Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 51/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 24 ust. 3, art. 28, art. 32, art. 83a ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2012 r. sprawy ze skargi J.Ś. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2011 r. nr [...] odmawiającą J.Ś. umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres od stycznia 2004 r. do maja 2009 r. wraz z odsetkami.

Organ wskazał, że pismem z dnia [...] lipca 2011r. J.Ś. zwróciła się o umorzenie nieopłaconych składek, motywując to trudną sytuacją finansową, w szczególności faktem, że na skutek zajęcia jej wynagrodzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nastąpiło obniżenie stopnia jej wypłacalności i umniejszenie zasobów finansowych. Ponadto strona podniosła, że dalsze czynności egzekucyjne mogą jeszcze bardziej zagrozić jej egzystencji wynikającej z niezapewnienia minimum socjalnego, a to nie pozwoli na realizację niezbędnych potrzeb życiowych.

Organ ustalił, że wnioskodawczyni posiada zabudowaną nieruchomość - garaż, jest współwłaścicielką samochodu osobowego z 1991r. Mieszka w wynajętym mieszkaniu i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubentem. Wnioskodawczyni uzyskuje świadczenie w postaci wynagrodzenia za pracę w kwocie brutto około 4000 zł, które podlega zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym. Stałe wydatki z tytułu utrzymania mieszkania wynoszą 510 zł. Strona posiada również zobowiązania z tytułu kredytów bankowych.

Organ wskazał, że przesłanki umorzenia należności z tytułu składek zawarte zostały w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009r. Nr 205 poz. 1585 ze zm.) - dalej: u.s.u.s., przewidujące taką możliwość tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

W ocenie organu, przypadek wnioskodawczyni nie spełnia żadnej z przesłanek opisanych w tym przepisie. J.Ś. uzyskuje dochód z tytułu pobieranego wynagrodzenia za pracę, z którego prowadzona jest skuteczna egzekucja należności podatkowych, nadto jest właścicielką nieruchomości oraz współwłaścicielką pojazdu mechanicznego.

W ocenie organu, w okolicznościach sprawy nie zaistniały także szczególne przesłanki do umorzenia należności składkowych, pomimo braku całkowitej nieściągalności, określone w przepisie § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365). Organ wskazał, że sytuacja wnioskodawczyni przejściowo jest trudna, jednakże nie można uznać, iż opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Stałe dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz majątek nie pozwalają na umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, bowiem istnieje chociażby możliwość ich egzekwowania. Organ wskazał także na istotny społecznie charakter przedmiotowych należności oraz fakultatywny charakter instytucji ich umorzenia.

J.Ś., w ustawowym terminie, złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., wnosząc o zmianę decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego wraz z odsetkami i orzeczenie o umorzeniu należności składkowych.

W uzasadnieniu skarżąca opisała stan faktyczny sprawy, w tym okoliczności, w których powstał obowiązek uiszczenia składek jak również te, które doprowadziły do trudności w spłacie należności z tytułu składek w ramach umowy Nr [...] o rozłożeniu ich na raty. Skarżąca podkreśliła, że dopóki Urząd Skarbowy nie zajął jej wynagrodzenia oraz konta bankowego prowadzonej działalności gospodarczej jej konkubenta, spłacała raty zgodnie z harmonogramem.

Strona podniosła, że w jej przypadku wystąpił ważny interes osoby zobowiązanej gdyż po uiszczeniu należności nie będzie dysponowała żadnymi środkami niezbędnymi dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych. Obecnie od 6 miesięcy nie płaci za najem mieszkania oraz media, nie ma pieniędzy na zakup opału i przebywa w nieogrzewanych pomieszczeniach. Bank, w którym zaciągnęła kredyt, odstąpił od umowy ugody i kredyt stał się natychmiastowo wymagalny. Dalsze czynności egzekucyjne mogą jeszcze bardziej zagrozić egzystencji skarżącej wynikającej z tytułu nie zapewnienia jej minimum socjalnego, a to nie pozwoli na realizację niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżąca pracuje jako nauczyciel od 36 lat, a taka sytuacja wpływa w sposób destabilizujący na wykonywaną przez nią pracę.

Wobec powyższego strona podniosła, że organ nie rozważył i nie odniósł się w należyty sposób do jej sytuacji majątkowej. Organ bowiem ograniczył się jedynie do przytoczenia faktu osiągania przychodów, bez uwzględnienia konieczności ponoszenia wysokich kosztów z tytułu zaciągniętych kredytów, co znacznie zwiększa koszty utrzymania.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2012r. skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne zostały wyposażone w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia, sąd bada ich zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., określanej dalej jako "P.p.s.a."). Dokonując zatem kontroli działalności organów administracji publicznej sąd bada czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz, czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wobec treści wniosku skargi "o zmianę decyzji (...) i orzeczenie o umorzeniu należności składkowych" podkreślić przyjdzie, iż w postępowaniu administracyjnym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie. Sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wykonaniu tego obowiązku, gdyż do jego kompetencji należy jedynie kontrola legalności decyzji wydanej na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,

a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 P.p.s.a. uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Materialnoprawną podstawę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym składek na ubezpieczenie zdrowotne stanowi przepis art. 28 ust. 3 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009r. Nr 205 poz. 1585 ze zm.), dalej: u.s.u.s., zgodnie z którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność, zachodzi z kolei gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Treść tego artykułu została uszczegółowiona w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do treści § 3 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, m.in. w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Przy tym, zgodnie z ust. 2 § 3 rozporządzenia, za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

Rozstrzygnięcie wydawane na podstawie powyższych przepisów nie może być dowolne, lecz musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konieczne jest przy tym uzasadnienie stanowiska stosownie do wymogów zawartych w art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty. Sądowa kontrola legalności decyzji obejmuje natomiast jedynie samo postępowania poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie, ponieważ o tym, czy składki powinny być umorzone przesądza organ administracji publicznej.

Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy należało stwierdzić, że organ orzekający w niniejszej sprawie przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, dokonując wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Na tej podstawie wnikliwie i rzetelnie dokonał analizy sytuacji materialnej i rodzinnej J.Ś.. Organ wypełnił tym samym obowiązki wynikające z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, a polegające na podejmowaniu z urzędu lub na wniosek strony wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz z art. 77 § 1 K.p.a., który nakazuje organowi administracji zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

Czyniąc te ustalenia organ przeprowadził kontrolę co do stanu majątkowego strony. W tym zakresie uzyskał informacje od Starosty, Urzędu Skarbowego, z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych, Ośrodka Pomocy Społecznej. Organ prowadząc postępowanie z udziałem strony ustalił, że skarżąca posiada nieruchomość zabudowaną (garaż) położoną w [...], nr ewid. Działki [...]. Wraz z konkubentem jest współwłaścicielką samochodu osobowego z 1991 roku. Mieszka w mieszkaniu wynajmowanym wraz konkubentem Z.K., z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Następnie organ przeanalizował dochody strony. Ustalił, że J.Ś. uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w kwocie brutto około 4000 zł. Skarżąca nie wskazała w postępowaniu wysokości dochodów osiąganych przez konkubenta z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, lecz oświadczyła, że konto bankowe związane z prowadzeniem przez konkubenta działalności gospodarczej zostało zajęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Dokonując dalszych ustaleń organ wziął pod uwagę podnoszony przez skarżącą fakt, iż od października 2010 r. jej wynagrodzenie podlega zajęciu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Organ przyjął, że skarżąca ponosi stałe wydatki na utrzymanie mieszkania w kwocie około 510 zł. Nie pominął również innych obciążeń majątkowych w postaci częściowej spłaty kredytów. Organ uwzględnił podnoszone przez skarżącą okoliczności związane z obecną trudną sytuacją finansową związaną z egzekwowaniem należności podatkowych jednocześnie od skarżącej i jej konkubenta.

Z powyższego wynika, że organ w sposób szczegółowy przeanalizował sytuację majątkową i rodzinną skarżącej. Ocenił wszelkie okoliczności związane z trudną sytuacją materialną rodziny zobowiązanej pod kątem przesłanek zawartych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Nadmienić w tym miejscu należy, że o spełnieniu tych przesłanek można mówić w przypadku istnienia konkretnych, jednoznacznych dowodów wskazujących na krytyczną sytuację materialną lub zdrowotną wnioskodawcy bądź członka rodziny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2009r., V SA/Wa 1434/09, LEX nr 583502). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 2009r. (sygn. akt II GSK 884/08, LEX nr 558740) wprost wskazał, że podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla "uzasadnionych przypadków",

a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika).

Analiza przeprowadzona przez organ w niniejszej sprawie doprowadziła organ do słusznego przekonania, że żadna taka sytuacja wobec J.Ś. nie zachodzi. Skarżąca posiada stałe źródło dochodu. Podkreślić należy, że skarżąca nie wskazała wysokości dochodów swojego konkubenta. Słusznie przy tym organ wskazuje, że argumentem przemawiającym za umorzeniem należności składkowych nie może być aktualne prowadzenie egzekucji należności publicznoprawnych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zasadnie organ zauważa, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne przedawniają się z upływem 10 lat. Oznacza to, iż przy istniejącym stałym źródle dochodu oraz majątku w postaci nieruchomości, istnieje możliwość egzekwowania należności publicznoprawnej. Podkreślić należy, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż egzekwowanie zobowiązań podatkowych miałoby stanowić przesłankę do umorzenia należności z tytułu innych zobowiązań publicznoprawnych. Niezasadne są twierdzenia skarżącej, iż przystąpienie do egzekucji przedmiotowych należności pozbawi ją w większym rozmiarze środków niezbędnych do egzystencji. Zasady postępowania egzekucyjnego oraz przepisy Kodeksu Pracy (art. 87 i art. 871) regulują bowiem granice np. zajęcia wynagrodzenia za pracę, które zapewniają zobowiązanemu otrzymywanie określonej kwoty wynagrodzenia niezależnie od prowadzonych egzekucji.

Wobec powyższego ZUS prawidłowo ustalił i ocenił, że w sprawie nie występuje żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności. Z ustaleń organu, w zakresie stanu faktycznego sprawy, które Sąd podziela, uznając za niewadliwe wynika bowiem, że wobec J.Ś., w dacie orzekania przez ZUS, nie zachodziła żadna z okoliczności enumeratywnie wyliczonych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. W szczególności w aktach sprawy brak jest dokumentu, w którym naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Poza tym bezspornym jest, że skarżąca otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości około 4000 zł brutto miesięcznie, z którego Naczelnik Urzędu Skarbowego aktualnie skutecznie prowadzi egzekucję. Skarżąca jest ponadto właścicielem nieruchomości zabudowanej - garażu.

Skarżąca zarzuca organowi, iż w jej przypadku wystąpił ważny interes osoby zobowiązanej, gdyż po uiszczeniu należności nie będzie dysponowała żadnymi środkami niezbędnymi dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych. Podniosła również, że nie rozważono w należyty sposób jej sytuacji majątkowej, ograniczając się jedynie do przytoczenia faktu osiągania przychodów. Nie odniesiono się w sposób należyty do zadłużenia z tytułu umów cywilnoprawnych (kredyty), a to znacznie zwiększa koszty utrzymania.

Strona zarzuca zatem wydanie decyzji o odmowie umorzenia składek na ubezpieczenie zdrowotne, mimo wystąpienia w sprawie - w jej ocenie - okoliczności wskazanych w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Stosownie do treści tego przepisu ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest

w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Należy zważyć, iż analiza akt sprawy, w szczególności uzasadnień zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wskazuje, iż podnoszone przez skarżącą argumenty nie pozostały poza rozważaniami i oceną organu. Organ ocenił obecną sytuacją finansową jako trudną, aczkolwiek przejściową. Organ wskazał, iż jako ważny interes osoby zobowiązanej w rozumieniu powyższego przepisu należy rozumieć ubóstwo osoby zobowiązanej do opłacenia należności zagrażające jej dalszej egzystencji poprzez niezapewnienie minimum socjalnego w zakresie, który uniemożliwia spłatę zadłużenia w dłuższym okresie czasu. Organ podkreślił, iż ważny interes wystąpi w szczególności gdy po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana wraz z rodziną nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zapewnienia podstawowych potrzeb życiowych (wyżywienie, utrzymanie mieszkania, ubranie itp.). W ocenie organu strona nie wykazała aby jej sytuacja majątkowa

i rodzinna była tego rodzaju, iżby spełniała okoliczności powyższego przepisu.

Powyższą ocenę Sąd podziela. W kontekście przesłanek określonych w powołanym wyżej przepisie rozporządzenia szczególne znaczenie ma wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. A zatem strona w treści wniosku o umorzenie należności, a następnie w toku postępowania, powinna wskazać takie konkretne okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej instytucji umorzenia. Także i ZUS w toku postępowania, powinien wnikliwie ustalić istnienie (lub brak) takich okoliczności, podejmując w tym zakresie także działania z urzędu, niezależnie od informacji uzyskanych od wnioskodawcy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 K.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 tej ustawy. Oczywistym jest jednak, że w toku takiego postępowania to głównie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia, świadczy bowiem o tym użyty przez ustawodawcę w § 3 ust. 1 rozporządzenia zwrot "jeżeli zobowiązany wykaże". Wszakże to wnioskodawca, a nie organ, ma pełną wiedzę o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej, osobistej i o przeszkodach w spłacie zadłużenia. Ponadto decyzja w przedmiocie zastosowania ulgi podejmowana jest na wniosek i w interesie ubezpieczonego, a więc naturalnym jest, że powinien on dołożyć maksymalnych starań w zakresie wykazania podstaw do uwzględnienia wniosku.

Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami, zwłaszcza wskazanymi wyżej, oraz regułami logiki. Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego, a więc sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów nie naruszono reguł logiki i czy zastosowano właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Uznanie administracyjne odnosi się natomiast do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w razie prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W niniejszym postępowaniu J.Ś. nie wykazała, aby sytuacja majątkowa jej rodziny, w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, była tak wyjątkowo trudna, że opłacanie należności (chociażby w ratach) pozbawiłoby jej rodzinę możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Jak już wskazano skarżąca uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości około 4000 zł brutto miesięcznie. Uwzględniając nawet fakt, iż obecnie wynagrodzenie za pracę podlega zajęciu w trybie egzekucji prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, otrzymuje kwotę nie podlegającą zajęciu. Skarżąca podała, jako miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania kwoty: ok. 400 zł – czynsz +media, 17,25 zł RTV, 110 zł telefon + Internet oraz ok. 100 zł debet. Z czego organ zasadnie pominął wskazaną tu kwotę 100 zł z tytułu debetu, ponieważ z pewnością nie stanowi ona opłaty z tytułu opłat związanych z użytkowaniem lokalu mieszkalnego. Ponadto strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze Z.K., który prowadzi działalność gospodarczą. Skarżąca nie podała wysokości miesięcznych dochodów konkubenta z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, nie wskazała czy posiada on dochody z innych źródeł. Jaki jest jego stan oszczędności. Ograniczyła się do wskazania zajęcia konta bankowego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jednakże te informacje nie są wystarczające do dokonania rzetelnej oceny czy rzeczywiście spłata należności pozbawiłaby skarżącą i jej konkubenta możliwości zaspokojenia ich podstawowych potrzeb życiowych. Podkreślić również należy, iż w sytuacji prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego wysokość opłat związanych z zajmowanym wspólnie lokalem mieszkalnym, należy uwzględnić wobec skarżącej w ½ części. Niezależnie od powyższego skarżąca jest właścicielem nieruchomości – garażu, na którym ZUS jak zasadnie podnosi może dokonać zabezpieczenia swoich należności w postaci hipoteki.

Sam natomiast fakt uciążliwości w zapłacie zaległych należności – jako oczywisty sam w sobie - nie jest wystarczający do uznania zasadności ich umorzenia. Decydujące jest rozważenie przede wszystkim, czy zobowiązany ma zachowaną zdolność spłaty swych zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (także w drodze przymusowej) a tę skarżąca posiada.

Nie można zatem w przedstawionych okolicznościach stwierdzić, że skarżąca wykazała, iż ze względu na swój stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności. Ocena możliwości zobowiązanego do spłaty należności musi opierać się na udowodnionych faktach, ustalonych – co wypada podkreślić - na dzień wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, a nie na twierdzeniach strony formułowanych na kanwie jej przekonań co do zdarzeń przyszłych, a więc niepewnych.

Trafnie zatem organ uznał brak przesłanek z § 3 ust 1 rozporządzenia. Zasadnie nie dopatrzył się też istnienia innych okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie instytucji umorzenia, a tym samym bezpowrotną rezygnację z należności. Godzi się bowiem tu zaakcentować, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego ich dochodzenia. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.), zaś umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stanowi wyraz definitywnego zaniechania ich wyegzekwowania przez uprawniony organ. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia, a podejmując rozstrzygnięcie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym.

Godzi się również podnieść, że obowiązek spłaty innych zobowiązań cywilnoprawnych nie stanowi przesłanki uniemożliwiającej spłatę zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, czy zdrowotne. W niniejszej sprawie spłata kredytów zaciągniętych przez skarżącą m.in. na zakup samochodu, czy tez kredytu gotówkowego nie może mieć pierwszeństwa w stosunku do obowiązku uregulowania należności publicznoprawnych tym bardziej, że niniejsza sprawa dotyczy spłaty nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, z którego skarżąca korzysta. Decyzja o zaciągnięciu kredytu powinna być przemyślana i uwzględniać rzeczywiste możliwości finansowe kredytobiorcy. Strona nie może liczyć na to, że sam fakt zaciągnięcia pożyczki będzie skutkować odstąpieniem od egzekwowania obowiązku zapłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji pozostaje również fakt, iż umowę kredytu gotówkowego na kwotę 15000 zł skarżąca zawarła [...] czerwca 2010 roku, w sytuacji, gdy już zalegała ze spłatą składek należnych ZUS. Przy czym jak oświadczyła w dniu [...] lipca 2011r., wypełniając oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, Bank z chwilą wpływu na konto pobiera ratę kredytu w wysokości 686,58 zł.

Ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej obciąża osobę prowadzącą działalność, a obowiązek regulowania zobowiązań publicznoprawnych ciąży na osobie prowadzącej działalność, jako płatniku składek, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy. Fakt, że w dacie składania wniosku o umorzenie przedmiotowych należności skarżąca nie figurowała już w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą nie zmienia charakteru zobowiązań powstałych w okresie kiedy była przedsiębiorcą.

W ocenie Sądu, argumentacja przedstawiona przez ZUS musi być uznana za trafną również z tego powodu, że poddano analizie ważny interes strony oraz interes publiczny uwzględniający cele, jakim służy gromadzenie składek na ubezpieczenie społeczne (zabezpieczenie chorobowe, emerytalno-rentowe, zdrowotne) oraz ich charakter uwzględniający zasady solidaryzmu społecznego.

Niewątpliwie umorzenie zaległości względem ZUS jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązywanie się z zobowiązań wobec ZUS (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 395/07, Lex nr 334125, a także wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22 grudnia 2009 r. o sygn. akt I SA/Rz 834/09), a w ocenie zasadności umorzenia, należy brać pod uwagę okres 10-letniego przedawnienia należności.

Biorąc pod uwagę te aspekty, zdaniem Sądu, umorzenie wnioskowanych należności byłoby na obecnym etapie przedwczesne. Jeżeli bowiem, tak jak w rozpoznawanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych należności z tytułu składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego - negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie - nie może być uważane za dowolne, podważające zaufanie obywatela do organów Państwa (art. 8 K.p.a.).

Wobec powyższego należało zatem uznać, że sytuacja J.Ś. została oceniona w sposób prawidłowy a wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ zbadał sprawę wszechstronnie, w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy. Odniósł się przy tym do wszystkich podnoszonych przez zobowiązaną argumentów, szczegółowo uzasadniając rozstrzygnięcie. Swoje stanowisko uzasadnił stosownie do wymogów zawartych w art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Końcowo Sąd zaznacza, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej co oznacza, że zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu (por. wyrok NSA z 18 lutego 2000 r., sygn. akt III SA 398-399/99, LEX nr 40399).

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.