Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 640/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Par. 11 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Sygn. akt III SA/Kr 640/12 | | WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 listopada 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka, Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.), WSA Janusz Kasprzycki, , Protokolant Urszula Bukowiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2012r., sprawy ze skargi M. M., na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, z dnia 23 marca 2012r. Nr [...], w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 marca 2012 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2011 r. Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego M. M. choroby zawodowej pod nazwą: "Przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30 % przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń", wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Zdaniem organów obu instancji, taka choroba została stwierdzona przez lekarzy orzeczników u skarżącego wykonującego do 1994 r. zawód spawacza, jednak z uwagi na ustanie narażenia na szkodliwe czynniki środowiska pracy w 1994 roku i upływ okresu 1 roku (ustalony w tym rozporządzeniu), w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, rozpoznanie tej choroby po upływie tego okresu nie upoważnia do stwierdzenia związku przyczynowego między pracą w szkodliwym środowisku pracy a ujawnioną chorobą, a tym samym nie upoważnia do określenia istniejącej choroby jako choroby zawodowej.

Zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 marca 2012 r. Nr [...] została poprzedzona następującymi okolicznościami:

I.

W dniu 20.12.1994 r. M. M. otrzymał skierowanie do Wojewódzkiej Poradni Chorób Zawodowych ze wskazaniem do przeprowadzenia badań w kierunku ujawnienia się choroby zawodowej i informacją, że od kilku lat stopniowo nasilają się u niego takie objawy jak duszność spoczynkowa w czasie spawania – przy wdychaniu pyłów i dymów powstałych w trakcie czynności (k. 5 akt adm.).

W dniu 09.02.1995 r. Poradnia Chorób Zawodowych na podstawie m.in. przeprowadzonej w dniu 02.12.1994 r. w ZOZ spirometrii stwierdziła niewydolność wentylacyjną typu obturbacyjnego małego stopnia oraz: 1. Brak potwierdzenia narażenia zawodowego na czynniki alergizujące, 2. Brak niewydolnego narządu oddechowego, 3. Brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (k. 7 akt adm.).

W wyniku odwołania się skarżącego, przebywającego od maja 1995 r. na rencie, Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w dniu 31.10.1995 r., po pobycie skarżącego w Klinice Chorób Zawodowych w okresie 14.09.1995 – 03.10.1995 stwierdził, że przeprowadzone badania i dane uzyskane z wywiadu chorobowego – palenie tytoniu, przebyte zapalenie oskrzeli, dodatnia próba z antygenami bakteryjnymi (poliwakcyną) - przemawiają przeciwko zawodowej etiologii nieżytu oskrzeli. W badaniu spirometrycznym wykazano zaburzenia wentylacji typu obturacyjnego, ale bez cech niewydolności wentylacyjnej (k. 17 akt adm.). Również w karcie wypisowej z Kliniki Chorób Zawodowych stwierdzono w dniu 03.10.1995 r.: "zaburzenia wentylacyjne typu obturacyjnego niewielkiego stopnia, brak cech niewydolności oddechowej i wentylacyjnej" (k. 18 akt adm.). Dnia 15.11.1995 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wniósł o nie stwierdzenie choroby zawodowej, gdyż "brak podstaw do rozpoznania zawodowego przewlekłego zapalenia oskrzeli (k. 19 akt adm.). Skarżący zarzucił stwierdzeniom Instytutu, że wbrew dokonanym ustaleniom, palenie przez niego tytoniu było okresowe i krótkotrwałe. Pismem z dnia 04.12.1995 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego podtrzymał swoją opinię z dnia 15.11.1995 r. (k. 26 akt adm.).

Decyzją z dnia [...] 1995 r. Terenowy Inspektor Sanitarny orzekł, że "nie stwierdza choroby zawodowej – zawodowego przewlekłego zapalenia oskrzeli poz. (3 )" (k. 33 akt adm.).

W wyniku odwołania się skarżącego M. M. od powyższej decyzji z dnia [...] 1995 r. Terenowego Inspektora Sanitarnego, jako organu I instancji, Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...] 1996 r. (k. 39 akt adm.).

Od powyższej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 1996 r. M. M. wniósł skargę w przedmiocie choroby zawodowej – zawodowego przewlekłego zapalenia oskrzeli do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, który wyrokiem z dnia 10.09.1996 r., do sygn. akt II SA/Kr 671/96 skargę tę oddalił (k. 47 akt adm.).

II.

Po wydaniu w dniu [...] 1996 r. przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego decyzji w przedmiocie choroby zawodowej – zawodowego przewlekłego zapalenia oskrzeli zostało przeprowadzone w dniu 09.04.1996 r. w ZOZ badanie u skarżącego, które ujawniło "wskaźnik TIffeneau FEV1 52%" (k. 94 akt adm.). Kolejne badanie w dniu 09.01.1997 r. w ZOZ ujawniło "wskaźnik TIffeneau FEV1 49 %" (k. 95 akt adm.).

W dniu 09.12.1998 r. wydano w stosunku do skarżącego M. M. opinię sądowo – lekarską biegłego sądowego w zakresie chirurgii gastroenterologicznej, w której stwierdzono układ oddechowy wydolny, układ krążenia wydolny, m.in. niejednoznaczne wyniki badań czynnościowych; spirometria FEV1 1,52 – 52% i zalecono skierowanie do Kliniki Chorób Zawodowych (k. 49 akt adm.). W kolejnej opinii uzupełniającej z dnia 12.05.1999 r. biegłego sądowego specjalisty chorób wewnętrznych i medycyny pracy i biegłego sądowego specjalisty psychologa i psychiatry oraz biegłego sadowego specjalisty chirurga stwierdzono: "Rozpoznanie: 1. przewlekły spastyczny – niezawodowy nieżyt oskrzeli z zaburzeniami wentylacji o typie zaporowym – w stanie wydolności oddechowej, 2. nadciśnienie tętnicze II okresu i inne. "Wykazanie w testach uczuleniowych dodatnich testów z chlorkiem kobaltu, z którym się stykał podczas spawania łukiem elektrycznym bez objawów niewydolności oddechowej w przebiegu p.1 nie wystarcza do przyjęcia rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli za chorobę zawodową. "Pomimo zgłaszanych przez wnioskodawcę roszczeń nie ma w rozważanej sprawie podstaw i tytułu do przyjęcia niezdolności do pracy z powodu choroby zawodowej układu oddechowego" (k. 50 akt adm.).

Podczas badania w dniu 18.01.2000 r. w Ośrodku Medycyny Pracy ujawniono FEV1 37 % (k.98 akt adm.), a w dniu [...] 2000 r. Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z p. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. - przewlekłego zapalenia oskrzeli, gdyż mimo upływu 5 lat od narażenia nadal nie stwierdza się niewydolności oddechowej i w związku z tym stwierdzono brak podstaw do ponownej diagnostyki i orzekania "o chorobie zawodowej pochodzenia alergicznego (p. 3)" (k. k. 53 akt adm.). Od tego orzeczenia M. M. odwołał się do Instytutu Medycyny Pracy, przy czym w dniu 15 marca 2000 r. wszczęto postępowanie "w związku ze zgłoszeniem choroby zawodowej: przewlekły nieżyt oskrzeli z upośledzeniem wentylacji typu mieszanego w okresie wydolności oddechowej. Brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej p. 4. spowodowanej pracą w narażeniu na pyły i gazy spawalnicze" (k. 55 akt adm.), a w dniu 23.03.2000 r. przeprowadzono wywiad w Poradni Internistycznej ustalając, że skarżący jest leczony w tej Poradni od 10.08.1998 r. z powodu choroby niedokrwiennej serca i przewlekłego spastycznego zapalenia oskrzeli (k. 62 akt adm.).

W dniu 13.07.2000 r. Instytut Medycyny Pracy w Karcie wypisowej wskazał, że pomimo upływu 5 lat od narażenia nadal nie stwierdza się niewydolności oddechowej i wentylacyjnej i dlatego brak podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia oskrzeli (k. 66 akt adm.) i w dniu [...] 2000 r. Instytutu Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, gdyż nie stwierdził niewydolności oddechowej i wentylacyjnej (k. 67 akt adm.).

W dniu [...] 2000 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję, w której orzekł, że nie stwierdza choroby zawodowej – układu oddechowego poz. 4. – z rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych - Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm. (k. 71 akt adm.).

Od powyższej decyzji odwołał się M. M. i w wyniku tego odwołania Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2000 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji argumentując, że nadal nie stwierdza się niewydolności oddechowej. Brak w aktach potwierdzenia doręczenia odpisu tej decyzji skarżącemu. Od powyższej decyzji organu II instancji nie została wniesiona skarga do sądu administracyjnego (k. 73 akt adm.).

III.

W ciągu 2001 roku – wydawane są M. M. świadectwa o pracy w warunkach szkodliwych i o pobieraniu dodatku z tego tytułu.

Z Karty leczenia sanatoryjnego z dnia 18.08.2001 r. Szpitala Uzdrowiskowego wynika rozpoznanie choroby skarżącego: Bronchitis chronica (k. 76 akt adm.).

Z Karty leczenia szpitalnego ZOZ Oddział Chorób Płuc z dnia 23.10.2001 r. wynika: "Spirometria: upośledzenie wentylacji typu mieszanego z przewagą obturacji dużego stopnia. W płucach pęcherze rozedmowe" (k. 77 akt adm.). Z zaświadczenia o stanie zdrowia wydanego przez ZOZ Poradnia Przeciwgruźlicza i Chorób Płuc z dnia 11.02.2002 r. wynika, że M. M. leczy się od ponad 10 lat, a w Poradni Pulmonologicznej od 8 lat (1994 r.) i jest to leczenie stałe oraz, że był leczony w 2001 r. w Szpitalu Uzdrowiskowym, a także, iż stwierdzano początkowo duszność powysiłkową, a ostatnio także spoczynkową oraz chromanie przestankowe. Stwierdzono też, że w ostatnim roku nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia skarżącego i dlatego wniesiono o stwierdzenie inwalidztwa z powodu choroby zawodowej oraz o badanie skarżącego przez lekarza orzecznika, gdyż skarżący był spawaczem i wdychał opary tlenków metali (k. 78 akt adm.). W opinii sądowo – lekarskiej wydanej w dniu 04.07.2002 r. przez lekarza biegłego sądowego specjalistę pulmonologa stwierdzono u skarżącego M. M. przewlekłą obturacyjną chorobę płuc z zaburzeniami wentylacji znacznego stopnia, chorobę nadciśnieniową w okresie wydolności krążenia, dławicę piersiową stabilną, miażdżycę kończyn dolnych i inne uznając, że M. M. jest trwale niezdolny do pracy od lutego 2002 r. W opinii podkreślono, że przewlekła obturacyjna choroba płuc z ciężkimi zaburzeniami wentylacji już sama w sobie uniemożliwia prace zarobkową. Ujawniono także spadek MEF 50 od 1997 r. bardzo znaczny z wartości średnich do ciężkich stwierdzając, że pomimo stałego leczenia nastąpiło pogorszenie wartości spirometrycznych. Kartoteka spirometria, FEV 1: 1997- 49%, 1998 – 52%, 1999 – 43%, w 2000 r.: od 34 % do 41 % w pięciu badaniach (k. 79-80 i 107-108 akt adm.).

IV.

W dniu 07.05.2003 r. ZOZ - Poradnia Przeciwgruźlicza i Chorób Płuc - skierował M. M. na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej (k. 81 akt adm.). W informacji o stanie zdrowia i przebiegu leczenia pacjenta z dnia 23.06.2003 r. stwierdzono, że M. M. pozostaje w leczeniu Poradni od 1994 r. z rozpoznaniem: "Przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli z upośledzeniem wentylacji typu obturacyjnego średniego stopnia" wskazując na podejrzenie choroby zawodowej podając, że: "W związku z długoletnim (1967 – 1994 r. praca w zawodzie spawacza) narażeniem na działanie pyłów i dymów spawalniczych zaliczanych do czynników drażniących i alergizujących drogi oddechowe można stwierdzić zależność przyczynową pomiędzy wykonywaną pracą, a stwierdzonymi schorzeniami układu oddechowego" (k. 83 akt adm.).

W Karcie wypisowej Szpitala Oddział Chorób Zawodowych i Toksykologii Klinicznej Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia 09.12.2003 r. m.in. stwierdzono: "Dane z wywiadu oraz powyższe wyniki badań łącznie z wynikiem badania rtg i TK płuc (pęcherze rozedmowe) upoważniają do rozpoznania u badanego przewlekłej choroby obturacyjnej płuc (k. 131 akt adm.).

W wyniku postępowania przeprowadzonego w dniach 14.01. - 05.08.2004 r. sporządzono kompleksową kartę narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, z której wynika narażenie zawodowe skarżącego zatrudnionego w charakterze spawacza od 1967 r. do 31.12.1994 r. Od 1 stycznia 1995 r. do 31 lipca 1997 r. skarżący przebywał na rencie (k. 196 – 208 akt adm.).

Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2004 r., Nr [...] stwierdził brak podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych z poz. 3, 11, 12, 13 i 25 wykazu chorób zawodowych z 2002 r., a Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2004 r., Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W wyniku skargi M. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 20.06.2006 r., sygn. akt III SA/Kr 1/05 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (k. 225-228 akt adm.).

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy skarżący M. M. został skierowany na badania przez lekarzy orzeczników i w dniu [...] 2007 r. Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej "Przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30 % przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń". Na poparcie powyższego w uzasadnieniu orzeczenia podano, że w badaniach stwierdzono (FEV1) poniżej 40 %, ale w dokumentacji nie ma, aby w okresie pracy i do roku po zakończeniu było (FEV1) poniżej 50 %, gdyż w Instytucie w 1995 r. stwierdzono, że wartość ta wynosiła 73%, a pierwsze badanie spirometryczne spełniające wyżej wymienione ustawowe wymagania dotyczące obniżenia natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej FEV1 pochodzi 1996 r., a więc 2 lata po zaprzestaniu pracy w narażeniu (k. 249 akt adm.).

W wyniku odwołania się M. M. od tego orzeczenia Instytut Medycyny Pracy wydał w dniu [...] 2007 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego (p. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.). W orzeczeniu stwierdzono u M. M. chorobę, której opis znajduje się w wykazie chorób zawodowych (badania ze stycznia 2007 – FEV1 – 28 %), jednak chorobę tę uznano za niezawodową, gdyż rozpoznano ją po upływie okresu wskazanego w wykazie, który wynosi 1 rok od ustania zagrożenia. Podkreślono, że pochodzenie stwierdzonej choroby jest niezawodowe, gdyż minął 1 rok od ustania zagrożenia, a w badaniach z okresu 1995 – 2001 nie stwierdzono cech niewydolności narządu oddechowego (k. 275 akt adm.).

Decyzją nr [...] z dnia [...] 2008 r. organ I instancji - Powiatowy Inspektor Sanitarny m.in. stwierdził brak podstaw do rozpoznania u M. M. choroby zawodowej pod nazwą: "Przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30 % przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń". W uzasadnieniu decyzji podano, że opierając się na orzeczeniach lekarskich uznano ujawnioną chorobę za niezawodową, gdyż nie stwierdzono niewydolności oddechowej i wentylacyjnej w okresie narażenia zawodowego ani do 5 lat od jego ustania, a wydane decyzje Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2000 r. i Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2000 r. nie zostały przez M. M. zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego, pomimo tego, ze skarżący o takiej możliwości został poinformowany (k. 4 uzasadnienia decyzji – k. 290-295 akt adm.).

W wyniku odwołania M. M. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia z dnia [...] 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] 2008 r. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że obecnie u M. M. rozpoznaje się niewątpliwie przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jednak żeby uznać tę chorobę za zawodową trzeba było rozpoznać ją do 1 roku, a to nie nastąpiło. W uzasadnieniu decyzji zaznaczono, że w postępowaniach prowadzonych na podstawie rozporządzenia – wykazu chorób zawodowych z 1983 r. stwierdzano u M. M. przewlekłe zapalenie oskrzeli, jednak na podstawie rozporządzenia z 1983 r. do uznania przewlekłego zapalenia oskrzeli za chorobę zawodowa konieczne było stwierdzenie niewydolności narządu oddechowego, czego wówczas nie stwierdzono. Zaznaczono, że w badaniu spirometrycznym w 1995 r. FEV1 stanowiło 73% wartości należnej i co prawda w spirometrii z 1996 r. FEV1 stanowiło 32% wartości należnej, ale jeszcze w badaniu z dnia 20.01.1998 r. FEV1 wyniosło 52% wartości należnej, a nawet w badaniu wykonanym w 2003 roku FEV1 wyniosło 51% wartości należnej (k. 8 uzasadnienia decyzji – k. 314-319 akt adm.)

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 18.06.2009 r., sygn. akt III SA/Kr 238/09, w wyniku skargi M. M. na powyższą decyzję, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji. Na uzasadnienie podano, że w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) podstawa prawna zaskarżonych decyzji, w szczególności rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) - wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, utraciła domniemanie zgodności z Konstytucją (k. 320-332 akt adm.).

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Ośrodek Medycyny Pracy dokonał w dniu 15.12.2009 r. analizy orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej podając, że brak jest podstaw do wydania nowego czy też weryfikacji poprzedniego orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z uwagi na nadal obowiązujący w nowym wykazie chorób zawodowych z 2009 r. 1-no roczny okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zaznaczono, że obecnie u skarżącego występuje wskaźnik FEV1 40%, nie mniej podano, że skarżący zakończył pracę spawacza z dniem 31 grudnia 1994 r., a podczas badania w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w dniach 14.09.1995 r. -03.10.1995 r. wykazały wskaźnik FEV1 73% wartości należnej, a więc powyżej 60%. Zaznaczono, że dopiero pierwsze badanie spirometryczne spełniające ustawowe wymagania dotyczące obniżenia natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej FEV1 wykazujące 32% wartości należnej pochodzi z 9 kwietnia 1996 r., a więc ponad 1 rok od zaprzestania pracy w narażeniu zawodowym. Z uwagi na tę okoliczność – ujawnienia choroby opisanej w wykazie po upływie 1 roku od narażenia - około 3 miesiące później, niż przewiduje to rozporządzenie z 2009 r., Ośrodek Medycyny Pracy podtrzymał orzeczenie wydane w 2007 r. i stwierdził brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej pod nazwą: "Przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30 % przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń", która występuje u skarżącego, ale nie stwierdzono jej do 1 roku po zakończeniu pracy w narażeniu (k. 339-342 akt adm.).

W dniu 28 kwietnia 2010 r. Instytut Medycyny Pracy zweryfikował według rozporządzenia RM z dnia 30 czerwca 2009 r. swoje orzeczenie lekarskie nr [...], wydane w 2007 r., w ten sposób, że ponownie orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, którą to chorobę obecnie stwierdzono u M. M., ale z uwagi na wynik badania z 1995 r. FEV1 - 73% i niestwierdzenie niewydolności narządu oddechowego do 2003 r. nie stwierdzono tej choroby "w okresie narażenia zawodowego lub do 5 lat od jego ustania" (k. 353 akt adm.).

Decyzją nr [...] z dnia [...] 2011 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej organ I instancji - Powiatowy Inspektor Sanitarny – nie stwierdził u M. M. choroby zawodowej pod nazwą: "Przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30 % przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń", wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Na uzasadnienie organ m.in. podał, w ślad za wydanymi orzeczeniami lekarskimi, że od 2007 r. i w chwili obecnej rozpoznaje się u M. M. opisaną w poz. 5 wykazu chorobę, nie mniej w dokumentacji lekarskiej (w tym dostarczonej przez pacjenta) brak jest dowodów na istnienie jej w okresie narażenia zawodowego lub do roku od jego ustania, tj. do 31 grudnia 1995 r., a pierwsze badanie spirometryczne spełniające wymogi dotyczące obniżenia natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej FEV1 (32%) pochodzą dopiero z kwietnia 1996 r. (k. 423-427 akt adm.).

Od powyższej decyzji M. M. odwołał się pismem z dnia 12 sierpnia 2011 r. (k. 432-433 akt adm.).

Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 23 marca 2012 r. Nr [...] organ II instancji – Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2011 r. Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji podano m.in., że M. M. przez 27 lat pracował jako spawacz. W czasie wykonywanej pracy narażony był na działanie: pyłów przemysłowych, dymów spawalniczych zawierających żelazo i jego związki, mangan i jego związki, chrom i jego związki, kobalt i jego związki, nikiel i jego związki, wolfram i jego związki, tlenek węgla, tlenki azotu, fluorki oraz promieniowania podczerwonego i nadfioletowego. Brak wyników pomiarów stężeń i natężeń czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy na stanowiskach, na których M. M. pracował. Na stanowisku spawacza M. M. był zatrudniony kolejno:

- od 02.11.1967 r. do 31.07.1979 r. w [...] Przedsiębiorstwie Robót [...] "A" w K,

- od 01.08.1979 r. do 23.12.1982 r. w Przedsiębiorstwie Montażowym "B" w S, w tym od 27.04.1981 r. do 20.09.1982 r. na budowie eksportowej,

- od 24.12.1982 r. do 31.12.1991 r. w Kombinacie [...] w T, na budowie eksportowej,

- od 03.01.1992 r. do 15.04.1992 r. w Przedsiębiorstwie Remontowo-Budowlanym "A" sp. z o.o. w T, na budowie eksportowej,

- od 16.04.1992 r. do 29.07.1992 r. w C w W, na budowie eksportowej,

- od 03.08.1992 r. do 31.03.1993 r. w "C" sp. z o.o. w G, na budowie eksportowej,

- od 18.04.1993 r. do 31.12.1994 r. w Zakładzie Usług Remontowo-Budowlanych [...] "Z" w B, na budowie eksportowej.

Od 01.01.1995 r. do 31.07.1996 r. M. M. przebywał na rencie, a następnie zatrudniony był:

- od 01.08.1996 r. do 30.05.1997 r. w Zakładzie Remontowo-Budowlanym E. L. w B, na stanowisku ślusarz-konserwator (1/2 etatu).

- od 31.05.1997 r. do 07.05.2002 r. w Przedsiębiorstwie Budowlano-Handlowo-Transportowym "E. L." w B, na stanowisku ślusarz - konserwator. Na stanowisku ślusarza-konserwatora M. M. nie wykonywał czynności spawalniczych, nie pozostawał w ekspozycji na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę chorób zawodowych. Reasumując organ II instancji stwierdził, że narażenie na wymienione wyżej szkodliwe czynniki środowiska pracy ustało w 1994 roku. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił ustalenia i wnioski organu I instancji podkreślając, że obecnie u M. M. rozpoznaje się niewątpliwie przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, a więc choroby opisanej w pkt 5 wykazu chorób zawodowych z 2009 r., nie mniej nie można tej choroby uznać za zawodową, gdyż nie został spełniony jeden z trzech warunków uznania choroby za chorobę zawodową, a mianowicie chorobę tę należało rozpoznać do 1 roku od ustania narażenia zawodowego, a to nie nastąpiło. Zaznaczono, że dopiero w spirometrii z 1996 r. wykazano FEV1 32%, a w opinii biegłych jeszcze w 1998 roku stwierdzano, że FEV1 było 52% (k. 454-459 akt adm.).

W skardze z dnia 11 kwietnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. M. zarzucił nieprawidłowe nieustalenie związku przyczynowego jego choroby z warunkami pracy, w których był narażony na wystąpienie tej choroby i podkreślił, że pierwotnym źródłem jego dalszych chorób była praca zawodowa i stany długotrwałe przewlekłych zapaleń oskrzeli i płuc. Zdaniem skarżącego, wszelkie objawy chorobowe wynikały z pracy w charakterze spawacza, jednak badania były wadliwe i z tego względu organy administracyjne obu instancji nie ustaliły w sposób prawidłowy stanu faktycznego. W szczególności zarzucił, że decyzje zostały wydane w oparciu o domniemanie, a nie w oparciu o obiektywne badania.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie argumentując jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Na wstępie rozważań należy zauważyć, że niespornym między stronami jest to, że w okresie od 02.11.1967 r. do 31.12.1994 r. M. M. pracując jako spawacz był narażony na działanie pyłów przemysłowych, dymów spawalniczych zawierających żelazo i jego związki, mangan i jego związki, chrom i jego związki, kobalt i jego związki, nikiel i jego związki, wolfram i jego związki, tlenek węgla, tlenki azotu, fluorki oraz promieniowania podczerwonego i nadfioletowego, czyli był narażony na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę chorób zawodowych. Fakt, że zakłady pracy nie dokonywały pomiarów stężeń i natężeń czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy na stanowiskach, na których M. M. pracował jest bez znaczenia i tym bardziej uprawnia do uznania za wykonywanie pracy przez pracownika w narażeniu zawodowym.

Jest niespornym między stronami także to, że u skarżącego M. M. stwierdzono chorobę opisaną w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 z późn. zm.) pod poz. 5 jako: "Przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30 % przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń", jednak choroby tej nie uznano jako chorobę zawodową z uwagi na fakt jej rozpoznania po upływie 1 roku od ustania narażenia. Organy obu instancji zaznaczyły, że pierwsze badanie spirometryczne spełniające wymogi dotyczące obniżenia natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej FEV1 (32%) pochodzą dopiero z kwietnia 1996 r., podczas, gdy jeszcze w październiku 1995 r. stwierdzono u skarżącego FEV1 - 73%.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji nie wyjaśniły, czy i w jaki sposób jest możliwy tak duży spadek wyników badań FEV1 z 73 % do 32 % w ciągu niespełna 6 miesięcy i dlaczego uznały – na niekorzyść strony skarżącej, że bardziej miarodajnym wynikiem jest wynik badań z października 1995 r. - FEV1 73 % niż wynik badań z 9 kwietnia 1996 r. - FEV1 32 %. Uznając, w ślad za organami obu instancji, że pierwsze badanie spirometryczne spełniające wymogi dotyczące obniżenia natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej FEV1 (32%) pochodzi z 9 kwietnia 1996 r., obowiązkiem organów było wyjaśnienie, czy w takim razie na dzień 31 grudnia 1995 r. można byłoby wykluczyć wynik FEV1 poniżej 60%, a to wobec wyniku 73 % w październiku 1995 r. i spadku do 32 % w dniu 9 kwietnia 1996 r., o ile w ogóle tak duży spadek mógłby w ogóle i w przypadku M. M. zaistnieć bez uznania za wątpliwy któryś z ujawnionych powyższych wyników.

Zdaniem Sądu, już tylko powyższe okoliczności uzasadniają stwierdzenie, że organy nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy i w efekcie uchylenie decyzji organów obu instancji.

Jednakże, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zachodzi inny, znacznie ważniejszy problem, a mianowicie, czy organy administracyjne obu instancji wydając zaskarżone decyzje zastosowały prawidłowe przepisy prawa.

Należy zauważyć, że za chwilę rozpoczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej nie uznaje się oficjalnego wszczęcia postępowania administracyjnego, ale uznaje się już pierwsze czynności zmierzające do prowadzenia takiego postępowania. W tej sytuacji Sąd zauważa, że Karta leczenia szpitalnego ZOZ Oddział Chorób Płuc z dnia 23 października 2001 r. ujawnia, że z badań spirometrycznych przeprowadzonych u M. M. wynika "upośledzenie wentylacji typu mieszanego z przewagą obturacji dużego stopnia. W płucach pęcherze rozedmowe". Z zaświadczenia o stanie zdrowia wydanego przez ZOZ Poradnia Przeciwgruźlicza i Chorób Płuc z dnia 11.02.2002 r. wynika, że w ostatnim roku nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia M. M., co uzasadnia wnioski o stwierdzenie inwalidztwa z powodu choroby zawodowej oraz wniosek o badanie skarżącego przez lekarza orzecznika, gdyż skarżący był spawaczem i wdychał opary tlenków metali.

Powyższy wniosek Zakładu Opieki Zdrowotnej Poradnia Przeciwgruźlicza i Chorób Płuc z dnia 11 lutego 2002 r. o badanie skarżącego przez lekarza orzecznika należy – zdaniem Sądu – uznać za pierwszą czynność rozpoczynającą kolejne, trwające do chwili obecnej postępowanie w sprawie choroby zawodowej M. M. Niewątpliwym jest także to, że w opinii sądowo – lekarskiej wydanej w dniu 04.07.2002 r. przez lekarza biegłego sądowego specjalistę pulmonologa stwierdzono u skarżącego m.in. przewlekłą obturacyjną chorobę płuc z zaburzeniami wentylacji znacznego stopnia, uznając, że przewlekła obturacyjna choroba płuc z ciężkimi zaburzeniami wentylacji już sama w sobie uniemożliwia pracę zarobkową.

Należy podkreślić, że obecnie obowiązujące Rozporządzenie Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 z późn. zm.) w § 11 ust. 2 stanowi:

"Postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczęte i niezakończone przed dniem 3 września 2002 r., są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia."

Mając wiec powyższe na względzie należy – zdaniem Sądu – przyjąć, że postępowanie w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej u M. M. zostało wszczęte przed dniem 3 września 2002 r., a zatem powinno być prowadzone na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.).

Sąd zauważa, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. nie zawiera okresu, w jakim – od chwili ustania narażenia - stwierdzone schorzenie może być uznane za chorobę zawodową, a w poz. 4 wykazu chorób zawodowych rozporządzenie to ustala jako chorobę zawodową:

"Przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego".

Sąd zwraca uwagę organom administracyjnym obu instancji, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym, a nie medycznym. Lekarze orzecznicy nie orzekają więc w kwestii uznania danej choroby za chorobę zawodową, lecz stwierdzają jedynie stan chorobowy i jego przyczyny. Natomiast kwalifikacji prawnej schorzenia dokonuje inspektor sanitarny, uwzględniając zagrożenie występujące w miejscu pracy, zagrożenie narażające na dane schorzenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podnosi, że zgodnie z poz. 4 wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku jako chorobę zawodową wskazano w: "Przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego". Oznacza to, że dla ustalenia tej choroby zawodowej niezbędnym jest stwierdzenie przez lekarza u osoby badanej przewlekłego zapalenia oskrzeli wraz ze stwierdzeniem niewydolności narządu oddechowego, przy czym nie chodzi o niewydolność fizjologiczną, ale o niewydolność nie mającą charakteru fizjologicznego, a więc nie związanego ze starzeniem się organizmu. Wielkość tej niewydolności nie ma większego znaczenia, chociaż wskaźnik FEV1 poniżej 60 % wartości należnej, określony w obecnie obowiązującym rozporządzeniu, może wskazywać na taką niewydolność. W sytuacji, gdy pracownik, tak jak w niniejszej sprawie M. M., był narażony na działanie "substancji toksycznych, aerozoli drażniących", co jest niewątpliwym, to istnieje prawne domniemanie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a pracą w warunkach zagrażających zdrowiu pracownika.

Sąd podnosi, że w świetle tak określonej choroby zawodowej, inaczej określają chorobę zawodową przewlekłego zapalenia oskrzeli przepisy wykazu z 2002 roku, a jeszcze inaczej wykazu z 2009 roku. Powyższe oznacza, że w zależności od stanu prawnego, pod rządem którego prowadzone jest postępowanie w sprawie ustalenia choroby zawodowej, różne rodzaje przewlekłego zapalenia oskrzeli będą uznane za chorobę zawodową. Stwierdzenie to nie może ujść uwadze organów administracyjnych rozpoznających sprawę skarżącego M. M. po raz kolejny.

Sąd zwraca uwagę na to, że jak wynika z orzeczeń lekarskich i opinii medycznych - u skarżącego rozpoznano chorobę opisaną w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 z późn. zm.) pod poz. 5 jako: "Przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30 % przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń", przy czym nie uznano tego schorzenia za chorobę zawodową tylko dlatego, że została rozpoznana po upływie 1 roku od ustania zagrożenia, który to warunek jest niezbędny do ustalenia choroby zawodowej według wykazu z 2009 r.

Jest więc rzeczą organów administracyjnych w ponownie przeprowadzonym postępowaniu ustalenie, czy tak rozpoznana choroba odpowiada opisowi choroby z poz. 4 wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku ustalonej jako: "Przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego". Sąd podkreśla, że prowadząc postępowanie w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., do czego organy są zobowiązane w związku z rozpoczęciem postępowania w tej sprawie wnioskiem z dnia 11 lutego 2002 r. o przeprowadzenie badań skarżącego przez lekarza orzecznika, organy zobowiązane są do całościowego stosowania tego aktu prawnego, który - co należy podkreślić - nie zawiera okresu, w jakim – od chwili ustania narażenia - stwierdzone schorzenie może być uznane za chorobę zawodową. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia u skarżącego M. M. choroby wskazanej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych choroba ta będzie chorobą zawodową niezależnie od tego, w jakim czasie od chwili ustania narażenia zawodowego będzie rozpoznana.

Sąd zauważa, że to na pracodawcy ciąży obowiązek zapewnienia pracownikowi właściwych warunków pracy, warunków nie zagrażających jego zdrowiu i życiu i to na pracodawcach ciąży obowiązek poddawania pracowników stałym, systematycznym badaniom okresowym z dokumentowaniem wyników badań. Taki obowiązek szczególnie obciąża pracodawców zatrudniających pracowników w warunkach mogących szkodzić ich zdrowiu, w tym w warunkach narażenia na działanie substancji toksycznych, aerozoli drażniących. Z takiego unormowania wynika prawne domniemanie istnienia związku przyczynowego między pracą w warunkach mogących wywołać konkretną chorobę a jej stwierdzeniem u pracownika. Jeśli więc pracownik zatrudniony jest przez pracodawcę w warunkach niehigienicznych, zagrażających jego zdrowiu, w tym wypadku w warunkach narażenia na działanie substancji toksycznych, aerozoli drażniących, a następnie zostanie stwierdzona u niego choroba mogąca być wywołaną przez te warunki – w tym przypadku - zgodnie z poz. 4 załącznika do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r., to zasadą jest przyjęcie (przez domniemanie związku przyczynowego) powstania tej choroby w wyniku istniejących niehigienicznych warunków pracy, czyli zasadą jest przyjęcie przez organy administracyjne istnienia związku przyczynowego między wieloletnią pracą skarżącego w warunkach narażenia na działanie substancji toksycznych, aerozoli drażniących a stwierdzonym przez lekarzy orzeczników przewlekłym zapaleniem oskrzeli wraz z niewydolnością narządu oddechowego. Takie prawne domniemanie może być jedynie jednoznacznie wykluczone konkretnym dowodem, a nie przypuszczeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podziela w pełni stanowisko zawarte w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 lutego 2008 roku sygn. akt II SA/Op 573/07 opublikowane w LEX nr 451155: "Do stwierdzenia choroby zawodowej wystarczy ustalenie, że warunki pracy stanowiły jedną z przyczyn stwierdzonego schorzenia, nawet jeśli nie jest to przyczyna decydująca (przeważająca). (...) W świetle uregulowań § 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę jej powstanie w konkretnym wypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z wykonywaniem zatrudnienia, jednakże nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową. Organ kwestionujący domniemanie musi wykluczyć jego istnienie w drodze dowodu przeciwnego. Brak orzeczenia lekarskiego, które jednoznacznie wyklucza związek schorzenia z pracą, oznacza w każdym przypadku konieczność uznania choroby za chorobę zawodową."

Sąd podkreśla, że w niniejszej sprawie, w związku z wieloletnią pracą skarżącego M. M. w warunkach narażenia na działanie substancji toksycznych, aerozoli drażniących mogących wywołać przewlekłe zapalenie oskrzeli wraz z niewydolnością narządu oddechowego i jednocześnie stwierdzeniem u skarżącego wystąpienia przewlekłego zapalenie oskrzeli wraz z niewydolnością narządu oddechowego istnieje domniemanie związku przyczynowo – skutkowego między warunkami pracy a schorzeniem, które musiałoby być jednoznacznie i definitywnie wykluczone. O ile stwierdzone u skarżącego schorzenie opisane w wykazie z 2009 r. odpowiada schorzeniu określonemu w wykazie chorób z 1983 r., co Sąd podniósł już wyżej, to w sytuacji skarżącego istnieje prawne domniemanie wystąpienia u niego choroby zawodowej pod nazwą "Przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego".

To domniemanie – zdaniem Sądu – nie zostało w żaden sposób obalone, albowiem dla jego wykluczenia nie wystarczy ogólnikowe stwierdzenie, że powodem tej choroby może być palenie papierosów czy infekcje, lecz koniecznym byłoby jednoznaczne wyeliminowanie tej przyczyny choroby poprzez ustalenie ponad wszelką wątpliwość innej, konkretnej przyczyny – jak wskazuje na to ustalone orzecznictwo sądowoadministracyjne, np. zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 1285/08 (opubl. LEX nr 524055): "1. W zależności od stanu prawnego, pod rządem którego prowadzone jest postępowanie w sprawie ustalenia choroby zawodowej, różne rodzaje uszkodzenia słuchu będą uznane za chorobę zawodową. 2. Jeśli pracownik zatrudniony jest przez pracodawcę w warunkach niehigienicznych, zagrażających jego zdrowiu, (...) a następnie zostanie stwierdzona u niego choroba mogąca być wywołaną przez te warunki, to zasadą jest przyjęcie (przez domniemanie związku przyczynowego) powstania choroby w wyniku istniejących niehigienicznych warunków pracy, (...) Takie prawne domniemanie istnieje i może być jedynie jednoznacznie wykluczone konkretnym dowodem, a nie przypuszczeniem." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podkreśla, że podziela w omawianym wyżej zakresie stanowisko orzecznictwa sądownictwa administracyjnego zwracając uwagę na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2006r., sygn. akt VII SA/Wa 1339/06 (opubl. LEX nr 306501: "Definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy, których szczegółowe określenie zawarte jest w § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w sprawie chorób zawodowych" oraz na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2005r., sygn. akt II OSK 7/05 (opubl. LEX nr 192102): "Wprowadzone w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych domniemanie prawne ma charakter wzruszalny (tzw. praesumptio iuris tantum), i jako takie może być obalone dowodem przeciwnym, np. w sytuacji gdy organ rentowy wykaże, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została ona spowodowana przyczynami niepozostającymi w związku z pracą, lub że czynniki szkodliwe występujące w środowisku pracy nie mogły wywołać stwierdzonego u pracownika schorzenia."

Stanowisko przedstawione wyżej organy administracji wezmą pod uwagę prowadząc ponownie postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej skarżącego omawianej w niniejszym postępowaniu, albowiem zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a.

"Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia."

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne naruszyły wskazane wyżej przepisy prawa, a zatem Sąd skargę uwzględnił i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji orzekając w tym względzie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. - jak w wyroku.