Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 336/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 3; art. 33 ust. 4 pkt. 4
journal: Dz.U. 2021 poz 1100
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 25 stycznia 2022 r. nr PSIII.8640.419.2021 w przedmiocie statusu bezrobotnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 25 stycznia 2022 r. nr PSIII.8640.419.2021 Wojewoda Śląski (dalej: Wojewoda) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. (dalej: Prezydent Miasta) z dnia [...] r., nr [...] orzekającą o utracie statusu osoby bezrobotnej przez G. K.(dalej: Skarżący).

Podstawą prawna wydanej decyzji był art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 1100 z późn. zm.; dalej u.p.z.) w trybie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.).

Rozstrzygnięcie nastąpiło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący rejestrując się w dniu 29 kwietnia 2019 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w T. (dalej: PUP) jako osoba bezrobotna, został poinformowany o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, w szczególności o obowiązku zgłaszania się w wyznaczonych terminach oraz o konsekwencjach związanych z niestawiennictwem. Fakt ten potwierdził własnoręcznym podpisem.

W dniu 24 września 2021 r. Skarżący został telefonicznie wezwany na spotkanie na 29 września 2021 r.

Za pośrednictwem poczty elektronicznej 27 września 2021 r. Skarżący zwrócił się z prośbą o kontynuowanie kontaktów w formie telefonicznej lub elektronicznej (e-mail) z uwagi na sytuację epidemiczną oraz opiekę nad osobą niepełnosprawną, niezdolną do samodzielnej egzystencji, o obniżonej odporności (choroba nowotworowa). Jak wynika z notatki służbowej pracownik PUP w dniu 28 września 2021 r. poinformował Skarżącego telefonicznie o obowiązkowym charakterze terminów, wyznaczeniu nowego terminu stawiennictwa oraz o wysłaniu wezwania w sprawie tego terminu zgłoszenia.

Skarżący 28 września 2021 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej ponownie zwrócił się o kontynuację korzystania przez PUP z dostępnych form kontaktu telefonicznego lub elektronicznego. Uzasadnił to tym, że opieka nad mamą ma charakter ciągły, a nie okazjonalny i tylko takie formy zapewniają pełne bezpieczeństwo w okresie pandemii. Zaznaczył, że nie prosił o zmianę terminu kontaktu na dzień 6 października 2021 r., tylko kontynuowanie dotychczasowej formy stawiennictwa w PUP. W tym samym dniu Skarżący przesłał kolejną wiadomość elektroniczną, w której poprosił o informację, czy spotkanie wyznaczone na dzień 29 września 2021 r. jest odwołane oraz uwzględnienie jego prośby o kontynuowanie kontaktów w formie zdalnej.

Pismem z dnia 28 września 2021 r. PUP poinformował Skarżącego o wyznaczeniu na dzień 6 października 2021 r. o godz. 11.15 (pok. 304, III piętro) terminu obowiązkowego stawiennictwa w siedzibie Urzędu celem potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy oraz przygotowania Indywidualnego Planu Działania (dalej: IPD). W piśmie tym przekazano także informacje o sposobach usprawiedliwiania nieobecności z powodu choroby oraz o treści art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. Wezwanie zostało skutecznie doręczone za pośrednictwem poczty tradycyjnej 5 października 2021 r. (odbiór wezwania osobiście pokwitował Skarżący).

W dniu 01 października 2021 r. pracownik PUP przesłał elektronicznie Skarżącemu wiadomość, że informował o wysłaniu wezwania z terminem obowiązkowego stawiennictwa w dniu 6 października 2021 r. w siedzibie PUP. Dnia 2 października 2021 r. Skarżący poprzez e-mail poinformował, że wezwanie dotychczas do niego nie dotarło. Ponadto trzykrotnie zwracał się o kontynuowanie kontaktów w formie telefonicznej/elektronicznej i chciałby się dowiedzieć, czy zajęto już stanowisko w jego sprawie. W przypadku odrzucenia jego prośby zwrócił się o wskazanie przysługujących możliwości odwoławczych.

Następnie, w związku z otrzymanym 5 października 2021 r. wezwaniem za poprzez e-mail Skarżący poinformował, że nie jest możliwe osobiste stawiennictwo w PUP z uwagi na trwającą czwartą falę pandemii i sprawowanie bezpośredniej, ciągłej opieki nad niepełnosprawną mamą o bardzo mocno obniżonej odporności. Nie otrzymał informacji o stanowisku PUP w sprawie jego wniosków o kontynuowanie kontaktów w formie telefonicznej/elektronicznej. Co do wskazanego w wezwaniu celu spotkania w wyznaczonym terminie Skarżący potwierdza gotowość do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, w formie pracy zdalnej, w nieuregulowanym czasie pracy, zgodnie z jego możliwościami uwzględniającymi opiekę nad niepełnosprawną mamą. Wskazał również, że IPD był przygotowany po rejestracji, a w przypadku potrzeby uzyskania określonych informacji zwraca się o przesyłanie pytań w formie elektronicznej. W razie konieczności aktualizacji IPD także wnosi o uwzględnienie opisanej przez niego sytuacji oraz przesłanie propozycji drogą elektroniczną do weryfikacji. Wskazał też, że 29 września 2021 r. nic nie stało na przeszkodzie w realizacji celów spotkania w formie telefonicznej/elektronicznej i nie zwracał się o zmianę terminu.

Z notatki służbowej sporządzonej 6 października 2021 r. przez pracownika PUP wynika, że Skarżący telefonicznie zwrócił się z pytaniem o stanowisko PUP w sprawie terminu zgłoszenia wyznaczonego na dzień 6 października 2021 r. Otrzymał informację, że jego sprawa została przekazana Kierownikowi oraz Dyrektorowi. Informację zwrotną otrzyma w tym samym dniu tj. 6 października od Kierownika.

Podczas rozmowy telefonicznej w dniu 8 października 2021 r. – co wynika z notatki służbowej sporządzonej przez Kierownika Działu Obsługi Klienta PUP - Skarżącego podano w jakim celu było wysłane wezwanie oraz jakie mogą być konsekwencje niezgłoszenia się w terminie. Po raz kolejny przekazano, że od 7 czerwca 2021 r. PUP wznowił osobistą obsługę osób bezrobotnych z zachowaniem obostrzeń sanitarnych.

W dniu 12 października 2021 r. wpłynęło do PUP pismo Skarżącego, w którym zwraca się z prośbą o usprawiedliwienie niestawiennictwa w wyznaczonym na dzień 6 października 2021 r. powołując się na dotychczasowy przebieg sprawy, w szczególności brak informacji w sprawie jego prośby o kontynuowanie kontaktów w formie telefonicznej/elektronicznej. Do pisma ww. załączył wydruk prowadzonej korespondencji elektronicznej oraz odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 kwietnia 2020 r. na interpelację nr [...] w sprawie osobistego stawiennictwa osób bezrobotnych w trakcie zagrożenia epidemicznego.

Następnie pismem z 20 października 2021 r. Skarżący został powiadomiony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 6 października 2021 r. z powodu nieusprawiedliwionego niestawiennictwa w wyznaczonym terminie. Powodem wszczęcia tego postępowania była ocena złożonych oświadczeń, które nie stanowiły przesłanki do usprawiedliwienia niezgłoszenia się w wyznaczonym terminie.

Skarżący złożył skargę na nienależyte wykonywanie zadań, tj. brak odpowiedzi na prośby o kontynuowanie komunikacji w formie zdalnej w trakcie stanu epidemicznego. Odniósł się w niej do zawiadomienia z dnia 20 października 2021 r. oraz poruszył brak przesłania drogą elektroniczną akt sprawy i materiałów zgromadzonych w postępowaniu lub zapewnienie innej formy zdalnego dostępu do akt sprawy i materiałów zgromadzonych w postępowaniu. Skarga została uznana przez Wojewodę za nieuzasadnioną, o czym Skarżący został zawiadomiony pismem z 25 listopada 2021 r.

Decyzją z 25 listopada 2021 r. Prezydent Miasta orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej przez Skarżącego z dniem 6 października 2021 r. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotową decyzję wydano wobec nie wykazania przez Skarżącego okoliczności usprawiedliwiających jego niestawiennictwo w wyznaczonym terminie.

Od tej decyzji Skarżący wniósł odwołanie.

Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu stwierdził, że w związku z telefonicznym ustaleniem terminu spotkania w PUP, wyznaczonym na 29 września 2021 r., organ I instancji nie dysponował w istocie dowodem potwierdzającym przyjęcie przez Skarżącego tego terminu do wiadomości. Dopiero w piśmie, które wpłynęło do PUP 12 października 2021 r., czyli w toku postępowania wyjaśniającego Skarżący przyznał, że 29 września 2021 r. o godz. 7.55 został poinformowany o odwołaniu spotkania. W tym dniu przesłano Skarżącemu wezwanie do obowiązkowego stawiennictwa w PUP w dniu 6 października 2021 r. celem potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy oraz przygotowania IPD.

Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. do organu administracji należy wyznaczenie bezrobotnemu terminu stawienia się w Urzędzie, natomiast na bezrobotnym ciąży obowiązek stawiennictwa. W przypadku niemożności wypełnienia tego obowiązku jest on zobowiązany do wskazania w zawitym terminie uzasadnionej przyczyny tego niestawiennictwa. Przepis pełni szczególną funkcję. Posiadanie statusu bezrobotnego jest prawem, ale z prawem tym wiążą się określone obowiązki, a jednym z nich jest konieczność stawiennictwa w Urzędzie Pracy w wyznaczonych terminach. Naruszenie tego obowiązku wiąże się z określonymi konsekwencjami, polegającymi na pozbawieniu danej osoby statusu bezrobotnego. Wskazane konsekwencje mogą nie być zastosowane, gdy dana osoba wykaże, że niestawiennictwo posiadało swoje uzasadnienie, zatem bezrobotny musi doprowadzić do sytuacji niestosowania przewidzianej normy prawnej

Wojewoda odnosząc się do zarzutu Skarżącego co do braku odpowiedzi na jego wnioski o zastąpienia stawiennictwa osobistego kontaktem zdalnym stwierdził, że informacja o formie kontaktu określona została w wezwaniu z dnia 28 września 2021 r. Z jego treści jednoznacznie wynika nie tylko miejsce i termin, ale też forma stawiennictwa. W wezwaniu było również pouczenie o konsekwencjach wynikających z treści art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. Fakt, iż Skarżący w istocie nie uzyskał zgody organu I instancji na zmianę formy kontaktu w dniu 6 października 2021 r. (z osobistej na zdalną) skutkowało tym, że jego obowiązkiem było postąpić w sposób wskazany w treści wezwania z 28 września 2021 r., czyli osobiście stawić się w PUP. Wojewoda przy tym zauważył, że – jak wynika z "Ewidencji aktywizacji zawodowej" - ostatnia wizyta Skarżącego w PUP miała miejsce w lutym 2020 r.

Przywołana przez Skarżącego rekomendacja Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, wyrażona w piśmie z dnia 17 marca 2020 r. w sprawie uznawania stanu epidemicznego jako okoliczności stanowiącej uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa bezrobotnego w Powiatowym Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie wydana była w innych okolicznościach, w szczególności braku możliwości korzystania ze szczepień ochronnych przeciwko Covid-19. Wojewoda zaznaczył, że rekomendacje nie stanowią źródła prawa, a przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w omawianym zakresie nie zostały zmienione. Poza tym w związku z sytuacją epidemiczną zarządzeniem Dyrektora PUP z dnia 12 marca 2020 r. wprowadzono do odwołania obsługę klienta wyłącznie w formie telefonicznej, elektronicznej (e-mail) lub za pośrednictwem poczty tradycyjnej. Z dniem 07 czerwca 2021 r. wznowiona jednak została obsługa klienta na terenie PUP z zachowaniem reżimu sanitarnego. Nieuzasadnione było zatem umożliwianie Skarżącemu, na zasadzie wyjątku, kontaktowania się z PUP wyłącznie w formie zdalnej.

Co do informacji przekazanych przez Skarżącego w e-mail w dniu 5 października 2021 r. według Wojewody Skarżący nie może ograniczać swej gotowości do podjęcia pracy jedynie do pracy w formie zdalnej (dodatkowo w nieuregulowanym czasie pracy). Kandydat do pracy nie może bowiem stawiać warunków co do formy wykonywania pracy. Decyzję o ewentualnym skierowaniu pracownika do pracy zdalnej podejmuje pracodawca.

Wojewoda podniósł także, że choć wezwanie z wyznaczonym na dzień 6 października 2021 r. terminie stawienia się w PUP zostało Skarżącemu doręczone w dniu 5 października 2021 r., to jednak o tym Skarżący wiedział już od 28 października 2021 r. Wynika to z treści korespondencji elektronicznej kierowana w tym dniu przez Skarżącego do PUP.

Odnosząc się do zarzutu nieprzesłania Skarżącemu przez organ I instancji akt sprawy oraz materiałów zgromadzonych w postępowaniu Wojewoda wskazał, że zarzut naruszenia zasady czynnego udziału w postępowaniu, określonej w art. 10 § 1 K.p.a., może odnieść skutek wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Skarżący nie wyjaśnił jaki wpływ na rozstrzygnięcie sprawy miało wskazane przez niego naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Warto dodać, że odwołujący czynnie uczestniczył w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji, o czym świadczą składane przez niego pisma, w których obszernie opisał okoliczności niezgłoszenia się w wyznaczonym na dzień 6 października 2021 r. terminie. Istotne jest również, że w toku postępowania organ I instancji nie gromadził nowych dowodów w sprawie. Powoływane przez odwołującego wydanie decyzji z naruszeniem terminu określonego w przepisach procedury administracyjnej także nie wpływa na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

W związku z powyższym Wojewoda uznał, że Skarżący nie spełnił ustawowych warunków umożliwiających zachowanie statusu osoby bezrobotnej. Nie zgłosił się w PUP w wyznaczonym w terminie i pomimo że w okresie do 7 dni powiadomił o przyczynie tego niestawiennictwa, to wskazane przez niego okoliczności niestawiennictwa nie wyczerpują znamion uzasadnionej przyczyny w rozumieniu art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. Biorąc pod uwagę te okoliczności faktyczne i prawne decyzję organu I instancji uznał za słuszną.

Wnosząc skargę na decyzję Wojewody Skarżący zarzucił jej naruszenie prawa zarówno materialnego jak i proceduralnego, a także braku dobrej woli przy ocenie złożonego usprawiedliwienia niestawiennictwa w PUP. W odczuciu Skarżącego było to bezpodstawne, celowe działanie na jego szkodę. Przedmiotowa decyzja jest bezpodstawna, krzywdząca, pozbawiająca nabytych uprawnień. Ma zasadniczy wpływ na fałszowanie statystyk bezrobocia w kraju i regionie, pozorowanie umniejszenia bezrobocia w województwie śląskim i zmniejszanie środków finansowych przyznawanych dla regionu na likwidację bezrobocia.

Skarżący podniósł, że PUP bezprawnie pozbawiając go statusu osoby bezrobotnej pozbawił go również możliwości kontynuowania potrzebnego leczenia, gdyż nie opłacał składek zdrowotnych począwszy od października 2021, choć w tym miesiącu w myśl przepisów o ubezpieczeniu zdrowotnym składka powinna być opłacona. Nie opłacał składek także przez m-ce listopad, grudzień 2021 r. oraz styczeń i luty 2022 r.

Zarzucił organom brak zastosowania w jego sprawie unormowań prawnych wprowadzonych przez organy Państwa na okres pandemii, a mianowicie ustawy z dnia 02 marca 2020 o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, tzw. ustawy covidowej i wydanego polecenia przez MRPiPS Departament Rynku Pracy w Warszawie na podstawie przepisów tej ustawy. W/w poleceniem unormowano zasady usprawiedliwiania niestawiennictwa bezrobotnego w PUP poprzez uznawanie stanu epidemii jako okoliczności stanowiącej uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa bezrobotnego w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym przez urząd terminie.

Wobec tego niestawiennictwo Skarżącego w PUP zasługiwało na usprawiedliwienie, a jego postępowanie zmierzające do zastąpienia osobistego stawiennictwa w PUP w dniu 6 października 2021 r. formą zdalną było właściwe i adekwatne do istniejącego stanu epidemicznego.

Niestawiennictwo osobiste w PUP Skarżący usprawiedliwił w terminie do 7 dni. Argumenty, które podał w usprawiedliwieniu w jego ocenie stanowią wystarczające uzasadnienie przyczyn braku osobistego stawiennictwa i znajdują poparcie w orzecznictwie, w definicjach uzasadniających przyczyny niestawiennictwa oraz w rekomendacjach i poleceniach MRPIPS wydanych w związku z rozprzestrzenianiem się na terenie Polski koronawirusa SARS-C0V2 wywołującego chorobę C0VID19 z uwzględnieniem zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia, oraz MZ w naszym kraju.

Natomiast PUP dokonał oceny niestawiennictwa Skarżącego wg kryteriów sprzed pandemii, a nie według kryteriów obowiązujących w pandemii koronawirusa i istniejącego aktualnie zagrożenia epidemicznego. Działania PUP nie są dostosowane do warunków pandemii.

Według Skarżącego nie bez znaczenia pozostaje to, że PUP przed terminem wyznaczonego stawiennictwa nie odpowiedział na wnioski Skarżącego do zastąpienia stawiennictwa osobistego kontaktem zdalnym. Obowiązkiem PUP jest odpowiadanie na wnioski/prośby bezzwłocznie, co wynika z art. 9 k.p.a. Brak odpowiedzi co do formy kontaktu zarówno przed dniem wyznaczonego terminu, jak i w dniu spotkania za rzutowało na dalsze postępowanie.

Organy nie uwzględniły faktu, że PUP uchybił proceduralnie nie przysyłając akt sprawy i materiałów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym drogą e-mailową, o co z uwagi na pandemię i uzasadniony brak możliwości osobistego stawiennictwa w PUP Skarżący zwracał się na piśmie z dnia 26 listopada 2021 r. Wskazane w uzasadnieniu w decyzji Wojewody, że jakoby nic nowego nie wniesiono nie mogą zastępować obowiązku organu w tym przedmiocie. Ponadto nie mógł odnieść się do notatek służbowych złożonych do akt sprawy przez pracownika PUP, bo ich Skarżącemu nie przysłano.

W ocenie Skarżącego organy nie uwzględniły faktu, że określone wezwaniem cele osobistego stawiennictwa w PUP zostały zrealizowane drogą zdalną w dniu 5 października 2021, do czego PUP nie wnosił zastrzeżeń ani co do formy ani co do treści. Wobec tego nie było podstaw do spotkania w dniu 6 października 2021 r Osobiste stawiennictwo de facto zostało zastąpione drogą elektroniczną i stało się bezprzedmiotowe w formie osobistego stawiennictwa. Spełniałoby rolę zbytecznej wycieczki do PUP, co jest bezsensownym i niebezpiecznym ze względu na pandemię.

Podejmując rozstrzygnięcie nie uwzględniono treści zapisów rozmowy telefonicznej przeprowadzonej 6 października 2021 r. o godz. 10.29 z doradcą Skarżącego tj. pomiędzy nr [...] a nr [...]. PUP zobowiązał się do udzielenia informacji w tym samym dniu, niestety nie dotrzymał słowa. Jest to dowód na naruszenie procedury i prawa materialnego. Kierownik Działu Obsługi Klienta PUP zadzwoniła dopiero w dniu 8 października 2021 r. o godz. 15.08.

Nie uwzględniono faktu, że PUP przesyłając Skarżącemu wezwanie do osobistego stawiennictwa na dzień przed jego terminem i to w godzinach popołudniowych, jednocześnie nie zajmując stanowiska co do formy kontaktu zdalnego uniemożliwił znalezienie odpowiedniej opieki dla niepełnosprawnej mamy, którą się Skarżący opiekuje. Jest ona osobą chorą, niezdolną do samodzielnej egzystencji, niepełnosprawną, z najwyższej grupy ryzyka pod względem Covid. Skarżący nie może być nosicielem choroby zakaźnej - Covid, bo automatycznie skazuje mamę na śmierć. Jest to okoliczność bezwzględnie zasługująca na uwzględnienie przy ocenie usprawiedliwienia osobistego niestawiennictwa, a także do podjęcia decyzji o zastąpieniu osobistego stawiennictwa drogą zdalną.

Skarżący zarzucił także błędne ustalenia zarówno przez PUP jak i Wojewodę Śląskiego w zakresie zasad funkcjonowania PUP. Organy wskazują, że wraz z otwarciem PUP ustaje możliwość załatwiania spraw drogą elektroniczną i obowiązkowym jest załatwianie spraw poprzez osobiste stawiennictwo. Nic bardziej mylnego. Zamykanie i otwieranie urzędu odbywa się zupełnie wg innych zasad i norm prawnych, natomiast możliwość załatwiania spraw zdalnie ma inne podstawy funkcjonowania. Możliwość załatwiania spraw zdalnie jest podyktowane postępem technicznym i ma na celu usprawnienie i polepszenie jakości usług oraz życia społeczeństwa. Zgodnie z treścią pism - zaleceń MRP i PS urzędy pracy nie miały prawa w ogóle się zamykać, natomiast kontakt zdalny winien być stosowany względem każdego klienta, który ma taką możliwość.

Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie orzeczenia skutkującego przywróceniem Skarżącemu statusu bezrobotnego w okresie na jaki został bezprawnie pozbawiony.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych decyzji, nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie.

Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu według kryterium legalności i w granicach rozpoznawanej sprawy była zarówno decyzja Wojewody Śląskiego z dnia 25 stycznia 2022 r., który działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję z 25 listopada 2021 r. Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w T. o utracie przez Skarżącego z dniem 6 października 2021 r. statusu osoby bezrobotnej na okres 120 dni.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem organów orzekających w sprawie Skarżący nie stawił się na wyznaczony termin w Powiatowym Urzędzie Pracy bez uzasadnionej przyczyny, co uzasadnia zastosowanie art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o promocji zatrudnienia. Zgodnie z art. 33 ust. 3 u.p.z. bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Jak wskazał NSA, samo pozostawanie bez pracy, rejestracja w organie zatrudnienia czy zamiar korzystania z określonych świadczeń i przywilejów nie determinują jeszcze przynależności do grupy bezrobotnych w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Istotnymi cechami charakteryzującymi pojęcie prawne "bezrobotnego" jest bowiem zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia. Z powyższego bezspornie zatem wynika, że bezrobotny powinien tak zorganizować swoje sprawy osobiste, aby mógł wywiązać się z powinności przewidzianej w art. 33 ust. 3 u.p.z. (wyrok NSA z 22 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1479/11).

Stosownie natomiast do art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawianie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw. Powołany przepis przewiduje zatem w stosunku do bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa, sankcję pozbawienia statusu bezrobotnego w zależności od ilości niestawiennictw tj. na: 120 dni w przypadku pierwszego niestawiennictwa, 180 dni w przypadku drugiego niestawiennictwa oraz 270 dni w przypadku trzeciego i kolejnego niestawiennictwa. Inaczej, co podkreślił NSA, przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. dopuszcza możliwość niestawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie, jednakże na bezrobotnym spoczywa wówczas obowiązek usprawiedliwienia niestawiennictwa, poprzez wskazanie uzasadnionej przyczyny w okresie 7 dni. Do organu administracji należy wyznaczenie terminu stawienia się w jego siedzibie oraz dopilnowanie realizacji tego obowiązku, natomiast na bezrobotnym ciąży obowiązek stawiennictwa w siedzibie organu zatrudnienia, a w przypadku niemożności wypełnienia tego obowiązku to bezrobotny jest zobowiązany do wskazania w zawitym terminie uzasadnionej przyczyny tego niestawiennictwa. To na bezrobotnym ciąży obowiązek udokumentowania faktu niemożności stawienia się w organie zatrudnienia, natomiast organ, jedynie w oparciu o przedłożone przez stronę wyjaśnienia i dokumenty, uznaje bądź nie uznaje przedłożone wyjaśnienia za wystarczające (wyrok NSA z 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 481/15).

W świetle powyższych regulacji bezrobotny może uniknąć utraty statusu bezrobotnego w związku ze swym niestawiennictwem w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy jedynie wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione dwie przesłanki:

1. bezrobotny powiadomi urząd pracy w ciągu 7 dni od dnia, w którym miał się stawić, o przyczynie swego niestawiennictwa oraz

2. wskazana przyczyna będzie uzasadniona.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy obu instancji ustaliły w sposób prawidłowy, że nie doszło do ziszczenia się drugiej z ww. przesłanek.

Choć ustawa o promocji zatrudnienia nie precyzuje, w jaki sposób urząd powinien powiadomić o dacie stawiennictwa bezrobotnego w urzędzie, to jednak jest oczywiste, że powiadomienie to powinno być dokonane w sposób skuteczny, a skuteczność ta oceniana powinna być w zależności od konkretnych okoliczności sprawy (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1051/14). Warto przy tym podkreślić, że powiadomienie o terminie wyznaczonej wizyty w urzędzie nie podlega rygorom przewidzianym w art. 40 § 2 k.p.a., który reguluje kwestię doręczania pism stronie w toku postępowania administracyjnego. Ustalenie terminu takiej wizyty nie jest sprawą indywidualną rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej, trudno zatem byłoby przyjąć, że powiadomienie o tym powinno przybrać formę pisma kierowanego do bezrobotnego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1360/05). W rozpatrywanej sprawie termin obowiązkowego stawiennictwa był przekazany Skarżącemu w trakcie rozmowy telefonicznej z jego doradcą w dniu 28 września 2021 r. (co wynika z treści e-mail Skarżącego z 28 września 2021 r.), następnie potwierdzona została w pisemnym wezwaniu, odebranym przez Skarżącego 5 października 2021 r. Oznacza to, że Skarżący nie został zaskoczony zbyt krótkim terminem do stawienie do PUP, uniemożliwiającym mu zorganizowanie opieki nad członkiem rodziny. Zresztą z treści korespondencji prowadzonej przez Skarżącego z organem wynika, że powodem niestawiennictwa była raczej narzucona przez Organ forma bezpośredniego kontaktu z pracownikiem PUP, a nie preferowana przez Skarżącego forma elektroniczna lub telefoniczna.

Nie ulega wątpliwości, że Skarżący w terminie 7 dni od dnia wyznaczenia terminu obowiązkowej wizyty w PUP 6 października 2021 r. powiadomił PUP pisemnie o przyczynie niestawiennictwa (data wpływu 12 października 2021 r.).

Tym niemniej podana przyczyna niestawiennictwa nie może być uznana za "uzasadnioną" w rozumieniu art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z.

Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia nie zawierają choćby przykładowego katalogu "uzasadnionych przyczyn" niestawiennictwa i nie wyjaśniają, co należy pod tym pojęciem rozumieć. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że taka przyczyna musi poddawać się możliwości jej weryfikacji. Przede wszystkim jednak za uzasadnioną przyczynę może być uznana tylko taka, która stanowi nieprzewidzianą, nie spowodowaną przez bezrobotnego, obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą zgłoszenie się przez zainteresowanego w urzędzie pracy (por. wyrok NSA z 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1319/09; wyrok NSA z 9 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 422/09; wyrok WSA w Gliwicach z 6 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 501/11). Nie każdy podany przez bezrobotnego powód nie zgłoszenia się do urzędu pracy może być uznany za uzasadnioną przyczynę, a jedynie zdarzenie niezależne od woli bezrobotnego czyli takie, na które nie miał wpływu a więc, co do zasady, zdarzenie nagłe, którego przy dołożeniu należytej staranności bezrobotny nie mógł przewidzieć i zapobiec jego negatywnym następstwom w postaci niemożności stawienia się w wyznaczonym terminie w powiatowym urzędzie pracy. Jako przykłady przyczyn uzasadniających niestawiennictwo w orzecznictwie podaje się m.in. nagłą chorobę, brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji lub inne nagłe zdarzenie typu pożar, powódź. Za uzasadnione przyczyny nie uznaje się natomiast okoliczności powstałych z winy bezrobotnego, choćby tylko na skutek jego lekkomyślności czy niedbalstwa, które polega na niedołożeniu należytej staranności (por. wyrok NSA z 26 października 2010 r., sygn. akt I OSK 942/10; wyrok NSA z 1 sierpnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1821/06; wyrok WSA w Szczecinie z 29 września 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 469/10; wyrok WSA w Krakowie z 23 września 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 148/10; wyrok WSA w Kielcach z 20 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 214/10).

Uwzględniając powyższe stanowisko judykatury, Sąd podzielił stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, że podane przez Skarżącego okoliczności nie mogą być zakwalifikowane do katalogu "uzasadnionych przyczyn" w przedstawionym powyżej rozumieniu tego pojęcia.

W oświadczeniu złożonym w piśmie z 9 października 2021 r. (data wpływu 12 października 2021 r.) Skarżący wskazał, że powodem niezgłoszenia była cyt. "sytuacja epidemiologiczna oraz opieka nad osobą niepełnosprawną niezdolna do samodzielnej egzystencji o obniżonej odporności". Skarżący był przygotowany do kontynuowania kontaktów w formie telefonicznej/elektronicznej.

Zauważyć przyjdzie, że Organ w wezwaniu wyznaczającym termin stawiennictwa w PUP wyraźnie wskazał nie tylko czas, ale także miejsce. Pomimo kierowanej do Organu korespondencji e-mail Skarżący nie tylko nie uzyskał zgody na zmianę formy stawiennictwa na zdalną/ telefoniczną, ale otrzymał w e-mail z 1 października 2021 r. od pracownika PUP potwierdzenie co terminu i miejsca obowiązkowego stawiennictwa. W związku z tym Skarżący był związany wskazanym sposobem stawiennictwa, nie miał podstaw do jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jak owo stawiennictwo ma się odbyć.

W sposób wiążący formę realizacji obowiązków osób bezrobotnych w urzędzie pracy ustala organ. W kontrolowanej sprawie istotne znaczenie ma to, że od 7 czerwca 2021 r. PUP wznowił obsługę bezpośrednią osób bezrobotnych z zachowaniem obostrzeń sanitarnych. Zauważyć przy tym należy, że przywoływane przez Skarżącego rekomendacje Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 14 kwietnia 2020 r. stanowią odpowiedź na interpelację poselską, w której przedstawiono rekomendacje co do sposobu wykonywania zadań przez Dyrektorów Wojewódzkich i Powiatowych Urzędów Pracy mając na względzie bezpieczeństwo zdrowotne zarówno klientów jak i pracowników urzędów pracy. Dyrektor PUP skorzystał z tych rekomendacji i do 6 czerwca 2021 r. obsługa klienta w PUP miała wyłącznie formę telefoniczną, elektroniczną (email) lub za pośrednictwem poczty tradycyjnej. Natomiast od 7 czerwca 2021 r. wznowiona została w PUP obsługa bezpośrednia klientów PUP. W związku z powyższym zarzuty Skarżącego co do niestosowania w jego sprawie formy elektronicznej Sąd uznaje za nieuzasadnione.

Nie zasługuje na uznanie zarzut nie przesłania Skarżącemu akt sprawy. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z 20 października 2021 r. zawarte zostało pouczenia o sposobie realizacji art. 10 § 1 k.p.a poprzez m.in. zapoznanie się z aktami sprawy w siedzibie PUP. Z akt sprawy wynika, że Skarżący nie skorzystał z tej możliwości. Nie wskazał również, jak brak posiadanej dokumentacji wpłynęło na realizację jego praw. Sąd orzekający w sprawie podziela pogląd, według którego zajmując się zarzutem naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., a więc zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, może być on skuteczny, o ile strona wykaże, że uchybienie to uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, przy czym chodzi o wykazanie uniemożliwienia takich czynności, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok WSA w Gliwicach z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1424/21). Także NSA stwierdził, że dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału stron w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (Wyrok NSA z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 841/19).

Sąd podziela przy tym pogląd, że status osoby bezrobotnego nie jest nakładanym z urzędu obowiązkiem, jest zaś dobrowolnym uprawnieniem osoby się o niego ubiegającej. Z chwilą przyznania statusu osoby bezrobotnej na osobie, której taki status przyznano, spoczywają pewne zobowiązania, wynikające ze złożonej deklaracji gotowości do podjęcia zatrudnienia bądź innej formy pomocy (por. wyrok NSA z 29 września 2020 r., sygn. akt I OSK 1035/20). Po za tym należy mieć na względzie także i to, osoba bezrobotna podlega między innymi finansowanemu ze środków publicznych ubezpieczeniu zdrowotnemu. Status bezrobotnego daje zatem określone uprawnienia, które łączą się z określonymi obowiązkami osoby zarejestrowanej. Jednym z nich jest obowiązek oznaczony w art. 33 ust. 3 u.p.z. polegający na zgłaszaniu się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy.

Podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie utraty statusu bezrobotnego z powodu nieusprawiedliwionego niestawiennictwa organ związany jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki tak w zakresie prowadzenia postępowania jak i orzekania. Przede wszystkim organ powinien przestrzegać zasady wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Ocena czy dana okoliczność została udowodniona może bowiem nastąpić dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) w przeciwnym wypadku nosi cechy dowolności.

W świetle powyższego brak jest podstaw do eliminacji zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Analiza akt postępowania administracyjnego i wydanych w tym postępowaniu rozstrzygnięć nie wskazuje aby w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, czy też przepisów postępowania administracyjnego, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji. W szczególności w sprawie nie doszło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), zasady informowania (art. 9 k.p.a.) oraz zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Organ zebrał materiał dowodowy niezbędny do podjęcia rozstrzygnięcia, a następnie poddał go wnikliwej analizie i ocenie w świetle przesłanek określonych w art. 33 ust. 3 i ust. 4 pkt 4 u.p.z. Podjęte w sprawie rozstrzygnięcie organ należycie uzasadnił - stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Organ rozważył przedstawione przez skarżącego okoliczności, jednak nie uznał, że stanowią one "uzasadnione przyczyny" w rozumieniu art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia. Stanowisko organu, jak już wyżej wskazano, jest trafne.

Z powodów wyżej wyjaśnionych Sąd stwierdził, że słusznie organy oceniły, że w sprawie nie zachodzi usprawiedliwiony powód niestawiennictwa się w PUP. Powyższe stwierdzenie obligowało Organ do pozbawienia Skarżącego statusu bezrobotnego. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.

.

-----------------------

6