Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 117/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 74 ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Waldemar Śledzik Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2010 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Przedsiębiorca M. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) z dnia [...] października 2010 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 27700 (dwadzieścia siedem tysięcy siedemset) złotych.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t:

1. dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych,

2. dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep przy odległości pomiędzy osiami składowymi naczep, większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m,

3. przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego lub zespołu złożonego z dwuosiowego lub trzyosiowego pojazdu silnikowego i trzyosiowej przyczepy.

Powyższe ustalono podczas kontroli drogowej, która odbyła się dnia [...] lipca 2009 r. na ul. [...] we W. (zatrzymania dokonano na ul. [...]). Zatrzymano wówczas do kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rejestracyjnym [...] z naczepą marki [...] o nr rejestracyjnym [...]. Powyższy zespół pojazdów był kierowany przez Pana Z. P., który wykonywał przejazd w imieniu oraz na rzecz przedsiębiorcy (podmiot dokonujący przejazdu będący stroną postępowania): M. C. – [...]".

Organ I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 277000 złotych.

W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia [...].02.2010 r. nr [...] organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] ponownie nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 27700 złotych.

Powyższa decyzja została uchylona decyzją organu odwoławczego nr [...] z dnia [...] maja 2010 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji decyzją z [...] czerwca 2010 r. ponownie nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 27700 złotych.

W odwołaniu od ww. decyzji z dnia [..] czerwca 2010 r. skarżący w dalszym ciągu poddał w wątpliwość rodzaj użytych wag w trakcie kontroli. Podniósł, że procedura ważenia była niezgodna z rodzajem użytej wagi. Zarzucił, iż w trakcie ponownego rozpoznania sprawy nie wyjaśniono podnoszonych przez niego wątpliwości. Akcentuje, że pracownicy ZDiUM nie uczestniczyli w przedmiotowej kontroli drogowej.

Główny Inspektor Transportu Drogowego nie podzielił zarzutów zawartych w odwołaniu i opisaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z [...] października 2010 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 13 ust. 1 pkt 2 art. 13 g ust. 1 i 1b pkt 1, art. 40 c, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz lp. 6 pkt 6 lit. d) i e), lp. 6 pkt 7 lit. d) i e), lp. 9 pkt 3 lit. b) załącznika nr 2 do w/w ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że stosownie do art. 41 ust. 4 i 5 w/w. ustawy wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t oraz wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, ustalone zostały rozporządzeniami Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. (odpowiednio: Dz. U. Nr 219, poz. 1860 i poz. 1861). Ulica G. we W. nie leży w ciągu dróg w tych rozporządzeniach wymienionych. Zastosowanie znajduje więc przepis art. 41 ust. 6, w myśl którego drogi inne niż określone na podstawie ust. 4 i 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Podniósł, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu, z dnia [...].06.2009 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych o nr fabrycznych [...] i [...]. Obie wagi legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami zgodności wydanymi przez Urząd Miar i Kontroli Metrologicznej Badenii Wirtembergii z dnia 8.05.2008 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...], który kierowca podpisał bez wnoszenia uwag. Pojazd zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o powtórne ważenie.

Termin zgłoszenia przyrządu pomiarowego po raz pierwszy do legalizacji ponownej po dokonaniu oceny zgodności wynosi 3 lata. Przy czym okres wyrażony w latach liczy się od dnia 1-ego stycznia roku następującego po roku, w którym legalizacja została dokonana.

W wyniku ważenia oraz pomiarów pojazdu stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk 14,65 t na pojedynczej osi napędowej - przekroczenie o 6,65 t;

- nacisk 27,11 t na potrójnej osi - przekroczenie o 5,31 t;

- masa zespołu pojazdów 48,67 t - przekroczenie o 8,67 t;

- przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

W uzasadnieniu wskazano również szczegółowy sposób wyliczenia wysokości nałożonej kary pieniężnej odwołując się w tym zakresie do załącznika Nr 2 ustawy o drogach publicznych (lp. 6 pkt 6 lit. d, e; pkt 7 lit. d, e; lp. 9 pkt 3 lit. b).

Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniami skarżącego, iż błędy w protokole uniemożliwiają prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, zaś próba wyjaśnienia rozbieżności w zapisach protokołu jest naruszeniem zasad kpa.

Podniósł, że kwestia sporządzania protokołu z kontroli drogowej jest określona przepisami szczególnymi, co oznacza, że przepis ogólny art. 68 Kpa nie ma tu zastosowania. Zgodnie z art. 74 ustawy o transporcie drogowym z przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, a jego kopię doręcza się kontrolowanemu. Protokół podpisują inspektor i kontrolowany. Do protokołu kontroli kontrolowany może wnieść zastrzeżenia, zaś odmowę podpisania protokołu przez kontrolowanego odnotowuje się w protokole.

Protokół kontroli sporządzony w przepisanej formie jest oczywiście dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 kpa, który jest potwierdzeniem tego co zostało w nim zapisane. Nie oznacza to jednak, iż treści takiego dokumentu nie można obalić, trzeba jednak przeprowadzić postępowanie dowodowe, które może wykazać, iż zapisy w protokole kontroli są błędne.

Organ odwoławczy zaakcentował przy tym, że podstawą uchyleń poprzednich decyzji organu I instancji wydanych w przedmiotowej sprawie była próba prostowania treści protokołu bez zachowania podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Choć tłumaczenie organu I instancji wydawało się logicznie spójne, brakowało jednak zdobytych zgodnie z prawem dowodów na jego potwierdzenie.

W aktualnym postępowaniu organ I instancji dążąc do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy wezwał kierowcę uczestniczącego w kontroli drogowej w celu przesłuchania go w charakterze świadka. Jak wynika z jego zeznań nie pamiętał on jakiego rodzaju wagami był ważony prowadzony przez niego pojazd.

W tym przypadku jedyną możliwością ustalenia stanu faktycznego sprawy było przesłuchanie osób przeprowadzających kontrolę. O miejscu i terminie przesłuchań powiadomiono stronę. Z zeznań złożonych przez pracowników ZDiUM pod odpowiedzialnością karną wynika, iż ważenia dokonano wagami statycznymi o nr [...] i [...], co zostało potwierdzone w protokole nr [...]. Zdaniem organu odwoławczego zeznania te należy uznać za wiarygodne, gdyż są spójne z wcześniejszymi wyjaśnieniami organu I instancji. Mają one również swoje odzwierciedlenie w protokole kontroli. W uwagach kontrolującego znajduje się zapis, iż sporządzono go na podstawie protokołu ZDiUM [...]. Protokół ten znajduje się w aktach sprawy, i wskazuje on, iż ważenia dokonano wagami statycznymi o nr [...] i [...]. Zaskakujące jest twierdzenie skarżącego, iż kierowca nie zauważył podczas kontroli pracowników ZDiUM, skoro to oni dokonywali ważenia pojazdu, a na podstawie sporządzonego przez nich protokołu, sporządzono protokół kontroli, który podpisał kierowca. Protokół nr [...] cały czas znajdował się w aktach sprawy, skarżący mógł się więc z nim zapoznać, gdyż pouczono go o możliwości przeglądania akt.

Mając na uwadze całokształt zebranego materiału dowodowego należy stwierdzić, iż wyjaśnienia organu I instancji są spójne i mają swoje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Strona poza licznymi zarzutami nie wskazała żadnych dowodów mogących świadczyć, iż ustalony stan faktyczny jest odmienny od tego opisanego w decyzji organu I instancji.

Reasumując, stwierdzono, iż ważenia dokonano w sposób prawidłowy, przy pomocy legalizowanych urządzeń. Wyniki pomiarów były podstawą do stwierdzenia, iż kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym czego konsekwencją jest nałożenie na stronę kary pieniężnej wynikającej wprost z treści załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych.

Uzasadnienie decyzji organu I instancji, choć mogło by być nieco bardziej przejrzyste, wyraźnie opisuje stan faktyczny oraz prawny sprawy. Wynika z niego za jakie naruszenia i na podstawie jakich przepisów została nałożona kara pieniężna. Drobne literówki w treści uzasadnienia nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji.

W skardze do tutejszego Sądu Marek Cygan wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 6, 7, 8, 9 i 12 a także art. 75, 76, 77 i 80 kpa. Ponownie zakwestionował prawidłowość dokonanych pomiarów.

Zarzucił, że nie wskazano rodzaju użytych wag a sprzeczności w protokole kontroli i w decyzji nie zostały wyjaśnione. Po raz kolejny zakwestionował obecność pracowników ZDiUM podczas przedmiotowej kontroli drogowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Rozpatrując niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów należy uznać, że skarga jest uzasadniona.

W rozpatrywanej sprawie podstawę nałożenia kary pieniężnej stanowiły ustalenia dokonane podczas kontroli (ważenia) pojazdu na drodze, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 ton. Przedmiotową kontrolę przeprowadzono w dniu [...] lipca 2009 r. W aktach sprawy znajdują się dwa protokoły z zatrzymania i kontroli pojazdu, obydwa noszą tę samą datę ale rożne godziny zatrzymania. W protokole kontroli nr [...] wskazano godzinę zatrzymania 9 min 36, natomiast w protokole kontroli nr [...] godzinę 9 min 46.

Z zapisów zawartych w pierwszym z wymienionych protokołów wynika, że czynności kontrolne zakończone sporządzeniem tego protokołu przeprowadzili pracownicy Zarządu Dróg i Utrzymania Miasta: R.C. oraz J.D.

Natomiast w protokole kontroli nr [...] jako osobę przeprowadzającą kontrolę wskazano inspektora Transportu Drogowego M. K. Pierwszy z wymienionych protokołów nie został podpisany przez kierującego pojazdem Z. P., brak jest również adnotacji o powodach niepodpisania protokołu. W powyższych protokołach wskazano różne wagi użyte do zważenia skontrolowanego pojazdu, pomimo to organ uznał, że do pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych o nr fabrycznych [...] i [...], które zostały opisane w protokole kontroli nr [...]. Zdaniem organu, odwołanie się w protokole kontroli nr [...] do protokołu kontroli nr [...] a także przesłuchanie w charakterze świadków R. C. oraz J. D., których zeznania, co do rodzaju użytych wag, organ uznał za wiarygodne pozwala na jednoznaczne ustalenie, iż ważenia dokonano wagami statycznymi o nr [...] i [...] legitymującymi się w chwili kontroli ważnymi świadectwami zgodności wydanymi przez Urząd Miar i Kontroli Metrologicznej Badenii Wirtembergii z dnia [....] maja 2008 r.

Zdaniem Sądu powyższego stanowiska nie sposób podzielić.

Organ nie wykazał bowiem, że dowód z przesłuchania świadków R. C. oraz J. D. został przeprowadzony zgodnie z przepisami art. 76 i następnych k.p.a. W aktach sprawy znajdują się bowiem dwa zawiadomienia skarżącego o "terminie przesłuchania świadka na okoliczność ważenia pojazdów przez pracowników ZDiUM" pierwsze z dnia 31 maja 2010 r. l.dz. 6914 wyznaczające termin przesłuchania na [...] czerwca 2010 r. godz. 11 min 00, drugie zatytułowane "sprostowanie" - z dnia 1 czerwca 2010 r. l.dz. 6991 zawiadamiające o terminie przesłuchania na dzień 25 czerwca 2010 r. godz. 11.00, gdzie podaje się, iż omyłkowo wskazano termin 26 czerwca 2010 r. (k. 34, 35 akt adm.).

Wzmiankowane zawiadomienia zostały wysłane do skarżącego w różnych dniach (31 maja 2010 r. oraz 1 czerwca 2010 r.) , co wynika z adnotacji organu uczynionych na odciskach pieczęci znajdujących się na tych zawiadomieniach.

Tymczasem w nadesłanych aktach administracyjnych znajduje się na k. [...] kopia zwrotnego poświadczenia odbioru pisma odebranego przez skarżącego w dniu [...] czerwca 2010 r. Jeżeli nawet przyjąć, iż wymieniona kopia dotyczy zawiadomienia o terminie przesłuchania to na jej podstawie nie można ustalić, którego zawiadomienia dotyczy (opatrzonego datą [...] maja 2010 r. czy też [...] czerwca 2010 r.), co w powiązaniu z brakiem jakiejkolwiek adnotacji w protokole przesłuchania świadków R. C. oraz J. D. z dnia [...] czerwca 2010 r. o prawidłowości zawiadomienia skarżącego o terminie tej czynności nie pozwala Sądowi na ocenę stwierdzenia zawartego w zaskarżonej decyzji, że o miejscu i terminie przesłuchań powiadomiono skarżącego (str. 5 decyzji).

W niniejszej sprawie organ akcentuje, że jedyną możliwością ustalenia stanu faktycznego sprawy było przesłuchanie osób przeprowadzających kontrolę (strona 5 decyzji), dlatego dowód ten powinien zostać przeprowadzony ze szczególną starannością w zakresie przestrzegania wymogów zawartych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego.

Te zaś wymagają zawiadomienia strony (w tym przypadku skarżącego) o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, przynajmniej na siedem dni przed terminem, gdyż skarżący miał prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu. W tym stanie rzeczy, na obecnym etapie sprawy, nie można uznać za nie budzące wątpliwości ustalenie stanu faktycznego w zakresie wag użytych do zważenia przedmiotowego pojazdu, na podstawie zeznań złożonych przez pracowników ZDiUM ocenionych przez organ jako wiarygodne. Należy przy tym podkreślić, że skarżący konsekwentnie, od samego wszczęcia niniejszego postępowania administracyjnego, zarzuca organowi nieustalenie stanu faktycznego sprawy. Kwestionuje, że ważenia dokonano za pomocą nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych o nr fabrycznych [...] i [...] wskazanych w protokole kontroli nr [...] niepodpisanym przez kierującego pojazdem a także niezawierającym, wbrew wymogom zawartym w art. 74 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym adnotacji o odmowie podpisania protokołu.

Ponadto, stawia też zarzut nieuczestniczenia w przedmiotowej kontroli pracowników ZDiUM przesłuchanych w charakterze świadków, których zeznania stanowią podstawę ustaleń faktycznych na podstawie których nałożono na skarżącego karę pieniężną.

W rozpatrywanej sprawie Sąd nie prowadził uzupełniającego postępowania dowodowego w celu ustalenia brakujących akt sprawy (tj. wyjaśnienia kwestii zwrotnego poświadczenia odbioru zawiadomień przez skarżącego o terminie przesłuchania świadków R. C. oraz J. D.

W wyroku z dnia 14 września 2006 r. sygn. akt I OSK 493/06 (Lex 321155) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że przygotowanie akt sprawy i ich przesłanie jest obowiązkiem organu (art. 54 § 2 ppsa). Sąd administracyjny ma prawo do przyjęcia oceny, że przedstawione akta są kompletne.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że stan faktyczny sprawy nie został przez organy obu instancji wyjaśniony (art. 7, 77 § 1 kpa).

Nie jest rzeczą sądu administracyjnego ustalenie sytuacji faktycznej stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia administracyjnego.

Jest to domeną organów administracji publicznej, a zaniechania w tym zakresie należy ocenić jako naruszenie prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tego względu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa należało orzec jak w pkt 1 wyroku.

O niewykonaniu zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ppsa.

Ze względu na to, że skarżący nie wnosił o zwrot kosztów od organu, Sąd nie wydał w tym przedmiocie rozstrzygnięcia. Ponownie rozpoznając sprawę organ zastosuje się do wskazań zawartych w niniejszym wyroku, stosownie do treści art. 153 ppsa.