Wyrok NSA oz. w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 920/00
NSA oz. w Białymstoku
Data orzeczenia: 2001-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: art. 23 ust. 1 pkt 8 lit. b
journal: Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: Czynsz płacony w ramach umowy leasingu operacyjnego związany jest z używaniem przez leasingobiorcę przedmiotu leasingu. W przypadku utraty /kradzieży/ przedmiotu leasingu, leasingobiorca zostaje pozbawiony możliwości korzystania z przedmiotu leasingu. Brak jest zatem podstaw do uznania wpłat dokonywanych - po kradzieży przedmiotu leasingu - przez leasingobiorcę na rzecz leasingodawcy, za opłatę czynszu w ramach umowy leasingu operacyjnego. Jest to natomiast spłata odszkodowania w ratach.

Wydatki poniesione przez podatnika, związane z przedmiotem leasingu, po jego kradzieży, mają zatem charakter odszkodowawczy i jako takie nie stanowią kosztów uzyskania przychodów, bowiem nie mają bezpośredniego związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą. Jeśli zatem poniesionych wydatków w ramach umowy leasingowej nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, to tym samym leasingobiorca nie może dokonać obniżenia podatku należnego o podatek naliczony od tych wydatków.

TEZY

Czynsz płacony w ramach umowy leasingu operacyjnego związany jest z używaniem przez leasingobiorcę przedmiotu leasingu. W przypadku utraty /kradzieży/ przedmiotu leasingu, leasingobiorca zostaje pozbawiony możliwości korzystania z przedmiotu leasingu. Brak jest zatem podstaw do uznania wpłat dokonywanych - po kradzieży przedmiotu leasingu - przez leasingobiorcę na rzecz leasingodawcy, za opłatę czynszu w ramach umowy leasingu operacyjnego. Jest to natomiast spłata odszkodowania w ratach.

Wydatki poniesione przez podatnika, związane z przedmiotem leasingu, po jego kradzieży, mają zatem charakter odszkodowawczy i jako takie nie stanowią kosztów uzyskania przychodów, bowiem nie mają bezpośredniego związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą. Jeśli zatem poniesionych wydatków w ramach umowy leasingowej nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, to tym samym leasingobiorca nie może dokonać obniżenia podatku należnego o podatek naliczony od tych wydatków.


UZASADNIENIE

Dnia 23 czerwca 1997 r. Spółka cywilna zawarła z firmą leasingową na okres 30 miesięcy umowę leasingu operacyjnego dotyczącą samochodu ciężarowego "STAR". Dnia 6 listopada 1997 r. przedmiot leasingu został skradziony. Postępowanie karne w sprawie kradzieży pojazdu zostało umorzone z powodu niewykrycia sprawcy. Firma ubezpieczeniowa odmówiła wypłaty odszkodowania z polisy "auto-casco", argumentując, że nie dochowano jednego z warunków umowy ubezpieczeniowej, tj. nie przedłożono oryginału dowodu rejestracyjnego. Dokument ten znajdował się w pojeździe w momencie kradzieży, pozostawiony tam przez kierowcę. Takie samo stanowisko zajął również Sąd Wojewódzki oraz Sąd Apelacyjny, Raty czynszu leasingowego po dniu kradzieży pojazdu Spółka zaliczała w koszty działalności jako koszty faktycznie ponoszone, uznając je za koszty uzyskania przychodów, zaś podatek naliczony VAT zawarty w fakturze odliczała.

Inspektor Kontroli Skarbowej uznał jednak, iż opłacona rata po dniu kradzieży pojazdu nie była "czynszem" za użytkowanie pojazdu lecz miała charakter odszkodowawczy i dlatego na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych spornego wydatku nie uznał za koszt uzyskania przychodów. Konsekwencją nieuznania wydatku za koszt uzyskania przychodów było zastosowanie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług.

Strona odwołała się od powyższej decyzji zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie przepisu art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług. Spółka wniosła o zmianę decyzji "w części dotyczącej uznania kosztów leasingu samochodu w podatku dochodowym i w podatku od towarów i usług".

Stosownie do ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w sprawie określenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. Izba uznała powyższy wydatek za niestanowiący kosztu uzyskania przychodu. Z decyzji tej wynikało, iż po okresie kradzieży nie można mówić o "czynszu" za użytkowanie pojazdu, gdyż Spółka nie była zobowiązana do dalszego opłacania opłat leasingowych. Utrata samochodu pozbawiła więc Spółkę możliwości korzystania z przedmiotu leasingu i uzyskiwania przychodów w wyniku jego użytkowania. Poniesiony wydatek z tytułu używania samochodu, którym Spółka nie dysponowała, nie stanowił kosztu uzyskania przychodów. Dalsze opłaty na rzecz leasingodawcy miały charakter odszkodowawczy i stosownie do art. 23 ust. 1 pkt 8 cyt. wyżej ustawy o podatku dochodowym nie stanowiły kosztu uzyskania przychodów.

Natomiast w decyzji w sprawie określenia podatku VAT, odsetek od zaległości podatkowej oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego VAT, Izba Skarbowa stwierdziła, ze skoro poniesiony wydatek nie stanowił kosztu uzyskania przychodów, jak to wynikało z decyzji o podatku dochodowym, strona skarżąca nie miała prawa do odliczenia podatku naliczonego udokumentowanego fakturą VAT z uwagi na naruszenie przepisu art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług.

Na decyzję Izby Skarbowej strona wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych przez nieuznanie wydatków na czynsz leasingowy jako kosztów uzyskania przychodów oraz art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ przez nieuzasadnione zastosowanie tegoż przepisu w rozpatrywanej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zasadniczym problemem dla oceny zasadności skargi było udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy dokonane wpłaty przez leasingobiorcę na rzecz leasingodawcy po kradzieży przedmiotu leasingu mogą stanowić koszty uzyskania przychodów przez leasingodawcę.

Przed wyrażeniem w tej materii poglądu należało mieć na względzie, że umowa leasingu w momencie jej zawierania i trwania oraz ponoszone, w związku z tym, przez podatnika opłaty służyły osiągnięciu przychodu, z uwagi na przedmiot leasingu.

Z dniem kradzieży przedmiotu leasingu /samochodu ciężarowego/ podatnik utracił przedmiot służący osiąganiu przychodu. Płacone więc w dalszym ciągu raty leasingowe nie stanowiły już wydatków mogących być zaliczonymi do kosztów uzyskania przychodu, gdyż nie były ponoszone w celu osiągnięcia przychodu. W tym miejscu należy podnieść, że zgodnie z "Warunkami umowy Leasingu Operacyjnego" utrata przedmiotu leasingu skutkuje - między innymi - wcześniejsze rozwiązanie umowy leasingu.

Leasingobiorca jednorazowo płaci pozostałe kwoty czynszu przewidziane w umowie leasingu operacyjnego oraz depozyt gwarancyjny, który nie podlega zwrotowi. Taki zapis oznacza, że kwoty zapłacone przez podatnika /leasingobiorcę/ po utracie samochodu miały charakter odszkodowawczy. Faktu tego nie zmienia istnienie porozumienia pomiędzy leasingobiorcą i leasingodawcą, iż zapłata - po kradzieży samochodu - pozostałej należności nie nastąpi jednorazowo lecz będzie realizowana w ratach. Czynsz płacony w ramach umowy leasingu operacyjnego związany jest bowiem z używaniem przez leasingobiorcę przedmiotu leasingu. W przypadku utraty /kradzieży/ przedmiotu leasingu, leasingobiorca zostaje pozbawiony możliwości korzystania z przedmiotu leasingu, a zatem brak jest podstaw do uznania dokonywanych przez niego wpłat, na rzecz leasingobiorcy, za opłatę czynszu w ramach umowy leasingu operacyjnego, zaś jest to spłata odszkodowania w ratach.

Wydatki poniesione przez podatnika, związane z samochodem będącym przedmiotem leasingu, po kradzieży tegoż samochodu, mają charakter odszkodowawczy, a jako takie w myśl przepisu art. 23 ust. 1 pkt 8 lit. "b" ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.

W sprawie niniejszej wydatek poniesiony po kradzieży samochodu - związany z tym samochodem - nie ma bezpośredniego związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą.

Przepis art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym stanowi, że obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Jak wyżej wykazano poniesionych wydatków przez stronę w ramach umowy leasingowej zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów nie można. Tym samym strona nie mogła dokonać obniżenia podatku należnego. Taki stan rzeczy uzasadniał wydanie decyzji określającej inne od wykazanych w deklaracjach VAT-7 kwoty zwrotu różnicy podatku VAT. Zaskarżona decyzja Izby Skarbowej nie narusza więc obowiązującego prawa podatkowego.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, oddalił skargę.