Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 95/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 207  par. 2, art. 226
journal: Dz.U. 2016 poz 1666
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Halina Jakubiec Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2017 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w S na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 31 października 2016 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia obowiązków skargę oddala.


UZASADNIENIE

Po przeprowadzonej z upoważnienia Głównego Inspektora Pracy z dnia 30 czerwca 2016 r. kontroli "A" Sp. z o.o. w S zakończonej protokołem kontroli z dnia 2 września 2016 r. nr rej. [...], Inspektor Pracy wydał decyzję administracyjną nazwaną nakazem z dnia [...] 2016 r. nr rej. [...]. Na mocy ww. nakazu zobowiązano Spółkę "A" sp. z o.o. jako pracodawcę do, miedzy innymi:

a) okresowego przeglądu, czyszczenia oraz doprowadzenia do sprawności technicznej wentylacji mechanicznej i klimatyzacji w szpitalu w O (pkt 25 i 26 nakazu) wobec stwierdzonych nieprawidłowości (str. 124 protokołu kontroli z dnia 2 września 2016 r.);

b) doprowadzenia do sprawności technicznej wentylacji mechanicznej w sterylizatorni szpitala w Ł (pkt 29 nakazu) wobec stwierdzonych nieprawidłowości (str. 27 protokołu kontroli z dnia 2 września 2016 r.);

c) zapewnienia pracownikom zatrudnionym w szpitalach w: B, O, Ł i P sprzętu pomocniczego (urządzenia ślizgowe, podkładka obrotowa, podnośnik mobilny) służącego pomocą przy przemieszczaniu i zmianie pozycji pacjentów (punkty 5, 9, 10, 24, 37 i 38 nakazu) wobec stwierdzonych nieprawidłowości (str. 46-47, 87-88, 120 i 148-149 protokołu kontroli z dnia 2 września 2016 r.).

Organ podał, że ustalenia potwierdzające braki i nieprawidłowości zostały precyzyjnie opisane w protokole kontroli z dnia 2 września 2016 r. nr rej. [...] do którego treści w tym zakresie kontrolowany nie wniósł zastrzeżeń, wobec czego fakty te są bezsporne. Jako podstawę prawa materialnego powołanej decyzji wskazano na art. 207 § 2 pkt 1 i 2, art. 214 oraz art. 226 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666) zobowiązujące do przestrzegania obowiązujących przepisów bhp oraz podejmowania działań zmniejszających ryzyko zawodowe pracowników, w tym związane z przemieszczaniem pacjentów. Powołano także szczegółowe przepisy bhp, a to § 15 ust. 1, § 32, § 37 ust. 1 pkt 1, § 39 ust. 1 i 2 pkt 1,3,4 i 5, § 57 i § 62 ust. 2 ogólnych przepisów bhp (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, z późn. zm.) oraz § 3 ust. 1 i 2, § 6 ust. 2 i § 32 rozporządzenia w sprawie bhp przy ręcznych pracach transportowych (Dz. U. 2000 r. Nr 26, poz. 313, z późn. zm.).

Spółka "A" pismem z dnia 16 września 2016 r. złożyła odwołanie od ww. decyzji kwestionując obowiązki nałożone w punktach nr 5, 9, 10, 24-26, 29 i 37-38. W odwołaniu kontrolowany podnosi, że przepisy szczególne dotyczące podmiotów leczniczych nie zobowiązują go do zapewniania pracownikom urządzeń pomocniczych, a nadto w decyzji z dnia [...] 2015 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził, że szpital w O spełnia wszelkie warunki higieniczne i bezpieczeństwa, jakie powinny spełniać urządzenia i pomieszczenia podmiotu leczniczego, a od tego czasu stan faktyczny nie uległ zmianie.

Okręgowy Inspektor Pracy decyzją z dnia 31 października 2016 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.) i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 640, z późn. zm.) utrzymał w mocy pkt pkt 5, 9, 10, 24, 25, 26, 29, 37 i 38 decyzji (nakazu) Inspektora Pracy z dnia [...] 2016 r. nr rej.: [...].

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji podniósł, że do pracowników jednostek leczniczych, zgodnie z art. 5 K.p. znajdują zastosowanie powszechnie obowiązujące przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy chyba, że przepisy szczególne dotyczące jednostek leczniczych stanowią inaczej. Powołane przez stronę rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 694) nie jest regulacją szczególną z zakresu przepisów bhp, toteż nie może wyłączać stosowania powołanych podstaw prawnych zaskarżonych decyzji. Nie ma istotnego znaczenia dla niniejszej sprawy decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2015 r., ponieważ nie obejmuje ona swoim zakresem przedmiotowym problematyki bhp, lecz odwołuje się do zagadnień higieny oraz bezpieczeństwa, jakie spełniać powinny urządzenia i pomieszczenia podmiotów leczniczych. Merytoryczne wymagania w tym zakresie, jakie od strony medycznej powinny być spełnione dla właściwego i sprawnego udzielania świadczeń leczniczych, nie wykluczają obowiązków pracodawcy względem pracowników wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów bhp. Nie jest też trafne twierdzenie, jakoby wobec braku wymogu posiadania klimatyzacji, istniejąca w Szpitalu w O instalacja wentylacyjna i klimatyzacyjna nie musi być sprawna. Przeciwnie, jeśli pracodawca zdecydował się na połączenie systemu wentylacyjnego z klimatyzacyjnym, to musi dbać o to, aby jako całość ten przyjęty system wentylacji pomieszczeń poprawnie funkcjonował, o czym stanowi wyraźnie art. 214 § 2 K.p. W zakresie obowiązku wyposażenia pracowników w sprzęt pomocniczy służący pomocy przy przemieszczaniu pacjentów obowiązujące przepisy jednoznacznie nakazują, aby stosować nowe możliwe rozwiązania techniczne, czyli w tym przypadku podnośnik mobilny (§ 39 ust. 2 pkt 5 ogólnych przepisów bhp). W przypadku zaś, gdy nie ma możliwości uniknięcia ręcznego przemieszczania ciężarów, należy podjąć odpowiednie przedsięwzięcia, w tym wyposażyć pracowników w niezbędne środki pomocnicze, zmniejszające uciążliwość i zagrożenia związane z wykonywaniem tych czynności (§ 62 ust. 2 ogólnych przepisów bhp).

Biorąc pod uwagę, że organ kontrolujący bardzo dokładnie ocenił potrzebne środki pomocnicze związane z przemieszczaniem pacjentów, w tym uwzględnił uwagi i oceny kadry kierowniczej szpitali, a obowiązujące przepisy bhp jednoznacznie nakładają na pracodawcę nakazane działania, organ odwoławczy nie miał podstaw prawnych do uwzględnienie odwołania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 31 października 2016 r. znak: [...], Spółka "A" sp. z o.o. w S zarzuciła:

1) naruszenie art. 21 § 1 pkt 2 i art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 22 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 640) popełnione na skutek ich niezastosowania lub niewłaściwego zastosowania i w konsekwencji utrzymania w mocy decyzji wydanej przez organ I instancji niebędący właściwym terytorialnie w niniejszej sprawie;

2) naruszenie art. 207 § 2 pkt 1 K.p. popełnione na skutek jego niezastosowania i w konsekwencji utrzymania w mocy decyzji wydanej z naruszeniem tego przepisu;

3) nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego w zakresie organizacji prac ręcznych pracowników szpitali w P, Ł, B i O, a w konsekwencji uznanie, że organizacja tych prac wymaga doposażenia pracowników w sprzęt wskazany w punktach nr 5, 9, 10, 24, 37 i 38 nakazu z dnia [...] 2016 r. utrzymanego w mocy zaskarżoną obecnie decyzją;

4) naruszenie przepisów § 32, § 37 ust. 1 pkt 1 oraz § 57 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy z dnia 26 września 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 169, poz. 1650) popełnione na skutek ich niewłaściwego lub nieuprawnionego zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy;

5) nieprawidłowe ustalenie, jakoby skarżąca Spółka zobowiązana była do utrzymywania i wykorzystywania instalacji wentylacji mechanicznej i klimatyzacji w celu zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, choć obowiązek taki nie znajduje żadnej podstawy prawnej, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji nakładającej na skarżącą Spółkę obowiązki w zakresie utrzymywania przedmiotowych instalacji.

Skarżąca Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji względnie jej uchylenie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwana dalej w skrócie "P.p.s.a.".

Zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Nie każde naruszenie prawa uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

W tej sprawie Sąd uznał, że skarga skarżącej Spółki nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ja decyzja organu I instancji nie naruszyły tak prawa materialnego jak i procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. Co istotne i warte ponownego podkreślenia, Sąd ocenia działania organów administracji jedynie na podstawie kryterium zgodności z prawem, nie rozpoznawał sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej.

W pierwszej kolejności Sąd nie podziela zarzutu co do niewłaściwego organu wydającego w sprawie decyzję w I instancji. Jak podaje skarżąca Spółka, zaskarżona decyzja powinna być unieważniona, ponieważ została wydana przez nieuprawniony miejscowo podmiot, z naruszeniem art. 21 § 1 pkt 2 i art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 22 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 640).

Zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. decyzja wydana z naruszeniem przepisów o właściwości jest nieważna. W tej sprawie organ I instancji nie był niewłaściwym do wydania decyzji. Jak bowiem wynika ze znajdujących się w aktach sprawy upoważnień (akta administracyjne sprawy, karty nr 173-177) inspektorzy prowadzący postępowanie w tej sprawie i wydający decyzję w postępowaniu I-instancyjnym zostali upoważnieni do tego na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Zgodnie z powołanym przepisem Główny Inspektor Pracy może wyznaczyć inspektora pracy do wykonywania określonych czynności kontrolnych i stosowania środków prawnych na obszarze działania innego okręgowego inspektoratu pracy.

W ocenie Sądu ze znajdujących się w aktach sprawy upoważnień wynika zakres czynności kontrolnych, do jakich kontrolerzy zostali wyposażeni przez Głównego Inspektora Pracy (D. Zakres przedmiotu kontroli zawarty w upoważnieniach). Samo zaś wskazanie w podstawie prawnej upoważnienia art. 22 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oznacza, że zakres upoważnienia obejmował czynności kontrolne a także stosowanie środków prawnych wynikających z przeprowadzonej kontroli. Jak wynika z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, w wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli właściwy inspektor pracy wydaje decyzje, o których mowa w art. 11 pkt 1-4 i pkt 6-7 oraz art. 11a tejże ustawy. Właściwym inspektorem pracy będzie nie tylko inspektor miejscowo właściwy, ale także i ten, którego upoważnił do tego Główny Inspektor Pracy. Z akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że celem i zakresem upoważnienia w tej sprawie inspektorów Okręgowej Inspekcji Pracy – było upoważnienie do przeprowadzenia kontroli obejmującej także wydawanie decyzji opartych o wyniki kontroli. Przemawia za tym także art. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy określający zakres regulacji ustawy. Zgodnie z tym przepisem Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie. Powołany przepis włącza pod pojęciem kontroli i nadzoru także czynności prawne, które są wydawane na podstawie czynności kontrolnych lub nadzorczych.

Ponadto rozdział 4 tejże ustawy zatytułowany "Postępowanie kontrolne" i obejmujący właśnie art. 22 zawierający podstawę do udzielania upoważnień, obejmuje także prawo do wydawania decyzji (art. 33 ww. ustawy). Tym samym sam ustawodawca w ramach postępowania kontrolnego zawarł także prawo wydania decyzji.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w tej sprawie nie miała miejsca sytuacja, w której niewłaściwi miejscowo inspektorzy Inspekcji Pracy przeprowadzaliby kontrolę nie legitymując się stosownym upoważnieniem. Gdyby tak było, to rzeczywiście zarzut wydania decyzji przez niewłaściwy organ byłby zasadny.

W tej jednak sprawie wbrew stanowisku skarżącej Spółki organ I instancji legitymował się upoważnieniem Głównego Inspektora Pracy, wydanego między innymi na podstawie art. 22 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, który to przepis umożliwia upoważnienie do działania przez niewłaściwych miejscowo inspektorów.

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że przedmiotem kontroli Sądu są następujące punkty decyzji Inspektora Pracy z dnia [...] 2016 r. nr rej. [...]: pkt pkt 5, 9, 10, 24, 25, 26, 29, 37 i 38. Ten zakres był przedmiotem zarówno odwołania, jak i skargi do sądu administracyjnego.

Tym samym jest to przedmiot skargi i Sąd poza ten przedmiot nie dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 31 października 2016 r. znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję Inspektora Pracy z [...] 2016 r.

W punktach tych nakazano skarżącej Spółce dokonanie okresowego przeglądu, czyszczenia oraz doprowadzenia do sprawności technicznej wentylacji mechanicznej i klimatyzacji w szpitalu w O (pkt 25 i 26 decyzji I-instancyjnej) wobec stwierdzonych nieprawidłowości (str. 124 protokołu kontroli z dnia 2 września 2016 r.). Doprowadzenie do sprawności technicznej wentylacji mechanicznej w sterylizatorni szpitala w Ł (pkt 29 decyzji I-instancyjnej) wobec stwierdzonych nieprawidłowości (str. 27 protokołu kontroli z dnia 2 września 2016 r.) oraz zapewnienie pracownikom zatrudnionym w szpitalach w: B, O, Ł i P sprzętu pomocniczego (urządzenia ślizgowe, podkładka obrotowa, podnośnik mobilny) służące pomocą przy przemieszczaniu i zmianie pozycji pacjentów (punkty 5, 9, 10, 24, 37 i 38 decyzji I-instancyjnej) wobec stwierdzonych nieprawidłowości (str. 46-47, 87-88, 120 i 148-149 protokołu kontroli z dnia 2 września 2016 r.).

Sąd nie podziela zarzutów skargi jakoby obowiązki wynikające z pktów 25, 26 i 29 decyzji (nakazu) I-instancyjnej naruszały prawo. W punktach tych zobowiązano skarżącą Spółkę do okresowych przeglądów, czyszczenia i doprowadzenia do sprawności technicznej wentylacji i klimatyzacji w szpitalu w O oraz doprowadzenia do sprawności technicznej wentylacji mechanicznej w sterylizatorni szpitala w Ł.

Zgodnie z art. 207 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666), pracodawca ma obowiązek zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Koreluje z tym przepisem art. 214 § 2 K.p., zgodnie z którym pracodawca ma obowiązek utrzymywać obiekty budowlane i znajdujące się w nim pomieszczenia pracy i związane z nim urządzenia w stanie zapewniającym bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Pod pojęciem bezpiecznych i higienicznych warunków pracy należy w szczególności rozumieć takie warunki pracy, które zapewniają wymianę powietrza (§ 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, z późn. zm.). Zgodnie z § 32 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, zwanego dalej w skrócie "rozporządzeniem w sprawie bhp" w pomieszczeniach pracy powinna być zapewniona wymiana powietrza wynikająca z potrzeb użytkowych i funkcji tych pomieszczeń, bilansu ciepła i wilgotności oraz zanieczyszczeń stałych i gazowych.

Jak wynika z treści protokołu kontroli (str. 27 i 124 protokołu kontroli), zarówno szpitale w O jak i Ł są wyposażone w systemy wentylacji i klimatyzacji. Z akt sprawy nie wynika, aby zarówno system wentylacji, jak i klimatyzacji były zamontowane w tych budynkach w sposób niezgodny z prawem. Także takich dowodów nie przedstawiła strona skarżąca. Tym samym należało założyć, i tak też uczyniły organy w tej sprawie, że system wentylacji i klimatyzacji jest częścią budynku (budynków) szpitali w obu miastach (O i Ł). Skoro te systemy zostały wykonane w budynkach nastawionych na realizację funkcji szpitalnych (leczniczych), to obowiązkiem podmiotu prowadzącego w tych budynkach taką działalność winno być utrzymywanie systemu wentylacji i klimatyzacji na właściwym poziomie sprawności.

Wynika to także z § 37 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie bhp, zgodnie z którym w przypadku zastosowania systemu klimatyzacji lub wentylacji mechanicznej należy zapewnić odpowiednią konserwację urządzeń i instalacji klimatyzacyjnych i wentylacyjnych w celu niedopuszczenia do awarii. Przepis ten wprost nakazuje utrzymywanie takich urządzeń we właściwym stanie technicznym zwłaszcza, że sposób wykorzystania budynków szpitali w Ł i O na skutek przejęcia ich przez skarżącą Spółkę nie uległ zmianie. Wprost przy tym wynika z § 57 rozporządzenia w sprawie bhp, że maszyny i narzędzia oraz ich urządzenia ochronne powinny być utrzymywane w stanie sprawności technicznej i czystości zapewniającej użytkowanie ich bez szkody dla, między innymi, zdrowia pracowników oraz stosowane tylko w procesach i warunkach, do których są przeznaczone. Powietrze zaś doprowadzane do pomieszczeń pracy z zewnątrz przy zastosowaniu klimatyzacji lub wentylacji mechanicznej powinno być oczyszczone z pyłów i substancji szkodliwych dla zdrowia (§ 35 ust. 1 rozporządzenia w sprawie bhp).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro stwierdzono brak sprawności technicznej wentylacji mechanicznej w sterylizatorni szpitala w Ł oraz brak sprawności technicznej istniejącej w szpitalu w O wentylacji mechanicznej i klimatyzacji, to obowiązkiem organu I instancji było zobowiązanie podmiotu prowadzącego ten szpital do doprowadzenia do sprawności technicznej tych instalacji, a także okresowego przeglądu i czyszczenia tych instalacji. Nawet sprawna instalacja wentylacji mechanicznej, a tym bardzie klimatyzacji bez okresowego czyszczenia może spowodować, szczególnie w takich obiektach jako szpitale, negatywne konsekwencje związane z samym przebiegiem leczenia pacjentów, stanem ich zdrowia oraz stanem zdrowia pracowników szpitala. W tym miejscu jeszcze raz należy przywołać § 35 ust. 1 rozporządzenia w sprawie bhp, zgodnie z którym powietrze doprowadzane do pomieszczeń pracy z zewnątrz przy zastosowaniu klimatyzacji lub wentylacji mechanicznej powinno być oczyszczone z pyłów i substancji szkodliwych dla zdrowia.

Sąd w tym zakresie nie podziela argumentacji zawartej w skardze, jakoby organy w sposób niewłaściwy lub nieuprawniony zastosowały § 32, § 37 ust. 1 pkt 1 oraz § 57 rozporządzenia w sprawie bhp. Powołane przepisy zostały prawidłowo zastosowane, co wynika z uzasadnienia wyroku w tej sprawie.

Błędnie strona skarżąca upatruje naruszenie ww. przepisów podnosząc, że żaden przepis nie nakazuje montowania wentylacji mechanicznej i klimatyzacji. Jak wynika z § 147 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422), wentylacja i klimatyzacja powinny zapewniać odpowiednią jakość środowiska wewnętrznego, w tym wielkość wymiany powietrza, jego czystość, temperaturę, wilgotność względną, prędkość ruchu w pomieszczeniu, przy zachowaniu przepisów odrębnych i wymagań Polskich Norm dotyczących wentylacji, a także warunków bezpieczeństwa pożarowego i wymagań akustycznych określonych w rozporządzeniu.

Powołany paragraf w ustępie 2 i 3 wprost stanowi, że wentylację mechaniczną lub grawitacyjną należy zapewnić w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, w pomieszczeniach bez otwieranych okien, a także w innych pomieszczeniach, w których ze względów zdrowotnych, technologicznych lub bezpieczeństwa konieczne jest zapewnienie wymiany powietrza, a klimatyzację należy stosować w pomieszczeniach, w których ze względów użytkowych, higienicznych, zdrowotnych lub technologicznych konieczne jest utrzymywanie odpowiednich parametrów powietrza wewnętrznego określonych w przepisach odrębnych i w Polskiej Normie dotyczącej parametrów obliczeniowych powietrza wewnętrznego.

Tym samym skoro w budynkach szpitali w O i Ł została wykonana instalacja wentylacji mechanicznej i klimatyzacji, to obowiązkiem podmiotu prowadzącego te szpitale jest utrzymywanie tych instalacji, a nie ich dowolne wykorzystywanie lub nawet niewykorzystywanie.

Tylko wówczas, gdyby budynki opieki zdrowotnej nie były wyposażone w wentylację mechaniczną lub klimatyzację to znajduje zastosowanie § 155 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którym okna w takich budynkach, w celu okresowego przewietrzania, mają mieć konstrukcję umożliwiającą otwieranie co najmniej 50% powierzchni.

Skoro jednak w budynkach szpitali w O i Ł są systemy wentylacji mechanicznej i klimatyzacji, to winny być one utrzymywane w należytym stanie zwłaszcza, że dotyczy to budynków szpitali, a więc miejsc, gdzie warunki zdrowotne przebywania pacjentów i pracowników powinny być oparte o najwyższe standardy.

Sąd nie podziela i tego stanowiska skarżącej Spółki, zgodnie z którym skoro jest zwykła wentylacja grawitacyjna, która jest sprawna, to nie ma potrzeby usprawniania pozostałych wentylacji i klimatyzacji. Takie stanowisko nie znajduje potwierdzenia w powołanych przepisach rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nakazujących utrzymywanie – w razie wyposażenia budynku w instalacje wentylacji mechanicznej i klimatyzacji – tych instalacji w należytym stanie.

Sąd przy tym zauważa, że jednoczesne funkcjonowanie wentylacji grawitacyjnej i mechanicznej jest, poza wyjątkiem przewidzianym w § 148 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i dotyczącym pomieszczeń z klimatyzacją - zabronione.

Sąd nie podziela i tego argumentu skarżącej Spółki, że jeżeli § 37 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie bhp nakazuje konserwację urządzeń wentylacji i klimatyzacji, to wystarczy że urządzenia takie nawet zainstalowane nie będą wykorzystywane i tym samym nie może być nakładany obowiązek ich konserwacji. Taka wykładnia jest wykładnią contra legem. W przypadku, gdy dany budynek został wyposażony w instalację, to taka instalacja ma być wykorzystywana zgodnie ze swoim przeznaczeniem. Nie ma przy tym znaczenia, czy dany podmiot rzeczywiście korzysta z już istniejącej instalacji, czy też korzysta sporadycznie lub nie korzysta z niej. Każda instalacja w budynku powinna być utrzymywana w należytym stanie, tzn. takim, aby była sprawna w jej używaniu. Okoliczność natomiast, czy dany podmiot faktycznie korzysta z takiej instalacji nie ma w zakresie obowiązku utrzymywania jej w należytym stanie większego znaczenia. Również wykładnia § 57 rozporządzenia w sprawie bhp nie potwierdza w tym zakresie stanowiska skarżącej Spółki. Także fakt niedokończenia instalacji wentylacji mechanicznej i klimatyzacji w szpitalu w O nie może uzasadniać odstąpienia od, po pierwsze jej dokończenia, a po drugie otrzymywania w należytym stanie. Każdy obiekt budowlany, który ma być wykorzystywany zgodnie ze swoim celem a nie zakończył się etap jego budowy (w tym także wykonania instalacji mechanicznej i klimatyzacji), dopuszczany jest do eksploatacji warunkowo i zaznaczeniem, że w określonym terminie inwestor ma obowiązek zakończyć budowę. Analogicznie w przypadku zainstalowania instalacji wentylacji mechanicznej i klimatyzacji w już istniejącym budynku, po stronie inwestora lub podmiotu wstępującego w pozycję inwestora istnieje obowiązek dokończenia takiej instalacji. Tym samym tłumaczenie skarżącej Spółki, że wykonanie instalacji mechanicznej i klimatyzacji w szpitalu w O nie jest jeszcze zakończone, nie ma znaczenia dla nałożenia obowiązku doprowadzenia tych instalacji do stanu zgodnego z prawem, co i tak będzie wynikało z przepisów Prawa budowlanego.

W ocenie Sądu w tej sprawie organy administracji nie naruszyły prawa w zakresie uzasadniającym uchylenie zaskarżonych decyzji nakładając obowiązki polegające na zapewnieniu pracownikom zatrudnionym w szpitalach w: B, O, Ł i P sprzętu pomocniczego w postaci urządzeń ślizgowych (mat ślizgowych, podkładów ślizgowych), podkładek obrotowych, podnośników mobilnych służących pomocą przy przemieszczaniu i zmianie pozycji pacjentów (punkty 5, 9, 10, 24, 37 i 38 decyzji organu I-instancji).

Zgodnie z art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie z art. 207 § 2 K.p. podstawowym obowiązkiem pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy jest ochrona zdrowia i życia pracowników przez zapewnienie im bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Realizacja tej ochrony wymaga zapewnienia przez pracodawcę takiej organizacji pracy, aby zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Zapewnienie takiego bezpieczeństwa wymaga od pracodawcy także dokonywania systematycznej oceny i dokumentowania ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą, a także obowiązek stosowania przez pracodawcę niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających ryzyka (art. 226 pkt 1 K.p.).

Już powołane przepisy nakładają na pracodawcę obowiązek systematycznej oceny warunków pracy pracowników pod kątem przestrzegania i profilaktycznego zapobiegania sytuacjom mogących mieć negatywny wpływ na zdrowie i życie pracowników celem eliminacji lub chociażby zmniejszania takiego ryzyka. Zawsze należy także brać pod uwagę rodzaj wykonywanej pracy i miejsce jej wykonywania. Z zakresu oceny Sądu nie może umknąć i to, że w tej sprawie oceniano pracę personelu szpitali, między innymi na następujących oddziałach: oddziale chirurgii urazowo-ortopedycznej (szpital w P), oddziale chirurgii ogólnej (szpital w O), oddziale chirurgii ogólnej (szpital w Ł), oddziale chorób wewnętrznych (szpital w Ł), oddziale rehabilitacji neurologicznej i oddziale wewnętrznym (szpital w B). Wskazanie na konieczność wyposażenia w niezbędne urządzenia do ponoszenia pacjentów na ww. oddziałach nie jest przypadkowe. Jak wynika z protokołu kontroli szpitali prowadzonych w szpitalach skarżącej Spółki na innych oddziałach tych szpitali znajdują się urządzenia ułatwiające i pomagające w przemieszczaniu pacjentów (np. w szpitalu w P w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym – s. 46-47 protokołu kontroli; w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym szpitala w B – s. 86-87 protokołu kontroli; na oddziale chorób wewnętrznych szpitala w O – s. 119 protokołu kontroli).

Nie budzi najmniejszych wątpliwości, że pacjenci przebywający w szczególności na oddziałach chirurgii i rehabilitacji neurologicznej, ale także i chorób wewnętrznych wymagają szczególnej i wzmożonej pomocy przy chociażby takich czynnościach jak wstawanie, pionizacja pacjenta, prawidłowy chód, przemieszczanie pacjenta z łóżka na wózek, samodzielne siadanie, itp. Tym samym podmiot prowadzący działalność leczniczą powinien zapewnić na takich oddziałach urządzenia pomagające personelowi na wykonywanie czynności związanych z umieszczaniem i przemieszczaniem pacjentów.

Zgodnie z § 62 ust. 1 rozporządzenia w sprawie bhp każdy pracodawca powinien zapewnić zastosowanie odpowiednich rozwiązań organizacyjnych i technicznych, zwłaszcza w zakresie wyposażenia technicznego w celu wyeliminowania potrzeby ręcznego przemieszczania ciężarów. Nawet jeżeli nie ma możliwości uniknięcia ręcznego przemieszczania ciężarów, pracodawca powinien podjąć odpowiednie przedsięwzięcia, w tym wyposażyć pracowników w niezbędne środki w celu zmniejszenia uciążliwości i zagrożeń związanych z wykonywaniem tych czynności (§ 62 ust. 2 rozporządzenia w sprawie bhp). Już z tych przepisów wprost wynika, że wszędzie tam, gdzie pracownicy w ramach swoich obowiązków pracowniczych dokonują przemieszczania pacjentów, powinni być wyposażeni w urządzenia eliminujące ręczne przemieszczanie pacjentów, a jeżeli nie jest to technicznie możliwe, to obowiązkiem pracodawcy jest wyposażenie pracowników w urządzenia lub inne środki zmniejszające uciążliwości i zagrożenia związane z przemieszczaniem pacjentów.

W ocenie Sądu takimi urządzeniami są właśnie te, które wymieniają punkty 5, 9, 10, 24, 37 i 38 decyzji organu I instancji. Jak przykładowo wynika z powtarzających się ustaleń w czasie kontroli w szpitalach skarżącej Spółki, przy czynnościach przemieszczania pacjentów z łóżek do wózków w ogóle nie stosuje się żadnych czynności pomocniczych (strony 149, 148, 120, 88, 87, 47 i 46 protokołu kontroli). Skoro tak, to w ocenie Sądu w takiej sytuacji zasadnie nałożono obowiązek wyposażenia w urządzenia ułatwiające takie przemieszczanie, które i tak same nie zastępują personelu przy przemieszczaniu pacjentów, ale ułatwiają to i zarazem mogą dodatkowo chronić samych pracowników przed urazami wywoływanymi podnoszeniem pacjentów. Trafnie w protokole kontroli wskazano w tym zakresie na czynności pracowników, które wiążą się z obciążeniem układu mięśniowego i szkieletowego. Należy także dodać, że na ww. oddziałach przemieszczanie pacjentów nie ma charakteru sporadycznego i wyjątkowego, ale zasadniczo jest regułą co oznacza, że obciążanie układu kostno-mięśniowego personelu medycznego ma charakter długotrwały.

Trafnie organy powołały się w tym zakresie także na § 39 ust. 1 rozporządzenia w sprawie bhp, zgodnie z którym obowiązkiem pracodawcy jest realizacja obowiązku zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególności przez zapobieganie zagrożeniom związanym z wykonywaną pracą. Zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 1, 3, 4 i 5 rozporządzenia w sprawie bhp, realizacja tego obowiązku polega w szczególności na: a) zapobieganiu zagrożeniom; b) likwidowaniu zagrożeń u źródeł ich powstawania; c) dostosowaniu warunków i procesów pracy do możliwości pracownika, w szczególności przez dobór urządzeń technicznych oraz narzędzi pracy z uwzględnieniem zmniejszenia uciążliwości pracy oraz ograniczenia negatywnego wpływu takiej pracy na zdrowie pracowników oraz d) stosowaniu nowych rozwiązań technicznych.

Zawarty w pktach 5, 9-10, 24 i 37-38 decyzji I-instancyjnej nakaz wyposażenia w wymienionych w tych punktach oddziałów szpitali w sprzęt pomocniczy nie tylko, że nie narusza ww. przepisów, ale stanowi o ich prawidłowym zastosowaniu w tej sprawie.

Dodatkowo należy także przywołać niektóre przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych (Dz. U z 2000 r. Nr 26, poz. 313, z późn. zm.).

Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie stosowania przez pracowników odpowiednich rozwiązań technicznych zmierzające do wyeliminowania ręcznych prac transportowych. Przemieszczanie pacjentów jest pracą transportową. Jak przy tym wynika wprost z § 3 ust. 2 tego rozporządzenia, w przypadku braku możliwości wyeliminowania ręcznych prac transportowych, pracodawca - w celu zmniejszenia uciążliwości i zagrożeń związanych z wykonywaniem tych czynności - jest obowiązany organizować odpowiednio pracę i wyposażać pracowników w niezbędny sprzęt pomocniczy oraz środki ochrony indywidualnej. Z tym przepisem wprost koreluje treść § 6 ust. 2 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym przy ręcznym przemieszczaniu ludzi - tam gdzie jest to możliwe - należy zapewnić sprzęt pomocniczy odpowiednio dobrany do ich wielkości, wagi i zapewniający bezpieczne i dogodne wykonywanie pracy. Organy w tej sprawie powołały te przepisy i trafnie je zastosowały.

Dodatkowo należy powołać jeszcze § 6 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych, który również nakazuje pracodawcy taką organizację ręcznych prac transportowych, aby ograniczać długotrwały wysiłek fizyczny, wyeliminować nadmierne obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego pracownika, a zwłaszcza urazów kręgosłupa związanego z rytmem pracy wymuszonym procesem pracy, ograniczać do minimum odległości ręcznego przemieszczania ludzi (pacjentów) oraz uwzględniać wymagania ergonomii.

Sąd dostrzega przy tym pewną trudność, przed jaką stanęły organy w tej sprawie, a dotyczącą zakresu sprecyzowania sposobu realizacji obowiązku zastosowania urządzeń pomocniczych. W skardze skarżąca Spółka podnosi bowiem, że niezasadnie i bez podstaw prawnych nałożono obowiązek wyposażenia szpitali w konkretne urządzenia w konkretnej liczbie i negując w ogóle sam obowiązek wyposażania szpitali w takie urządzenia dodatkowo podniesiono, że organy zbyt szczegółowo określiły zakres wyposażenia szpitali.

Ustosunkowując się do tej kwestii należy wskazać, że sam nakaz wyposażania opisanych powyżej oddziałów szpitali w urządzenia pomocnicze nie budzi żadnych wątpliwości Sądu. Istotą nałożenia tego obowiązku nie było to, że na tych oddziałach w ogóle nie było żadnych urządzeń pomagających w pracy personelowi medycznemu i pomocniczemu, ale to, że przy czynnościach związanych z przemieszczaniem pacjentów (już kilkakrotnie opisanych w uzasadnieniu) personel szpitali nie stosował urządzeń pomocniczych, a takie urządzenia stosować powinien właśnie ze względu na ochronę zdrowia i warunki pracy samego personelu. Na tych oddziałach, co do których nałożono obowiązek wyposażenia w urządzenia pomocnicze niezbędne było przemieszczanie pacjentów i w tym zakresie takich urządzeń nie było na wyposażeniu tych oddziałów. Okoliczność, że były inne urządzenia stosowane do transportu pacjentów nie oznacza, że były one właściwe także do przemieszczania pacjentów w zakresie opisanych w protokole kontroli. Zapewne gdyby takie urządzenia na tych oddziałach były, to analogicznie jak na innych oddziałach tych szpitali byłyby one wykorzystywane przez pracowników. Sama okoliczność braku tych urządzeń na wymienionych w decyzjach oddziałach szpitali i skutkiem tego brak ich stosowania uzasadniał w okolicznościach tej sprawy nałożenie obowiązku wyposażenia tych oddziałów właśnie w urządzenia pomocnicze.

W ocenie Sądu także zarzut skargi zbyt szczegółowego zobowiązania skarżącej Spółki do wyposażenia w konkretne urządzenia i konkretnej liczbie nie może odnieść skutku w postaci uchylenia wydanych w sprawie decyzji. W tej bowiem sprawie nie wskazano na konkretną markę urządzenia, w jaką powinny być wyposażone oddziały szpitali, ale posłużono się opisem samej funkcji urządzenia: podkładka obrotowa, urządzenia ślizgowe (mata ślizgowa, podkład ślizgowy), podnośnik mobilny. Gdyby organy wskazały jedynie na konieczność wyposażenia oddziałów w szpitalach w urządzenia pomocnicze bez precyzowania jakie to urządzenia mają charakter pomocniczy to wówczas, w okolicznościach tej sprawy, same organy nie miałyby żadnej pewności, że zostaną wyposażone oddziały szpitali w takie urządzenia, które rzeczywiście będą pomagały pracownikom w pracach polegających na przemieszczaniu pacjentów.

Mogłoby wówczas dojść do sytuacji niepotrzebnego sporu co do realizacji nałożonego obowiązku wyposażania oddziałów w odpowiednie urządzenia pomocnicze skupiającej się na interpretacji pojęcia "urządzenie pomocnicze". Tym samym w tak szczególnych warunkach pracy, jakimi są oddziały w szpitali i związane z tym przemieszczanie pacjentów, nie stanowiło naruszenia prawa wskazanie w decyzji I instancyjnej na rodzaj urządzeń pomocniczych (np. mata ślizgowa) w jakie pracodawca ma wyposażyć dane oddziały.

Odnośnie liczby tych urządzeń to należy stwierdzić, że organy nałożyły obowiązek wyposażenia każdego z oddziałów w minimalną liczbę tych urządzeń – tj. po jednej sztuce. Nie można było nałożyć mniejszej liczby urządzeń niż jedna sztuka. Tym samym Sąd nie dostrzega w tym zakresie naruszenia prawa, bo skoro Sąd podziela stanowisko organów, że wyposażenie tych oddziałów w takie urządzenia było uzasadnione, to tym samym nakazanie wyposażenia w ilości po jednej sztuce stanowi jedynie spełnienie tego obowiązku.

Samo zaś oświadczenie pracowników szpitali, że nie są im potrzebne żadne urządzenia nie powinno mieć w okolicznościach tej sprawy żadnego znaczenia. Sam pracownik, zagrożony np. utratą pracy lub zmniejszeniem wynagrodzenia, może w sposób nieobiektywny wypowiadać się o warunkach pracy. Nie znajduje więc żadnego uzasadnienia i ten fragment skargi, w którym skarżąca Spółka podaje stanowisko pracowników jako argument przemawiający przeciwko zasadności nałożenia obowiązku wyposażania oddziałów w urządzenia pomocnicze.

W tym zakresie Sąd nie podziela stanowiska skarżącej Spółki co do naruszenia § 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych, ani też art. 207 § 2 pkt 1 K.p. Także odwołanie się do uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 grudnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Wr 326/08 jest nieuzasadnione w tej sprawie, ponieważ stan faktyczny objęty rozstrzygnięciem Sądu Administracyjnego we Wrocławiu był odmienny od tej sprawy. W sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 326/08 to strona skarżąca podniosła zarzut zbyt ogólnego nałożenia na nią obowiązku polegającego na "zastosowaniu niezbędnych środków ochronnych, zabezpieczających pracowników przed możliwością pochwycenia i urazu przez obracające się elementy transportowe przenośnika, zainstalowanego przy ścianie w pomieszczeniu magazynu opakowań, w miejscu opadania pionowych elementów w osłoniętą część przenośnika". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że w okolicznościach tamtej sprawy tak nałożony obowiązek jest właściwy a to, jakie konkretnie urządzenia ochronne mają być zastosowane należy do samej strony skarżącej. Ta zaś sprawa dotyczy innego stanu faktycznego, gdzie nie chodzi o wyposażenie konkretnej maszyny w urządzenia ochronne, ale o wyposażenie oddziałów szpitali w opisane urządzenia pomocnicze.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w tej sprawie organy nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani też nie naruszyły przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym nie zaistniała żadna przesłanka w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a. uzasadniająca uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I-instancji.

Zgodnie z art. 151 P.p.s.a, w przypadku braku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego, Sąd skargę oddala.