Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 446/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 188 ust. 1, art. 273 ust. 1, art. 274 ust. 1 pkt 1, art. 275, art. 276 ust. 1, art. 279 ust. 1 pkt 1, art. 284 ust. 1-2, art. 286 ust. 1, art. 292 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Donata Starosta Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi PPUH P. K. Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza bez pozwolenia zintegrowanego. oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Marszałka Województwa W. (dalej Marszałek bądź organ I instancji) z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lipca 2010 r.) na podstawie art. 288 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 272 pkt 1, art. 273 ust. 1 pkt 1, art. 274 ust. 1 pkt 1, art. 275, art. 276 ust. 1, art. 277 ust. 1 i 2, art. 279 ust. 1 pkt 1, art. 281 ust. 1 i 2, art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 1 i 2, art. 286 ust. 1, 1c, i art. 287 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. 2008 r., nr 25, poz. 150 ze zm., dalej - Prawo ochrony środowiska bądź poś) wymierzono Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Usługowo-Handlowemu P.-K. sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej P.P.U.H. P.-K., Spółka, Skarżąca, Przedsiębiorstwo) opłatę podwyższoną za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza bez pozwolenia zintegrowanego w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu za okres I półrocza 2009 r. w kwocie [...] zł (dalej - opłata podwyższona), naliczoną w sposób określony w załączniku nr 1, stanowiącym integralną część niniejszej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji Marszałek stwierdził, że zgodnie z zasadami ujętymi w przepisach powołanych w podstawie prawnej decyzji podmiot korzystający ze środowiska np. wprowadzający gazy lub pyły do powietrza ustala opłatę we własnym zakresie, według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska z ww. tytułu miało miejsce (art. 285 ust. 1). Opłatę wnosi na rachunek redystrybucyjny urzędu marszałkowskiego - właściwego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska (art. 284 ust. 1) w terminie do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza. W tym samym terminie przedstawia również marszałkowi województwa wykaz (zawierający informacje i dane), sporządzony na podstawie danych ujętych w ewidencji prowadzonej przez siebie zgodnie z art. 287 ust. 1 pkt. 1. Gdy podmiot korzystający ze środowiska zamieścił, w wykazie zawierającym informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia - wówczas marszałek województwa wymierza w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę między opłatą należną a wynikającą z wykazu. Podwyższenie opłat należnych od podmiotu działającego bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego ma na celu stworzenie finansowego bodźca do podjęcia przez podmiot działań zmierzających do zalegalizowania korzystania ze środowiska w ww. formie. Opłaty podwyższone są ponoszone w takim trybie jak opłaty podstawowe.

Na podstawie art. 275 w zw. art. 281 ust. 1 i 2, art. 284 ust. 1 i art. 285 ust. 2 poś opłata za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w I półroczu 2009 r. należna od Spółki łącznie wyniosła [...] zł. Na tę kwotę składa się opłata w wysokości [...] zł wynikająca z wykazu zawierającego zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, przedstawionym przez stronę 04 sierpnia 2009 r. (data wpływu; k. 31-66 akt administracyjnych) i kwota różnicy, ustalona w wyniku weryfikacji w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, między kwotą faktycznie (zgodnie z przepisami) należną, w wysokości [...] zł a kwotą opłaty wykazaną przez stronę w wysokości [...] zł. Różnica ta wynosząca [...] zł stanowi podstawę wymiaru decyzji. Opłata za I półrocze 2009 r. winna zostać wniesiona, bez wezwania, na rachunek redystrybucyjny Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego (dalej Urząd Marszałkowski) w terminie do [...] lipca 2009 r. Strona częściowo pokryła należności wykazane w przekazanym Departamentowi Środowiska wykazie informacji o wysokości opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za I półrocze 2009 r. Na konto Urzędu Marszałkowskiego wpłacono kwotę [...] zł (wpłata z [...] sierpnia 2009 r. w wysokości [...] zł, wpłata z 14 października 2009 r. w wysokości [...] zł). Dokonane wpłaty zgodnie z art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej zostały zaliczone proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej i kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty, pozostaje zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. Wobec powyższego do dnia wydania decyzji należne zobowiązania Spółki wynoszą [...] zł. "Od" [k. 148 akt administracyjnych; winno być "Do"] tej kwoty należy zatem naliczyć odsetki zgodnie z zasadami określonymi w dziale III Ordynacji podatkowej. Kwotę należną w wysokości [...] zł (różnica) wraz z należnymi odsetkami za zwłokę Spółka winna wpłacić na rachunek bankowy Urzędu Marszałkowskiego Departamentu Środowiska.

W wyniku przeprowadzonej weryfikacji wykazów informacji dostarczonych przez Spółkę, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Departament Środowiska Urzędu Marszałkowskiego ustalił, że Skarżąca pismem z [...] sierpnia 2009 r. (data wpływu), złożyła wykaz za I półrocze 2009 r. Naliczono w nim kwotę [...] zł za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. W wykazie tym ujęto opłatę za korzystnie ze środowiska z instalacji do hodowli drobiu na terenie Fermy Drobiu w Z.. Okazując pozwolenie Spółka wskazała na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...] grudnia 2007 r. nr [...]. Decyzja ta dotyczyła zmiany pozwolenia zintegrowanego wydanego Zakładowi Doświadczalnemu Instytutu Zootechniki Z. sp. z o.o. z siedzibą w Z., z którego prawa i obowiązki zostały przeniesione decyzją Wojewody Wielkopolskiego z [...] stycznia 2007 r. na Przedsiębiorstwo "K. H." sp. z o.o. z siedzibą w N. S. P.P.U.H. P.-K. (Skarżąca) pismem z [...] marca 2009 r. nr L.dz. [...] poinformowała Urząd, że [...] maja 2008 r. przejęła Fermę Drobiu w Z. (k. 21 akt administracyjnych). Przedsiębiorstwo zawarło umowę poddzierżawy, którą K. H. przekazało, a P.P.U.H. P.-K. (Skarżąca) przyjęło w dzierżawę, działki gruntowe położone w Z., budynki, budowle, urządzenia i środki trwale. Umowę zawarto 1 maja 2008 r. na czas nieokreślony (k. 15-17 akt administracyjnych). Pismem z [...] maja 2009 r. [data wpływu; k. 23 akt administracyjnych] nr L.dz. [...] P.P.U.H. P.-K. poinformowało tutejszy Urząd, że właścicielem Fermy Drobiu w Z. jest K. H. i, że to ono winno ponosić opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. W związku z powyższym Przedsiębiorstwo złożyło korektę wykazu o zakresie korzystania ze środowiska i wysokości należnych opłat, i zmieniło wysokość opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza ogółem na kwotę [...] zł. W wykazie tym nie ujęto Fermy Drobiu w Z. Opłata za Fermę Drobiu w Z. w wysokości [...] zł została wykazana 4 sierpnia 2009 r. przez K. H. (k. 67-81 akt administracyjnych).

Pismem z 9 czerwca 2009 r. P.P.U.H. P.-K. (Skarżąca) wniosło do Marszalka o przeniesienie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do hodowli drobiu w Z. z [...] grudnia 2006 r. nr [...]. Marszałek decyzją z [...] sierpnia 2009 r. nr [...] odmówił przeniesienia na P.P.U.H. P.-K. praw i obowiązków wynikających z tego pozwolenia zintegrowanego, ponieważ strona posiadała tytuł prawny do owej instalacji na podstawie umowy dzierżawy z 1 maja 2008 r. Zgodnie z art. 190 ust. 1 poś, z wnioskiem o przeniesienie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia może wystąpić podmiot zainteresowany nabyciem tytułu prawnego do całej instalacji, której pozwolenie dotyczy. Organ wyjaśnił, że P.P.U.H. P.-K. (Skarżąca) nabyło tytuł prawny do instalacji przed dniem złożenia wniosku o przeniesieniu na nie praw i obowiązków i nie mogło ubiegać się o przeniesienie praw i obowiązków wynikających z ww. pozwolenia (k. 83-84 akt administracyjnych).

W związku z dokonanymi ustaleniami Marszałek [...] września 2009 r. wysłał zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska tj. za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za I i II półrocze 2008 r., i I półrocze 2009 r. (k. 85-89 akt administracyjnych). Strona nie wniosła żadnych uwag. Pismem z [...] grudnia 2009 r. nr [...] wezwano Stronę do uzupełnienia wykazów zawierających informacje o zakresie korzystania ze środowiska za okres II półrocza 2008 r. i I półrocza 2009 r. o wielkość wprowadzanych do powietrza gazów lub pyłów z Fermy Drobiu w Z., i wnikającą z tego opłatę podwyższoną (k.93-97 akt administracyjnych).

Przedsiębiorstwo nie przekazało korekty zbiorczego zestawienia informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat za II półrocze 2008 r. i I półrocze 2009 r., ujmującego opłatę za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z Fermy Drobiu w Z.

Pismem z [...] grudnia 2009 r. P.P.U.H. P.-K. ponownie wniosło do Marszałka o przeniesienie praw i obowiązków wynikających z ww. pozwolenia zintegrowanego. Strona powołała się na możliwość przeniesienia praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnych ze spółki zależnej (P.P.U.H. P.-K. - Skarżąca) na spółkę dominującą (K. H.) w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm., dalej ksh). W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego uznano, że mimo istniejącego miedzy ww. spółkami stosunku dominacji/zależności są to nadal odrębne podmioty, a powstały między nimi stosunek nie powoduje przejęcia praw i obowiązków wynikających z pozwoleń na prowadzenie instalacji w przypadku łączenia, podziału lub przekształcenia spółek handlowych.

W związku z powyższym organ decyzją z [...] stycznia 2010 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] stycznia 2010 r.) Marszałek odmówił przeniesienia na P.P.U.H. P.-K. (Skarżąca) praw i obowiązków wynikających z owego pozwolenia zintegrowanego (k. 103-105 akt administracyjnych).

Pismem z [...] lutego 2010 r. Marszałek wysłał zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia owej opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za II półrocze 2009 r. Strona nie wniosła żadnych uwag (k. 117-119 akt administracyjnych).

Pismem z [...] marca 2010 r. nr [...] Marszałek przekazał Ministrowi Środowiska odwołanie Strony od decyzji z [...]7 stycznia 2010 r. odmawiającej przeniesienia na Wnioskodawcę praw i obowiązków wynikających z pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie Fermy Drobiu w Z. (k. 121-122 akt administracyjnych).

Tego samego dnia P.P.U.H. P.-K. (Skarżąca; k. 131 akt administracyjnych) wystąpiło do Marszałka o udzielenie nowego pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do chowu brojlerów na terenie Fermy Drobiu w Z.. Minister Środowiska decyzją z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] uchylił decyzję Marszalka z [...] stycznia 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, uznając że nie zwrócono się do Strony o sprecyzowanie wniosku, a sprawę załatwiono co do istoty na podstawie art. 190 poś. W ww. decyzji zaznaczono, że Przedsiębiorstwu chodziło o zmianę pozwolenia zintegrowanego w zakresie określenia podmiotu pozwolenia (k. 125-126 akt administracyjnych).

Na wniosek Strony, [...] marca 2010 r. nr [...] Marszałek zawiesił wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie określenia wysokości opłat za korzystanie ze środowiska tj, za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w I i II półroczu 2008 r. oraz I i II półroczu 2009 r. Rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależało bowiem od uprzedniego ustalenia czy Strona posiadała wymagane prawem pozwolenie zintegrowane (k. 123,127-128 akt administracyjnych).

Pismem z [...] kwietnia 2010 r. nr L.dz. [...] Przedsiębiorstwo poinformowało Urząd o cofnięciu wniosku z [...] grudnia 2009 r. o przeniesienie na P.P.U.H. P.-K., praw i obowiązków wynikających z pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji - Fermy Drobiu w Z. Wobec tego postępowanie w przedmiotowej sprawie stało się "bezpodstawne" [winno być "bezprzedmiotowe"] i decyzją z [...] maja 2010 r. nr [...] Marszałek umorzył postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia P.P.U.H. P.-K. nowego pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie Fermy Drobiu w Z. (k. 131-132 akt administracyjnych). Decyzją z [...] maja 2010 r. nr [...] Marszalek umorzył postępowanie administracyjne w sprawie przeniesienia na P.P.U.H. P.-K. (Skarżąca) praw i obowiązków wynikających z ww. pozwolenia zintegrowanego (k. 133-134 akt administracyjnych). P.P.U.H. P.-K. (Skarżąca), będąc poddzierżawcą instalacji w Z. a tym samym posiadając do niej tytuł prawny, stało się prowadzącym instalację w rozumieniu art. 3 pkt 31 poś i uprawnionym do uzyskania nowego pozwolenia zgodnie z art. 184 poś. Zgodnie z art. 275 poś do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska są zobowiązane podmioty korzystające ze środowiska. W ww. przypadku podmiotem korzystającym ze środowiska jest P.P.U.H. P.-K. ponieważ posiada tytuł prawny do władania instalacją w celu jej eksploatacji, zgodnie z wymaganiami Prawa ochrony środowiska, na zasadach określonych w ustawie (art. 3 pkt 31). Zdaniem Marszałka, P.P.U.H. P.-K. jest obowiązane do ponoszenia opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z Fermy Drobiu w Z. od 1 maja 2008 r. (w tym podwyższonych do dnia uregulowania stanu formalno-prawnego ww. fermy tj. 5.07.2010 r. - data wydania decyzji o przeniesieniu na Skarżącą praw i obowiązków wynikających z pozwolenia zintegrowanego). Zgodnie z wykazem przekazanym przez P.P.U.H. P.-K. 4 sierpnia 2009 r. i wykazem przekazanym przez K. H. sp. z o.o. [...] sierpnia 2009 r., zawierającym informacje o wielkości wprowadzanych do powietrza gazów lub pyłów z Fermy Drobiu w Z. w I półroczu 2009 r., organ ustalił wysokość opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza I półroczu 2009 r. Na podstawie ww. danych z [...] sierpnia 2009 r. ustalono następujące wielkości emisji z hodowli drobiu w Z.: 16 401,00 kg amoniaku; [...] kg tlenku azotu; 26,75 kg dwutlenku siarki; [...] kg pyłu; [...] kg tlenku węgla; [...] kg siarkowodoru. Przy naliczaniu opłaty zastosowano stawki obowiązujące w 2009 r., tzn. 0,36 zł/kg dla amoniaku; 0,44 zł/kg dla tlenku azotu; 0,44 zł/kg dla dwutlenku siarki; 0,48 zł/kg dla pyłu; 0,11 zł/kg dla tlenku węgla oraz 1,06 zł/kg dla siarkowodoru. W związku z brakiem pozwolenia zintegrowanego dla Fermy Drobiu w Z. do opłaty podstawowej w wysokości [...] zł, naliczono opłatę podwyższoną o 500%, wynoszącą [...] zł. Na terenie Fermy Drobiu w Z. w I półroczu 2009 r. wprowadzano również gazy lub pyły do powietrza z kotłów opalanych gazem propan-butan o nominalnej mocy cieplnej < 5 MW, zużyto 219,45 Mg gazu. Instalacja ta nie wymaga pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, w związku z czym opłata podstawowa za spalanie gazu wynosi [...] zł. Łączna opłata za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z Fermy Drobiu w Z., należna od P.P.U.H. P.-K. w I półroczu 2009 r. wynosi [...] zł.

Po zsumowaniu opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w I półroczu 2009 r., z ww. fermy w wysokości [...] zł i opłaty z pozostałych źródeł w wysokości [...] zł otrzymano kwotę [...] zł (po zaokrągleniu do pełnych złotych).

Postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. nr [...] Marszałek podjął uprzednio zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie określenia wysokości opłat za korzystanie ze środowiska tj. za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza oraz za pobór wód podziemnych w I i II półroczu 2008 r. oraz I i II półroczu 2009 r. (k. 135-137 akt administracyjnych).

Dnia [...] czerwca 2010 r., zgodnie z art. 10 kpa, przed wydaniem niniejszej decyzji administracyjnej kończącej postępowanie, wysłano zawiadomienie, Stronę poinformowano, że organ zebrał wszystkie dowody i materiały niezbędne do wydania decyzji i że może uzyskać wyjaśnienia i wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od daty doręczenia jej mniejszego zawiadomienia (k. 139-141 akt administracyjnych). Strona nie udzieliła pisemnej odpowiedzi na ww. zawiadomienie i nie wniosła żadnych uwag. Przy ustalaniu i określaniu wysokości opłat, organ zastosował stawki z 2009 r., obowiązujące w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (MP 2008 r. nr 196, poz. 1217; k. 147-154 akt administracyjnych).

Pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. Spółka wniosła odwołanie od decyzji z [...] lipca 2010 r., wnosząc o jej uchylenie i wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w I instancji, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 8 kpa przez wydanie decyzji, która w istotny sposób narusza zaufanie Strony do organów Państwa, polegające na wymierzeniu opłaty podwyższonej mimo, że do powstania obowiązku uiszczenia przedmiotowej opłaty w sposób istotny przyczyniło się zaniechanie organu polegające na braku podjęcia czynności zmierzających do wyjaśnienia przyczyn regulowania od II półrocza 2008 r. opłat za korzystanie ze środowiska, związanych z funkcjonowaniem instalacji Fermy Drobiu w Z., objętej pozwoleniem zintegrowanym wydanym na K. H., przez P.P.U.H. P.-K. i w konsekwencji narażenie Spółki na konieczność poniesienia opłat podwyższonych za okres od II półrocza 2008 r. do I półrocza 2010 r. i odsetek za zwłokę, a także przez wydanie decyzji o wymierzeniu P.P.U.H. P.-K. opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska w II półroczu 2008 r. bez uwzględnienia faktu, że funkcjonowanie owej instalacji nie wpływa niekorzystnie na środowisko naturalne;

- art. 276 ust. 1 poś, przez błędną wykładnię i przyjęcie, że opłata podwyższona za korzystanie ze środowiska jest naliczana automatycznie, a także brak uwzględnienia przyczyn braku pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza i brak uwzględnienia faktu, że owa instalacja objęta była wydanym na większościowego udziałowca Spółki - K. H. pozwoleniem zintegrowanym - udzielonym przez Wojewodę Wielkopolskiego Zakładowi Doświadczalnemu Instytutu Zootechniki Z. sp. z o.o. decyzją z [...] grudnia 2006 r., znak [...], z której prawa i obowiązki zostały przeniesione decyzją Wojewody Wielkopolskiego znak [...] z [...] stycznia 2007 r. na K. H. i zmienionego decyzją Wojewody Wielkopolskiego znak [...] z 24 grudnia 2007 r.;

- art. 7 kpa przez nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu strony.

W uzasadnieniu Spółka opisała stan faktyczny w sprawie, wskazując w szczególności, że na podstawie umowy poddzierżawy zawartej między K. H. a P.P.U.H. P.-K. (Skarżąca) w dniu [...] maja 2008 r., prowadzenie instalacji przejęte zostało przez P.P.U.H. P.-K. i od tego dnia Spółka ponosiła wszelkie ciężary związane z prowadzeniem instalacji, w tym przede wszystkim uiszczała we własnym imieniu opłaty za korzystanie ze środowiska, składała także organowi wszelkie wykazy i dokumenty, wymagane przepisami poś. Na skutek rozwiązania umowy poddzierżawy z 1 maja 2008 r., P.P.U.H. P.-K. utraciła tytuł prawny do instalacji - fermy drobiu w Z. i wobec powyższego dnia 10 czerwca 2010 r. Spółka złożyła wniosek o przeniesienie na nią praw i obowiązków z pozwolenia zintegrowanego posiadanego przez K. H. w trybie art. 190 ust. 1 poś. Decyzją z [...] lipca 2010 r. Marszalek przeniósł na P.P.U.H. P.-K. prawa i obowiązki wynikające z pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do chowu i hodowli drobiu - Fermy Drobiu w Z., udzielonego przez Wojewodę Wielkopolskiego Zakładowi Doświadczalnemu Instytutu Zootechniki Z. sp. z o.o. decyzją z [...] grudnia 2006 r., z której prawa i obowiązki zostały przeniesione decyzją Wojewody Wielkopolskiego znak [...] z 29 stycznia 2007 r. na K. H. i zmienionego decyzją Wojewody Wielkopolskiego z 24 grudnia 2007 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że P.P.U.H. P.-K. daje rękojmię prawidłowego wykonywanie obowiązków wynikających z pozwolenia zintegrowanego, o którym mowa powyżej.

W zakresie naruszenia art. 8 kpa Spółka wskazała, że zaskarżona decyzja w sposób istotny podważa zaufanie Spółki do działania organów państwa, gdyż wydana została bez uwzględnienia faktu, że obowiązek uiszczenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia powstał po stronie P.P.U.H. P.-K. na skutek zaniechania przez organ wyjaśnienia przyczyn, dla których opłaty związane z ową instalacją Fermą Drobiu w Z. począwszy od opłaty należnej za II półrocze 2008 r. ponosił inny podmiot, niż ten, posiadający pozwolenie zintegrowane na prowadzenie instalacji. Podkreślono, że P.P.U.H. P.-K. (Skarżąca) wykonała wskazane szczegółowo w piśmie przelewy, w celu uiszczenia związanych z instalacją do chowu i hodowli brojlera Fermą Drobiu w Z. opłat za korzystanie ze środowiska. Spółka wskazała, że organ, mimo że z posiadanych przezeń danych w sposób wyraźny wynikało, że opłaty uiszczane są nie przez posiadającą pozwolenie zintegrowane K. H., a przez P.P.U.H. P.-K., nigdy nie zwrócił się do żadnej ze w/w spółek o wyjaśnienie przyczyn takiego stanu rzeczy. Opłaty te bezkrytycznie przyjmowane były przez organ jako opłaty należne za funkcjonowanie owej instalacji. Nigdy Marszałek nie zwrócił się do podmiotu posiadającego pozwolenie zintegrowane na prowadzenie Fermy Drobiu w Z., tj. do K. H., o zapłatę należnej opłaty, co oznacza, że opłaty te były uznawane przez organ za wniesione w sposób prawidłowy. Bezsprzecznym jest, zdaniem Spółki, fakt, że gdyby już po wniesieniu przez P.P.U.H. P.-K. pierwszej opłaty związanej z funkcjonowaniem fermy drobiu w Z. organ zwrócił się do podmiotu posiadającego pozwolenie zintegrowane bądź podmiotu, który uiścił opłatę, z prośbą o wyjaśnienie przyczyn zmiany podmiotu regulującego płatność i związane z korzystaniem ze środowiska, pozwoliłoby to wcześniej zauważyć fakt nieposiadania przez Spółkę pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie owej instalacji, a w bezpośrednim następstwie tego - umożliwiłoby Spółce wcześniejsze dokonanie niezbędnych formalności i uniknięcie obowiązku uiszczenia opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska w I i II półroczu 2009 r. oraz I półroczu 2010 r. bez wymaganego pozwolenia.

Zdaniem Spółki bezpośrednią przyczyną obowiązku uiszczenia przez P.P.U.H. P.-K. opłaty podwyższonej za I półrocze 2009 r. jest: zaniechanie przez organ podjęcia kroków zmierzających do wyjaśnienia w/w okoliczności. Wobec powyższego fakt wymierzenia przez organ zaskarżoną decyzją opłaty podwyższonej w sposób istotny narusza zaufanie Strony do działania organów państwa, a tym samym art. 8 kpa.

Odnosząc się następnie do naruszenia art. 276 ust. 1 poś wskazano, że przesłankę powstania obowiązku uiszczenia opłaty podwyższonej stanowi korzystanie ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji. W tej sprawie bezsprzecznym jest, zdaniem Spółki, fakt, że funkcjonowanie instalacji do chowu i hodowli drobiu — Fermy Drobiu w Z. objęte był pozwoleniem zintegrowanym udzielonym przez Wojewodę Wielkopolskiego Zakładowi Doświadczalnemu Instytutu Zootechniki Z. sp. z o.o. decyzją z 11 grudnia 2006 r., z której prawa i obowiązki zostały przeniesione decyzją Wojewody Wielkopolskiego z [...] stycznia 2007 r. na K. H. i zmienionego decyzją Wojewody Wielkopolskiego z [...] grudnia 2007 r. Spółka skonstatowała, że faktem jest, że dnia [...] maja 2008 P.P.U.H. P.-K. stała się prowadzącym instalację w rozumieniu przepisów poś. Spółka podkreśliła, że posiadająca pozwolenie zintegrowane na prowadzenie owej instalacji K. H. posiada [...] z [...] udziałów w P.P.U.H. P.-K.. Mimo, że formalnie dnia 1 maja 2008 r. tytuł prawny do owej instalacji uzyskała P.P.U.H. P.-K., w praktyce ferma pozostawała we władaniu K. H., która posiadała pozwolenie zintegrowane. Niezasadne jest stwierdzenie, że instalacja prowadzona była bez wymaganego prawem pozwolenia.

Spółka podniosła jednocześnie, że gdyby przyjąć, że od dnia [...] maja 2008 r. owa instalacja prowadzona była bez wymaganego pozwolenia, to wymaga podkreślenia, iż P.P.U.H. P.-K. prowadziła tę instalację w sposób zgodny z warunkami określonymi dla niej w pozwoleniu zintegrowanym udzielonym przez Wojewodę Zakładowi Doświadczalnemu Instytutu Zootechniki Z. sp. z o.o. decyzją z 11 grudnia 2006 r., z której prawa i obowiązki zostały przeniesione decyzją Wojewody z 29 stycznia 2007 r. na K. H. z siedzibą w N. S. i zmienionego decyzją Wojewody z 24 grudnia 2007 r. Podkreślić należy, że P.P.U.H. P.-K. w terminie ustawowym wniosła opłatę za całe I półrocze 2009 r., tj. za okres, w którym zgodnie z umową poddzierżawy, posiadała tytuł prawny do owej instalacji, bez naliczenia jednak opłaty podwyższonej. Kwestią kluczową jest ocena istnienia czy też braku materialnoprawnych podstawy do naliczenia i wymierzenia przedmiotowej opłaty podwyższonej za I półrocze 2009 r. Zdaniem Spółki przeważający w doktrynie pogląd i ugruntowana linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego i sądów administracyjnych wskazują, że "w celu określenia znaczenia pojęcia "braku wymaganego pozwolenia" należy oprzeć się na wykładni systemowej. Trzeba wziąć pod uwagę przyczyny braku wymaganego pozwolenia na wprowadzenie gazów i pyłów do powietrza oraz ustalić przesłanki, które to spowodowały" (wyrok NSA z 1.6. 2010 r., II OSK 871/09). Spółka skonstatowała, że przyczyną braku pozwolenia zintegrowanego po stronie P.P.U.H. P.-K. było w dużej mierze zaniechanie organu poczynienia stosownych ustaleń, pozwalających wyjaśnić przyczyny ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska przez podmiot nie legitymujący się pozwoleniem zintegrowanym, a także — według danych organu — tytułem prawnym do instalacji. Podkreślenia wymaga, zdaniem Spółki, fakt, że — skoro, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji — wymierzenie opłaty podwyższonej jest środkiem mającym na celu zmobilizowanie podmiotu do uzyskania wymaganego prawem pozwolenia, a P.P.U.H. P.-K. dopełniła już formalności, uzyskawszy decyzję przenoszącą na nią prawa i obowiązki z pozwolenia zintegrowanego posiadanego dotychczas przez K. H., uznać należy, że cel wymierzenia opłaty podwyższonej został już osiągnięty. Tym bardziej, że wydając decyzję z 5 lipca 2010 r. o przeniesieniu na Spółkę praw i obowiązków ze w/w pozwolenia zintegrowanego organ stwierdził, że instalacja spełnia wymagania ochrony środowiska wynikające z dostępnych technik oraz wymagania niezbędne do uzyskania pozwolenia zintegrowanego (art. 188 ust. 1 poś), a P.P.U.H. P.-K. daje rękojmię prawidłowego wykonywania praw i obowiązków wynikających z pozwolenia zintegrowanego. Od dnia uzyskania tytułu prawnego do owej instalacji P.P.U.H. P.-K. regularnie prowadziła na terenie fermy inwestycje, mające na celu zminimalizowanie emisji do środowiska wywoływanych funkcjonowaniem przedmiotowej instalacji. Do najważniejszych inwestycji zrealizowanych przez Spółkę na terenie fermy w Z. należy wykonanie instalacji grzewczej, zasilanej gazem ziemnym (koszt ok. [...] zł) i wykonanie termoizolacji kurników (łączny dotychczasowy koszt wykonanych prac: [...] zł). Przewidywany koszt dalszych prac termoizolacyjnych będących w trakcie realizacji to [...] zł. Po zakończeniu prac termoizolacyjnych łączny koszt wykonanych inwestycji wyniesie więc [...] zł. Inwestycje wykonane przez Spółkę na terenie fermy drobiu w Z. mają bezpośrednie przełożenie na zużycie gazu przez instalację, zmniejszając tym samym wielkość powodowanych przez jej funkcjonowanie emisji, w tym w szczególności emisji dwutlenku węgla.

Odnosząc się do ostatniego z zarzutów - naruszenia art. 7 kpa wskazano, że brak uwzględnienia przez organ skutków własnego zaniechania na powstanie po stronie P.P.U.H. P.-K. obowiązku poniesienia opłaty podwyższonej, a także nieuwzględnienie faktu uzyskania przez Spółkę wymaganego pozwolenia i faktu ponoszenia przez Spółkę wysokich kosztów i starań mających na celu poprawę wpływu funkcjonowania owej instalacji na środowisko i zmniejszenia powodowanych jej funkcjonowaniem emisji w sposób istotny narusza słuszny interes Strony. Podkreślono, że Spółka jest jednym z największych pracodawców w rejonie, w którym znajduje się jej siedziba. Obciążenie jej obowiązkiem uiszczenia opłaty podwyższonej w tak znacznej wysokości narusza także interes społeczny. Konieczność uiszczenia opłaty podwyższonej za I półrocze 2009 r., a następnie także za następne lata, będzie miała bezpośrednie przełożenie na finanse Spółki, spowoduje konieczność szukania oszczędności i może stać się przyczyną wypowiadania umów o pracę (k. 33-23 akt SKO).

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej Kolegium bądź SKO) na podstawie art. 288 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 272 pkt 1, art. 273 ust. 1 pkt 1, art. 274 ust. 1 pkt 1, art. 275, art. 276 ust. 1, art. 277 ust. 1 i 2, art. 279 ust. 1 pkt 1, art. 281 ust. 1 i 2, art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 1 i 2, art. 286 ust. 1, 1c, i art. 287 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. 2008 r., nr 25, poz. 150 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję z 19 lipca 2010 r.

W uzasadnieniu organ przedstawił ustalony przez siebie stan faktyczny w sprawie, odwołał się do wskazanych podstaw prawnych rozstrzygnięcia (w szczególności przytoczył treść art. 277 ust. 1 i 2 , art. 288 ust. 1 pkt 2 , art. 273 ust. 1 pkt 1 , art. 276 ust. 1 , art. 275, art. 284 ust. 2 oraz art. 279 ust. 1 pkt 1 poś) i wskazał, że najistotniejsze znaczenie przy rozpatrywaniu sprawy ma zbadanie czy Spółka może być podmiotem decyzji wymierzającej opłatę podwyższoną za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza bez pozwolenia zintegrowanego.

Kolegium podkreśliło, że stan faktyczny w sprawie jest bezsprzeczny, co znajduje wyraz w treści odwołania Spółki. Spółka nie posiadała pozwolenia zintegrowanego w okresie I półrocza 2009 r. Pozwolenie takie posiadał K. H. - większościowy udziałowiec Spółki. Spółka nabyła pozwolenie zintegrowane dopiero decyzją z [...] lipca 2010 r. Faktem jest, że to Spółka ponosiła opłaty za korzystanie ze środowiska i uiszczała je na właściwy rachunek za pośrednictwem przelewu bankowego. Zdaniem SKO, ów bezsporny stan taktyczny powoduje, że Marszałek musiał zastosować art. 276 ust. 1 poś i nałożyć na Spółkę obowiązek zapłaty opłaty podwyższonej za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza bez pozwolenia zintegrowanego. W orzecznictwie i doktrynie dominuje pogląd, że w rozumieniu Prawa ochrony środowiska opłaty podwyższone są sankcją finansową, jaką podmiot korzystający ze środowiska ponosi m.in. w przypadku wprowadzania do środowiska gazów lub pyłów. Art. 276 ust. 1 poś nie uzależnia obowiązku ponoszenia opłat podwyższonych od tego, z jakich przyczyn podmiot korzystający ze środowiska bez pozwolenia nie posiadała tego pozwolenia. Nie uprawnia organu właściwego i zobowiązanego do ustalania opłat podwyższonych do odstąpienia od ustalenia tych opłat ze względu na czynności i akty wydane przez inny organ (wyrok NSA z 25.11.2009 r., II OSK 1823/08). Tym samym zarzuty Spółki dotyczące przedłużania postępowania dotyczącego przeniesienia pozwolenia zintegrowanego są bezzasadne.

Odnosząc się do posiadania pozwolenia zintegrowanego przez K. H., SKO stwierdziło, że w świetle prawa jest to oddzielna osoba prawna od P.P.U.H. P.-K. - mimo stosunku zależności (udziałowiec większościowy). Tym samym pozwolenie zintegrowane na prowadzenie instalacji posiadała nie Skarżąca lecz inna osoba prawna. Bez znaczenia w sprawie, jest także to, że to Spółka płaciła opłaty za korzystanie ze środowiska mimo braku pozwolenia zintegrowanego. Według Kolegium bez znaczenia jest także to, że przy przenoszeniu pozwolenia zintegrowanego organ stwierdził, że Spółka daje rękojmię wykonywania tego pozwolenia. Jedyne istotne dla sprawy okoliczności to fakt korzystania przez Spółkę z instalacji bez posiadania pozwolenia zintegrowanego.

SKO podkreśliło, że w doktrynie wskazano, że skoro przepisy nie przewidują możliwości odstąpienia od obowiązku wniesienia opłat podwyższonych, oznacza to, że ustawodawca ich po prostu nie przewidział i nie mogą być one wyinterpretowane. System prawny jest w założeniu kompletny i w sytuacji nieprawidłowości w pracach organów upoważnionych do wydawania decyzji winny znajdować zastosowanie środki dyscyplinujące, takie jak np. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 § 1 kpa). Jeśli, mimo wykorzystania środków prawnych, strona w wyniku działania (lub bezczynności) organu administracji poniesie szkodę, to na zasadach określonych w art. 417 § kc będzie mogła domagać się odszkodowania od Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lub innej osoby prawnej wykonującej tę władzę z mocy prawa.

W kwestii charakteru prawnego obowiązku ponoszenia opłaty podwyższonej, organ podkreśli, że artykuł 276 ust. 1 poś nie uzależnia obowiązku ponoszenia podwyższonych opłat od tego, z jakich przyczyn podmiot, korzystający ze środowiska bez pozwolenia nie posiadał takiego pozwolenia (wyrok NSA z 17.3.2006 r., II OSK 646/05). Nie uprawnia także organu właściwego i zobowiązanego do ustalania opłat podwyższonych od odstąpienia od ustalenia tych opłat ze względu na czynności i akty wydane przez inny organ. Podobne stanowisko zajął również Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. w wyroku z 16.12.2010 r., IV SA/Po 844/10.

Przeprowadzone przez organ postępowanie, w ocenie Kolegium, dało Spółce możliwość obrony swych praw - miała ona możliwość zapoznania się z aktami sprawy, składania uwag i wniosków. Marszałek prawidłowo powołał stan faktyczny i prawny a tym samym spełnił przesłanki z art. 7 i 8 kpa. Utrzymywanie instalacji przez Spółkę, fakt jej polepszania ma wpływ na ocenę działań Spółki przy przenoszeniu pozwolenia zintegrowanego, nie ma jednak wpływu na brak posiadania przez Spółkę pozwolenia zintegrowanego w okresie, za który wymierzono opłatę podwyższoną (k. 52-43 akt SKO).

Skargę na decyzję z [...] lutego 2011 r. wniosło Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe P.-K. spółka z o.o., zarzucając naruszenie art. 276 ust.1 poś, art. 7 i 8 kpa, i domagało się uchylenia decyzji obu instancji i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu Skarżąca przedstawiła stan faktyczny sprawy, poszerzyła i pogłębiła argumentację jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji (k. 4-15 akt IV SA/Po 446/11).

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie (k. 22-27 akt IV SA/Po 446/11).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się bezzasadną.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ppsa ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega, więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z zasadą oficjalności (art. 134 ppsa), sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Obowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ustalenia faktyczne organów obu instancji, czyniąc je integralną częścią ustaleń własnych.

Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że:

Prawomocnym wyrokiem z 8 czerwca 2011 r., IV SA/Po 409/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowego P.-K. spółka z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], rozstrzygającą o opłacie podwyższonej za II półrocze 2008 r. (k. 37-37v, 44-64,67 akt IV SA/Po 409/11). Prawomocnym wyrokiem z 7 września 2011 r., IV SA/Po 565/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę P. P.-U.-H. P.-K. spółka z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], rozstrzygającą o opłacie podwyższonej za I półrocze 2010 r. (k.38-38v, 45-66,70 akt IV SA/Po 565/11). Nieprawomocnym wyrokiem z [...] października 2011 r., IV SA/Po 447/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę P. P.-U.-H. P.-K. spółka z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], rozstrzygającą o opłacie podwyższonej za II półrocze 2009 r. (k. 41 akt IV SA/Po 447/11).

Powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał na podstawie powołanych dokumentów urzędowych, które nie zostały zakwestionowane przez strony i które nie nasunęły wątpliwości co do ich autentyczności i wiarygodności.

Podstawę materialnoprawną podejmowanych w tej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2008 r., nr 25, poz.150 ze zm.).

Opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza (art. 273 ust. 1 pkt 1 poś). Wysokość opłaty za korzystanie ze środowiska i administracyjnych kar pieniężnych zależy odpowiednio od ilości i rodzaju gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza (art. 274 ust.1 pkt 1 poś). Do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska i administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane podmioty korzystające ze środowiska (art. 275). Podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego (art. 284 ust. 1). Opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (art. 285 ust. 1). Podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza (ust. 2 art. 285). Podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska (art. 276 ust. 1 poś).

W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że P. P.-U.-H. P.-K. spółka z o.o. w G. jako poddzierżawca fermy drobiu w Z. od dnia 1 maja 2008 r. stało się podmiotem korzystającym ze środowiska i jako takie było obowiązane do wnoszenia opłat. Jeśli obowiązek poniesienia opłaty jest związany z eksploatacją instalacji, podmiotem obowiązanym do poniesienia opłat z tytułu emisji, o których mowa w art. 180 pkt 1-3 jest prowadzący instalację (art. 279 ust.1 pkt 1poś).

Podstawą prawną uprawniającą organ do wymierzenia Spółce opłaty podwyższonej był art. 292 pkt 1 w związku z art. 276 ust. 1 poś. W przypadku braku wymaganego pozwolenia podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 500% za wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów (art. 292 pkt 1 poś).

W niniejszej sprawie w toku przeprowadzonego postępowania i kontroli ustalono, co w ocenie Sądu jest okolicznością bezsporną, że od dnia [...] maja 2008 r. (data zawarcia umowy poddzierżawy przez P.-K. spółka z o.o. z K.-H. spółka z o.o.) przez cały okres I półrocza 2009 r. Skarżąca wprowadzała gazy lub pyły do powietrza działając bez pozwolenia zintegrowanego. Od dnia [...] maja 2008 r. Skarżąca posiadała tytuł prawny do owej instalacji. Dopiero dnia [...] czerwca 2009 r. P.-K. sp. z o.o. wniosła do Marszałka o przeniesienie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do hodowli drobiu w Z. z [...] grudnia 2006 r. W konsekwencji złożenia tego wniosku, Marszałek decyzją z [...] sierpnia 2009 r. odmówił przeniesienia na Skarżącą praw i obowiązków wynikających z pozwolenia zintegrowanego z K.-H. sp. z o.o. za ten okres (I półrocze 2009 r.) i naliczenie opłaty podwyższonej stało się uzasadnione.

W ocenie Skarżącego brak było podstaw do naliczenia opłaty podwyższonej za okres I półrocza 2009 r., bowiem nie istniały materialnoprawne podstawy do jej naliczenia, gdyż przyczyną braku pozwolenia zintegrowanego po stronie P.P.H.-U. P.-K. sp. z o.o. było w dużej mierze zaniechanie organu poczynienia ustaleń, pozwalających wyjaśnić przyczyny ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska przez podmiot nie legitymujący się pozwoleniem zintegrowanym, a także tytułem prawnym do instalacji. Skoro wymierzenie opłaty podwyższonej jest środkiem mającym na celu zmobilizowanie podmiotu do uzyskania wymaganego prawem pozwolenia, a P.P.U.H. P.-K. dopełniła już formalności, uzyskawszy decyzję przenoszącą nań prawa i obowiązki z pozwolenia zintegrowanego, posiadanego dotychczas przez K. H., uznać należało, że cel wymierzenia opłaty podwyższonej został osiągnięty. Tym bardziej, że wydając decyzję z [...] lipca 2010 r. o przeniesieniu na Skarżącą praw i obowiązków z w/w pozwolenia zintegrowanego, organ stwierdził, że instalacja spełnia wymagania ochrony środowiska wynikające z dostępnych technik i wymagania niezbędne do uzyskania pozwolenia zintegrowanego (art. 188 ust. 1 poś), a P.P.U.H. P.-K. daje rękojmię prawidłowego wykonywania praw i obowiązków wynikających z pozwolenia zintegrowanego.

Skarżąca w tym zakresie powołała się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 1.6.2010 r., II OSK 871/09 i 20.4.2010 r., II OSK 785/09. W uzasadnieniach ww. wyroków Sąd stanął na stanowisku, że "w celu określenia znaczenia pojęcia "braku wymaganego pozwolenia" należy oprzeć się na wykładni systemowej. Trzeba bowiem wziąć pod uwagę przyczyny braku wymaganego pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza oraz ustalić przesłanki, które to spowodowały. Dlatego też biorąc pod uwagę stan faktyczny przedmiotowej sprawy należy jednoznacznie stwierdzić, że skarżąca spółka nie ponosi odpowiedzialności za brak przedmiotowego pozwolenia sektorowego, ponieważ jest to wynik przewlekłości postępowania właściwego organu administracji publicznej". Dalej Sąd wskazał, że "skarżąca Spółka uprawdopodobniła, że nie ponosi odpowiedzialności za brak pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza w okresie od 22 stycznia do 14 maja 2006 r., ponieważ spowodowane zostało to przewlekłym rozpatrywaniem sprawy przez właściwy organ. Ubocznie należy stwierdzić, że w tej sprawie naliczenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska nie jest zgodne w tym zakresie z konstytucyjnymi zasadami państwa prawnego wyrażonego w art. 2 i 7 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r.".

Skład orzekający w niniejszej sprawie wskazuje, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przypadki, na które wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w obu powołanych wyrokach. W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie i doktrynie dominujący jest pogląd, że w rozumieniu Prawa ochrony środowiska opłaty podwyższone są sankcją finansową, jaką podmiot korzystający ze środowiska ponosi m.in. w przypadku nieprawidłowego postępowania z odpadami, wprowadzaniem do powietrza gazów i pyłów, poborem wód lub wprowadzeniem ścieków do wód lub do ziemi (art. 292 w zw. z art. 293). Obowiązek poniesienia opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 292 pkt 1 poś powstaje w przypadku braku wymaganego pozwolenia przez podmiot korzystający ze środowiska. Bez znaczenia dla powstania tego obowiązku pozostają natomiast przyczyny braku takiej decyzji, jak również stopień zawinienia takiego stanu rzeczy przez podmiot korzystający ze środowiska.

W doktrynie wskazuje się, że brak jest jakichkolwiek podstaw pozwalających na odstąpienie od obowiązku ponoszenia opłat podwyższonych, co wynika zarówno z gramatycznej wykładni art. 296 ust. 1 i art. 292 ustawy, jak i z zasady praworządności, z której wynika, że organy administracji są zobowiązane z urzędu do przestrzegania przepisów prawa. W doktrynie wskazano, że skoro przepisy nie przewidują możliwości odstąpienia od obowiązku wniesienia opłat podwyższonych, oznacza to, że ustawodawca ich po prostu nie przewidział i nie mogą być one wyinterpretowane. System prawny jest w założeniu kompletny i w sytuacji nieprawidłowości w pracach organów upoważnionych do wydawania decyzji winny znajdować zastosowanie środki dyscyplinujące, takie jak np. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, o którym mowa w art. 37 § 1 kpa. Jeśli jednak, mimo wykorzystania środków prawnych, strona w wyniku działania (lub bezczynności) organu administracji poniesie szkodę, to na zasadach określonych w art. 417 § kc. będzie mogła domagać się odszkodowania od Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lub innej osoby prawnej wykonującej tę władzę z mocy prawa (K. Gruszecki, Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Wolters Kluwer 2011, s. 486 uw. 6).

W kwestii charakteru prawnego obowiązku ponoszenia opłaty podwyższonej wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że artykuł 276 ust. 1 poś nie uzależnia obowiązku ponoszenia podwyższonych opłat od tego, z jakich przyczyn podmiot korzystający ze środowiska bez pozwolenia nie posiadał takiego pozwolenia. Nie uprawnia także organu właściwego i zobowiązanego do ustalania opłat podwyższonych od odstąpienia od ustalenia tych opłat ze względu na czynności i akty wydane przez inny organ (wyrok z 17.3.2006 r., II OSK 646/05, Lex 198331, akceptowany przez K. Gruszeckiego – op. cit. s. 485 uw. 4B).

Identyczne stanowisko przyjąć należy przy interpretacji art. 276 ust. 1 w związku z art. 292 pkt 1 poś. Skoro przepisy ustawy nie przewidują żadnej możliwości odstąpienia od obowiązku wniesienia opłat podwyższonych za wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów, oznacza to, że ustawodawca ich nie przewidział i nie mogą one być wyinterpretowane. Tylko i wyłącznie uzyskanie pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji wprowadzającej do powietrza gazy lub pyły pozwala podmiotowi prowadzącemu działalność w tym zakresie na uiszczanie opłat, o których mowa w art. 273 ust. 1 poś, tj. należnej za korzystanie ze środowiska. W przeciwnym wypadku organ wskazany w art. 288 ustawy tj. marszałek województwa, ma podstawę do wymierzenia opłaty podwyższonej. Nie mogą mieć także przy ocenie zaskarżonego aktu znaczenia względy słusznościowe, które podnosi Skarżąca, ponieważ kontrola sprawowana przez sądy administracyjne polega na ocenie zgodności z prawem (legalności) działalności administracji publicznej.

Podsumowując należy podnieść, że w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, dla oceny legalności zaskarżonej decyzji istotne było wyłącznie to, czy Skarżąca wprowadzała gazy lub pyły do powietrza bez pozwolenia zintegrowanego. Okoliczność ta okazała się na gruncie rozpoznawanej sprawy bezsporna. Bez wpływu dla oceny zgodności z prawem wydanej decyzji pozostają przyczyny takiego stanu rzeczy, bowiem ustawodawca nie przewidział takich przesłanek dla powstania obowiązku poniesienia opłaty podwyższonej za wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów bez stosownego pozwolenia, o którym mowa w art. 292 pkt 1 poś.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, w okresie I półrocza 2009 r. Skarżąca działała bez pozwolenia zintegrowanego, a co za tym idzie zostały spełnione przesłanki do naliczenia opłaty podwyższonej na podstawie art. 292 pkt 1 poś. W myśl art. 190 ust. 1 poś, zainteresowany nabyciem tytułu prawnego do całej instalacji może złożyć wniosek o przeniesienie nań praw i obowiązków wynikających z pozwoleń dotyczących instalacji. W niniejszej sprawie Skarżąca złożyła taki wniosek dopiero w [...] czerwca 2009 r., a zatem po nabyciu tytułu prawnego do całej instalacji (nabyła ten tytuł z dniem [...] maja 2008 r.). Składając ów wniosek na 21 dni przed końcem I półrocza 2009 r., członkowie zarządu Spółki nie mogli zasadnie oczekiwać, że wniosek ów zostanie uwzględniony niezwłocznie – zwłaszcza, że termin załatwienia sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego (jak w niniejszej sprawie), upływał z dniem [...] lipca 2009 r. (art. 35 § 3 kpa). W orzecznictwie Sądu Najwyższego jeszcze pod rządem rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy (Dz.U. nr 57, poz. 502 ze zm., dalej kh), utrwalił się pogląd, że status prawny członka zarządu ukształtowany został w sposób szczególny. Przy wykonywaniu swych obowiązków winien dokładać staranności sumiennego kupca (art. 292 § 2 kh); objęcia stanowiska w danej spółce mimo braku wykształcenia lub wiadomości potrzebnych do prowadzenia jej spraw jest naruszeniem wymaganej staranności i sumienności (przykładowo – uzasadnienie wyroku SN z 6.6.1997 r., III CKN 65/97, OSNC 2007, z. 11, poz. 181, s. 75). Pogląd ów pozostaje aktualny pod rządem ksh, skoro ustawodawca nakłada na członka zarządu, przy wykonywaniu swych obowiązków, powinność dołożenia staranności wynikającej z zawodowego charakteru swej działalności (art. 293 § 2 ksh; A. Kidyba – op. cit. s. 1285 uw. 6; A. Szajkowski, M. Tarska w Kodeks spółek handlowych. Komentarz C.H. Beck 2005 t. II s. 941-942 nb 3-6a).

Skarżąca pomija, że w piśmie z [...] marca 2009 r. podnosiła argumenty dotyczące opłaty za I półrocze 2008 r., a w piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. (prezentata [...] maja 2009 r.), podnosiła argumenty dotyczące opłaty za II półrocze 2008 r. (k. 21, 23 akt administracyjnych). Marszałek, gdyby miał informacje dotyczące nieprawidłowości uiszczenia opłat za I półrocze 2009 r. przed dniem 31 lipca 2009 r., winien byłby, na podstawie art. 9 kpa, zwrócić na te wątpliwości uwagę Stronie. Jednakże w niniejszej sprawie brak dowodów w tej materii. Pismo Marszałka z 17 czerwca 2009 r., zawierało stanowisko Marszałka dotyczące opłat za II półrocze 2008 r. Skarżąca i K.-H., wykazy za I półrocze 2009 r., złożyły dopiero 4 sierpnia 2009 r. (k. 31-66, 67-81 akt administracyjnych).

Odnosząc się do posiadania pozwolenia zintegrowanego przez K. H., w ocenie Sądu, w świetle prawa jest to oddzielna osoba prawna od P.P.U.H. P.-K. - mimo stosunku zależności (udziałowiec większościowy). Art. 193 ust. 5 poś stanowi, że pozwolenie nie wygasa, jeżeli nastąpiło przeniesienie praw i obowiązków, o którym mowa w art. 190, albo nastąpiło połączenie, podział lub przekształcenie spółek handlowych na podstawie przepisów tytułu IV Kodeksu spółek handlowych albo przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji, albo na podstawie innych przepisów. Na podstawie Kodeksu spółek handlowych spółka przejmująca, spółki nowo powstałe lub spółka przekształcona, wstępują w prawa i obowiązki spółki przejmowanej, spółek łączących się, spółki dzielonej lub spółki przekształcanej. W niniejszej sprawie nie nastąpiło żadne ze zdarzeń wskazanych w tytule IV Kodeksu spółek handlowych. Spółka dominująca i spółka zależna są oddzielnymi osobami prawnymi. Zgodnie bowiem z art. 6 § 2 ksh - tylko nabycie lub wykonywanie praw z akcji albo udziałów przez spółkę albo spółdzielnię zależną uważa się za nabycie albo wykonywanie praw przez spółkę dominującą (A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Wolters Kluwer 2011 s. 65 uw. 5). Zawarcie umowy dzierżawy (poddzierżawy) między spółkami stanowiło jedynie czynność cywilno-prawną regulowaną przepisami art. 693-709 kc. Czynność ta nie miała wpływu na stosunki administracyjno-prawne spółki zależnej, mimo faktu istnienia stosunku dominacji - zależności między spółkami. Tym samym pozwolenie zintegrowane na prowadzenie instalacji posiadała nie skarżąca Spółka lecz inna osoba prawna, która od dnia [...] maja 2008 r. przestała być podmiotem prowadzącym instalację. A zatem spółce dominującej przysługiwało prawo do wystąpienia z wnioskiem o przeniesienie praw i obowiązków z decyzji udzielonej spółce zależnej, lecz przed uzyskaniem tytułu prawnego do instalacji (co wymagałoby rozwiązania umowy poddzierżawy), bądź wystąpienie z wnioskiem o wydanie nowego pozwolenia dla siebie.

Bez znaczenia w sprawie był także fakt, że to Spółka płaciła opłaty za korzystanie ze środowiska mimo braku pozwolenia zintegrowanego, jak również okoliczność, że przy przenoszeniu pozwolenia zintegrowanego w dacie [...] lipca 2010 r. organ stwierdził, że Skarżąca daje rękojmię wykonywania tego pozwolenia. Nadto utrzymywanie instalacji przez Spółkę, fakt jej polepszania, miały wpływ na ocenę działań Skarżącej przy przenoszeniu pozwolenia zintegrowanego, jednak nie miało wpływu na brak posiadania przez Spółkę pozwolenia zintegrowanego w okresie, za który wymierzono opłatę podwyższoną. Jedyne istotne dla sprawy okoliczności to fakt korzystania przez Spółkę z instalacji bez posiadania pozwolenia zintegrowanego i bez dokonania skutecznej czynności w zakresie jego uzyskania w okresie I półrocza 2009 r. Organy obu instancji dokładnie ustaliły stan faktyczny i prawidłowo przytoczyły podstawy prawne, a tym samym Sąd nie dopatrzył się naruszeń z art. 7 i 8 kpa.

Skoro organy zasadnie uznały, że w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do naliczenia opłaty podwyższonej jedynie za wskazany w decyzji okres, prawidłowo dokonując jej wyliczenia, Sąd na podstawie art.151 ppsa orzekł jak w sentencji.