Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 192/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 września 2014 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego R. R. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. M. R. (dalej jako Wnioskodawczyni) zwróciła się do Burmistrza [...] o wymeldowanie ojca, R. R. (dalej Strona, Odwołujący się, Skarżący), z lokalu przy ul. [...] z powodu niezamieszkiwania w lokalu, od około 10 lat. Stwierdziła, że lokalem zainteresował się dopiero po śmierci matki Wnioskodawczyni, zmarłej w lipcu 2012 r.

Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. (k. 15) Burmistrz zawiadomił o odmowie wszczęcia postepowania na wniosek. Wskazał, że Wnioskodawczyni nie jest stroną postępowania, zgodnie z art. 15 ust. 2 z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 z późn. zm., dalej jako u.e.l.) bowiem nie jest właścicielem lokalu ani nie przedstawiła tytułu prawnego do dysponowania tym lokalem. Zaznaczył, że w sprawie toczy się postępowanie z urzędu.

Decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] Burmistrz [...], wskazując na art. 15 ust. 2 u.e.l. orzekł o wymeldowaniu Strony z pobytu stałego w lokalu [...]. Uzasadniając opisał poczynione ustalenia: R. R. wyprowadził się z lokalu około 10 lat temu, sporadycznie pojawiając się potem w lokalu, a od lipca 2012 tj. od śmierci żony systematycznie. Zarządca wspólnoty mieszkaniowej ([...]) poinformował o dwóch oświadczeniach Strony: z dnia [...] lipca 2013 r. że w lokalu nie zamieszkuje żadna osoba, oraz z dnia [...] lipca 2013 r., że w lokalu zamieszkuje jedna osoba. Z ustaleń policjantów Komendy Powiatowej Policji wynika, że Strona zamieszkuje w lokalu (informacja uzyskania w rozmowie ze Stroną) a także przebywa w miejscowości [...] w jednym z budynków usytuowanych naprzeciwko ośrodka wypoczynkowego (informacja uzyskana na podstawie przeprowadzonych rozpytań). Burmistrz nadmienił w uzasadnieniu o zeznaniach świadków i ocenił, że zachowania Strony mają stworzyć jedynie pozory zamieszkiwania w lokalu. Świadczyć ma o tym długotrwała nieobecność Strony w lokalu - do śmierci żony, a następnie krótkotrwałe w nim wizyty oraz brak zdecydowania podczas składania deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W odwołaniu od opisanej decyzji Skarżący, zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, zarzucił decyzji naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie, czy z własnej woli i w sposób trwały opuścił lokal. Dalej zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 15 ust. 2 u.e.l. poprzez wymeldowanie bez zbadania rzeczywistych przyczyn opuszczenia lokalu, w tym uznanie, że dobrowolnie i trwale opuścił lokal. Z zeznań świadków G. P. i pana B. - sąsiadów Strony (a zatem osób obcych względem Strony i nie mających interesu w rozstrzygnięciu sprawy) wynika, że widują oni Skarżącego w przedmiotowym lokalu oraz jego samochód przed budynkiem, o różnej porze dnia. Jednocześnie świadek G. P. zeznała, że o przedmiotowej sprawie nie rozmawiała z nikim, co czyni niewiarygodnymi zeznania J. R., który podał, że: "Od sąsiadki Pani P. (...) wiem, że obecnie R. R. stwarza pozory zamieszkiwania w tym mieszkaniu poprzez porozkładanie książek, rozścielenie łóżka". W kontekście tych zeznań pełnomocnik wskazał na zeznanie świadka, że nie była nigdy w mieszkaniu Skarżącego, zatem nie mogła mieć wiedzy w temacie rozkładania rzeczy lub rozściełania łóżka. Nadto zeznania świadka A. S. należy uznać, za mało wiarygodne i przydatne, wobec faktu, że wszystkie informację dotyczące okresu zamieszkiwania Strony w przedmiotowym lokalu uzyskała od swojej siostry. Jak sama zeznała nie mieszka ona w mieście już od trzech lat. Pełnomocnik podkreśliła wyraźny konflikt między Stroną a pozostałymi członkami rodziny.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej kpa) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewoda podzielił ustalenia (wymienione dowody) wynikające z postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji i jego wnioski prawne. Zainteresowany od pewnego czasu nie mieszka w sposób stały w przedmiotowym lokalu i w ocenie Wojewody fakt ten został potwierdzony w przeprowadzonym przez organ I instancji postępowaniu wyjaśniającym. Cytując fragmenty zeznań świadków Wojewoda napisał, że mieszkanie jest tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywających w nim osób, gdy stanowi dla nich wyłączne centrum życiowe, a więc lokal, w którym koncentrują się ich codzienne sprawy, gdzie osoby te przebywają, wypoczywają, prowadzą gospodarstwo domowe. Takim miejscem dla zainteresowanego od dłuższego czasu - 10 lat - nie jest przedmiotowy lokal, w którym od tak długiego czasu nie mieszkał w sposób stały i nie mieszka obecnie, nie jest on jego codziennym centrum życiowym, co potwierdziło przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające. Wojewoda stwierdził, że jeżeli nawet tak było, że ktoś zamieszkał w lokalu, to strona nie przedstawiła wiarygodnych dowodów potwierdzających ten fakt.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. R. wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 6-8 kpa poprzez niewyjaśnienie, czy z własnej woli i w sposób trwały opuścił lokal. Dalej zarzucił naruszenie art. 40 kpa poprzez doręczenie decyzji Wnioskodawczyni, która nie jest stroną postępowania. Zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 15 ust. 2 u.e.l. poprzez wymeldowanie bez zbadania rzeczywistych przyczyn opuszczenia lokalu, w tym uznanie, że dobrowolnie i trwale opuścił lokal. Uzasadniając powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu. Podkreślił, że spokrewnieni świadkowie w swoich zeznaniach odnosili się do czasu sprzed 10 lat, zupełnie pomijając okres ostatnich kilku miesięcy. Fakt zamieszkiwania w okresie kilku miesięcy poprzedzających wydanie decyzji przez organ I instancji został wykazany przez zeznania świadków – sąsiadów.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Obie wydane w sprawie decyzje należało uchylić. Sąd podziela stanowisko Skarżącego, że organy administracji nie wyjaśniły w pełni stanu faktycznego sprawy.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Z akt sprawy oraz z obszernego uzasadnienia skargi wynika niesporna okoliczność, że skarżący przed śmiercią G. R., to jest przed lutym 2012 r. "około 10 lat" nie mieszkał w przedmiotowym lokalu. Sporne jest natomiast to, czy Skarżący zamieszkał i mieszka w lokalu po śmierci G. R. Trzeba podkreślić, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania. W związku z tym znaczenie mają przede wszystkim okoliczności aktualne dla prowadzonego postępowania. Tymczasem nie została przeprowadzona wizja lokalna w przedmiotowym lokalu, a to w celu uprawdopodobnienia, czy Skarżący koncentruje w tym lokalu centrum swoich życiowych interesów, tzn. spożywa posiłki, przebywa w nim regularnie, nocuje. Organy administracji nawet nie przeprowadziły dowodu z zeznań Skarżącego. Oceniając zebrany materiał dowodowy organy pominęły okoliczność podnoszoną przez zarządcę wspólnoty mieszkaniowej, że skarżący ponosi opłaty za jedną osobę, a skoncentrowały się na informacji o oświadczeniu przez Skarżącego, że w lokalu nie zamieszkuje żadna osoba (k. 34). Z akt sprawy nie wynika przy tym kontekst złożenia oświadczenia (organ I instancji wskazał na wysokość opłaty za gospodarowania odpadami komunalnymi). Zeznania świadków spokrewnionych ze Skarżącym koncentrują się na okolicznościach sprzed śmierci G. R. oraz złych relacjach rodzinnych. Organ I instancji ograniczył się do przeprowadzenia dowodu z zeznań tylko dwóch sąsiadów, przy czym okna mieszkania świadka G. P. znajdują się od strony podwórza i – jak świadek sama oceniła, nie może stwierdzić, czy Skarżący przyjeżdża do lokalu po południu lub wieczorem. W dodatku świadek zastrzegła, że pracuje popołudniami, zaś o częstotliwości przebywania przez Skarżącego w lokalu wnioskuje widząc zaparkowany samochód. Zeznania świadka F. B. składają się z trzech zdań i jednoznacznie nie wiadomo z nich nawet tego, czy i jak bardzo sam świadek koncentruje centrum swoich życiowych interesów w swoim lokalu mieszkalnym. Informacja od policji o ustaleniu, że Skarżący "przebywa również" w innej miejscowości nie została zweryfikowana np. przez wystąpienie o informację do właściwej miejscowo komendy policji (komisariatu). W ocenie sądu w sprawie zabrakło dokładnych ustaleń organu co do aktualnego i rzeczywistego miejsca zamieszkania skarżącego z zamiarem stałego pobytu.

Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 u.e.l. opuszczenie miejsca pobytu stałego lub czasowego musi być nie tylko dobrowolne, ale i trwałe. Sąd podkreśla, że pomiędzy stwierdzeniem, że obie przesłanki skutecznego i prawidłowego podjęcia decyzji o wymeldowaniu są spełnione łącznie, a wydaniem decyzji, nie może zaistnieć trwała zmiana okoliczności faktycznych. W niniejszej sprawie organy naruszyły treść przepisów art. 7 i art. 77 § 1 kpa, zgodnie z którymi organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Oceniając zarzut skargi doręczenia odpisu decyzji Wojewody również Wnioskodawczyni, w sytuacji gdy postępowanie zostało wszczęte i toczyło się z urzędu, sąd stwierdza, że jest to zarzut bezzasadny. W aktach sprawy znajduje się bowiem kserokopia prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] (k. 49). Z orzeczenia tego wynika, że Wnioskodawczyni, razem ze swoją siostrą dziedziczą po matce. Mając na względzie sugestie pełnomocnika Skarżącego podnoszone w toku postępowania administracyjnego, że zmarła legitymowała się tytułem prawnym do lokalu (k. 5) oraz udokumentowaną w aktach wolą Wnioskodawczyni aby wymeldować Skarżącego (wniosek, k. 1) organ wyższego stopnia postąpił prawidłowo, doręczając odpis decyzji także i Wnioskodawczyni. Z kolei na podstawie twierdzeń zawartych w skardze dotyczących interesu prawnego Wnioskodawczyni (k. 9) sąd zapewnił Jej udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jako uczestnika postępowania.

Nawet zresztą gdyby zarzut skargi okazał się trafny to w realiach niniejszej sprawy doręczenie Wnioskodawczyni odpisu decyzji nie miało jakiegokolwiek wpływu na wynik postępowania administracyjnego.

Sąd podkreśla, wskazując na jednolite orzecznictwo sądowe, że zameldowanie oraz wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw (z najnowszego orzecznictwa np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 06 czerwca 2013 r., IV SA/Po 310/13; wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 lutego 2013 r., III SA/Kr 631/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r., II OSK 824/11 - wszystkie orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego). Innymi słowy zameldowanie nie służy powstaniu czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, zaś wymeldowanie w żaden sposób tego prawa nie może "osłabić", czy też przekreślić. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania.

W dalszym postępowaniu administracyjnym, aby wszechstronnie wyjaśnić istotne dla sprawy okoliczności dotyczące opuszczenia lokalu przez skarżącego ustalić należy, czy w istocie Skarżący do lokalu nie wrócił. Tych ustaleń organu, decydujących o prawidłowym rozstrzygnięciu sprawy, zabrakło.

Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, uchylając obie wydane w sprawie decyzje. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. sąd orzekł jak w punkcie drugim sentencji wyroku. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., jak w punkcie trzecim sentencji wyroku.