucji, prawidłowości dokonanego ustalenia i oceny istnienia przesłanek a także prawidłowości uzasadnienia odmowy.

Należy podkreślić, że oparcie art. 13 § 1 u.p.e.a. na konstrukcji uznania administracyjnego, którego istotą jest pozostawienie organowi swobody wyboru określonego rozwiązania, nie zwalnia organów od prawidłowego przeprowadzenia postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie ukształtował się pogląd, że samo sformułowanie przesz ustawodawcę słowa "może" nie oznacza, że przepis ten pozostawia do uznania organu egzekucyjnego istnienie lub nieistnienie w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających podjęcie danego rozstrzygnięcia. Nie może to jednak oznaczać dowolności rozstrzygnięcia. Każde postanowienie organu musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek zwolnienia spod egzekucji określonych/wnioskowanych składników majątkowych i ich analizą z zachowaniem wymogów proceduralnych i zawierać szczegółowe uzasadnienie prawne. Dopiero tak podjęte postanowienie może być uznane za rozstrzygnięcie mieszczące się w granicach uznania administracyjnego, a nie rozstrzygnięcie dowolne. Organ powinien rozważyć szczegółowo wszystkie przesłanki ustawowe wymienione taksatywnie - kwestię istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres ich stosowania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2005 r. III SA/Wa 646/05, LEX nr 190818, wyrok NSA z dnia 13 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 1811/96 LEX nr 31877, NSA z dnia 3 (...) a 1999 r., sygn. akt I SA/Lu 478/98 Biul.Skarb. 1999/6/30).

Jakkolwiek ustawodawca pozostawił organom swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięcia, to nie może budzić wątpliwości, że jest ono uwarunkowane dokonaniem szczegółowej analizy prowadzonej sprawy pod kątem wskazanych w przepisie dyrektyw wyboru oraz prowadzenia postępowania zgodnie z przepisami procedury, w rozpoznawanej sprawie przepisami k.p.a. Sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie postanowienia w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji rachunku bankowego zostało poprzedzone bez prawidłowo przeprowadzonego postępowaniem albowiem organ nie podjął żadnej czynności dowodowej, nie rozważył też okoliczności przedstawionych przez zobowiązaną.

W ocenie Sądu takie postępowanie organów przeczy unormowanym w art. 7, 77, 80 k.p.a. zasadom postępowania, które to przepisy mają w sprawie zastosowanie poprzez odesłanie przewidziane w art. 18 u.p.e.a. Sąd podkreśla, że nie oceniał zaskarżonych postanowień z punktu widzenia zasadności odmowy, ale z punktu procesowych nieprawidłowości, które wystąpiły w sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie zawiera ustaleń faktycznych z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 13 § 1 u.p.e.a. Organ odwoławczy nie odniósł się do podniesionej w zależeniu argumentacji skarżącej dotyczącej trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej jej i męża.

Godzi się także zauważyć, że wierzyciel, w przypadku prowadzonej egzekucji ma prawo oczekiwać zaspokojenia.

Jednakże skarżąca korzystając z możliwości przewidzianych w u.p.e.a. złożyła wniosek o zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych popierając go stosowną argumentacją. W tak uruchomionym postępowaniu organ egzekucyjny powinien, uwzględniając swoje uprawnienia, zbadać okoliczności dotyczące zobowiązanej i odnosząc się do nich przy rozważaniach w przedmiocie zgody na zwolnienie z egzekucji (bądź odmowy), wnikliwie przeanalizować przesłankę ważnego interesu zobowiązanego. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny naruszył powyższy obowiązek. Wobec ujawnionych okoliczności, że w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji i organu odwoławczego brak jest ustaleń dotyczących stanu faktycznego Sąd nie miał możliwości skontrolowania zaskarżonych postanowień, właśnie pod kątem ważnego interesu zobowiązanego.

Jak już wskazano uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja funkcjonuje na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z dnia 13 października 2000 r., sygn. akt III SA 3416/99; wyrok NSA z dnia 14 maja 1997 r., sygn. akt I SA/Łd 344/96; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozstrzygnięcie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Przeprowadzona w oparciu o powołane wyżej kryteria kontrola sądowa zaskarżonego postanowienia wykazała, że w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy nie został ani zgromadzony ani wnikliwie rozpatrzony, w szczególności pod kątem przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego".

Rozpatrując sprawę ponownie organ obowiązany będzie w pierwszej kolejności, zgodnie z przepisami art. 7 oraz art. 77 k.p.a., w sposób wyczerpujący ustalić aktualną sytuację finansową i zdrowotną, a następnie ocenić w świetle zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), czy istnieje przesłanka wymieniona w art. 13 § 1 u.p.e.a. Dokonując oceny jej istnienia organ wskaże – przy podejmowanym rozstrzygnięciu – jakie okoliczności wziął pod uwagę oraz jak ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w kwocie równej uiszczonemu wpisowi. Z kolei zakres, w jakim uchylony akt nie podlega wykonaniu określony został na podstawie art. 152 p.p.s.a.