Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 620/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2, ust 1. par 4 ust 2 i 3 , par 4 ust 6 , par 9 ust 2 pkt 3, par 14
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 października 2014 r. sprawy ze skargi R.C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na 2013 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 5 marca 2014 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwany: "Dyrektorem Agencji"), jako organ odwoławczy, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą [...] (dalej zwanego: "Kierownikiem Biura") z dnia 22 stycznia 2014 r. nr [...]

o przyznaniu R.C. na 2013 r. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości w łącznej kwocie [...] zł (2- Rolnictwo ekologiczne, środki z budżetu Unii Europejskiej [...] zł, środki krajowe [...] zł), w tym z tytułu:

– Wariant 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) o stawce

[...] zł na powierzchnię uwzględnioną w płatności [...] ha/rok, kwotę w wysokości [...] zł,

– Wariant [...] Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) o stawce [...] zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności [...] ha/rok, kwotę

w wysokości 0,00 zł.

Uzasadniając zaskarżoną decyzję, organ odwoławczy wskazał, że w dniu

15 maja 2013 r. wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wniosek strony

o przyznanie płatności bezpośrednich wraz z deklaracją pakietów rolnośrodowiskowych na rok 2007-2013. W treści wniosku strona zadeklarowała do płatności pakiet Rolnictwa ekologicznego w ramach wariantu [...] Uprawy trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni [...] ha oraz ramach wariantu [...] Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) na czterech działkach rolnych o powierzchni [...] ha.

W dniach od 16 lipca 2013 r. do 22 lipca 2013 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola gospodarstwa (metodą inspekcji terenowej) w zakresie programu rolnośrodowiskowego, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości, co do działek o identyfikatorach A, B, C, D, E, F, G, H, J i zastosowano, jako kod nieprawidłowości DR50 – Granice upraw wykraczają poza działkę referencyjną (na działce J), DR51 – Stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikującysię do płatności (na działkach A, B, C, D, E, F, G, H), DR52 – Stwierdzono zmniejszenie powierzchni PEG (na działkach A,B, C, J), DR53 – Stwierdzono zwiększenie powierzchni PEG (na działkach B, C, D, E, F, G, H,), E2 – Materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań (na działkach A, B, C, J), E7 – Nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady - na działce A, B, C, J).

Strona wniosła uwagi do raportu z czynności kontrolnych wskazując, iż działki rolne A, B, C, położone na działce ewidencyjnej nr [...] leżą w kompleksie i przez wzgląd na tą okoliczność spełnione zostały wymagania, co do jakości materiału nasadzeniowego.

Dodatkowo strona przedłożyła protokół z kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa (dalej zwany: "W. w [...]) oraz deklarację producenta sadzonek użytych do obsady w gospodarstwie.

W odpowiedzi w dniu 2 stycznia 2014 roku Kierownik Biura poinformował stronę o nieuwzględnieniu zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych w zakresie programu rolnośrodowiskowego.

Dalej z uzasadnieniu decyzji wynika, że Polskie Centrum Badań i Certyfikacji (dalej zwana: "jednostką certyfikującą" sporządziło i przekazało ARiMR wykaz dotyczący strony, w zakresie spełniania wymagania dotyczącego produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2013.

W konsekwencji przyjętych ustaleń podczas wizytacji i kontroli i stwierdzonych nieprawidłowości Kierownik Biura wydał w dniu 22 stycznia 2014 r. decyzję nr [...] i orzekł o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.

W odwołaniu od decyzji strona nie zgodziła się z rozstrzygnięciem Kierownika Biura i wniosła o wydanie pozytywnej decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. W uzasadnieniu powołała się na protokół z kontroli W.

w K. oraz deklarację producenta sadzonek. Zdaniem strony jednostka certyfikująca w poprzednich latach nie stwierdzała nieprawidłowości, natomiast nieprawidłowości stwierdzone w 2013 r. zostały usunięte oraz zgłoszone w terminie do jednostki certyfikującej.

Strona wykazała, że stwierdzone nieprawidłowości są rezultatem suszy oraz mroźnej zimy, jak również szkód wyrządzonych przez dziką zwierzynę (zgłoszenia

w 2012 r. do Koła [...] "G.") oraz kozy i owce, które wypasane są na sąsiednim polu oraz kradzieży sadzonek.

Dyrektor Agencji, w wyniku rozpatrzenia zebranego materiału w sprawie, a także po analizie przedstawionych w odwołaniu zarzutów orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura, nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że decyzja ta narusza prawo w sposób skutkujący jej uchyleniem.

W uzasadnieniu Dyrektor Agencji stwierdził, że obszar kwalifikowany obejmował wyłącznie grunty zgłoszone we wniosku o przyznanie płatności, tj. wchodzące w skład zadeklarowanych we wniosku działek rolnych położonych na wskazanych przez stronę działkach ewidencyjnych. W przypadku części działek rolnych (działka J: zadeklarowana pow. [...] ha, ustalona pow. [...] ha) stwierdzono mniejszą od zadeklarowanej powierzchnię.

Podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w 2013 r. zg. z § 50 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361) jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2001 r., Nr 33, poz. 262 ze. zm.).

Na działkach rolnych obejmujących drzewka o określonej wymaganej wysokości i szerokości pnia, wykazujących cechy żywotności, a nie obejmująca drzewek martwych, bądź nie spełniających wymagań jakościowych, liczebność wynosiła odpowiednio:

– działka A (pow. [...] ha) – stwierdzono [...] szt. / minimalna wymagana ilość [...] szt.,

– działka B (pow. [...] ha) – stwierdzono [...] szt. / minimalna wymagana ilość [...] szt.,

– działka C (pow. [...] ha) – stwierdzono [...] szt. / minimalna wymagana ilość [...] szt.,

– działka J (pow. [...] ha) – stwierdzono [...] szt. / minimalna wymagana ilość

[...] szt.

Działki rolne (B i C) zmierzone zostały łącznie stanowiąc kompleks o powierzchni [...] ha i łącznej ilości drzewek jabłoniowych [...] szt., co wskutek proporcjonalnego rozpisania względem powierzchni spowodowało i uzasadnia przypisanie tym działkom wskazanej dla każdej z nich ilości jabłonek ([...] szt. + [...] szt. = [...] szt.).

Część drzewek nie spełniała wymagań określonych przepisami prawa,

tj. stwierdzono jabłonki o wysokości poniżej [...] cm (mierzonej od szyjki korzeniowej)

i średnicy pnia nieprzekraczającej [...] mm (mierzonej na wysokości [...] cm powyżej miejsca uszlachetnienia). Ich ilość potwierdzona została sporządzoną dokumentacją fotograficzną i stanowiła odpowiednio:

– działka A –[...] szt.,

– działka B i C –[...] szt.,

– działka J – [...] szt

Ponadto Dyrektor Agencji wyjaśnił, iż przez utrzymywanie minimalnej obsady krzewów rozumieć należy ciągłe, nieprzerwane utrzymywanie obsady przez cały okres realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Prawidłowe ustalenia poczynione przez Kierownika Biura przed wydaniem decyzji I instancji, nie pozwalają na przyjęcie, że strona spełniła warunki do przyznania pomocy rolnośrodowiskowej w wariancie [...] Uprawy sadownicze i jagodowe.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu dotyczących spełnienia wymagań materiału sadzeniowego (protokół z przeprowadzonej w dniu 25 maja 2012 r. kontroli przez W. w K., w którym nie stwierdzono nieprawidłowości), Dyrektor Agencji wskazał, że w prowadzonym przez ARiMR postępowaniu nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na różny zakres prowadzonych kontroli.

Natomiast odnosząc się do oświadczenia producenta sadzonek użytych do obsady, zgodnie z którym strona zakupiła [...] szt., o wysokości [...] cm.

Dyrektor Agencji wskazał, że powyższe oświadczenie nie potwierdza ustaleń

kontroli, w której na łącznej powierzchni wszystkich działek rolnych zgłoszonych

w ramach upraw sadowniczych ustalono za spełniające wymogi co do wysokości, średnicy pnia jedynie [...] szt. sadzonek, spośród wszystkich znajdujących się na spornych działkach sadzonek w ilości [...] szt. (minimalna wymagana obsada na wszystkich działkach rolnych z uprawą sadowniczą to [...] szt.: [...] ha*100%-5%).

Dyrektor Agencji wskazał, iż podniesione przez stronę negatywne okoliczności (warunki pogodowe, szkody wyrządzone przez zwierzęta dzikie i domowe oraz kradzież), nie zostały przez nią zgłoszone Kierownikowi Biura, pomimo istnienia takiego obowiązku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie na rzecz skarżącego od Dyrektora Agencji zwrotu kosztów postępowania sądowego. Ponadto skarżący zwrócił się do sądu o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora Agencji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura (wniosek rozpoznany i rozstrzygnięty został postanowieniem z dnia 11 czerwca 2014 r. odmawiającym wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji).

Skarżący w treści skargi zarzucił:

1. obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a mianowicie art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. wyrażającą się w braku wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechaniu dążenia do ustalenia zgodnego z prawdą stanu faktycznego sprawy oraz braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z zasadami logiki i zasadami wiedzy rolniczej, skutkującą niezasadnym przyznaniem mocy dowodowej oraz wiarygodności dokumentowi w postaci raportu z czynności kontrolnych wykonanych

w dniach od 16 lipca 2013 r. do 22 lipca 2013 r., podczas gdy wadliwy sposób przeprowadzenia czynności kontrolnych oraz wadliwa weryfikacja raportu z czynności kontrolnych pozbawiają ten dowód wartości dowodowej oraz sprawiają, że nie może on decydować o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, za czym przemawiają następujące powody:

- podczas kontroli dokonano wadliwego ustalenia liczby drzew nie spełniających wymogów dotyczących kwalifikowanego materiału szkółkarskiego określonego

w załączniku nr 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego, polegające na wadliwym pomiarze wysokości drzewek owocowych, których wysokość nie była określana od szyjki korzeniowej tylko od powierzchni ziemi,

- nie policzeniu przez osoby kontrolujące wszystkich sadzonek znajdujących się na terenie działek rolnych,

- odmowy mocy dowodowej wykazowi Jednostki Certyfikującej, która uznała, iż skarżąca dochowała wymogów związanych ze spełnieniem norm dotyczących gospodarstwa ekologicznego, w sytuacji gdy zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy o rolnictwie ekologicznym z 2009 r., wykaz producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, dla celów postępowania dowodowego w postępowaniu prowadzonym w sprawach związanych z udzielaniem pomocy finansowej producentom ekologicznym, na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego,

2. obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a mianowicie art. 6 kpa w zw z art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich z dnia 7 marca 2007 r, 8 kpa, art. 11 kpa oraz art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa poprzez nie ustosunkowanie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich zarzutów i argumentów podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji i nie wyjaśnienie przyczyn odmówienia im racji, a ograniczenie się w uzasadnieniu decyzji do przedstawienia własnego stanowiska organu II instancji niepołączonego z analizą argumentów podnoszonych przez skarżącą, podczas gdy uzasadnienie decyzji organu II instancji powinno zawierać rzeczowe odniesienie się do zarzutów i argumentów strony istotnych dla rozstrzygnięcia oraz ich merytoryczną ocenę, z dokładnym wskazaniem przyczyn uznania ich za niezasadne i nie powinno ograniczać się jedynie do zanegowania stanowiska skarżącej, bądź do przedstawienia własnego stanowiska organu.

3. obrazę prawa materialnego, to jest art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009

z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003, poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że Państwo członkowskie może wprowadzić na poziomie krajowym wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska wykraczające poza ramy określone załącznikiem III do ww. rozporządzenia.

Następnie skarżący wskazał, że przepis odnoszący się do utrzymania minimalnej obsady po pierwsze został przez organ źle zinterpretowany, zaś fakt nie utrzymania minimalnej obsady oznacza sytuacje w której przeprowadzone przez organ ustalenia potwierdzą, że mimo wystąpienia wypadów w pierwszym możliwym terminie nie doszło do uzupełnienia minimalnej obsady, a więc naruszenia zasad prawidłowo prowadzonej uprawy sadowniczej. Powyższą okoliczność potwierdza ARiMR, która w wydanej przez siebie instrukcji wypełniania rejestru działalności rolnośrodowiskowej, wskazała na możliwość uzupełniania obsady sadowniczej.

Zgodną z praktyką rolniczą jest uzupełnienie plantacji sadowniczej w sytuacji wystąpienia wypadów sadzonek. Tym samym nie jest możliwe uznanie za naruszające przepisy uprawniające do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej wystąpienie sytuacji w której w przypadku wypadów uzupełniano brakującą obsadę. Tym samym wprowadzenie granicy 5% dopuszczalnych wypadów odnieść należy do tolerancji pomiarowej, a nie do prawnie zagwarantowanej granicy wypadów pozwalających na uznanie, że ten procent wyznacza granicę pomiędzy prawidłowo, a nie prawidłowo prowadzoną uprawą.

Ponadto na poparcie zawartej w skardze argumentacji skarżący powołał tezy orzecznictwa sądów administracyjnych oraz przepisy prawa krajowego oraz unijnego.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Agencji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, nie podzielił argumentacji skarżącego.

W toku rozprawy sąd postanowił uchylić zarządzenie z dnia 28 maja 2014 r.

w punkcie I w zakresie przedmiotu i postanowił oznaczyć przedmiot sprawy przez "przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na 2013 rok".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r., poz. 270) dalej "p.p.s.a", Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 134 § p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest nieusprawiedliwiona i nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie jest ona dotknięta uchybieniami, które skutkowałyby koniecznością usunięcia jej

z obrotu prawnego.

W niniejszej sprawie skarżący otrzymał płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w ramach pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant [...] Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności), wariant [...] Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) decyzją Kierownika Biura w łącznej kwocie [...] zł, obejmującej środki z budżetu Unii Europejskiej [...] zł oraz środki krajowe [...] zł.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że płatności rolnośrodowiskowe zostały skarżącemu przyznane na podstawie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013, poz.173), ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012, poz. 86), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 z późn. zm.) – zwanego dalej: "rozporządzeniem z 13 marca 2013 r.", ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164), rozporządzeniem Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011), rozporządzenia (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30/16 z 31.01.2009 r.) – zwanego dalej: "rozporządzeniem Rady z dnia 19 stycznia 2009 r.", rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarzadzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu od zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316/65 z 02.12.2009), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów (Dz. U. z 2010 r. Nr 67, poz. 434 z późn. zm.).

Rozporządzenie Rady z dnia 19 stycznia 2009 r. wskazuje, iż "System identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10.000.". Ponadto w art. 20 ust. 1 rozporządzenia Rady z dnia 19 stycznia 2009 r. przyznano kompetencje państwom członkowskim, zgodnie z którymi mogą one przeprowadzać kontrole administracyjne wniosków o pomoc w celu weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy. Kontrole administracyjne uzupełnia system kontroli na miejscu w celu zweryfikowania kwalifikowalności do pomocy (art. 20 ust. 2 zd. pierwsze rozporządzenia Rady z dnia 19 stycznia 2009 r.). W myśl art. 22 ust. 1 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. państwa członkowskie przeprowadzają kontrole na miejscu w celu zweryfikowania, czy rolnik wywiązuje się z obowiązków, o których mowa w rozdziale 1.

Podstawą prawną określającą szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 jest zgodnie z § 50 rozporządzenia z 13 marca 2013 r., tj. rozporządzeniem z dnia 26 lutego 2009 r. Ministra Rolnictwa Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 z późn. zm.) – zwane dalej: "rozporządzeniem z 26 lutego 2009 r.".

W § 2 ust. 1 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. Minister określił, iż płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia

nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1,

z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Obowiązki rolnika w zakresie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przewiduje § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenie z 26 lutego 2009 r. w zw. z załącznikiem

nr 3 do rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. oraz § 7 pkt 2 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r.

W ramach wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu, [w tym wypadku - Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, wariantu dziewiątego (wariant [...])], uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) wymagają:

a) wykonywania na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczenia uzyskanego plonu na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa,

b) utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów określonej w tabeli,

a w przypadku równoczesnej realizacji na tych samych użytkach rolnych wariantu czwartego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6 - utrzymywanie obsady drzew, której poziom mieści się w ramach poziomu obsady drzew obliczonej na podstawie rozstawy drzew, jaką należy stosować w ramach tego wariantu, zgodnie z częścią V Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie ust. 4 pkt 1:

– jabłoń domowa [...] szt./ha.

Płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu ekologicznego jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1, z późn. zm.) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin (§ 7 pkt 2 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r.);

Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzeniem z 26 lutego 2009 r. w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 (Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne) płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady,

w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku

nr 4 do rozporządzenia, jeżeli:

a) wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego,

b) wszystkie uprawiane krzewy są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego

- w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego.

Przepisy § 14 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. określają szczegółowe stawki płatności rolnośrodowiskowej.

Natomiast w załączniku 7 ("Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów") II. Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne, Wariant [...] Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) do rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. w przypadku uchybienia polegającego na nieutrzymywaniu minimalnej obsady drzew lub krzewów (przy dopuszczalnej granicy błędu do 5% wymaganej obsady) wysokość zmniejszenia to 100 %.

Wskazać także należy na regulacje zawarte w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. z 2007 r. Nr 29, poz. 189 ze zm.) – zwanym dalej: "rozporządzeniem z dnia 1 lutego 2007 r.", zgodnie z treścią załącznika Nr 9 - część XIII lit B pkt II ppkt 1 (Szczegółowe wymagania dotyczące wytwarzania i jakości materiału szkółkarskiego roślin sadowniczych i winorośli, Pozostałe gatunki) elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski powinien spełniać minimalne wymagania jakościowe, które przewidują badanie:

1) wysokości drzewek owocowych - powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej;

2) średnicy pnia drzewek owocowych - powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania;

3) drzewek owocowe - powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.

Sąd zauważa, że źródłem informacji dotyczących zadeklarowanych działek rolnych jest wniosek skarżącego o przyznanie płatności, a jednym z podstawowych sposobów zweryfikowania podanych danych jest przeprowadzanie kontroli na miejscu, obejmującej weryfikację kwalifikujących się powierzchni oraz odpowiadających im uprawnień do płatności. Deklarowane dane powinny być rzetelne i aktualne. Badanie zgodności wniosku o płatność i deklarowanych danych ze stanem rzeczywistym wymaga od organu ustalenia stanu rzeczywistego, co powinno nastąpić przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych środków dowodowych.

Z protokołów kontroli (raportów z czynności kontrolnych, oraz formularzy kontroli działek rolnych) znajdujących się w aktach sprawy wynika, że na działkach A, B, C, J, na których prowadzona jest uprawa drzewek owocowych - jabłoni domowej, stwierdzono naruszenie przez skarżącego obowiązku utrzymania na plantacji minimalnej wymaganej obsady. Liczba drzewek wskazana w załączniku nr 3 do rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. dla gatunku jabłoni domowej wynosi [...] szt./ha. Wskazane wyżej parametry dla poszczególnych działek prezentowały się następująco:

– działka A: [...] szt. drzewek spełniających wymagania elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, przy wymaganej minimalnej obsadzie [...] szt. na powierzchni [...] ha;

– działka B i C (klasyfikowane łącznie): [...] szt. drzewek spełniających wymagania elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, przy wymaganej minimalnej obsadzie [...] szt. na powierzchni [...] ha;

– działka J: [...] szt. drzewek spełniających wymagania elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, przy wymaganej minimalnej obsadzie [...] szt. na powierzchni [...] ha.

Ponadto wymagania (cechy żywotności) dla drzewek owocowych, jakie powinny zostać spełnione, by w myśl § 9 ust.2 pkt 3 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r., działka na której są zasadzone mogła otrzymywać dopłaty rolnośrodowiskowe z tytułu prowadzenia rolnictwa ekologicznego, przewidują wysokość drzewek, średnicę pnia oraz stopień ukorzenienia (stan korzenia głównego, korzeni bocznych, wiązki korzeni drobnych).

Drzewka, które nie prezentowały wymaganych prawem cech żywotności nie zostały zakwalifikowane do obsady poszczególnych działek rolnych, przy określeniu ostatecznej liczby sadzonek - uwzględniono warunek przewidziany w załączniku 7 do rozporządzenia z 26 lutego 2009 r.

Organ w trakcie kontroli ustalił, że na badanym obszarze znajdowało się

[...] szt. drzewek, a wśród nich jedynie [...] szt. drzewek spełniających wymogi co do wysokości oraz średnicy pnia (tj. o właściwych cechach żywotności).

Głównym argumentem skarżącego jest popełnienie przez osoby kontrolujące błędów w ustaleniach faktycznych, poprzez wadliwy sposób przeprowadzania czynności kontrolnych, wadliwy pomiar wysokości drzewek owocowych (wysokość nie była określana od szyjki korzeniowej tylko od powierzchni ziemi), niepoliczeniu wszystkich sadzonek znajdujących się na terenie działek rolnych. Ponadto skarżący zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania polegające na wadliwej weryfikacji raportu z czynności kontrolnych, odmowie mocy dowodowej wykazowi Jednostki Certyfikującej, nieustosunkowaniu się przez organ na etapie postępowania odwoławczego do wszystkich zarzutów i argumentów zawartych w odwołaniu.

Zarzuty skarżącego dotyczące postępowania kontrolnego nie zasługuje na uwzględnienie. W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniach od 16 lipca 2013 r.

do 22 lipca 2013 r. stwierdzono, że skarżący na obszarze działek objętych uprawą jabłoni domowej nie utrzymuje minimalnej obsady drzewek, a ponadto sadzonki nie posiadają wymaganych cech żywotności.

Należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się obszerny materiał graficzny i dokumentacja fotograficzna. Organ dopuścił dowód z oględzin, którego wynik przedstawia raport z 22 lipca 2013 r. W świetle zgromadzonego materiału, należy podzielić argumentację organu dotyczącą zaistnienia przesłanek wpływających na pomniejszenie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł, że na wysokość sadzonek mogła wpłynąć mechaniczna metoda nasadzania drzewek, które osadzone zostały głębiej (także powyżej miejsca szczepienia). Dyrektor Agencji szczegółowo i obszernie uzasadnił zastosowany sposób pomiaru wysokości drzewek, wskazując że zasady agrotechniki drzew owocowych nakazują sadzić drzewka kilka cm głębiej niż rosły

w szkółce, a miejsce okulizacji powinno znaleźć się ponad powierzchnią gleby. Przysłonięcie glebą miejsca uszlachetnienia rośliny może ograniczyć plonowanie.

Także argumentacja skarżącego, iż na stan i liczbę stwierdzonych sadzonek miało wpływ wystąpienie niekorzystnych warunków atmosferycznych, szkód wyrządzonych przez dziką zwierzynę, kradzieże sadzonek oraz kozy i owce wypasane na sąsiednich polach, nie może odnieść zamierzonego przez stronę skutku. Słusznie organ stwierdził, że skarżący nie informował organu o wystąpieniu ww. okoliczności. Stanowisko organu w tym zakresie znajduje uzasadnienie w przepisach regulujących zasady przyznawania płatności oraz warunkach, które należy spełnić, aby nie narazić się na utratę płatności (warunku utrzymania jakości i wielkości upraw objętych płatnościami). Powiadomienie Koła [...] nie jest równoznaczne z powiadomieniem właściwego organu tj. w niniejszej sprawie Agencji.

Sąd nie podziela zarzutu odnoszącego się do dokonania wadliwego ustalenia liczby drzew nie spełniających wymogów, poprzez zastosowanie niewłaściwej techniki pomiarowej (tj. od powierzchni ziemi, a nie od szyjki korzeniowej). Sąd podziela w tym zakresie wyjaśnienia organu. Nadto wskazuje, że niezależnie od zastosowanej techniki pomiaru, sadzonki drzewek jabłonek w drugim roku realizacji programu rolnośrodowiskowego powinny być wyższe niż materiał zastany na plantacji. Argumenty skarżącego nie uzasadniają różnicy w wysokości sadzonek z wymaganymi prawem cechami żywotności, która dochodziła w niektórych przypadkach nawet do 20 cm.

Za niezasadny należy uznać także zarzut, co do odmowy mocy dowodowej wykazowi Jednostki Certyfikującej, który potwierdził, że skarżący dochował wymogów związanych ze spełnieniem norm dotyczących gospodarstwa ekologicznego. Jednostka Certyfikująca wykonując działania kontrolne, działa na innej podstawie prawnej i nie weryfikuje działalności rolniczej pod kątem spełnienia wymogów programu rolnośrodowiskowego (w tym w zakresie przyznawania płatności rolnośrodowiskowych) regulowanego właściwymi przepisami krajowymi i unijnymi.

Nie znajduje również podstaw zarzut naruszenia prawa materialnego

tj. art. 6 rozporządzenia Rady z dnia 19 stycznia 2009 r., polegającym na przyjęciu, że Państwo członkowskie może wprowadzić wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zg. z ochroną środowiska wykraczające poza ramy określone w załączniku

Nr 3 do ww. rozporządzenia. Regulacje prawa krajowego są ściśle związane

z regulacjami unijnymi, co skutkuje koniecznością doprecyzowywania warunków przyznawania płatności w przepisach prawa krajowego np. na tle § 2 ust.1 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. w zw. z art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009.

W myśl natomiast ww. art. 39 ust.3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. płatności rolnośrodowiskowe obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym

i określone w programie.

Stosownie do § 3 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są:

1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2) minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin,

o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

W świetle przytoczonych wyżej przepisów nie ma wątpliwości, że Państwa członkowskie mają uprawnienia do określenia innych odpowiednich wymogów obowiązkowych ustanowionych ustawodawstwem krajowym (o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005).

Odnosząc się do informacji skarżącego co do uzupełniania nasadzeń wskazać należy, że bezspornie w celu zapewnienia kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie wariantu sadowniczego, dopuszczalne jest przeprowadzenie przez producenta rolnego uzupełnienia obsady materiałem szkółkarskim zgodnie z określonymi wymaganiami zapisanymi w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego.

Zauważyć należy, że ustosunkowując się do informacji strony o uzupełnianiu obsady, której wykonanie konieczne było w związku ze zniszczeniem uprawy przez leśną zwierzynę, Dyrektor Oddziału ARiMR taką informację zawarł w swoim rozstrzygnięciu. Jednakże uzupełnienie brakujących nasadzeń drzew nie pozwala na uznanie czy nawet nie pozwala na stwierdzenie, że utrzymywana obsada w gospodarstwie rolnym skarżącego była przez cały rok trwającego zobowiązania i wynosiła [...] sztuk/hektar powierzchni uprawy do czego zobowiązany był skarżący podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe, bo nawet na dzień kontroli nie stwierdzono nasadzeń zgodnie z tymi wymogami.

Sąd nie dopatrzył się nadto naruszenia przez organy art. 107 § 3 K.p.a. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 1995 r. (sygn. akt SA/Lu 2479/94, Baza Orzeczeń LEX nr 27106), jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji powyższe obowiązki spełniły.

W tym stanie rzeczy, mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.