Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 2081/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31,32 ust. 1 i 2, art. 48a
journal: Dz.U. 2004 nr 8 poz 66
law: Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant st. asystent sędziego Kamil Buliński po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 335/12 w sprawie ze skargi J.B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 335/12 oddalił skargę J. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji waloryzacyjnych wydanych po dniu 1 stycznia 1999 r.

W uzasadnieniu wyroku podano, że wnioskiem z dnia 19 grudnia 2008 r. ppłk w st. spocz. J. B. zwrócił się do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie o ponowne ustalenie wysokości świadczenia emerytalnego wypłacanego przez wojskowy organ emerytalny po dniu 1 stycznia 1999 r. oraz o wypłacenie, wraz z odsetkami, kwot, które wynikają z różnicy pomiędzy przysługującym mu świadczeniem, jakie nabył w 1998 r. a zaniżonym świadczeniem, wypłacanym mu od dnia 1 stycznia 1999 r. na podstawie decyzji waloryzacyjnych. Ponadto, wniósł o stwierdzenie nieważności wszystkich decyzji waloryzacyjnych, wydanych po dniu 1 stycznia 1999 r.

Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., wydaną na podstawie art. 31, art. 32 ust. 1 i 2 i art. 48a ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.), odmówił ponownego ustalenia J. B. wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek oraz odrębną decyzją – także z dnia 9 stycznia 2009 r. – działając na podstawie art. 31 i art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin w związku z art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji waloryzacyjnych, wydanych po dniu 1 stycznia 1999 r.

Od obu powyższych decyzji, zgodnie z zawartym w nich pouczeniem, J. B. wniósł odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie XIV Wydziału Ubezpieczeń Społecznych.

Wyrokiem z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt XIV U 1790/09 Sąd Okręgowy w Warszawie XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie J. B. od decyzji odmawiającej ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek, zaś odwołanie od decyzji o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. przekazał do ponownego rozpoznania Ministrowi Obrony Narodowej.

W wyniku złożonej przez zainteresowanego apelacji od powyższego wyroku, Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 29 marca 2011 r. o sygn. akt III AUa 129/11 oddalił apelację.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2009 r., odmawiającą wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji waloryzacyjnych, wydanych po dniu 1 stycznia 1999 r.

W motywach rozstrzygnięcia Minister wskazał, że jest związany wyrokiem Sądu Apelacyjnego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 29 marca 2011 r. o sygn. akt III AUa 129/11, a więc zobligowany jest do rozpatrzenia odwołania strony, jednakże nie podziela poglądu Sądu, aby był właściwy w niniejszej sprawie. W ocenie Ministra, w sprawie niniejszej właściwy do rozpoznania odwołania zainteresowanego jest sąd powszechny. Organ powołał regulację zawartą w art. 31 ust. 1 i 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, z której wynika, że odwołanie od decyzji wojskowego organu emerytalnego rozpoznaje właściwy sąd, według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. W razie ponownego ustalenia prawa do świadczeń (art. 32 ust. 1 ustawy) decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez właściwy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione na zasadach określonych w przepisach ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (art. 32 ust. 2 ustawy).

W ocenie Ministra Obrony Narodowej, fakt, że wojskowy organ emerytalny stosuje przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (może zmienić, uchylić lub unieważnić decyzje na zasadach określonych w tym Kodeksie) nie wyłącza zasady, iż decyzje dotyczące ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego oraz ich zmiany z urzędu poprzez ich waloryzację są decyzjami z zakresu ubezpieczeń społecznych. Pomimo braku wyraźnej regulacji wskazującej, że od takich decyzji przysługuje zainteresowanemu odwołanie do sądu powszechnego, trudno byłoby zaakceptować i uzasadnić tezę, iż w sprawach ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego właściwe byłoby postępowanie przed sądem powszechnym, ale już w sprawach dotyczących zmiany, uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej tego samego świadczenia emerytalnego właściwość ta przechodziłaby na sądy administracyjne.

Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, Minister stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji organu emerytalnego, wydanych zainteresowanemu po dniu 1 stycznia 1999 r. Zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa, a decyzje w przedmiocie waloryzacji świadczeń nie są dotknięte wadami określonymi w art. 156 § 1 kpa. Waloryzację emerytury wojskowej organ przeprowadzał zgodnie z przepisami wojskowej ustawy zaopatrzeniowej. Brak jest prawnej możliwości uznania, że zmiana zasad waloryzacji emerytury wojskowej zainteresowanego, jaka nastąpiła już po nabyciu przez niego prawa do wojskowego świadczenia emerytalnego, odbyła się z naruszeniem ochrony praw nabytych. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ochronie praw nabytych podlegają jedynie ekspektatywy praw maksymalnie ukształtowanych, tj. takie, które spełniają zasadniczo wszystkie przesłanki ustawowe do nabycia prawa pod rządami danej ustawy, bez względu na stosunek do nich późniejszej ustawy. Ochrona praw nabytych nie ma jednak charakteru absolutnego. Nabyte przez skarżącego prawa zaopatrzeniowe mogą podlegać niekorzystnym dla niego zmianom. Konstytucyjna zasada ochrony praw nabytych nie wyklucza regulacji, które znoszą bądź ograniczają prawa podmiotowe, w tym także prawa nabyte, jednakże te ograniczenia muszą znajdować uzasadnienie w innych chronionych konstytucyjnie wartościach. Zmieniony mechanizm waloryzacji z uposażeniowej na cenową zachował zasadę stabilnej wartości ekonomicznej otrzymywanego świadczenia, poprzez wprowadzenie mechanizmu umożliwiającego jego urzeczywistnienie. Reforma systemu ubezpieczeń społecznych po dniu 1 stycznia 1999 r. doprowadziła do wprowadzenia jednolitych zasad waloryzacji świadczeń emerytów z systemu powszechnego i zaopatrzeniowego. Tym samym, zrównano w prawach wszystkich emerytów i rencistów, niezależnie od tego, czy prawo do świadczeń mają ustalone na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, czy też przepisów obowiązujących w powszechnym systemie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2009 r., J. B. zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 10 §1, 77 oraz 107 §1 i 3 i art. 156 § 1 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a także przekroczenie przez Ministra uprawnień, gdyż nie był organem właściwym do wydania decyzji. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie prawa materialnego, w tym przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), poprzez ich pominięcie, ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) i art. 6 tej ustawy w jej pierwotnym brzmieniu (Dz.U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36) oraz ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zdaniem skarżącego w sprawie zostały także naruszone przepisy Konstytucji RP, a zaskarżona decyzja jest sprzeczna ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, zawartym w wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r. o sygn. akt 4/99.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej odrzucenie, wskazując, iż niniejsza sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Minister Obrony Narodowej nie jest bowiem organem właściwym w zakresie zaopatrzenia emerytalnego. Podkreślił, że pogląd ten znajduje potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 23 marca 2011 r. o sygn. akt I UZP 3/10, która wprawdzie została wydana na tle przepisów dotyczących nabywania uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych w ramach powszechnego systemu emerytalnego, ale która także ma zastosowanie w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.").

Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku o jej odrzucenie Sąd I instancji wskazał, że Minister Obrony Narodowej – co do zasady – ma rację, twierdząc, że skarga w tego rodzaju sprawach jest niedopuszczalna, gdyż sąd administracyjny nie jest sądem właściwym. Jednakże w sprawie niniejszej Sąd I instancji przyjął skargę do merytorycznego rozpoznania, ponieważ na skutek wyroku z dnia 30 listopada 2010 r. Sądu Okręgowego w Warszawie XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych w sprawie o sygn. akt XIV U 1790/09, od którego apelację oddalił Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych prawomocnym wyrokiem z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt III AUa 129/11, odwołanie od decyzji o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. przekazane zostało do rozpoznania Ministrowi Obrony Narodowej. W ten sposób odwołanie J. B. od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2009 r., odmawiającej wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji waloryzacyjnych, wydanych po dniu 1 stycznia 1999 r., "uzyskało" przymiot sprawy administracyjnej, a decyzja podjęta przez Ministra – w wykonaniu ww. postanowienia Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie – zakończyła administracyjny tok instancji, wiążąc przez to także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie tylko w płaszczyźnie formalnej (dopuszczalność skargi), ale także merytorycznej (ocena legalności zaskarżonej decyzji).

Sąd I instancji podał, że przywołanym wyrokiem z dnia 29 marca 2011 r. o sygn. akt III AUa 129/11 Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie oddalił apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 listopada 2009 r. o sygn. akt XIV U 17901/09, mocą którego oddalone zostało odwołanie J. B. od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2009 r., odmawiającej ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalnego i wypłaty odsetek. Oznacza to, że Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, podzielając w tej kwestii stanowisko Sądu Okręgowego w Warszawie XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych, zaakceptował prawidłowość zastosowania przepisów wojskowej ustawy emerytalnej przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie, przesądzając także o trafności i legalności jego decyzji, w tym decyzji waloryzacyjnych, wydanych po dniu 1 stycznia 1999 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał więc, że jest stanowiskiem Sądu Apelacyjnego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie związany, gdyż zgodnie z art. 170 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Nie ma, zdaniem Sądu I instancji, prawnego uzasadnienia zarzut skarżącego, że decyzje o waloryzacji jego emerytury wojskowej wydane po 1 stycznia 1999 r., rażąco naruszają prawo. Jak słusznie podkreślił organ, do 31 grudnia 1998 r. waloryzacja wojskowych świadczeń emerytalnych była przeprowadzana w oparciu o art. 6 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36 ze zm.) i uzależniona była od wzrostu uposażenia żołnierzy pozostających w służbie. Na mocy art. 159 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118), w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin wprowadzono zmianę. Przepisowi art. 6 tej ustawy nadano nowe brzmienie, wprowadzając taką samą zasadę waloryzacji świadczeń dla emerytów wojskowych jaką przewidziano w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym, po dniu 1 stycznia 1999 r. nie było podstaw prawnych do stosowania w stosunku do skarżącego jako emeryta wojskowego dotychczasowych zasad waloryzacji uposażeniowej emerytury, gdyż żaden przepis wojskowej ustawy emerytalnej, takowej waloryzacji nie przewidywał.

Przepis art. 159 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r., nowelizujący zasady waloryzacji wojskowych świadczeń emerytalnych, był poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r. sygn. akt K 4/99 orzekł o jego zgodności z art. 2 Konstytucji RP.

W ocenie Sądu I instancji, wbrew twierdzeniom skarżącego, z przepisu art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2003 r., nie da się wywieść, że ustawa ta nie miała zastosowania do osób, które w dniu jej wejścia w życie pobierały już świadczenie emerytalne lub rentowe.

Zmiana zasad waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych dotyczyła wszystkich emerytów i rencistów wojskowych, czego potwierdzeniem jest treść art. 179 tej ustawy, który zamieszczony został w Rozdziale 2 "Przepisy przejściowe", a który stanowił, że od 1 stycznia 1999 r. emerytury i renty przyznane od uposażeń osiągniętych przed tą datą na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym osób, o których mowa w art. 1 ust. 2, podlegają dodatkowej waloryzacji wskaźnikiem 104,3%.

Sąd I instancji zgodził się ze stanowiskiem organu, iż nie było podstaw do stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji o waloryzacji emerytury wojskowej skarżącego wydanych po 1 stycznia 1999 r. w oparciu o przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi, w tym zarzuconych w skardze uchybień przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. B. reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając go w całości. Sądowi I instancji zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt. 1 p.p.s.a.):

– art. 6 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) poprzez przyjęcie, że zmiana tego przepisu dokonana ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst. jedn. Dz.U z 2004 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) odnosi się do osób, które nabyły prawo do emerytury i renty przed dniem 1 stycznia 1999 r., a więc i do skarżącego,

– art. 31 oraz 32 ust. 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, poprzez odmowę ponownego ustalenia wysokości prawa do świadczeń emerytalnych, pomimo istnienia przesłanek do zmiany decyzji ustalającej wysokość tego świadczenia,

– art. 31 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, poprzez stwierdzenie, iż w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji waloryzacyjnych droga sądowa jest niedopuszczalna,

– art. 48a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych poprzez odmowę wypłaty odsetek;

2) naruszenie przepisów art. 2, 32, 64 i 67 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa, równości, praw nabytych oraz prawa do zabezpieczenia społecznego zgodnie z prawem;

3) naruszenie art. 156 k.p.a. w związku z art. 31 oraz 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin poprzez przyjęcie w zaskarżonym wyroku, że nie istnieją przesłanki unieważnienia decyzji waloryzacyjnych Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie nr EWU 36900 z dnia 9 stycznia 2009 r. oraz decyzji Ministra Obrony Narodowej nr 4/DSS z dnia 2 stycznia 2012 r., podczas gdy decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa;

4) naruszenie art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. – Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) poprzez naruszenie zasady równości;

5) naruszenie art. 1 Protokołu Nr 1 i Nr 4 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175 ze zm.) poprzez przyjęcie w zaskarżonym wyroku, że nie naruszono prawa własności w decyzjach Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie nr EWU 36900 z dnia 9 stycznia 2009 r. oraz decyzji Ministra Obrony Narodowej nr 4/DSS z dnia 2 stycznia 2012 r., mimo iż decyzje te naruszają konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych;

6) naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a to:

– naruszenie art. 113 § 1 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a to poprzez zamknięcie rozprawy przed dostatecznym wyjaśnieniem istoty sprawy przez wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

– naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a to poprzez niepełne przedstawienie w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy oraz niepełne odniesienie się do zarzutów podniesionych w skardze, a także brak wyjaśnienia, dla przyjętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, podstawy prawnej, przez co cena prawna nie prezentuje sposobu subsumcji norm stosowanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

– naruszenie art. 113 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), poprzez niewystąpienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przed wydaniem wyroku z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o dokonanie ostatecznej oceny stanu prawnego sprawy,

– art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 15, art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie w wyniku pominięcia, w przyjętym do orzekania, przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stanie faktycznym istotnych dla sprawy faktów.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości ze zniesieniem postępowania i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, również w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji waloryzacyjnych oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uznanie, że do skarżącego mają zastosowanie przepisy art. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych obowiązujące przez dniem 1 stycznia 1999 r., w konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji waloryzacyjnych i zasądzenie od organu rentowego na rzecz skarżącego kosztów postępowania,

oraz

zasądzenie od organu rentowego na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w wypadku uznania podstawy naruszenia przepisów postępowania za nieuzasadnioną.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto poszczególne zarzuty, podkreślając, że zmiany w waloryzacji świadczeń emerytalnych powinny dotyczyć osób, które uzyskały je po wejściu z życie tych zmian. W dniu wejścia w życie ustawy o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych skarżący był już na emeryturze i pobierał świadczenie emerytalne w oparciu o przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych. Przepis art. 1 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wykluczał możliwość stosowania tejże ustawy do osób będących już na emeryturze. W konsekwencji na tej podstawie ustawodawca zachował waloryzację "uposażeniową" na podstawie art. 6 wojskowej ustawy emerytalnej w pierwotnym brzmieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej wystąpiła przesłanka nieważności postępowania, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 1 powołanej ustawy w postaci niedopuszczalności drogi sądowej (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie obowiązany był odrzucić skargę J. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...]. Art. 189 p.p.s.a. przewiduje, że jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie.

Postępowanie w sprawach ustalania prawa do zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych regulują przepisy działu IV ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Zgodnie z art. 31 ust. 1 powołanej ustawy, prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w drodze decyzji wojskowy organ emerytalny. W myśl zaś art. 31 ust. 4, od decyzji, o której mowa w ust.1, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W związku z tym, że decyzja Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2009 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji podjęta została w trybie art. 156 k.p.a., odnotować trzeba wejście w życie, z dniem 30 lipca 2005 r., przepisu art. 32 ust. 2 ustawy, dodanego na mocy art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 6 maja 2005 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 130, poz.1085). Przepis art. 32 ust. 2 stanowi, że decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez właściwy wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Skoro w sprawie niniejszej po dniu 30 lipca 2005 r. organ wydał wobec decyzji opartej o art. 31 ust. 1 decyzję na podstawie art. 156 k.p.a., to rozstrzygnięcie to należy zakwalifikować do orzeczeń przewidzianych w art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.

Zagadnienie dotyczące zaskarżania decyzji podjętych w trybie art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, było przedmiotem kontrowersji w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwała SN z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II UZP 3/10, OSNP 2010, nr 17-18, poz. 217; postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 279/07, ONSAiWSA 2008, nr 6, poz. 94).

Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że od decyzji wydanej na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin przysługuje odwołanie do sądu powszechnego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, wydane na podstawie art. 32 ust. 2, dotyczy prawa do zaopatrzenia emerytalnego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego. W myśl zaś art. 31 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, od decyzji przedmiocie prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczenia przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Pogląd ten umacnia brzmienie art. 180 § 1 i art. 181 k.p.a. Przepis art. 180 § 1 k.p.a. stanowi, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Jakkolwiek więc sprawa dotycząca prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości emerytury żołnierza zawodowego jest załatwiana w drodze decyzji wojskowego organu emerytalnego (art. 31 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin), to zgodnie z art. 181 k.p.a., do postępowania przed organami odwoławczymi stosuje się odpowiednio przepis art. 180 § 1. Odesłanie to, w powiązaniu z art. 31 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oznacza, że w postępowaniu odwoławczym stosuje się zasady odmienne od tych, na jakich opiera się ogólne postępowanie administracyjne. Są to zasady określone w art. 31 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Dodać należy, że pogląd o odwołaniu do sądu powszechnego od decyzji w sprawach emerytalnych, podejmowanych w trybach nadzwyczajnych, znalazł akceptację w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I UZP 3/10, której nadano moc zasady prawnej. Należy także zwrócić uwagę na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. I OPS 1/13 (ONSAiWSA 2013, nr 5, poz. 75), która wprawdzie odnosi się do ubezpieczenia na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i decyzji wydawanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jednakże wobec analogicznej treści przepisów obu ustaw może stanowić wskazówkę do rozstrzygnięcia w sprawach waloryzacji świadczeń emerytalnych i decyzji wydawanych przez organy wojskowe. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że od decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji, w tym odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

W konsekwencji powyższych rozważań przyjąć należy, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi na decyzję wydaną w trybie art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. W takiej sytuacji Sąd I instancji powinien, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., odrzucić skargę.

Podnieść trzeba, że w odniesieniu do zaskarżonej do sądu decyzji nie zachodziła hipoteza przewidziana w art. 58 § 4 p.p.s.a. Prawomocnym wyrokiem z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt XIV U 1790/09, Sąd Okręgowy w Warszawie uznał się niewłaściwym do rozpoznania odwołania od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2009 r., a nie w sprawie decyzji Ministra Obrony Narodowej będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Nie można zatem uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, będąc związanym powyższym wyrokiem, zobowiązany był do rozpoznania skargi na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 stycznia 2012 r.

Skoro z przedstawionych przyczyn skarga wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podlegała odrzuceniu Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 189 i art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.