Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 983/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2019 poz 1397
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Katarzyna Golat, , po rozpoznaniu w dniu 22 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzja nr [...], z [...] marca 2020 r., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256) w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397) po rozpatrzeniu odwołania M. B. od decyzji Prezydenta [...] z [...] listopada 2019 r., nr [...] orzekającej o odmowie wymeldowania M. Z. z pobytu stałego w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] kwietnia 2019 r. Prezydent [...] - wszczął na wniosek M. B. postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania M. Z. z pobytu stałego w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...]. Postępowanie to zostało zakończone decyzją powyższego organu z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] orzekającą o odmowie wymeldowania wymienionego z pobytu stałego spod wyżej wskazanego adresu. Wydane rozstrzygniecie Prezydent [...] uzasadnił tym. że nie został spełniony warunek konieczny do wymeldowania, tj. M. Z. nie opuścił miejsca stałego zameldowania w sposób trwały i dobrowolny.

Odwołanie od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2019 r. wniósł M. B..

Wojewoda [...] rozpatrując odwołanie wskazał, że M. B. we wniosku o wymeldowanie M. Z. z pobytu stałego w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] wskazał, że wymieniony nie przebywa pod ww. adresem od [...] kwietnia 2019 r. Wcześniej od stycznia 2019 r. M. Z. przebywał w miejscu zameldowania na pobyt stały jedynie raz w tygodniu. Do wniosku dołączono kopię prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...][...] Wydział Cywilny z dnia [...] czerwca 2018 r., sygn. akt [...] przysądzającego M. B. prawo własności nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] (nr księgi wieczystej: [...]).

Z kolei M. Z. w oświadczeniu z [...] kwietnia 2019 r. wskazał, że zamieszkuje w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] i przechowuje swoje rzeczy. Jednocześnie potwierdził, że w obawie o swoje życie i zdrowie nie przebywa pod tym adresem. M. B., po nabyciu tej nieruchomości na licytacji komorniczej, włamał się do budynku i wyważył drzwi do zajmowanego przez niego pokoju, czym bezprawnie pozbawił go posiadania nieruchomości. Wymieniony przyznał przy tym. że utracił prawo własności do budynku nr [...] przy ul. [...] w [...].

M. B. w dniu [...] maja 2019 r. oświadczył do protokołu, że stał się właścicielem budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] w drodze licytacji komorniczej. M. Z. jest dla niego osobą obcą. Nie mieszka on w miejscu zameldowania na pobyt stały co najmniej od początku 2019 r. i nie posiada tam już swoich rzeczy. Natomiast może posiadać klucze do drzwi wejściowych. Obecnie w przedmiotowym budynku zamieszkuje jedynie E. Z., była żona M. Z.. Pomieszczenie, które wcześniej zajmował wymieniony jest obecnie puste.

M. Z. oświadczył w dniu [...] maja 2019 r., że nie zamieszkuje w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] od kwietnia 2019 r. ponieważ został stamtąd wyrzucony przez obecnego właściciela nieruchomości M. B.. Niemniej jednak codziennie bywa pod tym adresem. M. B. powyłamywał zamki, pozdejmował drzwi, wyrzucił jego rzeczy i okradł go. W budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] mieszka obecnie jego była żona E. Z., która dysponuje kluczem jedynie do zajmowanego przez siebie pokoju. M. Z. oświadczył ponadto, że zamierza powrócić do przedmiotowego budynku i ponownie w nim zamieszkać. W tym celu złożył w sądzie pozew o ochronę i przywrócenie naruszonego posiadania tej nieruchomości. Do akt sprawy wymieniony dołączył między innymi kopię pozwu z dnia [...] maja 2019 r. złożonego w ww. sprawie do Sądu Rejonowego [...] w [...]wraz z potwierdzeniem jego wpływu, kopie pism M. B. z dnia [...] lutego i [...] marca 2019 r. skierowanych do M. Z. wzywających wymienionego do opuszczenia budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] do dnia [...] kwietnia 2019 r. pod rygorem skierowania do sądu wniosku o jego eksmisję oraz naliczenia czynszu w wysokości 1200 złotych miesięcznie, kopię wniosku M. Z. z dnia [...] marca 2019 r. skierowanego do M. B. o zaprzestanie naruszania przez niego prawa do użytkowania spornego budynku oraz naruszania miru domowego, kopię potwierdzenia złożenia zawiadomienia z dnia [...] kwietnia 2019 r. w Komisariacie Policji [...] o kradzieży przez M. B. przedmiotów należących do M. Z..

Organ I instancji przesłuchał w dniu [...] września 2019 r. w charakterze świadków E. Z. i Z. Z.. E. Z. zeznała, że jej były mąż M. Z. nie przebywa stale w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], ponieważ przed kilkoma miesiącami został przez M. B. pozbawiony pokoju, w którym wcześniej mieszkał. Pomieszczenie to zostało zdemolowane, a wymieniony wyrzucił jego rzeczy, w tym łóżko. Obecnie w przedmiotowym budynku zamieszkuje jedynie świadek, ale M. Z. codziennie tam przychodzi i jej pomaga. Ponadto E. Z. zeznała, że w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] nie są prowadzone żadne poważne prace remontowe, jedynie lekki remont. Wstawiona została metalowa krata uniemożliwiająca dostanie się na piętro budynku. Od drugiej połowy marca 2019 r. brak jest drzwi wejściowych do przedmiotowej nieruchomości. M. B. wchodził także do pokoju zajmowanego przez M. Z. i wyrzucał stamtąd jego rzeczy. Ponadto wymieniony wielokrotnie kierował wobec niej oraz jej byłego męża groźby karalne.

Natomiast świadek Z. Z. zeznała, że mieszka w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] i zna M. Z.. Nie wie czy wymieniony zamieszkuje obecnie w miejscu zameldowania na pobyt stały i czy tam nocuje, ale na pewno przychodzi tam przynajmniej kilka razy w tygodniu. Świadek nie bywa w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], nie wie w jakim jest stanie i czy spełnia warunki, by tam mieszkać. Natomiast M. Z. oraz E. Z. kilka razy w tygodniu przychodzą do świadka po wodę lub żeby naładować telefon. Z. Z. nie zna relacji między wymienionymi a M. B., ani nie zna sytuacji spornej nieruchomości.

Obecny podczas przeprowadzania dowodów z przesłuchania ww. świadków M. B. zakwestionował zeznania E. Z. wskazując, że od wszczęcia przedmiotowego postępowania M. Z. nie przebywał w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], ponieważ zdarzało się, że podczas jego wizyt w tym budynku nie widywał go. Oświadczł ponadto, że wymieniony zabrał swoje rzeczy i dobrowolnie wyprowadził się z miejsca zameldowania na pobyt stały. M. B. wskazał, że od kwietnia 2019 r. prowadzi remont spornej nieruchomości. Odmówił wyjaśnienia, czy groził M. Z. i E. Z..

Świadkowie W. S. i B. S. złożyli pisemne wyjaśnienia, że M. Z. nie mieszka w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], nie widują go od kwietnia 2019 r.

W dniu [...] września 2019 r. M. B. oświadczył, że nie występował o eksmisję M. Z. z budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], ponieważ wymieniony dobrowolnie opuścił przedmiotowy budynek.

M. Z. wraz z pismem z dnia [...] października 2019 r. przesłał do organu I instancji kopię wyroku Sądu Rejonowego [...] w [...][...] Wydział Cywilny z dnia [...] października 2019 r. sygn. akt [...] nakazującego M. B. przywrócenie M. Z. posiadania pokoju, łazienki i kuchni w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] poprzez wydanie kluczy do drzwi wejściowych do budynku, kluczy do tego pokoju oraz kluczy do furtki wejściowej na posesję, a także zakazującego dalszych naruszeń. Wyrokowi nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Pismem z dnia [...] października 2019 r. Kierownik Referatu Dzielnicowych Komisariatu Policji [...] poinformowała, że w okresie od lutego 2019 r. do chwili obecnej w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] odnotowano trzydzieści dziewięć interwencji funkcjonariuszy policji. Dwadzieścia pięć zgłaszała E. Z. przeciwko zachowaniu M. B.. Z przedstawionych wyjaśnień wynika, że M. Z. był uczestnikiem jednej interwencji funkcjonariuszy policji w dniu [...] kwietnia 2019 r.

M. Z. oświadczył w dniu [...] października 2019 r., że orzeczenie o przywróceniu mu naruszonego przez M. B. posiadania pomieszczeń w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] miało rygor natychmiastowej wykonalności, ale pozwany nadal stwarza mu problemy z wejściem i ponownym zamieszkaniem pod tym adresem. W związku z powyższym M. Z. zamierza powrócić do miejsca zameldowania na pobyt stały w asyście komornika sądowego i pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. zwrócił się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Przy piśmie z dnia [...] marca 2020 r. pełnomocnik M. Z. przekazał kopię zawiadomienia Prokuratury Rejonowej [...] w [...] z dnia [...] lutego 2020 r. o przesłaniu do Wydziału Karnego Sądu Rejonowego [...] w [...] aktu oskarżenia przeciwko M. B., oskarżonemu o popełnienie przestępstwa z art. 279 § 1 k.k. i inne.

W ocenie Wojewody [...] bezspornym jest fakt. że M. Z. nie mieszka w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...]. Potwierdził to wnioskodawca M. B., świadkowie E. Z., Z. Z., a także - w pisemnych oświadczeniach z dnia [...] września 2019 r. (dopuszczonych jako dowody pośrednie) – W. S. i B. S., sam M. Z. oraz jego pełnomocnik. Niemniej, za zasadne należy uznać stanowisko organu I instancji, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy opuszczenie przez wymienionego miejsca zameldowania na pobyt stały nie nosi cech dobrowolności i trwałości, co powoduje, że w sprawie zaszła przesłanka niezbędna do wydania decyzji o odmowie wymeldowania M. Z..

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2020 r. wniósł M. B.. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2019 r. poz. 1397) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że pomimo istnienia przesłanek do wymeldowania M. Z. z miejsca pobytu stałego Wojewoda [...] wydał decyzję, w której utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] o odmowie wymeldowania M. Z., podczas gdy osoba ta nie zamieszkuje pod adresem przy ul. [...] w [...], pod którym jest zameldowana, a swoje centrum życiowe przeniosła pod adres na ulicę [...] w [...];

2. istotne naruszenie przepisu art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez stworzenie tzw. fikcji meldunkowej w związku z odmową wymeldowania osoby, która pod adresem przy ulicy [...] w [...] nie przebywa, w sytuacji gdy przepis wskazuje, że zameldowanie ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym jest zameldowana.

3. naruszenie przepisów postępowania art. 7, 77, 80 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego {Dz.U. z 2020 r. 256), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak ustaleń okoliczności towarzyszących opuszczeniu lokalu przez M. Z., wraz z przedmiotami codziennego użytku, co w konsekwencji doprowadziłoby do ustalenia, że opuszczenie lokalu nastąpiło dobrowolnie.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej jako P.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kwestię wymeldowania uregulowano w art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397) - dalej jako u.e.l., zgodnie z którym, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 (dysponujący tytułem prawnym do lokalu) decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja o wymeldowaniu, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: po pierwsze - opuszczenie miejsca pobytu stałego; po drugie - niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l., jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Stanowisko to ukształtowane na tle poprzednio obowiązującego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. 2006, Nr 139 poz. 993 ze zm.) zachowuje nadal w pełni aktualność i jest całkowicie akceptowane przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie.

Stosownie do powołanej wyżej regulacji, jedną z przesłanek wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu

w sposób trwały, o czym można mówić, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa

w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny

w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Z kolei ocena zamiaru opuszczenie lokalu, tzn. ustalenie czy miało charakter dobrowolny, odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych.

W świetle powyższego decyzja o wymeldowaniu osoby jest uzasadniona w przypadku, gdy osoba, której decyzja ma dotyczyć, opuściła w sposób trwały i dobrowolny miejsce stałego pobytu, bądź w stosunku do tej osoby przeprowadzona została eksmisja. W tym ostatnim przypadku, prawomocny wyrok sądu powszechnego orzekający eksmisję, skutkuje obowiązkiem opuszczenia miejsca pobytu o charakterze najczęściej trwałym i wymeldowania.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że ustalenia poczynione przez organy administracji orzekające w sprawie uzasadniają przyjęcie, że brak jest podstaw do wymeldowania M. Z. z budynku nr [...] przy ul. [...] w [...].

W ocenie Sądu chybiony jest zarzut skargi naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, że organy orzekające w sprawie w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy w sprawie: przesłuchały w charakterze świadków E. Z. mieszkającą w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], sąsiadów Z. Z. oraz W. S. i B. S.. Strony postępowania miały zapewniony czynny udział w postępowaniu – wielokrotnie składały wyjaśnienia, przeglądały akta sprawy, zgłaszały wnioski dowodowe i uczestniczyły w czynnościach dowodowych.

Sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku, że organ całościowo rozpatrzył zebrany materiał dowodowy i trafnie ocenił, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 35 u.e.l., która uzasadniałaby wymeldowanie M. Z. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w [...]. Z materiału dowodowego wynika, że M. Z. opuścił miejsce pobytu stałego na skutek działań skarżącego. Zachowanie skarżącego faktycznie uniemożliwiło M. Z. przebywanie w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...]. Należy również zaznaczyć, że Sąd Rejonowy [...] w [...] Wydział [...] Cywilny wyrokiem z [...] października 2019 r., sygn. akt [...], nakazał skarżącemu przywrócenie M. Z. posiadania w budynku przy ul. [...] w [...] pokoju na I piętrze po prawej stronie od klatki schodowej, łazienki na I piętrze oraz kuchni w piwnicy budynku, wejścia, klatek schodowych i korytarzy na wszystkich poziomach poprzez wydanie kluczy do drzwi wejściowych do budynku i kluczy do pokoju oraz korzystanie z wejścia na działkę i dojścia do budynku poprzez wydanie kluczy do furtki wejściowej na działkę. Wyrokowi w tym zakresie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, co oznacza, że wyrok podlega wykonaniu.

Powyższe, w dacie wydania zaskarżonej decyzji przesądza, że M. Z. mając wolę dalszego zamieszkiwania w miejscu dotychczasowego zameldowania, nie opuścił budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] dobrowolnie. Zatem zasadne jest przyjęcie w niniejszej sprawi, że nie została spełniona przesłanka opuszczenie miejsca pobytu stałego, skoro opuszczenie to nie miało charakteru dobrowolnego, co potwierdza ww. wyrok.

Ponieważ w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do wymeldowania M. Z. z budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], to tym samym organ nie mógł naruszyć art. 28 ust. 4 u.e.l., jak zarzucono w skardze.

Ponadto wbrew zarzutom skargi organ prowadząc postępowanie podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Wydając rozstrzygnięcie organ sporządził uzasadnienie, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., w którym wskazał fakty, które uznały za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których pozostałym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.