Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 105/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1, art. 34 par. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 13 ust. 1, art. 13f
journal: Dz.U. 2017 poz 2222
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Monika Krywow (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lipca 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] znak [...] oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] znak [...] i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] znak [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako "organ odwoławczy" lub "Dyrektor"), po rozpatrzeniu zażalenia M.K. (dalej jako "skarżący" lub "zobowiązany") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. (dalej jako "organ egzekucyjny") z dnia [...], nr [...] o uznaniu za nieuzasadniony zarzutu nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] wystawionego przez Prezydenta Miasta K. (dalej jako "Kolegium") obejmującego opłaty dodatkowe za nieuiszczenie opłat za postój pojazdu skarżącego w strefie płatnego parkowania miasta K. w dniach: [...], [...], [...] [...], [...] (dwa postoje), [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...] [...], [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...] (dwa postoje), [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (dwa postoje), [...], [...], [...], [...] (dwa postoje), [...] (błędnie wskazano w postanowieniu 20156 r.), [...], [...], [...] (dwa postoje), [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (dwa postoje), [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...] oraz [...] oraz kosztów upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej jako "u.p.e.a.") oraz o uznaniu za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w powyższym tytule wykonawczym w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty za postój samochodu zobowiązanego dotyczącego parkowania w strefie płatnego parkowania miasta K. dniach: [...], [...], [...], [...] oraz [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej jako "k.p.a.") oraz art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 i art. 34 § 5 u.p.e.a. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej uznania za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w powyższym tytule wykonawczym w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty za postój samochodu zobowiązanego dotyczącego parkowania w strefie płatnego parkowania miasta K. dniach: [...], [...], [...], [...] oraz [...] i w tym zakresie orzekł o uznania za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w powyższym tytule wykonawczym w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty za postój samochodu zobowiązanego dotyczącego parkowania w strefie płatnego parkowania miasta K. dniach: [...], [...], [...], [...] oraz [...] i o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w tym zakresie.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] Wierzyciel wystawił wobec zobowiązanego tytuł wykonawczy o Nr [...] obejmujący należności z tytułu opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat za postój pojazdu o nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania miasta K., po czym skierował tak wystawiony tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego, celem realizacji.

Organ egzekucyjny nadał tytułowi wykonawczemu klauzulę o skierowaniu do egzekucji, a następnie zawiadomieniem z dnia [...] dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego w A Sp. z o. o. w T. Zawiadomienie o zajęciu doręczone zostało zobowiązanemu wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego w dniu [...], natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...].

Zobowiązany, w ustawowym terminie, wniósł zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne wskazując na nieistnienie obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1) u.p.e.a. Podniósł brak prawidłowego oznakowania miejsc postojowych w strefie płatnego parkowania i z tej przyczyny brak podstaw do uiszczenia opłaty. Wskazał, że do 2013 r., kiedy to doszło do remontu ulic, oznakowanie miejsc postojowych nie budziło wątpliwości co do tego, czy są to miejsca płatne czy też nie. Były one wtedy oznakowane zarówno znakami pionowymi, jak i poziomymi. Jednakże po tym remoncie pozostały jedynie oznakowane miejsca "wyznaczone", tzw. koperty, zaś w pozostałym zakresie brak jest oznakowania miejsc znakami poziomymi. Odwołał się przy tym do art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 1985 r. Nr 14 poz. 60) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 23 września 2013 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 1326) zmieniającego rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków umieszczania ich na drogach (Dz. U. z 2003 r. Nr 220, poz. 2181 ze zm.) – dalej jako "rozporządzenie", w szczególności do oznaczenia miejsc postojowych. Do zarzutów dołączył dokumentację zdjęciową.

Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu.

Wierzyciel postanowieniem z dnia [...], Nr [...], uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku wskazany w tytule wykonawczym Nr [...] w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat za postój pojazdu o nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania miasta K. w dniach: [...], [...], [...], [...], [...] (dwa postoje), [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (dwa postoje), [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (dwa postoje), [...], [...], [...], [...] (dwa postoje), [...], [...], [...],[...] (dwa postoje), [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (dwa postoje), [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] oraz kosztów upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz uznał za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat za postój pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w strefie płatnego parkowania miasta K. w dniach: [...], [...], [...] [...] oraz [...].

Wierzyciel wskazał, że obowiązek ponoszenia opłat za postój pojazdów wynika z przepisów art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2222 ze zm., dalej jako "u.d.p."). Podkreślił, że obowiązek ten powstaje z mocy samego prawa, zaś pobór opłaty uzależniony jest od pozostawienia samochodu na drodze publicznej w strefie płatnego parkowania ustalonej na wjeździe znakiem D-44, a przy wyjeździe D-45. Jednocześnie odwołując się do art. 13f u.d.p. oraz uchwał Rady Miasta K. wskazał, że nieuiszczenie opłaty za postój w automacie do poboru opłat, bezpośrednio u inkasenta w ciągu 14 dni na każdej ulicy w strefie płatnego parkowania, w kasie lub przelewem na konto zarządcy drogi skutkuje naliczeniem opłaty dodatkowej. Odnosząc się do zarzutu Wierzyciel stwierdził, że dokonał analizy wezwań do uiszczenia opłaty wskazanych w postanowieniu (dotyczących dni wskazanych w tytule wykonawczym i samochodu zobowiązanego) wystawionych przez pracowników zarządcy drogi, skierowanego do zobowiązanego upomnienia wraz ze zwrotnym potwierdzeniem jego odbioru oraz informacji z CEPiK, a także korespondencji prowadzonej z zobowiązanym. Zdaniem Wierzyciela wezwania wystawione przez inkasentów są wiarygodne i nie sposób założyć, że inkasenci, którzy je wystawiali czynili to w złej wierze bez faktycznego ujawnienia faktu parkowania przez zobowiązanego w strefie płatnego parkowania. Z wezwań tych, w ocenie wierzyciela, wynika jednoznacznie, że parkował on w dniach wskazanych w tytule wykonawczym, przy czym w odniesieniu do wezwań obejmujących parkowanie w dniach [...], [...], [...] [...] oraz [...] stwierdził, iż nr rejestracyjny w nich wskazany jest nieczytelny. Tym samym w odniesieniu do powyższych dni Wierzyciel uznał zarzut nieistnienia obowiązku za zasadny. W pozostałym zakresie Wierzyciel stwierdził, że zobowiązany nie zaprzeczył okoliczności parkowania we wskazanych dniach. Powołując się na korespondencję pomiędzy zobowiązanym a zarządcą drogi oraz wskazując na treść zarzutów podkreślił, że zobowiązany kwestionował jedynie niewłaściwe oznakowanie strefy płatnego parkowania. Odnosząc się zatem do podniesionego zarzutu, jak również dokumentacji fotograficznej załączonej do zarzutów wierzyciel w oparciu o u.d.p., a także rozporządzenia wykonawcze stwierdził, że obowiązek uiszczenia opłaty powstaje z mocy prawa w związku z pozostawieniem pojazdu w strefie płatnego parkowania w wyznaczonym miejscu. Zdaniem wierzyciela przepisy u.d.p. nie uzależniają powyższego obowiązku od jednoczesnego oznaczenia strefy płatnego parkowania znakami pionowymi i poziomymi. Stwierdził przy tym, że w strefie płatnego parkowania przy wszystkich miejscach przeznaczonych na postój znajdują się znaki pionowe D-18 z odpowiednią tabliczką wskazującą sposób parkowania pojazdu w danym miejscu. W ocenie wierzyciela wskazywane przez zobowiązanego rozporządzenie nie może kształtować istnienia lub nieistnienia obowiązków określonych w aktach ustawowych, albowiem jest jedynie aktem wykonawczym. Dodatkowo wierzyciel odwołał się do uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II GPS 2/17, stwierdzając, że wynika z niej, iż "to znaki pionowe informują o sposobie korzystania z drogi i dlatego tym znakom, co należy podkreślić, należałoby przypisać rolę decydującą w wyznaczaniu miejsca płatnego postoju".

Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez zobowiązanego, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako "Kolegium") postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Wierzyciela z dnia [...]. Kolegium uzasadniając wydane rozstrzygnięcie odwołało się również do uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II GPS 2/17.

Wobec powyższego, organ egzekucyjny, po rozpoznaniu zarzutów zobowiązanego, działając w oparciu o przepis art. 34 § 4 u.p.e.a., postanowieniem z dnia [...], uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku wskazany w tytule wykonawczym Nr [...] w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczeiue opłat za postój pojazdu o nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania miasta K. w dniach: [...], [...], [...], [...], [...] (dwa postoje), [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (dwa postoje), [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (dwa postoje), [...], [...], [...], [...] (dwa postoje), [...], [...], [...],[...] (dwa postoje), [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (dwa postoje), [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] oraz kosztów upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz uznał za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat za postój pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w strefie płatnego parkowania miasta K. w dniach [...], [...], [...], [...] oraz [...].

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, organ egzekucyjny po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy i uwarunkowań prawnych, a w szczególności wiążącego organ egzekucyjny stanowiska Wierzyciela w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku. Wskazał, że Wierzyciel odniósł się do podnoszonych w toku prowadzonego postępowania argumentów zobowiązanego i nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania z przyczyn wskazanych przez niego.

Na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł zażalenie. Zaskarżając postanowienie organu egzekucyjnego wniósł o jego uchylenie, w części w której organ uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione i orzeczenie co do istoty sprawy lub o jego uchylenie powyższym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany posłużył się tożsama argumentacją, jaką kwestionował wszczęcie egzekucji administracyjnej w złożonych zarzutach.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor wskazał, że zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne stanowią środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu i odwołał się do treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Korzystając zatem z możliwości ich złożenia, zobowiązany uruchamia procedurę mającą na celu obronę przed bezpodstawną bądź niedopuszczalną egzekucją administracyjną. Podkreślił, że przedmiotem zarzutów mogą być jedynie przypadki wskazane w art. 33 § 1 u.p.e.a., a zatem:

1. wykonalne lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku:

2. odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3. określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4. błąd co do osoby zobowiązanego;

5. niewykonałność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10. niespełnienie wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Stwierdził także że art. 34 u.p.e.a. reguluje tryb postępowania organu egzekucyjnego przy rozpoznawaniu zarzutów. Zgodnie z § 1 art. 34 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1- 7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny zgodnie z zapisem § 4 art. 34 u.p.e.a., po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Dyrektor stwierdził, że organ egzekucyjny nie może samodzielnie dokonywać oceny zasadności zarzutów, ponieważ ustawodawca zastrzegł tą kompetencję dla wierzyciela. Organ egzekucyjny rozpatrując zgłoszone zarzuty nie rozpoznaje merytorycznie sprawy, która stanowi źródło egzekwowanego obowiązku, gdyż automatycznie stawałby się kolejną instancją innego postępowania. Powyższe, w ocenie organu odwoławczego, potwierdza regulacja art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którą organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 795/14). Tym samym argumenty skarżącego dotyczące nieistnienia egzekwowanego obowiązku podlegają ocenie wyłącznie przez wierzyciela.

Dyrektor wskazał zatem, że organ egzekucyjny w oparciu o ostateczne stanowisko Wierzyciela zawarte w postanowieniu Kolegium z dnia [...] uznał wniesiony zarzut nieistnienia obowiązku w części za zasadny i w części za nieuzasadniony (w zakresie określonym w sentencji postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...]), a rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego o takiej treści determinowane było stanowiskiem wierzyciela co do zarzutu podniesionego przez zobowiązanego, którym organ egzekucyjny był związany. Podkreślił przy tym, że takie działania wynikają bezpośrednio z przepisów prawa, które wyraźnie zastrzegły dla zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. wiążący charakter ostatecznego stanowiska wierzyciela, który w swoim postanowieniu rozważa zasadność podniesionych zarzutów w oparciu o ten przepis ustawy egzekucyjnej.

Tym samym powyższe rozwiązanie prawne oznacza, że jeżeli zobowiązany w drodze przysługujących mu odrębnych środków prawnych nie skorzystał, z prawa wniesienia zażalenia, lub nie zdołał, korzystając z tego prawa, tak jak w niniejszej sprawie, podważyć merytorycznej oceny zarzutów dokonanej przez wierzyciela, to nie może on oczekiwać lub żądać ponownej weryfikacji stanowiska wierzyciela w ramach postępowania w przedmiocie postanowienia organu egzekucyjnego o uznaniu zarzutów za bezzasadne, czy postępowania odwoławczego. Dyrektor odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych w tym względzie.

Jednocześnie podkreślił, że zobowiązany w zażaleniu podtrzymał dotychczasową argumentację odnośnie złożonych zarzutów i zażądał uznania zarzutów za zasadne w części, w której wierzyciel w ostatecznym postanowieniu odmówił ich uwzględnienia, co w kontekście powyższych uregulowań prawnych nie jest możliwe. Dyrektor stwierdził przy tym, że w sentencji zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny uznał za wierzycielem w części zarzut nieistnienia obowiązku za uzasadniony, lecz w tej części nie umorzył postępowania egzekucyjnego. Wobec czego w ramach postępowania zażaleniowego orzekł w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., dokonując zmiany postanowienia organu egzekucyjnego w tej części, o czym orzekł na wstępie.

Na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł skargę. Postanowieniu temu zarzucił naruszenie § 1 rozporządzenia. Tym samym wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację dotyczącą nieprawidłowego oznaczenia miejsc postojowych w strefie płatnego parkowania, wobec braku oznaczenia znakami poziomymi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie trzeba wskazać, iż kwestią sporną w niniejszej sprawie stanowi to, czy stanowiska postojowe były oznakowane w sposób pozwalający na pobór opłaty parkingowej. W tym bowiem kontekście zobowiązany podniósł zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Należy zatem zauważyć, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p., korzystający z dróg publicznych obowiązani są do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Zgodnie z art. 13b ust. 3 u.d.p. strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) w stosownej uchwale. Opłatę, o której mowa w cytowanym wyżej przepisie pobiera się zgodnie z art. 13b ust. 1 u.d.p., za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Należy przy tym wyjaśnić, że w art. 13b ust. 2 u.d.p. wskazany został cel ustalania strefy płatnego parkowania. Zgodnie z tym przepisem strefę ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej.

Z powyższych regulacji wynika zatem, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa. Obowiązek taki winien być wykonany niezwłocznie po wystąpieniu określonego stanu faktycznego (zaparkowania w strefie, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej – nieuiszczenia opłaty parkingowej), z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek. Wymaga zaakcentowania przy tym, że w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się odrębnego postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej. W konsekwencji nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Skoro obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa przyjąć należy, że możliwość dochodzenia swych racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez złożenie zarzutu nieistnienia obowiązku czy błędu, co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a.) (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 435/16). W konsekwencji w tym zakresie nie jest wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por. też np. wyrok NSA z 6 grudnia 2012 r., II GSK 1859/11; wyrok NSA 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1816/12; wyrok NSA z 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2783/15).

Oceniając zatem wydane rozstrzygnięcia należy zauważyć, że oparte one zostały w głównej mierze na wykładni dokonanej przez Wierzyciela i przyjętej bezkrytycznie przez Kolegium, zgodnie z którą o obowiązku uiszczenia opłaty decydują znaki pionowe. Wykładni tej dokonano w oparciu o stwierdzenie zawarte w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r. sygn. akt II GPS 2/17, iż znakom pionowym należy przyznać decydujące znaczenie. Tymczasem w uchwale tej skład siemu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnął, że zgodnie z art. 13b ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. opłatę za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania pobiera się od korzystającego z drogi publicznej wyłącznie za postój w odpowiednio wyznaczonym do tego miejscu. W uchwale tej wskazano bowiem, że: "Celem regulacji dotyczącej opłat za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, określonym w art. 13b ust. 2 ustawy jest usprawnienie ruchu pojazdów w obszarach o znacznym deficycie miejsc postojowych, z uwzględnieniem ogólnych przepisów prawnych o ruchu drogowym. Pobieranie opłat za postój w każdym miejscu, w granicach wyznaczonej strefy parkowania wywoływałoby skutki przeciwstawne do zamierzonych. Oznaczałoby faktyczną aprobatę dla zachowań korzystających z dróg publicznych, które są niezgodne z przepisami prawa – naruszają ograniczenia i zakazy postoju (art. 46 ust. 2 i art. 49 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym). W ten sposób cel przedsięwzięcia - ustalenie strefy płatnego parkowania zostałby zredukowany do zapewnienia przychodów z tytułu pobierania opłat za postój w tej strefie". Jednakże wymaga wyraźnego podkreślenia, iż w uchwale tej stwierdzono również, że: "Przez ustalenie strefy płatnego parkowania należy rozumieć określenie granic obszaru, który charakteryzuje się znacznym deficytem miejsc postojowych i w związku z tym za postój w tym obszarze pobiera się opłatę. Ustawodawca nakazuje organowi właściwemu do zarządzania ruchem wyznaczenie w tej strefie, w uzgodnieniu z zarządcą drogi, miejsc przeznaczonych na postój pojazdów, w tym stanowisk przeznaczonych na postój pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową (art. 13b ust. 6 pkt 1 ustawy o drogach publicznych). Ten organ może również wyznaczać w strefie płatnego parkowania zastrzeżone stanowiska postojowe (koperty) w celu korzystania z nich na prawach wyłączności w określonych godzinach lub całodobowo (art. 13b ust. 6 pkt 2 ustawy). Można dodać, że posłużenie się przez ustawodawcę w tej regulacji różnymi pojęciami – "ustalenie" strefy płatnego parkowania i "wyznaczenie" miejsc płatnego postoju, a także rozdzielenie tych kompetencji między różne podmioty, potwierdza tezę, że ustalenie strefy płatnego parkowania nie jest równoznaczne z wyznaczeniem miejsc płatnego postoju. Nie cały zatem obszar strefy płatnego parkowania jest miejscem, w którym za postój pojazdów samochodowych można pobierać opłaty". Podkreślono także, że: "znaki informacyjne pionowe mają na celu poinformowanie kierujących pojazdami o rodzaju drogi i sposobie korzystania oraz obiektach znajdujących się przy drodze lub w jej pobliżu przeznaczonych dla użytkowników dróg (pkt 5 załącznika nr 1). Znaki poziome dróg służą zaś zwiększeniu bezpieczeństwa uczestników ruchu i innych osób znajdujących się na drodze, usprawnieniu ruchu pojazdów i ułatwieniu korzystania z dróg (pkt 1.2. załącznika nr 2)".

Z powyższego wywieść zatem należy, że obowiązek uiszczenia opłaty wiązany jest z postojem pojazdu w wyznaczonym miejscu. Tymczasem miejsca i stanowiska postojowe wyznacza się za pomocą odpowiednich znaków drogowych, określonych w przepisach wykonawczych do u.d.p., tj.: w rozporządzeniu Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz.U. z 2002 r. Nr 170, poz. 1393 z późn. zm.) i rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz.U. z 2003 r. Nr 220, poz. 2181 z późn. zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.d.p. znaki dotyczące strefy płatnego parkowania i miejsc postojowych w tej strefie mają charakter znaków informacyjnych. Bez wątpienia zatem nie kreują one obowiązku uiszczenia opłaty za postój w miejscach wyznaczonych tymi znakami, lecz informują, że w tych miejscach taki obowiązek istnieje z mocy prawa. Owo wyznaczenie wiąże się nie tylko z umieszczeniem znaku pionowego D-18 "parking", ale zastosowania znaku P-18 "stanowisko postojowe" (o ile stanowisko to nie zostało wydzielone konstrukcyjnie – zgodnie z pkt 5.2.4. zdanie pierwsze załącznika nr 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r.), P-19 "linia wyznaczająca pas postojowy". Jednocześnie prawodawca, określając warunki techniczne umieszczania znaków drogowych poziomych, stwierdzaił, że wspomniane oznakowanie poziome powinno charakteryzować się dobrą widocznością w ciągu całej doby, wysokim współczynnikiem odblaskowości, również w warunkach dużej wilgotności, zachowaniem minimalnych parametrów odblaskowości w całym okresie użytkowania (pkt 1.3. załącznika nr 2 do rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r.). W pkt 1.2 tegoż załącznika zawarte jest także ogólne wskazanie, że znakowanie poziome dróg ma na celu: zwiększenie bezpieczeństwa uczestników ruchu i innych osób znajdujących się na drodze, usprawnienie ruchu pojazdów i ułatwienie korzystania z drogi.

Z powyższego wynika, że prawodawca dopuszcza zaniechanie wykorzystania znaków poziomych jedynie wówczas, gdy ich funkcję zastępuje konstrukcyjne ustalenie stanowisk na wydzielonych parkingach. Zasadność obciążenia użytkownika drogi opłatą za parkowanie w lokalizacjach bez znaków poziomych wymaga zatem wykazania, że pojazd pozostawiono w strefie płatnego parkowania na wydzielonym parkingu, w obrębie którego ustalono konstrukcyjnie stanowiska. Prawodawca dopuszczając rezygnację z zastosowania znaków poziomych nakazał zatem, konstrukcyjne ustalenie stanowisk, a nie jedynie wytyczenie rejonu płatnej strefy parkowania przeznaczonego na pozostawianie pojazdów. Owo konstrukcyjne ustalenie stanowisk ma bowiem zastąpić znaki poziome, które - poza zwiększeniem bezpieczeństwa uczestników ruchu i innych osób znajdujących się na drodze oraz usprawnieniem ruchu pojazdów i ułatwieniem korzystania z drogi (pkt 1.2 załącznika nr 2 do rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r.) - mają także gwarantować maksymalne wykorzystanie wydzielonych parkingów. Celowi temu służy niewątpliwie wyznaczenie poszczególnych stanowisk postojowych.

Wbrew zatem stanowisku organów orzekających w niniejszej sprawie nie jest wystarczające do powstania obowiązku opłaty za postój fakt umieszczenia znaków pionowych w miejscach do parkowania (strefach). Powyższe wynika przy tym ze wskazanej wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II GPS 2/17.

W świetle powyższego rolą Wierzyciela było udokumentowanie postoju samochodu wykorzystywanego przez skarżącego w miejscach do parkowania. Tymczasem analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że Wierzyciel nawet nie podjął próby wykazania zasadności dochodzonych opłat, tj. wykazania właściwego oznakowania miejsc postojowych - zarówno znakami pionowymi, jak i poziomymi bądź też w przypadku konstrukcyjnego wydzielenia obszaru parkowania również takiego wydzielenia miejsc parkingowych. Wręcz należy zauważyć, że oparł się on jedynie na wezwaniach do uiszczenia opłat, które uznał za wiarygodne co do zasady, mimo że jednocześnie stwierdził braki w kilku z nich, a dotyczące czytelnego nr rejestracyjnego. Jednocześnie w aktach administracyjnych sprawy brak jest powyższych wezwań, co czynni kontrolę ich prawidłowości niemożliwą. Należy również zauważyć, że kwestie opłat i dokumentowania postoju wynikają uchwały Nr XXX/589/16 Rady Miasta Katowice z dnia 14 września 2016 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania dla pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze miasta Katowice (Dz. Urzęd.Woj. Śl. 2016 r. poz. 4755) oraz do uprzednio obowiązującej uchwały nr XXXIV/755/13 Rady Miasta Katowice z dnia 6 marca 2013 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania dla pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze miasta Katowice (Dz.Urzęd.Woj.Śl. z 2013 r., poz. 2541), a zatem aktów prawa miejscowego znajdujących zastosowanie w sprawie z uwagi na zakres czasowy objęty tytułem wykonawczym. Należy wskazać, że z jednobrzmiących § 5 ust. 2 Załączników nr 2 obu uchwał wynika, że "w przypadku stwierdzenia postoju pojazdu samochodowego w SPP bez widocznego dowodu uiszczenia opłaty w postaci opłaconego biletu parkingowego, biletu z parkomatu, "karty mieszkańca" "karty parkingowej" dla przedsiębiorców, "karty pojazdu hybrydowego", "karty pojazdu współdzielonego", identyfikatora potwierdzającego opłacenie abonamentu na korzystanie z czasowego lub całodobowego zastrzeżonego stanowiska postojowego (koperty), karty parkingowej osoby niepełnosprawnej, nie będącego jednocześnie pojazdem elektrycznym o którym mowa w art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych - Sprzedawca biletów parkingowych lub Kontroler Strefy Płatnego Parkowania wystawia wezwanie, w którym określa datę, miejsce, godzinę rozpoczęcia postoju oraz numer rejestracyjny pojazdu samochodowego. Wezwanie umieszczane jest za wycieraczką pojazdu lub w innym widocznym miejscu. Potwierdzenie wezwania archiwizowane jest w MZUiM. Postój pojazdu samochodowego w SPP bez widocznego uiszczenia opłaty może być rejestrowany w formie zdjęć". Jednocześnie wymaga zaakcentowania i to, że w obu ww. uchwałach wyraźnie mowa jest o stanowiskach postojowych (§3 obu uchwał).

W kontekście powyższego stwierdzić należy, że ocena zasadności zarzutu skarżącego, w którym wskazał on na nieistnienie obowiązku opłacenia wymaga wykazania z odwołaniem się do dokumentacji fotograficznej (przewidzianej w ww. aktach prawa miejscowego), że we wskazanych dniach samochód zaparkowano na stanowisku (a nie w obszarze) ustalonym konstrukcyjnie i oznakowanym znakami pionowymi.

Z tego też względu uchylono wydane w niniejszym postępowaniu postanowienia, w tym postanowienia wydane przez Wierzyciela i Kolegium, których kontrola w postępowaniu sądowoadministracyjnym wynika z treści art. 3 § 2 pkt 3 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.).

Wobec powyższego zaskarżone postanowienie należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., zobowiązując właściwy organ, aby uwzględnił przedstawioną przez Sąd argumentację i zalecenia.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 P.p.s.a. Na koszty w niniejszym postępowaniu złożyła się kwota wpisu od skargi w wysokości 100 zł.