Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1233/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit.a, b i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie: WSA Grażyna Firek WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J. G. C. i M. G. C. na decyzję Wojewody z dnia 08 lipca 1994 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu Rejonowego w N. decyzją z dnia [...] maja 1994 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 kpa oraz art. 48 ust. 1 f 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości z 29 kwietnia 1985 r. (Dz.U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku złożonego przez J.G.C. i M.G.C. , umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu na rzecz wnioskodawców w częściach po 3/16 prawa własności nieruchomości p.gr.l.kat. 1 Lwh [...] o pow.10 a 25 m2, położonej w Z. na [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa.

Organ l instancji w uzasadnieniu decyzji podał, że w piśmie z dnia 27 maja 1991 r. M.G.C. i J.G.C. zażądali zwrotu dz.ewd. 2 i 3 obręb 96 o pow.13 a 64 m 2 położonych w Z. na [...].

Organ l instancji ustalił, że orzeczeniem Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] maja 1965 r. w sprawie Nr [...] hipoteczni właściciele gruntów wchodzących w skład [...] zostali wywłaszczeni z prawa własności wskazanych nieruchomości. Na podstawie postanowień spadkowych ustalił również, że wnioskodawcy są spadkobiercami - każdy z nich w 3/16 części – S.G.R. , który był jednym z właścicieli gruntu, wchodzącego w skład [...] .

Organ l instancji podał ponadto, że teren [...] w Z. - o powierzchni łącznej 14 ha 85 a 37 m2 - po przejęciu go przez Skarb Państwa od poprzednich właścicieli, decyzją administracyjną nr [...] z dnia [...] czerwca 1979 r. wydaną przez Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. został przekazany odpłatnie na czas nieokreślony w użytkowanie Przedsiębiorstwu Państwowemu –Hotel [...] w Z. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w zakresie gospodarki gruntami Skarbu Państwa, będąca następcą prawnym Przedsiębiorstwa Państwowego A. - Spółka Akcyjna A. uzyskała prawo użytkowania wieczystego na tym terenie z mocy prawa.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) - grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy (związku międzygminnego) - z wyłączeniem PFZ, będące w dniu wejścia w życie ustawy (t j. 5 grudnia 1990 r.) w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem przedmiotem użytkowania wieczystego. Wobec tego, że grunty [...] stanowiące własność Skarbu Państwa przekazane zostały Przedsiębiorstwu Państwowemu A. w użytkowanie, wskutek czego w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowały się w zarządzie tej jednostki, nabycie prawa użytkowania wieczystego przez Spółkę Akcyjną A. nastąpiło z mocy prawa z tym dniem.

Organ l instancji wskazał, że w świetle uchwał Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III AZP 13/93 i z dnia 22 grudnia 1993 r., sygn. akt III AZP 24/93, fakt nabycia przez Spółkę Akcyjną A. prawa użytkowania wieczystego wskazanych nieruchomości ma istotne znaczenie przy rozstrzyganiu sprawy zwrotu gruntów na [...] na rzecz poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych u trybie art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, bowiem nieruchomość stanowiąca przedmiot roszczeń o zwrot nie znajduje się we władaniu Skarbu Państwa lub gminy.

Dlatego też organ l instancji nie stwierdziwszy podstaw do uznania zasadności żądania następców prawnych odnośnie zwrotu nieruchomości, umorzył postępowanie administracyjne.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M.G.C. i J.G.C. , zaskarżając decyzję w całości oraz wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżący wskazali, że decyzją z dnia [...] maja 1965 r. znak [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz państwa nieruchomości niezbędnych na cele realizacji Hotelu [...] na [...] w Z. Decyzją tą objęto również p.g.l.kat 1 z l.w.h. [...] gm. kat. Z. o obszarze 10a 25m2. Właścicielem tej nieruchomości był S.G.R. który zmarł zaś spadek po nim nabyli: żona – M.G.R. w 2/8 części, córka – Z.G.R. w 3/8 części, oraz córka H.G.R. w 3/8 części. Po zmarłej następnie H.G.R. spadek nabyli: mąż J.G.C. i syn M.G.C. . Skarżącym, będącym w równych częściach (po 3/16) spadkobiercami zmarłego właściciela wywłaszczonego gruntu, przysługuje zatem skuteczne roszczenie o zwrot tej części nieruchomości. W ich ocenie do dnia dzisiejszego na przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. Skarżący podali również, że w aktach sprawy brak jest dowodów wskazujących, że A. Spółka Akcyjna jest następcą prawnym Przedsiębiorstwa Państwowego A. Akta sprawy nie zawierają także odpisu z księgi wieczystej potwierdzającego okoliczność przysługiwania Spółce Akcyjnej A. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu.

Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 1994 r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W jej uzasadnieniu podał, że okolicznością w pełni uzasadniającą umorzenie na zasadzie art. 105 § 1 kpa, postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest fakt, iż sporna nieruchomość nie znajduje się we władaniu Skarbu Państwa lub gminy. W tej zaś sytuacji nie można dokonywać oceny jej zbędności warunkującej jej ewentualny zwrot.

Nieruchomość będąca przedmiotem postępowania została bowiem przekazana w użytkowanie Przedsiębiorstwu Państwowemu Hotel "[...]" w Z. decyzją Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. Nr [...] z dnia [...] czerwca 1979 r. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy z wyłączeniem gruntów PFZ, będące w dniu wejścia w życie tej ustawy (tj. 5 grudnia 1990 r.) w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa - stały się z tym dniem przedmiotem użytkowanie wieczystego.

Tak więc - stosownie do treści cytowanego przepisu - nabycie prawa wieczystego użytkowania przez Przedsiębiorstwo Państwowe A. , którego następcą prawnym jest jednoosobowa Spółka Skarbu Państwa pn. "A. " - Spółka Akcyjna z siedzibą w W. nastąpiło z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r.

Wojewoda ustosunkowując się do zarzutu zawartego w odwołaniu, a mianowicie nieudokumentowania kwestii posiadania przez Spółkę Akcyjną "A. " osobowości prawnej, stwierdził, że problem ten rozstrzyga uchwała Sądu Najwyższego z dala 19 maja 1992 r. sygn. akt. III CZP 49/92. We wskazanej uchwale przyjęto, iż "jednoosobowa spółka Skarbu Państwa, powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 51, poz. 298 ze zm.), jest państwową osoba prawną w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r., z zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 94 ze zm.J". Organ II instancji wskazał zarazem, że "A. " Spółka Akcyjna jest wpisana do Rejestru Przedsiębiorstw Państwowych prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta st. W. , pod numerem [...].

Skargę od powyższej decyzji Wojewody do sądu administracyjnego wnieśli J.G.C. i M.G.C. , domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji.

Skarżący zarzucili, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego nie znajduje oparcia w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący domagali się bowiem merytorycznego rozpoznania sprawy, natomiast brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania bezprzedmiotowym i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone.

Skarżący zaznaczyli, że w księdze wieczystej nieruchomości brak jest wpisu o ustanowieniu użytkowania wieczystego i chociaż nastąpiło ono z mocy samego prawa, to jednak wojewoda winien był potwierdzić ten fakt decyzją o charakterze deklaratoryjnym.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 1994 r.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Właściwym do rozpoznania skargi jest zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym - stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a. - związanym granicami skargi.

Zasadność wniesionej skargi wynika z faktu, iż organy administracji publicznej wydając zaskarżoną, jak również poprzedzającą ją decyzję naruszyły prawo materialne, jak również przepisy postępowania, co prowadzi do konieczności uznania podjętych rozstrzygnięć za niezgodne z prawem.

Stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zwanej dalej w skrócie u.q.n., z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpić może jej poprzedni właściciel lub w razie jego śmierci sądownie ustalony spadkobierca lub spadkobiercy.

W literaturze prawniczej oraz orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, iż z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości muszą wystąpić łącznie wszystkie osoby (podmioty), którym takie roszczenie przysługuje (por. - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 1987 r., IV SA 642/87, ONSA 1988, nr 1, poz. 19; Tadeusz Woś - Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, str. 228-229, Lexis Nexis Wydanie 3, Warszawa 2007). Spełnienie tego warunku jest niezbędne do prawidłowego przeprowadzenia postępowania w takiej sprawie. Dlatego też należy uznać, iż wszystkie te osoby są stronami postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i powinny mieć możliwość wzięcia udziału w prowadzonym postępowaniu. Przeprowadzenie zatem postępowania i załatwienie sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości bez udziału wszystkich osób, którym przysługuje roszczenie o zwrot i które w związku z tym mogą wystąpić do organu z takim żądaniem, oznacza, iż organ naruszyć w ten sposób przepis prawa materialnego, a to art. 136 ust. 3 u.g.n.

Jeżeli wskutek dziedziczenia po właścicielu, który został wywłaszczony, uprawnionym do spadku jest więcej niż jedna osoba, wówczas niezbędna jest zgoda wszystkich spadkobierców do zgłoszenia żądania zwrotu nieruchomości. Dopiero tak wyrażone żądanie oznacza, iż po stronie wnioskodawców istnieje prawidłowa legitymacja czynna. W braku zaś takiej zgody możliwe jest natomiast uzyskanie orzeczenia sądowego zastępującego oświadczenie woli spadkobierców niewyrażających zgody na zwrot nieruchomości.

W przedmiotowej sprawie z żądaniem zwrotu po 3/16 części opisanej powyżej nieruchomości wystąpili J.G.C. i M.G.C. będący spadkobiercami S. G.R.

Z postanowienia Sądu Powiatowego w Z. z dnia [...] 1964 r. [...] o stwierdzeniu praw do spadku wynika, iż spadek po zmarłym S.G.R. nabyli na mocy ustawy: żona spadkodawcy M.G.R. w 2/8 części oraz dzieci spadkodawcy: Z.G.R. oraz H.G.R. w częściach równych - po 3/8. Z kolei postanowienie Sądu Powiatowego w Z. z dnia [...] 1969 r. [...] o stwierdzeniu praw do spadku po zmarłej H.G.R. potwierdza, iż spadkobiercami po wymienionej spadkodawczyni są J.G.C. i M.G.C. , dziedziczący w równych udziałach - po połowie.

Biorąc pod uwagę wskazane ustalenia, stwierdzić należało, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie został złożony przez wszystkich spadkobierców właściciela wywłaszczonego gruntu. Niezbędne było bowiem zgłoszenie żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości również przez pozostałe osoby, którym przysługuje roszczenie o zwrot, a więc przez wszystkich spadkobierców S.G.R. W oparciu o materiał dowodowy zebrany przez organy orzekające w toku postępowania administracyjnego należy przyjąć, iż wniosku takiego nie złożyły osoby, którym przysługują prawa do pozostałej części nieruchomości, tj. udziały w wysokości 10/16 części. Brak ten nie uzasadnia jednakże możliwości umorzenia postępowania w sprawie. Przesłanki takiego formalnego rozstrzygnięcia sprawy zostały ściśle uregulowane w art. 105 § 1 k.p.a. Stosownie do tego przepisu organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe.

Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury - podmiotowe i przedmiotowe.

Bezprzedmiotowość postępowania (art. 105 k.p.a.) występuje wówczas, gdy w sposób oczywisty organ prowadzący postępowanie stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Analiza niniejszej sprawy wyklucza wystąpienie sytuacji pozwalającej na umorzenie postępowania.

Decyzją Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] czerwca 1979 r. nr [...] przekazano Przedsiębiorstwu Państwowemu - Hotel [...] w Z. odpłatnie w użytkowanie na czas nieokreślony teren będący własnością państwową, a składający się m.in. z działek nr 2 , 4 oraz 5 w obrębie [...].

Wobec dyspozycji art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79 z 1990 r., poz. 464 ze zm.) grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, a będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stały się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Zarazem jednak przekształcenie to nie mogło naruszać praw osób trzecich.

Stosownie do art. 229 dochodzenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jest wyłączone, gdy trwale rozporządzono przedmiotem wywłaszczenia na rzecz osoby trzeciej na podstawie umowy sprzedaży lub oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste i osoba nabywcy została ujawniona w księdze wieczystej. Wystąpienie takiej sytuacji stanowi podstawę do wydania decyzji odmownej w przedmiocie zgłoszonego żądania zwrotu. Taki stan rzeczy nie uprawnia natomiast organu - z analogicznych względów, jak wspomniane powyżej - do wydania decyzji umarzającej postępowanie.

Fakt, iż nieruchomość wnioskowana do zwrotu została oddana w użytkowanie wieczyste, nie oznacza iż prowadzone postępowanie jest bezprzedmiotowe. Wprost przeciwnie, postępowanie powinno być nadał prowadzone w celu jego merytorycznego zakończenia, tj. wydania decyzji negatywnej (o odmowie zwrotu) w przypadku stwierdzenia przesłanek negatywnych określonych w art. 229 u.g.n.

Jest oczywistym, iż utrata władztwa nad nieruchomością, będąca skutkiem przeniesienia prawa własności przez podmiot, na którego rzecz nastąpiło wywłaszczenie, na osobę trzecią jest równoznaczna z niemożnością uwzględnienia żądania jej zwrotu.

Jednakże odnośnie obciążenia nieruchomości w postaci ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego wskazać należy, iż obowiązkiem spoczywającym na właściwym organie jest podjęcie działań mających na celu odzyskanie władztwa faktycznego nad nieruchomością, o której zwrot starają się strony postępowania. Nie do zaakceptowania byłoby bowiem stanowisko, iż jakakolwiek utrata władania nieruchomością stanowi przeszkodę w uwzględnieniu żądania zwrotu nieruchomości.

Odnosząc powyższą tezę do kwestii istniejącego na wywłaszczonym gruncie obciążenia w postaci użytkowania wieczystego przysługującego A. SA należy przyjąć, iż obowiązkiem organu jest wykorzystanie wszelkich dostępnych mu środków prawnych w celu usunięcia tej przeszkody prawnej.

W analizowanym przypadku nabycie prawa użytkowania wieczystego nastąpiło z mocy prawa i zostało potwierdzone decyzją administracyjną. Należy mieć przy tym na uwadze, iż nabycie prawa użytkowania wieczystego przez państwową osobę prawną inną niż Skarb Państwa nie może następować z pominięciem roszczenia o zwrot nieruchomości, wywodzonego z treści art. 136 ust. 3 u.g.n. Roszczenie tej treści - jako przeszkoda prawna - wyklucza bowiem wystąpienie z mocy prawa skutku w postaci przekształcenia się zarządu w użytkowanie wieczyste. Takie stanowisko jest uprawnione w świetle art. 47 ust. 4 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74)., zakazującego przeznaczania nieruchomości na cel inny niż określony w decyzji o jej wywłaszczeniu w sytuacji, gdy wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. W takim wypadku podmiot wywłaszczający jest zobowiązany przed dokonaniem zmiany sposobu wykorzystania nieruchomości zwrócić się do uprawnionego podmiotu z zapytaniem, czy jest on zainteresowany jej odzyskaniem. Tym samym dopiero niewyrażenie takiej woli umożliwia przeznaczenie nieruchomości na inny cel. Powyższy wymóg obciąża organ bezterminowo oraz bezwzględnie.

Do przedstawionej powyżej sytuacji odnosi się pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowym (wyrok SN z 8 lutego 1996 r., III ARN 65/95, OSNAPiUS 1996, nr 16, poz. 219, wyrok NSA-OZ w Krakowie z dnia 7 kwietnia 1997 r. II SA/Kr 1787/96, niepubl.). Zgodnie z nim wywłaszczona nieruchomość, która w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawała w zarządzie państwowej (lub innej) osoby prawnej, nie staje się dla niej ex legę przedmiotem prawa użytkowania wieczystego, jeżeli przed ta datą zaktualizowały się przesłanki zwrotu takiej nieruchomości byłemu właścicielowi (jego spadkobiercy). Istotny jest przy tym nie moment wszczęcia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz data zaistnienia materialnoprawnych przesłanek jej zwrotu. Oznacza to, że również złożenie wniosku o zwrot nieruchomości po dniu 5 grudnia 1990 r. wyłącza dopuszczalność uwłaszczenia nią określonych podmiotów.

Nawiązując do wskazanego powyżej naruszenia prawa materialnego w postaci prowadzenia postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w oparciu o wniosek złożony jedynie przez część osób, którym takie roszczenie służy, stwierdzić należy, iż wada ta stanowi jednocześnie naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wymóg zapewnienia możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu przez osoby, którym przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, akcentowany jest również w orzecznictwie. Potwierdzeniem powyższego jest wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1987 r. (IV SA 642/87, ONSA 1988/1/19), w którym przyjęto, iż w sytuacji, gdy roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (lub jej części) dotyczy przedmiotu współwłasności, każdy ze współwłaścicieli lub ich następców prawnych jest w takiej sprawie stroną postępowania administracyjnego, a zwrot nieruchomości (lub jej części) może nastąpić tylko za zgodą wszystkich współwłaścicieli lub ich następców prawnych. Jednocześnie zgłoszenie żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest czynnością prawną przekraczającą zwykły zarząd. Do dokonania takiego rodzaju czynności prawnej art. 199 k.c. wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli, którym przysługuje roszczenie o zwrot. Podobne stanowisko zaprezentowane zostało również w innych orzeczeniach sądów administracyjnych - por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z dnia 28 września 2005 r. (l SA/Wa 1371/04 - Lex nr 192900) oraz z dnia 17 marca 2005 r. (l SA/Wa 382/04 -Lex nr 189027).

Analiza akt postępowania administracyjnego wskazuje, iż wbrew wymogowi wynikającemu z art. 10 k.p.a. organy administracji publicznej nie zapewniły stronom, których udział w sprawie był niezbędny, udziału w prowadzonym postępowaniu. Sytuacja zaś, w której strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu -stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - stanowi uchybienie dające podstawę do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją.

Powyżej stwierdzone wadliwości powinny zostać usunięte w toku ponownie prowadzonego sprawy.

Wobec wskazanych wyżej okoliczności orzeczono, jak sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 136 ust. 3 u.g.n, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 10 k.p.a. oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c wskazanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 105 § 1 k.p.a.