Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 896/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 a i c, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 49 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant starszy specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2010r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Ministra Finansów z dnia ... lutego 2010r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty legalizacyjnej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. K. J. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę ...zł (...groszy) w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę ... zł (... złotych) plus tytułem 22 % podatku od towarów i usług kwotę ... zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy).


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez J. F. (zwanego dalej: skarżącym) jest decyzja Ministra Finansów nr ... z ... lutego 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody K. z ... października 2009 r. w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej z tytułu samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego. Zaskarżone orzeczenie została wydana w następującym stanie faktycznym.

Postanowieniem z ... grudnia 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w A. ustalił dla skarżącego opłatę legalizacyjną w wysokości ... zł. Postanowieniem z ... stycznia 2009 r. Wojewoda K., w wyniku złożonego zażalenia, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżący wniósł na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B.

Pismami z ... lutego 2009 r. skarżący zwrócił się do Wojewody K. o umorzenie opłaty legalizacyjnej. Decyzją z ... kwietnia 2009 r., Wojewoda K. odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej. Decyzja ta – w wyniku złożonego odwołania – została utrzymana w mocy decyzją Ministra Finansów z ... lipca 2009 r.

Pismem z ... lipca 2009 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem do Wojewody K. o rozłożenie na raty (w wysokości ... zł miesięcznie) należności z tytułu opłaty legalizacyjnej oraz o umorzenie. Decyzją z ... września 2009 r., Wojewoda K. rozłożył należność na ... miesięcznych rat (... rat w wysokości ... zł i ... raty w wysokości ... zł) oraz decyzją z ... września 2009 r. odmówił umorzenia w całości ustalonej opłaty prolongacyjnej i naliczonych odsetek.

Pismem z ... września 2009 r. uzupełnionym pismami z ... października 2009 r. skarżący ponownie zwrócił się do Wojewody K. o umorzenie opłaty legalizacyjnej. We wniosku wskazał, że jego rodzina składa się z czterech osób: małżonki K. oraz małoletnie córki (... lat). Jego przychody wynoszą ... zł zasiłku dla bezrobotnych. Przychód małżonki wynosi ... zł zasiłku rodzinnego. Oświadczył także, że w skład jego majątku wchodzą nieruchomości w postaci działki budowlanej o pow. ... arów, położonej w miejscowości O., zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. ... m2 oraz ruchomości w postaci samochodu osobowego marki O. rok prod. ..., skuter Y., rok prod. ... oraz przyczepka samochodowa. Wartość ruchomości nie przekracza kwoty ... tys. złotych. Skarżący nie posiada oszczędności.

Wojewoda K. decyzją z ... września 2009 r. – wydaną na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – odmówił umorzenia w całości lub części opłaty legalizacyjnej.

Skarżący ... listopada 2009 r. złożyła odwołanie od powyższej decyzji do Ministra Finansów, w którym wskazał, że remont przeprowadził za pieniądze uzyskana ze sprzedaży gruntu, natomiast nie posiada dokumentów potwierdzających fakt przeznaczenia tych środków na zakup niezbędnych materiałów budowlanych. Podkreślił, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i nie posiada środków finansowych ani na zapłatę należności ani na rozbiórkę obiektu, zaznaczył także, że rozbudowy budynku dokonał kierowany przez inspektora nadzoru budowlanego, działając bez świadomości naruszenia prawa.

Decyzją z ... lutego 2010 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody K. z ... października 2009 r.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że gospodarstwo domowe skarżącego składa się z czterech osób: skarżącego, żony i dwóch małoletnich córek. Skarżący jest od ... września 2009 r. zarejestrowany jako osoba bezrobotna, z prawem do zasiłku w wysokości ... zł, natomiast małżonka skarżącego otrzymała we wrześniu 2009 r. stypendium za szkolenie w wysokości ... zł oraz pobiera zasiłek rodzinny w kwocie ... zł. Z oświadczenia skarżącego wynika, że dochód przypadający na jednego członka rodziny wyniósł miesięcznie ... zł we wrześniu 2009 r. i ... zł w październiku 2009 r. Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. wynika, że dochody rodziny skarżącego uzyskali w 2008 r. łączny dochód w wysokości ... zł. Umową sprzedaży z ... marca 2007 r. skarżący sprzedał Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad grunty o pow. ... ha za kwotę ... zł. Skarżący jest właścicielem działki budowlanej o pow. ... ha, znajdującej się w miejscowości O., zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. ... m2, jest także właścicielem samochodu osobowego marki O. rok prod. ..., motoroweru Y., rok prod. ... oraz przyczepy samochodowej, nie posiada oszczędności. Skarżący przedstawił kserokopie rachunków związanych z kosztami gospodarstwa domowego na które składają się: energia elektryczna – ok. ... zł miesięcznie, gaz – ok. ... zł miesięcznie, woda – ok. ... zł miesięcznie, opał – ok. ... zł, wywóz nieczystości – ok. ...zł na kwartał, leki dla córek – ok. ... zł miesięcznie.

Minister wyjaśnił, że możliwość umorzenia należności przewidziana jest w art. 67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej i uzależniona jest od zaistnienia przesłanek w ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Decyzja o udzieleniu ulgi w spłacie należności publicznoprawnej ma charakter uznaniowy tzn. pozostawia organowi stosującemu prawo pewien zakres luzu decyzyjnego, co nie oznacza, że organ wydając rozstrzygnięcie może zachować się w sposób dowolny. Zdaniem Ministra ogół występujących w sprawie okoliczności nie stanowi dostatecznej i wystarczającej podstawy do podjęcia decyzji o umorzeniu ustalonej opłaty legalizacyjnej, bowiem umorzenie należności publicznoprawnej jest ulgą o charakterze wyjątkowym i powszechną zasadą jest ponoszenie ciężarów oraz świadczeń publicznych przez podmioty prawa. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż skoro umorzenie należności jest odstępstwem od zasady ponoszenia prawem przewidzianych świadczeń, to przypadki zastosowania tej instytucji powinny mieć charakter zdarzeń nadzwyczajnych, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które strona nie mogła mieć wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. W ocenie Ministra, w przedmiotowej sprawie okoliczności o tak wyjątkowym charakterze nie występują, albowiem ustalenie opłaty legalizacyjnej było konsekwencją działań samego skarżącego, wynikających z naruszenia przepisów prawa budowlanego, a nie z przyczyn losowych czy nagłych. Zdaniem Ministra za umorzeniem ustalonej opłaty legalizacyjnej nie przemawiał zarówno ważny interes podatnika jak i interes publiczny. Minister podkreślił, że w interesie publicznym leży, by ustalane przez organy administracji publicznej należności były realizowane, a uczestnicy procesu budowlanego nie byli pochopnie zwalniani z obowiązku ich zapłaty.

Pismem z ... lutego 2010 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Finansów z ... lutego 2010 r., wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż remont domu został przeprowadzony za pieniądze uzyskane ze sprzedaży gruntu, jednak nie posiada dokumentów potwierdzających fakt przeznaczenia tych środków na zakup niezbędnych materiałów budowlanych, bowiem nie pobierał faktur. Skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i nie posiada środków finansowych na zapłatę należności. Posiada zadłużenie w hurtowniach i banku, żona skarżącego znajduje się w okresie wypowiedzenia umowy o pracę, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ma dwójkę małoletnich dzieci na utrzymaniu. Skarżący zwrócił także uwagę na to, że rozbudowy budynku dokonał działając bez świadomości naruszenia prawa, kierowany przez inspektora nadzoru budowlanego, na którego działanie złożył skargę do właściwego samorządu zawodowego.

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę podtrzymał ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Pełnomocnik z urzędu skarżącego pismem procesowym z ... września 2010 r. uzupełnił zarzuty skargi precyzując, iż zaskarżona decyzja narusza:

a. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie w szczególności przez rak ustalenia aktualnej sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego, wartości jego majątku i rzeczywistej możliwości uiszczenia należności z tytułu opłaty legalizacyjnej nałożonej postanowieniem z ... grudnia 2008 r. oraz przez brak ustalenia, że zachodzi ważny interes skarżącego uzasadniający umorzenie należności;

b. art. 67a §1 Ordynacji podatkowej przez brak umorzenia opłaty legalizacyjnej nałożonej postanowieniem z ... grudnia 2008 r., w sytuacji, gdy zachodzi ważny interes skarżącego uzasadniający wydanie decyzji o umorzeniu należności.

Wobec powyższego pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Finansów z ... lutego 2010 r., jak i decyzji Wojewody K. z ... października 2009 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W motywach uzasadnienia wskazał, że skarżący dopełnił obowiązku przedstawienia wszystkich okoliczności, które przemawiają za zastosowaniem instytucji umorzenia należności w jego przypadku. Skarżący złożył w terminie pełną dokumentację odnoszącą się do jego sytuacji finansowej i rodzinnej. Pełnomocnik zarzucił, że dokonując analizy zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego organ I instancji, a w ślad za nim organ II instancji, nie dokonał jednak ustaleń na tyle wyczerpujących, aby stanowić one mogły podstawę wydania decyzji na podstawie art. 67a Ordynacji podatkowej. Wprawdzie organy przytoczyły w uzasadnieniach decyzji dane wynikające z dokumentów złożonych przez skarżącego, jednak nie przywiązały żadnej wagi do ustalenia aktualnej wartości majątku skarżącego, w szczególności do ustalenia, czy skarżący posiada jakiekolwiek oszczędności, jaka jest wartość samochodu i motoroweru stanowiącego jego własność, jak również na jakie cele spożytkowana została przez skarżącego kwota ... zł uzyskana w drodze umowy sprzedaży nieruchomości na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Pomimo oświadczenia skarżącego, że kwota ta została przeznaczona na remont domu oraz bieżące wydatki, organy administracji nie przeprowadziły postępowania dowodowego w tej kwestii.

Organy nie wskazały, z jakiego źródła miałaby zostać uiszczona opłata legalizacyjna, a skoro skarżący podał, że nie ma żadnych oszczędności ani innych środków finansowych na jej pokrycie, to organ winien był ustalić, czy tak jest w rzeczywistości. Organy nie dokonały więc żadnych ustaleń związanych z posiadaniem przez podatnika ewentualnego innego majątku, który mógłby stanowić źródło zaspokojenia Skarbu Państwa, co jest niewątpliwie okolicznością o zasadniczym znaczeniu dla niniejszej sprawy. Efektem powyższych uchybień, jest brak odpowiednich ustaleń, które pozwoliłby na uznanie, że skarżący bez zagrożenia swojej egzystencji może spłacić należność w całości lub choćby w określonej części.

Pełnomocnik nie zgodził się z organem I instancji, który stwierdził, że "sytuacja materialna i rodzinna dłużników nie może stanowić jedynego powodu do umorzenia nałożonej kary – w późniejszym czasie może nastąpić poprawa sytuacji materialnej i mogą zaistnieć warunki do spłaty zobowiązania wobec Skarbu Państwa". Stanowisko to, w pełni zaakceptowane przez organ II instancji pozostaje w sprzeczności z prezentowanymi w orzecznictwie poglądami, zgodnie z którymi interes podatnika – w rozumieniu art. 67a § 1 pkt – należy widzieć bardziej szeroko, mając na uwadze nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków, np. związanych z kosztami leczenia członków najbliższej rodziny podatnika (wyrok NSA z 2 września 1999 r., SA/Sz 1753/98, LechPolonica nr 344942). Zawężenie ustawowych wymagań umorzenia zaległości podatkowych do przypadków – w których podatnik – wskutek uiszczenia podatku – miałby pozostawać bez środków do życia i korzystać ze środków pomocy społecznej, jest niedopuszczalną interpretacją na niekorzyść podatnika (wyrok NSA z 24 października 1995 r., SA/P. 539/95, POP 1998 nr 3, poz. 90).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie.

W przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przez błędną jego wykładnię. Przede wszystkim podnieść należy, że zakresem rozpoznania sprawy przez organ był wniosek skarżącego o umorzenie opłaty legalizacyjnej nałożonej na niego z tytułu rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Do opłaty tej stosuje się przepisy o karach przewidziane prawem budowlanym, w tym przepisy przewidujące możliwość jej umorzenia w całości bądź w części. Wynika to z odesłania przepisów art. 49 ust. 1 i 2, art. 59f, art. 59g ust 1 i 5 ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 67a § 1 p 3 Ordynacji podatkowej. Organ jest związany zakresem wniosku skarżącego z zastrzeżeniem, że żądanie umorzenia całości opłaty mieści w sobie również wniosek o umorzenie części opłaty, co nie powinno umykać uwadze organu przy rozpoznawaniu sprawy.

Odsyłając ww. przepisami do stosowania art. 67a ust. 1 Ordynacji podatkowej, ustawodawca w żaden sposób nie zastrzegł dopuszczalności stosowania ulgi (umorzenie) wyłącznie do sytuacji, w której zaistniałe nałożenie opłaty legalizacyjnej wynikało z sytuacji całkowicie niezależnej od skarżącego oraz że aktualne położenie życiowe skarżącego, będące podstawą wnioskowania o ulgę, jest skutkiem zdarzeń nadzwyczajnych (takich jak klęska żywiołowa, pożar, czy inne nagłe i niespodziewane zdarzenie).

Możliwość umorzenia opłaty (w całości czy też części) została uregulowana w ten sposób, że organ w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem strony, lub interesem publicznym może dokonać tej czynności. Faktem jest, że umorzenie jest pozostawione do uznania organu. Polega to na przyznaniu organowi możności dokonywania wyboru między dwoma równowartościowymi rozwiązaniami (rozstrzygnięcie zgodnie z wnioskiem strony bądź oddalające wniosek) ale tylko w sytuacji zaistnienia określonych przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, tj. ważnego interesu strony lub interesu publicznego. Natomiast nie ma uznaniowości organu w zakresie ustalenia ww. przesłanek.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważaniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych. Obowiązki te wynikają z art. 7 i 8 k.p.a. Natomiast, jeżeli mimo zaistnienia przesłanek organ podejmuje decyzję odmowną to powinny być określone motywy tego rozstrzygnięcia w sposób przekonujący i nie budzący wątpliwości zgodnie z zasadą przekonywania wyrażona w art. 11 k.p.a.

Zatem ocenie Sądu podlega legalność działania organu, tj. czy organ badał sprawę pod kątem przesłanek wyrażonych w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, jak również czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w sprawie. Zasady płynące z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, muszą być właściwie odczytywane w danym stanie faktycznym, gdyż on determinuje ich zastosowanie. Faktem jest, że przesłanki umorzenia przewidziane ww. przepisem są zwrotami niedookreślonymi, co nie oznacza dowolności ich interpretacji. Ważny interes strony musi być rozpatrywany w kontekście wszelkich danych, które obrazują jej sytuacje życiową. Dane te niewątpliwie musze obejmować informacje dotyczące majątku strony, możliwości płatniczych, źródeł uzyskiwania dochodów, realnych możliwości uzyskiwania tych dochodów, w tym ewentualnych zmian w zatrudnieniu, sytuacji rodzinnej, stanu zdrowia, a także skutków jakie dla tej osoby i osób pozostających na jej utrzymaniu może spowodować wykonanie obowiązków wynikających z nałożonej opłaty legalizacyjnej (wykonanie zarówno dobrowolne jak i w drodze przymusu administracyjnego). Bez wnikliwego rozpatrzenia takich okoliczności nie można ustalić istnienia bądź nieistnienia przesłanki ważnego interesu strony. O istnieniu tej przesłanki nie przesądza samo przekonanie strony ani też nie może przesądzać twierdzenie organu, że przesłanka ta sprowadza się do zdarzeń nadzwyczajnych zaistniałych w odniesieniu do strony w okresie pomiędzy ustaleniem opłaty legalizacyjnej, a złożonym wnioskiem o jej umorzenie (do czego sprowadzają się twierdzenia organu w przedmiotowej sprawie).

W odniesieniu do przesłanki interesu publicznego koniecznym jest rozważenie względów społecznych również w zakresie skutków faktycznych odmowy zwolnienia z płatności, które mogą spowodować potrzebę korzystania przez stronę i jej rodzinę z pomocy społecznej szeroko rozumianej (w znaczeniu pieniężnym jak przydziału zastępczego lokalu mieszkalnego, gdyż nie będzie ona w stanie zaspokoić swoich potrzeb materialnych). Ponadto powstanie sytuacji konieczności objęcia świadczeniem społecznym wyklucza kolizję między ww. przesłankami.

Wymienione przesłanki występują w przepisie art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej jako przesłanki samodzielne. Zatem istnienie każdej z nich musi być ustalane przez organ w konkretnej rozpatrywanej sprawie. Ustalenia organu powinny też dotyczyć okoliczności, czy któraś z tych przesłanek przeważa nad drugą. Oznacza to wyważenie interesów (ważnego interesu stron i interesu publicznego). Organ jest do tego zobowiązany treścią art. 2 Konstytucji (Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej), bowiem w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego.

Przekładając to na przedmiotową sprawę Sąd uznał, że ustalenia faktyczne organu co do sytuacji życiowej skarżącego nie są dokładne, brak jest analizy tej sytuacji i wniosków z tego w pełni wypływających. Wykładnia przesłanki ważnego interesu strony została w sposób nieuzasadniony ograniczona do konieczności zaistnienia zdarzeń nadzwyczajnych i to wyłącznie zdarzeń zaistniałych po ustaleniu opłaty legalizacyjnej. Organ powinien rozważyć sytuację życiową skarżącego na datę rozstrzygania, w tym sytuację majątkową widzianą przez pryzmat możliwości ekonomicznych i możliwości źródeł dochodu. Jeżeli organ kwestionuje wyjaśniania skarżącego, że pieniądze w kwocie ... zł uzyskane ze sprzedaży nieruchomości na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad zostały przez niego wydane na rozbudowę domu i jednocześnie podejrzewa, że skarżący może w dalszym ciągu dysponować częścią tej kwoty, to powinien w tym zakresie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. W tym celu organ powinien m.in. wezwać skarżącego o przedstawienie historii rachunku bankowego na który została przelana zapłata za sprzedaną nieruchomość, co wynika z § 4 aktu notarialnego umowy sprzedaży z 7 marca 2007 r. (k. 57 akt adm.). Ustalenia te mogą przyczynić się do ustalenia czy, w jaki sposób i kiedy pieniądze uzyskane ze sprzedaży nieruchomości zostały wydane przez skarżącego i jednocześnie potwierdzą prawdziwość oświadczenia w tym zakresie skarżącego. Ponadto w sprawie istnieje konieczność wyliczenia dochodów skarżącego, ustalenia wartości jego majątku, a następnie skonfrontowanie tych wyliczeń z sumą zadłużenia, tak aby ustalić czy kwota zadłużenia – w całości lub części – jest realna do zapłaty przez skarżącego.

Ponadto nieuprawnione jest twierdzenie organu, że w ramach ważnego interesu strony nie występują okoliczności o wyjątkowym charakterze albowiem ustalenie opłaty legalizacyjnej jest konsekwencja działań strony, wynikających z naruszenia przepisów prawa budowlanego, a nie z przyczyn losowych czy nagłych. Podkreślić należy, że żaden przepis ani prawa budowlanego, ani przepis dotyczący przedmiotowej ulgi z Ordynacji podatkowej nie uzależnia umorzenia od podstaw i przyczyn nałożenia obowiązku, co do którego jest wniosek o umorzenie. Twierdzenie organu w tym zakresie nie znajduje uzasadnienia prawnego.

Podkreślić jeszcze raz należy, że możliwość umorzenia opłaty legalizacyjnej jest samoistną instytucją prawną przewidzianą w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej i tylko przesłanki określone w tym przepisie winny być podstawą ustaleń faktycznych i podstaw prawnych działania organu. Przyczyny i podstawy nałożenia opłaty legalizacyjnej były przedmiotem postępowania w sprawie jej ustalenia. W tym postępowaniu organ nie bada tamtych okoliczności. Opłata jest ustalona. Postanowienie jest ostateczne i podlega wykonaniu. Natomiast wniosek o umorzenie opłaty winien być rozpoznawany wyłącznie w ramach przesłanek określonych art. 67a ust. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Przy czym wydając decyzję w przedmiocie umorzenia należności organ orzekający winien zawsze brać pod uwagę fakt, że ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności po spełnieniu określonych przesłanek, zatem odmowa umorzenia nie może więc być traktowana jako zasada postępowania przy rozstrzyganiu tego typu spraw. Takie rozumowanie byłoby sprzeczne ze społeczną funkcją instytucji prawnej możliwości umorzenia zadłużenia posiadanego wobec Skarbu Państwa.

W sprawie brak jest też pełnych ustaleń i rozważań w odniesieniu do przesłanki interesu publicznego. Organ ograniczył swoje rozważania w tym zakresie do twierdzenia, iż zwolnienie z opłaty legalizacyjnej wskazywałoby na przyzwolenie na działanie naruszające przepisy budowlane i tym samym godziłoby w interes społeczny oraz świadczyłoby o preferencyjnym potraktowaniu strony w stosunku do podmiotów przestrzegających prawa. Taka interpretacja przesłanki interesu publicznego zaprzecza racjonalności ustawodawcy, który tworząc przepisy dotyczące umarzania należności przewidział ich stosowanie również w stosunku do osób, które z różnych powodów (niekoniecznie niezawinionych) naruszyły zasady porządku prawnego, zostały przez to obciążone dodatkowymi opłatami, w tym przypadku opłatę legalizacyjną, ale znalazły się w takiej sytuacji życiowej, że należy w sposób rzetelny, wnikliwy tę sytuację z analizować i rozważyć możliwość umorzenia opłaty. Zatem ustalenie i wymierzenie opłaty to jedna sprawa, a umorzenie jej to druga odrębna kwestia regulowana przesłankami art. 67 a § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej.

Reasumując Sąd w pełni podzieli zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., ponieważ organ nie przeprowadził pełnej, wnikliwej analizy sytuacji życiowej skarżącego przedstawianej w ramach ważnego interesu strony. Nie odniósł się do wszystkich podnoszonych okoliczności faktycznych. Ponadto w sposób niezasadny zawęził wykładnię omawianego przepisu art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w stosunku do obu przesłanek. Tym samym organ naruszył wymieniony przepis prawa materialnego i przepisów prawa procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów Sąd uznał zasadność skargi i uchylił zaskarżoną decyzję.

Mając na uwadze powyższe wskazanie organ dokona ponownych ustaleń faktycznych i oceny zgromadzonego materiału dowodnego w kontekście istnienia przesłanek prawa materialnego z art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Z tych względów Sad orzekł w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

O zwrocie kosztów zastępstwa procesowego (292,80 zł) pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).