Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 2106/97
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1999-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Administracyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 2
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: Gdy obliczenie podatku zawarte w złożonej deklaracji jest nieprawidłowe, organ w drodze decyzji administracyjnej dokonuje stosownej korekty.

Decyzja taka musi być wydana zawsze, gdy zeznanie podatnika odbiega od rzeczywistego stanu, bez względu na to, z jakiej przyczyny nastąpiła rozbieżność pomiędzy stanem rzeczywistym a stanem zeznanym przez podatnika. Również zatem w sytuacji, gdy podatnik nie skorzystał z prawa dokonania korekty zeznania, organ podejmuje - zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ - czynności w celu wyjaśnienia, jaka jest należność podatkowa.

TEZY

Gdy obliczenie podatku zawarte w złożonej deklaracji jest nieprawidłowe, organ w drodze decyzji administracyjnej dokonuje stosownej korekty.

Decyzja taka musi być wydana zawsze, gdy zeznanie podatnika odbiega od rzeczywistego stanu, bez względu na to, z jakiej przyczyny nastąpiła rozbieżność pomiędzy stanem rzeczywistym a stanem zeznanym przez podatnika. Również zatem w sytuacji, gdy podatnik nie skorzystał z prawa dokonania korekty zeznania, organ podejmuje - zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ - czynności w celu wyjaśnienia, jaka jest należność podatkowa.


UZASADNIENIE

W dniu 26 maja 1997 r. Zakłady Przemysłu Spirytusowego "P." z siedzibą w T. złożyły wniosek o wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień i maj 1996 r. oraz o zwrot powstałej nadpłaty wraz z odsetkami, ewentualnie o zaliczenie jej na poczet bieżących zobowiązań.

Urząd Skarbowy pismem z dnia 30 czerwca 1997 r. poinformował jednostkę, iż zgodnie z art. 10 o art. 26 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym podatnicy są zobowiązani do obliczania, wpłacania podatku w określonych terminach oraz, że na podstawie art. 168 par. 1 Kpa wysokość zobowiązania ustala się zgodnie z zeznaniem podatnika. Wskazano również, iż podatnicy mają prawo do złożenia korekty deklaracji.

Urząd Skarbowy analizując treść wniosku, decyzją z dnia 25 sierpnia 1997 r. umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie.

Podatnik - Zakłady Przemysłu Spirytusowego "P." w T. wniósł odwołanie kwestionując stanowisko urzędu, i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, a także przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 105 Kpa.

Uzasadniając swoje stanowisko ZPS "P." stwierdziły, iż w terminach przewidzianych w przepisach prawa materialnego złożyły deklaracje podatkowe i wpłaciły należny podatek od towarów i usług na właściwy rachunek bankowy urzędu skarbowego. Po dokonaniu tych czynności jednostka stwierdziła, że podatek wynikający ze złożonych deklaracji został zawyżony. Zatem - jej zdaniem, miała prawo do żądania wydania decyzji w oparciu o art. 10 ust. 2 cytowanej ustawy o podatku od towarów i usług...

Dodatkowo ZPS "P." argumentują, iż organ I instancji bezpodstawnie stwierdził, iż ma obowiązek wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania jedynie w sytuacji, gdy postępowanie zostaje wszczęte z urzędu i w oparciu o przedłożoną dokumentację stwierdzono, że obliczenie podatku zawarte w deklaracji jest nieprawidłowe, jako że przepis art. 10 ust. 2 ustawy wyraźnie wskazuje, iż określenie innej od deklarowanej wysokości zobowiązania podatkowego jest nakazem skierowanym wyłącznie do urzędu skarbowego, a nie do podatnika.

Ponadto odwołujące się Zakłady argumentują, iż z uwagi na złożenie wniosku podatnika, z którego wynika prawdopodobne zawyżenie wpłaconego wcześniej podatku organ pierwszej instancji ma prawny obowiązek wszczęcia postępowania z urzędu.

Decyzją z dnia 18 listopada 1997 r. Izba Skarbowa utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu wskazano, że podatek od towarów i usług jest podatkiem powstającym z mocy prawa i decyzje, w której organ podatkowy określa wysokość zobowiązania podatkowego wydaje się zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ jedynie w sytuacji, gdy podatnik nie wykonał zobowiązania podatkowego mimo zaistnienia okoliczności, z którymi ustawa wiąże powstanie obowiązku podatkowego.

Skoro podatnik wykonał zobowiązanie podatkowe, a urząd skarbowy nie przeprowadził postępowania kontrolnego, w trakcie którego okazałoby się, iż podatnik wykonał je niewłaściwie, to w tym stanie rzeczy ZPS "P." stwierdzając, że zawyżyły jego wielkość mogły złożyć skorygowane deklaracje podatkowe a nie żądać ich weryfikacji przez urząd skarbowy.

Za chybiony w tej sytuacji należy uznać także zarzut naruszenia przez organ I instancji postanowień art. 105 Kpa, jako że w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy urząd skarbowy nie miał podstaw do rozstrzygania o żądaniu zgłoszonym przez stroną w drodze merytorycznej decyzji administracyjnej, zatem postępowanie zgodnie z tym przepisem jako bezprzedmiotowe należało umorzyć.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zakłady Przemysłu Spirytusowego "P." w T. podtrzymały zarzuty zawarte w odwołaniu, w szczególności zarzut naruszenia art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz art. 105 par. 1 Kpa Skarżący wyjaśnił, że będąc podatnikiem podatku akcyzowego, tzw. różnicowego dokonywał obliczeń zgodnie z wyjaśnieniami Ministra Finansów, jednakże stanowisko tego organu uległo zmianie. Zastosowanie nowej poprawnej merytorycznie interpretacji wymaga aktualnie wydania decyzji przez organ podatkowy zgodnie z wnioskiem strony. Organy podatkowe nie uwzględniły orzecznictwa NSA potwierdzającego, że dokonanie korekty jest prawem, nie obowiązkiem podatnika. Decyzja określająca inną niż zeznana wysokość podatku powinna być wydana zawsze, o ile zeznanie podatnika odbiega od rzeczywistego stanu, niezależnie od przyczyny rozbieżności. Organy podatkowe zaniechały stwierdzenia, czy rzeczywiście doszło do powstania nadpłaty, mimo że strona żądała merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem.

Z treści art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ wynika, że zobowiązanie z tytułu podatku akcyzowego przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej chyba, że organ podatkowy ustali je w innej wysokości.

Jedynie w sytuacji gdy obliczenie podatku zawarte w złożonej deklaracji jest nieprawidłowe, organ w drodze decyzji administracyjnej dokonuje stosownej korekty /por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 1995 r. SA/Ł 3051/94/. Urząd Skarbowy jest więc władny określić wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług z wszystkimi konsekwencjami wynikającymi dla podatnika z takiej decyzji.

Decyzja taka musi być wydana zawsze, gdy zeznanie podatnika odbiega od rzeczywistego stanu, bez względu na to, z jakiej przyczyny nastąpiła rozbieżność pomiędzy stanem rzeczywistym a stanem zeznanym przez podatnika. Również zatem w sytuacji, gdy podatnik nie skorzystał z prawa dokonania korekty zeznania, organ podejmuje zgodnie z art. 10 ust. 2 powołanej ustawy, czynności w celu wyjaśnienia jaka jest należność podatkowa.

Celem bowiem postępowania administracyjnego jest realizacja zasady praworządności oraz zasady lojalności, zgodnie z którą organ precyzuje interes publicznoprawny nie narażając obywatela na utratę jego uprawnień.

Sąd w niniejszym składzie stoi na stanowisku, że wniosek złożony przez skarżącego wymagał wyjaśnienia przedstawionych racji.

Organ podatkowy z naruszeniem art. 10 ust. 2 powołanej ustawy uchylił się od wypowiedzi merytorycznej co do zasady wyliczenia podatku od towarów i usług. Jeżeli organ podatkowy uzna, że pierwotne zeznanie złożone przez podatnika jest prawidłowe, wówczas umorzy postępowanie jako bezprzedmiotowe wobec braku podstaw do określenia zobowiązania w innej wysokości, w uzasadnieniu wprost wskazując, że deklaracja uwzględnia zobowiązanie w prawidłowej wysokości. Jeżeli natomiast zeznanie nie odpowiada prawu, organ wyda decyzję określającą należność w kwocie wyższej lub niższej niż zeznana.

Z tych przyczyn uznając skargę za nieuzasadnioną, Sąd na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł jak w sentencji.