Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 277/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 33 (9) ust. 1 i ust. 3, art. 33 (10)
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego A. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpoznaniu odwołania A. S. od uchwały Nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lipca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 798/09 oddalił skargę A. S. (nazywanego dalej "skarżącym") na decyzję Ministra Sprawiedliwości.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji podał, że w dniu 20 września 2008 r. skarżący przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przeprowadzonego przez Komisję Egzaminacyjną, która uchwałą z dnia [...] września 2008 r. ustaliła, że skarżący uzyskał z testu wyboru 188 punktów. Zgodnie z treścią art. 339 ust. 3 o radcach prawnych skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu konkursowego.

Pismem z dnia 25 października 2008 r. skarżący złożył odwołanie od uchwały, wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie o uzyskaniu pozytywnego wyniku z egzaminu. Zarzucił:

1. wadliwość pytań testowych nr: 139, 157, 103, naruszających art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, gdyż w pytaniach więcej niż jedna odpowiedź mogła być wskazana jako prawidłowa;

2. wadliwość pytań testowych nr: 238, 97, 99, 134, gdyż w pytaniach tych żadna odpowiedź nie mogła być wskazana jako prawidłowa;

3. wadliwość pytania testowego nr 98, gdyż w pytaniu tym w kluczu odpowiedzi została wskazana odpowiedź inna niż prawidłowa;

4. że pytania testowe nr 196, 202 i 214 - z zakresu prawa podatkowego, nie powinny być przedmiotem egzaminu, bowiem nie są objęte zakresem tematycznym, określonym w art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych;

Minister Sprawiedliwości, po rozpatrzeniu odwołania, uznał, iż egzamin konkursowy został przeprowadzony zgodnie z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164, z późn. zm.).

Z przebiegu tego egzaminu prawidłowo sporządzono i podpisano protokół, który następnie został doręczony Ministrowi Sprawiedliwości. Także uchwała Komisji Egzaminacyjnej została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami. Po ponownym przeliczeniu punktów organ ustalił, że skarżący uzyskał z egzaminu 188 punktów, a zatem nie uzyskał wymaganych ustawowo 190 punktów, stosownie do art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych.

Organ administracji, odnosząc się do zarzutu dotyczącego pytań testowych nr 196, 202 i 214 uznał go za nieuzasadniony i wyjaśnił, że art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, określający zakres przedmiotowy egzaminu nie posługuje się pojęciem gałęzi prawa. Mówi natomiast, że test egzaminacyjny obejmuje sprawdzenie wiedzy z zakresu prawa, w tym m.in. prawa finansowego.

Organ, odnosząc się do pytania nr 139, wywiódł, iż z brzmienia art. 250 kodeksu spółek handlowych wyraźnie wynika, że prawo do wytoczenia powództwa, o którym mowa w tym pytaniu, przysługuje m.in. zarządowi spółki oraz poszczególnym jej członkom. Uprawnienie to przysługuje zatem tylko tym osobom, które w dacie wytoczenia powództwa pełnią funkcję członka zarządu. Organ wskazał, że zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie przyjęte jest jednolite stanowisko potwierdzające, że odwołany członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, niebędący jej wspólnikiem, nie ma legitymacji do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą.

W odniesieniu do pytania nr 238 organ zwrócił uwagę, że dotyczyło ono jedynie kwestii związanej z rodzajem czynności, które może wykonywać aplikant radcowski, co wynika nie tylko z treści samego pytania, jak i propozycji odpowiedzi. Nie dotyczyło ono natomiast warunków, które konieczne są do tego, aby aplikant mógł wskazane czynności wykonywać. Z treści pytania wynika wprost, że dotyczy ono aplikanta radcowskiego upoważnionego do zastępowania radcy prawnego, a aplikant przed upływem 6 miesięcy aplikacji takiego upoważnienia uzyskać nie może.

Omawiając pytanie nr 98 organ uznał, że odpowiedzi na nie zostały sformułowane prawidłowo, bowiem jedyną prawidłową odpowiedzią, nie budzącą wątpliwości była odpowiedź "C", podczas gdy skarżący zaznaczył odpowiedź "A". Wskazując, że prawidłowa odpowiedź na to pytanie wynikała wprost z uregulowań art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c., art. 1302 § 3 k.p.c. i art. 133 § 3 k.p.c. uznał, że zakreślenie przez skarżącego jako prawidłowej odpowiedzi "A" świadczy o jego braku wiedzy na temat zasad postępowania z wnoszonymi przez stronę osobiście pismami procesowymi. Minister uznał, że z przepisów zawartych w kluczu odpowiedzi wynika jednoznacznie, że w opisanej w pytaniu sytuacji, przewodniczący wzywa pełnomocnika strony (art. 133 § 3 k.p.c.) do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie (art. 130 § 1 k.p.c.) pod rygorem odrzucenia apelacji (art. 370 k.p.c.). W ocenie organu podgląd, że na podstawie art. 370 k.p.c. Sąd odrzuca apelację wniesioną przez stronę bez wzywania do uzupełnienia braków niezależnie od tego czy wnosi ją strona osobiście czy też pełnomocnik jest nieuzasadniony i sprzeczny z orzecznictwem Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego.

Zdaniem organu niezasadne są również zarzuty dotyczące pytania nr 97, na które odpowiedź oparta jest na przepisie art. 4798a § 1 i § 6 k.p.c. Z treści pytania wynika, że materia w nim zawarta dotyczy postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych, a na podstawie powołanego przepisu zarządzenia o zwrocie pozwu wydaje przewodniczący lub referendarz sądowy, a pytanie dotyczyło jednego z tych podmiotów.

Za bezprzedmiotowe uznał organ zarzuty odnośnie pytania nr 103, w którym istota sprowadzała się do kwestii legitymacji do złożenia takiego wniosku o dopozwanie, a nie do problemu, czy sąd może taki wniosek uwzględnić, czy jest nim związany i dlatego też jedyną właściwą odpowiedzią mogła być odpowiedź "B".

Odnosząc się do pytania nr 99 Minister Sprawiedliwości wskazał, że jedyną prawidłową według klucza odpowiedzi, była odpowiedź "C" – wynikająca wprost z treści art. 168 § 1 k.p.c. w zw. z art. 148 § 1 k.p.c., podczas gdy skarżący zaznaczył odpowiedź "A". Uznał przy tym za chybione zarzuty, że w sprawie, której pytanie dotyczy istnieją spory i kontrowersje w doktrynie i orzecznictwie.

Ustosunkowując się do zarzutów w odniesieniu do pytania nr 134 organ uznał, że zarzuty skarżącego są niezasadne. Nie było konieczności wskazywania w pytaniu, że chodzi o przedsiębiorstwa państwowe oraz jednoosobowe spółki Skarbu Państwa, które ujęte zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów, gdyż tylko takie mają przymiot "szczególnego znaczenia dla gospodarki państwa", czego pytanie dotyczyło. Pytanie odnosiło się do art. 1a ust. 2 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji.

W ocenie organu także treść pytania nr 157 została sformułowana prawidłowo. Pytanie to dotyczyło roszczenia pracownika, jakie mu przysługują na gruncie prawa pracy, jeżeli nie zgadza się z nałożoną na niego karą porządkową. Nie odnosiło się natomiast do sytuacji jaka nastąpi po wyroku sądu. Uznanie kary za niebyłą jest dopiero skutkiem orzeczenia sądu o uchyleniu zastosowanej wobec pracownika kary.

W ocenie organu, prawo podatkowe wchodzi w zakres prawa finansowego i nie może budzić wątpliwości intencja ustawodawcy objęcia zakresem egzaminu na aplikacje prawnicze prawa podatkowego.

Za prawidłowo skonstruowane, organ uznał pytania nr 52 i 74. Oparte są one odpowiednio na art. 20 § 1 k.w. oraz art. 434 k.c. Posłużenie się przez ustawodawcę w art. 20 § 1 k.w. pojęciem "trwa", nie oznacza, że kara ta nie jest "orzekana". Określenie rodzaju i rozmiaru kary następuje poprzez jej orzeczenie, zaś regulacja powyższego przepisu jest kierowana do sądu.

W ocenie organu, nie powinno budzić wątpliwości kandydata na aplikanta radcowskiego pytanie nr 74, gdyż zagadnienia reżimów odpowiedzialności deliktowej są przedmiotem szerokiego wykładu studiów akademickich. Z art. 434 k.c. wprost wynika, że odpowiedzialność samoistnego posiadacza budowli oparta jest na zasadzie ryzyka.

Pismem z dnia 30 marca 2009 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości, wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- przepisów postępowania procesowego tj.:

1. art. 7 k.p.a., 77 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, wskutek zaniechania przez organ obowiązków polegających na wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, dokonaniu wszechstronnej analizy całokształtu zgromadzonego i przedstawionego przez skarżącego materiału dowodowego oraz poprzez nieustosunkowanie się organu do wszystkich przedstawionych zarzutów;

2. art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, wskutek nieprzestrzegania wymogu rozstrzygania wątpliwości na korzyść obywatela, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, pominięcie korzystnych dla skarżącego okoliczności, pominięcie wskazanego przez niego materiału dowodowego i obarczenie skutkami błędnej interpretacji przepisów prawa;

3. art. 11 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie zasady przekonywania, wskutek niedołożenia przez organ szczególnej staranności w celu uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia w stosunku do wszystkich podniesionych przez skarżącego zarzutów;

4. art. 12 k.p.a., art. 35 § 3 k.p.a. i art. 36 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady szybkości postępowania, wskutek opieszałego działania przy rozpatrywaniu odwołania od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości.

- przepisów prawa materialnego tj.:

5. art. 339 ust. 1 r.p. poprzez błędne uznanie pytań testowych nr 139, 157, 103, 98, które dopuszczają więcej niż jedną odpowiedź poprawną oraz pytań nr 238, 97, 99, 134, 74, 52, które nie przewidują żadnej prawidłowej odpowiedzi za spełniające ustawowe kryteria określone w art. 339 ust. 1 r.p., a tym samym stwierdzenie, iż skarżący nie uzyskał wymaganego limitu 190 punktów z egzaminu konkursowego na aplikację radcowską;

6. art. 331 ust. 3 r.p. poprzez umieszczenie w teście egzaminacyjnym pytań nr 196, 202 i 214 z prawa podatkowego, które nie zostało uwzględnione w zakresie egzaminu konkursowego na aplikację radcowską.

Uzasadniając postawione zarzuty skarżący podkreślił, że organ nie odniósł się do przedstawionych przez niego zarzutów, w sposób wybiórczy potraktował przedstawiony przez niego materiał dowodowy, a nadto nie rozpatrywał przedmiotowego odwołania w sposób indywidualny. Odnośnie naruszenia przepisów art. 7, 8 i 11 k.p.a. skarżący wskazał, iż naruszenie tych przepisów stanowi wywód organu odnośnie pytania nr 139 i 98, gdyż organ nie odniósł się do jego twierdzeń i wskazanych orzeczeń.

Skarżący przedstawił również swoją argumentację dotyczącą nieprawidłowej konstrukcji poszczególnych pytań i odpowiedzi na nie.

W zakresie pytania nr 139 skarżący podniósł, iż za prawidłową należy uznać również odpowiedź "A". Zdaniem skarżącego, problematyka objęta tym pytaniem budzi zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie wiele kontrowersji, na dowód czego przytoczył szereg orzeczeń SN oraz poglądów doktryny. Podkreślił przy tym, że różne konkluzje nie zaowocowały wypracowaniem wspólnego stanowiska co do możliwości wniesienia powództwa przez odwołanego członka zarządu.

W ocenie skarżącego, przedstawiona przez niego argumentacja nawiązująca do orzecznictwa oraz poglądów prezentowanych w doktrynie potwierdza, że na gruncie prawa polskiego istnieje możliwość wytoczenia powództwa przez odwołanego członka zarządu o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą.

W odniesieniu do pytania nr 238 skarżący, wskazując na niezgodność tego pytania z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, podniósł, że treść pytania powinna zawierać dodatkowe założenia, a mianowicie konieczne warunki upoważnienia aplikanta radcowskiego tj. upoważnienie od radcy prawnego i sześciomiesięczny okres trwania aplikacji. Bez spełnienia tych warunków upoważnienie aplikanta jest bezskuteczne. W tej sytuacji uznał, że pytanie zostało sformułowane błędnie, a udzielenie jakiejkolwiek ze wskazanych odpowiedzi, w przypadku niedokonania dodatkowych założeń, buduje zdanie nieprawdziwe i niezgodne z ustawą o radcach prawnych.

Skarżący zakwestionował ponownie pytanie nr 98 i nawiązując do stanowiska doktryny podał, iż zgodnie z art. 370 k.p.c. apelacja, która nie została opłacona, podlega odrzuceniu bez wzywania do uiszczenia opłaty. Oznacza to, że jedyną poprawną odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A". Zaakcentował, że pytanie było niezrozumiałe i niejednoznaczne, zwrócił przy tym uwagę na różne znaczenie terminów – apelacja nienależycie opłacona i nieopłacona apelacja.

Pytaniu nr 97 skarżący zarzucił użycie niekodeksowych sformułowań, co czyniło to pytanie niejednoznacznym.

Odnośnie pytanie nr 103 skarżący wskazał, że kandydat na aplikację radcowską, który zobowiązany jest do znajomości obowiązujących przepisów prawa, nie może na gruncie tak postawionego pytania odpowiedzieć na nie w sposób prawidłowy. Użycie w pytaniu zwrotu "może wezwać" jest bowiem sprzeczne z treścią art. 194 § 1 k.p.c., który to przepis został wskazany w kluczu odpowiedzi.

W zakresie pytania nr 99 skarżący podniósł, że kwestia dotycząca zagadnienia poruszanego w tym pytaniu nie jest jednoznaczna i na gruncie Kodeksu postępowania cywilnego budzi wiele wątpliwości, odwołując się przy tym do orzeczeń Sądu Najwyższego. Odpowiedź na nie - w ocenie skarżącego - nie wynika wprost z przepisów prawa, lecz z orzeczeń judykatury. Zaakcentował, że kandydat na aplikanta nie jest zobowiązany do znajomości poglądów Sądu Najwyższego. Zdaniem skarżącego odpowiedź na przedmiotowe pytanie nie jest jednoznacznie sprawdzalna i wprowadza w błąd.

Skarżący ponownie zakwestionował pytanie nr 134, twierdząc, że udzielenie jako prawidłowej odpowiedzi "B" jest możliwe jedynie pod warunkiem poczynienia dodatkowych założeń, że przedsiębiorstwa państwowe oraz jednoosobowe spółki Skarbu Państwa, o których mowa w tym pytaniu określone są przez Radę Ministrów w drodze zarządzenia i takie stwierdzenie – zdaniem skarżącego – winno znaleźć się w treści pytania. Jego brak sprawiał, że żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie była odpowiedzią poprawną.

W ocenie skarżącego, także pytanie nr 157 zostało błędnie skonstruowane, co powoduje wątpliwości co do prawidłowej odpowiedzi. Zdaniem skarżącego skutki orzeczenia o uchyleniu kary i uznania kary za nienałożoną powodują, że na gruncie obowiązującego prawa prawidłowa jest odpowiedź "B" i "C".

Skarżący podtrzymał również swoje zarzuty dotyczące przekroczenia zakreślonego ustawą o radcach prawnych zakresu egzaminu, uznając, iż egzamin ten nie powinien obejmować prawa podatkowego. Prawo podatkowe tworzy bowiem odrębną gałąź prawa, a ustawodawca nie umieścił tej dziedziny prawa w przedmiotowym zakresie egzaminu.

Analizując pytanie nr 52 skarżący doszedł do przekonania, iż użyto w nim sformułowania "orzeka" niezgodnie z treścią podanego w kluczu art. 20 § 1 k.w. W związku z tym pytanie wraz z żadną propozycją odpowiedzi nie odzwierciedla rzeczywistego brzmienia przepisu, tworząc zdanie nieprawdziwe. W pytaniu użyto twierdzeń niekodeksowych, wprowadzając w ten sposób kandydata w błąd.

W ocenie skarżącego, w teście egzaminacyjnym na aplikację radcowską nie powinno znaleźć się pytanie nr 74, gdyż odpowiedź na to pytanie nie wynika wprost ze wskazanego w kluczu odpowiedzi przepisu prawa. Tymczasem zgodnie z poglądami jurydykatury przedmiotem egzaminu mogą być jedynie pojęcia kodeksowe.

W piśmie z 5 lipca 2009 r. skarżący przedstawił dodatkowe argumenty dotyczące pytań nr 98, 139 i 238, świadczące w jego przekonaniu o zasadności skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Odnosząc się do zarzutów skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd pierwszej instancji uznał, że Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do wszystkich pytań zakwestionowanych przez skarżącego uznając, że pytania zostały sformułowane w sposób prawidłowy, zgodnie z zawartym w teście pouczeniem, a spośród zaproponowanych odpowiedzi tylko jedna jest prawidłowa. W ocenie Sądu, wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ nie naruszył przepisów procesowych enumeratywnie wymienionych w skardze. Wziął przy tym pod uwagę cały istotny w sprawie materiał dowodowy.

Sąd I instancji stwierdził w szczególności, iż niezasadny był zarzut, że w pytaniu nr 98 więcej niż jedna odpowiedź mogła zostać uznana za prawidłową. Pytanie to brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona będąca osobą fizyczną osobiście wnosząc apelację w sprawie niebędącej sprawą gospodarczą, nie opłaciła jej należną opłatą stosunkową, mimo że jest reprezentowana w sprawie przez radcę prawnego: A. sąd odrzuci apelację bez wzywania o uiszczenie opłaty, B. przewodniczący wzywa stronę do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia apelacji przez sąd, C. przewodniczący wzywa pełnomocnika strony do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia apelacji przez sąd". Skarżący udzielił na pytanie nr 98 odpowiedzi "A", podczas gdy prawidłową według klucza odpowiedzi jest odpowiedź "C". Według Sądu istotą powyższego pytania było czy w przypadku nieopłacenia apelacji w sprawie niebędącej sprawą gospodarczą wzywa się do uiszczenia opłaty stosunkowej i jeżeli tak, to kogo (strona reprezentowana przez radcę prawnego wzniosła apelację osobiście). Nie jest zatem istotne czy apelacja nie została opłacona w ogóle, czy też opłacona w niewłaściwej wysokości, gdyż w obu tych sytuacjach skutki procesowe są takie same.

W ocenie Sądu I instancji niezasadne były również zarzuty skarżącego odnoszące się do pytania nr 238, które brzmiało: "Zgodnie z ustawą o radcach prawnych, aplikant radcowski upoważniony do zastępowania radcy prawnego może: A. sporządzać opinie prawne B. udzielać porad prawnych C. zastępować radcę prawnego przed organami ścigania". Skarżący udzielił odpowiedzi "B", podczas gdy prawidłowa odpowiedź według klucza odpowiedzi to "C". Zdaniem Sądu istota tego pytania sprowadzała się do wskazania jakie formy pomocy może świadczyć aplikant radcowski, a nie po jakim okresie czasu może to nastąpić. Aby prawidłowo odpowiedzieć na omawiane pytanie nie należało czynić dodatkowych założeń. Pytanie zostało zatem sformułowane w sposób jednoznaczny i tylko jedna odpowiedź była odpowiedzią prawidłową.

Odnośnie pytania nr 103 o treści: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli okaże się, że powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie zostało wniesione przeciwko osobie, która powinna być w sprawie stroną pozwaną, sąd może wezwać tę osobę do wzięcia udziału w sprawie: A. wyłącznie na wniosek powoda, B. na wniosek powoda lub pozwanego, C. wyłącznie na wniosek pozwanego". Sąd I instancji wskazał, że jego istota, co jednoznacznie wynika z propozycji odpowiedzi, sprowadzała się do tego, kto może wystąpić z wnioskiem o wezwanie do udziału w sprawie. Odpowiadając na nie zdający winien skoncentrować się na zakresie podmiotowym pytania, a nie na analizie problemu związania sądu takim wnioskiem. Kwestia fakultatywności czy też obligatoryjności działania sądu jest dla wskazania prawidłowej odpowiedzi obojętna. Skarżący powinien mieć przy tym na względzie, że tylko jedna odpowiedź jest odpowiedzią prawidłową, a odpowiedzi "A" i "C" są odpowiedziami oczywiście nieprawidłowymi.

Za nietrafne Sąd I instancji uznał zarzuty skargi sformułowane w odniesieniu do pozostałych pytań, za wyjątkiem pytania nr 139. Wątpliwości Sądu wzbudziła kwestia stanowiska organu wyrażonego w zakresie tego pytania. W odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej skarżący szczegółowo omówił orzecznictwo Sądu Najwyższego związane z problematyką ujętą w tym pytaniu, jak również poglądy doktryny, w tym krytyczne wobec uchwały siedmiu sędziów SN, na którą powołuje się organ. W tej sytuacji za nieuprawniony Sąd uznał pogląd organu o jednolitym stanowisku w orzecznictwie i literaturze potwierdzającym, że odwołany członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, niebędący jej wspólnikiem, nie ma legitymacji do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z prawem. Uchybienie to jednak, zdaniem Sądu, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy z uwagi na uzyskaną przez skarżącego liczbę punktów z egzaminu.

Zdaniem Sądu I instancji nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 33¹ ust. 3 ustawy o radcach prawnych poprzez uznanie, iż dyspozycja pytań dotycząca prawa podatkowego, mieści się w zakresie zagadnień egzaminacyjnych. Odpierając ten zarzut Sąd podniósł, iż ustawa o radcach prawnych nie posługuje się pojęciem gałąź prawa (dział prawa), ale określa, że test egzaminacyjny obejmuje sprawdzenie wiedzy z zakresu prawa m.in. prawa finansowego. Nie negując wypowiedzi doktryny, co do swoistej odrębności prawa podatkowego nie można pominąć, że prawo finansowe reguluje działalność podmiotów publicznych w drodze norm prawno-finansowych. Do tych norm, będących źródłami polskiego prawa finansowego, należą m.in. przepisy Ordynacji podatkowej. Uwzględniając powyższe Sąd nie podzielił poglądu skarżącego, że pytania dotyczące prawa podatkowego nie mieszczą się w ustawowym zakresie tematycznym egzaminu na aplikację radcowską.

Pismem z dnia 26 września 2009 r. skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 798/09. Na podstawie art. 173 § 1 i § 2 oraz art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej nazywaną p.p.s.a.) zaskarżył ww. wyrok w całości, zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, przez błędne przyjęcie, że pytania nr 98, 103 i 238 były zgodne z ww. przepisem, podczas gdy pytania nr 98 i 103 zawierały więcej niż jedną poprawną odpowiedź, z kolei pytanie nr 238 nie zawierało żadnej prawidłowej odpowiedzi;

2) naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, przez błędne przyjęcie, że pytanie nr 100 spełnia wymagania ww. przepisu;

3) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., nazywanej dalej "p.p.s.a."), tj. zbadanie przez Sąd legalności wydanej przez Ministra Sprawiedliwości w dniu [...] marca 2009 r. decyzji (nr ...) wyłącznie pod kątem zawartych w skardze zarzutów, w konsekwencji nieuwzględnienia z urzędu wadliwości pytania nr 100;

4) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 33¹ ust. 3 ustawy o radcach prawnych, przez błędne przyjęcie, że pytania nr 196, 202 i 214 dot. prawa podatkowego, mieszczą się w zakresie wiedzy, która podlega sprawdzeniu na egzaminie konkursowym na aplikację radcowską.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż pytanie nr 98 zostało sformułowane w sposób wadliwy, przez co nie jedną, a dwie odpowiedzi należy uznać za prawidłowe. Wskazano, że w pytaniu nr 98 doszło do nieuzasadnionego połączenia dwóch różnych terminów, w skutek czego pytanie wprowadzało w błąd przy jego analizie. Pojęcie nieopłacenia apelacji oznacza, iż od powyższego pisma w ogóle nie wniesiono opłaty, co skutkuje odrzuceniem apelacji, zgodnie z art. 370 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm., dalej k.p.c.). Natomiast termin nie uiszczenia należnej opłaty, oznacza, że opłata została dokonana, ale w złej wysokości, czego następstwem jest wezwanie strony do usunięcia braku. W przypadku pytania nr 98 nie wiadomo było, czy chodzi o nieopłacenie apelacji, czy nieuiszczenia od niej należnej opłaty. W zależności od tego, którą wersję przyjął kandydat na aplikanta radcowskiego można było udzielić więcej niż jednej poprawnej odpowiedzi.

W ocenie skarżącego również pytanie nr 100, które nie zostało ujęte przez stronę ani w złożonym do Ministra Sprawiedliwości odwołaniu, ani w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zostało sformułowane w sposób wadliwy, tj. w sposób niezgodny z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie uwzględniając z urzędu wadliwości pytania nr 100, naruszył zarówno przepis postępowania, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a, jak i przepis prawa materialnego, tj. art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Pytanie nr 100 brzmiało "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, nie dołączając jednocześnie do wniosku samej apelacji: A. sąd odrzuci wniosek o przywrócenie terminu, B. Sąd oddali wniosek o przywrócenie terminu, C. przewodniczący wzywa stronę do uzupełnienia tego braku w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu wniosku". Zdaniem strony, odpowiedź na to pytanie nie wynika z przepisów prawa. Z treści bowiem art. 169 § 3 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. nie wynika, że niedopełnienie przez stronę czynności procesowej z równoczesnych wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu jest brakiem formalnym, usuwalnym w trybie art. 130 § 1 k.p.c.

Skarżący zarzucił również Sądowi I instancji dokonanie błędnej oceny pytania nr 103, wskazując, iż pytanie to wprowadza w błąd stwierdzeniem "może wezwać". Wprawdzie hipoteza pytania nr 103 wskazuje na art. 194 § 1 k.p.c., to użycie w drugiej części pytania zwrotu sąd może wezwać tę osobę do wzięcia udziału w sprawie, wskazuje na art. 194 § 3 k.p.c. W odniesieniu do tego konkretnego pytania skarżący nie wiedział, czy ma udzielić odpowiedzi wyłącznie w oparciu o pierwszą część pytania, tj. "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli okaże się, że powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie zostało wniesione przeciwko osobie, która powinna być w sprawie stroną pozwaną [...]", nie sugerując się w ogóle dalszą częścią pytania, tj. "[...] sąd może wezwać tę osobę do wzięcia udziału w sprawie", czy udzielić odpowiedzi uwzględniając zwrot "może wezwać", który automatycznie wyklucza art. 194 § 1 k.p.c. i wskazuje na art. 194 § 3 k.p.c.

Odnośnie pytania nr 238 egzaminu konkursowego strona wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, iż z przepisu art. 35¹ ust. 1 ustawy o radcach prawnych jasno wynika, że aplikant radcowski może zastępować radcę prawnego przed m.in. organami ścigania dopiero po upływie 6 miesięcy od rozpoczęcia aplikacji. Powyższy warunek jest warunkiem koniecznym. Ponadto ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków w tym zakresie. Przy tak postawionym pytaniu nie można uznać odpowiedzi "C" za odpowiedź prawidłową, gdyż w takim wypadku koniecznym było dokonanie dodatkowego założenia, co w świetle orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest niedopuszczalne.

Skarżący wskazał nadto, że pytania nr 196, 202 i 214 dot. prawa podatkowego nie mieściły się w zakresie wiedzy, która podlegała sprawdzeniu na egzaminie konkursowym na aplikację radcowską, zgodnie z art. 33¹ ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Według strony prawo podatkowe jest odrębną gałęzią prawa, co zostało potwierdzone zarówno przez przedstawicieli doktryny, jak i orzecznictwo.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 1040/09 uchylił zaskarżony wyrok z dnia 16 lipca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 798/09 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny podał, że skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, to jest art. 339 ustawy o radcach prawnych odnośnie pytań testu nr 98, 103, 238, 100 oraz art. 331 ustawy o radcach prawnych przez błędne przyjęcie, że pytania nr 196, 204, 214 z zakresu prawa podatkowego mieszczą się w zakresie wiedzy, która podlega sprawdzeniu na egzaminie konkursowym na aplikację radcowską.

Skarżący sformułował również zarzut naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia z urzędu wadliwości pytania nr 100.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że zarzut naruszenia prawa procesowego winien być rozpoznany w pierwszej kolejności, albowiem jego wynik ma wpływ na ustalenia stanu faktycznego.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż podnosi skarżący, będąc związany jedynie granicami sprawy. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

W rozpatrywanej sprawie granicą sprawy jest wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny za zasadny uznał zarzut skarżącego o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania przez nieuwzględnienie z urzędu wadliwości pytania testu nr 100.

Kandydat na aplikację radcowską uzyskał z testu 188 punktów. Wobec uznania przez Sąd pierwszej instancji wadliwości pytania nr 139, zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie z urzędu wadliwości pytania nr 100 ma istotny wpływ na wynik sprawy, czyniąc zarzut skargi kasacyjnej za uzasadniony.

Naczelny Sąd Administracyjny podał, że z motywów wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że pytania na egzamin konkursowy na aplikację radcowską nr 98, 103, 238 zostały sformułowane prawidłowo. Przepis art. 339 ustawy o radcach prawnych, w dacie egzaminu brzmiał "Egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź uzyskuje 1 punkt".

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że Sąd I instancji wyczerpująco przeanalizował każde z pytań objętych zarzutami skargi, uznając, że są sformułowane prawidłowo, odpowiadając wymogom z art. 339 ustawy o radcach prawnych.

Naczelny Sąd Administracji stwierdził, że w pytaniu nr 98 odpowiedź wynikała wprost z uregulowań zawartych w art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c., art. 1302 § 3 k.p.c. i art. 133 § 3 k.p.c., zaś zakreślenie odpowiedzi "A" jako prawidłowej świadczy o nieznajomości tych przepisów prawa przez skarżącego. Z przepisów zawartych w kluczu odpowiedzi wynikało jednoznacznie, że w opisanej sytuacji przewodniczący wzywa pełnomocnika strony (art. 133 § 3 k.p.c.) do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie (art. 130 § 1 k.p.c.) pod rygorem odrzucenia apelacji (art. 370 k.p.c.). Pogląd zaś, że sąd odrzuca apelację bez wzywania do uzupełnienia braków jest nieuzasadniony i niezgodny z przepisami prawa.

Naczelny Sąd Administracji potwierdził prawidłowość sformułowania pytania nr 238, którego istota sprowadzała się do wskazania formy pomocy w jakiej aplikant radcowski może ją świadczyć, a nie po jakim okresie może to nastąpić. Tutaj udzielenie prawidłowej odpowiedzi nie wymagało czynienia dodatkowych założeń.

W pytaniu nr 103 istota pytania sprowadzała się do kwestii legitymacji do złożenia wniosku o dopozwanie. Naczelny Sąd Administracji podkreślił, że jedyną prawidłową odpowiedzią mogła być odpowiedź "B", która nie wymagała dodatkowych założeń.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego redakcja tych pytań spełniała wymogi pytań jednokrotnego wyboru, o których mowa w art. 339 ustawy o radcach prawnych, czyniąc tym samym zarzut skargi kasacyjnej polegający na naruszeniu prawa materialnego, tj. art. 339 ustawy przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie za nieuzasadniony.

Naczelny Sąd Administracji nie znalazł również uzasadnienia dla zarzutu naruszenia art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, iż pytania nr 196, 204 i 214 nie mieszczą się w zakresie zagadnień egzaminacyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że ustawa o radcach prawnych nie posługuje się pojęciem gałąź prawa/dział prawa, lecz określa, że test egzaminacyjny obejmuje sprawdzenie wiedzy z zakresu prawa, m.in. prawa finansowego. Prawo finansowe reguluje działalność podmiotów publicznych w drodze norm prawno -finansowych. Do tych norm, będących źródłami polskiego prawa finansowego, należą między innymi przepisy Ordynacji podatkowej. Stąd, Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił poglądu skarżącego, że pytania z zakresu prawa podatkowego nie mieszczą się w ustawowym zakresie tematycznym egzaminu na aplikację radcowską.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prowadząc ponownie postępowanie Sąd I instancji podda kontroli prawidłowość sformułowania pytania testu egzaminacyjnego nr 100, uwzględniając obszerne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie, a następnie ustali wynik egzaminu na aplikację radcowską.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie celowości czy słuszności.

Ponadto w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Aktualne rozpoznanie sprawy jest związane z uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 798/09 i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania tutejszemu Sądowi.

Zgodnie z art. 190 p.p.s.a., rozpoznając sprawę ponownie po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku sądu pierwszej instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpatrując ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga jest uzasadniona, choć z innych przyczyn niż wskazane w skardze.

Korzystając z przysługującego na mocy art. 134 § p.p.s.a. uprawnienia do przeprowadzenia kontroli legalności decyzji poprzez badanie sprawy poza zarzutami i wnioskami skargi, Sąd doszedł do przekonania, iż w ramach procedury kwalifikacyjnej doszło do naruszenia prawa materialnego – art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, zgodnie z którym egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą odpowiedź kandydat uzyskuje jeden punkt. Natomiast zgodnie z art. 339 ust. 3 ww. ustawy pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.

Powyższa regulacja nie przewiduje więc sytuacji, aby prawidłowe mogły być dwie albo trzy odpowiedzi, a tym bardziej, aby mógł być jednocześnie przyznany punkt za wskazanie jednej z dwóch odpowiedzi spośród trzech wymienionych w pytaniu. Nie ulega również wątpliwości, że pytanie egzaminacyjne powinno być zredagowane dostatecznie precyzyjnie, aby uniknąć wątpliwości ze strony osoby egzaminowanej co do zakresu przedmiotowego danego pytania.

Poprawna odpowiedź na testowe pytanie, w zakresie o którym mowa w art. 339 ustawy, musi pozostawać w zgodności z kontekstem pytania. Zatem należy odrzucić istnienie innej prawidłowej odpowiedzi poza wskazaną przez zespół konkursowy, jeżeli powodowałoby to potrzebę wyjścia poza granice zakreślone pytaniem. Jeżeli więc odpowiedź jest właściwa wyłącznie dla konkretnej sytuacji nieopisanej w pytaniu z testu wyboru, bądź wychodzi poza jednoznacznie zakreślony kontekst i logikę pytania, to znaczy nie jest to na użytek ww. egzaminu odpowiedź prawidłowa.

W ocenie Sądu, w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego tj. przepisu art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w odniesieniu do pytania testu nr 100.

Pytanie nr 100 brzmiało "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, nie dołączając jednocześnie do wniosku samej apelacji:

A. sąd odrzuci wniosek o przywrócenie terminu,

B. sąd oddali wniosek o przywrócenie terminu,

C. przewodniczący wzywa stronę do uzupełnienia tego braku w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu wniosku".

Skarżący udzielił odpowiedzi "A", natomiast według klucza odpowiedzi prawidłowa była odpowiedź "C", która wynika z przepisów art. 169 § 3 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c.

Według oceny Sądu ww. przepisy nie dają jednoznacznej odpowiedzi na powyższe pytanie.

Przepis art. 169 § 3 k.p.c. brzmi:

"Równocześnie z wnioskiem (o przywrócenie terminu) strona powinna dokonać czynności procesowej". Natomiast w myśl art. 130 § 1 k.p.c. zd. 1 "Jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym". O tym, że niedołączenie apelacji jest brakiem formalnym wniosku nie przemawia więc literalne brzmienie art. 169 § 3 k.p.c. To orzecznictwo Sądu Najwyższego przesądziło, iż niedopełnienie przez składającego wniosek o przywrócenie terminu wymagań przewidzianych w art. 169 § 3 k.p.c. stanowi brak formalny, którego uzupełnienie powinien Przewodniczący zarządzić w trybie przewidzianym w art. 130 k.p.c. (tak też 1CZ 238/54 z dnia 18 października 1954 r., OSNCP 1955/2/44 i 2CR 119/58 z dnia 1 września 1958 r., Preis 1960/2/407).

Nadto, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 34/10 zauważył, że w powyższej kwestii wypowiedział się nie tylko Sąd Najwyższy w przywołanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzeczeniu, lecz problem związany ze stosowaniem art. 130 § k.p.c. w odniesieniu do wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności polegającej na wniesieniu środka zaskarżenia bez jednoczesnego dołączenia tego środka był przedmiotem rozważań zarówno tego Sądu jak i sądów apelacyjnych także w latach późniejszych (przykładowo postanowienie SN z dnia 20 września 2002 r. w sprawie III CRN 140/01, z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie III CZ 140/01, postanowienie Sądu Apelacyjnego w B. z dnia 13 maja 1999 r. w sprawie I ACZ 208/99). Świadczy to o tym, iż z samego brzmienia art. 169 § 3 oraz art. 130 k.p.c. nie wynika, że niedołączenie do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji tego środka zaskarżenia jest brakiem formalnym, a stanowisko takie wynika jedynie z praktyki i orzecznictwa.

Podzielając pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 267/10, budzić może wątpliwość formułowanie tego rodzaju pytań w teście na egzaminie konkursowym na aplikację, na które odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, a jedynie z poglądów doktryny i orzecznictwa.

We wspomnianym wyroku z dnia z dnia 13 stycznia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił jednocześnie, iż na etapie ubiegania się o przyjęcie na aplikację radcowską nie można wymagać od kandydata (choć niewątpliwie byłoby to pożądane) znajomości orzecznictwa i poglądów doktryny w odniesieniu do dziedzin prawa przewidzianych w tematyce egzaminacyjnej. Takiej znajomości można wymagać dopiero od osoby, która ukończyła aplikację. Właśnie bowiem szkolenie w ramach aplikacji radcowskiej ma na celu przygotowanie aplikanta do należytego i samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego, a więc zaznajomienia go z orzecznictwem sądów oraz nauczenia praktycznego stosowania przepisów prawa.

Uchwałą Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] września 2008 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 marca 2008 r., ustalono wynik egzaminu konkursowego skarżącego na 188 punktów. Jednakże, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 lipca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 798/09 podzielił wątpliwości skarżącego podniesione w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej oraz uzasadnieniu skargi dotyczące sformułowania pytania nr 139, uznając jego wadliwość. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 1040/09 potwierdził zasadność rozstrzygnięcia Sądu I instancji we wskazanym zakresie.

W tym stanie rzeczy, skoro istnieją również postawy do zakwestionowania prawidłowości sformułowania pytania nr 100 w związku z wymogami art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, zasadnym było uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Odnośnie pkt 2 i 3 sentencji wyroku, Sąd orzekł odpowiednio na podstawie art. 152 p.p.s.a. oraz art. 200 p.p.s.a.