Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 481/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 lit a) i c)
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 28 ust. 3b
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Bogusław Wolas, Sędzia WSA Grzegorz Klimek, Sędzia WSA Michał Niedźwiedź (spr.), po rozpoznaniu 29 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 23 lutego 2022 r., nr 180000/71/523060/2021-RED-AG w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

1.1. Decyzją z 23 lutego 2022 r. (nr 374/2022) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił K. P. – nazywanej dalej "Skarżącą", umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, jak również Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Jako materialnoprawną podstawę decyzji organ wskazał art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.; dalej jako "u.s.u.s.") w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141 poz. 1365; dalej jako "Rozporządzenie").

W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że Skarżąca wskazała we wniosku, iż ma 59 lat, nie pobiera żadnych świadczeń rentowych lub emerytalnych. Otrzymuje jedynie wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia, które przeciętnie wynosi 983,46 zł netto. Na przeszkodzie do podjęcia lepszej pracy stoi wiek wnioskodawczyni oraz jej stan zdrowia. Skarżąca korzysta przy tym z okazjonalnego wsparcia ze strony córki, która pomaga jej kwotami w granicach 200 zł. Skarżąca jest po rozwodzie i w związku z tym uprawniona jest do alimentów w kwocie 400 zł. Opisując swój stan zdrowia Skarżący wskazała, że przechodziła załamanie nerwowe i obecnie leczy się psychiatrycznie w związku z powracającymi zaburzeniami depresyjnymi. Według Skarżącej nie ma ona żadnego wartościowego majątku, a należąca do niej nieruchomość została zlicytowana zgodnie z postanowieniem sądu powszechnego. Przy czym Skarżąca została zobowiązana do jej wydania.

Biorąc pod uwagę wydatki związane z leczeniem oraz koniecznością ponoszenia pozostałych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, Skarżąca podniosła, że nie jest w stanie spłacić zaległych składek bez uszczerbku dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W motywach decyzji organ stwierdził, że w jego ocenie, nie wystąpiła żadna z przesłanek wyrażonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Przy czym w zakresie przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s. organ wyjaśnił, że jakkolwiek Skarżąca wskazała, iż należąca do niej nieruchomość została zbyta w toku postępowania egzekucyjnego, wciąż widnieje w księdze wieczystej jako właścicielka.

Dalej, odwołując się do art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 Rozporządzenia organ wyjaśnił, że może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Również w tym zakresie organ nie dostrzegł podstaw, aby stwierdzić wystąpienie którejkolwiek z przywołanych przesłanek.

W zakresie okoliczności dotyczących stanu zdrowia Skarżącej, organ wskazał, że sytuacja zdrowotna sama z siebie nie jest wystarczająca do umorzenia zaległości. W jej kontekście istotnym jest, aby skutkowała ona niemożliwością uzyskiwania dochodów. Tym samym, nawet jeżeli wskazane we wniosku dolegliwości mogą utrudniać egzystencję, skoro Skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających, że nie jest zdolna do pracy – należało wykluczyć trzecią z przywołanych przesłanek.

W zakresie pierwszej z przesłanek organ wskazał, że miesięczny dochód Skarżącej wynosi 1.383,46 zł netto bez uwzględnienia pomocy ze strony córki. Pośród wydatków organ wskazał koszty utrzymania (450 zł), zobowiązania podatkowe dochodzone w drodze egzekucji (100 zł) oraz należności spłacane w układzie ratalnym z tytułu składek (370 zł). Równocześnie, odwołując się do wskaźnika określającego minimum socjalne, organ stwierdził, że w trzecim kwartale 2021 r. wynosiło ono dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego 1.342,56 zł – a co za tym idzie dochód Skarżącej był wyższy od minimum socjalnego. Stąd też Skarżąca nie pozostaje w stanie ubóstwa.

Dalej, wciąż rozważając przesłankę dotyczącą sytuacji majątkowej, organ wskazał, że zgodnie z danymi ujawnionymi w księgach wieczystych Skarżąca wciąż jest właścicielem nieruchomości, na której ustanowiono zabezpieczenie hipoteczne do kwoty 82.804,40 zł. Tym samym wciąż istnieje możliwość wyegzekwowania zaległości.

2.1. W skardze wywiedzionej przez Skarżącą od powyższej decyzji podniesiono zarzuty naruszenia: art. 83 ust. 1 pkt. 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 Rozporządzenia polegające na wybiórczym zapoznaniu się z zebranym materiałem w sprawie, dowolności ustalonych okoliczności i wyciągniętych wniosków, nienależyte rozważenie sytuacji majątkowej Skarżącej, braku posiadania środków na konieczne trzymanie, stanu zdrowia skarżącej uniemożliwiającej jej dokonanie spłaty należności w sposób nie prowadzący do stanu ubóstwa.

2.2. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji zgodnie z treścią wniosku z grudnia 2021 r., ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie organowi sprawy do ponownego rozpoznania.

2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

3.1. Skarga okazała się zasadna, dlatego została uwzględniona.

3.2. Na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, w myśl którego to należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia przez organ rentowy, że w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności organ może w uzasadnionych przypadkach umorzyć należności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, zaś w świetle § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego ustawodawca dał mu taką możliwość w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślić przy tym należy, że w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. – zawierającym delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad umarzania takich należności – ustawodawca doprecyzował, iż przy określaniu przesłanek mających uzasadniać umorzenie, należy wziąć pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Z art. 28 ust. 3b u.s.u.s., który dotyczy umorzenia składek ubezpieczonych będących jednocześnie ich płatnikami, wynika zatem, że dla oceny, czy przypadek jest uzasadniony należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej strony stan finansów ubezpieczeń społecznych. Z tego powodu w § 3 ust. 1 Rozporządzenia przewidziano możliwość umarzania składek pod warunkiem wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, bo pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny, w szczególności gdy zachodzą określone w pkt 1-3 przypadki: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Ponadto w orzecznictwie podkreśla się, że przy umarzaniu nieopłaconych przez nich należności nie stosuje się wymogu zaistnienia precyzyjnie określonych przesłanek całkowitej nieściągalności, lecz zawsze ocenia się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny po ewentualnym opłaceniu należności, z uwzględnieniem jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej (por. wyroki NSA: z 21 maja 2009 r., II GSK 1045/08; z 21 stycznia 2009 r., II GSK 650/08; z 25 sierpnia 2010 r., II GSK 724/09; z 19 lutego 2015 r., II GSK 2366/13; z 9 kwietnia 2015 r., II GSK 406/14).

3.3. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd miał również na uwadze, że przywołane przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. zarówno przepis ust. 2 jak i ust. 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, że regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje zatem organowi. Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania wskazanej ulgi. Podkreślić jednak należy, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym ZUS obowiązany jest do wnikliwej i rzetelnej analizy całokształtu okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero tak przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Tym samym, sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy składki (odsetki) powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który, jak zaznaczono powyżej, może je umorzyć ale nie musi.

W orzecznictwie wskazuje się jednak, że decyzja taka podlega jednak pełnej kontroli sądowej. Ustawodawca nie pozostawił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych całkowitej swobody, co do wyboru rozstrzygnięcia, ani też nie zezwolił na dowolność. Swoboda wyboru rozstrzygnięcia zawarta jest w granicach ściśle określonych przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r., II GSK 1807/14). Ograniczeniami swobody uznania administracyjnego są przesłanki sformułowane w art. 28 u.s.u.s. i w § 3 rozporządzenia. W sytuacji, gdy strona wykaże, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, aby uniknąć dowolności decyzji, organ musi wykazać przyczyny, dla których, mimo istnienia tych przesłanek, odmówił umorzenia, a w wywodach tych musi rozważyć zarówno ważny interes osoby zobowiązanej, jak i interes publiczny. W sprawach dotyczących umorzenia składek konieczne jest także stosowanie zasady zawartej w art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej jako "k.p.a." )in fine, ustanawiającej obowiązek uwzględnienia przy orzekaniu zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywatela. Zatem w sprawach dotyczących umorzenia składek interes społeczny nie może być rozumiany wąsko, wyłącznie jako dbałość o finanse ubezpieczeń społecznych (por. wyrok NSA z 21 lutego 2007 r., II GSK 301/06). Użyty w art. 28 ust. 1 i ust. 3a zwrot "składki mogą być umarzane" w sytuacjach określonych w tych przepisach należy rozumieć jako sprecyzowanie uprawnienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do umorzenia składek, z którego wynika przede wszystkim, że w innych sytuacjach Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma prawa składek umarzać. Jednak ustalenie istnienia przesłanek umorzenia określonych w ustawie lub rozporządzeniu nie pozwala na podjęcie decyzji odmownej z powołaniem się wyłącznie na uznanie administracyjne, bowiem każde takie rozstrzygnięcie podjęte bez wnikliwej analizy obu omawianych interesów będzie naruszać art. 7 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r., II GSK 1807/14). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że interes publiczny nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspakajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (por. wyroki NSA z 25 czerwca 2003 r., III SA 3118/01, POP 2004/4/77; z 20 marca 2007 r., II GSK 345/06; z 21 maja 2009 r., II GSK 1045/08; z 8 lipca 2015 r., II GSK 1502/14). Jeżeli z ustalonych okoliczności wynika, że opłacenie należności z tytułu składek pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, brak jest podstaw do wydania decyzji o odmowie umorzenia składek (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2010 r., II GSK 349/09).

3.4. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznanej sprawy Sąd zauważa, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcie ZUS rutynowo i pobieżnie potraktował aktualną sytuację materialną i zdrowotną Skarżącej w kontekście art. 28 ust. 3b u.s.u.s. oraz § 3 pkt 1 Rozporządzenia. A właśnie to te okoliczności, związane ze szczególną sytuacją, zwłaszcza zdrowotną i majątkową Skarżącej, które uniemożliwiają spłatę zadłużenia powinny być traktowane pierwszoplanowo przy rozstrzyganiu o umorzeniu należności z tytułu składek.

Oceniając zasadność stanowiska organu należy wskazać, że z normatywnej zasady, że należności z tytułu składek mogą być umarzane, wynika, że obowiązkiem organu jest – niezależnie od tego czy podejmuje pozytywną albo negatywną decyzję w tym przedmiocie – dokładnie przeanalizować sytuację majątkową (finansową), zdrowotną oraz rodzinną strony oraz wyjaśnić na czym opiera się prognoza (założenie), że zaległe składki zostaną w przyszłości uregulowane (bądź nie). W sytuacji, kiedy organ odmawia umorzenia należności, to jego obowiązkiem jest wskazać wyraźnie, co jest podstawą prognozy, że należność będzie przez zobowiązanego uregulowana w dalszej lub bliższej perspektywie. Wyjaśnienia w tym zakresie są niezbędne, nie tylko z uwagi na konstrukcję art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., ale również ze względu na wymagania stawiane przez przepisy k.p.a. (określone w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80).

Tymczasem analizując sytuację majątkową Skarżącej organ poprzestał na prostym zestawieniu wskaźnika minimum egzystencji za 2021 r. z jej dochodem. Na tej podstawie stwierdził, że skoro wskaźnik ten wynosi dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego 1.342,56 zł, a łącznych dochód Skarżącej wynosi 1.383,46 zł. – Skarżąca nie pozostaje w stanie ubóstwa.

Równocześnie organ nie wziął pod uwagę, że z tego dochodu Skarżąca miałaby dalej spłacać należności z tytułu zaległych składek. W tym zakresie organ wskazuje wprawdzie, że Skarżąca spłaca zobowiązania podatkowe dochodzone w drodze egzekucji w wysokości 100 zł, jak również spłaca organowi w układzie ratalnym zaległości w kwocie 370 zł – nie dostrzegając jednak, że w efekcie pozostała jej do dyspozycji kwota jest mniejsza aniżeli minimum socjalne. Tym samym stwierdzenie, że Skarżąca nie pozostaje w stanie ubóstwa jest o tyle niezrozumiałe, że biorąc pod uwagę wysokość dochodów Skarżącej, oczywistym jest, iż miesięczna zapłata jakiejkolwiek kwoty oznaczać będzie, że pozostała jej kwota będzie mniejsza niż przewidziane minimum socjalne.

Ponadto przy rozważaniu przesłanek umorzenia zaległych składek trzeba zawsze oceniać, niezależnie od wskaźnika minimum socjalnego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego Przy ocenie zaistnienia omawianej przesłanki organ administracji powinien rozważyć zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. W tym zakresie zadaniem organu jest uwzględnienie racjonalnych potrzeb wnioskodawcy, które mogą różnić się w zależności od sytuacji życiowej. Inaczej bowiem kształtują się potrzeby osoby samotnej, w podeszłym wieku i chorej, inaczej zaś wyglądają rzeczywiste i uzasadnione potrzeby osoby w średnim wieku, która pozostaje w zdrowiu i wciąż może być aktywnym uczestnikiem życia gospodarczego. Organ nie może zatem poprzestać na odniesieniu się do wspomnianego wskaźnika, ten bowiem nie oddaje w pełni zakresu niezbędnych potrzeb życiowych wnioskodawcy.

Powierzchowność oceny sytuacji majątkowej Skarżącej ujawnia się również w konstatacji organu, że analiza sytuacji finansowej prowadzi do wniosku, że "minimum socjalne rodziny jest zabezpieczone – wspólny dochód rodziny znacznie przewyższa minimum socjalne". Organ wskazuje przy tym na dane osoby, która nie jest stroną tego postępowania (s. 11 decyzji).

3.5. Przede wszystkim jednak organ bezzasadnie przyjął, że Skarżąca wciąż pozostaje właścicielką nieruchomości, na której dokonano zabezpieczenia hipotecznego na rzecz organu.

Z akt sprawy wynika, że w tym zakresie ustalenia organu zostały oparte o notkę pracownika organu z 25 stycznia 2022 r., w której wskazano, że zgodnie z treścią księgi wieczystej Skarżąca jest wpisana, jako właścicielka nieruchomości (k. 53 akt administracyjnych). Tyle tylko, że badając wystąpienie przesłanek określonych w § 3 pkt 1 Rozporządzenia, organ ma obowiązek zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, a następnie szczególnie wnikliwego ustalenia stanu faktycznego i jego rzetelnej oceny. Nawet jeżeli zgodnie z przepisami powołanego wyżej rozporządzenia ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia należności spoczywa na zobowiązanym, nie zwalnia to organu administracji od obowiązku wyjaśnienia zasadności złożonego wniosku zwłaszcza, wówczas gdy strona sama nie przedłożyła dostatecznych dowodów potwierdzających jej trudną sytuację materialną. W orzecznictwie przyjmuje się, że przerzucenie ciężaru dowodu w tym zakresie na stronę zobowiązaną nie zwalnia organu z obowiązku określonego w art. 7 k.p.a., który to obowiązek będzie wypełniony wówczas, gdy strona zostanie wezwana do wskazania dodatkowych dowodów.

W tym przypadku, pomimo powzięcia wątpliwości, co do stanu prawnego wspomnianej nieruchomości organ nie zwrócił się do Skarżącej o nadesłanie chociażby postanowienia sądu o przesądzeniu nieruchomości w związku z jej licytacją. Zamiast tego w piśmie z 14 grudnia 2021 r. organ wezwał Skarżącą do przedłożenia zeznania podatkowego za 2020 r. oraz oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym (k. 37 akt administracyjnych).

3.6. Należy wreszcie wskazać, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie umorzenia należności organ, ustalając sytuację majątkową dłużnika, winien porównać stwierdzoną sytuację materialną zobowiązanego z wysokością zaległej należności i wskazać jego dochody, które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia. Trzeba ponadto zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami jej utrzymania w celu ustalenia, czy jest ona w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania. Rzeczą organu było zatem ustalenie, czy na poziomie aktualnego budżetu domowego możliwe jest realne wywiązanie się Skarżącej ze zobowiązania wobec ZUS i czy spłata zaległości nie zagrozi w istocie jej egzystencji, co ma znaczenie z punktu widzenia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia.

3.7. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, organ naruszył art. 28 ust. 3b u.s.o.s. oraz § 3 pkt 1 Rozporządzenie nazbyt wąsko wykładając przesłanki warunkujące umorzenie zaległości. Równocześnie organ nie poddał wyczerpującej ocenie zebranego materiału dowodowego ani nie zbadał wszechstronnie stanu faktycznego sprawy, czym naruszył art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 tej ustawy.

3.8. Ponownie rozpoznając sprawę organ oceni sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną Skarżącej pod kątem możliwości spłaty przez niego zadłużenia bez uszczerbku dla zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych z uwzględnieniem przedstawionej powyżej wykładni. Uzupełni przy tym materiał dowodowy sprawy i wszechstronnie go rozważy, a wnioski przedstawi w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymagania art. 107 § 3 k.p.a.

3.9. Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 327).