Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 1071/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Grzywna w trybie p.p.s.a.
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 55 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2016 r., sygn. akt I SO/Wa 338/16 w sprawie wniosku P. S. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. za nieprzekazanie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 25 lipca 2016 r., sygn. akt I SO/Wa 338/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", oddalił wniosek P. S. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. za nieprzekazanie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki wskazał, że P. S. wystąpił do tut. Sądu z wnioskiem o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. grzywny, za nieprzekazanie do Sądu skargi z dnia 27 czerwca 2015 r., na bezczynność w przedmiocie wniosku z 18 maja 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] maja 2015 r. nr [...]. Skarga wpłynęła do Kolegium w 29 czerwca 2015 r. (data prezentaty).

Odpowiadając na ww. wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jego oddalenie. Wskazało, że P. S. nadsyła do Kolegium liczną korespondencję. Poinformowało, że od każdej otrzymanej decyzji – pozytywnej bądź odmownej – P. S. złożył odwołanie, a następnie od każdego z otrzymanych rozstrzygnięć składał wnioski różnej treści.

Organ wskazał, że początkowo rozpatrzył wszystkie wnioski P. S. Przy czym większość żądań tylko pozornie odnosiła się do merytorycznych orzeczeń Kolegium. W istocie każde orzeczenie organu generowało kolejne wnioski i żądania, mające formalną tylko podstawę w przepisach procedury administracyjnej. Podania, które nie dotyczyły spraw, o jakich mowa w art. 1 ust. 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jak również wnioski, których treść była identyczna z wnioskami już wcześniej rozstrzygniętymi (wniosek o sprostowanie, o wyłączenie, o podanie numerów i przedmiotów wszystkich postępowań zarejestrowanych w Kolegium) zostały zgromadzone w segregatorach i pozostały nierozpoznane. Kierując się treścią art. 239 § 1 k.p.a. Kolegium pozostawiało kolejne, powtarzające się żądania wnioskodawcy bez biegu. Organ podkreślił, że w Kolegium znajduje się 25 segregatorów, zawierających różne wnioski P. S., a kolejne pisma stale wpływają do organu. Podał, że od grudnia 2013 r. do 27 kwietnia 2015 r. do Kolegium wpłynęło 281 spraw wnioskodawcy, a liczba ich stale rośnie. Przy czym przedmiotem skarg nie jest żadna merytoryczna sprawa administracyjna.

Sąd Wojewódzki wskazał, że P. S. wniósł do tut. Sądu, za pośrednictwem organu, skargę z dnia 27 czerwca 2015 r. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie nierozpoznania wniosku z dnia 18 maja 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 2015 r. nr [...]. Skarga ta, jak wynika z prezentaty organu, wpłynęła w dniu 29 czerwca 2015 r. Od tej daty rozpoczął bieg trzydziestodniowy termin do wykonania przez organ obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Termin ten upłynął w dniu 29 lipca 2015 r. Tymczasem przedmiotowa skarga wraz z odpowiedzią na tę skargę i aktami sprawy została przekazana przez organ do Sądu w dniu 31 marca 2016 r. (data prezentaty Sądu).

W ocenie Sądu Wojewódzkiego przekroczenie terminu do przekazania skargi, choć znaczne, to jednak w przekonujący sposób zostało przez organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnione i usprawiedliwione. Skarżący wnosząc bardzo dużo wniosków do organu administracji publicznej, a w konsekwencji i skarg do sądu administracyjnego, powinien liczyć się z tym, że pisma te mogą nie w każdym przypadku być rozpoznane, czy też przekazywane do sądu w terminach wynikających z przepisów prawa.

Niedotrzymanie terminu przekazania akt Sąd Wojewódzki uznał za usprawiedliwione, gdyż niedochowanie terminu przez organ jest w znacznej mierze następstwem działań strony, nakierowanych nie na realne załatwienie sprawy, lecz na dezorganizację prawidłowego funkcjonowania organu. Zdecydowanie większość pism kierowanych przez wnioskodawcę do organu nie jest żądaniem rozpoznania jego sprawy, lecz mnożeniem spraw, które jedynie pozornie mają charakter sprawy administracyjnej. Takie działanie wnioskodawcy Sąd Wojewódzki uznał za nadużycie prawa do sądu. Koncepcja zakazu nadużycia prawa do sądu jest przyjmowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zakłada się, że inicjowanie postępowań sądowych, które nie służą ochronie naruszonych praw, a stanowią cel sam w sobie, uznane być musi za nadużycie prawa do sądu. Zatem niezasługującym na ochronę nadużyciem prawa jest wykorzystywanie instytucji prawnej wbrew jej celowi i funkcji (zob. postanowienie NSA z dnia 16 października 2015 r., I OSK 1992/14). Tym samym działania P. S. nie zasługiwały na ochronę prawną, ponieważ nie były nakierowane na obronę jego interesu prawnego, a zatem stanowiły nadużycie przysługującego mu prawa do terminowego załatwienia jego sprawy.

Zażalenie na postanowienie Sądu Wojewódzkiego wniósł P. S. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu Wojewódzkiego o braku jakichkolwiek przesłanek, które przemawiałyby za uwzględnieniem wniosku skarżącego, co wyczerpująco i prawidłowo uzasadnił Sąd Wojewódzki. Wywód prawny tego Sądu zasługuje na całkowitą aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W doktrynie przyjmuje się, że nadużycie praw procesowych należy uznać za samoistną instytucję prawa procesowego (por. Piotr Przybysz, Nadużycie prawa w prawie administracyjnym, (w:) H. Izdebski, A. Stępkowski, Nadużycie prawa, Warszawa 2003). Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych niż przewidziane przez ustawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to powinno być wykonywane zgodnie z celem, ze względu na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (por. Marcin Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym; Prokuratura i prawo, nr 11/2007). Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych w celu innym, niż ochrona swoich praw. Stanowisko takie znajduje aprobatę nie tylko w doktrynie oraz orzecznictwie sądów polskich, ale także akceptowane jest przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, który wielokrotnie zwracał uwagę, że określone działania strony w procesie można uznać za nadużycie prawa do sądu. Podkreślenia wymaga, że ocena działań stron postępowania sądowoadministracyjnego pod kątem nadużycia prawa wymaga każdorazowo wnikliwej analizy, tak by mieć pewność, że rzeczywiste prawo do sądu nie doznało żadnego uszczerbku.

W niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki zasadnie ocenił żądanie wymierzenia grzywny organowi za nieprzekazanie skargi jako nadużycie tego uprawnienia. Sprawa niniejsza nie jest pierwszą taką sprawą. Pomimo ocen prawnych wyrażanych we wcześniejszych postanowieniach Sądu Wojewódzkiego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący ponawia swoje bezzasadne wnioski i zarzuty zażaleniowe (stosując metodę kopiuj-wklej) i nie przyjmując do wiadomości wyrażanych przez sądy administracyjne ocen takiego działania. Ma oczywiście do tego formalne uprawnienie wynikające z przepisów p.p.s.a., jednakże działanie takie stanowi nadużycie prawa procesowego i nie powinno korzystać z ochrony prawnej.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.