Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 259/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska as. sąd. Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant ref.-staż. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 lutego 2006 r. sprawy ze skargi [...] s.c., P. K., R. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę /-/I.Kucznerowicz /-/M.Dybowski /-/E.Kręcichwost-Durchowska KB/


UZASADNIENIE

IV S.A./PO259/04

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...], nr [...] na podstawie art.13 ust.2a i 2b oraz art.40b ust.l i 2 ustawy z dnia 21.03.1985r o drogach publicznych (tekst jedn.Dz.U.z 2000r nr.71,poz.838 z późn .zm.) w związku z art.64 ust. l ustawy z dnia 20.06.1997r - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98,poz.602 z poźn.zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1.04.1999r w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U.nr.44,poz.432) i art.l04§l ustawy z dnia 14.06.1960r -Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.Dz. U. z 2000r nr 98 poz. 1071) Dyrektor Urzędu Celnego w [...] obciążył spółkę P. K., R. K., [...] s. c. w [...] karą pieniężną w wysokości 2.880,00 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu orzeczenia Dyrektor Urzędu Celnego stwierdził, że zgodnie z art.64 ust.l ustawy z dnia 20.06.1997r - Prawo o ruchu drogowym przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Organ wskazał, że karę pieniężną nałożono na podstawie kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu [...] o godz. 10.04 i potwierdzonej zapisem protokołu nr [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożył prezes spółki P. K. podnosząc, że zgodnie z obowiązującym prawem jako przewoźnik nie jest podmiotem, który winien ponosić przedmiotowe kary pieniężne. Zdaniem skarżącego nowe przepisy o transporcie drogowym, które obowiązują od 01.01.2002r zmieniają odpowiedzialność przewoźnika, jeżeli chodzi o przeciążenie pojazdu i od tej pory kary ponosić ma załadowca. Jednocześnie wniósł o zawieszenie wykonania kary.

Decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art,138§l pkt 1, art.104 i art.107 ustawy z dnia 14.06.1964 Kodeks postępowania administracyjnego oraz na podstawie art. 13 ust 2 pkt 3, ust. 2a i ust. 2b ustawy z dnia 21 marca 1985r o drogach publicznych (Dz.U z 2000r, nr 71, poz.838 z późn. zm.) § 4 i 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażania (Dz.U. nr 44 poz. 432 z 1999r.), art. 2, art.3 i art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2002r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 41, poz. 365 z 2002r.), Dyrektor Izby Celnej w [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy .W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 40 b ust. 1 ustawy z dnia 21.03.1985r o drogach publicznych osoby upoważnione przez naczelnika Urzędu Celnego są uprawnione do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami Prawa o ruchu drogowym. Artykuł 40 b ust. 2 ustawy stanowi, że w razie przekroczenia pobierają opłaty ustalone zgodnie z art. 13 ust. 4 i kary pieniężne ustalone zgodnie z art. 13 ust. 2 b wskazanej ustawy. Pobór opłat drogowych i kar pieniężnych przez organy celne ma charakter obligatoryjny. Zasady ustalania i pobierania kar pieniężnych za przejazd po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku o masie naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym, określa wskazana wyżej ustawa o drogach publicznych. Warunki techniczne, jakim powinien odpowiadać pojazd uczestniczący w ruchu, wynikają wprost z § 4, § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 01.04.1999r w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Zgodnie z § 4 tego aktu za oś pojedynczą uważa się oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 2m lub dwie sąsiednie osie oddalone od siebie o mniej niż 1m. Odległość między pierwszą a drugą osią w niniejszej sprawie wynosi 3,68m, zaś między drugą a trzecią osią wynosi 5,58m. Oś druga ciągnika jest więc osią pojedynczą. Według § 5 ust. 4 wskazanego rozporządzenia, nacisk osi pojedynczej może wprawdzie przekraczać 80 kN, nie może jednak przekroczyć 100kN. W niniejszej sprawie nacisk na oś pojedynczą wynosił 115,17 kN, był więc o 15,17 kN większy od dopuszczalnego.

Stosownie do art. 13 ust 2 b ustawy o drogach publicznych oraz załącznika stanowiącego integralną część ustawy, kara pieniężna za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 100kN, wynosi dla osi pojedynczej o nacisku ponad 115kN do 125kN: 2.880,00zł. Taką też karę wymierzył organ celny I instancji. Nadto Dyrektor Izby Celnej podniósł, że pojazd poruszający się po drogach publicznych musi spełniać wszystkie wymagania zawarte w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, a więc również dopuszczalne naciski poszczególnych osi pojazdu nie mogą być przekroczone. Zgodnie z art. 61 ust 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Wynik ważenia dynamicznego odzwierciedla stan faktyczny pojazdu bezpośrednio po zjechaniu z drogi publicznej, czyli wskazuje z jakim faktycznym obciążeniem osi pojazd przemieszczał się po drogach. Z tego też względu dane zawarte w liście przewozowym CMR nie mogą stanowić podstawy dla oceny, czy kara pieniężna wina być wymierzona czy należało od niej odstąpić. Dla ustalenia, czy w konkretnej sprawie zostały przekroczone dopuszczalne normy wymiarów pojazdu, znaczenie ma prawidłowo przeprowadzony wynik pomiaru pojazdu bezpośrednio po zjechaniu z drogi publicznej, którą pojazd się przemieszczał. W tej sprawie proces ważenia był przeprowadzony prawidłowo albowiem urządzenie pomiarowe nie sygnalizowało nieprawidłowości. Podkreślenia wymaga także to, że w trakcie tworzenia protokołu z ważenia pojazdu mierzone naciski na poszczególne osie są dodatkowo pomniejszane o 200kg i 2%, co korzystnie oddziałuje na wynik ważenia. Odnosząc się do zarzutów, iż stroną tego postępowania winien być nadawca organ stwierdził, że prawo przewozowe reguluje w zasadzie stosunki prawne pomiędzy podmiotami prywatnymi, podczas gdy podstawą wydania decyzji w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych jest ustawa Prawo o ruchu drogowym, ustawa o drogach oraz rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Są to akty prawne zawierające normy prawa publicznego, w którym jednym z podmiotów stosunku prawnego jest organ administracji publicznej, a więc również organ celny. Prawo przewozowe nie znajduje, w niniejszej sprawie, zastosowania do wzajemnych relacji między organem celnym, z jednej strony, a przewoźnikiem czy też załadowcą - z drugiej. Przepisy wskazanych aktów prawnych wyraźnie określają, że podmioty poruszające się po drogach publicznych, prowadzące działalność przewozową są odpowiedzialne za to, by ich pojazdy spełniały normy, jakie ustalił ustawodawca. Kwestia odpowiedzialności nadawcy przesyłki uregulowana w art. 72 ustawy Prawo przewozowe jest dla organu celnego obojętna. Nadawca czy też załadowca towaru nie może być, w przypadku kar pieniężnych za naruszenie norm gabarytów pojazdu, stroną postępowania przed organem administracji celnej. Poza tym art. 72 ustawy Prawo przewozowe znajduje się w rozdziale dotyczącym odpowiedzialności z innych tytułów podmiotów uczestniczących w procesie wykonywania przewozu tj. przewoźnika, nadawcy i odbiorcy przesyłki, a więc podmiotów prywatnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 21.03.1985r o drogach publicznych opłaty drogowe mogą być pobierane za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Stosownie do treści art.61 ust. l ustawy Prawo o ruchu drogowym przejazd takiego pojazdu, zwanego pojazdem nienormatywnym, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Z kolei art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych stanowi, że za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, pobiera się kary pieniężne. Nadto Dyrektor Izby Celnej podtrzymał w całości swoją dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje :

Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja nie zawiera uchybień, które pociągałaby za sobą konieczność jej uchylenia.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art.13 ust.l ustawy z dnia 21.03.1985r o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000r, nr 71, poz. 838 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art.13 ust.2 pkt 3 mogły być pobierane m.in. za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei art. 13 ust.2a stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust.2 pkt.3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość - w myśl ust. 2b powołanego artykułu - określał załącznik do ustawy. Przy pomiarze nacisku dla pojedynczej osi napędowej w rozumieniu § 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1.04.1999r w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich wyposażenia ( Dz. U.nr 44, poz. 432) stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm określonych w § 5 ust. 4 cytowanego rozporządzenia, w związku z czym Dyrektor Urzędu Celnego w [...] nałożył na Skarżącą - zgodnie ze wspomnianym załącznikiem do ustawy o drogach publicznych - karę pieniężną w wysokości 2.880zł. Kierowca pojazdu nie okazał stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Z akt sprawy wynika, że ważenia pojazdu dokonano przy pomocy dynamicznej wagi samochodowej typu RPT- 97- 114, przystosowanej do ważenia pojazdów. Waga ta posiada ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze w dniu 9.10.2001r, a wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 28.04.2001r, nr ZT 314/97. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającej świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze dnia 19.XI.2001r, a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi.

Wydając to świadectwo Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze powołał zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22. XII 2000r ( Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40 ), które m.in. określa konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej właściwe stosowanie. Sąd stwierdza, że opisany szczegółowo przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przebieg ważenia odpowiada warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu.

Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu nadmiernej prędkości pojazdu (§2 ust. 9 zarządzenia) a także sposobu poinformowania kierowcy o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę (§7 ust.5 zarządzenia). Należy podkreślić, że zgodnie ze świadectwem legalizacji waga dokonuje poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości w granicach od 2 do 6 km/h, a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Z kolei każdorazowe pomniejszenie wyników ważenia o 200 kg masy przypadającej na każdą oś oraz o dodatkowe 2% zmierzonej masy całkowitej, gwarantuje ochronę interesów przewoźnika i stanowi korektę ewentualnych błędów pomiaru wynikających z nieznacznego przyspieszenia w granicach prędkości od 2 do 6 km/h. Na marginesie należy zauważyć, że samochody poruszają się po drogach publicznych z nieporównywalnie większą prędkością i większym przyspieszeniem, w związku z czym związane z przyspieszeniem przeciążenia osi przekraczające dopuszczalne normy są znacznie większe i muszą się niekorzystnie odbijać na jakości dróg. Nie można zatem przyjąć, że tak niewielkie wahania prędkości, jakie mogą zaistnieć w trakcie ważenia prowadzą do zafałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie. Ponadto trzeba pamiętać, że legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi (por. wyrok NSA z dnia 12 II 1998r, sygn.Akt II SA 1409/97 ).

Mając na uwadze jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia a także wskazane wyżej świadectwa legalizacji stwierdzić należy, że proces ważenia przebiegał prawidłowo. Brzmienie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu (por. wyrok NSA z 23 IV 1999r., sygn. akt II SA 1838/98, wyrok NSA z 13 V 1998r., sygn. akt II S.A. 358/98, wyrok NSA z 15 I 1998r., sygn. akt II S.A. 11.)89/98, wyrok NSA z 23 I 1998r., sygn. akt II S.A. 1327/97 ). W świetle tych okoliczności należy przyjąć, że przebieg ważenia był prawidłowy.

Podkreślenia wymaga fakt, że wykonujący transport nie zgłosił żadnych zastrzeżeń co do procesu ważenia jak i jego wyniku.

Skarżący kwestionuje przede wszystkim obciążenie jego jako przewoźnika a nie nadawcy - karą pieniężną. Twierdzi, iż na gruncie nowych przepisów prawa przewozowego obowiązujących od dnia 01.01.2002r to nadawca ponosi koszty związane z przeładunkiem przesyłki, gdy dane zawarte w liście przewozowym są niezgodne ze stanem faktycznym (art. 72 ust 3 ustawy Prawo przewozowe tekst jedn. Dz.U. z 2000r nr 50, z późn. zm.) Sąd nie podziela tej argumentacji. Ustawa "Prawo przewozowe" normowana jest przepisami prawa cywilnego. Są to mianowicie przepisy regulujące stosunki prawne między przedsiębiorstwami transportowymi, przewoźnikami a ich klientami, usługobiorcami. Stosunki te mają charakter majątkowy, a powstają na podstawie umowy między zainteresowanymi podmiotami. W grę wchodzi tu przede wszystkim umowa przewozu, umowa spedycji, a także umowa o dokonanie czynności ładunkowych, jak również umowa najmu, leasingu lub czarteru środków transportowych celem dokonania przewozu.

Do dziedziny prawa administracyjnego należą przepisy regulujące organizację transportu, jak też kwestię uprawnień do zawodowego uprawiania działalności przewozowej. Przepisy administracyjne stwarzają ramy prawne dla uprawiania przewozu, w oparciu o zasady generalne ustalone w ustawie z dnia 2.07.2004r o swobodzie działalności gospodarczej. Ustawa "Prawo przewozowe " reguluje stosunki prawne pomiędzy podmiotami prywatnymi i jest w dużej mierze częścią prawa prywatnego reglamentowanego przez Państwo. Podstawą wydania decyzji w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych jest ustawa Prawo o ruchu drogowym, ustawa o drogach publicznych oraz rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Powyższe akty zawierają normy prawa publicznego, w którym jednym z podmiotów stosunku prawnego jest organ administracji publicznej a więc także organ celny. W niniejszej sprawie nie mogą mieć zastosowania przepisy Prawa przewozowego.

Brak również podstaw do uznania, że naruszono przepisy art. 7 i 77 kpa oraz art. 8 kpa. .Zgodnie z unormowaną w artykule 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej i zasady uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli i organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl tej zasady organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zdaniem Sądu organ orzekający dokonał wszechstronnej oceny okoliczności tej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego a swoje stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Niezasadne jest także twierdzenie Skarżącego, że organ naruszył przepis artykułu 77 kpa. Organ administracji publicznej obowiązany jest z mocy tego przepisu do zebrania całego materiału dowodowego i niniejszej sprawie miało to miejsce.

W celu realizacji zasady wyrażonej w artykule 8 kpa dotyczącej praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania organów konieczne jest przede wszystkim przestrzeganie prawa , zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno słusznego interesu społecznego, jak i interesu obywateli. W ocenie Sądu brak jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż ta zasada została naruszona w niniejszej sprawie. W tej sytuacji należy uznać, że wydanie zaskarżonego orzeczenia było zasadne.

W związku z powyższym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 VIII 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 VIII 2002r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1271 ) orzeczono jak w sentencji.

/-/I.Kucznerowicz /-/M.Dybowski /-/E.Kręcichwost-Durchowska

KB/