Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 847/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1, art. 89 ust. 1
journal: Dz.U. 1996 nr 61 poz 283
law: Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej.
article: art. 106 § 3 i § 5, art.  174 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie sędzia del. WSA Jacek Fronczyk (spr.) sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Protokolant Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 stycznia 2009 r. sygn. akt III SA/Kr 454/08 w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Krakowie z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2009 r. o sygn. akt III SA/Kr 454/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę D. K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Krakowie z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

D. K. został mianowany funkcjonariuszem Służby Więziennej w służbie przygotowawczej z dniem 1 lipca 2003 r., a funkcjonariuszem w służbie stałej z dniem 1 lipca 2005 r.

W aktach sprawy administracyjnej znajdują się oświadczenia mieszkaniowe D. K. z dnia 12 stycznia 2004 r. (k. 2), z dnia 12 stycznia 2005 r. (k.4) oraz z dnia 16 marca 2006 r. (między k. 5 a k. 8), złożone przez funkcjonariusza w celu ustalenia uprawnienia do przyznania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu, z których wynika, że w dacie składania tych oświadczeń zajmował on własny lokal mieszkalny na podstawie aktu własności, oraz że złożone przez niego dane zgodne są z istniejącym stanem faktycznym. Z aktu notarialnego sporządzonego w dniu 5 października 2002 r. (k.1O) wynika, że przedmiotem zakupu przez D. K. był lokal mieszkalny nr [...], położony w B. przy ul. [...] nr [...], składający się z kuchni, dwóch pokoi bez przynależności o łącznej powierzchni 43,86 m2 wraz z udziałem we własności działki oraz urządzeniach i częściach wspólnych budynku. Z zawiadomienia Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października 2002 r. (k.11) wynika, że D. K. wpisano w księdze wieczystej KW nr [...] jako właściciela przedmiotowego lokalu mieszkalnego nr [...], a w księdze wieczystej KW nr [...] jako współwłaściciela ułamkowej części nieruchomości, położonej w B. przy ul. [...] nr [...].

Dyrektor Zakładu Karnego w Tarnowie decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] potwierdził spełnienie przez D. K. warunków do otrzymania równoważnika za remont lokalu mieszkalnego i przyznał funkcjonariuszowi ten równoważnik.

Pismem z dnia 30 listopada 2007 r. (k. 8) D. K. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego w Tarnowie z wnioskiem o przyznanie mu równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego. W swoim piśmie wyjaśnił, iż przed wstąpieniem do służby, w dniu 5 października 2002 r. nabył on lokal mieszkalny oznaczony nr [...], położony w B. przy ul. [...] nr [...], jednak lokal ten nie spełnia standardów wyznaczonych w obecnym prawie budowlanym dla lokali mieszkalnych, określonych w rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), a zatem w świetle tych przepisów nie może być traktowany jako lokal mieszkalny. Zdaniem funkcjonariusza, z dniem wstąpienia do służby stałej, a więc z dniem 1 lipca 2005 r. nabył on formalne prawo do ubiegania się o przyznanie mu równoważnika z tytułu braku mieszkania i nie miał świadomości istnienia w prawie budowlanym norm minimalnych i rozróżnień na lokale mieszkalne, użytkowe i inne. Podniósł, że kupując lokal nr [...], miał świadomość, że wymaga on generalnego remontu i adaptacji na cele mieszkalne, i że w niedalekiej przyszłości zamierza również ubiegać się o pomoc finansową na wspomniany remont i adaptację. Podał, że zamieszkuje w tej samej kamienicy, w której jest lokal nr [...]- w lokalu nr [...], którego właścicielką jest jego matka.

We wniosku z dnia 10 grudnia 2007 r. (k. 18) D. K. wniósł o wypłatę równoważnika pieniężnego, ponieważ - jak zaznaczył - ani on ani jego małżonka nie posiadają lokalu mieszkalnego, domu oraz nie otrzymali kwatery tymczasowej. Jednocześnie oświadczył, że złożone przez niego dane zgodne są ze stanem faktycznym.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] Dyrektor Zakładu Karnego w Tarnowie odmówił D. K. przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Organ wskazał, że art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t. j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) uzależnia przyznanie wspomnianego równoważnika od faktu nieposiadania przez funkcjonariusza w służbie stałej lokalu mieszkalnego lub domu, a także nieprzydzielenia mu kwatery tymczasowej. Skoro D. K. posiada lokal mieszkalny w miejscowości pobliskiej miejscu pełnienia służby, zakupiony w dniu [...] października 2002 r., to oznacza, iż nie spełnia przesłanek formalnych, uprawniających do przyznania mu równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Tym samym organ uznał, że fakt, iż uzyskany przed wstąpieniem do służby i posiadany przez funkcjonariusza lokal mieszkalny nie nadaje się do zamieszkania nie ma znaczenia dla ustalenia braku uprawnień do tego rodzaju równoważnika.

Od powyższej decyzji D. K. wniósł odwołanie, w którym stwierdził, że podstawą zgłoszonego przez niego roszczenia o przyznanie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania było - wynikające z obowiązujących przepisów prawa budowlanego - przekonanie, że lokal, którego jest właścicielem, nie spełnia (i nigdy nie spełniał) podstawowych norm określonych dla pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, co jest równoznaczne z faktem, że nie może być traktowany jako lokal mieszkalny - również w rozumieniu ustawy o Służbie Więziennej. Zdaniem odwołującego się, określenie w akcie notarialnym zakupionego przez niego lokalu mianem "lokalu mieszkalnego" należy traktować jako nieścisłość wynikającą z wcześniejszego, nieprawidłowego określenia przy podziale fizycznym współwłasności w planie sytuacyjnym całej kamienicy.

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Krakowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 89 ww. ustawy o Służbie Więziennej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania.

W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że D. K. jest posiadaczem lokalu mieszkalnego, nabytego w miejscowości pobliskiej miejscu pełnienia służby. Nie posiada on więc uprawnienia do przydziału lokalu, zgodnie z art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej, a tym samym nie może być uznany za osobę uprawnioną do pobierania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Przedmiotowy lokal został nabyty jako lokal mieszkalny i nie zostało zakazane jego użytkowanie decyzją właściwego organu ze względu na jego nieodpowiedni stan techniczny (art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane). Nie mają tu również zastosowania przywoływane przez odwołującego się przepisy określone ww. rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, jego przepisy stosuje się przy projektowaniu i budowie, w tym także odbudowie, rozbudowie, nadbudowie, przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych, spełniających funkcje użytkowe budynków, a taka sytuacja nie jest przedmiotem rozstrzygania w niniejszej sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie D. K. wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji jako niezgodnych z obowiązującymi przepisami. W uzasadnieniu podał, że podział fizyczny współwłasności budynku, w którym znajduje się przedmiotowy lokal, dokonywany był w oparciu o testament, którego głównym zamierzeniem było wydzielenie w całej kamienicy konkretnej liczby lokali, bez uwzględnienia obowiązujących w prawie budowlanym przepisów i norm. Określenie "lokal mieszkalny" w akcie notarialnym, będącym dowodem nabycia tego lokalu, traktować należy - zdaniem skarżącego - jako nieścisłość wynikającą z wcześniejszego, nieprawidłowego określenia przy podziale fizycznym współwłasności w planie sytuacyjnym całej kamienicy. Podstawą postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] lipca 1999r. (sygn. akt [...]) o zniesieniu współwłasności bez spłat i dopłat była opinia sporządzona w styczniu 1998 r. przez biegłego sądowego ds. budownictwa. Głównym tematem tej opinii było ustalenie, czy w budynku mieszkalnym, mieszczącym się w B. przy ul. [...] nr [...], możliwe jest wydzielenie samodzielnych lokali mieszkalnych i użytkowych. Zdaniem skarżącego, w opinii tej znajduje się pewna nieścisłość. W punkcie trzecim (dane szczegółowe) wysokość kondygnacji budynku oszacowano odpowiednio jako 3,00 m na parterze i 3,05 m na piętrze. Dokonując podziału fizycznego współwłasności, nie uwzględniono, że wysokość lokalu określonego numerem [...] znacznie różni się i odbiega od wartości przyjętej dla całej kondygnacji i nie spełnia kryteriów pozwalających zaliczyć go do lokali mieszkalnych. Lokal ten znajduje się na pierwszym piętrze w części budynku dobudowanej do głównej kamienicy, budowanej z przeznaczeniem na magazyny i pomieszczenia użytkowe. W związku z powyższym, abstrahując od stanu technicznego tej części budynku, która nadaje się jedynie do remontu generalnego, a dopiero potem do adaptacji dla celów mieszkalnych, lokal ten nie spełnia podstawowych norm określonych dla pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w obowiązującym obecnie rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a zatem nie może być traktowany jako lokal mieszkalny. Podstawową przesłanką dla takiego stwierdzenia jest wysokość pomieszczeń w tym lokalu, która wynosi od 2,20 m do 2,25 m (dla pierwszego piętra, we wspomnianej wcześniej opinii, przyjęto wysokość kondygnacji równą 3,05 m). Tymczasem - w myśl wyżej wymienionego rozporządzenia - minimalna wysokość dla kwalifikowania pomieszczeń jako lokali mieszkalnych ma wynosić 2,5 m. Zdaniem skarżącego, w treści tego rozporządzenia można znaleźć więcej przesłanek (zarówno w kwestii rozmiarów i planu pomieszczeń, jak i braku niezbędnych pomieszczeń i urządzeń sanitarnych) do tego, aby nie traktować przedmiotowego lokalu jako lokalu mieszkalnego, gdyż stan techniczny tej części budynku i tego lokalu urąga podstawowym standardom wyznaczonym w obecnym prawie budowlanym dla lokali mieszkalnych.

Skarżący podniósł, że w dniu [...] lipca 2007 r. zostało wszczęte przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w B. postępowanie administracyjne (sygn. akt[...]) w sprawie stanu technicznego całego budynku, w którym znajduje się przedmiotowy lokal. Inspektorzy dokonujący oględzin budynku również wyrazili opinię, że lokal nr [...] nie spełnia minimalnych kryteriów wyznaczonych dla lokalu mieszkalnego. Zatem przedstawione powyżej argumenty pozwalają twierdzić, że lokal, którego skarżący jest właścicielem, nie powinien być traktowany jako lokal mieszkalny, co wyczerpuje przesłanki wynikające z art. 89 ustawy o Służbie Więziennej. Nabywając ten lokal, skarżący zdawał sobie sprawę, że wymaga on generalnego remontu i adaptacji na cele mieszkalne i liczył się z faktem, że brak środków finansowych może to odroczyć w czasie, ale równocześnie nie miał świadomości istnienia w prawie budowlanym tego rodzaju norm minimalnych i rozróżnień na lokale mieszkalne, użytkowe i inne. Z tego powodu dopiero teraz zgłosił swoje roszczenie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Krakowie wniósł o jej oddalenie z powodów wskazanych w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, uznał, że nie narusza ona prawa. Sąd zwrócił uwagę, że zasady przyznawania mieszkań funkcjonariuszom Służby Więziennej zostały uregulowane w rozdziale 6 ustawy o Służbie Więziennej. Zgodnie z jej art. 85 ust. 1, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej. Warunki przyznania funkcjonariuszowi równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania zostały określone w art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, który stanowi, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub jego małżonek, nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej. Z treści tego przepisu wynika, że nie można przyznać równoważnika pieniężnego funkcjonariuszowi, jeżeli on sam lub jego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom. D. K. jest właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] nr [...] w B. Świadczą o tym dokumenty takie, jak: akt notarialny zakupu tego lokalu i treść wpisu do księgi wieczystej tej nieruchomości.

Sąd zwrócił uwagę, że w przypadku, gdy funkcjonariuszowi nie przydzielono lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej i nie przydzielono kwatery tymczasowej oraz funkcjonariusz ten (lub jego małżonek) nie posiada lokalu mieszkalnego lub domu, to wówczas może mu zostać przyznany równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego - zgodnie z przytoczonym wyżej art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Funkcjonariusz Służby Więziennej może również ubiegać się o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego, stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego na podstawie art. 90 ust. 1 omawianej ustawy. W oparciu o art. 90 ust. 2 tej ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 132, poz. 1235), które określa m.in. rodzaje dokumentów wymaganych przy ubieganiu się przez funkcjonariusza o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. W § 5 ust. 3 pkt 4 tego rozporządzenia wskazano, iż takim dokumentem jest umowa kupna lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego), sporządzona w formie aktu notarialnego.

Sąd wskazał, że skarżący D. K. przed rozpoczęciem służby w Służbie Więziennej nabył aktem notarialnym lokal mieszkalny. Fakt ten przesądza o tym, że funkcjonariusz ten nigdy nie nabył uprawnienia do przyznania mu równoważnika z tytułu braku mieszkania, przy czym dla ustalenia, że skarżący jest właścicielem lokalu mieszkalnego w pełni wystarczające jest takie określenie go w akcie notarialnym lub na innej podstawie, taki wpis do księgi wieczystej, a więc o tym, czy funkcjonariusz jest właścicielem lokalu mieszkalnego czy innego, decyduje wpis do księgi wieczystej, czy umowa notarialna jego zakupu. Sąd podkreślił, że bez znaczenia jest to, czy dany lokal nadaje się do zamieszkania, czy też wymaga adaptacji lub generalnego remontu. Sam fakt złego stanu technicznego lokalu nie oznacza, że lokal nie jest lokalem mieszkalnym.

Nadto Sąd zauważył, że brak jakichkolwiek podstaw prawnych, które upoważniałyby organy Służby Więziennej do przeprowadzania badań technicznych budynków czy lokali będących przedmiotem odrębnej własności funkcjonariuszy czy do kwalifikowania tych lokali na cele mieszkalne i inne.

WSA w Krakowie podkreślił, że prawo do równoważnika za brak lokalu, podobnie jak prawo do przydzielenia w drodze decyzji lokalu mieszkalnego, prawo do przydzielenia kwatery tymczasowej, czy prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego nie są przywilejem każdego funkcjonariusza, gdyż nie są związane z faktem wstąpienia do służby, czy mianowania funkcjonariuszem w służbie stałej, ale związane są z konieczną dyspozycyjnością funkcjonariuszy. Z dyspozycyjności tej wynika potrzeba zamieszkiwania funkcjonariusza w miejscowości, w której stale pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej i temu celowi służą przepisy ułatwiające funkcjonariuszom - wyłącznie tym, którzy nie posiadają stosownego lokalu mieszkalnego - przydział lokali mieszkalnych i nabywanie takich lokali na własność. Przeciwieństwem wymienionych uprawnień jest prawo do równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Nie sposób nie zauważyć, że przez kilka lat skarżący miał potwierdzone uprawnienie do tego równoważnika, albowiem składał on oświadczenia o zajmowaniu przez niego lokalu mieszkalnego na podstawie aktu własności, a to - jak wynika z akt - może oznaczać, że składał oświadczenia o zajmowaniu przez niego właśnie przedmiotowego lokalu nr [...], znajdującego się w B. przy ul. [...] nr [...].

Sąd wspomniał także, że przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych, spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, a to oznacza, że przepisy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie.

Dlatego też, Sąd stwierdził, że organy obu instancji wydały prawidłowe decyzje i uznał, że skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlega oddaleniu.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę kasacyjną złożył D. K., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, polegającą na błędnym przyjęciu, że nabycie przez niego lokalu mieszkalnego (określonego jako lokal mieszkalny w akcie notarialnym i w księdze wieczystej), pomimo wydania przez uprawnione organy opinii, że lokal ten nie nadaje się do zamieszkania, uniemożliwia mu przyznanie równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego. Ponadto naruszenie art. 88 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że skorzystanie przez skarżącego z równoważnika pieniężnego za zajmowany lokal jest równoznaczne z posiadaniem przez niego tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego.

Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 227 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 106 § 5 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez pominięcie przez Sąd I instancji dołączonej do akt sprawy opinii biegłego, która jednoznacznie stwierdza, że lokal przy ul. [...] w B. nie spełnia wymogów lokalu mieszkalnego, jak również naruszenie art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 106 § 5 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez pominięcie przez Sąd I instancji dołączonej do akt sprawy opinii biegłego, która jednoznacznie stwierdza, że lokal przy ul. [...] w B. nie spełnia wymogów lokalu mieszkalnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, co sprawia, że nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedstawione w podstawach kasacyjnych zarzuty dotyczą zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Zatem w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, gdyż tylko w przypadku prawidłowo przeprowadzonego postępowania przez Sąd I instancji, możliwe było wydanie zaskarżonego wyroku.

Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi winno być naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach autor skargi kasacyjnej musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił Sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2004 r. o sygn. akt GSK 73/04, M. Pr. 2004, nr 14, s. 632).

Przepisem, którego naruszenie zarzucono Sądowi, jest art. 106 § 5 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 227 i art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), poprzez pominięcie przez Sąd I instancji dołączonej przez skarżącego do akt sprawy opinii biegłego, która - zdaniem skarżącego - jednoznacznie stwierdza, że lokal przy ul. [...] w B. nie spełnia wymogów lokalu mieszkalnego. Tak postawiony zarzut nie może być kwalifikowany w kategoriach prawidłowo postawionego zarzutu naruszenia procedury.

Wskazany przez autora skargi kasacyjnej przepis art. 106 § 5 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi jedynie, że do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Jest to zatem przepis odsyłający do odpowiedniego stosowania procedury cywilnej w postępowaniu dowodowym w sprawach sądowoadministracyjnych. Należy przy tym zwrócić uwagę, że przepis ten w swej treści odwołuje się jednak do jego § 3. W takiej sytuacji prawidłowo skonstruowany zarzut winien zostać oparty przede wszystkim o jednostkę redakcyjną z art. 106 § 3 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czego jednak nie uczyniono.

Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego do postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym nie oznacza, że przy formułowaniu zarzutu naruszenia przepisów postępowania dowodowego przez sąd administracyjny wystarczającym jest powołanie się na stosowne przepisy tego Kodeksu w związku z art. art. 106 § 5 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd administracyjny kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji, wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), zaś wyjątek od tegoż przepisu przewiduje właśnie regulacja zawarta w art. 106 § 3 tej ustawy. Przepis art. 106 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwarza bowiem prawną możliwość dopuszczenia przez sąd nowych dowodów z dokumentów jako dowodów uzupełniających. Brak powołania się w przytoczonej podstawie kasacyjnej na ten przepis z jednoczesnym wskazaniem, jaki wpływ na wynik sprawy miało jego naruszenie, sprawia, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonać merytorycznej oceny tego zarzutu.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego, a to art. 89 ust. 1 i art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t. j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), nie można przyjąć, by stwarzał on podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku. Przy formułowaniu tego zarzutu autor skargi kasacyjnej wskazał, że WSA w Krakowie uchybił powyższym normom poprzez ich błędną wykładnię.

Naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu. Naruszenie prawa materialnego, będące następstwem błędnej jego wykładni, można określić jako nadanie innego znaczenia treści zastosowanego przepisu, czyli polega na mylnym zrozumieniu poszczególnego zwrotu lub treści i tym samym znaczenia przepisu lub też tylko pojęcia występującego w jego treści. Z kolei niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na pominięciu obowiązującego przepisu, który powinien być zastosowany w konkretnej sprawie. Wadliwość tej postaci naruszenia prawa sprowadza się więc w istocie do wadliwego wyboru przez sąd orzekający normy prawnej lub mylnej subsumpcji.

Błędna wykładnia przepisu prawa miałaby miejsce wówczas, gdyby Sąd I instancji dokonał niewłaściwej jego interpretacji, czyli takiej, która nie odpowiada żadnej z dopuszczalnych reguł wykładni prawa, uznając przy tym za prawidłowe mylne rozumienie przepisu przez organy administracji.

Stawiając w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni, strona obowiązana jest zatem nie tylko wskazać, jak dany przepis prawa winien być odczytywany, ale również wyjaśnić, dlaczego przyjęta przez Sąd I instancji interpretacja przepisu jest niewłaściwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r. o sygn. akt. I OSK 24/06, LEX nr 266229).

Tymczasem w niniejszej sprawie kasator, zarzucając Sądowi I instancji błędną wykładnię wskazanych przepisów ustawy o Służbie Więziennej, w istocie zakwestionował ocenę Sądu co do ustaleń faktycznych, poczynionych przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej. Autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z przyjętymi przez WSA w Krakowie ustaleniami faktycznymi w zakresie tego, że nabycie przez skarżącego lokalu mieszkalnego (określonego jako lokal mieszkalny w akcie notarialnym i w księdze wieczystej), pomimo wydania przez uprawnione organy opinii, że lokal ten nie nadaje się do zamieszkania, uniemożliwia skarżącemu przyznanie równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego, oraz że skorzystanie przez skarżącego z równoważnika pieniężnego za zajmowany lokal jest równoznaczne z posiadaniem przez niego tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego. Tak postawiony zarzut nie pozwala na jego merytoryczną ocenę i nie może doprowadzić do oczekiwanego przez kasatora skutku. Nie chodzi w nim bowiem o interpretację art. 89 ust. 1 i art. 88 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej - jak wskazano - lecz o ustalenia i ocenę Sądu. W istocie więc zarzut ten zmierza bezpośrednio do wytknięcia Sądowi I instancji niewłaściwego zastosowania powyższych norm.

Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji oznaczać to będzie brak możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto zaskarżony wyrok. Istota sprawy tkwi bowiem tylko w prawidłowości ustaleń i trafności ocen, jakie są ich następstwem. Brak podstaw i zarzutów kasacyjnych w tym zakresie powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie może wypowiadać się w tym aspekcie.

Wprowadzenie przy sporządzaniu skargi kasacyjnej tzw. przymusu adwokacko - radcowskiego powoduje, że skarga musi być w sposób profesjonalny sformułowana (art. 175 § 1 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest ani zobowiązany, ani uprawniony do samodzielnego konkretyzowania rozpoznawanego środka zaskarżenia, a więc dochodzenia we własnym zakresie, jakie były intencje kasatora, jest natomiast zobligowany do poruszania się jedynie w granicach podstaw kasacyjnych.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.