Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 554/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2014 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta D. przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., odmówiono W.L. przyznania zasiłku celowego objętego wnioskiem strony z dnia 1 lipca 2012r. i uzupełnionego w dniu 26 lipca 2012r. - z przeznaczeniem na zakup żywności, z przeznaczeniem na zakup leków oraz obuwia.

W uzasadnieniu opisanej decyzji powołano się na ustalenia wynikające z przeprowadzonego z udziałem strony wywiadu środowiskowego, a także dokumenty zgormadzone w aktach sprawy uzyskane w przebiegu innych postępowań. Jako fakty udowodnione uznano całkowitą niezdolność do pracy wnioskodawcy. Organ nie znalazł natomiast uzasadnienia dla uznania wnioskodawcy za osobę, której schorzenia uniemożliwiają normalną egzystencję i wymagają pomocy osób trzecich. Nie dano także wiary oświadczeniom strony dotyczącym prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego i z tych przyczyn uznano za niemożliwe ustalenie faktycznej sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy oraz przyznanie wnioskowanych świadczeń.

W odwołaniu od opisanej decyzji W.L. oświadczył, że jego sytuacja życiowa, finansowa i rodzinna jest dobrze znana organowi. Zaprzeczył wspólnemu zamieszkiwaniu z L.C. Oświadczył, że w miesiącu czerwcu 2012r. nie miał żadnego dochodu, gdyż nie otrzymał renty. Nie był zdolny zakupić ani żywności ani leków, jak też pokryć czynsz czy media. Stwierdził, że stan jego zdrowia ulega pogorszeniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do jej ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu odwoławczego w sytuacjach wątpliwych, w których spornym jest czy wnioskodawca jest osobą samotną, czy też prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z innymi osobami z nim zamieszkującymi organ powinien wyczerpać w toku postępowania wszelkie środki dowodowe dostępne w procedurze administracyjnej. W przypadku przyjęcia za udowodniony fakt wspólnego zamieszkiwania wnioskodawcy i L.C. obowiązkiem organu było rozpatrzyć wniosek w oparciu o sytuację dochodową obydwu osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Konieczne zatem było wezwanie strony do uzupełnienia materiału dowodowego o wszelkie konieczne dane, w tym przedstawienie dochodów wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe ze stroną pouczając, że ewentualny brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może być przyczyną odmowy świadczenia na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...]r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta D. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. po raz kolejny odmówił W.L. przyznania zasiłku celowego na zakup żywności, leków oraz obuwia. Jako podstawę odmowy wskazał art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. nr 175 z 2009 r., poz. 1362 ze zm.).

Organ wskazał, że wykonując zalecenia organu odwoławczego uzupełnił materiał sprawy. Wezwano L.C. celem przesłuchania w charakterze świadka i zobowiązano ją do okazania umowy najmu mieszkania przy ul. [...] w D. oraz dokumentu potwierdzającego odprowadzanie podatku dochodowego z tytułu najmu tego lokalu. L.C. nie stawiła się na wezwanie. Przesłuchano w charakterze świadków osoby zamieszkujące przy ul. [...], a z zeznań tych świadków wynika jednoznacznie, że W.L. i L.C. od kilku lat zamieszkuje i gospodaruje "jak małżeństwo" użytkując wspólnie mieszkanie przy ul. [...] oraz garaż i samochód, którego L.C. jest właścicielem. Zdaniem organu wspólne zamieszkiwanie wnioskodawcy z L.C. potwierdzają także inne fakty, takie jak odbieranie korespondencji, wspólne zamieszkiwanie ich obojga w jednym pokoju na turnusie rehabilitacyjnym, mimo, iż strona nie wymaga opieki innych osób oraz ponoszenie kosztów opłat za energię elektryczną i gaz przez L.C.

W.L. wezwany do złożenia oświadczenia o wysokości dochodu L.C., w dniu 2 października 2012 r. odmówił złożenia takiego oświadczenia. Organ uznał, że okoliczność ta świadczy o braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej strony oraz stanowi podstawę do odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń.

Zaznaczono, że W.L. został pouczony w piśmie z dnia 25 września 2012 r. o konsekwencjach wynikających z art. 4, art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.

Również od tej decyzji W.L. wniósł odwołanie. Zarzucił w nim i naruszanie prawa poprzez celowe stosowanie manipulacji oraz fałszowanie rzeczywistego obrazu jego trudnej sytuacji życiowej oraz uchylanie się od udzielenia mu pomocy. Stwierdził, że w jego wniosku o przyznanie zasiłku celowego i przekazanych do organu pierwszej instancji dokumentach przedstawione zostały wszystkie dane wymagane do ustalenia jego sytuacji rodzinnej, jak i dochodowej świadczące o jego niskich dochodach i wysokości ponoszonych wydatków. Odwołujący ponownie zaprzeczył, by miał zamieszkiwać z L.C. i wspólnie z nią prowadzić gospodarstwo domowe. Wyjaśnił, że osoba ta w sytuacjach, gdy był w dramatycznej sytuacji życiowej udzielała mu pomocy i kilkakrotnie przebywała z nim w mieszkaniu ze względu na zagrożenie jego zdrowia i życia. Sytuacja taka miała miejsce w miesiącu maju 2011 r., co jednak nie daje organowi podstaw do twierdzenia, że stale z nim zamieszkiwała, czy też nadal zamieszkuje. Zaznaczył, że nie odmawia złożenia oświadczenia o dochodach L.C. lecz nie posiada wiedzy na ten temat. Wskazał, że jest osobą w podeszłym wieku, chorą, bez jedzenia i leków i nie ma sił przemieszczać się na drugi koniec miasta i uczestniczyć w rozprawach w MOPS. Otrzymywane świadczenie rentowe wystarcza mu na opłatę za mieszkanie i na alimenty, ale nie na zapłatę opłat za prąd oraz wodę. Płatności tych dokonuje właścicielka mieszkania, gdyż ma podpisaną umowę na dostawę gazu i energii. W dalszym ciągu odwołania strona odniosła się z dezaprobatą do działania MOPS w D., w tym również sposobu interpretowania zgormadzonych w sprawie dowodów, uznając zachowanie pracowników socjalnych za szykanowanie jego osoby.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r., Nr [...], na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu opisano szczegółowo dotychczasowy stan faktyczny sprawy. Wyjaśniono, że w celu usunięcia rozbieżności pomiędzy ustaleniami organu pierwszej instancji, a twierdzeniami strony zawartymi w odwołaniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w dniu 15 lutego 2013 r., przeprowadziło rozprawę administracyjną, na którą został wezwany W.L., przedstawiciele organu pierwszej instancji oraz w charakterze świadka – L.C. W.L. nie przybył na rozprawę, pomimo iż w dniu rozprawy był widziany przez pracownika socjalnego w budynku, w którym znajduje się siedziba Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. Na rozprawę natomiast zgłosił się świadek – L.C. oraz pozostałe wezwane osoby - pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D.. L.C., uprzedzona o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oświadczyła, że mieszka w D. na ul. [...] i nie prowadzi z W.L. wspólnego gospodarstwa domowego. Natomiast od dnia 16 maja 2011 r. wynajmuje mu mieszkanie. Razem spotykają się dwa do trzech razy w miesiącu na okoliczność tego wynajmu. Oświadczyła, że opłaca za W.L. media, a on płaci czynsz do spółdzielni mieszkaniowej, natomiast nie wywiązuje się w całości z zapłaty względem niej, bowiem ma około tysiąca złotych zaległości. Co więcej, gdy W.L. prosi, aby go podwieźć do placówki medycznej, to ona go podwozi. Natomiast przed zawarciem umowy najmu nie zamieszkiwała z W.L. na ul. [...] w D., ale zamieszkiwała tam sama, a on korzystał tam tylko z meldunku. Natomiast od dnia wynajmu tego mieszkania już tam nie mieszka, a W.L. mieszka sam. Oświadczyła, że garaż przy ul. [...] jest jej własnością, a W.L. nie posiada kluczy do garażu ani do samochodu i nie prowadzi tego pojazdu. Pracownicy socjalni nigdy nie zastali jej w wynajmowanym mieszkaniu. L.C. podała, że nie dokonuje wspólnie z W.L. zakupów i nie spędzają razem wolnego czasu. Odmówiła podania wysokości dochodu z emerytury, przedstawiła natomiast dochód uzyskany w 2012 r. z tytułu najmu (formularz PIT-28) oraz dowody wpłat podatku z tego tytułu od miesiąca maja 2011 r. do miesiąca grudnia 2012 r. Na rozprawie Kolegium zobowiązało świadka do złożenia następujących dowodów:

1) rozliczeń z W.L. za cały rok 2012 do miesiąca lutego 2013 r.; 2) dowodów utrzymania przez świadka mieszkania w D. przy ul. [...], tj. rachunków za prąd, wodę i opał (świadek oświadczył, że nie przedstawi rachunków za zakup opału, gdyż był on zgromadzony przez matkę, która zmarła w 2003 r. i korzysta z tego opału);

3) dowodu na okoliczność dochodu uzyskanego w 2012 r.

Kolegium postanowiło dopuścić jako dowód, na okoliczność ewentualnego wspólnego zamieszkiwania W.L. z L.C., zeznania pracownika socjalnego – A.K. i J.S., koordynatora Zespołu Działu Pomocy Środowiskowej E.R. oraz Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej T.P.

L.C. przesłała do organu odwoławczego listem poleconym (nadanym w dniu 21 lutego 2013 r.) rozliczenie z tytułu opłat wnoszonych przez W.L. za okres od miesiąca stycznia 2012 r. oraz do miesiąca stycznia 2013r. jak również zestawienie jego zadłużenia w opłatach za rok 2012, kserokopie opłaty podatku rolnego dotyczącego nieruchomości w D. przy ul. [...] za miesiąc luty i marzec 2012 r., kserokopię zapłaty łącznego zobowiązania pieniężnego dotyczącego tej nieruchomości za miesiąc styczeń i luty 2012 r., oświadczenie, że nie ma podpisanej umowy o dostarczanie prądu i wody oraz oświadczenie, że w 2012 r. uzyskała dochód z tytułu emerytury i wynajmu mieszkania, bez podania wysokości emerytury.

Przechodząc do oceny stanu prawnego sprawy Kolegium powołując się na art. 2 ust. 1 ustawy podniosło, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia zasoby i możliwości. Pomoc społeczna ma na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego - w dacie ubiegania się o pomoc społeczną. Ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust. 1 ustawy wynosi 542 zł. Dochód W.L. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku czyli w miesiącu czerwcu 2012 r. stanowił tylko dodatek mieszkaniowy w wysokości 97,91 zł, gdyż nie otrzymał on renty. Dochód ten nie przekraczał ustawowego kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, a nadto w przypadku strony występują okoliczności wymienione w art. 7 pkt 2-15, tj. niepełnosprawność i długotrwała choroba. Faktycznie spełniał on zatem wymogi do otrzymania zasiłku celowego. Zwrócono uwagę, że mimo braku jakiegokolwiek dochodu, gdyż dodatek mieszkaniowy faktycznie przekazywany jest do spółdzielni mieszkaniowej, odwołujący dokonał zapłaty na rzecz byłej żony kwoty 100 zł tytułem "renty alimentacyjnej". Ponadto L.C. potwierdziła zapłatę przez odwołującego kwoty 302,84 zł w dniu 17 lipca 2012r. za czynsz należny spółdzielni mieszkaniowej, a także zapłatę za najem w kwocie 590 zł na rzecz właścicielki mieszkania i za należność za energię elektryczną (97,62zł).

Wskazano, że organ pierwszej instancji odmówił W.L. wnioskowanego świadczenia powołując się na art. 11 ust. 2 ustawy, tj. z powodu braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po analizie akt sprawy stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji zasługuje na utrzymanie w mocy z innej przyczyny niż w niej wskazano. Podstawą prawną utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji jest bowiem art. 12 ustawy, tj. stwierdzona dysproporcja między deklarowanym przez W.L. dochodem, a ponoszonymi przez niego wydatkami. W ocenie Kolegium dysproporcję tę potwierdza fakt, że mimo braku w miesiącu czerwcu dochodu dokonał zapłaty alimentów na rzecz byłej żony, a nadto musiał posiadać środki na żywność i leki. Zdaniem organu odwoławczego nie budzi żadnej wątpliwości, że W.L. posiada dodatkowe źródło dochodu, którego nie ujawnia. Od dłuższego czasu otrzymuje odmowę przyznania środków z pomocy społecznej , a więc jego potrzeby są zaspokajane we własnym zakresie. Pracownicy socjalni MOPS w D. twierdzą, że W.L. jest osobą bardzo dobrze ubraną, nie sprawia wrażenia osoby ubogiej, posiada telefon komórkowy, pali papierosy. Ustaleniu rzeczywistej sytuacji życiowej i dochodowej strony miała służyć przeprowadzona przez organ odwoławczy rozprawa administracyjna w dniu 15 lutego 2013 r., jednak W.L. nie wziął w niej udziału, nie skorzystał więc z możliwości wyjaśnienia swojej sytuacji życiowej. Zdaniem Kolegium, W.L. z jednej strony opłaca czynsz za mieszkanie do rąk właścicielki lokalu L.C. a z drugiej strony korzysta z jej pomocy finansowej, chociażby w postaci wnoszonych przez nią opłat za media w wynajmowanym lokalu mieszkalnym. W rozmowach z pracownikami socjalnymi W.L. wielokrotnie nazywał L.C. "dobrym sponsorem", tym samym potwierdza że korzysta z jej finansowego wsparcia. W ocenie Kolegium zgromadzony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że odwołujący i L.C. razem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Sam "sponsoring" nie oznacza, że L.C. musi zamieszkiwać wraz z W.L. Jednak w takim przypadku, gdyby uznać, że W.L. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, to musi to prowadzić do konstatacji, że występuje dysproporcja między dochodem przez niego dokumentowanym a środkami, które wydatkuje na swoje utrzymanie. Nie można mieć też żadnej wątpliwości co do tego, że W.L. posiada dodatkowe źródło finansowania i to dotyczące nie tylko opłat za media, którego wielkości i źródła nie chce ujawnić. Przesłanka ta może stanowić samoistną przyczynę odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium zgromadzone w sprawie dowody wskazują, że W.L. jest wspierany finansowo przez L.C. i to przynajmniej w zakresie opłat za media. Zatem z uwagi na wyraźną dysproporcję między dokumentowanym przez W.L. dochodem, a ponoszonymi przez niego wydatkami oraz nie wskazaniem dodatkowego źródła dochodu, w ocenie organu odwoławczego zasadna była odmowa przyznania mu pomocy na wnioskowane cele.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący W.L. domagał się zmiany zaskarżonej decyzji i udzielenia mu pomocy na zasadzie art. 41 ustawy o pomocy społecznej, gdyż jego przypadek jest przypadkiem szczególnym i wymaga takiego potraktowania.

Zarzucił organom podnoszenie nieprawdziwych argumentów i stawianie fałszywych wniosków. Podkreślił, że stawiane mu zarzuty braku współpracy z organem uniemożliwiające ustalenie jego sytuacji dochodowej i rodzinnej nie potwierdziły się. Przeprowadzona w dniu 15 lutego 2013 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozprawa administracyjna wykazała bowiem ich bezzasadność. Zdaniem skarżącego argumentacja Kolegium Odwoławczego prowadzącą do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej mu udzielenia pomocy z powodu dysproporcji między deklarowanym dochodem a ponoszonymi wydatkami jest bezzasadna. Przedstawił swoją interpretację pojęcia "dysproporcja" stwierdzając, że ustawodawca nie miał na myśli "aby 100 złotową pozostałość traktować jako przejaw dysproporcji lub bogactwa". Według skarżącego skład orzekający Kolegium nie wskazał "na nic, co miałoby tę dysproporcję dowodzić". Zauważył, że jeżeli wydatki są mniejsze od deklarowanego dochodu to nie można mówić o jakiejkolwiek dysproporcji, gdyż jest to zgodne z logiką.

Skarżący przedstawił argumenty mające na celu usprawiedliwienie jego nieobecności na rozprawie administracyjnej wyjaśniając, że przeszkodziła mu w tym choroba. Zaprzeczył paleniu papierosów i posiadaniu telefonu komórkowego. Stwierdził, że jest porządnie ubrany, gdyż otrzymał odzież w dobrym stanie od MOPS Stwierdził, że wskazywany w decyzji "sponsoring" kosztuje go rosnącym zadłużeniem względem właścicielki mieszkania oraz wyrokami sądowymi. Pozostająca mu po opłatach kwota 20 zł czy 100 zł nie pozwala na utrzymanie "bez zbierania odpadów żywności na ulicy czy na pobliskim rynku". Podniósł, że wcześniej pomoc była mu przez MOPS udzielana, a jego sytuacja nie uległa zmianie. Powołał się także na inną decyzję SKO w K. wydaną przez inny skład orzekający, którą uchylono decyzję Dyrektora MOPS w D. nakazując wyjaśnienie z czego się utrzymuje wobec braku środków. Zarzucił organowi orzekającemu w sprawie zaskarżonej decyzji współdziałanie z MOPS-em w D., manipulacje, nierzetelne wykonywanie swoich czynności bez zapoznania się z treścią dokumentów w szczególności jego odwołań, w których zawarł wszystkie wyjaśnienia oraz celowe wprowadzanie Sądu w błąd.

Do skargi załączono wyrok Sądu Rejonowego w D. (sygn.. akt [...]) zasadzający na rzecz L.C. od W.L. kwotę 866,29 zł z odsetkami, kartę informacyjną leczenia szpitalnego na oddziale pulmonologii z daty przyjęcia – 22 grudnia 2011r., trzy decyzje Prezydenta Miasta D. z września i listopada 2011r. przyznające skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej oraz dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z kwietnia 2013r. uchylające decyzję organu I instancji

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że utrzymanie przez Kolegium w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w oparciu o inny przepis ustawy o pomocy społecznej wynika z faktu, że ustalenia MOPS w D. dotyczące wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania L.C. ze skarżącym nie zostały jednoznacznie potwierdzone. Zgromadzone dowody jedynie wskazują, że L.C. nie zamieszkuje pod wskazywanym adresem, tj. ul. [...] w D.. Poza tymi okolicznościami potwierdza to także fakt, iż nie odebrała awizowanej przesyłki skierowanej do niej przez Kolegium na powyższy adres - wezwanie na rozprawę. Podjęcie przez Kolegium rozstrzygnięcia na podstawie przepisu art. 12 ustawy o pomocy społecznej Kolegium wyjaśniło wyraźną dysproporcją między udokumentowanym przez W.L. dochodem, a ponoszonymi przez niego wydatkami oraz nie wskazaniem dodatkowego źródła dochodu. Kolegium wskazało, że dysproporcja oznacza brak proporcji, symetrii, równowagi, niewspółmierność, niesymetryczność i taka sytuacja w ocenie składu orzekającego Kolegium występuje w przypadku W.L., gdyż dokumentowane przez niego wydatki są niewspółmierne do deklarowanego dochodu. Skoro skarżący zaspokaja swoje niezbędne potrzeby życiowe, nie otrzymując świadczeń z pomocy społecznej, musi posiadać dodatkowe źródło finansowania, którego nie chce ujawnić. Określanie przez skarżącego L.C. "sponsorem" oraz regulowanie przez wymienioną w ramach "sponsoringu" opłat za media (energię elektryczną i gaz) w wynajmowanym skarżącemu mieszkaniu wskazuje, że jest on przez nią utrzymywany przynajmniej w tej części. Nieprawdziwa jest informacja skarżącego zawarta w skardze, że aby się utrzymać zbiera odpadki żywności na ulicy czy na pobliskim rynku. Pracownicy socjalni (prowadzący sprawy W.L.) bardzo często monitorowali środowisko zamieszkania skarżącego i nigdy nie zastali go zbierającego odpadki żywności. Natomiast bardzo często spotykali go na wspólnych zakupach z L.C. w różnych porach dnia i w różnych marketach lub na targowisku, a także wyjeżdżającego samochodem L.C. z jej garażu i prowadzącego ten samochód. Powyższe fakty zostały udokumentowane w licznych protokołach pracowników socjalnych. Sytuację wspólnego przebywania ww. potwierdzają także protokoły zeznań świadków mieszkających w bloku nr [...] przy ul. [...], w którym mieści się lokal mieszkalny wynajmowany przez skarżącego. Powoływanie się na fakt, iż wcześniej MOPS w D. udzielał skarżącemu pomocy (wg załączonych do skargi kserokopii decyzji w miesiącu wrześniu i listopadzie 2011 r.) nie oznacza, iż pomoc ta skarżącemu nadal przysługuje. Zarzucanie obu organom administracji łamanie prawa, a nawet "współdziałanie" Kolegium Odwoławczego z MOPS w D. przy wydaniu przez Kolegium skarżonej decyzji jest bezzasadne, bowiem organ odwoławczy może zlecić przeprowadzenie dodatkowego postępowania organowi, który wydał decyzję i Kolegium występowało do organu pierwszej instancji o dodatkowe informacje w sprawie. Bezzasadny jest także zarzut skarżącego, iż Kolegium "wykonuje swoje czynności nierzetelnie nie zapoznając się z treścią dokumentów w szczególności odwołań, w których zawarte są wszystkie wyjaśnienia i celowo wprowadza Sąd w błąd. Organ pierwszej instancji zapewnił skarżącemu możliwość czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym także w przesłuchaniu świadków. Skarżący miał więc możliwość odniesienia się do ich zeznań z czego nie skorzystał. Na marginesie sprawy zaznaczono, iż tłumaczenie skarżącego, że będąc w gmachu siedziby Kolegium nie miał siły aby dotrzeć na salę rozpraw, a pracownik socjalny odmówił mu pomocy jest nieprawdą. W budynku, w którym znajduje się siedziba Kolegium znajdują się windy, którymi mógł wjechać na II piętro, budynek wyposażony jest też w sprzęt umożliwiający przemieszczanie się osób niepełnosprawnych oraz zatrudnione są osoby umożliwiające komunikację osobom niepełnosprawnym. Skarżący nie miał przeszkód aby dotrzeć na II piętro i złożyć osobiście w Kancelarii Kolegium Odwoławczego skargę do WSA w Gliwicach w okresie późniejszym. Zauważono, że z przedłożonych przez skarżącego wypisów szpitalnych nie wynika aby miał on schorzenie laryngologiczne (chorobę [...]), uniemożliwiające mu rzekomo udział w rozprawie przeprowadzonej w SKO. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego kwestii, że w terminie zbliżonym do daty wydania zaskarżonej decyzji SKO w K., inny skład orzekający Kolegium rozpoznał inne odwołanie W.L. od decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej mu przyznania pomocy społecznej, w którym uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kolegium uznało, że okoliczność ta nie przesądza wadliwości decyzji będącej przedmiotem skargi. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie organ odwoławczy mógł uzupełnić, a nawet powinien był przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe celem usunięcia ewentualnych rozbieżności w materiale przedłożonym przez organ pierwszej instancji, a tym samym mógł doprowadzić do wydania decyzji, którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji przy innym uzasadnieniu (przesłankach) niż to wynikało z decyzji tego organu. W świetle powyższych ustaleń Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organy administracji przy podejmowaniu swoich decyzji działały w granicach prawa, stosownie do przepisów ustawy o pomocy społecznej, co oznacza to, że decyzje organów administracji nie naruszają obowiązujących przepisów prawa materialnego i procesowego.

W dodatkowym piśmie złożonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w dniu 18 listopada 2013r. skarżący przedstawił polemikę z poszczególnymi fragmentami odpowiedzi na skargę wyrażając swoją dezaprobatę wobec jej autora.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) wynika natomiast, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik.

Jak wynika z treści skargi W.L. wniósł o rozpoznanie jego sprawy, jako przypadku, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Przedmiotem sprawy nie był jednak zasiłek celowy specjalny. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało bowiem w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia [...]r. o odmowie przyznania zasiłku celowego na zakup leków, żywności i obuwia, o którym mowa w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Przyczyną odmowy objęcia skarżącego wsparciem finansowym było stwierdzenie dysproporcji między deklarowanym i udokumentowanym przez skarżącego dochodem a ponoszonymi przez niego wydatkami oraz sytuację wskazującą na to, że jest w stanie przezwyciężyć swoją trudną sytuację życiową.

W ocenie Kolegium ową dysproporcję potwierdza fakt, że z posiadanego dochodu, po opłaceniu czynszu należnego spółdzielni mieszkaniowej i dodatkowo czynszu na rzecz osoby wynajmującej mu lokal mieszkalny – L.C. pozostaje skarżącemu kwota około 100 zł. Nie jest więc możliwe, aby z tej kwoty mógł zaspokoić wszystkie pozostałe potrzeby bytowe, dlatego uznać należy, że sam we własnym zakresie potrzeby te zaspokaja wykorzystując posiadane możliwości i środki, których nie chce ujawnić organom pomocy społecznej.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy opierając się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o postanowienia art. 12 ustawy zdefiniował kluczowe w niniejszej sprawie pojęcie "dysproporcji między deklarowaną wysokością dochodu a rzeczywistą sytuacją majątkową". Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że wykazana dysproporcja ma być tego typu, że osoba jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe. Zatem istotą wykazania występowania wskazanej dysproporcji jest to, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia jest w stanie samodzielnie zaspokajać swoje niezbędne potrzeby, pomimo spełnienia formalnych wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Dokonane w tym zakresie ustalenia organów obu instancji są wystarczające do oceny sytuacji skarżącego i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Odmowa przyznanie skarżącemu zasiłku celowego nie narusza zatem postanowień ustawy, bowiem decyzja organu odwoławczego wykazała, w oparciu o treść art. 12 ustawy, występowanie u skarżącego dysproporcji uzasadniającej odmowę przyznania wnioskowanej pomocy.

Sąd nie neguje przy tym, że sytuacja skarżącego jest trudna. Jednak nie należy tracić z pola widzenia faktu, że celem pomocy społecznej nie jest zastąpienie stron w uzyskiwaniu dochodów i zaspokajanie wszelkich ich potrzeb, a jedynie pomoc w tym zakresie (art. 2 ust. 1 ustawy). Zgodnie z art. 39 ust 1 i 2 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jednocześnie, stosownie do regulacji zawartej w art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom tej pomocy. Podkreślić należy, że organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Są zatem upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na szczupłość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Z tych przyczyn zasadne jest, by osoba występująca o pomoc społeczną przedstawiła swoja sytuacje życiową i finansową w sposób nie budzący wątpliwości , całkowicie transparentnie.

Zważyć przyjdzie nadto, że decyzja w przedmiocie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak również w kwestii określenia jej wysokości jest wydawana w ramach uznania administracyjnego.

Uznanie administracyjne cechuje się m.in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania. W przypadku zasiłku celowego organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony, mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb, uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków i liczbę osób wymagających pomocy. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu, co odnosi się również do wysokości przyznanej pomocy. Nawet spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia i to w wysokości jakiej oczekuje. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza więc załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r. o sygn. akt I OSK 1464/06, Lex 299415). Rola sądu administracyjnego, jako kontrolera decyzji opartych na takiej konstrukcji jest odmienna, niż w przypadku związania organu treścią normy prawa materialnego. Organowi przypisana została bowiem swoboda decyzyjna, a wybór rozwiązania sprawy nie może zostać mu narzucony. Kontrola sądu administracyjnego, w przypadku uznania administracyjnego, nie obejmuje zatem kwestii słuszności wyboru rozstrzygnięcia. Ogranicza się natomiast do oceny sposobu ustalenia treści kryteriów indywidualizujących, sposobu ich wykorzystania w rekonstrukcji normy z przepisu i zbudowania treści decyzji, a także sposobu uzasadnienia przez organ administracyjny powyższych działań i towarzyszących im rozumowań, a w przypadku pojawienia się kryteriów mogących ze sobą pozostawać w kolizji – sposobu i wyniku wyważenia pozostających w kolizji wartości z punktu widzenia ich znaczenia dla treści decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2013r. sygn. akt I OSK 1389/12, z dnia 14 grudnia 2010r. sygn. I OSK 1279/10 publ. w internetowej bazie orzeczeń).

W ocenie Sądu w toku postępowania administracyjnego zebrano wyczerpująco materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty, a nadto prawidłowo go oceniono, uzasadniając przy tym w sposób przekonywujący zajęte stanowisko. Tym samym organ nie naruszył granic uznania administracyjnego, a okoliczności przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji świadczą o rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy.

Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego. Wydając rozstrzygnięcie organy miały bowiem na względzie okoliczności sprawy tak istniejące po stronie skarżącego, jak również uwzględniające cele i możliwości pomocy społecznej. Końcowo już tylko Sąd ponownie zwraca uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować powierzone im w ustawie cele (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnia 2002 r. o sygn. akt: II SA/Gd 4332/01, Lex 77665; z dnia 21 grudnia 2005 r. o sygn. akt I OSK 658/05, Lex nr 502005; z dnia 25 stycznia 2008 r. o sygn. akt I OSK 624/07, Lex nr 500091). Istnienie potrzeby przyznania świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Spełnienie, bowiem przesłanek warunkujących przyznanie pomocy, o których mowa w art. 7 ustawy, jak i nie przekroczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy oraz cel żądania zgodny z tym, na który może być przyznana pomoc z art. 39 ustawy, nie są wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją dla wnioskodawcy uzyskania świadczenia. Z kolei każdy wnioskujący o przyznanie pomocy społecznej ma obowiązek udzielać organowi prawdziwych informacji, bowiem to na ubiegającym się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej spoczywa bowiem obowiązek współdziałania z organem pomocy społecznej. Ów obowiązek współdziałania przejawia się w szczególności w obowiązku uczestniczenia w wywiadzie środowiskowym, jak i rozprawie administracyjnej, których celem jest ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 106 ust. 4 ustawy). Omawiana ustawa formułuje podstawową zasadę, wedle której każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Zatem obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej jest niezwykle istotny i dlatego też został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie (art. 4).

W przywołanym stanie faktycznym brak jest podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, która zapadła na podstawie zgromadzonych i potrzebnych do jej rozstrzygnięcia dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych organu odwoławczego, zawartych w jej uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.).

Za oddaleniem skargi przemawiają jeszcze dalsze okoliczności. Otóż organ odwoławczy w ramach swobodnej oceny dowodów przewidzianej w art. 80 kpa przyjął taką wersję stanu faktycznego, według której skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ale posiada nieujawnione źródła dochodu, na które wskazują zarówno ponoszone wydatki, jak i jego twierdzenia o otrzymywanym wsparciu (sponsoringu). Należy jednakowoż zauważyć, iż tego rodzaju okoliczności równocześnie wyczerpują przesłanki zastosowanego przez organ podstawowego stopnia art. 11 ust. 2 ustawy, bowiem odmowa przedstawienia rzeczywistej sytuacji dochodowej oznacza brak współdziałania, o jakim mowa w tym przepisie. Pomijając nawet i to, że przyjęta przez ten organ wersja prowadzenia przez skarżącego wspólnego gospodarstwa domowego z L.C. była równoprawna i mieściła się w granicach dopuszczalnej oceny dowodów, to ów brak współdziałania jest ewidentny i potwierdza prawidłowość rozstrzygnięcia odmawiającego przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Ta kwestia była już poruszana w innych sprawach z udziałem skarżącego, które rozpatrywane były na gruncie tego samego (co do istoty) stanu faktycznego. Tak tez prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/GL 864/12, podkreślono okoliczność ponoszenia przez skarżącego niewspółmiernie wysokich wydatków mieszkaniowych w stosunku do deklarowanych dochodów i jego odmowę współdziałania z pracownikiem socjalnym w kierunku obniżania tych kosztów. Ten stan rzeczy został przez Sąd zakwalifikowany do przesłanek z art. 11 ust. 2 ustawy. Ponieważ – jak już wspomniano – okoliczności faktyczne nie uległy istotnej zmianie, to przedstawione stanowisko nie zdezaktualizowało się i winno korzystać z przypisanej prawomocnym orzeczeniom sądowym mocy wiążącej (art. 170 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że dla przyznania pomocy społecznej istotna jest kwestia współdziałania osoby spełniającej warunki do przyznania świadczenia z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji bytowej. Obowiązek ten znajduje odzwierciedlenie w treści art. 4 ustawy stanowiącym, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Celem ustanowienia tego wymogu jest aktywizacja osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Chociaż sposób jego realizacji nie został przez ustawodawcę wyraźnie sprecyzowany, np. poprzez określenie pożądanych zachowań, to jednak przyjąć należy, że wiąże się on z wszelkiego rodzaju aktywnością, podejmowaną przez uprawnionego do pomocy w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. W szczególności, jako współdziałanie należy rozumieć wyjawienie wszystkich swoich dochodów i źródeł wsparcia i przedstawienie swojej sytuacji życiowej w sposób transparentny.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi należy stwierdzić, iż na przyznanie skarżącemu pomocy społecznej nie mogła mieć wpływu okoliczność, że we wcześniejszych okresach organy uwzględniały wnioski o przyznanie zasiłku. W tym zakresie stanowiska wyrażone w innych sprawach nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Organ powinien bowiem rozważyć każdorazowy wniosek o przyznanie wsparcia ze środków pomocy społecznej na gruncie okoliczności faktycznych z chwili rozpatrywania tego wniosku, niezależnie od tego, czy okoliczności te zostały ujawnione w innych postępowaniach i dokonać wykładni prawa stosownie do ustalonego stanu faktycznego z chwili orzekania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 kwietnia 2011r. sygn. akt II SA/Op 405/10). Jeżeli z przyczyn leżących po stronie skarżącego nie jest możliwie pełne wyjaśnienie stanu faktycznego może to jednocześnie stanowić okoliczność świadczącą o braku relewantności sytuacji skarżącego z okresu wydawania poprzednich, pozytywnych dla niego decyzji a sytuacją obecną, mającą wpływ na odmowę przyznania mu pomocy ze środków pomocy społecznej.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.