Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1398/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1,  ust. 2 pkt 6
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta B. (dalej: "organ", "organ I instancji") decyzją z dnia [...] r. nr [...], skierowaną do M.S. (dalej: "Strona", "Skarżący"), działając w oparciu o art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 6, ust. 7-10, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407, dalej "ustawa") oraz art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a."),

- w pkt I decyzji uznał za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze wynikające z informacji nr [...] z dnia [...] r. w łącznej kwocie 6.500 zł,

- w pkt II decyzji orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w łącznej kwocie 6.500 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie tj. liczonymi odrębnie dla każdego miesiąca od marca 2020 r. do marca 2021 r. od kwoty 500 zł, w sposób szczegółowo opisany w decyzji,

- w pkt III decyzji orzekł o obowiązku zwrotu odsetek od nienależnie pobranych świadczeń, które na dzień wydania decyzji wynoszą 272,85 zł,

- w pkt IV decyzji określił, iż kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie ustalone ostateczną decyzję podlegają potrąceniu z wypłacanego świadczenia wychowawczego, wypłacanych świadczeń rodzinnych, wypłacanych zasiłków dla opiekunów oraz świadczenia dobry start,

- w pkt V decyzji określił, iż w przypadku braku możliwości potrącenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego kwoty nienależnie pobranego świadczenia wraz odsetkami należy wpłacić niezwłocznie po uprawomocnieniu się decyzji.

W uzasadnieniu organ podał, iż postępowanie zostało wszczęte na skutek decyzji z dnia [...] r. nr [...] uchylającej prawo do świadczenia wychowawczego. W marcu 2021 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. uzyskał informację, iż Strona nie zamieszkuje i nie sprawuje opieki nad dzieckiem K.S., a z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r. wynika, że dziecko zamieszkuje i jest pod opieką matki K.K.. W pisemnych wyjaśnieniach, złożonych na wezwanie organu, Strona oświadczyła, że od [...] r. nie zamieszkuje z dzieckiem a opieka sprawowana jest przez matkę. Wywiad środowiskowy przeprowadzony przez organ w niniejszej sprawie potwierdził wskazane wyżej okoliczności. Dalej organ wyjaśnił, w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy, iż świadczenie wychowawcze wypłacone za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2021 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi, gdyż zostało wypłacone mimo braku podstaw do tego świadczenia. Organ przywołał także treść art. 25 ust. 2, ust. 7-9 ustawy oraz poinformował o możliwości zastosowania ulg zgodnie z treścią art. 25 ust. 10 ustawy.

W dniu 20 lipca 2021 r. Skarżący złożył odwołanie od wymienionej wyżej decyzji, informując, że kwotę określoną w decyzji w całości przykazał na rachunek bankowy matki dziecka z określonym tytułem dla każdego przelewu: świadczenie 500+, przedkładając w załączeniu wydruki przelewów na rachunek małżonki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił czynności podjęte dotychczas w sprawie, następnie wskazał, iż ustalenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych, przyznanych informacją z dnia [...] r. nr [...] w kwocie 500 zł na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r., zostało oparte na obowiązującym przepisach, a jej wysokość jest prawidłowo wyliczona. Następnie organ odwoławczy zwrócił uwagę na: cel świadczenia wychowawczego określony w art. 4 ust. 1 oraz art. 2 pkt 1 ustawy, obowiązek zwrotu świadczenia wynikający z art. 25 ust. 1 ustawy, a także obowiązek spoczywający na osobie otrzymującej świadczenie wychowawcze niezwłocznego powiadomienia organu o zmianach mających wpływ na prawo do tego świadczenia. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, zastosował właściwe przepisy prawa i odpowiednio uzasadnił swoje stanowisko, dziecko nie mieszkało z ojcem w okresie od [...] r., Stronie zagwarantowano czynny udział w postępowaniu, organ nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procesowego. Zaznaczył również, że Strona we wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz w informacji przyznającej to świadczenie została poinformowana o konieczności zgłoszenia organowi zmian sytuacji mającej wpływ na uprawnienie i do świadczenia wychowawczego. Podobnie jak organ I instancji pouczył o możliwości złożenia wniosku o zastosowanie ulg w spłacie nienależnie pobranego świadczenia. Decyzja została doręczona w dniu 9 września 2021 r.

Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (data nadania: 6 października 2021 r.), formułując zarzuty względem zaskarżonej decyzji:

- naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 8 § 1, art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, brak wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego polegającego na: uznaniu, że wystąpiły przesłanki świadczenia niezależnego oraz obowiązek jego zwrotu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, braku ustalenia na jaki cel zostało spożytkowane świadczenie, braku odniesienia się do dokumentów złożonych przez Skarżącego, braku odebrania oświadczeń i wyjaśnień od matki dziecka, a także art. 107 § 3 k.p.a. poprzez istotne braki w uzasadnieniu faktycznym i prawnym, w szczególności brak odniesienia się do złożonych potwierdzeń przelewów,

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 1 i 2 w zw. z art. 25 ust. 1 i 2 ustawy poprzez błędną wykładnię polegająca na bezzasadnym uznaniu, że świadczenie zostało wypłacone, mimo braku prawa do tego świadczenia, przy braku ustalenia, kto uczestniczy w kosztach utrzymania dziecka oraz zbadania celu, na jaki zostało spożytkowane świadczenie, a także art. 25 ust. 7, 8, 9 i 10 ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż spełnione zostały przesłanki do zwrotu świadczenia wraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

W oparciu o wskazane zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych. W uzasadnieniu Skarżący przywołał złożone pisemne wyjaśnienia z dnia 12 kwietnia 2021 r., w których wskazał, że zamieszkuje w B. od dnia [...]r., opiekę nad dzieckiem sprawuje jego matka, rodzicom przysługuje pełna władza rodzicielska, Skarżący zajmuje się dzieckiem w określonych dniach i godzinach, pomiędzy Skarżącym a małżonką toczy się sprawa rozwodowa, natomiast otrzymywane świadczenie wychowawcze przekazywał regularnie matce dziecka. Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z potwierdzeń przelewów za okres od lutego 2020 r. do marca 2021 r. wyjaśniając jednocześnie, że zostały one złożone w trakcie postępowania administracyjnego, jednak organy do nich się nie odniosły. Dalej skarżący podkreślił, że nie spożytkował świadczenia na własne cele, lecz regularnie przekazywał kwoty świadczenia, a organy rozpoznające sprawę nie dokonały sprawdzenia czy świadczenie faktycznie trafiło do matki dziecka, organ zaniechał bowiem przeprowadzenia dowodu z przesłuchania matki dziecka. W ocenie Skarżącego sprawa powinna zostać przekierowana do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., organ powinien wyjaśnić czy i w jakiej dacie matka dziecka złożyła wniosek o wypłatę świadczenia wychowawczego. Podał również, że na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. ma zabezpieczone prawo do realizacji kontaktów z dzieckiem, zaznaczając, że dziecko pozostaje nie tylko na utrzymaniu matki, ale również ojca, Skarżący płaci regularnie alimenty na syna oraz dodatkowo przekazuje dziecku podczas spotkań prezenty ubrania, zabawki, artykuły spożywcze. Wskazał, że nie był pouczony, iż w przypadku istotnych zmian sytuacji powinien o tym powiadomić organ wypłacający świadczenie, nadto nie dysponuje nawet dokumentem, na mocy którego zostało ono przyznane. Zdaniem Skarżącego w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek uprawniająca do uznania świadczenia ze nienależnie pobrane. Skarżący argumentację poparł poglądem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. II SA/Gl 572/21. Do skargi przedłożył potwierdzenie wykonania przelewu za okres od lutego 2020 do marca 2021 r. z tytułem 500+, za okres od października 2020 r. do marca 2021 r. tytułem alimentów, za okres od marca 2020 r. do października 2020 r. tytułem pieniądze dla dziecka, kserokopię postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. [...] w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia alimentów wraz z postanowieniem z dnia [...] r. w przedmiocie rozpoznania zażalenia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie, zwracając uwagę na brak formalny skargi w postaci braku numeru Pesel Skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd uznał, że decyzje organów I i II instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów proceduralnych uzasadniających ich uchylenie w całości.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę z dnia 2 listopada 2021 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżącego w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie wraz z pouczeniem (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W myśl art. 25 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Zgodnie z powołanym przez organy orzekające w sprawie art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia, natomiast stosownie do art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy - świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a.

W niniejszej sprawie decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. nr [...] uchylono Skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego przyznane na K.S. Informacją z dnia [...] r. nr [...] (karta nr 6 i 15 akt administracyjnych). Następnie organ I instancji zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego (karta nr 18 akt administracyjnych). Na skutek przeprowadzonego postępowania uznał kwoty wypłaconego świadczenia wychowawczego w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2021 r. za nienależnie pobrane i orzekł obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 6.500 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi w sposób opisany w sentencji wydanej decyzji.

Kluczową zatem kwestią dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stało się ustalenie, czy Skarżący był uprawniony do pobrania świadczenia wychowawczego w w/w okresie, a jednocześnie czy organy administracji orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że kwoty opisane w sentencji zaskarżonej decyzji są nienależnie pobranymi świadczeniami wychowawczymi w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy.

W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, w wyniku przeprowadzonej kontroli sądowoadministracyjnej, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja okazały się wadliwe. Wydanie bowiem decyzji uchylającej prawo do świadczenia wychowawczego, nie uprawniało organu do niejako automatycznego uznania świadczeń za nienależnie pobrane w danym okresie,

z pominięciem oceny czy środki przyznane i wypłacone, na podstawie przyznanego uprzednio prawa do świadczenia wychowawczego, zostały wykorzystane zgodnie z celem, jaki został przez ustawodawcę określony dla tego rodzaju świadczeń. Cel ten został zawarty w treści art. 4 ust. 1 ustawy. Stosownie do przywołanego przepisu celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. I chociaż świadczenie przysługuje podmiotom wskazanym w ust. 2 tego przepisu, tj. na gruncie niniejszej sprawy – matce lub ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na ich utrzymaniu, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a ustawy (regulującym sytuację opieki naprzemiennej, która nie zachodzi w niniejszej sprawie), to jednak przedmiotowe świadczenie służy dziecku. W rezultacie, zdaniem Sądu, szczególnie istotne dla rozstrzygnięcia pozostaje ustalenie, na jaki cel zostało przeznaczone świadczenie wypłacone z tego tytułu. Tylko poczynienie takich ustaleń uprawnia do oceny czy świadczenie było nienależnie pobrane w rozumieniu przepisu art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy. W sytuacji ustalenia przez organ przeznaczenia środków pochodzących ze świadczenia wychowawczego na "pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem" małoletniego syna, uzasadnione stałoby się ustalenie, iż w sprawie nie zaistniała podstawa do uznania świadczeń za nienależnie pobrane.

W rezultacie żądanie zwrotu świadczeń, spożytkowanych na zaspokojenie potrzeb dziecka, na które zostało przyznane, byłoby nie do pogodzenia z ratio legis przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Nie pozostaje bez znaczenia, że świadczenie za sporny okres nie mogłoby już zostać przyznane na wniosek matki małoletniego, choć z akt administracyjnych sprawy wynika, że kwestia ta nie została wyjaśniona przez organy, co w rezultacie oznaczałoby faktyczne pozbawienie dzieci wsparcia finansowego, o którym mowa w przepisach ustawy, i pozostawałoby w sprzeczności z koniecznością uwzględniania dobra rodziny zawartą w art. 71 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP. Powyższe stanowisko zyskuje oparcie w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych, m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 lipca 2021 r. II SA/Gl 47/21, z dnia 15 lipca 2021 r. II SA/Gl 572/21, z dnia 17 września 2021 r. II SA/Gl 621/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 grudnia 2021 r. II SA/Ol 881/21).

Sąd zwraca przy tym uwagę, że w aktach administracyjnych załączonych do sprawy znajdują się, istotne dla czynionych rozważań, następujące dokumenty: oświadczenie Skarżącego z dnia 12 kwietnia 2021 r. w którym Skarżący podniósł m.in. że świadczenie wychowawcze jest przekazywane na rachunek matki dziecka, każde z rodziców ma prawo do wychowywania dziecka, pomiędzy Skarżącym a małżonką toczy się postępowanie rozwodowe (karta nr 13 akt administracyjnych) oraz przedłożone do odwołania potwierdzenia przelewów za okres od marca 2020 r. do marca 2021 r. dokonane na rachunek bankowy matki dziecka (załączniki do karty nr 26 akt administracyjnych). W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że matka małoletniego nie została wezwana do odniesienia się co do przeznaczenia środków na bieżące potrzeby dziecka, a jak zaakcentowano powyżej, istotne pozostaje, kto czerpał korzyści z w/w środków. Powyższe nie stało się jednak przedmiotem rozważań organów I i II instancji. Organy nie odniosły się również do twierdzeń Skarżącego podnoszonych w tym zakresie w odwołaniu, a dotyczących regularnego przekazywania środków na rachunek bankowy matki dziecka. Postępowanie dowodowe prowadzone przez organy powinno uwzględnić przedłożone przez Stronę dokumenty, organy powinny dokonać ich oceny, a w przypadku wątpliwości zwrócić się do Strony o przedłożenie innych dokumentów pozostających w jej dyspozycji, a które mogą mieć znaczenie dla końcowego jej rozstrzygnięcia. Organy nie dokonały jednak ustaleń w tym zakresie, całkowicie pomijając cel przeznaczenia środków przyznanych w ramach świadczenia wychowawczego, nie czyniąc co do powyższego w rezultacie żadnych ustaleń, nie dokonując oceny wymienionych dowodów zgromadzonych w sprawie, które pozostawały istotne dla rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu ustalenia wymagała również okoliczność czy i ewentualnie kiedy matka małoletniego złożyła wniosek w sprawie przyznania przedmiotowego świadczenia oraz czy świadczenie to zostało przyznane w okresie objętym zaskarżoną decyzją.

W sprawie niewątpliwie nie wyjaśniono kluczowych okoliczności z punktu widzenia oceny, czy zaistniała podstawa do uznania, że świadczenie wychowawcze wypłacone Skarżącemu było nienależnie pobrane.

W ocenie Sądu, organy naruszyły obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy w aspekcie podstawy materialnoprawnej określonej w art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy. W sprawie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego stanowiącego warunek niezbędny wydania decyzji, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zgromadzenia i zbadania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, jako że dokonanie oceny na podstawie niekompletnego materiału dowodowego bądź nie w pełni rozpatrzonego uznać należy za dowolne, oraz naruszenie zasady zaufania obywateli do władzy publicznej wyrażonej w art. 8 k.p.a., które to naruszenia miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Sąd zwraca uwagę, że prawidłowe zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy wymaga uprzedniego prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego celem ustalenia wystąpienia bądź braku wystąpienia w sprawie przesłanki nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. W rezultacie, w ocenie Sądu, zasadne stało się zastosowanie uprawnień kasatoryjnych zarówno w odniesieniu do zaskarżonej decyzji, a także decyzji organu I instancji.

Sąd nie podziela natomiast argumentacji Skarżącego w zakresie w jakim wskazuje, że nie został pouczony, iż w przypadku istotnych zmian sytuacji powinien powiadomić organ wypłacający świadczenie (str. 8 skargi), bowiem jak wynika z akt administracyjnych pouczenie zostało zawarte zarówno w treści Informacji przyznającej świadczenie wychowawcze z dnia [...] r. (karta numer 6 akt administracyjnych), jak również w treści złożonego wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia z dnia 1 lipca 2021 r. (karta nr 1 akt administracyjnych).

Zgodnie z treścią art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni ocenę prawną, a także wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu. Organ winien ustalić czy świadczenie wychowawcze w spornym okresie zostało spożytkowane zgodnie z celem na jaki zostało przyznane, tj. czy znalazło przeznaczenie w wydatkach związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego bieżących potrzeb życiowych, w tym celu dokona oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zgodnie z regułami procedury administracyjnej, rozważy zgłaszane przez Skarżącego okoliczności związane z faktycznym przeznaczeniem świadczenia wychowawczego, a także rozważy zwrócenie się do Skarżącego i matki małoletniego o uzupełniające wyjaśnienie zachodzących wątpliwości. Ponadto organ winien ustalić czy świadczenie w spornym okresie zostało przyznane na wniosek matki dziecka, a następnie dokonać oceny przesłanek warunkujących uznanie świadczenia za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy uwzględniając wykładnię poczynioną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu.

Na podstawie art. 210 § 2 p.p.s.a. oraz art. 205 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekając na posiedzeniu niejawnym z urzędu poczynił ustalenia w zakresie przysługujących Stronie od organu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie powstały należne Skarżącemu niezbędne koszty postępowania prowadzonego przez stronę osobiście, w tym koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie.

W odniesieniu do wskazanego przez Kolegium braku formalnego skargi w postaci braku numeru Pesel, Sąd zwraca uwagę, że w aktach administracyjnych znajdował się numer Pesel Skarżącego, zatem nie sposób uznać, że był to brak uniemożliwiający nadanie skardze prawidłowego biegu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2019 r. I GZ 366/19).

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji - uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.