Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 970/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a, 92b, 92c, 79 ust. 6, 85 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
article: art. 25 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 879
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1  art. 4, art. 8, art. 10
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8  art. art. 13, art. 14, art. 15
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca),, Sędzia WSA Ewa Kowalczyk, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi R. J. z dnia [... nr .[...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] – o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł na R. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą –R. J. B. T. Przedsiębiorstwo Wielobranżowe w L..

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem kontroli przedsiębiorcy przeprowadzonej w dniach od [...] lutego 2014 r. do [...] lutego 2014 r. była zgodność wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przestrzegania obowiązków i warunków przewozu drogowego określonych w art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym. Zakres kontroli obejmował okres od dnia [...] kwietnia 2013 r. do dnia [...] grudnia 2013 r.

Z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, to jest przedstawionych zapisów z karty kierowcy R. J. oraz tachografu cyfrowego zainstalowanego w pojeździe o nr rej. [...] wynika, że kierowca w dniu [...] października 2013 r. r. o godzinie 1232 rozpoczął nowy dzienny okres prowadzenia pojazdu inicjując tym samym początek nowego 24-godzinnego okresu rozliczeniowego. W przypadku kierowcy odpoczynek w tym dniu trwał 8 godzin i 43 minuty, wobec czego wymagany odpoczynek dzienny został skrócony o 17 minut w stosunku do normy 9-godzinnej. Podczas kontroli nie okazano dokumentu uzasadniającego odstępstwo od przestrzegania przepisów dotyczących maksymalnych okresów prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Powyższe naruszenie skutkowało nałożeniem na stronę kary pieniężnej w wysokości [...] zł.

Odnośnie naruszenia polegającego na nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu organ wskazał, że strona nie okazała do kontroli danych z karty kierowcy za dzień [...] lipca 2013 r. oraz za dni od [...] grudnia 2013 r. do [...] grudnia 2013 r., a także danych z tachografu cyfrowego zamontowanego w pojeździe za okresy od [...] kwietnia do [...] kwietnia 2013 r. oraz od [...] do [...] grudnia 2013 r., czyli łącznie za 36 dni. Kara pieniężna za to naruszenie została nałożona w wysokości [...] zł.

Wbrew sugestiom skarżącego kontrolujący nie mieli trudności z odtwarzaniem płyty CD, która została dostarczona w trakcie kontroli. Takich trudności nie miał również organ odwoławczy, który ponownie analizował zapisy na niej zarejestrowane. Wszystkie pliki, które zostały zgrane na płytę zawierającą dane zostały odtworzone, niemniej jednak wśród nich brak było zapisów danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego za wskazane wyżej dni. W tym stanie rzeczy, w ocenie organu odwoławczego, zasadnie nałożono na stronę karę pieniężną za naruszenia określone w lp. 6.3.7. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Przesłane przez stronę wraz z pismem z dnia [...] lutego 2014 r. zapisy z karty kierowcy oraz z tachografu cyfrowego nie mogły zostać uwzględnione przez organ I instancji, jak też przez organ odwoławczy, bowiem zostały one dostarczone już po sporządzeniu i doręczeniu stronie protokołu kontroli, a zatem już po zakończeniu kontroli. Organ wyjaśnił, że skarżący pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. został wezwany do przedstawienia m.in. danych z karty kierowców oraz zaświadczeń lub innych dokumentów potwierdzających nieprowadzenie pojazdów (pkt 10). Powinnością skarżącego było zatem zgromadzenie wskazanej dokumentacji w celu jej okazania na żądanie kontrolujących w czasie kontroli w przedsiębiorstwie. Strona nie wywiązała się z tego obowiązku, wobec czego zasadnie nałożono na nią karę pieniężną we wskazanej wysokości.

Odnośnie naruszenia polegającego na udostępnieniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie niepełnych danych o okresach aktywności kierowcy organ podniósł, że po dokonaniu analizy danych zawartych na karcie kierowcy ustalono, że nie okazano danych o okresach aktywności kierowcy w dniach: [...] lipca 2013 r. od godziny 800 do godziny 2400; [...] lipca 2013 r. od godziny 0000 do godziny 826; [...] lipca 2013 r. od godziny 755 do godziny 2400; [...] lipca 2013 r. od godziny 0000 do godziny 800 oraz [...] grudnia 2013 r. od godziny 1530 do godziny 2400. Udostępnienie niepełnych danych o okresach aktywności obejmuje zatem 5 dni, wobec czego kara za powyższe naruszenie wynosi [...] zł.

Organ odwoławczy nie dał wiary podniesionemu w odwołaniu oraz w piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. twierdzeniu, że strona omyłkowo wpisała na zaświadczeniu o działalności datę [...] lipca 2013 r. zamiast [...] lipca 2013 r. Zauważył, że na etapie kontroli zakończonej sporządzeniem protokołu kontroli skarżący nie wnosił żadnych zastrzeżeń mimo, że w rubryce nr 3 załącznika do protokołu kontroli wyraźnie wskazano, że skarżący nie okazał pełnych danych dotyczących [...] i [...] lipca 2013 r. Skarżący te ustalenia potwierdził podpisując protokół kontroli oraz załącznik zawierający szczegółowy wykaz naruszeń, bez żadnych uwag. Gdyby istotnie data na wskazanym przez stronę zaświadczeniu o działalności została wpisana omyłkowo to niewątpliwie skarżący dostrzegłby ten błąd przygotowując dokumenty do kontroli, a najpóźniej w chwili podpisywania protokołu kontroli. Tymczasem mając świadomość stwierdzonych przez kontrolujących naruszeń, m.in. co do dni i okresów, za które nie przedstawiono pełnych danych, nie wnosił żadnych uwag w kwestii ewentualnej omyłki co do dat wpisanych na zaświadczeniu, wobec czego argumentacja skarżącego podniesiona już na etapie postępowania administracyjnego w tym zakresie jest w ocenie organu niewiarygodna.

W ocenie organu bez znaczenia dla stwierdzenia naruszenia, o którym mowa w lp. 6.3.9. załącznika nr 3 do u.t.d. pozostaje okoliczność, że zaświadczenie o działalności gospodarczej, m.in. z dnia [...] grudnia 2013 r., nie mogło zostać przedstawione do kontroli, bowiem znajdowało się w pojeździe. Organ wyjaśnił, że w wezwaniu z dnia [...] stycznia 2014 r. strona została poinformowana o konieczności przygotowania dokumentów z danymi z kart kierowców, a także zaświadczeń lub innych dokumentów potwierdzających nieprowadzenie pojazdów. Obowiązkiem skarżącego było zatem zgromadzenie dokumentacji zawierającej pełne dane o okresach aktywności kierowcy w celu jej okazania na żądanie kontrolujących w czasie kontroli w przedsiębiorstwie. Organ nie może wobec tego uwzględnić zaświadczenia o działalności gospodarczej wystawionego w dniu [...] stycznia 2014 r., z którego wynika, że od godziny 1530 dnia [...] grudnia 2013 r. R. J. przebywał na urlopie lub odpoczywał w ramach dziennego okresu odpoczynku. Dokument ten został bowiem przedstawiony już po sporządzeniu protokołu kontroli, która to czynność definitywnie zakończyła kontrolę w przedsiębiorstwie. W tym stanie rzeczy zasadnym było stwierdzenie naruszenia o którym mowa w lp. 6.3.9. załącznika do ustawy, bowiem istotnie podczas kontroli w przedsiębiorstwie skarżący okazał jedynie cząstkowe dane o okresach aktywności kierowcy za wskazany dzień. Literalne brzmienie lp. 6.3.9. załącznika nr 3 do u.t.d. nie pozostawia natomiast żadnych wątpliwości, że karę określoną w tym przepisie wymierza się wówczas, gdy skarżący nie okazuje pełnych danych o okresach aktywności kierowcy w czasie trwania kontroli.

Odnośnie naruszenia obowiązku wczytywania danych z kart kierowcy – za każdego kierowcę, lp. 6.3.11. załącznika nr 3 do u.t.d. organ wskazał, że w toku kontroli ustalono, że pomiędzy dniem [...] kwietnia 2013 r. i [...] czerwca 2013 r., a także pomiędzy [...] września 2013 r. a [...] października 2013 r., a zatem w okresach przekraczających 28 dni, nie dokonano odczytu z karty kierowcy. Kara pieniężna za powyższe naruszenie wynosi [...] zł.

Odnośnie naruszenia obowiązku wczytywania danych z urządzenia rejestrującego - za każdy pojazd - lp. 6.3.12. załącznika nr 3 do u.t.d., organ podniósł, że w toku kontroli ustalono, że nie dokonano odczytu z tachografu cyfrowego przez okres dłuższy niż 90 dni tj. pomiędzy dniem [...] kwietnia 2013 r. i [...] lipca 2013 r. Zatem prawidłowo została nałożona kara pieniężna w wysokości [...] zł.

Bez znaczenia w ocenie organu pozostaje zaświadczenie potwierdzające, że w dniach [...] marca 2013 r. i [...] kwietnia 2013 r. pojazd o nr rej. [...] znajdował się w warsztacie, w którym przeprowadzono jego naprawę. Jeżeli nawet przyjąć, że wczytanie danych możliwe był dopiero po [...] kwietnia 2013 r, to niewątpliwie także i przy uwzględnieniu tej okoliczności strona naruszyła lp. 6.3.12. załącznika nr 3 do u.t.d., skoro w okresie od dnia [...] kwietnia 2013 r. do dnia [...] lipca 2013 r., a zatem w okresie przekraczającym 90 dni – nie dokonała wczytania danych z tachografu cyfrowego.

Ponadto w ocenie organu w sprawie nie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 92c u.t.d., bowiem w toku postępowania przed organem I instancji, ani też w toku postępowania odwoławczego strona nie wykazywała i nie przedstawiała żadnych dowodów, które potwierdzałyby, iż w istocie nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2015 r., utrzymującą w całości w mocy decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w kwocie [...]zł, R. J. wniósł o ich uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił, że wydana została z naruszeniem:

1) art. 77 i art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z Ip. 6.3.7. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, poprzez niezbadanie sprawy pod względem faktycznym i prawnym, rozpatrzenie sprawy na podstawie niekompletnego i niewystarczającego materiału dowodowego, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz uchylanie się organu I instancji i organu odwoławczego od ustalenia całokształtu okoliczności faktycznych, dotyczących braku okazania danych;

2) art. 15 ust. 3 i 4 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 i 165/2014, poprzez brak ustalenia istotnych stanów faktycznych potwierdzających okazanie niepełnych danych cyfrowych;

3) przepisów prawa materialnego, przez niewystarczające ustalenia faktyczne i błędną wykładnię przepisów rozporządzenia nr 561/2006 oraz niewłaściwe zastosowanie przepisu z lp. 6.3.9. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym;

4) art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a., albowiem zasadnicza w tej sprawie kwestia spełnienia przesłanek ustawowych prowadzących do ukarania z lp. 6.3.7. i 6.3.9. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym nie została zbadana wystarczająco wnikliwie;

5) zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek i środków dowodowych, którymi organy kierowały się przy załatwieniu sprawy;

6) art. 15 k.p.a., przez brak niezbędnego postępowania dowodowego w toku ponownego postępowania odwoławczego,

7) przepisów prawa materialnego, przez niewystarczające ustalenia faktyczne i błędną wykładnię przepisów rozporządzenia nr 561/2006 oraz niewłaściwe zastosowanie przepisu lp. 6.3.7. i 6.3.9. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym;

8) zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynikających z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 k.p.a., tj. zasady praworządności i działania na podstawie przepisów prawa, zasady dążenia do prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej i zasady udzielania informacji;

9) przepisu art. 80 k.p.a., poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów stanowiącej o obowiązku dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a w następstwie tego dokonanie błędnego przypisania przedsiębiorcy materialnoprawnej podstawy odpowiedzialności, podczas gdy ocena materiału dowodowego dokonana przez organ I instancji, w oparciu o który wydano decyzję, wskazywała na wątpliwości dotyczące przypisania przedsiębiorcy stwierdzonych naruszeń, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy;

10) norm kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, poprzez brak staranności organu w podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;

11) art. 8 k.p.a., tj. zasady zaufania do organów państwa, poprzez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez stronę zarzucanych jej naruszeń, poprzez arbitralne nieuznawanie dowodów i wyjaśnień, bez oceny okoliczności branych pod uwagę podczas analizy przesłanek, w szczególności z odmową możliwego zastosowania art. 92b i 92c ustawy o transporcie drogowym podczas, gdy materiał dowodowy wskazywał na możliwość zastosowania względem skarżącego wymienionych powyżej przepisów.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że do wyjaśnień przesłanych organowi w dniu [...] lutego 2014 r. załączył płytę CD z danymi z karty kierowcy i tachografu wnosząc o ponowną jej analizę. W piśmie tym poinformował, że od połowy lipca 2013 r. w okresie ponad dwóch miesięcy nie wykonywał przewozów drogowych, albowiem prowadził prace polowe na gospodarstwie rolnym, co zostało potwierdzone stosownymi świadectwami działalności. Załączył również fakturę za naprawę pojazdu nr rej. [...].

W sprawie ustalono, że łącznie strona nie okazała danych za 36 dni, co miało wynikać z plików tachografu cyfrowego wskazanego pojazdu oraz z karty kierowcy za dzień [...] lipca 2013 r. i okres od [...] do [...] grudnia 2013 r. oraz z tachografu za okres od [...] do [...] kwietnia 2013 r. i od [...] do [...] grudnia 2013 r. Kontrolą objęte były dane cyfrowe kierowcy/przedsiębiorcy, które wykazały luki we wskazanym okresie, a z informacji znajdujących się w dokumentacji kontroli nie wynika, czy i na jaki okres wystawione były zaświadczenia o aktywności kierowcy. Tymczasem karta kierowcy służy dokumentowaniu pracy kierowcy, nie należy więc wiązać jej z przebiegiem pojazdu.

Strona wskazała, że tachograf i licznik zainstalowany w pojeździe rejestrują przebieg pojazdu również w czasie przejazdów wyłączonych z zakresu stosowania rozporządzenia nr 561/2006, jak też wówczas, kiedy ciągnik siodłowy przemieszcza się bez naczepy i wykonuje przejazd serwisowy lub prywatny, nie realizując przewozu drogowego.

Według skarżącego organy oparły się jedynie na tym, czy na okazanej w toku kontroli płycie CD znajdowały się dane z dni i okresów wskazywanych w protokole kontroli. Nie sprawdzono zaś czy w tych dniach, jako kierowca/przedsiębiorca i zarazem rolnik wykonywał przejazdy w gospodarstwie rolnym lub inne przejazdy, niezwiązane z działalnością transportową, zwolnione ze stosowania tachografu.

We wskazanych w protokole kontroli okresach (dot. nieokazania danych) oraz w wydanych decyzjach znajdują się wirtualne i całkowicie dowolne okoliczności, a brakuje dowodów na wykonywanie przewozów drogowych przez kierowcę w okresie rozliczeniowym i obowiązku dokumentowania aktywności. Nie ustalono rodzaju brakujących aktywności kierowcy, to nie można było ustalić, za który konkretnie okres dotyczący kontrolowanego kierowcy (nie pojazdu) nie okazano danych lub wykresówki z zapisem jego aktywności.

Organ I instancji wydał decyzję o nałożeniu kary w kwocie [...]zł za naruszenia z lp. 6.3.7, lp. 6.3.9, lp. 5.3. oraz z lp. 6.3.6.4. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, zaś organ odwoławczy zaakceptował taki stan prawny, ale wydał decyzję wskazując na naruszenia z lp. 5.3., 6.3.7., 6.3.9., 6.3.11. i 6.3.12. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, co wskazuje na dowolne traktowanie błędów dotyczących kwalifikacji naruszeń.

W protokole kontroli stwierdzono również, iż analiza danych pobranych z tachografu wykazała, że przedsiębiorca naruszył obowiązek wczytywania danych z tachografu i karty kierowcy, albowiem ostatnie odczyty (zgodnie z analizą kontrolującego) zostały dokonane z przekroczeniem maksymalnych okresów, co jest naruszeniem sankcjonowanym z lp. 6.3.11. oraz lp. 6.3.12. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Organy swoje ustalenia oparły na danych cyfrowych uzyskanych w toku przeprowadzonej w przedsiębiorstwie kontroli, zapisanych na znajdującej się w aktach administracyjnych płycie CD-R, które z pojazdów i kart kierowcy wczytał sam przedsiębiorca za pomocą posiadanego czytnika. Podczas kontroli prawidłowości wczytywania danych w przedsiębiorstwie obliczono liczbę dni kalendarzowych bez sprawdzenia, czy pojazd i kierowca wykonywali przewozy bez uwzględnienia stosownych unormowań prawa Unii Europejskiej (rozporządzenie nr 581/2010). Organ w czasie kontroli nie zbadał, w jakim okresie pojazd był wyłączony z usług transportowych, a w jakim był użytkowany przez przewoźnika.

Reasumując skarżący stwierdził, że w tym zakresie organy nie wykonały należycie obowiązków procesowych obejmujących dążenie do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, albowiem przedstawione w obu decyzjach dowody nie pozwalają na poczynienie w zakresie powyższych regulacji (lp. 6.3.7. i 6.3.9.) wyczerpujących ustaleń. Prawidłowość zastosowania prawa materialnego w określonym stanie faktycznym można ocenić w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo w ramach poprawnie przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Biorąc to pod uwagę – w ocenie skarżącego – tak ustalony materiał dowodowy pozostawia niewyjaśnione okoliczności, albowiem stanowisko organu nie zostało potwierdzone w wyniku poprawnie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i naruszenie z lp. 6.3.7. zostało nieprawidłowo zakwalifikowane. Wywody organu odwoławczego w tym zakresie są uproszczone, a wyprowadzone wnioski, co do jego wiarygodności (gdy chodzi o błąd pisarski w zaświadczeniu) nielogiczne, co podważa prawidłowość ustaleń.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzje wydane w tej sprawie przez organy obu instancji nie naruszają, ani przepisów postępowania (prawa procesowego), ani też przepisów materialnego.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), a jej podstawę materialnoprawną stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 1414 z późn. zm., dalej jako "u.t.d." lub "ustawa").

Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 10.000 złotych za każde naruszenie.

Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy nie może przekroczyć kwot określonych w art. 92a ust. 3 u.t.d., uzależnionych od średniej liczby kierowców zatrudnionych przez kontrolowany podmiot w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli. Dla podmiotu zatrudniającego kierowców w liczbie średnio do 10 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli, suma tych kar nie może przekroczyć 15.000 zł (art. 92a ust. 3 pkt 1 u.t.d.).

Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d.).

W rozpatrywanym w tej sprawie przypadku organy stwierdziły naruszenia określone w załączniku nr 3 do ustawy w pozycjach: lp. 5.3. (skrócenie dziennego czasu odpoczynku), lp. 6.3.7. (nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu – za każdy dzień), l.p. 6.3.9. (udostępnienie podczas kontroli w przedsiębiorstwie niepełnych danych o okresach aktywności kierowcy – za każdy dzień, lp. 6.3.11. (naruszenie obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy – za każdego kierowcę) i lp. 6.3.12. (naruszenie obowiązku wczytywania danych urządzenia rejestrującego – za każdy pojazd).

W myśl art. 8 ust. 1-4 i 8 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, kierowca korzysta z dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku. W każdym 24-godzinnym okresie po upływie poprzedniego dziennego okresu odpoczynku lub tygodniowego okresu odpoczynku kierowca może wykorzystać kolejny dzienny okres odpoczynku. Jeśli część dziennego okresu odpoczynku zawarta w 24 godzinnym okresie wynosi co najmniej 9 godzin, ale mniej niż 11 godzin, wówczas ten dzienny okres odpoczynku uznaje się za skrócony dzienny okres odpoczynku . Kierowca może mieć najwyżej trzy skrócone dzienne okresy odpoczynku pomiędzy dwoma tygodniowymi okresami odpoczynku.

Otóż, organ kontrolujący niewadliwie ustalił w niniejszej sprawie, że kierowca w dniu [...] października 2013 r. skrócił wymagany odpoczynek dzienny o 17 minut w stosunku do normy 9-godzinnej, nie okazując żadnego dokumentu uzasadniającego odstępstwo od przestrzegania przepisów dotyczących maksymalnych okresów prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków.

Stosownie do art. 13 rozporządzenia Rady (EGW) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, pracodawca oraz kierowcy zapewnią poprawne działanie i odpowiednie stosowanie, z jednej strony, urządzeń rejestrujących, a z drugiej strony, karty kierowcy, w przypadku, gdy kierowca obowiązany jest prowadzić pojazd wyposażony w urządzenie rejestrujące, zgodnie z załącznikiem IB.

Natomiast w myśl art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. z 2012 r. poz. 1155 z późn. zm.), pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy kierowców w formie:

1) zapisów na wykresówkach;

2) wydruków danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego;

3) plików pobranych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego;

4) innych dokumentów potwierdzających czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności, lub

5) rejestrów opracowanych na podstawie dokumentów, o których mowa w pkt 1-4.

Według art. 25 ust. 2 ustawy o czasie pracy kierowców, ewidencję czasu pracy, o której mowa w ust. 1, pracodawca:

1) udostępnia kierowcy na jego wniosek;

2) przechowuje przez okres 3 lat po zakończeniu okresu nią objętego.

Co do zasady zatem, przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy zobowiązany jest do przechowywania w siedzibie przedsiębiorstwa wszelkich wymienionych wyżej dokumentów, w tym wykresówek.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, bo wynika to z załączonych do skargi akt administracyjnych, że organy transportu drogowego wezwaniem z dnia [...] stycznia 2014 r. zobowiązały przedsiębiorcę do przedłożenia szeregu dokumentów, w tym istotnych dla rozstrzygnięcia tej sprawy wykresówek za objęty kontrolą okres oraz dokumentacji potwierdzającej nieprowadzenie pojazdów za okres objęty kontrolą lub innych dokumentów to potwierdzających. Zobowiązanie to nie zostało wykonane zgodnie z wezwaniem organu, co szczegółowo zostało wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarżący do czasu zakończenia kontroli nie przedłożył wszystkich objętych kontrolą dokumentów, tj. wykresówek za wszystkie dni pracy oraz dokumentów nieprowadzenia pojazdów. Inne dokumenty przedstawił natomiast wybiórczo, już po przeprowadzeniu kontroli.

Tymczasem jak wynika z art. 92a ust. 3 i 6 u.t.d. oraz lp. 6.3.7. załącznika nr 3 do ustawy należało je złożyć w toku kontroli, która zakończyła się w tej sprawie protokołem kontroli z dnia [...] lutego 2014 r., podpisanym przez kontrolowanego skarżącego bez wnoszenia jakichkolwiek uwag.

Ustawodawca penalizuje naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego poprzez nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek, danych z kar kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu – za każdy. Zważywszy na znamiona wymienionego tu deliktu oraz znamiona czasu i miejsca jego popełnienia, nie budzi wątpliwości fakt "nieokazania podczas kontroli" wymienionych w przywołanym przepisie dokumentów. Fakt nieokazania przez przedsiębiorcę określonych dokumentów jest penalizowany na gruncie tego przepisu o tyle, o ile brak ich okazania następuje w czasie kontroli, co jednoznacznie wynika z operowania przez ustawodawcę określeniem "podczas kontroli". Wobec tego, skuteczne przypisanie przedsiębiorcy omawianego deliktu wymaga ustalenia, że określone nim zachowanie (naruszenie) nastąpiło podczas kontroli, której ramy czasowe określają daty jej rozpoczęcia i przewidywany termin jej zakończenia (art. 85 ust. 4 pkt 7 u.t.d., którego rozwiązanie prawne nawiązuje do art. 79a ust. 6 pkt 7 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).

W niniejszej sprawie termin rozpoczęcia i zakończenia kontroli został, jak wynika z upoważnienia, oznaczony na okres od [...] do [...] lutego 2014 r. Przesłane przy piśmie skarżącego z dnia [...] lutego 2014 r. zapisy z karty kierowcy oraz z tachografu cyfrowego nie mogły zostać uwzględnione, bowiem zostały one dostarczone już po sporządzeniu i doręczeniu stronie protokołu kontroli, a zatem już po jej zakończeniu.

Wszystkie pliki, które jako dowód zostały zgrane na płytę CD przez skarżącego i przekazane kontrolującym w toku kontroli zostały odtworzone, niemniej wśród nich zaistniały braki zapisów danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego obejmujące wskazane w decyzji dni.

Zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1, w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Przedsiębiorstwo wydaje także zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych wczytanych z kart kierowców oraz ich wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki, oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

W myśl art. 15 ust. 2 tego rozporządzenia, kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od momentu, w którym go przejmują. Nie wyjmuje się wykresówki lub karty kierowcy z urządzenia przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona.

Co do zasady zatem, przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy zobowiązany jest do przechowywania w siedzibie przedsiębiorstwa wykresówek.

W tym przypadku skarżący udostępnił zaświadczenia o działalności gospodarczej, z których wynika, że kierowca przebywał na urlopie lub odpoczywał w ramach dziennego okresu odpoczynku, już po sporządzeniu protokołu kontroli, która to czynność definitywnie zakończyła kontrolę w przedsiębiorstwie.

Według art. 10 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, przedsiębiorstwa transportowe używające pojazdów objętych zakresem tego rozporządzenia i wyposażonych w urządzenia rejestrujące zgodne z załącznikiem IB do rozporządzenia (EWG) nr 3821/85, zapewniają wczytywanie danych z jednostki pojazdowej oraz karty kierowcy z częstotliwością określoną przez Państwo Członkowskie oraz wczytywanie odpowiednich danych częściej, tak aby zapewnić wczytanie danych dotyczących wszystkich działań podejmowanych przez to przedsiębiorstwo lub dla niego; zapewniają, aby wszystkie dane wczytane zarówno z jednostki pojazdowej jak i z karty kierowcy, były przechowywane przez co najmniej dwanaście miesięcy po ich zarejestrowaniu oraz, na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych, były dostępne, bezpośrednio albo na odległość, na terenie tego przedsiębiorstwa.

W myśl § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych (Dz.U. Nr 159, poz. 1128 z późn. zm.), dane z tachografu cyfrowego podmiot pobiera: co najmniej raz na 90 dni; natychmiast: przed trwałym bądź okresowym przekazaniem pojazdu innemu podmiotowi, w sytuacji wadliwego funkcjonowania bądź uszkodzenia tachografu cyfrowego, umożliwiających jednakże pobranie zarejestrowanych w nim danych, w przypadku wycofania pojazdu z tachografem cyfrowym z użytkowania; w oznaczonym terminie – w przypadku żądania przez uprawnione organy administracji publicznej lub uprawnione podmioty.

W toku kontroli ustalono, że nie dokonano odczytu z tachografu cyfrowego przez okres dłuższy niż 90 dni, to jest pomiędzy dniem [...] kwietnia 2013 r. i [...] lipca 2013 r.

Zgodnie z art. 92c u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Prawodawca unijny przewidział jednak, że o ile nie zagraża to osiągnięciu celów określonych w art. 1, każde Państwo Członkowskie może wprowadzić wyjątki od przepisów art. 5-9 i uzależnić te wyjątki od spełnienia indywidualnych warunków na swoim terytorium lub, w porozumieniu z zainteresowanymi Państwami, na terytorium innego Państwa Członkowskiego, mające zastosowanie do przewozów wykonywanych zgodnie z art. 13 ust. 1 lit. a-p rozporządzenia nr 561/2006.

Ustawodawca krajowy zrealizował to uprawnienie w art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o czasie pracy kierowców, zgodnie z którym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej kategorie pojazdów, o których mowa w art. 13 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, wyłącza się ze stosowania art. 5-9 tego rozporządzenia. Owe kategorie pojazdów wyłączone są z zakresu stosowania rozporządzenia (EWG) nr 3821/85.

W sprawie tej skarżący twierdził, że powinno go objąć zwolnienie przewidziane w art. 13 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 561/2006, a dotyczące sytuacji wykonywania przewozu pojazdami używanymi lub wynajmowanymi bez kierowcy przez przedsiębiorstwa rolnicze, ogrodnicze, leśne, gospodarstwa rolne lub rybackie do przewozu rzeczy w ramach własnej działalności gospodarczej w promieniu do 100 km od bazy przedsiębiorstwa.

Otóż, zgodnie z art. 4 lit. p rozporządzenia nr 561/2006, "przedsiębiorstwo transportowe" oznacza osobę fizyczną, osobę prawną lub związek lub grupę osób nieposiadającą osobowości prawnej, niezależnie od tego, czy działa zarobkowo, lub jednostkę państwową, niezależnie od tego, czy posiada ona osobowość prawną, czy też podlega organowi posiadającemu osobowość prawną, która zarobkowo lub na potrzeby własne wykonuje przewozy drogowe.

Tym samym skarżący będąc rolnikiem i wykonując nawet przewóz drogowy na potrzeby własne jest więc w świetle cytowanego wyżej przepisu traktowany jak "przedsiębiorstwo transportowe" ze wszystkimi tego konsekwencjami wynikającymi z przepisów ustawy o transporcie drogowym. Skarżący zarzucał w skardze naruszenie tego przepisu, poprzez brak ustosunkowania się organów do okoliczności, że pojazd wykorzystywany był do działalności rolniczej (przez skarżącego i jego brata), wobec czego wykonując prace polowe nie był zobowiązany do stosowania przepisów dotyczących używania urządzeń rejestrujących. Nie przedstawił jednak żadnych dowodów, które mogłyby potwierdzić wykonywanie przewozu w ramach zwolnienia z obowiązku używania tachografu. Z protokołu okazania dokumentów z dnia [...] lutego 2014 r. wynika, że przedsiębiorca nie przedstawił umowy użyczenia pojazdów będących w jego posiadaniu innym przedsiębiorcom lub osobom fizycznym, ani innych dokumentów potwierdzających jego wyjaśnienia w tym zakresie. Tymczasem przedsiębiorca oraz osoby, którym ewentualnie użyczał pojazdów (w tym przypadku jego brat), winny okazać dokumenty przewozowe, faktury, rachunki za paliwo zużyte w trakcie przewozów do gospodarstw rolnych. Z wyjaśnień strony nie wynika też, na ją odległość były wykonywane rzekome przewozy od bazy przedsiębiorstwa. Nie można było zatem uznać, aby wymienione w decyzji przewozy tymi pojazdami wykonywane były w ramach zwolnienia z art. 13 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 561/2006, zwłaszcza, że skarżący nie wyjaśnił żadnych konkretów odnośnie kwestionowanych przewozów ogólnie tylko wskazując, że przewóz był wykonywany na rzecz gospodarstwa rolnego.

Dlatego odnosząc się do procesowych zarzutów skarżącego dotyczących sposobu prowadzenia postepowania przez organy wyjaśnić należy, że ustalenie pewnych faktów, zwłaszcza tych, o których wie wyłącznie strona, pozostaje poza zakresem możliwości organu w przypadku braku współdziałania ze strony kontrolowanego. Nakaz zebrania przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego nie oznacza, że organ ten ma obowiązek zastąpić profesjonalnego przedsiębiorcę we właściwym dokumentowaniu transportu drogowego. Jeżeli przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy nie przedłoży dowodów będących w jego posiadaniu, to będą go obciążać negatywne konsekwencje tego zaniechania. Strona powinna zatem współdziałać z organem w procesie gromadzenia dowodów, a nieprzedłożenie we właściwym czasie dowodów będących w jej posiadaniu może prowadzić do niekorzystnych dla niej skutków, co ostatecznie miało miejsce w niniejszej sprawie.

Obowiązujące reguły procesowe prowadzą do wniosku, że nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty, że decyzje organów wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze zarzucono nienależyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, z uwagi na niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych dla rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem z przywołanych wyżej względów organom orzekającym nie można skutecznie zarzucić prowadzenia postępowania z naruszeniem zasad zawartych w powołanych w skardze przepisach postępowania administracyjnego. Zgromadziły one bowiem w istocie w sposób należyty pełny materiał dowodowy i dokonały jego kompleksowej oceny. Dokonanie tej oceny niezgodnie z oczekiwaniami skarżącego z oczywistych względów nie może stanowić naruszenia powołanych w skardze przepisów.

Nie doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności przepisów wyłączających odpowiedzialność dokonującego naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, tym bardziej w sytuacji, jeżeli zachodzi tożsamość podmiotowa przedsiębiorcy i kierującego pojazdem.

Zgodnie zaś z art. 92b ust. 1 u.t.d., nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85,

b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,

c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Za naruszenie przepisów, o których mowa w ust. 1, karze grzywny, na zasadach określonych w art. 92, podlega kierowca lub inna osoba odpowiedzialna za powstanie tych naruszeń (art. 92b ust. 2 u.t.d.).

Natomiast według cytowanego już art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Zaistnienia okoliczności egzoneracyjnych skarżący w ogóle nie wykazał.

W przepisie art. 92a ust. 1 u.t.d. ustalono odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów określających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Odpowiedzialność przewidziana w tym przepisie nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Kara ta nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do ustawy. Określone w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów.

Powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego, organ co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku do ustawy i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 2 i 3 u.t.d. Okoliczności wyłączenia odpowiedzialności podmiotu z odpowiedzialności są możliwe, jednak jak wyjaśniono, w okolicznościach faktycznych tej sprawy nie zostały one wykazane.

Z przytoczonych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie obowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.