Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 376/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 15b ust. 1 i 2 , art. 5 ust. 4b
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant st. ref. Urszula Czerwińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2015 r. sprawy ze skargi Ł. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lutego 2015 r. nr [....] w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej zapomogi finansowej z tytułu urodzenia się dziecka I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Ł. P. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 lutego 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Ł. P. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r., nr [...] orzekającej o odmowie przyznania jednorazowej zapomogi Ł. P. z tytułu urodzenia się dziecka E. P., działając na podstawie art. 3, art. 15b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2015 r. poz. 114.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 959), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013 r., poz. 3), oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji orzekł, iż zgodnie z art. 15b ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 922,00 zł. Przepisy art. 5 ust.4-4b, 7-9 i 11 stosuje się odpowiednio. Organ pierwszej instancji ustalił, że w przypadku Ł. P. miesięczna kwota dochodu rodziny uprawniająca do uzyskania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka wynosi: 1 922,00 x 3 osoby = 5 766,00 zł.

Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożył Ł. P., zarzucając naruszenie prawa materialnego, a to w art. 5 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich błędną wykładnię z pominięciem reguł wynikających z ustawy, skutkujące wadliwym obliczeniem kryterium dochodowego, podczas gdy z prawidłowej interpretacji tych przepisów wynika, że o przyznaniu świadczenia rodzinnego decydować powinien rzeczywisty dochód rodziny, a więc ustawową podstawą do przyznania świadczenia rodzinnego jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w skali roku kalendarzowego i zasada ta winna mieć zastosowanie również w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a w konsekwencji błędne wyliczenie miesięcznego dochodu rodziny skarżącego w przeliczeniu na jednego członka rodziny w wysokości 1973,00 zł, podczas gdy prawidłowo dochód ten należy liczyć w stosunku rocznym, a zatem dochód uzyskany w miesiącu grudniu 2013 r. w wysokości 5 819,00 zł powinien zostać doliczony do dochodu za rok poprzedzający, tj. 2012 w wysokości 1 200,00 zł, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny skarżącego, tj. przez 3. Strona odwołująca podkreśla istotę utrwalonej już linii orzeczniczej WSA w Krakowie, wskazując, że organ pierwszej instancji nadal dopuszcza się w sposób rażący naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez jego błędne rozumienie w stopniu, który ma niewątpliwie wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego wnosił o ponowne rozpatrzenie wniosku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1.000 zł na jedno dziecko (ust. 1). Zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.922,00 zł. (ust. 2). Zapomoga powyższa przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu (ust. 5). Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną (ust. 6).

Organ pierwszej instancji ustalił, że odwołujący się nie spełnia kryterium dochodowego określonego w przepisie art. 15b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Dochód rodziny wnioskodawcy został wyliczony zgodnie z treścią art. 3 pkt 1 ustawy, który stanowi, że dochodem, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, są przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 3Ob, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny, natomiast dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Dochód członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2a ustawy). Natomiast okres zasiłkowy - oznacza to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10 ustawy).

Przepis art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera definicję "utraconego dochodu", a art. 3 pkt 24 w/w ustawy zawiera definicję "uzyskania dochodu" . Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku utarty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód nie uwzględnia się dochodu utraconego.

Zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę ucząca się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.

W przedmiotowej sprawie Ł. P. w dniu 28 października 2014 r. złożył wniosek o przyznanie jednorazowej zapomogi tytułu urodzenia dziecka. W związku z tym organ prawidłowo za dochód rodziny, będący podstawą ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, przyjął dochód uzyskany w roku 2012. We wniosku wskazano, że nastąpiła utrata oraz uzyskanie dochodu w stosunku do roku 2012 .

Z akt sprawy wynika, że dochód rodziny w 2012 r. wyniósł 1200,00 zł. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, od dochodu tego należało odjąć koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, które wynosiły 0,00 zł. Ustalono bowiem, że A. P. utraciła zatrudnienie w firmie: "A", gdzie była zatrudniona na umowę o pracę od dnia 1 lutego 2012 r. do dnia 31 maja 2013 r., oraz zatrudnienie na umowę zlecenie w okresie od dnia 16 kwietnia 2012 r. do dnia 20 czerwca 2012 r. na Uniwersytecie [...], natomiast od dnia 4 listopada 2013 r. A. P. rozpoczęła pozarolniczą działalność gospodarczą. Zatem ustalając dochód rodziny za 2012 r. uwzględniono jedynie dochód Ł. P. uzyskany za 2012 r. z tytułu umowy o dzieło w wysokości 720,00 zł oraz dochód A. P. uzyskany za 2012 r. z tytułu umowy o dzieło w wysokości - 480,00 zł oraz miesięczny dochód A. P. uzyskany z tytułu podjęcia działalności gospodarczej za grudzień 2013 r. w wysokości - 5 819,00 zł (zgodnie ze złożonym oświadczeniem).

Wobec powyższego miesięczny dochód rodziny strony po odliczeniu dochodu utraconego i doliczeniu dochodu uzyskanego wyniósł - 5 919,00 zł. Na powyższą kwotę składają się: miesięczny dochód za 2012 r. w wysokości 100,00 zł z tytułu umów o dzieło oraz miesięcznego dochodu uzyskanego przez A. P. z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 5819,00 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi -1 973,00 zł., a zatem przekracza kwotę 1922,00 zł, uprawniającą do przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji dokonał prawidłowych obliczeń zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego zarzuty strony zawarte w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie.

Kolegium stwierdziło, że Ł. P. nie spełnia warunków do przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego. Skoro bowiem dochód rodziny został prawidłowo obliczony zgodnie z obowiązującymi przepisami i w przeliczeniu na osobę przekracza ustawowe kryterium dochodowe, to w rozpatrywanej sprawie wnioskowane świadczenie rodzinne nie przysługuje.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że ustawodawca w sposób ścisły określił zasady przyznawania zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami do tego zasiłku nie pozostawiając organowi administracji orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że nie jest możliwe przyznanie powyższych świadczeń w sytuacji, gdy nie zostały spełnione wszystkie wymagania określone ustawą o świadczeniach rodzinnych. Poniesiono, że z tych przyczyn, mimo zrozumienia dla trudnej sytuacji strony odwołującej się, zarówno organ pierwszej instancji, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zmuszone były odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lutego 2015 r., nr [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Ł. P. zarzucając naruszenie prawa materialnego, a to art. 5 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez ich błędną wykładnię z pominięciem reguł wynikających z tej ustawy, skutkujące wadliwym obliczeniem kryterium dochodowego, jak to zaprezentowały organy orzekające, w ten sposób, że organy dodają miesięczny dochód uzyskany przez żonę skarżącego z tytułu podjęcia działalności gospodarczej za grudzień 2013 r. w wysokości 5819 zł do kwoty miesięcznego dochodu uzyskanego przez rodzinę skarżącego w roku 2012 w wysokości 100 zł i zsumowaną całość dzielą przez liczbę członków rodziny skarżącego, podczas gdy z prawidłowej interpretacji tych przepisów wynika, iż o przyznaniu świadczenia rodzinnego decydować powinien rzeczywisty dochód rodziny, skoro ustawową podstawą do przyznania świadczenia rodzinnego jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w skali roku kalendarzowego, to zasada ta winna mieć zastosowanie również w przypadku utraty bądź uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a zatem w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4b ustawy dochód uzyskany (5819) powinien zostać doliczony do dochodu za rok poprzedzający (1200 zł), a całość podzielona przez 12 miesięcy, a następnie przez liczbę członków rodziny skarżącego, czyli przez 3 i w ten sposób obliczony dochód rodziny skarżącego powiększony o uzyskany dochód, jak to przewiduje powyższy przepis realizując cele ustawy.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 8 w związku z art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i rzetelnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem słusznego interesu skarżącego i podważenia zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa. Zarzucono także naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. przez brak odniesienia się do zarzutów odwołania popartych utrwaloną linią orzeczniczą WSA w Krakowie, co mogło wpłynąć na wynik sprawy oraz brak wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1647), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego aktu podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania tego rozstrzygnięcia.

Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Sąd w procesie kontroli bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 15b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych t.j.: Dz.U. z 2015 r., poz. 114), zgodnie z którym z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1000 zł na jedno dziecko (ust. 1). Jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1922,00 zł. Przepisy art. 5 ust. 4-4b, 7-9 i 11 stosuje się odpowiednio (ust. 2). Wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka, a w przypadku gdy wniosek dotyczy dziecka objętego opieką prawną, opieką faktyczną albo dziecka przysposobionego - w terminie 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką albo przysposobienia nie później niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Wniosek złożony po terminie organ właściwy pozostawia bez rozpoznania (ust. 3). Jednorazowa zapomoga nie przysługuje, jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie z tytułu urodzenia dziecka, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej (ust. 4). Zapomoga, o której mowa w ust. 1, przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu (ust. 5). Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Przepisy wydane na podstawie art. 9 ust. 8 stosuje się odpowiednio (ust. 6). Przepisu ust. 5 nie stosuje się do osób będących prawnymi lub faktycznymi opiekunami dziecka, a także do osób, które przysposobiły dziecko (ust. 7).

Stosownie do art. 3 pkt 2 powołanej wyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny natomiast w myśl art. 3 pkt 2a tej ustawy "dochód członka rodziny" oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b.

Ze wskazanych przepisów wynika nakaz stosowania do stanu faktycznego wynikającego z wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych stan przeszły, bowiem prawo do świadczeń ustala się w oparciu o dochód w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (świadczeni owy). Nakaz ten powinien być, zdaniem Sądu, wykładany systemowo, przy uwzględnieniu celu ustawy o świadczeniach rodzinnych, zamieszczonych w systemie przepisów odnoszących się do szeroko rozumianej pomocy społecznej, zatem skierowanych do osób oraz rodzin wymagających wsparcia i socjalnej ochrony.

Należy zwrócić uwagę, że świadczenia rodzinne są formami pomocy państwa skierowanymi do rodzin o najniższych dochodach. Ustalenie przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie, w celu ustalenia prawa do świadczenia rodzinnego odbywa się poprzez zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny uzyskanych w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, a otrzymaną w ten sposób kwotę dzieli się przez 12, a także przez liczbę osób w rodzinie. Jednakże zauważyć należy, że taki sposób obliczenia dochodu rodziny może mieć miejsce w sytuacji, gdy dochody rodziny są stałe, czyli nie nastąpiło ani uzyskanie dodatkowego dochodu, ani też jego utrata, bowiem wówczas ustawodawca przewiduje inny sposób obliczenia dochodu.

Instytucję utraty oraz uzyskania dochodu reguluje art. 5 ust. 4-4b ustawy o świadczeniach rodzinnych zastrzegając, że należy ją uwzględnić przy obliczaniu dochodu członka rodziny. Służą one urealnieniu wysokości dochodu rodziny na dzień ubiegania się o prawo do świadczenia rodzinnego w stosunku do dochodów uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w związku ze zmianą sytuacji finansowej wynikającą z uzyskania albo utraty dochodu. Ustawodawca w art. 3 pkt 24 enumeratywnie określił sytuacje obligujące organ do uwzględnienia uzyskanego dochodu.

Stosownie do art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.

W myśl art. 5 ust. 4b ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.

Z powołanych regulacji wynika, że mimo wyraźnego rozdzielenia sytuacji uzyskania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i po tym roku, oba rozwiązania służą ustaleniu prawa do świadczeń na podstawie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę (patrz. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 września 2013 r., II SA/Sz 353/12; wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 lipca 2014 r., III SA/Kr 588/14).

W przypadku utraty dochodu lub uzyskania dochodu do wniosku o świadczenia rodzinne należy dołączyć dokumenty potwierdzające ich utratę lub uzyskanie oraz ich wysokość, jak wynika z art. 23 ust. 4d ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dokumenty te zostały określone w § 2 ust. 2 pkt 5 lit. l i m - rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013 r., poz. 3). Dokumenty te to:

l) dokument określający wysokość dochodu uzyskanego przez członka rodziny oraz liczbę miesięcy, w których dochód był osiągany - w przypadku uzyskania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy;

m) dokument określający wysokość dochodu uzyskanego przez członka rodziny z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty - w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Z powołanych przepisów wynika, że w sytuacji zmian w wysokości dochodu, spowodowanych zarówno jego zwiększeniem, jak i zmniejszeniem przy obliczeniu przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny, od którego uzależnione jest prawo do świadczeń rodzinnych należy wziąć pod uwagę uzyskanie dochodu lub jego utratę w roku następującym po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Zgodnie z art. 3 ust. 10 okres zasiłkowy oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych.

Stan faktyczny ustalony przez organy orzekające w niniejszej sprawie nie jest sporny. Wniosek o przyznanie jednorazowej zapomogi finansowej z tytułu urodzenia się w dniu 25 sierpnia 2014 r. dziecka – E. P. został złożony przez Ł. P. w dniu 28 października 2014 r., a zatem uwzględnić należało dochody rodziny z roku 2012.

Rozbieżność stanowisko organów i skarżącego dotyczy oceny spełnienia przez skarżącego przesłanki kryterium dochodowego, a także sposobu wyliczenia dochodu rodziny skarżącego. W ocenie organów administracji, skoro skarżący Ł. P. i jego żona A. P. w 2012 r. uzyskali łączny dochód w kwocie 1200 zł (dochód Ł. P. i z tytułu umowy o dzieło – 720 zł i A. P. z tytułu umowy o dzieło – 480 zł), dochód z tytułu rozpoczętej przez A. P. w dniu 4 listopada 2013 r. pozarolniczej działalności gospodarczej wyniósł w grudniu 2013 r. 5819 zł, a pozostałe dochody A. P. jako dochody utracone nie zostały uwzględnione, to przy zastosowaniu regulacji wynikającej z treści art. 5 ust. 4b ustawy, dochód rodziny wnioskodawcy wyniósł: 100 zł (kwota 1200 zł podzielona przez 12 miesięcy) plus 5819 zł, co daje dochód na członka rodziny 1973 zł, zatem przekroczone zostało kryterium dochodowe – 1922 zł, warunkujące przyznanie przedmiotowego świadczenia.

Z literalnego brzmienia przepisu art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika wprawdzie, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę do ustalania prawa do świadczeń rodzinnych do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, zastosowanie jednakże tego przepisu z pominięciem reguł wynikających z ustawy (ustalenie przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny w roku kalendarzowym) oznaczałoby, iż o przyznaniu świadczenia rodzinnego decydowały nie rzeczywisty dochód, a dochód powiększony o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, nawet jeżeli w następnych miesiącach uległ by on obniżeniu.

Skoro jednak ustawową podstawą do przyznania świadczenia rodzinnego jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w skali roku kalendarzowego, to zasada ta winna mieć zastosowanie również w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a zatem w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4b ustawy, dochód ten należy liczyć w stosunku rocznym. Dochód uzyskany powinien być więc doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny. W ten sposób zostanie obliczony dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód, jak przewiduje to art. 5 ust. 4b ustawy w sposób realizujący cele ustawy, umożliwiający uzyskanie świadczenia.

W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że organy nie dokonując pełnej (językowej, systemowej i celowościowej) wykładni art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, niewłaściwie obliczyły dochód rodziny skarżącego w przeliczeniu na osobę, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowało treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego przez niego świadczenia. Wadliwe ustalenie dochodu doprowadziło organy do przekonania o przekroczeniu kryterium dochodowego, a w konsekwencji do zaniechania badania pozostałych przesłanek uzyskania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, o jakich mowa w art. 15b ustawy oświadczeniach rodzinnych, co oznacza, że w sprawie nie zrealizowano wymogów wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy wbrew obowiązkom organów wynikającym z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że wskazane wyżej uchybienia dotyczą decyzji organów obydwu instancji i nie mogą być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie decyzji organów obydwu instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy z wniosku Ł. P. o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, organy powinny uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną.

W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.