Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 209/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust6. 5 pkt 14 i pkt 16
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A. O.-A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Ś. decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 4, art. 5, art. 7, art. 13, art. 18, art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2017 poz. 1851 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1465) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a.") przyznał A. O.-A. (dalej jako skarżąca, wnioskodawczyni) świadczenie wychowawcze na małoletnie dzieci – S. R. ur. [...] listopada 2002 r. na okres od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. oraz P. R. ur. [...] stycznia 2005 r. na okres od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. skarżąca zwróciła się do organu pierwszej instancji o przyznanie świadczenia wychowawczego zarówno na pierwsze dziecko, jak i kolejne dziecko w rodzinie. W oparciu o przedłożoną dokumentację ustalono, że dochód rodziny wnioskodawczyni nie przekracza kryterium dochodowego ustanowionego w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wobec tego świadczenie wychowawcze przysługuje zgodnie z wnioskiem na pierwsze i kolejne dziecko w rodzinie, które nie ukończyły 18. roku życia.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta Ś. działając z urzędu na podstawie art. 2, art. 5, art. 7, art. 18, art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz powołanego wyżej rozporządzenia, zmienił swą decyzję z dnia [...] października 2017 r. w części dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego na S. R. i odmówił prawa do świadczenia wychowawczego na to dziecko. Uzasadniając decyzję, organ I instancji wskazał, że w dniu [...] listopada 2017 r. uzyskał informację o wysokości dochodu uzyskanego przez męża wnioskodawczyni – P. A. w październiku 2017 r. z tytułu wynagrodzenia za pracę w związku z podjęciem od dnia [...] września 2017 r. stałego zatrudnienia. W związku z powyższym organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zmiany decyzji z dnia [...] października 2017 r. przyznającej świadczenie wychowawcze. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ ustalił, że rodzina wnioskodawczyni składa się z 6 osób (małżonków oraz po dwoje dzieci każdego z nich z poprzednich związków małżeńskich), natomiast w oparciu o przedłożoną dokumentację ustalono, że dochód rodziny na dzień złożenia wniosku wynosił [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie dało miesięcznie kwotę [...] zł. Wskazana kwota nie przekroczyła wówczas kryterium dochodowego ustanowionego w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Jednakże gdy w dniu [...] listopada 2017 r. wnioskodawczyni dostarczyła zaświadczenie o dochodzie netto za miesiąc październik 2017 r., w związku z zatrudnieniem małżonka, z którego wynika, że osiągnął dochód w wysokości [...] zł netto, w wyniku ponownego przeliczenia dochodu ustalono, iż dochód rodziny wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje miesięcznie kwotę [...] zł. W tej sytuacji wskazana kwota przekracza kryterium dochodowe ustalone w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Organ przywołał art. 18 ust. 6, zgodnie z którym w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, a wobec tego uznając, że od [...] listopada 2017 r. wnioskodawczyni nie spełnia warunków do otrzymania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na nie.

Organ podał również, że podstawę prawną decyzji stanowi art. 27 ust 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie podnosząc, że tworzy tzw. "rodzinę patchworkową", w której skład wchodzą: strona skarżąca – jako żona/matka z dwójką swoich dzieci oraz mąż/ojciec z dwójką swoich dzieci (wspólnych dzieci małżonkowie nie posiadają). W związku ze specyficzną sytuacją rodzinną, przed zawarciem małżeństwa, małżonkowie ustanowili rozdzielność majątkową, zgodnie z którą każdy z małżonków samodzielnie i swobodnie pomnaża swój majątek i nim zarządza, a strony zobowiązane są do wspólnego rozliczania się. Skarżąca wskazała, że ze względu na warunki lokalowe nie mieszka z mężem i jego dziećmi, a tym samym małżonkowie samodzielnie ponoszą koszty utrzymywania i wychowywania swoich dzieci. Zdaniem skarżącej, zaliczenie zarobków męża do dochodu jest krzywdzące dla dzieci, które znajdują się wyłącznie na utrzymaniu skarżącej. Skarżąca zarzuciła również, że organ I instancji błędnie nie pomniejszył dochodu o wysokość alimentów, jakie jej małżonek zobowiązany jest płacić na rzecz dzieci z poprzedniego małżeństwa, zarazem uwzględniając wysokość alimentów, jakie skarżąca otrzymuje od ojca jej dzieci.

Zaskarżoną w rozpatrywanej sprawie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze - powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 1, art. 2, art. 4, art. 16, art. 5 ust. 3, art. 18 ust. 6, art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci - utrzymało opisaną decyzję pierwszej instancji w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił między innymi, że w myśl art. 5 ust. 3 wskazanej ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Tymczasem w toku kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji ustalono, że dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni, na podstawie którego ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, wynosi [...] zł, a więc przekracza kryterium dochodowe. Z tego powodu uzasadniona była zmiana pierwotnej decyzji przyznającej stronie prawo do świadczenia wychowawczego.

Z kolei odnosząc się do zarzutów odwołania, organ II instancji zauważył, że ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w sposób precyzyjny i jednoznaczny określa warunki, jakie należy spełnić aby uzyskać świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko oraz ściśle określa zasady wyliczenia dochodu rodziny. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 16 powołanej ustawy rodzinę stanowią małżonkowie, a więc organ I instancji prawidłowo do rodziny wnioskodawczyni zaliczył jej małżonka, a także jego dzieci. Podniósł organ następnie, że z punktu widzenia wskazanej regulacji, nie ma znaczenia, że małżonkowie prowadzą odrębne gospodarstwa domowe i mają ustanowioną rozdzielność majątkową, ani też fakt, że nie posiadają wspólnych dzieci, natomiast każde z nich wychowuje samodzielnie swoje dzieci (z poprzednich związków). Wobec powyższego, w świetle legalnej definicji "rodziny" tworzą oni rodzinę. Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, nie przewiduje odrębnego traktowania małżonków w przypadku ustanowionej rozdzielności majątkowej. W konsekwencji, organ obliczając dochód rodziny zobowiązany jest do uwzględnienia w jego strukturze dochodów obojga, niezależnie od podniesionych przez skarżącą okoliczności, tj. ustanowionej między nimi rozdzielności majątkowej i oddzielnego zamieszkiwania.

Dalej stwierdzono, że nie jest możliwe pomniejszenie dochodu rodziny, stanowiącego podstawę do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, o kwotę [...] zł z tytułu alimentów na rzecz dzieci zapłaconych przez męża skarżącej w roku 2016 r., bowiem dochód nie może być liczbą ujemną. Wobec powyższego, w przypadku gdy roczna kwota świadczonych na rzecz innych osób alimentów jest wyższa niż roczny dochód członka rodziny zobowiązanego do alimentacji, na potrzeby ustalania prawa do świadczeń wychowawczych przyjmuje się, że dochód ma wartość zero, a nie ujemną. Kwota świadczonych przez męża alimentów nie może zostać "rozliczona" z dochodem uzyskanym przez skarżącą, bowiem alimentów świadczonych przez jednego z członków rodziny nie rozlicza się z dochodami z innego członka rodziny.

Skarżąca w skardze z dnia [...] marca 2018 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a zatytułowanej jako "wniosek o przywrócenie terminu", zarzuciła podjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wadliwej decyzji, wydanej w oparciu o wadliwą decyzję I instancji i wadliwie wypełniony wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego. Jak podała, w swym piśmie z dnia [...] maja 2018 r. wyjaśniała, że tworzy rodzinę w której skład wchodzi skarżąca – żona/matka z dwójką dzieci oraz mąż/ojciec z dwójką swoich dzieci (wspólnych dzieci nie posiadają). Wskutek dokonanej przez pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej interpretacji przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, skarżąca oraz jej mąż dotychczas składali dwa odrębne wnioski o przyznanie świadczenia wychowawczego, tj. skarżąca składała wniosek o przyznanie świadczenia na jej dzieci, z kolei mąż składał wniosek o przyznanie świadczenia na swoje własne dzieci, z zastrzeżeniem, że dochody współmałżonków były sumowane. W związku z tym, że w dniu składania wniosku, dochody małżonków nie przekraczały kryterium dochodowego, składanie przez małżonków dwóch osobnych wniosków zamiast jednego, nie miało dla nich znaczenia, bowiem oboje otrzymywali decyzje przyznające świadczenia wychowawcze również na pierwsze dziecko. Z kolei po doręczeniu przez skarżącą w dniu [...] listopada 2017 r. zaświadczenia o dochodzie netto za miesiąc październik 2017 r., w związku z zatrudnieniem męża w [...] od [...] września 2017 r., z którego wynikało, że osiągnięty został dochód w wysokości [...] zł netto, wnioskodawczyni otrzymała decyzję z dnia [...] października 2017 r., w której organ odmówił wnioskodawczyni prawa do świadczenia wychowawczego na swe pierwsze dziecko, a mąż wnioskodawczyni otrzymał również decyzję, w której organ odmówił mu prawa do świadczenia wychowawczego na jego pierwsze dziecko urodzone [...] września 2001 r.

Skarżąca dalej podkreślała, że zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, rodzinę tworzą małżonkowie bez względu na istniejące między nimi relacje, w tym wynikające z zawartych umów małżeńskich, czy oddzielne zamieszkanie. Natomiast "pierwsze dziecko" w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, oznacza najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia. W związku z powyższym skarżąca zarzuciła, że organy obu instancji błędnie pozbawiły skarżącą prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko skarżącej, bowiem małoletni S. nie jest pierwszym dzieckiem w rodzinie. Zgodnie bowiem ze wskazaną definicją "pierwszego dziecka", pierwszym dzieckiem w rodzinie jest dziecko jej małżonka, to jest małoletni M. urodzony [...] września 2001 r., na którego odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego odrębną decyzją skierowaną do małżonka.

Wobec powyższego skarżąca stwierdziła, że przysługuje jej prawo do świadczenia wychowawczego na jej pierwsze dziecko urodzone [...] listopada 2002 r. bez uwzględniania kryterium dochodowego, albowiem w istocie nie jest on pierwszym, lecz drugim dzieckiem w rodzinie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem doprowadziła Sąd do uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem norm prawa materialnego oraz norm postępowania.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią unormowania ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2017 poz. 1851 ze zmianami; zwanej dalej w skrócie ustawą), określające warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organy zakwestionowały uprzednio przyznane dla pierwszego dziecka skarżącej świadczenie wychowawcze z powodu przekroczenia w jej rodzinie kryterium dochodowego. W skardze strona skarżąca zarzuciła wadliwe ustalenia w zakresie przyjęcia przez organy, które dziecko należy uznać za "pierwsze dziecko w rodzinie", gdyż organy błędnie przyjęły, że w rodzinie jest dwoje "pierwszych dzieci", a w tym - pierwszym dzieckiem w przypadku skarżącej jest jej syn. W osobnych wnioskach bowiem o przyznanie świadczenia wychowawczego małżonkowie podawali (co nie było kwestionowane przez organy), że rodzina składa się z sześciu osób - obojga małżonków oraz w sumie czworga dzieci (każde z małżonków posiada po dwoje własnych dzieci z pierwszych małżeństw).

Istota sprawy nie polega zatem na tym, czy zarobki małżonka skarżącej należało uwzględnić w dochodzie rodziny skarżącej, a na poprawnym ustaleniu składu rodziny skarżącej na potrzeby ustalenia świadczenia wychowawczego i prawidłowym wskazaniu pierwszego dziecka w rodzinie skarżącej. Bezspornie bowiem w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekroczy kwotę 800 zł, co miało miejsce z niniejszej sprawie i nie zostało zakwestionowane w skardze, świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko nie przysługuje (art. 5 ust. 3 ustawy). Godzi się zauważyć, że pojęcie rodziny ma istotne znaczenie dla ustalania kręgu osób, których dochody są brane od uwagę przy ocenie spełnienia przesłanki kryterium dochodowego do przyznania świadczenia.

Przepis art. 2 ustawy wprowadza własne, autonomiczne definicje na użytek stosowania tego aktu prawnego i ustalania zasad przyznawania świadczenia wychowawczego. Dotyczy to przede wszystkim takich pojęć, jak "dziecko", "pierwsze dziecko" oraz "rodzina". I tak, po myśli pkt 5) wymienionego artykułu, ilekroć w ustawie jest mowa o dziecku - oznacza to dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione oraz dziecko, w sprawie którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną. Z kolei definiując w punkcie 14) pojęcie "pierwszego dziecka" ustawodawca postanowił, że oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia; w przypadku dzieci urodzonych tego samego dnia, miesiąca i roku, będących najstarszymi dziećmi w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia, pierwsze dziecko oznacza jedno z tych dzieci wskazane przez osobę, o której mowa w art. 4 ust. 2. Definicję legalną rodziny zawiera natomiast punkt 16) stanowiąc, że oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972 oraz z 2017 r. poz. 1428); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Analizując brzmienie tych definicji trzeba podkreślić, że pojęcie "pierwszego dziecka" należy interpretować mając na uwadze zarówno definicję dziecka z pkt 5) jak i w szczególności legalną, swoistą definicję "rodziny", o której mowa w pkt 16) artykułu 2 ustawy. Ustawodawca zdefiniował "rodzinę" bardzo szeroko uwzględniając różne stany faktyczne jeśli chodzi o istniejące w praktyce związki interpersonalne, a przy tym uwzględnił w takim znaczeniu również rodziny rekonstruowane, to znaczy również te, w których oprócz dwojga osób pozostających w związku małżeńskim i ewentualnie ich wspólnych dzieci, znajdują się również dzieci małżonka z innych związków. Potwierdza to brzmienie pkt 5) artykułu 2, gdyż za dziecko uważa się nie tylko dziecko własne, lecz i dziecko małżonka. Wszakże należy podkreślić, że dziecko współmałżonka pochodzące z innego związku, może wchodzić w skład rodziny danych małżonków jedynie w sytuacji, gdy zamieszkuje wspólnie z nimi i pozostaje na ich utrzymaniu. Wynika to wprost z treści przepisu punktu 16) art. 2 ustawy i koresponduje z normą art. 4 ust. 1 ustawy, zgodnie z którą celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

A zatem "pierwszym dzieckiem" w rodzinie może być dziecko małżonka, nie będące wspólnym dzieckiem aktualnych małżonków, o ile tylko mieszka wspólnie z małżonkami i jest jedyne lub najstarsze w wieku do ukończenia 18. roku życia.

Nie ma znaczenia przy tym okoliczność, że po myśli art. 4 ust. 2 ustawy osobą uprawnioną do świadczenia wychowawczego będzie zawsze tylko rodzic (matka albo ojciec) i tylko rodzic będzie składał, jako uprawniony, wniosek o świadczenie wychowawcze na swoje własne dziecko (dzieci). Niemniej skład rodziny powinien być wykazany taki sam w obu wnioskach i dotyczy to także wskazania "pierwszego dziecka". Z uregulowań ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wynika, że przyjęto konstrukcję jednego "pierwszego dziecka" w rodzinie, a nie dwoje pierwszych dzieci.

Lektura akt administracyjnych wskazuje, że skarżąca wypełniając wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego, w skład członków swojej rodziny, oprócz małżonka wymieniła jego dwoje dzieci oraz własne dwoje. Z informacji tamże podanych wynika, że syn małżonka urodzony w 2001 r. jest najstarszy z dzieci. Z powyższego by należało wyprowadzić wniosek, formalnie ujmując, że pierwszym dzieckiem, a więc najstarszym dzieckiem w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia jest syn męża skarżącej, a nie syn skarżącej. Warunkiem jednak jest ustalenie, że to dziecko małżonka wspólnie mieszka i pozostaje na utrzymaniu, jak zresztą deklarowano we wniosku. Tymczasem organy nie poprowadziły właściwych ustaleń w tej materii i pominęły definicję rodziny w rozumieniu wyżej podanym. Jakkolwiek trafne jest ustalenie oraz argumentacja na jego poparcie prezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że dochody małżonka skarżącej należy wliczyć do dochodu rodziny skarżącej, to już brak jest jednoznacznych ustaleń organów co do rzeczywistego składu rodziny w kontekście ustawowych przesłanek warunkujących uznanie danych dzieci, za członków jednej rodziny. Decydujące znaczenie ma okoliczność faktycznego sprawowania opieki nad małoletnimi dziećmi i fakt wspólnego zamieszkiwania z nimi. Organy pominęły w postępowaniu zbadanie tej kwestii w odniesieniu do dzieci małżonka skarżącej.

Analizując zatem zaskarżoną decyzję, należy wskazać, że przeprowadzone postępowanie administracyjne obarczone jest wadami, wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego.

W szczególności pod adresem organów orzekających w sprawie musi być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 77 k.p.a. Tylko bowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny ma znaczenie dla poprawnego, zgodnego z obowiązującym stanem prawnym, rozpoznania sprawy i orzeczenia o prawach i obowiązkach stron. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na ważkie dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd podkreślający kluczowe znaczenie zebrania w toku postępowania całego materiału dowodowego, zaś obowiązek w tym zakresie spoczywa na organie, o czym stanowi art.77 k.p.a.

W realiach rozpatrywanej sprawy skarżąca we wniosku inicjującym postępowanie administracyjne zawarła sprzeczne (wykluczające się) fakty, a mianowicie domagając się przyznania świadczenia wychowawczego, wskazała jako pierwsze dziecko swego syna, wymieniła córkę, a jednocześnie podała, że w skład jej rodziny wchodzą mąż oraz dwoje jego własnych dzieci, przy czym najstarszym dzieckiem jest syn męża. Organy obu instancji nie wyjaśniły tej oczywistej sprzeczności, lecz wyprowadziły z niej negatywną - z punktu widzenia uprawnień dla strony - tezę, skutkującą w konsekwencji odmową przyznania świadczenia na dziecko skarżącej i nie wyjaśniły, czy dzieci męża faktycznie wspólnie mieszkają ze skarżącą i jej dziećmi i czy mogą być uznane za rodzinę w rozumieniu punktu 16 art. 2 ustawy, a także nie wyjaśniły, które dziecko jest pierwszym w rodzinie w rozumieniu ustawy.

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na

na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Nie jest rzeczą sądu administracyjnego weryfikacja istotnych ustaleń w sprawie, nie znajdujących odzwierciedlenia w zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym, nie przesądzając kierunku rozstrzygnięcia w tej sprawie, organ w toku ponownego jej rozpoznania powinien w pierwszym rzędzie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie prawidłowo składu rodziny skarżącej na potrzeby ustalenia świadczenia wychowawczego, a więc kręgu osób zaliczających się do rodziny skarżącej w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz zależnie od tych ustaleń określenie pierwszego dziecka zgodnie z przytoczonymi unormowaniami, a także winien ponownie zweryfikować, czy doszło do przekroczenia kryterium dochodowego.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł w sentencji wyroku.