Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 331/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.) Protokolant st. inspektor sądowy Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi E.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego I.oddala skargę w całości; II.przyznaje adwokatowi J. M. kwotę 607,40 (słownie: sześćset siedem 40/100) złotych w tym 23% VAT od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2, art. 3, art. 5, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 10, art. 39 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.; dalej: ustawa) po rozpatrzeniu odwołania E.H. (dalej: strona, odwołująca się, skarżąca) od decyzji Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] orzekającej o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup opału, odzieży i żywności, utrzymało zakwestionowaną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podało, że dniu 11 kwietnia 2016 r. strona złożyła wniosek w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej o przyznanie środków finansowych na zakup opału, żywności i odzieży. W dniu 20 kwietnia 2016 r. została wydana wyżej opisana decyzja o odmowie przyznania stronie zasiłku celowego. Organ I instancji podniósł, iż odmowa przyznania zasiłku celowego nastąpiła z powodu braku środków finansowych. Organ administracyjny wyjaśnił, jakimi środkami dysponował w roku 2016 na realizację zadań własnych. Wskazał, że w ramach tych środków Dyrektor Ośrodka zabezpieczyć musiał świadczenia obowiązkowe wynikające z ustawy o pomocy społecznej m.in. dożywianie dzieci w szkołach, schronienie, w razie potrzeby sprawienie pogrzebu, przyznawanie zasiłków celowych. Podkreślił również, że Ośrodek nie otrzymał jeszcze dotacji na realizację programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W związku z powyższym dożywianie dzieci w szkołach pokrywane jest w 100% ze środków własnych Gminy. Dodatkowo wskazał, iż Ośrodek w miarę posiadanych możliwości finansowych, udziela stronie wsparcia finansowego. Rodzina strony w chwili obecnej objęta jest pomocą w postaci zasiłku okresowego oraz dożywiania dziecka w szkole.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. Podniosła, że od lipca 2014 roku pozostaje osobą bezrobotną. Mimo posiadanego wykształcenia wyższego oraz ogromnego doświadczenia zarówno w międzynarodowych firmach jak i korporacjach nie udaje jej się pozyskać pracy. W ramach poszerzenia swoich kwalifikacji kontynuuje studia podyplomowe w Akademii Dziedzictw, które są finansowane przez Powiatowy Urząd Pracy w B. Odwołująca się podniosła, że jej jedynymi przychodami w 2016 roku jest 500 zł z funduszu alimentacyjnego oraz dodatek rodzinny w wysokości 118,00 zł miesięcznie. Dodatkowo w kwietniu ma otrzymać 177.25 zł zasiłku okresowego z tytułu bezrobocia przy czym, w poprzednich miesiącach, od stycznia do marca 2016 r. była to kwota 205 zł. W ocenie odwołującej się odmowa udzielenia jej pomocy społecznej jest następstwem starań o posadę w Ośrodku i skargi ustnej, jaką złożyła Wójtowi Gminy. W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zakwestionowanej decyzji i objęcie jej rodziny należną i godziwą pomocą państwa.

Dalej Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 2 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jej celem nie jest jednak wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

Pomoc ta udzielana jest między innymi w postaci zasiłku celowego. Wynika to z treści art. 39 ust. 1 ustawy stanowiącego, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu zasiłek celowy może być przyznawany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślenia wymaga, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz uznaniowy, co wynika z zawartego w art. 39 ust. 1 ustawy sformułowania "może być przyznany". Należy podkreślić, że uznaniowy charakter decyzji nie pozwala organowi na dowolność w podjęciu rozstrzygnięcia w sprawie, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela.

Jak wskazuje art. 8 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", osobie w rodzinie, której dochód nie przekracza kwoty 514 zł, zwanym dalej "kryterium dochodowym rodziny".

Za dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z 10 letnią córką D.. Jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w B.. Pomimo posiadania wykształcenia wyższego ma trudności w uzyskaniu stałego zatrudnienia. Utrzymuje się z zasiłku rodzinnego na córkę w wysokości 118 zł, świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500 zł oraz stypendium z Powiatowego Urzędu Pracy w wysokości 55,50 zł. Wobec powyższego rodzina w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku osiągnęła dochód w wysokości 673,50 zł.

W świetle regulacji ustawy świadczenia pieniężne, w tym zasiłek celowy z art. 39, co do zasady wymagają spełnienia kryterium dochodowego, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy. Odwołująca się bezspornie nie przekracza określonego kryterium dochodowego. Jednak należy podkreślić, że spełnienie ustawowych kryteriów do przyznania pomocy społecznej nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy ocenił, że zakwestionowana decyzja została prawidłowo wydana. Pojęcie rozstrzygnięcia w sprawie przyznania zasiłku celowego powinno być poprzedzone przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, zaś przy wydawaniu rozstrzygnięcia organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, zaś motywy podjętego orzeczenia powinny znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie powyższe wymogi zostały zachowane. Zdaniem Kolegium, wydając decyzję organ I instancji nie przekroczył granic tzw. uznania administracyjnego, gdyż działał w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wyjaśnił wyczerpująco w decyzji, co zadecydowało o jej treści. Wskazał, że na rok 2016 Ośrodek na realizację zadań ma uchwalony budżet w wysokości 108.000 zł, co w przeliczeniu na miesiąc daje kwotę 9.000 zł. Ze środków tych musi zabezpieczyć realizację zadań obowiązkowych m.in. dożywianie, schronienie, w razie potrzeby sprawienie pogrzebu. Zaznaczył nadto, iż do dnia wydania decyzji nie otrzymał dotacji na realizację programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Ponadto na terenie Gminy spaleniu uległ budynek wielorodzinny (8 rodzin). Część rodzin straciło dorobek całego życia i tam w pierwszej kolejności należało skierować pomoc, aby zapewnić im tymczasowo dach nad głową, a w przyszłości powrót do domów. Kolegium zaznaczyło, że nie można zapominać, że przyznawanie i wypłata zasiłków celowych należy do zadań własnych gmin o charakterze obowiązkowym, stąd też gminy muszą gospodarować ograniczonymi środkami finansowymi w taki sposób, aby zachować zdolność wywiązania się z ustawowo nałożonych obowiązków przez okres całego roku.

Zaznaczyć należy, że strona w miarę możliwości finansowych Ośrodka objęta jest pomocą. W chwili obecnej przyznany ma zasiłek okresowy, a jej córka objęta jest pomocą w formie dożywiania w szkole. Również w poprzednich miesiącach stronie była udzielana pomoc. W styczniu 2016 r. miała przyznany zasiłek celowy na zakup opału oraz odzieży w wysokości 200 zł, w marcu zaś w wysokości 150 zł na częściowe pokrycie kosztów zakupu opału, odzieży i żywności.

Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji należycie uzasadnił decyzję, spełnił wymogi wynikające z art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Wskazane przepisy nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz przestrzeganie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Kontrolowane postępowanie oraz wydane rozstrzygnięcie uwzględniają powyższe wymagania, bowiem wskazano dowody, na podstawie których dokonano ustaleń, wyjaśniono warunki i zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej w tym zasiłku celowego oraz przedstawiono argumentację przemawiającą za podjętym rozstrzygnięciem. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest również zgodne z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a., tj. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które odmawiają stronie wnioskowanego świadczenia. Podkreślić także trzeba, że pomoc świadczona w ramach komentowanej ustawy nie może stanowić sposobu na sfinansowanie dowolnie wskazywanych celów. Ma ona charakter jedynie subsydiarny i służy zaspokojeniu podstawowych potrzeb bytowych. Tym samym w ocenie Kolegium odwołująca się powinna starać się wykorzystać własne uprawnienia.

Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Tym samym organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Kolegium rozumie, że sytuacja odwołującej się jest szczególna. Należy jednak wskazać, że powinna ona w pełni wykorzystać własne zasoby, możliwości oraz uprawnienia w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej.

Na marginesie powyższych rozważań Kolegium podało, iż wnioskodawczyni kwalifikuje się do otrzymania pomocy w formie świadczenia wychowawczego, co niewątpliwie poprawi sytuację finansową rodziny i będzie miała fundusze na wnioskowane cele.

Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Skarżąca opisała trudną sytuację życiową i materialną, w której się znalazła. Podkreśliła, że od sierpnia 2011 r. do stycznia 2013 r. pozostawała osobą bezrobotną. Mimo wykształcenia, jakie posiada, doświadczenia i gotowości do pracy nikt nie chciał jej zatrudnić.

Nie może liczyć na pomoc rodziny, jest zdana tylko na siebie. Mimo, iż usilnie aplikuje do różnych firm ciągle nie znajduje zatrudnienia. Podniosła, że przez kilka miesięcy otrzymywała z pomocy społecznej skrajnie zaniżone kwoty po 100, 200 zł miesięcznie do tego około 100 zł dodatku rodzinnego i około 200 zł z tytułu bezrobocia oraz 500 zł z funduszu alimentacyjnego. Wskazała, że jej sytuacja uległa zmianie, kiedy podjęła starania o staż w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej i w wyniku odmowy złożyła skargę do Wójta Gminy. Wówczas zaczęto notorycznie odmawiać pomocy jej rodzinie. Skarżąca zarzuciła, iż Kolegium wydając zaskarżoną decyzję nie sprawdziło komu Ośrodek udziela pomocy, kto jest bardziej potrzebujący. Wskazała, że nie wzięto pod uwagę, że wykorzystała własne zasoby i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej.

Nadto, w jej ocenie, Kolegium uchybiło prawu namawiając ją do wnioskowania o świadczenie wychowawcze, gdyż środki z tego programu mają zostać przeznaczone wyłącznie na zaspokojenie potrzeb dziecka, a nie jej rodziny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy m.in. wskazał, że cel świadczenia wychowawczego wskazany jest w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Celem tym jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem potrzeb życiowych. Owszem, są to środki na zaspokojenie potrzeb dziecka, lecz nie można pominąć faktu, że jest to kwota, która niewątpliwie poprawia sytuację materialną rodziny, nie tylko samego dziecka.

W piśmie procesowym z dnia 10 stycznia 2017 r., wyznaczony skarżącej z urzędu pełnomocnik uzupełnił skargę w ten sposób, że zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

a) art. 138 § 2 w związku z art. 24 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji z uwagi na niewyłączenie z urzędu pracownika - Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, wobec którego zachodziły wątpliwości co do bezstronności przy wydawaniu zaskarżonej decyzji,

b) art. 136 w związku z art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej, polegających na nieustaleniu okoliczności związanych z odmową udzielenia stażu skarżącej przez Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, a także nieustaleniu środków finansowych jakimi dysponowała gmina; błędnego ustalenia, że skarżąca nie wykorzystuje w pełni własnych zasobów i możliwości zarobkowych, podczas gdy sytuacja życiowa skarżącej wynika z okoliczności od niej niezależnych, a sama podejmuje wszelkie działania mające na celu jej poprawę,

c) art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skoro skarżąca jest osobą młodą i wykształconą to nie przysługuje jej prawo pomocy społecznej i zasiłek celowy, a także brak rozpatrzenia przez organ odwoławczy zarzutu skarżącej dotyczącego wątpliwości co do bezstronności pracownika - organu wydającego decyzję I instancji,

d) art. 107 k.p.a. poprzez niewskazanie uzasadnienia faktycznego i prawnego w odniesieniu do zarzutu skarżącej w przedmiocie braku bezstronności organu I instancji.

Jak podkreślił pełnomocnik strony, na zasadzie art. 7 k.p.a., organ winien dążyć do wnikliwego rozpoznania sprawy, zaś zgodnie z art. 77 k.p.a. jest także zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Skarżąca w odwołaniu jednoznacznie wskazała, że decyzja odmowna została wydana z uwagi na skargę, jaką uprzednio złożyła na Dyrektora GOPS Wójtowi Gminy. Skarżąca wraz z odwołaniem przedłożyła dodatkowe dokumenty, które Samorządowe Kolegium Odwoławcze pominęło w postępowaniu odwoławczym, a także w żaden sposób nie odniosło się do przedmiotowego zarzutu skarżącej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 24 § 3 k.p.a. w przypadku wystąpienia już tylko wątpliwości co do bezstronności pracownika administracji, bezpośredni przełożony jest obowiązany z urzędu wyłączyć pracownika od udziału w postępowaniu. A zatem w niniejszej sprawie Wójt Gminy winien był wyłączyć Dyrektora GOPS od udziału w sprawie z uwagi na prawdopodobieństwo zaistnienia wątpliwości co do bezstronności Dyrektora, w związku ze złożoną przez skarżącą skargą.

Z uwagi na postawiony zarzut oraz przedłożenie nowych dowodów, organ odwoławczy, celem wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania oraz oceny w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a., powinien był przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe na zasadzie art. 136 k.p.a. Naruszenie powyższych norm przez organ odwoławczy skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji, która to decyzja została wydana z naruszeniem prawa - art. 24 § 3 k.p.a.

Organ odwoławczy nie poczynił ponadto żadnych ustaleń w zakresie ustalenia faktycznych wydatków i rzeczywistych potrzeb finansowych Gminy z zakresu pomocy społecznej, a także kryteriów przyznawania pomocy społecznej, którymi kierował się organ I instancji. Organ odwoławczy błędnie przyjął, że skarżąca nie wykorzystuje w pełni zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżąca podejmuje wszelkie czynności w celu podjęcia zatrudnienia, jednakże, co znamienne również i organ I instancji odmawia jej zatrudnienia. Wprawdzie art. 39 ustawy zapewnia organom prawo przyznawania zasiłku celowego według uznania, jednak uznaniowość ta nie może polegać na pełnej dowolności. Brak jednoznacznych kryteriów i lakoniczne uzasadnienie decyzji odmownej nie czyni zadość zasadzie uznaniowości, a ponadto narusza zasady wyrażone w art. 8 i art. 107 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1666). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Przy czym, Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą skarżącej prawa do zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup opału, odzieży i żywności.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy pomoc społeczna może mieć formę zasiłku celowego. Według tego przepisu prawa w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jest to wyliczenie przykładowe, co oznacza, że nie ma ono charakteru zamkniętego. Natomiast kryteria uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w przepisie art. 8 ustawy. Przepis ten ogranicza dostęp do świadczeń społecznych, wprowadzając tzw. kryterium dochodowe, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 ustawy, takich jak np. ubóstwo, bezdomność, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba, zdarzenie losowe, sytuacja kryzysowa, itd.

W myśl art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Artykuł 3 ust. 3 ustawy stanowi, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie z art. 3 ust. 4, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W przepisach tych ustanowiono zasady indywidualizacji i fakultatywności świadczeń z pomocy społecznej. Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania wniosków, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy. Zasada fakultatywności polega na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o świadczenia pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie.

Pomoc społeczna, także świadczona w formie zasiłku celowego, ma charakter uzupełniający. Pomoc ta nie zaspokaja całkowicie potrzeb jej beneficjentów. Powinni oni również wykorzystywać własne środki i możliwości. Z uwagi na ograniczoność środków, którymi dysponują organy pomocy społecznej, a także z uwagi na wielość potrzebujących, takie całkowite zaspokojenie potrzeb jest niemożliwe. Zasiłki celowe, których materialnoprawną podstawę stanowi art. 39 - art. 40 ustawy, są świadczeniami przyznawanymi w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, powoduje, że sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy. Chodzi o dostosowywanie rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Bezspornym w sprawie jest, iż rodzina skarżącej spełnia ustawowe kryterium ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej w ramach pomocy społecznej. Uzyskiwany dochód rodziny mieści się w kryterium dochodowym, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy - otrzymuje zasiłek rodzinny na córkę w wysokości 118 zł, świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500 zł oraz stypendium z Powiatowego Urzędu Pracy w wysokości 55,50 zł, co łącznie daje 673,50 zł. Skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Posiada wykształcenie wyższe , jednak ma trudności w uzyskaniu zatrudnienia. Zamieszkuje z dziesięcioletnią córką, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.

Jak już wcześniej podkreślano, celem pomocy społecznej nie jest zaspokajanie wszystkich zgłaszanych potrzeb oraz spełnianie żądań i oczekiwań, a zasiłek celowy jest świadczeniem uznaniowym, nie obligatoryjnym. Organ orzekający nie jest w takim przypadku związany normą prawa materialnego z tym, że jego działania muszą odpowiadać regule art. 7 k.p.a. Zaś stanowisko organu orzekającego w tym zakresie powinno znaleźć – stosownie do art. 107 k.p.a. – wyraz w uzasadnieniu decyzji administracyjnej.

Uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie omawianego przepisu prawa sprawia, że dokonywana przez sąd administracyjny ich kontrola jest znacznie ograniczona. Sprowadza się ona zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Czy zatem zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest, czy nie nosi cech dowolności (por. wyrok NSA sygn. akt SA/Kr 1543/95, Biul. Skarb. 1997/2/29).

Wbrew twierdzeniom skarżącej i jej pełnomocnika, rozpoznające niniejszą sprawę organy pomocy społecznej, powyższym zadaniom sprostały.

Jeśli zatem organ pomocy społecznej ocenił, z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby rodziny skarżącej, a z drugiej własne możliwości finansowe i liczbę osób objętych pomocą i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącej zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa, bowiem kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez sąd ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie.

Organy orzekające w sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Jak wynika części ogólnej ustawy, istotne są posiadane środki i możliwości finansowe Ośrodka. Organy obu instancji wskazały, że środki te nie są wystarczające na zaspokojenie potrzeb wszystkich osób zgłaszających wnioski o pomoc. Organ I instancji określił wysokość posiadanych środków finansowych oraz przypadki, w których przede wszystkim należy udzielić pomocy i wsparcia. Podkreślił, że otrzymywane z Budżetu Państwa środki nie wystarczają na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych i nawet uzasadnionych potrzeb. Organy z jednej strony wykazały zrozumienie dla trudnej sytuacji materialnej skarżącej, a z drugiej zwróciły uwagę na swoje skromne możliwości finansowe.

Skarżąca korzysta z pomocy społecznej. W ramach możliwości finansowych Ośrodka otrzymuje zasiłki celowe i okresowe. Z kolei, jej córka korzysta z pomocy w formie dożywiania w szkole. Co warte podkreślenia jest osobą zdrową, w wieku produkcyjnym, nie posiadającą żadnych przeciwwskazań do podjęcia zatrudnienia. Te okoliczności są niesporne i wynikają z przeprowadzonego ze skarżącą wywiadu środowiskowego.

Z powyższego wynika zatem, że ma obiektywne możliwości podjęcia pracy. Zatem nie jest w sytuacji, w której ze względu na stan zdrowia, wiek, sytuację rodzinną nie może zapewnić sobie środków finansowych. Mimo wskazywania przez skarżącą na trudności w podjęciu zatrudnienia podkreślenia wymaga, iż w aktach sprawy znajduje się adnotacja Urzędu Pracy sporządzona na "Propozycji stażu" z dnia 2 marca 2016 r. w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w G., z której wynika, że skarżąca "nie spełnia wymagań pracodawcy, nie zgadza się doręczać decyzji na "500+" na terenie Gminy G.".

Nie można zatem zgodzić się z poglądem, który de facto prezentuje skarżąca, że świadczenia z pomocy społecznej mają zapewnić wnioskodawcy zaspokojenie zasadniczych potrzeb życiowych i być podstawowym źródłem utrzymania, gdyż przeczy temu istota i charakter świadczeń udzielanych w ramach pomocy społecznej.

Zdaniem Sądu, ani zaskarżona decyzja, ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie zawierają zatem tego rodzaju uchybień, które obligowałyby Sąd do ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a podnoszone przez pełnomocnika skarżącej zarzuty wobec tych decyzji, polegające na naruszeniu zasad procedury administracyjnej nie znajdują żadnego uzasadnienia.

Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego braku wyjaśnienia kwestii bezstronności Dyrektora Ośrodka i niewyłączenie go od rozpoznania sprawy wskazać należy, że nie można uznać jego zasadności, gdyż w odwołaniu skarżąca jedynie stwierdziła, iż w jej mniemaniu odmowa przyznania pomocy społecznej jest następstwem jej starań o posadę w Ośrodku i skargi jaką w związku z tym złożyła do Wójta Gminy. Co prawda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wprost nie odniósł się do tego stwierdzenia, jednak w świetle całokształtu sprawy nie można z powodu tego uchybienia orzec o jej wyeliminowaniu z obrotu prawnego.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).