Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 540/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a w zw. z  art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 17,  art. 30
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi D.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] nr [...]; 2) uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...]; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych (słownie: [...] złotych [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy G. na podstawie art. 17, art. 20, art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 114) uznano świadczenia pielęgnacyjne pobrane przez D.G. w okresie od 1 kwietnia 2010r. do 30 czerwca 2013r. za świadczenia nienależnie pobrane.

W uzasadnieniu wskazanego rozstrzygnięcia przedstawiono stan faktyczny poprzedzający jego wydanie i wyjaśniono, że na mocy decyzji z dnia [...] Nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działający z upoważnienia Wójta Gminy G., przyznał D. G. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad jej matką począwszy od dnia 1 kwietnia 2010r. bezterminowo.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło nieważność decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne z powodu jej wydania z rażącym naruszeniem prawa (decyzja SKO z dnia [...] Nr[...]).

Rozstrzygnięcie to, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, zostało utrzymane w mocy, a organ stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane jedynie osobie niepodejmującej lub rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co wynika jednoznacznie z przepisów. Osoba wnosząca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego musi być zatem zdolna do wykonywania pracy i nie może posiadać orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (decyzja SKO z dnia[...]Nr[...]).

W związku z stwierdzeniem nieważności decyzji wydanej na wniosek D. G. organ rozpatrzył ponownie wniosek i decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad jej matką, M. K. począwszy od dnia 1 kwietnia 2010r.

W wyniku odwołania złożonego przez pełnomocnika strony wydana została przez organ odwoławczy decyzja o utrzymaniu w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji odmawiającego przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Przechodząc do uzasadnienia motywów, jakim kierował się organ podejmując wskazane na rozstrzygnięcie z dnia [...] o uznaniu za nienależnie pobrane wypłacone stronie w okresie od 1 kwietnia 2010r. do 3 czerwca 2013r. świadczenie pielęgnacyjne, Wójt Gminy G. powołał się na treść art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 (błędnie opisany jako ust. 1 pkt 4 – uwaga Sądu) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zauważył, że po myśli tych przepisów osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu, a za nienależne świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.

Organ wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie funkcjonuje w obrocie prawnym ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. stwierdzająca nieważność decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne.

Z dokumentacji sprawy wynika, że na mocy decyzji, której nieważność stwierdzono, wypłacono stronie świadczenia pielęgnacyjne w łącznej kwocie 20.280 zł. W ocenie organu zostały wyczerpane przesłanki do uznania pobranych przez stronę świadczeń we wskazanej wysokości za świadczenia nienależnie pobrane niezależnie od tego, czy można jej przypisać określone cechy stanu świadomości związane z faktem pobierania świadczenia jako nienależnego.

Organ zauważył nadto, że wydana decyzja nie ma charakteru decyzji uznaniowej i nie zależy od woli strony. Determinowana jest przepisami prawa, co oznacza, że przy spełnieniu określonych warunków ustawowych organ zobowiązany jest do określonego działania. Sam fakt stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne stanowi podstawę uznania tego świadczenia jako nienależnie pobranego. Wydana decyzja jest bowiem następstwem wydanych wcześniej rozstrzygnięć.

Odnosząc się do zajętego w toku postępowania przez stronę stanowiska organ stwierdził, że w sprawie nie występuje bezprzedmiotowość postępowania. Występuje ona wtedy, gdy brak jest jednego z elementów stosunku administracyjno-prawnego (brak podmiotu, przedmiotu postępowania, brak regulacji prawnej, która wyraziłaby interes strony). W sprawie istnieje podmiot postępowania, a także przedmiot czyli nienależnie pobrane świadczenie. Pomiędzy stroną, a organem istnieje zależność administracyjna wyrażająca się realizacją obowiązku administracyjnego wobec strony. W związku z powyższym brak jest podstaw do umorzenia postępowania.

W odwołaniu od opisanej decyzji, działająca przez pełnomocnika strona wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia zarzucając naruszenie przepisów procedury administracyjnej, a to art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. polegające na:

- niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego w sprawie i nieustaleniu, czy zachodzą dostateczne przesłanki uznania, że świadczenie wypłacone odwołującej było świadczeniem nienależnie pobranym;

- dowolności wydania decyzji wskutek niedostatecznego uzasadnienia, z którego nie wynika jakie dowody w ocenie organu I instancji świadczą o tym, że świadczenie wypłacone odwołującej było świadczeniem nienależnie pobranym;

- niepoinformowaniu odwołującej o braku uprawnienia do pobierania świadczenia rodzinnego, a następnie uznania go za nienależnie pobrane.

Zarzucono także naruszenie prawa materialnego, a to art. 30 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Uzasadniając przedstawione zarzuty autor odwołania wskazał, że istotą postępowania zmierzającego do wydania zaskarżonej decyzji było ustalenie, czy zachodzą przesłanki dające podstawę do uznania, że odwołująca pobrała nienależnie świadczenia rodzinne. W tym celu organ był zobowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy, czego zdaniem odwołującej, nie uczynił. Automatycznie przyjął, że fakt wydania ostatecznej decyzji o stwierdzeniu nieważności stanowił podstawę do uznania świadczeń rodzinnych jako nienależnie pobranych.

Zdaniem autora odwołania stanowisko takie jest błędne i wynika z nieprawidłowej wykładni art. 30 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającej na pominięciu przesłanek podmiotowych dotyczących osoby pobierającej świadczenia. Na poparcie przedstawionego stanowiska przytoczono pogląd orzecznictwa, zgodnie z którym istnieje potrzeba rozróżnienia pojęć - " świadczenie nienależnie pobrane" i "świadczenie nienależne", gdyż o tym, czy świadczenie jest pobrane nienależnie decyduje przesłanka zawinienia strony, a strona musi mieć świadomość, że dane świadczenie nie należy się jej.

Autor odwołania stwierdził, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji organ nie zebrał materiału dowodowego w celu ustalenia przesłanki zawinienia po stronie odwołującej. W tym celu należało przeprowadzić rozprawę administracyjną celem przesłuchania strony na okoliczność stanu jej wiedzy w zakresie przesłanek mogących stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji nie wskazano na dowody i okoliczności świadczące o przyczynieniu się strony do pobrania nienależnego świadczenia naruszając tym samym przepisy art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a.

Zdaniem autora odwołania w sprawie brak okoliczności, które pozwoliłyby przypisać odwołującej winę w pobraniu nienależnych jej świadczeń. Organ I instancji nie wykazał, aby wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został wypełniony przez stronę niezgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym albo że strona składając wniosek zataiła fakty lub okoliczności stanowiące podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ przyjął, że odwołująca, wobec której wydano orzeczenie o niepełnosprawności nie mogła ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, gdyż nie spełniała przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia. Jednakże ten sam organ był od 2008r. w posiadaniu informacji dotyczących niepełnosprawności odwołującej. Wójt Gminy przyznał jej w dniu 11 lutego 2008r. zasiłek pielęgnacyjny w związku z orzeczeniem niepełnosprawności. Decyzja przyznająca zasiłek pielęgnacyjny wydana została na podstawie wniosku, do którego dołączono orzeczenie o niepełnosprawności.

Ten sam organ wiedział zatem, że odwołującej nie powinno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a sprawy zasiłku pielęgnacyjnego i świadczenia pielęgnacyjnego były prowadzone przez tę samą osobę. Odwołująca podała ten sam numer rachunku bankowego w celu realizacji obu przyznanych jej świadczeń, a w tytule przelewu niejednokrotnie wskazywano oba świadczenia wypłacane jednocześnie.

Zdaniem odwołującej organ I instancji nie może zasłaniać się brakiem wiedzy w zakresie występowania przesłanek stanowiących podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2010r. Pomimo posiadania wiedzy o niepełnosprawności odwołującej świadczenie to zostało przyznane. Na przestrzeni lat organ nie zwrócił uwagi na brak tytułu do jego wypłaty, co utwierdzało stronę w przekonaniu o zgodnym z prawem pobieraniu świadczenia. Z tych przyczyn nie można przypisać odwołującej winy, a w konsekwencji uznać pobranych przez nią świadczeń jako nienależnie pobranych. Nabyła ona wiedzę o tym, że świadczenia te nie należą się jej z mocy decyzji stwierdzającej nieważność rozstrzygnięcia stanowiącego podstawę do wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego. Również organ I instancji w tym momencie zorientował się o braku podstaw do wypłaty tego świadczenia stronie. Jeżeli zatem profesjonalnie przygotowany do załatwiania spraw w tym przedmiocie organ nie był w stanie wychwycić przesłanek negatywnych stanowiących podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tym bardziej trudno jest przypisać zawinienie w tym zakresie odwołującej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium przedstawiło stan faktyczny wskazując, że odwołującej przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne bezterminowo w wysokości 520 zł miesięcznie począwszy od 1 kwietnia 2010r. z tytułu sprawowania opieki na niepełnosprawną matką. W stosunku do decyzji przyznającej odwołującej uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego stwierdzono nieważność z uwagi na rażące naruszenie prawa. Świadczenie pielęgnacyjne przyznane zostało osobie legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, a zatem brak było związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź jej niepodjęciem, a koniecznością wykonywania opieki.

Stwierdzenie nieważności w/w decyzji spowodowało wszczęcie postępowania o ustalenie nienależnie pobranego świadczenia. Po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w tym przedmiocie pełnomocnik strony wniósł o umorzenie postępowania, jako bezprzedmiotowego stwierdzając, że nie zachodzi sytuacja nienależnie pobranego świadczenia.

Odnosząc się do stanu prawnego sprawy Kolegium przywołało brzmienie art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych podkreślając treść punktu 4 tego przepisu, z którego wynika, że nienależnie pobranym jest świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.

Odnosząc wskazany przepis do stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne pobrane przez odwołującą jest świadczeniem nienależnie pobranym.

Odpowiadając na argumenty zawarte w odwołaniu Kolegium wskazało, e badanie świadomości osoby pobierającej świadczenie w zakresie spełnienia przesłanek ustawowych, jak również badanie, czy świadczenie pobrane zostało przez stronę w dobrej czy złej wierze dotyczy przesłanki opisanej w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, natomiast przesłanka opisana w art. 30 ust. 2 pkt 4 w/w ustawy nie pozostawia miejsca na prowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie stanu świadomości pobierającego świadczenie.

Kolegium stwierdziło nadto, że sprawa nie wymaga przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, gdyż zebrany materiał dowodowy jest kompletny i pozwala na podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia. Z tych przyczyn wniosek zawarty w odwołaniu nie został uwzględniony.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie art. 30 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Zarzucił także naruszenie prawa procesowego wskazując jako naruszone art. 7, art. 8, art. 77 § 1 , art. 80, art. 107 § 3 i 138 § 1 K.p.a.

Zdaniem strony skarżącej zebrano materiał dowodowy w sposób niewyczerpujący, nie rozpatrzono go też należycie wskutek nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Tym samym nie ustalono, czy po stronie skarżącej zachodzą przesłanki podmiotowe stanowiące podstawę do uznania, że wypłacone jej świadczenie jest świadczeniem nienależnie pobranym. Naruszono zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji wskutek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, mimo że zachodziły przesłanki do uchylenia tej decyzji. Organ nie rozstrzygnął wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, zatem niedostatecznie uzasadnił wydaną decyzję.

Tak jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji autor skargi wywiódł, iż należy dokonać rozróżnienia pomiędzy pojęciem świadczenie nienależnie pobrane i świadczenie nienależne. Pojęcia te mają również zastosowanie w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji, na podstawie której przyznano świadczenia rodzinne z uwagi na rażące naruszenie prawa, jak miało to miejsce w sprawie. Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji nie było działanie bądź zaniechanie strony ubiegającej się o przyznanie świadczenia, a ewidentny błąd organu. Mimo posiadanych wiadomości o niepełnosprawności skarżącej, przyznał jej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką równolegle wypłacając jej zasiłek pielęgnacyjny ze względu na stan zdrowia. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego było wynikiem niewłaściwie prowadzonego postępowania. Po stronie skarżącej nie występuje natomiast zawinienie. Pobierała ona w dobrej wierze wypłacane jej świadczenie pielęgnacyjne. Autor skargi zaznaczył przy tym, że skarżąca faktycznie sprawowała opiekę nad matkę, co zostało potwierdzone w protokole przez organ I instancji.

W opinii skarżącej, wypłacone jej świadczenie powinno być uznane za nienależne, jednak nie było nienależnie pobranym.

Zauważono w skardze, że zaskarżona decyzja otwiera drogę do wszczęcia postępowania o zwrot pobranych świadczeń, mimo że skarżącej nie można przypisać winy w uzyskaniu świadczenia, a spożytkowała je na potrzeby związane z opieką. Sukcesywnie wyzbywała się otrzymywanych środków, których obecnie nie posiada, bowiem nie musiała liczyć się z obowiązkiem ich zwrotu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i przedstawiło tożsamą co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentację.

W piśmie z dnia 20 listopada 2015 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zgłosił swój udział w postępowaniu wnosząc, na podstawie art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Podzielił pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych co do tego, że dla zaistnienia podstawy prawnej przewidzianej w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych decydujące znaczenie ma wyłącznie ustalenie czy w sprawie zostało wydane rozstrzygnięcie stwierdzające w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. nieważność decyzji przyznającej świadczenie. Zauważył, że decyzja o stwierdzeniu nieważności mieści się w granicach rozpatrywanej sprawy, a więc objęta jest także kontrolą Sądu w ramach kompetencji przyznanych na podstawie art. 134 § 1 i 135 p.p.s.a.

Powołał się nadto na stanowisko prezentowane przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w piśmie z dnia 6 listopada 2015 r., w którym Zastępca Dyrektora Departamentu Polityki Rodzinnej Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej wskazał, że "żaden przepis polskiego prawa nie zabrania osobie ze znacznym stopniem niepełnosprawności podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...). W przypadku takiej osoby, jak najbardziej można mówić o spełnieniu warunku niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad osobą niepełnosprawną". Podkreślił, że D. G. przyznano prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na mocy decyzji z dnia [...], nr [...] z uwagi na znaczy stopień niepełnosprawności. Powyższa decyzja, jak i decyzje w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, wydane zostały z upoważnienia Wójta Gminy G. Zarówno zatem sprawa zasiłku pielęgnacyjnego jak i świadczenia pielęgnacyjnego prowadzona była przez ten sam organ administracji publicznej. Zdaniem Rzecznika organ ten od samego początku był w posiadaniu wszystkich informacji w sprawie, niezbędnych do ustalenia, że świadczenie pielęgnacyjne nie powinno być przyznane i wypłacone. Tym samym nie może zasłaniać się brakiem wiedzy w dniu wydania decyzji z dnia [...] w zakresie niepełnosprawności wnioskodawczyni. Odwołał się do obowiązku ciążącego na organie prowadzącym postępowanie polegającym na zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zaznaczył, że organ ten w szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast niedotrzymanie tego obowiązku stanowi naruszenie zasady wyrażonej w art. 7 i art. 80 K.p.a. Tymczasem organ - będąc w posiadaniu wiedzy o niepełnosprawności D. G. - nie odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, lecz je przyznał decyzją z dnia [...]. W związku z powyższym w ocenie Rzecznika to nie strona, a organ administracji publicznej, naruszył zasady postępowania administracyjnego i dlatego strony nie można obciążać konsekwencjami takiego zaniechania organu. Ponadto w opinii Rzecznika, skoro organ przyznający świadczenia rodzinne od samego początku był w posiadaniu wszystkich informacji w sprawie, niezbędnych do ustalenia, że świadczenie pielęgnacyjne nie powinno być przyznane i wypłacone, to właśnie działania i zaniechania tego organu są przyczyną powstania trudnej sytuacji rodziny skarżącej, które zarazem nie tylko naruszają zasadę wyrażoną w art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, ale także uniemożliwią normalne funkcjonowanie rodziny oraz przyczynią się do powstania trudnej sytuacji materialnej, w której rodzina nie będzie mogła wypełniać funkcji, jakie państwo na nią nakłada. Podsumowując wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na konieczność uwzględniania w procesie stosowania prawa konstytucyjnej zasady dobra rodziny oraz zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Rzecznik odwołał się także do linii orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego nawiązującej do zasady lojalności państwa wobec adresata norm prawnych.

Na rozprawie przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącej uzupełnił argumentację skargi złożonej na piśmie poprzez wskazanie, że w chwili wydawania decyzji przyznającej skarżącej uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zawierał wyłączenia osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, dlatego skarżąca uzyskała świadczenie zgodnie z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem działania organów administracji. Uwzględnienie skargi może nastąpić jedynie w okolicznościach, o których mowa w art. 145 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a.

Sąd ocenia jako nietrafne zarzuty przedstawione w skardze inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne. Częściowo natomiast przychyla się do argumentów prezentowanych przez uczestnika postępowania.

Jak słusznie zauważono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia o uznaniu pobranego świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane świadczenie był art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ nie stosował natomiast art. 30 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, do którego wykładni w istocie odnosi się skarga, a Sąd podziela stanowisko organu, co do zasadności zastosowanej podstawy prawnej w ustalonym przez organy stanie faktycznym. Zastosowany przez organy przepis prawa stanowi bowiem podstawę prawną do orzeczenia o uznaniu za nienależne świadczeń rodzinnych przyznanych na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (...). Jak wynika z akt sprawy przyczyną uznania pobranych przez skarżącą świadczeń było stwierdzenie nieważności decyzji stanowiącej podstawę do ich pobierania z powodu jej wydania z rażącym naruszeniem prawa. Decyzja o stwierdzeniu nieważności stała się ostateczna. Zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy (...). Rozpoznanie w granicach sprawy oznacza związanie podstawą materialnoprawną rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Sąd nie jest właściwy do rozpoznania sporu o prawo na podstawie normy prawa materialnego, która nie była stosowana przez organ administracji publicznej.

Także przywoływane w skardze argumenty mające na celu wykazać zarówno błędną interpretację przepisu art. 30 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak też niewyjaśnienie elementów podmiotowych leżących po stronie skarżącej w zakresie jej świadomości, co do pobierania nienależnego świadczenia nie mogą zostać uznane za trafne. Sąd nie zgadza się z twierdzeniem strony skarżącej, że dla uznania świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych konieczna jest ocena świadomości strony, co do spełnienia przesłanek ustawowych wymaganych do nabycia określonego świadczenia. Sąd w pełni podziela natomiast pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że każde świadczenie wypłacone w warunkach opisanych w art. 30 ust. 2 pkt 4 w/w ustawy należy traktować jako świadczenie pobrane nienależnie, a decyzja zapadła w okolicznościach w nim opisanych ma niejako charakter związany (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2013r. sygn. akt I OSK 1773/12 publ. CBOSA).

Organ wydający decyzję o ustaleniu jako nienależne pobranych świadczeń rodzinnych nie jest upoważniony do oceny przyczyn, dla których uznano decyzję przyznającą uprzednio te świadczenia jako wydaną bez podstawy prawnej względnie z rażącym naruszeniem prawa. Jeżeli nawet - tak jak sugeruje się w skardze - w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy doszłoby do rażącego naruszenia prawa ze względu na uchybienia obciążające organy, kwestia ta nie miałby wpływu na spełnienie się przesłanki wymienionej w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, warunkującej uznanie za nienależnie pobrane przez skarżącą świadczenie pielęgnacyjne.

W przepisach art. 30 ust. 2 pkt 4, a także w art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wymaga się od organu wykazania winy strony co oznacza, że do uznania świadczenia za nienależnie pobrane dochodzi w każdym przypadku stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu świadczenia z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa także wówczas, jeżeli strona (świadczeniobiorca) nie zawiniła w uzyskaniu świadczenia, które jej w istocie nie przysługiwało (por. W. Maciejko, Nowa przyczyna zwrotu nienależnych świadczeń rodzinnych., Służba Pracownicza. 2009/4/9-13).

Z tej przyczyny nie można stawiać organom zarzutu nienależytego wyjaśnienia sprawy z powodu niezbadania, czy można skarżącej przypisać winę w pobraniu nienależnego świadczenia rodzinnego. Kwestia ta nie ma bowiem znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, skoro podstawę uznania za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne stanowił art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten nakłada obowiązek zwrotu świadczeń rodzinnych pobranych na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z obrotu prawnego wskutek stwierdzenia jej nieważności z powodu jej wydania z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast kwestia braku winy skarżącej odnośnie przyznania jej wskutek błędu organu świadczenia, do którego uprawnienia nie miała, mieć może znaczenie przy rozstrzyganiu sprawy ewentualnego jej wniosku o umorzenie należności bądź rozłożenie jej na raty w oparciu o art. 30 ust. 9 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2013r. sygn. akt I OSK 1530/12 publ. CBOSA).

Brak trafnie sformułowanych w skardze zarzutów nie przesądza jeszcze o braku jej skuteczności, gdyż przepis art. 134 § 1 in fine p.p.s.a. nakłada na wojewódzkie sądy administracyjne kontroli sprawy nie tylko na podstawie zawartych w skardze zarzutów i wniosków lecz także z urzędu.

Przystępując zatem ex officio do oceny legalności działania organów administracji w granicach kontrolowanej sprawy Sąd uznał, że ograniczenie się wyłącznie do decyzji zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji nie doprowadzi do celu postępowania sądowoadministracyjnego wyznaczonego w treści art. 135 p.p.s.a. Celem tym jest usunięcie naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Użyty w treści art. 135 p.p.s.a. zwrot "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga" oznacza zarówno postępowania zaliczane do trybu zwyczajnego, czyli toczącego się przed organami administracyjnymi I i II instancji, jak i postępowania nadzwyczajne. Przesłanką zastosowania tego unormowania jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014r. sygn. akt II GSK 131/13).

Nie ulega wątpliwości, że chodzi tu o granice materialnoprawne, a więc z pewnością dotyczy także relacji pomiędzy decyzją zależną, jako koniecznym następstwem decyzji pierwotnej leżącej u jej źródeł (por. J. Świątkiewicz: Naczelny Sąd Administracyjny. Komentarz do ustawy, Białystok 1999, s. 135 czy T. Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1999, s. 211-212 - komentarze aktualne na gruncie art. 135 p.p.s.a).

W granicach prowadzonej sprawy pozostają zatem decyzje o stwierdzeniu nieważności decyzji, na mocy której przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, a więc decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] i z dnia [...] nr [...]. Objęcie tych rozstrzygnięć kontrolą w prowadzonym obecnie postępowaniu sądowym jest konieczne, gdyż to na ich podstawie automatycznie przesądzone zostało istnienie jedynej i niezbędnej przesłanki świadczenia nienależnie pobranego w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kontrola tych decyzji jest niezbędna w celu zapewnienia, że w obrocie prawnym, w granicach kontrolowanej sprawy, nie funkcjonuje żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] [...]w powołaniu na stanowisko zajęte w orzecznictwie sądów administracyjnych organ dokonał interpretacji art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochodząc do wniosku, że jeśli wnioskujący o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem braku zdolności do pracy, to jest to jednoznaczne z brakiem możliwości rezygnacji z podjęcia zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W konsekwencji osoba taka nie spełni przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż pomiędzy jej rezygnacją z pracy bądź jej nie podejmowaniem a koniecznością opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie występuje związek przyczynowy. Z tej przyczyny stwierdzono nieważność decyzji o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż legitymowała się ona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem braku zdolności do pracy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w decyzji z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko. Stwierdziło, że z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika w sposób jednoznaczny, nie budzący wątpliwości interpretacyjnych, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane jedynie osobie niepodejmującej lub rezygnującej z zatrudnienia lub inne pracy zarobkowej. Aby spełnić tę przesłankę osoba występująca o świadczenie pielęgnacyjne musi być zdolna do wykonywania pracy i nie może legitymować się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Kolegium z akt sprawy wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przyznane zostało osobie posiadającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] Jej niepełnosprawność ma charakter trwały i datuje się od dnia 28 grudnia 2007r. Sama wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z punktu widzenia prawa nie może zatem sprawować opieki nad inną osobą, która ma orzeczony ten sam stopień niepełnosprawności. Kolegium zauważyło, że byłoby to możliwe tylko w przypadku legitymowania się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, który dopuszcza możliwość wykonywania pracy zarobkowej. W konsekwencji organ stwierdził, że skoro w dacie orzekania o świadczeniu pielęgnacyjnym strona nie była z punktu widzenia przepisów prawa - z uwagi na orzeczony stopień niepełnosprawności - zdolna do podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, to organ nie mógł przyznać jej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego dotknięta jest zatem wadą nieważności.

Sąd w pełni podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika w sposób jednoznaczny, nie budzący wątpliwości interpretacyjnych, możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjne jedynie osobie niepodejmującej lub rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki.

Zdaniem Sądu, z treści art. 17 ust. 1 w/w ustawy w jej brzmieniu obowiązującym do dnia nowelizacji mającej miejsce w dniu 14 października 2011r. nie wynika jednak w sposób "jednoznaczny, nie budzący wątpliwości interpretacyjnych", że w przypadku osoby posiadającej orzeczenie wydane na podstawie art. 4 oraz 6b ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w brzmieniu publikowanym w Dz. U. z 1997r. Nr 123 poz. 776 wykluczone jest przyznanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego.

Po pierwsze świadczy o tym różnica w konstrukcji art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych po wskazanej wyżej nowelizacji i jego pierwotne brzmienie. W przepisie tym, mimo umieszczenia tożsamej przesłanki, a więc uzależnienia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, ustawodawca uznał za konieczne zamieścić dodatkową, negatywną przesłankę wykluczającą możliwość przyznania świadczenia określonej grupie podmiotów. W takim razie, zdaniem ustawodawcy, uzależnienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nie było zatem tożsame z brakiem po stronie osoby sprawującej opiekę orzeczenia niepełnosprawności w stopniu znacznym. Po to, by wykluczyć spośród uprawnionych tę grupę podmiotów ustawodawca wskazał, że legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby niepodejmującej czy rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad innym członkiem rodziny uniemożliwia przyznanie tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanka ta wprowadzona została do treści art. 17 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy na mocy jej nowelizacji obowiązującej dopiero od dnia 14 października 2011r., a więc w dacie późniejszej niż data wydania decyzji przyznającej skarżącej uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zasadna jest zatem konkluzja, że w dniu wydawania decyzji o przyznaniu skarżącej uprawnienia z brzmienia art. 17 w/w ustawy nie wynikało wprost, że osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie mogła być beneficjentem świadczenia pielęgnacyjnego, a wymagało to dokonania wykładni porównawczej kilku innych norm prawnych.

Przede wszystkim konieczna była analiza stanu faktycznego sprawy w aspekcie definicji legalnej terminów "zatrudnienie i inna praca zarobkowa" sporządzonej na użytek ustawy o świadczeniach rodzinnych. W definicji tej (art. 3 pkt 22 w/w ustawy) określa się, że zatrudnienie lub inna praca zarobkowa oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Odpowiedź na pytanie czy osoba posiadająca wydane na podstawie art. 4 ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej (...) orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem - "niezdolna do pracy" - jest niezdolna do pracy w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wymaga dokonania oceny czy wszystkie przedstawione w tym przepisie formy pracy zarobkowej – w szczególności umowa o dzieło czy zlecenia - pokrywają się z obszarem objętym ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Warto zwrócić należy uwagę, że zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego przepis art. 1 w związku z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) wiąże zaliczenie do stopnia niepełnosprawności z niezdolnością do wykonywania zatrudnienia, a nie z niezdolnością do pracy. Sąd Najwyższy w swoich orzeczeniach przyjął, iż pojęcia niepełnosprawności, które zawiera art. 4 ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie można utożsamiać z pojęciem niezdolności do pracy określonym w art. 12 ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie są one tożsame, a różnice między nimi występują zarówno w płaszczyźnie definicyjnej, jak i w zakresie orzekania o każdym z tych stanów, które z kolei stanowią przesłankę do przyznania innego rodzaju świadczeń bądź uprawnień (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2003 r. sygn. akt II UK 386/02 publ. OSNP 2004/12/213 i z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt I UK 102/04 publ. LEX nr 589952). W wyrokach tych zwraca się uwagę na fakt, iż obowiązujące przepisy prawa socjalnego posługują się zarówno pojęciem niezdolności do pracy, jak i pojęciem niepełnosprawności. Ogólnie można powiedzieć, że pojęcie niezdolności do pracy występuje w przepisach prawa ubezpieczenia społecznego, zwłaszcza w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, natomiast pojęcie niepełnosprawności w przepisach dotyczących innych świadczeń socjalnych, jak (pomijając ustawę o rehabilitacji zawodowej i społecznej) świadczenia pomocy społecznej, świadczenia z funduszu alimentacyjnego, zasiłki pielęgnacyjne i inne. Na gruncie obowiązującego prawa nie ma podstaw do utożsamiania wymienionych pojęć, względnie negowania występowania między nimi różnic. Różnice występują zarówno w płaszczyźnie definicyjnej (pojęcie niezdolności do pracy, zawarte w ustawie o emeryturach i rentach z FUS jest inne niż pojęcie niepełnosprawności, zawarte w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych), jak i w zakresie orzekania o każdym z tych stanów (orzekanie o niezdolności do pracy należy do lekarzy orzeczników ZUS, orzekanie o stopniu niepełnosprawności - do powiatowych i wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności). Są one też przesłanką do przyznania innego rodzaju świadczeń (uprawnień).

W ramach postępowania zwykłego zakończonego decyzją o przyznaniu skarżącej uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego organ ograniczył postępowanie dowodowe do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenia o niepełnosprawności osoby, nad którą opieka miała być sprawowana. Nie prowadził żadnych ustaleń w kierunku ewentualnych możliwości wykonywania przez skarżącą pracy w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Natomiast postępowanie prowadzone w ramach trybu nadzwyczajnego nie jest swego rodzaju "trzecią instancją" i nie może prowadzić do nowych ustaleń (weryfikacji dotychczasowych) w zakresie przyjętego na moment orzekania stanu faktycznego i prawnego. Takiej weryfikacji, np. co do prawidłowości ustaleń stanu faktycznego, służy postępowanie odwoławcze, a nie tryb stwierdzenia nieważności. Zgodnie z utrwalonym poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego sankcję nieważności może spowodować tylko takie naruszenie norm postępowania, które wprost godzi w samą decyzję, nie zaś naruszenie przepisów które może, lecz nie musi mieć wpływu na rozstrzygnięcie.

Jednocześnie z całkowicie jednolitego w tym zakresie stanowiska sądów administracyjnych i literatury przedmiotu wynika, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Sankcji w postaci stwierdzenia nieważności decyzji nie można więc stosować, jeżeli decyzja została wydana na podstawie przepisów prawa, których stosowanie wymaga złożonego procesu wykładni. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą, przy czym nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Charakter tego naruszenia powoduje, iż owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ Podsumowując Sąd uznaje, że jedynie takie naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak scharakteryzowane powyżej, dawałoby podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji uprawniającej skarżącą do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyroki NSA z dnia 2 lutego 2011r. sygn. akt I OSK 491/10, z dnia 3 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1383/10 i cytowane tam orzecznictwo).

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w jego brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 14 października 2011r. nie obejmował w sposób jednoznaczny stanu faktycznego o jakim mowa w jej obecnym art. 17 ust. 1. Wykluczenie spośród uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego podmiotów niepełnosprawnych w stopniu znacznym wymagało odkodowania dodatkowych norm prawnych, w dodatku norm wymagających ich interpretacji, po której była możliwa ich subsumcja do konkretnego, wynikającego z ustaleń organu, stanu faktycznego.

Wbrew twierdzeniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie została więc spełniona przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji wydanych w postępowaniu nadzorczym stanowi o konieczność właściwego zakończenia tego postępowania wszczętego przez organ z urzędu. Zdaniem Sądu nie zachodzi tu sytuacja objęta hipotezą art. 105 § 1 lub § 2 K.p.a , zatem organ uwzględniając ocenę prawną i wskazania zawarte w niniejszym uzasadnienie wyda merytoryczne rozstrzygnięcie korzystając z uprawnień nadanych mu mocą art. 138 § 1 pkt 2 ab initio K.p.a.

Po zakończeniu postępowania nadzorczego rolą organu będzie po pierwsze umorzyć postępowanie wszczęte w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń, a po drugie zająć właściwe stanowisko wobec decyzji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W sytuacji powrotu do obrotu prawnego decyzji pierwotnej przyznającej skarżącej to świadczenie nastąpi bowiem klasyczne naruszenie zasady res iudicata.

W tym stanie rzeczy, w celu zapewnienia, że w obrocie prawnym, w granicach kontrolowanej sprawy, nie funkcjonuje żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny poszerzając swoją kontrolę do wszystkich aktów wydanych w granicach kontrolowanej sprawy orzekł na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. jak w sentencji.