Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 503/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi H. F. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił H. F. uprawnień kombatanckich, powołując się na treść art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 z późn. zmianami, dalej zwanej - ustawa o kombatantach).

W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że H. F. posiadał uprawnienia kombatanta, przyznane przez Zarząd Wojewódzki ZBOWiD w C., na podstawie orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej ZBOWiD w C. z dnia [...] 1986 r., z którego wynikało, że od dnia [...] do dnia [...] i od dnia [...] do dnia [...] 1951 r., łącznie przez okres czterech miesięcy, jako żołnierz LWP "brał bezpośredni udział w walkach z reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej". Zdaniem organu administracyjnego, stosownie do treści art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały te uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".

We wniosku z dnia [...] 2000 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, H. F. wniósł o zmianę kwalifikacji tytułu przyznania mu uprawnień kombatanckich. Wyjaśnił, iż w okresie od dnia [...] 1950 r. do dnia [...] 1952 r. został powołany do służby wojskowej w KBW i brał wówczas bezpośredni udział w walkach z bandami, a nadto był ranny.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną w oparciu o przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r., nr [...].

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach wyrokiem z dnia 28 maja 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 1928/00 uchylił powyższą decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, Sąd nakazał wyjaśnić sprawę przysługiwania H. F. uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, w oparciu o treść jego własnoręcznie sporządzonego życiorysu, wskazującego na służbę wojskową w [...] i udział w likwidacji band Ukraińskiej Powstańczej Armii dowodzonej przez "[...]".

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, iż w celu wykonania wyroku z dnia 28 maja 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 1928/00 zwrócił się do H. F. o przedłożenie nowych dowodów w sprawie, ale otrzymane w odpowiedzi wyjaśnienia nie mają wpływu na wcześniej podjęte w tej sprawie rozstrzygnięcie.

Na powyższą decyzję drugoinstancyjną z dnia [...] r. skargę wniósł H. F. i została ona uwzględniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 10 lutego 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 905/03 uchylił ją i zobowiązał Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do zbadania oraz ustalenia, czy H. F. podczas służby w Wojsku Polskim uczestniczył w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii, a tym samym czy spełnia dyspozycję zawartą w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach.

Po kolejnym już rozpoznaniu sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu [...] r., wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z pism Instytutu Pamięci Narodowej w W. z dnia [...] i [...] 2005 r. oraz z dnia [...] i [...] 2006 r., a także pisma Oddziału IPN w B. z dnia [...] 2005 r. jednoznacznie wynika, że H. F. pełniąc służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w okresie od dnia [...] 1950 r. do dnia [...] 1952 r., nie prowadził żadnej działalności kombatanckiej lub równorzędnej z kombatancką w rozumieniu ustawy o działalności kombatanckiej, bowiem jednostki, w których służył nie brały udziału w walkach zbrojnych z Ukraińską Armią Powstańczą oraz grupami Wherwolfu. Zaakcentował dodatkowo, że w zasobie archiwalnym IPN nie odnaleziono żadnych informacji o walkach tych jednostek ([...] Brygada KBW oraz [...] Pułk KBW) ze wskazanym w życiorysie H. F. dowódcą oddziału UPA o pseudonimie "[...]". W tej sytuacji, służby H. F. w Ludowym Wojsku Polskim nie można uznać za działalność kombatancką w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach.

Skargę, na opisaną powyżej decyzję drugoinstancyjną z dnia [...] r., wniósł H. F. domagając się jej uchylenia i przywrócenia mu uprawnień kombatanckich. Podkreślił, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych błędnie zinterpretował informacje dotyczące "charakteru walk [...] i [...] Pułku KBW", a w szczególności nie wyjaśnił z jakimi bandami o charakterze rabunkowym walczyły te formacje, jak również sam skarżący, który będąc żołnierzem musiał wykonywać rozkazy.

W pisemnej odpowiedzi na skargę z dnia [...] 2006 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, nie znajdując podstaw do zmiany niekorzystnej dla skarżącego decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga złożona w przedmiotowej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszym postępowaniu kontroli w aspekcie zgodności z prawem, na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 15 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), podlega zaskarżona decyzja o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich.

W ramach tej kontroli sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo stanowiącym podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich i to w zakresie, w jakim stosował je Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W..

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy o kombatantach, a w szczególności jej art. 25 ust. 2 pkt 2 stanowiącego, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów, niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4 ustawy o kombatantach (por. w szczególności wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2001 r. sygn. akt III RN 77/00, OSNAPiUS 2001, nr 15, poz. 475).

Uprawnienia te zachowują jednak osoby które między innymi uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 – 1939 lub uzyskały je z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim, w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Nadto, przepis art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach zachowanie tych uprawnień uzależnia od uczestniczenia w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

Skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów za służbę w Ludowym Wojsku Polskim [...] Pułku KBW, która jak sam to określił, w wypełnionej własnoręcznie deklaracji ZBoWiD i życiorysie, związana była z jego udziałem w walkach zbrojnych z reakcyjnymi bandami w S., likwidacją band UPA dowodzonych przez "[...] " w [...] województwa [...] i bandy NSZ dowodzonej przez "[...]" w województwie [...]. Zapisy te wskazują, iż już wówczas przy podejmowaniu starań o członkowstwo w ZBoWiD skarżący powoływał się na swój czteromiesięczny udział między innymi w zwalczaniu organizacji niepodległościowych. Działalność ta, według dotychczasowych przepisów, kwalifikowana była jako uczestniczenie w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej i uprawniała do otrzymania uprawnień kombatanckich.

Aktualnie obowiązująca ustawa o kombatantach nie przewiduje takiego tytułu działalności kombatanckiej i nakazuje pozbawienie uprawnień kombatanckich wszystkie te osoby, które otrzymały je wyłącznie, tak jak skarżący, z tytułu uczestniczenia w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej.

Bezspornym w sprawie jest, iż skarżący w okresie od dnia [...] 1950 r. do dnia [...] 1952 r. pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim. W ramach tej służby, w okresie od dnia [...] do dnia [...] 1951 r. i od dnia [...] do dnia [...] 1951 r. brał udział w składzie grup operacyjnych wydzielonych z [...] i [...] Pułku KBW do likwidacji reakcyjnego podziemia (zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień w C. z dnia [...] 1986 r.), a od dnia [...] 1951 r. do dnia [...] 1952 r. i od dnia [...] do dnia [...] 1952 r. pełnił służbę w jednostce wojskowej, która prowadziła walkę z reakcyjnym podziemiem (zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień w C. z dnia [...] 1985 r.).

Prawidłowe jest zatem stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, który stosownie do treści art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawił skarżącego wcześniej przyznanych mu uprawnień, bowiem uzyskał on uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, nie był jednocześnie żołnierzem z poboru, pełniącym służbę w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 10 czerwca 1947 r., ani też nie uczestniczył w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939. Z dokonanych przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ustaleń, jak i wyjaśnień samego skarżącego oraz jego życiorysu jednoznacznie wynika, iż nie ma podstaw do przyjęcia, że skarżący był osobą, która z poboru pełniła służbę w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 10 czerwca 1947 r., bądź też uczestniczyła w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939.

Stosownie do treści art. 1 ust. 1 ustawy o kombatantach, kombatantami są też osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Uczestniczenie w walkach zbrojnych podczas pełnienia służby wojskowej po dniu 30 czerwca 1947 r. stanowi podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich, na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 aktualnie obowiązującej ustawy o kombatantach, tylko wówczas, gdy będzie to walka z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, realizując wskazania Sądu wyrażone w wyroku z dnia 10 lutego 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 905/03, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ustalił, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walce zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w ramach służby w Ludowym Wojsku Polskim KBW w okresie od dnia [...] do dnia [...] i od dnia [...] do dnia [...] 1951 r., łącznie przez 4 miesiące, gdzie "uczestniczył bezpośrednio w walkach z reakcyjnym podziemiem", a kwestią sporną jest jedynie okoliczność, czy w tym okresie skarżący walczył z bandami Ukraińskiej Powstańczej Armii.

Prawidłowo zatem Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dokonał weryfikacji twierdzeń skarżącego i zwrócił się o ich potwierdzenie do Instytutu Pamięci Narodowej w W. i B., bowiem skarżący nie wykazał by brał udział w walkach z oddziałami UPA. Jak już wskazano w deklaracji członkowskiej ZBoWiD sam skarżący podał, że podczas służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego ([...] Pułk KBW) brał udział między innymi w zwalczaniu organizacji niepodległościowych. Okoliczność tę potwierdziły dwa zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w C. z dnia [...] 1986 r. i z dnia [...] 1985 r. oraz pisma Instytutu Pamięci Narodowej w W. z dnia [...] i [...] 2005 r. oraz z dnia [...] i [...] 2006 r., jak również zaświadczenie Instytutu Pamięci Narodowej w B. z dnia [...] 2005r. stwierdzające, że jednostka KBW, w której skarżący pełnił służbę, brała czynny udział w walce ze zbrojnym podziemiem.

W powołanych pismach i zaświadczeniach nie stwierdzono, aby jednostka ta walczyła z oddziałami UPA. Uzyskane dokumenty potwierdziły, że jednostka Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w której służył skarżący w latach 1950 – 1952 brała udział w walkach zbrojnych z następującymi organizacjami: [...],[...],[...] oraz bandami o charakterze rabunkowym. Z dokumentów tych nie wynika, że jednostki [...] Pułku i [...] Brygady KBW uczestniczyły w walkach z oddziałami UPA. Nadto, w zasobie archiwalnym IPN nie odnaleziono żadnych informacji o walkach tych jednostek ze wskazanym przez skarżącego w życiorysie dowódcą oddziału UPA o pseudonimie "[...]".

Z dokonanych przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ustaleń wynika, że skarżący uczestniczył w walkach zbrojnych z bandami, w składzie grup operacyjnych wydzielonych z [...] Pułku KBW do likwidacji reakcyjnego podziemia, a nie w walkach z UPA.

W tym zakresie zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na jednoznacznym stanowisku Instytutu Pamięci Narodowej w W. i B. oraz zaświadczeniach Wojskowej Komendy Uzupełnień w C. z dnia [...] 1986 i z dnia [...] 1985 r.

W tej sytuacji, służba skarżącego w Ludowym Wojsku Polskim nie może być uznana za działalność kombatancką w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, jak również skarżący nie mógł zachować uprawnień kombatanckich uzyskanych na podstawie dotychczasowych przepisów, ponieważ pełnił służbę wojskową już po 30 czerwca 1947 r. Żadne zatem inne zasługi, ani krzywdy doznane przez skarżącego w okresie od dnia [...] 1950 r. do dnia [...] 1952 r., kiedy to służył w Ludowym Wojsku Polskim nie mogą stanowić tytułu do przyznania mu uprawnień kombatanckich w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 i art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy o kombatantach.

Zdaniem Sądu, zarzut skarżącego, dotyczący nie wyjaśnienia z jakimi bandami walczył oraz przypuszczenie, że bandy rabunkowe mogą być również bandami UPA został wnikliwie rozpatrzony i zbadany w toku postępowania wyjaśniającego. Wbrew twierdzeniom skarżącego postępowanie dowodowe przeprowadzone w tym zakresie przez organ administracji nie może wzbudzać zastrzeżeń, bowiem podjęcie zaskarżonej decyzji nastąpiło po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, a organ ten należycie wyjaśnił i uzasadnił, iż skarżący podczas służby w wojsku nie walczył z bandami UPA.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych miał zatem podstawę do przyjęcia, że skarżący nie wykazał, że podczas służby wojskowej prowadził działalność kombatancką, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 obecnie obowiązującej ustawy o kombatantach i w związku z tym nie zachodzi podstawa do zachowania przez niego uprawnień kombatanckich uzyskanych na podstawie dotychczasowych przepisów.

Sąd nie podziela zatem stanowiska skarżącego by organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego. Tym samym, skoro skarżący nabył uprawnienia kombatanckie jako uczestnik walk o utrwalanie władzy ludowej (orzeczenie ZBoWiD w C. z dnia [...] 1986 r. - karta akt administracyjnych nr [...] i zaświadczenie ZBoWiD w C. Nr [...] z dnia [...] 1986 r. - karta akt administracyjnych nr [...]), to w jego przypadku nie występuje żaden inny tytuł uprawniający go do zachowania uprawnień kombatanckich.

Pomimo subiektywnych odczuć skarżącego jego stanowisko wyrażone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i w skardze nie mogło być uwzględnione z uwagi na wcześniejsze jego twierdzenia oraz dane archiwalne, odnoszące się do przebiegu jego służby w Ludowym Wojsku Polskim. Ustalenia organu administracyjnego wynikały zatem z prawidłowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów wynikających z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przedstawione powyżej okoliczności sprawy pozwalają uznać, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. w kontrolowanej decyzji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, a odmowa przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich była w pełni uzasadniona.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.