Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 590/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 124, art. 128 ust. 1, art. 132 ust. 6
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 35 ust. 1, art. 36 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 190
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 55[4]
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skarg E. S.A. w [...], E. sp. z o.o. z siedzibą w P., J. A., J. J., A. T. i M. T. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2019 r. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargi


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., znak [...], działając na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "K.p.a.") oraz art. 4 pkt 9b zn. 1, art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt 1, art. 130, art. 132 ust. 1a, 2 i 6, art. 134 ust. 1 oraz art. 233 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.; dalej: "u.g.n."),

I. Ustalił na rzecz H. O., A. W. oraz M. K. odszkodowanie w wysokości [...] zł za "pogorszenie" nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej obecnie działkę nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...], o powierzchni 954 m2, ze względu na przebieg napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV [...];

II. Stwierdził, że do zapłaty odszkodowania w wysokości [...] zł zobowiązana jest spółka E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P.. Odszkodowanie podlega wypłacie jednorazowo, w terminie czternastu dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna;

III. Odszkodowanie należy wypłacić proporcjonalnie do posiadanych udziałów: H. O. - kwotę [...]zł, A. W. - kwotę [...]zł, M. K. - kwotę [...]zł;

IV. Umorzył jako bezprzedmiotowe, postępowanie wszczęte z wniosku L. O., M. B., D. I., M. L., N. P.- B., A. T., M. T., J. A. oraz J. J. o ustalenie odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość, z tytułu jej pogorszenia ze względu na wybudowanie napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV [...].

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że na wniosek z dnia [...] lutego 2015 r. L. O., M. L. (poprzednio K.-L.), M. B., N. P. (poprzednio P. ) i A. W. wszczął postępowanie o ustalenie odszkodowania za udziały wnioskodawców we wskazanej w sentencji nieruchomości, z tytułu jej pogorszenia ze względu na przebieg napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV [...], wybudowanej na podstawie decyzji Naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] marca 1975 r., nr [...], utrzymanej w mocy ostateczną decyzją Naczelnika Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w P. z [...] października 1975 r., nr [...] Następnie pismem złożonym [...] maja 2016 r., wniosek o ustalenie odszkodowania z tytułu pogorszenia nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], złożyła D. I., w dniu [...] marca 2018 r. H. O., w dniu [...] kwietnia 2018 r. M. K., w dniu [...] listopada 2018 r. A. T. i M. T., a w dniu [...] grudnia 2018 r. J. A. i J. J..

Na podstawie akt archiwalnych nr [...], ustalono, że pismem z dnia [...] lutego 1975 r., znak: [...], Zakład E. Przedsiębiorstwa P. wniósł o wydanie zezwolenia na tymczasowe zajęcie nieruchomości położonych w pasie budowy zaprojektowanej linii napowietrznej kV 110 [...]. Zajęciu miała podlegać między innymi działka położona w P. przy ul. [...]. Plan realizacyjny tej inwestycji zatwierdzony został decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium Rady Narodowej miasta P. z dnia [...] listopada 1973 r., nr [...], znak: [...]. Naczelnik Dzielnicy [...] wydaną na podstawie przepisów art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64; dalej: "u.z.t.w.n.") decyzją z dnia [...] marca 1975 r., nr [...], utrzymaną w mocy ostateczną decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w P. z dnia [...] października 1975 r., nr [...], zezwolił Zakładowi E. na tymczasowe zajęcie terenów stanowiących własność prywatną, w tym obecnej działki nr [...], leżących w pasie budowy zaprojektowanej linii napowietrznej 110 kV [...]. W sentencji decyzji wskazano, że "właścicielom zajętych nieruchomości należy się od Zakładu E. odszkodowanie za straty spowodowane budową linii. Odszkodowanie to strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia, w razie sporu odszkodowanie ustala na wniosek zainteresowanego Naczelnik Dzielnicy [...]".

Na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym badania księgi wieczystej nr [...], ustalono, że w dniu ograniczenia prawa do nieruchomości, tj. w dniu wydania przez organ II instancji ostatecznej decyzji ograniczającej to prawo, stanowiła ona współwłasność H. O. w [...] części, M. B. w [...] części i I. B. w [...] części. M. B. zmarła [...] listopada 1994 r., a spadek po niej zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] lipca 2001 r., sygn. akt III Ns [...]/7 nabyły A. W. i M. K. po [...] każda z nich. Następnie umową zawartą aktem notarialnym z [...] marca 2004 r., rep. A nr [...] dokonały działu spadku w ten sposób, że A. W. nabyła cały udział po M. B. na wyłączną własność. I. B. zmarła w dniu [...] grudnia 2003 r., a spadek po niej zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] kwietnia 2018 r., rep. A nr [...] nabyły A. W. i M. K. po [...] każda z nich. L. O. nabył udział w przedmiotowej nieruchomości na postawie umowy darowizny zawartej aktem notarialnym rep. A nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., M. B. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] kwietnia 2008 r., sygn. akt I Ns [...] oraz umowy darowizny zawartej aktem notarialnym rep. A nr [...] z dnia [...] marca 2009 r., D. I. na podstawie umowy sprzedaży zawartej aktem notarialnym rep. A nr [...] z dnia [...] marca 2011 r., M. L.- P. na podstawie umowy darowizny zawartej aktem notarialnym rep. A nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., N. P. umową sprzedaży zawartą aktem notarialnym rep. A nr [...] z dnia [...] marca 1997 r., A. T. i M. T. umową sprzedaży zawartą aktem notarialnym rep. A nr [...] z dnia [...] maja 2016 r., a J. A. i J. J. umową sprzedaży zawartą aktem notarialnym rep. A nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. Z kolei w dniu [...] marca 2017 r. radca prawny B. W. przedłożył zawartą [...] lutego 2017 r. pomiędzy L. O. - cesjonariuszem a H. O. - cedentem umowę cesji roszczenia do odszkodowania (przelew wierzytelności) ze względu na przebieg nad przedmiotową nieruchomością napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV [...].

W kontekście powyższego organ I instancji wskazał, że zajęcie nieruchomości stanowiącej współwłasność m.in. H. O. oraz nieżyjących M. B. i I. B., których spadkobierczyniami są A. W. i M. K. nie mogło doprowadzić do powstania szkody po stronie L. O., M. B., M. L., N. P., A. T., M. T., J. A. oraz J. J., którzy nabyli udziały w nieruchomości w formie umów darowizny czy też sprzedaży. Ponadto organ wykluczył posiadanie roszczenia przez L. O., legitymującego się cesją wierzytelności. Organ orzekający uznał bowiem, że osobą uprawnioną jest H. O., która wprawdzie dokonała cesji na rzecz L. O., jednak jest także poprzednią współwłaścicielką nieruchomości, która doznała szkody. Z tych powodów postępowanie wszczęte na wnioski osób nielegitymowanych stało się bezprzedmiotowe co w konsekwencji dało podstawę do wydania w tym zakresie decyzji o umorzeniu postępowania, o czym organ orzekł na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w pkt III decyzji.

Zdaniem organu I instancji osobami uprawnionymi do uzyskania odszkodowania za szkodę spowodowaną zmniejszeniem wartości nieruchomości stanowiącej obecnie działkę nr [...] są H. O. - współwłaścicielka nieruchomości oraz A. W. i M. K. - spadkobierczynie poprzednich współwłaścicielek. Postępowanie dowodowe, w ramach którego organ I instancji podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy odszkodowanie zostało już wcześniej ustalone i wypłacone oraz czy zostało zawarte porozumienie w sprawie odszkodowania zakończyło się przy tym wynikiem negatywnym.

Dalej organ I instancji wyjaśnił, że w toku postępowania pozyskał operat szacunkowy z dnia [...] maja 2018 r., sporządzony przez powołanego w sprawie biegłego - rzeczoznawcę majątkowego T. S., określający zmniejszenie wartości nieruchomości stanowiącej obecnie działkę nr [...] o powierzchni 954 m2 w wyniku wybudowania linii wysokiego napięcia 110 kV [...], z uwzględnieniem stanów: w dniu ograniczenia prawa własności, tj. [...] października 1975 r, oraz w dacie wybudowania linii wysokiego napięcia 110 kV [...], tj. 1978 r.

Wpływ wybudowania w 1978 r. linii elektroenergetycznej w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącego budynku mieszkalnego, na zmianę warunków korzystania z nieruchomości w zakresie warunków akustycznych, estetycznych, poczucia bezpieczeństwa i pola elektromagnetycznego został określony przez biegłego na 12% wartości nieruchomości zabudowanej i wyniósł [...] zł. Biegły uznał, że wybudowanie linii elektroenergetycznej nie wpłynęło na zmianę przydatności użytkowej nieruchomości, która po jej posadowieniu wykorzystywana była w dotychczasowy sposób, tzn. na cele mieszkaniowe, a część niezabudowana, jako ogród przydomowy. Trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z pasa gruntu pod linią przesyłową: zakaz sadzenia wysokiej zieleni oraz lokowania urządzeń o znacznych wysokościach rzeczoznawca wycenił na kwotę [...]zł, a skutki spowodowane obowiązkiem udostępniania nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją i usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń określił na kwotę [...]zł. Zmniejszenie wartości przedmiotowej nieruchomości zostało wycenione łącznie na kwotę [...]zł.

Operat sporządzony [...] maja 2018 r. zweryfikowano badając jego zgodność z przepisami rozdziału 5 działu III i rozdziału 1 działu IV ustawy o gospodarce nieruchomościami, przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] września 2004 r., a także Powszechnymi Krajowymi Zasadami Wyceny opracowanymi i opublikowanymi przez Polską Federację Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych. W wyniku weryfikacji stwierdzono, że został on sporządzony zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami i zasadami. Na potrzeby wyceny biegły określił właściwy rynek nieruchomości podobnych, biorąc pod uwagę przedmiot, zakres i cel wyceny oraz dostępność danych. Operat jest spójny i logiczny a określone w nim wartości wiarygodne. W tych okolicznościach przyjęto go jako dowód w sprawie. W świetle dokonanych ustaleń, odszkodowanie należne H. O. wynosi [...] zł, A. W. - [...] zł i Małgorzacie Królak - [...] zł.

Podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania został ustalony przez organ I instancji na podstawie dokumentacji pozyskanej od spółki E. O. Sp. z o.o., z której wynika, że spółka E. S.A. jest następcą prawnym podmiotu, który uzyskał zezwolenie na czasowe zajęcie działek tj. Zakładu E. , który wówczas był gestorem sieci elektrycznej. Obecnie natomiast spółka E. O. Sp. z o.o. jest gestorem sieci, a więc podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowań ustalanych w tego typu postępowaniach.

W wyniku rozpoznania odwołania E. O. sp. z o.o. [...], A. T., M. T., J. A., J. J., L. O. i M. B., Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w pkt II i w tym zakresie orzekł, że do zapłaty odszkodowania w wysokości [...] zł zobowiązane są solidarnie spółki E. O. sp. z o.o. oraz spółka E. S.A. Odszkodowanie podlega wypłacie jednorazowo, w terminie czternastu dni od dnia wydania niniejszej decyzji. Odszkodowanie należy wypłacić proporcjonalnie do posiadanych udziałów, wskazanych w pkt II decyzji organu I instancji, a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko organu I instancji co do ziszczenia się przesłanek pozwalających na przyznanie H. O. oraz spadkobiercom zmarłych M. B. i I. B. tj. A. W. i Małgorzacie Królak odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb G.. Organ odwoławczy uznał także, że operat sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego T. S. jest kompleksowy, rzetelny i może stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania.

Odnosząc się natomiast do uchylenia decyzji organu I instancji w punkcie II organ odwoławczy wyjaśnił, że pierwotnie zobowiązanym do wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości był Zakład E. - beneficjent decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Nie można przy tym zgodzić się z twierdzeniem, że zobowiązanym do wypłaty odszkodowania był Skarb Państwa (art. 12 dekretu z [...] października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych). W wyniku przekształcenia Zakładu E. w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa powstała E. P. S.A. Biorąc pod uwagę, że E. P. S.A. była jedynym następcą podmiotu Zakład E. oraz przejęła cały majątek, należący uprzednio do tego podmiotu (wraz z urządzeniami linii napowietrznej 110 kV [...]) organ przyjął, że w całości przeszły na nią obowiązki, związane z decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w P. znak [...], a zatem była zobowiązana do wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Późniejsze zmiany - połączenia spółek nie przeniosły wskazanego obowiązku na inne podmioty. Kolejne, istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wydarzenie miało miejsce w 2007 r., kiedy to zawarto umowę, mocą której E. S.A. zbyła na rzecz E. O. sp. z o.o. aport w postaci oddziału E. S.A. W umowie wskazano, powtarzając treść art. 55[4] Kodeksu cywilnego, że nabywca przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Z powyższego wynika zatem, że finalnie obowiązek odszkodowawczy, wynikający z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. i odnoszący się do spornej nieruchomości, należącej w dniu ograniczenia do H. O., M. B., I. B., leży zarówno po stronie E. S.A., jaki E. O. S.A.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na wyżej wskazaną decyzję Wojewody złożyła E. S.A. [...], E. O. sp. z o.o. [...], J. A., J. J., A. T. i M. T..

W skargach o tożsamej treści z dnia [...] czerwca 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. A. i J. J. oraz Anna i M. T. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 11 w zw. z art. 107 § 3 zw. z art. 15 K.p.a., art. 136 § 1 K.p.a., art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a.

W skargach o tożsamej treści z dnia [...] czerwca 2019 r. i z dnia [...] czerwca 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu E. S.A. z siedzibą w P. oraz E. O. sp. z o.o. [...] wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie art. 132 ust. 6 i 132 ust. 5 u.g.n. w zw. z art. 124 ust. 1 i 124b ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 107 K.p.a., art. 129 ust. 5 u.g.n. w zw. z art. 35 ust. 1 i 2 i 36 u.z.t.w.n. w zw. z art. 107 K.p.a. oraz w zw. z przepisami dekretu z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych, art 129 ust. 5 u.g.n. w zw. z art. 35 ust. 1 i 2 u.z.t.w.n., art. 11 K.p.a., art. 118 k.c., art. 922 k.c w zw. z art. 1 k.c., art. 104 K.p.a. w zw. z art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 130, art. 132 ust. 1a, 2 i 6, art. 134 ust. 1 i art. 233 u.g.n., art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 5 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 5 lutego 1993 r. o przekształceniach własnościowych niektórych przedsiębiorstw państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz. U. nr 16, poz. 69), art. 7, 77, 80 i 84 K.p.a., a także art. 55[4] Kodeksu cywilnego.

W uzasadnieniach skarżące Spółki zakwestionowały, że są zobowiązane do zapłaty odszkodowania, albowiem nie sposób uznać, że są następcami prawnymi Skarbu Państwa w sferze imperium. Dodatkowo skarżące podniosły zarzut przedawnienia należności, a także oparcia się przez organy na operacie szacunkowym, który wskazuje zawyżone odszkodowanie.

W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. sprawy te zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Na rozprawie w dniu [...] października 2019 r. pełnomocnik E. S.A. i E. O. sp. z o.o wniósł jak w skardze, wskazując, że w orzecznictwie NSA pojawiło się twierdzenie, że spadkobiercy nie są uprawnieni do odszkodowania. Pełnomocnik skarżących J. A., J. J., A. T. i M. T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji modyfikując żądanie w ten sposób, że w ich ocenie to oni winni być wskazani w pkt I i II decyzji w miejsce p. Woytyli. Pełnomocnik uczestniczki H. Obałek wniósł o oddalenie skargi spółek a w pozostałym zakresie decyzje pozostawił sądowi. Uczestniczki A. W. i M. K. podały, że decyzje pozostawiają uznaniu sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia [...] listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Po [...] (sprostowanym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r.): uchylił zaskarżoną decyzję w części uchylającej decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] lutego 2019 r., znak [...] w pkt II i w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w pkt I (pkt I), umorzył postępowania administracyjne z wniosku A. W. i M. K. (pkt II), w pozostałym zakresie skargę E. O. sp. z o.o. oddalił (pkt III), oddalił skargi J. A., J. J., A. T. i M. T. (pkt IV), zasądził od Wojewody na rzecz: - skarżącej E. S.A. kwotę [...]zł, - skarżącej E. sp. z o.o. kwotę [...]zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt V).

W uzasadnieniu sąd I instancji przesądził, że w sprawie ziściły się przesłanki warunkujące możliwość ustalenia odszkodowania przewidziane w art. 128 ust. 4 u.g.n. Sąd wskazał także, że przepis art. 36 ust. 1 ustawy z 1958 r. nie określał terminu dochodzenia roszczeń odszkodowawczych, nie przewidywał przedawnienia dochodzenia tych roszczeń. Zatem prawo żądania odszkodowania, wynikające z inwestycji przeprowadzonych na podstawie decyzji z 1975 r., z tytułu ograniczenia prawa nieruchomości, nie uległo przedawnieniu.

Odnosząc się do kwestii osób uprawnionych do żądania odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości sąd wskazał, że zasadny jest pogląd, który nie uprawnia zarówno następców singularnych jak i uniwersalnych do wystąpienia do organu o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

W zakresie podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania Sąd wskazał natomiast, że decyzja z dnia 1975 r. zezwalająca na założenie linii energetycznej 110 Kw i dostępu do niej wskazywała jako uprawniony nieistniejący Zakład E. . Z akt sprawy wynika, że obecnie na podstawie tego zezwolenia stan ograniczenia nieruchomości trwa, posadowione są tam linie i słup, których właścicielem jest spółka E. O. sp. z o. o. Skoro ona jest beneficjentem zezwolenia, właścicielem linii to i ona jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania. Zarówno pod rządami ustawy z 1958 r. (art. 36 ust. 1) jak i obecnie (art. 132 ust. 6), beneficjent zezwolenia jest podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania. Skarżące E. nie wykazały, że właścicielem linii i beneficjentem zezwolenia jest inny podmiot.

Skargi kasacyjne od wskazanego wyroku złożył Wojewoda, E. O. sp. z o.o. z siedzibą w P. oraz A. W. i M. K..

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK [...], uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, a także odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że rozbieżności w podejściu sądów administracyjnych do kwestii prawa spadkobierców do ubiegania się o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostały rozstrzygnięte uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wydaną [...] lutego 2021 r., tj. podjętą już po wydaniu zaskarżonego wyroku (sygn. akt I OPS [...]). Wyrażono w niej m.in. stanowisko, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, może być od [...] stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej.

Za nietrafny Naczelny Sąd Administracyjny uznał natomiast zawarty w skardze kasacyjnej Wojewody zarzut naruszenia art. 145 § 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 1053 K.c. przez błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie ma charakteru cywilnoprawnego. Możliwość przedawnienia się roszczenia o odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości byłaby nie do pogodzenia z możliwością dochodzenia tego roszczenia na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w przypadku wywłaszczenia dokonanego na podstawie przepisów ustawy wywłaszczeniowej.

W zakresie zarzutu skargi kasacyjnej Wojewody dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 132 ust. 6 u.g.n., art. 35 ust. 1 i 2 oraz art. 36 ustawy wywłaszczeniowej, art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniach i art. 55[4] K.c., odnotowano, że zarzut ten oparty na konstrukcji błędnej wykładni tych przepisów. Tym samym powyższy zarzut jest nietrafny o tyle, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wbrew stawianemu zarzutowi, nie zastosował tych przepisów, a zatem nie mógł dokonać ich nieprawidłowej wykładni.

Niezależnie od powyższego wskazano, że przepisy te przewidują, że spółka powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę Skarbu Państwa wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki przekształconych przedsiębiorstw państwowych, przy czym zasady podziału składników majątkowych, w tym wierzytelności i zobowiązań, przekształconego przedsiębiorstwa między spółki, uprawnienia i obowiązki poszczególnych spółek wynikające z decyzji administracyjnych dotyczących przekształconego przedsiębiorstwa oraz tryb zaspokajania zobowiązań powstałych przed przekształceniem określa akt o podziale przedsiębiorstwa państwowego w spółki (art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniach). Z kolei w myśl art. 55[4] K.c., którego treść została powtórzona w postanowieniach umowy, której mocą wydzielono E. O. sp. z o.o., nabywca przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć.

Dalej NSA wskazał, że wprawdzie z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd pierwszej instancji dokonywał wykładni przepisów ustawy o przekształceniach, ale ponieważ uznał on, że brak jest podstaw do uznania, że podmiotem wyłącznie zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest Skarb Państwa, należało przyjąć, że zastosował te przepisy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pominięcie natomiast w wywodach Sądu pierwszej instancji rozważań dotyczących wpływu art. 55[4] K.c. i postanowień umowy o wydzieleniu E. O. sp. z o.o. czyni zaskarżony wyrok wadliwym niezależnie od błędów w sformułowaniu postawionego zarzutu skargi kasacyjnej. Oznacza to także, że za uzasadniony należało uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w zakresie dotyczącym stwierdzenia, że wyłącznie zobowiązanym do zapłaty odszkodowania jest E. O. sp. z o.o. Z uwagi na powyższe braki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał zasadności zarzutów skargi kasacyjnej złożonej przez E. O. sp. z o.o. dotyczących uznania jej za podmiot wyłącznie zobowiązany do wypłaty odszkodowania.

Niezależnie od powyższego, odnosząc się do zarzutów związanych z nieuznaniem przez Sąd pierwszej instancji, że do zapłaty odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości powinien być Skarb Państwa, NSA wskazał, że w wyniku komercjalizacji, a następnie ewentualnej prywatyzacji brak jest podstaw, aby obciążenia związane funkcjonowaniem przekształcanego przedsiębiorstwa w dalszym ciągu obciążały Skarb Państwa, a nie nowo powstały podmiot. Tym samym brak jest podstaw do uznania zasadności zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej E. O. sp. z o.o. zmierzających do wykazania, że wyłącznie zobowiązanym do zapłaty odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości jest Skarb Państwa.

Końcowo NSA wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu powinien zbadać wpływ art. 55[4] K.c. na kwestię ustalenia podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oraz uwzględnić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie sukcesji prawa do wystąpienia o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości zaprezentowane w niniejszym wyroku oraz uchwale z dnia [...] lutego 2021 r., sygn. akt I OPS [...].

W toku ponownie prowadzonego postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu pełnomocnik spółki E. S.A. w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2021 r. wskazał, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie i oświadczył, że E. P. może zostać uznana za podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania za wywłaszczenie dokonane przez Skarb Państwa.

W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2021 r. pełnomocnik spółki E. O. sp. z o.o. oświadczył, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie podnosząc, że E. O. sp. z o.o. nie może zostać uznana za podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania na podstawie m. in. art. 132 ust. 6 u.g.n. w zw. z art. 55 [1] K.c., ponieważ jako nabywca przedsiębiorstwa (aktywa) nie wiedziała na dzień zbycia, tj. na dzień [...] czerwca 2007 r. o potencjalnych zobowiązaniach (długach) E. S.A. [...], wynikających z prowadzenia przedsiębiorstwa. Ponadto długi nie stanowią składnika przedsiębiorstwa.

W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2021 r. pełnomocnik A. W. i M. K. wskazał, że skarżące wnoszą i wywodzą jak dotychczas, przede wszystkim zaś powołują się na wywody NSA zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK [...] i podkreślają, że jako spadkobierczynie pod tytułem ogólnym posiadają uprawnienie do uzyskania odszkodowania. Jednocześnie skarżące powołując się na art. 55 [4] k.c. podnoszą solidarną odpowiedzialność E. S.A. i E. O. sp. z o.o. do zapłaty odszkodowania. Nadto wskazał, że wobec upływu czasu jaki nastąpił od dnia sporządzenia operatu szacunkowego, będzie on musiał zostać zaopatrzony w klauzulę aktualności. Pełnomocnik wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania przed NSA i WSA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wykonując zalecenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia [...] czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK [...], w wyniku ponownej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skargi są niezasadne.

Na wstępie należy zaznaczyć, że przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja zobowiązująca solidarnie spółki E. O. sp. z o.o. oraz spółkę E. S.A. do zapłaty odszkodowania ustalonego na rzecz H. O., A. W. i M. K. z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej obecnie działkę nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...], o powierzchni 954 m2 ze względu na przebieg napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV [...], a także umarzająca postępowanie administracyjne w tym zakresie wszczęte z wniosków L. O., M. B., D. I., M. L., N. P., A. T., M. T., J. A. oraz J. J..

Ponadto, z uwagi na fakt, że rozpoznawana sprawa została przekazana przez NSA do ponownego rozpoznania przez tut. Sąd należy wskazać, że wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie Sąd dokonał przy uwzględnieniu art. 190 zdanie pierwsze P.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Powyższa konstatacja pozwala na stwierdzenie, że poza sporem pozostaje, że w sprawie ziściły się przesłanki do ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z wyżej wskazanej nieruchomości, obowiązek wypłaty odszkodowania nie spoczywa na Skarbie Państwa, a także fakt, że roszczenie o odszkodowanie nie uległo przedawnieniu.

Poza sporem pozostaje także kwestia osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania. Niewątpliwie osobą uprawnioną do żądania odszkodowania za wywłaszczenie – w tym także za szczególną jego postać przewidzianą w art. 124 u.g.n., a jeszcze wcześniej m.in. w art. 35 u.z.t.w.n. – jest "osoba wywłaszczona" (art. 128 ust. 1 u.g.n.), czyli podmiot będący właścicielem nieruchomości w dacie dokonywania jej wywłaszczenia. W uchwale z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. akt sygn. akt I OPS 1/20, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził natomiast stanowisko, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), może być od dnia [...] stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, natomiast nie może być ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. na rzecz nabywcy nieruchomości w drodze umowy zawartej po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie osobami uprawnionymi do uzyskania odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb G. są więc – jak słusznie przyjęły organy rozstrzygające w niniejszej sprawie – H. O., jako współwłaścicielka w [...] części nieruchomości w dniu ograniczenia sposobu użytkowania tej nieruchomości, a także spadkobiercy M. B. i I. B., które były współwłaścicielami w [...] części w dniu ograniczenia sposobu użytkowania tej nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy, ich spadkobierczyniami są A. W. i M. K..

Zasadnie zatem umorzono, jako bezprzedmiotowe, postępowanie wobec zgłaszających roszczenie o wypłatę odszkodowania nabywców pod tytułem szczególnym, wymienionych w punkcie III sentencji decyzji organu I instancji.

W niniejszej sprawie kwestią sporną było natomiast ustalenie podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Organ I instancji uznał bowiem, że podmiotem tym jest spółka E. O. sp. z o.o., natomiast według Wojewody podmiotami zobowiązanymi do wypłaty odszkodowania są solidarnie spółki E. S.A. i E. O. sp. z o.o.

Odnosząc się do tego zagadnienia wskazać należy, że budzi ono spory w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Rozstrzygając skargi na decyzje w tożsamych rodzajowo sprawach wykształciły się dwa odmienne stanowiska i oba znalazły aprobatę w wyrokach NSA.

Według pierwszego ze stanowisk, jedynie E. O. sp. z o.o. powinna być podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania, gdyż tylko ta spółka jest beneficjentem zezwolenia wydanego Zakładowi E. . Stanowisko to zostało wyrażono między innymi w wyroku tut. Sądu z dnia [...] lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Po [...], i zostało ono zaakceptowane przez NSA w wyroku z dnia [...] grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK [...], oddalającym skargę kasacyjną od tego orzeczenia.

Drugie ze stanowisk uznaje solidarną odpowiedzialność obu spółek, co zostało zaakceptowane w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK [...] oraz z dnia [...] sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK [...].

Orzekając w niniejszej sprawie Sąd – mając na uwadze zawarte w wyroku z dnia [...] czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK [...] wskazania co do konieczności zbadania wpływu art. 55[4] K.c. na kwestię ustalenia podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości – przychylił się do drugiego stanowiska, podzielając tym samym argumentację Wojewody, iż do wypłaty odszkodowania zobowiązać należało zarówno E. S.A., jak i E. sp. z o.o.

W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że według ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, podstawą do wypłaty odszkodowania były straty powstałe w związku z założeniem i przeprowadzeniem przewodów na podstawie zgody organu (art. 36 ust.1 w zw. z art. 35 ust. 1). Z kolei przepis obecnie regulujący tę kwestię – art. 132 ust. 6 u.g.n. – stanowi, że obowiązek zapłaty odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń wymienionych w art. 124, art. 124b, art. 125 i art. 126 u.g.n. oraz za zmniejszenie wartości nieruchomości z tego powodu obciąża osobę lub jednostkę organizacyjną, która uzyskała zezwolenie odpowiednio na założenie lub przeprowadzenie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń.

Dalej wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia [...] lutego 1975 r. Zakład E. wniósł o wydanie zezwolenia na tymczasowe zajęcie przedmiotowej nieruchomości, położonej w pasie budowy zaprojektowanej linii napowietrznej kV 110 (k. 161 akt adm. [...], tom I). Plan realizacyjny tej inwestycji został zatwierdzony decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia [...] listopada 1973 r. Decyzją z dnia [...] marca 1975 r. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Dzielnicowego P. – Jeżyce zezwolił Zakładowi E. na tymczasowe zajęcie tych terenów (k. 156 - 158 akt adm. [...], tom I). Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w P. z dnia [...] października 1975 r. (k. 159 akt adm. [...], tom I).

W wyniku przekształcenia Zakładu E. w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa powstała E. P. S.A. (w oparciu o przepisy ustawy z dnia [...] lutego 1993 r. o przekształceniach własnościowych niektórych przedsiębiorstw państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz. U. z 1993 r. Nr 16, poz. 69) oraz zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lipca 1993 r.) (k. 222 akt adm. oraz k. 254-260 [...], tom II). Wymieniona ustawa z 5 lutego 1993 r. w art. 5 ust. 3 przewidywała, że spółka powstała w wyniku przekształcenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1, wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki przekształconych przedsiębiorstw państwowych. Ponadto w myśl art. 12 ust. 2 dekretu [...] października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych ( Dz. U. z 1960, Nr 18, poz. 111), za zobowiązania przedsiębiorstw państwowych Skarb Państwa nie odpowiada.

Z treści aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 2007 r., rep. A. nr [...] wynika przy tym, w dniu [...] stycznia 2003 r. nastąpiło połączenie E. P. S.A. z E. S. S.A., Zakładem E. G. S.A., [...] Zakładem E. S.A. oraz Zakładem E. B. S.A. Spółki te wniosły swoje majątki do E. P. S.A., która wskutek połączenia zmieniła firmę na G. E. E. S.A. Taka nazwa obowiązywała do [...] października 2004 r., kiedy to nastąpiła kolejna zmiana firmy – na E. S.A. We wspomnianym akcie notarialnym widnieje również zapis, że E. S.A. jest sukcesorem uniwersalnym E. S. S.A., Zakładu E. G. S.A., [...] Zakładów E. S.A. oraz Zakładu E. B. S.A. oraz ich poprzedników prawnych (s. 3).

Z powyższego wynika, że spółka E. S.A. jest bezpośrednim następcą prawnym pod tytułem ogólnym Zakładu E. , który uzyskał zezwolenie na tymczasowe zajęcie terenów stanowiących własność prywatną, między innymi, obecnej działki nr [...], leżących w pasie budowy zaprojektowanej linii napowietrznej 110 kV [...]. Wobec tego jako sukcesor uniwersalny wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki tego podmiotu, w tym przejęła zobowiązanie do wypłaty odszkodowania za zajęcie spornej nieruchomości, położonej w pasie budowy zaprojektowanej linii napowietrznej kV 110.

Dalej wskazać należy, że na podstawie art. 9d ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2018 r. poz. 755) – E. S.A. została zobowiązana do prawnego wydzielenia operatora systemu dystrybucyjnego w rozumieniu art. 9 pkt 25 Prawa energetycznego, w związku z czym E. S.A. zawiązała spółkę E. O. sp. z o.o., która pełni funkcję operatora systemu dystrybucyjnego. W dniu [...] czerwca 2007 r. zawarto umowę, na mocy której E. S.A. zbyła na rzecz E. O. Sp. z o.o. aport w postaci oddziału E. S.A. W umowie wskazano, że nabywca przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania zwiazane z prowadzeniem przedsiębiorstwa (k. 199-202 akt adm. [...], tom II).

W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że w orzecznictwie sądów powszechnych funkcjonuje ugruntowane stanowisko, że wniesienie zorganizowanej części przedsiębiorstwa (oddziału) w formie aportu do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zbyciem przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55[4] Kodeksu cywilnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] marca 2007 r., sygn. akt V CSK [...], Legalis nr [...]). Zgodnie ze wskazanym przepisem nabywca przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć.

W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że ponieważ zobowiązania nie wchodzą w skład przedsiębiorstwa, jest zgodne z zasadami słuszności, aby także nabywca przedsiębiorstwa odpowiadał za zobowiązania przejmowanego przedsiębiorstwa. Konsekwencją art. 55[4] Kodeksu cywilnego jest przystąpienie z mocy ustawy nabywcy przedsiębiorstwa do długów zbywcy. Odpowiedzialność jest przy tym odpowiedzialnością solidarną za wszystkie zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. O stanie zobowiązań decyduje chwila nabycia przedsiębiorstwa (por. wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia [...] marca 2017 r., sygn. akt X GC [...], Legalis nr [...]).

Z powyższego wynika, że za zobowiązanie spółki E. S.A. (zbywcy) do wypłaty odszkodowania, które to przejęła jako sukcesor uniwersalny Zakładu E. , odpowiada również nabywca oddziału, tj. E. O. sp. z o.o., na mocy art. 55[4] Kodeksu cywilnego.

Odnosząc się do argumentacji spółki E. O. sp. z o.o., że nie wiedziała o spornym zobowiązaniu wyjaśnić należy, że w świetle orzecznictwa sądów powszechnych sens art. 55[4] Kodeksu cywilnego jest taki, że zobowiązanie, które obciążało tylko zbywcę, ex lege rozszerza się na nabywcę. Wierzyciel może żądać świadczenia wedle swojego wyboru od zbywcy bądź nabywcy przedsiębiorstwa albo od obu. Odpowiednio, po stronie zarówno zbywcy, jak i nabywcy istnieje obowiązek świadczenia na rzecz wierzyciela. Odpowiedzialność nabywcy przedsiębiorstwa powstała na mocy art. 55[4] Kodeksu cywilnego w istocie jest synonimem zobowiązania powstałego ex lege, rozumianego jako stosunek prawny (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w S. z dnia [...] września 2018 r., sygn. I ACa [...], Lex nr 2574965). W świetle art. 55[4] Kodeksu cywilnego to nabywca przedsiębiorstwa, a nie wierzyciel ma obowiązek wykazania przesłanki uwalniającej go od tej odpowiedzialności. Inaczej mówiąc, wierzyciel nie ma obowiązku udowodnienia, że nabywca wiedział o długu zbywcy w stosunku do tego wierzyciela lub że przy zachowaniu należytej staranności mógł się o nim dowiedzieć. Zgodnie z art. 6 Kodeksu cywilnego ma on jedynie obowiązek wykazania, że doszło do zbycia przedsiębiorstwa, z którym wiąże się konkretny dług zbywcy. Natomiast to na nabywcy przedsiębiorstwa spoczywa obowiązek wykazania określonej w art. 55[4] Kodeksu cywilnego przesłanki, pozwalającej mu uwolnić się od solidarnej odpowiedzialności ze zbywcą za długi powstałe w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa przed jego zbyciem (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 20 września 2009 r., sygn. I ACa 187/16, Lex nr 2166477).

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w rozpoznawanej sprawie E. O. sp. z o.o. nie wykazała przesłanki uwalniającej ją od odpowiedzialności. W aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] lutego 2015 r., sygn. IX Ns [...] w przedmiocie ustanowienia służebności przesyłu dotyczące linii przesyłowej przy ul. [...] w P. (k. 293- k. 304 akt adm. [...], tom II). Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że E. O. sp. z o.o. powołuje się na wybudowanie infrastruktury przesyłowej przez poprzednika prawnego Zakład E. i na decyzję wydaną na podstawie art. 35 ustawy z [...] marca 1958 r., jako tytuł prawny dla przedsiębiorcy przesyłowego do stałego korzystania z wymienionej w tej decyzji nieruchomości. Chodzi przy tym o tą samą linię napowietrzną 110 kV relacji [...]. Zatem w postępowaniu o ustanowienie służebności przesyłu skarżąca spółka uznaje następstwo prawne po Zakładzie E. , natomiast na użytek niniejszego postępowania twierdzi, że nie jest następcą prawnym wymienionego przedsiębiorstwa. Trudno w takiej sytuacji uznać twierdzenia skarżącej spółki E. O. za wiarygodne. Należy też zauważyć, że art. 129 ust. 5 dodany został na mocy art.1 pkt 83 lit. b ustawy nowelizującej z dnia [...] listopada 2003 r. (Dz. U. z 2004 r., nr 141, poz. 1492) i wszedł w życie z dniem [...] września 2004 r. Zatem przepis ten obowiązywał w dniu [...] czerwca 2007 r., kiedy zawarto umowę między E. S.A. i E. O. Sp. z o.o. (tak też NSA w wyroku z dnia [...] czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK [...]).

Wobec tego Sąd stwierdził, że obowiązek odszkodowawczy w niniejszej sprawie leży solidarnie po stronie obu spółek.

Końcowo odnosząc się do ogólnikowych zarzutów spółek względem operatu szacunkowego Sąd wskazuje, że wbrew zarzutom skarg złożonych przez E. S.A. i E. O. sp. z o.o. organy rozstrzygające w sprawie w zgodzie z zasadami postępowania dowodowego oceniły przedstawiony operat szacunkowy, prawidłowo uznały go za wiarygodny dowód w sprawie i przyjęły za podstawę określenia wysokości odszkodowania (art. 130 ust. 1 i 2, art. 134 ust. 1 i 2 u.g.n.). Biegły wyceniał zmniejszenie wartości nieruchomości z zastosowaniem § 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Prawidłowo określił przedmiot wyceny, zastosował podejście porównawcze metodą korygowania ceny średniej, porównał transakcje nieruchomości gruntowych niezabudowanych pod zabudowę jednorodzinną na obszarze P., a zwłaszcza jego cen stref śródmiejskich (s. 7 i 8 operatu) i transakcje nieruchomości zabudowanych (s. 10 i 11 operatu). Biegły określił wartość nieruchomości – przed obciążeniem (pod zabudowę) – grunty niezabudowane, wybrał nieruchomości podobne do wycenianej, wskazał cechy rynkowe i ich wagi. Skorygowana cena średnia za 1m2 takiej nieruchomości wyniosła [...] zł (s. 10 operatu). Skorygowana cena średnia za 1m2 nieruchomości zabudowanej wyniosła natomiast [...] zł (s. 12 operatu). Wartość rynkowa nieruchomości zabudowanej budynkiem wyniosła [...] zł. Zmianę warunków korzystania nieruchomości jako całości biegły wycenił na [...] zł przyjmując miernik zmiany na 12 %, który właściwie uzasadnił (s. 13 operatu). Trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości z uwagi na przebieg linii biegły wycenił natomiast na [...] zł przyjmując współczynnik na poziomie 0,15, ponieważ pas pod linią pokrywa się częściowo z pasami ograniczonego korzystania sieci liniowych podziemnych KD800, [...] Biegły uznał, że budowa linii nie miała wpływu na zmianę przydatności użytkowej, bo ta nie zmieniła się. Nieruchomość jest użytkowana w taki sam sposób, tj. na cele mieszkaniowe, natomiast niezabudowana część gruntu ma charakter ogrodu przydomowego. Uwzględnił także zmniejszenie wartości spowodowane obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń. Zdaniem Sądu organy administracji miały podstawy do oceny sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego jako rzetelnego i kompletnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), oddalił skargi.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia [...] lipca 2021 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem [...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).