Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 429/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Anna Jarosz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 grudnia 2017 r. Wójt Gminy O. na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z 17 maja 1989r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017r., poz. 2101 ze zm.) umorzył postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości objętej KW KN1 [...], położonej w T. , oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] stanowiącej własność P. L. i E. L. z następującą działką nr [...] położoną w T. objętą księgą wieczystą KW KN1 [...], stanowiącą własność J. P. i G. P. i z urzędu przekazał sprawę do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w S..

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na wniosek E. L. postanowieniem z dnia 28.04.2017 r. Wójt Gminy O. wszczął postępowanie rozgraniczeniowe opisanych powyżej nieruchomości. Czynności ustalenia granic przeprowadził uprawniony geodeta inż. Ł. K.. W sporządzonej przez uprawnionego geodetę polemicznej opinii w szczególności z protokołem granicznym z 23.03.2004r., geodeta wskazał jak według niego powinna przebiegać granica. Jednakże dokumentacja geodezyjna zawiera sprzeczne ze sobą dane, co powoduje, że nie ma możliwości jednoznacznego ustalenia przebiegu granic na jej podstawie. W szczególności należy wskazać, że przebieg granicy przyjęty podczas prac geodezyjnych z 26.07.1961r., nr KERG [...] i taki sam przebieg granicy przyjęty podczas prac geodezyjnych nr KERG [...] z 20.08.1979r. jest sprzeczne z przebiegiem w protokole granicznym z dnia 23.01.2004r., nr KERG [...].

Gdy dokumentacja geodezyjna zawiera sprzeczne ze sobą dane, tak że nie ma możliwości jednoznacznego ustalenia przebiegu granic na jej podstawie i sprzeczne są stanowiska zainteresowanych właścicieli nieruchomości co do przebiegu spornej granicy, Wójt [...] zgodnie z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017, poz. 2101 z późn. zm.) ma obowiązek wydania decyzji o umorzeniu postępowania i przekazania sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi.

Od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył Pan J. P., podnosząc, że uzasadnienie podjętej decyzji przez Wójta Gminy O. jest niezgodne z prawdą, gdyż we wszystkich Protokółach granicznych również przytoczonym z 20.08.1979 roku jest czytelnie napisane że punktami granicznymi działki [...] o podział, której wystąpił ówczesny właściciel K. F. są punkty 4, 5 i 6a i te same punkty graniczne są wskazane w Protokóle granicznym z dnia 23.03.2004 roku. W ocenie odwołującego się dokumentacja nie zawiera sprzecznych danych, co do istniejących punktów granicznych a obecny przebieg granicy jest zgodny ze wskazanymi punktami granicznymi. Obecny stan prawny próbował podważać geodeta, który ze swej pewności później się wycofał, gdyż jak wskazywał odwołujący się od samego początku geodeta nie wykonywał swoich czynności rzetelnie i obiektywnie.

W związku z tym Wójt Gminy nie powinien wydawać decyzji o umorzeniu postępowania tylko potwierdzić istniejącą granicę. Podniósł zarzuty co do czynności geodety przy których nie został zachowany art. 32 ust 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne gdzie zgodnie z wskazanym Rozporządzeniem między innymi przy rozgraniczeniu powinny być wskazane zgodnie z dokumentacją i stanem faktycznym wszystkie punkty graniczne a także nie została dokonana przez geodetę czynność tymczasowego utrwalenia punktów granicznych według ostatniego stanu spokojnego posiadania. Zdaniem odwołującego się działania geodety od początku były tendencyjne i za wszelką cenę chce dorobić ideologię do wykonanych czynności rozgraniczenia bez zachowania obiektywizmu i z zatajeniem posiadanej wiedzy prawnej w tym zakresie, w związku z tym wnosił do Wójta o unieważnienie czynności rozgraniczających. Niestety żaden z argumentów przy wydawaniu decyzji nie został wzięty pod uwagę, bezpodstawne było wszczęcie czynności rozgraniczających przez Urząd Gminy w sytuacji gdzie prawnie ustalone są znaki graniczne działki, a tylko bliżej nieokreślony cel jednej ze stron chce podważyć istniejący porządek prawny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 23 lutego 2018r., na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017r., poz. 2101 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy O..

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło dotychczasowy stan sprawy i wskazało przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie - art. 29-39 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz Rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 roku w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453, z późn. zm.).

Kolegium argumentowało, że na skutek wniosku E. L. w dniu 28.04.2017 r. zostało wydane postanowienie o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] stanowiącej własność E. i P. L. z gruntami sąsiadującymi, tj. działką o nr [...] położoną w miejscowości T. stanowiącej własność G. i J. P..

Do ustalenia przebiegu granic otrzymano i wykorzystano z powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w S. następujące dokumenty:

1. mapę ewidencyjną wsi T. w skali 1:5000, wygenerowaną z mapy numerycznej (załącznik 1);

2. mapę ewidencyjną wsi T. w skali 1:5000, jako kopię z matrycy obowiązującej do czasu powstania mapy numerycznej (załącznik 2);

3. szkic połowy i protokół graniczny z czynności związanych z podziałem nieruchomości o oznaczeniu kancelaryjnym DERG [...] z dnia 26.07.1961 r. (załącznik 3 i 4);

4. szkic połowy i protokół graniczny z czynności związanych z podziałem nieruchomości o oznaczeniu kancelaryjnym DERG [...] z dnia 20.08.1979 r. (załącznik 5 i 6);

5. szkic połowy i protokół graniczny z czynności związanych z podziałem nieruchomości o oznaczeniu kancelaryjnym KERG [...] z dnia 23.03.2004 r. (załącznik 7 i 8);

6. szkic połowy nr [...] z pomiaru sytuacyjnego wsi Ś. z dnia 07.1960 r. (załącznik 9).

Ponadto P. P. Jan dostarczył wydruk mapy znajdującej się na portalu prowadzonym przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii pod adresem: http://www.geoportal.gov.pl. Z czynności badania akt księgi wieczystej KN1 [...], wykonano fotokopię mapy w skali 1:2000. W wyniku badania akt księgi wieczystej KN1 [...] stwierdzono, że znajduję się w nich kopia mapy ewidencyjnej.

Kolegium wskazało, że geodeta wykonał czynności o jakich mowa w przepisach § 15 powyższej opisanego rozporządzenia.

Na gruncie przyjęto i spisano oświadczenia stron dotyczące przebiegu granic działki [...] z działką [...].

Według Pana J. P. granica przebiega od punktu [...] do punktu [...] i dalej od punktu [...] do punktu [...], następnie od punktu [...] do punktu [...] Drzewa należą do jego nieruchomości oznaczonej jako działka [...]. Oświadcza, że przebieg taki jest zgodny z mapą ewidencyjną, z mapą ewidencyjną sprzed odnowy oraz z wydrukiem mapy z geoportalu, który to dostarczył.

Według Państwa L. P. i E. granica przebiega środkiem dawnego rowu zgodnie ze stanem odtworzonym na gruncie na podstawie pomiaru z dnia 26.07.1961 r. tj. na odcinkach granicznych, które wyznacza proste połączenie punktów: [...] [...], [...]

Przebieg granicy na odcinkach oznaczonych na szkicu granicznym od punktu [...] do punktu [...] ustalono na podstawie wznowionych znaków granicznych w punktach [...] i [...]

Przebieg granicy na odcinkach oznaczonych na szkicu granicznym od punktu [...] [...] ustalono na podstawie zebranych dowodów tj. pomiaru z 26 lipca 1961 r. Strony nie kwestionują przebiegu granicy na tym odcinku.

Przebieg granicy na odcinkach oznaczonych na szkicu granicznym od punktu [...] do punktu [...], od punktu [...] do punktu [...], od punktu [...] do punktu [...], od punktu [...] do punktu [...] nie został ustalony pomimo nakłaniania stron do zawarcia ugody:

a) granicę wskazaną przez [...] P. i L. E. oznaczono na szkicu granicznym jako proste połączenie punktów [...]

b) granicę wskazaną przez P. J. oznaczono na szkicu granicznym jako proste połączenie punktów [...]

W tym stanie uprawniony geodeta stwierdził, że pomimo nakłaniania stron do ugody do jej zawarcia nie doszło.

Dalej Kolegium wskazało, że z uzasadnienia decyzji umarzającej postępowanie wynika, że dokumentacja geodezyjna zawiera sprzeczne ze sobą dane, co powoduje, że nie ma możliwości jednoznacznego ustalenia przebiegu granic na jej podstawie. W szczególności należy wskazać, że przebieg granicy przyjęty podczas prac geodezyjnych z 26.07.1961r., nr KERG [...] i taki sam przebieg granicy przyjęty podczas prac geodezyjnych nr KERG [...] z 20.08.1979r. jest sprzeczne z przebiegiem w protokole granicznym z dnia 23.03.2004r., KERG [...].

W tym stanie rzeczy, gdy dokumentacja geodezyjna zawiera sprzeczne ze sobą dane, tak że nie ma możliwości jednoznacznego ustalenia przebiegu granic na jej podstawie i sprzeczne są stanowiska zainteresowanych właścicieli nieruchomości co do przebiegu spornej granicy, Wójt Gminy zgodnie z art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego ma obowiązek wydania decyzji o umorzeniu postępowania i przekazania sprawy z urzędu do rozpatrzenia Sądowi.

Zdaniem Kolegium prawidłowo przyjął organ I instancji, że przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe nie doprowadziło do ustalenia przebiegu granic. Ze względu na zaistniały spór graniczny oraz wobec braku możliwości jego zakończenia w wyniku ugody granicznej, postępowanie rozgraniczeniowe w trybie administracyjnym należy umorzyć i z urzędu przekazać sprawę do rozpatrzenia przez sąd.

Odnosząc się do zarzutów Strony, organ II instancji wyjaśnił, że dokumentacja geodezyjna zawiera sprzeczne ze sobą dane, co powoduje, że nie ma możliwości jednoznacznego ustalenia przebiegu granic na jej podstawie. Powyższe potwierdza opinia uprawnionego geodety inż. Ł. K. w szczególności. co do protokołu granicznego z 23.03.2004r.

Nie znajdują także uzasadnienia zarzuty co do braku obiektywizmu geodety i rzetelności w sytuacji kiedy geodeta wskazuje na rozbieżności w dokumentacji geodezyjnej. Nie jest także zasadny zarzut co do bezpodstawności wszczęcia rozgraniczenia, ponieważ Wójt Gminy był zobowiązany do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego na wniosek jednej ze stron sporu granicznego.

Reasumując stwierdzono, że w niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo ocenił, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie jest możliwie wydanie decyzji administracyjnej o rozgraniczeniu w oparciu o art. 33 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, jak bowiem wynika z zebranych materiałów dowodowych w sprawie, istniejące dokumenty są ze sobą sprzeczne, a strony postępowanie nie zgodziły się na zaproponowane przez geodetę rozwiązania co do ustalenia spornych granic nieruchomości, co w efekcie nie pozwala na wskazanie w sposób jednoznaczny przebiegu spornej granicy.

Kolegium podkreśliło, że decyzja wydana na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, a jedynie kończy bieg postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Treścią decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazania sprawy sądowi nie jest bowiem merytoryczne rozstrzygnięcie dotyczące przebiegu granic, lecz jedynie wymienione proceduralne powody uniemożliwiające zakończenie sprawy w postępowaniu administracyjnym, od których zaistnienia ustawodawca uzależnił możliwość umorzenia postępowania (D. Felcenloben, Granice nieruchomości i sposoby ich ustalania, Warszawa 2011, str. 394). Wszystkie argumenty strony skarżącej, czy uczestnika postępowania w tym zakresie mogą i powinny zostać ocenione w postępowaniu przed sądem powszechnym. Umorzenie postępowania administracyjnego i przekazanie sprawy z urzędu do rozpoznania sądowi nie oznacza, że są one niezasadne. Oznacza tylko, że, nie mogły zostać wzięte pod uwagę w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie. Kompetencje do rozstrzygnięcia istniejącego sporu, który jest sporem o prawo własności, posiada jednie sąd powszechny.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wniósł Pan J. P. zaskarżając ją w całości. Zarzucił, że Kolegium nie sprawdziło wiarygodności treści przywołanych w swojej decyzji dokumentów dotyczących Protokółów granicznych przywołanych w decyzji Wójta Gminy O., czyli Protokółu KERG [...] z 20.08.1979 oraz KERG [...] z dnia 23.03.2004 roku, a oparło się tylko na treści decyzji Wójta, której uzasadnienie jest niezgodne z prawdą.

Dla potwierdzenia swoich twierdzeń skarżący dołączył kserokopie szkiców polowych z 1979r. i 2004r. z zaznaczeniem punktów granicznych oraz zaznaczonych odległości określonych w metrach czyli 45,5 m, które w jego ocenie są takie same. Zaznaczył, że szkic polowy do protokółu granicznego z 1979r. jest wykonany na mapie z 1961 r. i nie ma tu żadnej sprzeczności. Dołączył także mapę wskazaną w decyzji Kolegium służącą do wpisu księgi wieczystej oraz opis i mapę z 1997 roku na podstawie, której zakupił grunty w 1997 roku i został dokonany wpis do księgi wieczystej. Na tych wszystkich mapach są wskazane te same punkty graniczne, które do dziś są na gruncie i tak przebiega faktyczna granica działek.

Podkreślał, że od początku prace uprawnionego geodety były prowadzone tendencyjnie i z zakłamaniem w zakresie istniejących dokumentów granicznych w momencie spotkania na gruncie. Jak się później okazało geodecie były znane Protokóły graniczne z roku 2004 i 1979, o których nie wspomniał, tylko od razu przystąpił do wytyczania nowych granic na gruncie na co zwracałem uwagę w pismach do Wójta i Kolegium Samorządowego. W ocenie Skarżącego, Kolegium nie odniosło się do sedna sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie i powołało się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym stawił się Skarżący, który wnosił i wywodził, jak w skardze. Podkreślał, że kwestionuje ustalenie organów dotyczące niezgodności przebiegu granicy wytycznej w protokole granicznym z 1979r. i 2004r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "P.p.s.a.".

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organ I i II instancji przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz.U. Nr 45, poz. 453), zwanego dalej "rozporządzeniem".

Rozgraniczenie nieruchomości regulują przepisy Rozdziału 6 (art. 29 i nast. ustawy), którego celem jest ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Przesłankę postępowania rozgraniczeniowego stanowi spór co do przebiegu granic, a więc spór co do elementów służących ustaleniu tego przebiegu w postaci położenia punktów granicznych, determinujących linie graniczne. Rodzaje rozstrzygnięć jakie mogą zapaść w postępowaniu rozgraniczeniowym wyczerpująco określają przepisy art. 31 ust. 1 pkt. 4, 33 ust. 1 i 34 ust. 2 ustawy. Sprawa rozgraniczenie może zatem w postępowaniu administracyjnym zakończyć się ugodą mającą moc ugody sądowej (art. 31 ust. 1 pkt. 4), decyzją organu o rozgraniczeniu, jeżeli mimo nie zawarcia ugody, zebrane w postępowaniu administracyjnym dowody pozwalają na ustalenie przebiegu granicy (art. 33 ust. 1) oraz decyzją o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 2), wówczas gdy nie tylko, że nie doszło do ugody, ale nadto zebrane w postępowaniu administracyjnym dowody nie dają podstaw do ustalenia przebiegu granicy w drodze decyzji.

Zgodnie z przepisem art. 30 ust. 1 ustawy rozgraniczenie przeprowadza wójt (burmistrz, prezydent miasta), natomiast czynności ustalania przebiegu granic wykonuje w myśl przepisu art. 31 ust. 1 ustawy geodeta upoważniony przez wójta.

Zgodnie z przepisem art. 31 ust. 4 ustawy w razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody, a zawarta przed geodetą ugoda ma moc ugody sądowej. W przypadku zawarcia ugody sądowej przed geodetą spór o rozgraniczenie kończy się przed tym organem z chwilą zawarcia ugody, a tylko postępowanie rozgraniczeniowe administracyjne ulega umorzeniu jako bezprzedmiotowe.

Natomiast w wypadku, gdy do ugody przed upoważnionym geodetą nie dojdzie, sprawa o rozgraniczenie zakończyć się może dwoma rodzajami decyzji wydanych przez wójta: o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron (art. 33 ust. 1 ustawy).

Przepisy art. 31 ust. 2 i 3 ustawy określają rodzaje dowodów w postaci znaków i śladów granicznych, map i innych dokumentów oraz punktów osnowy geodezyjnej stanowiących ustalenia przebiegu granicy. Zarazem stanowią, że jeżeli brak danych, o których mowa w ust. 2 lub są one nie wystarczające albo sprzeczne ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy.

W myśl przepisu art. 33 ust. 2 pkt. 1 ustawy wydanie decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości poprzedza dokonanie przez organ oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granicy nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami: w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności zwraca się upoważnionemu geodecie dokumentację do poprawy i uzupełnienia. Nadto wydanie pozytywnej decyzji o rozgraniczeniu poprzedza włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Wydane na podstawie ustawy rozporządzenie określa rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic oraz sposób i tryb wykonywania przez geodetę czynności ustalania przebiegu granic i sporządzania dokumentacji przy rozgraniczeniu nieruchomości. Przepisy tego aktu określają zatem środki dowodowe i czynności geodety z jednej strony, a z drugiej strony stanowią punkt odniesienia dla organu, który na podstawie art. 33 ust. 33 ust. 2 ustawy przed wydaniem decyzji dokonuje oceny prawidłowości wykonania czynności przez geodetę.

Zgodnie z przepisem art. 33 ust. 3 ustawy strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. Kontrola wydanej przez wójta decyzji rozgraniczającej nieruchomości następuje zatem nie poprzez postępowanie przed organem administracji wyższego stopnia, lecz poprzez kontynuację postępowania rozgraniczeniowego w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Nawiązując do podnoszonych przez Skarżącego zarzutów należy w tym miejscu zaznaczyć, że wójt wszczyna postępowanie rozgraniczeniowe z urzędu lub na wniosek, przy czym na postanowienie o wszczęcie postępowania nie służy zażalenie (art. 30 ust. 1 ustawy). Taka regulacja oznacza, że organ jest związany wnioskiem strony o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, zatem nie można czynić Wójtowi zarzutu, że wszczął postępowanie rozgraniczeniowe na wniosek P. E. [...].

Jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 14 marca 2002r., sygn. akt IV CKN 809/00 (dostępne Lex Nr 55120), rozgraniczenie ze swej istoty polega na skonfrontowaniu aktualnego stanu faktycznego władania, z zasięgiem prawa własności opartym na tytule prawnym do władania. Z tego względu żaden przepis prawa nie stoi na przeszkodzie wystąpieniu z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości już wcześniej rozgraniczonych. Dokonane ewentualnie poprzednio rozgraniczenie stwarza tylko stan prawny granic sąsiednich nieruchomości, będący pierwszoplanowym, ale jednym z kilku kryteriów rozgraniczenia przewidzianych art. 153 Kodeksu cywilnego, ale nie wyłącza dopuszczalności samego żądania ponownego rozgraniczenia tych samych nieruchomości. Przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie nakładają jednak na organy bezwzględnego obowiązku wydania decyzji o rozgraniczeniu tj. rozstrzygającej o ustaleniu przebiegu granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, w każdej sytuacji.

Zgodnie bowiem z przepisem art. 34 ust. 1 ustawy jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych, nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje wójtowi. W takiej sytuacji w myśl art. 34 ust. 2 ustawy organ umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę do rozpatrzenia sądowi powszechnemu.

Na takiej podstawie prawnej oparta została decyzja Wójta Gminy O. z dnia 29 grudnia 2017r. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy nieruchomością nr [...] stanowiącą własność P. L. i E. L. z nieruchomością o nr [...] stanowiącą własność J. P. i G. P., położonymi w T. oraz o przekazaniu sprawy do rozpatrzenia sądowi rejonowemu.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 5 sędziów z dnia 19 maja 2003r. OPK 31/02 i OPK 32/02 (ONSA 2003 r. Nr 4, poz. odp. 122 i 123) zajął stanowisko, że od decyzji umarzającej postępowanie administracyjne i przekazującej sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego. Przedmiotem takiego postępowania nie jest jednak merytoryczne rozstrzygnięcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze o rozgraniczeniu w miejsce organu, któremu ta kompetencja przysługuje, lecz kontrola w trybie odwoławczym zasadności umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy. Celem tej kontroli jest zapobiegnięcie przekazywania sądowi powszechnemu spraw, w których organy miały w materiale dowodowym podstawy do wydania merytorycznej decyzji o rozgraniczeniu.

Wzajemna relacja przepisów art. 33 i 34 ustawy dowodzi, że umorzenie postępowania administracyjnego o rozgraniczenie i przekazanie sprawy sądowi na podstawie art. 34 ust. 2, nie ma charakteru decyzji uznaniowej. Zgodna z prawem jest oparta na przepisie art. 34 ust. 2 ustawy decyzja, tylko wówczas, gdy nie tylko nie zawarto ugody, ale gdy zebrane dowody nie dają podstaw do ustalenia przebiegu granicy i nie można tego przebiegu przyjąć także w oparciu o zgodne oświadczenie stron.

Wywołana zatem niniejszą skargą kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. utrzymującej w mocy decyzję Wójta umarzającą postępowanie i przekazującą sprawę sądowi powszechnemu, przede wszystkim opiera się na ocenie, czy stanowisko organu odwoławczego co do prawidłowości postępowania i podjętej przez Wójta decyzji, jest adekwatne do akt postępowania administracyjnego.

Zarzutu naruszenia prawa i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy zaskarżonemu orzeczeniu Kolegium postawić nie można. Mimo bowiem niedostatków uszczegółowienia uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przyjęte stanowisko, że w sprawie zachodziły przesłanki umorzenia postępowania w oparciu o przepis art. 34 ust. 2 ustawy i przekazania sprawy sądowi powszechnemu odpowiada treści dowodów zebranych w sprawie.

W szczególności z akt sprawy wynika, że Wójt Gminy postanowieniem z 28 kwietnia 2017r. wszczął postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości [...] i [...] (k. 8), upoważnił uprawnionego geodetę inż. Ł. K. do przeprowadzenia czynności ustalenia granic (k. 9). Przed wydaniem decyzji Wójt dokonał oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic oraz zgodności z przepisami dokumentów zawartych w operacie pomiarowym rozgraniczenia przedstawionym przez uprawnionego geodetę w dniu 22 września 2017r. (karty pomiędzy 9 i 10 akt adm. I inst.). W związku z pismami zainteresowanego w sprawie J. P. organ zwracał się do uprawnionego geodety o ustosunkowanie się do podnoszonych zarzutów i wątpliwości. W odpowiedzi geodeta przedstawił obszerne uzasadnienie swojego stanowiska w sprawie (k. 25 – 21, k. 17 – 14 akt adm.).

Z opinii zawartej w operacie wynika, że spełnione zostały wymagania § 15 i 23 powołanego rozporządzenia z 14 kwietnia 1999r. W szczególności szkic graniczny zawarty w protokole granicznym z 29 czerwca 2017r. (k. 6 operatu) świadczy, iż istnieje spór pomiędzy właścicielami rozgraniczonych nieruchomości, przy czym w ocenie skarżącego granica przebiega zgodne z mapą ewidencyjną i wydrukiem mapy z geoportalu i przebiega po gruncie w linii prostej od punktu [...] (dawniej punkt oznaczony symbolem 6a) do punktu [...]. Natomiast uczestnicy podnosili, że granica przebiega środkiem dawnego rowu zgodnie ze stanem odtworzonym na gruncie na podstawie pomiaru z 26 lipca 1961r. (od punktu [...] poprzez punkty [...], [...], [...] do punktu [...]. Geodeta ustalił przy tym, że w punkcie 100030P stwierdzono zniszczenie znaku granicznego, a wspólnego granicznego rowu opisanego w protokole z 26 lipca 1961r. w terenie już nie ma. Geodeta nadto wskazał, że nie ustalono zgodnego przebiegu granicy na odcinku od punktu 100 do [...], pomimo nakłaniania stron do zawarcia ugody. Strony nie zawarły zatem ugody co do przebiegu granicy między działkami [...] i [...].

Co istotne, geodeta zaproponował także właściwy jego zdaniem przebieg granicy między działkami w oparciu o przebieg granicy przyjęty 26 lipca 1961r. podczas prac geodezyjnych, w których uczestniczyli ówcześni właściciele i użytkownicy sąsiednich działek. W trakcie prac polowych dokonano stabilizacji punktów granicznych, w tym [...] (dawniej 4), [...] (dawniej 5), [...] (dawniej 6a). W sporządzonym wówczas protokole zawarta jest wyraźna wzmianka, że granica od strony południowej przebiega środkiem wspólnego rowu granicznego. Miary określające położenie rowu oraz jego środka stanowiącego granicę przedstawione są na szkicu polowym z tej daty. Taki przebieg granicy został również przyjęty przez geodetę podczas prac geodezyjnych z dnia 20 sierpnia 1979r.

W ocenie Sądu powyższe ustalenia geodety znajdują potwierdzenie w dołączonym do operatu granicznego z 2017r. szkicu polowym z 1961r. (k. 21 operatu). Zaznaczony jest punkt graniczny (dzisiejszy [...], od którego w prawą stronę rozpoczyna się wrysowany pas stanowiący rów i po środku tego pasa zaznaczono przerywaną linią przebieg granicy między działkami. Tak wrysowany przebieg granicy na szkicu polowym jest zgodny z opisem granic ustalonych na gruncie, zawartym w części tekstowej protokołu granicznego z 1961r.

Co więcej, kserokopię tego samego szkicu polowego Skarżący dołączył do skargi (k. 6 akt sąd.). Potwierdził na nim zaznaczenie punktu granicznego gdzie rozpoczynał się rów (dzisiejszy [...], ale uwadze Skarżącego umknęło, że na szkicu wrysowany jest obok tego punktu granicznego pas przedstawiający przebieg dawnego rowu, a po środku tego pasa zaznaczono przerywaną linią przebieg wspólnej granicy. Potwierdzenie takiego przebiegu granicy stanowi również kolejna kserokopia mapy, którą do skargi dołączył skarżący, a służąca według jego oświadczenia wpisowi do księgi wieczystej (k. 8 akt sąd.). Z mapy tej wynika jak poprzednio, że zaznaczony jest punkt graniczny - dzisiejszy [...] - i od niego w prawą stronę, patrząc od prostopadle biegnącej drogi, wrysowany jest pas obrazujący rów, a po środku tego rowu wrysowana jest przerywaną linią granica między sąsiednimi działkami.

Takiego przebiegu granicy nie zaakceptował Skarżący, podnosząc że przebiega ona w linii prostej od punktu [...] do punktu [...]. Z kolei uczestnicy postępowania nie przyjęli takiego przebiegu granicy, który ich zdaniem odbiega od przyjętej w 1961 granicy biegnącej środkiem wspólnego rowu. Słusznie zatem przyjęły organy, że strony postępowania rozgraniczeniowego nie doszły do porozumienia w kwestii przebiegu granicy, nie zawarły ugody, do której nakłaniał ich uprawniony geodeta.

Ocenić zatem należało kolejną przesłankę warunkującą umorzenie postępowania i przekazanie sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu, mianowicie brak możliwości ustalenia przebiegu granicy na podstawie zgromadzonych dowodów, mianowicie protokołów granicznych z 1961r., 1979r. i 2004r.

W zakresie rozbieżności pomiędzy szkicem polowym i protokołem granicznym z 1961r. i z 1979r., a szkicem i protokołem z czynności związanych z podziałem nieruchomości z dnia 23.03.2004r. geodeta wyjaśnił, że w protokole z 2004r. opisany jest tylko punkt graniczny, a jeden punkt nie świadczy o przebiegu granicy pomiędzy rozgraniczanymi działkami. Stwierdził błąd polegający na tym, że ówczesny geodeta opisuje, że przyjmuję granice na podstawie prac KERG [...] oraz [...] a faktycznie wskazuje punkt inny. Podczas prac przyjęcia granic w roku 2004 nie przedstawiono granicy, tak jak w roku 1961 i 1974, co w ocenie geodety inż. Ł.. K. jest praktyką niedopuszczalną.

Nadto geodeta inż. Ł.. K. wyjaśnił, że na wszystkich dostępnych mapach geodezyjnych dotyczących działki [...], a później [...], jest wskazany punkt graniczny, który geodeta potwierdził protokołem z 23.03.2004 roku i linia prosta granicy pomiędzy działką [...], a później [...]. Z mapy tej nie wynika, że granica przebiega od punktu granicznego (patrz symbol kółka) tylko z boku symbolu. Na mapie tej nie ma wykartowanego znaku granicznego (punkt nr [...]) z pomiaru z roku 2004 zastabilizowanego w roku 1961. Przedstawione na tej mapie znaki graniczne dotyczą granicy obrębów Ś. i T. i zostały zastabilizowane i pomierzone w roku 1960r. Geodeta zauważa, że mapa jest niekompletna. W miejscu styku przedmiotowej granicy z drogą powinny być dwa znaki, a nie jeden. Tak samo jeżeli chodzi o przebieg linii granicznej - nie została ona poprawiona zgodnie z pomiarem z roku 1961. Mapa jest zobrazowaniem min geodezyjnych pomiarów terenowych i dlatego pomiary terenowe są dokumentami nadrzędnymi.

Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku obecnie obowiązującej mapy ewidencyjnej. Powstała ona w głównej mierze poprzez zeskanowanie, skalibrowanie i wektoryzację starej mapy ewidencyjnej, a co za tym idzie powiela jej błędy. Co prawda pojawiają się tu dwa znaki graniczne oddalone od siebie o ca. 5m, ale granica poprowadzona została od punktu lewego, a to błąd (k. 24 i 25 akt adm.).

Geodeta wskazał także w opinii z 29 czerwca 2017r., że w pracy geodezyjnej z 2004r. prawdopodobnie w wyniku niedokładnej analizy opisano granice od punktu 1 (istniejącego znaku graficznego), a nie od punktu oddalonego od niego o 1,10 m w kierunku na południe, który stanowi środek rowu, o którym mowa w protokole granicznym z 1961r.

W ocenie Sadu, powyższe wątpliwości znajdują potwierdzenie w zebranym materialne dowodowym, także na kserokopii mapy jaką skarżący dołączył do skargi, stanowiącą według jego oświadczenia wypis i wyrys z ewidencji gruntów przeznaczony do dokonania wpisu do księgi wieczystej na rzecz skarżącego (k. 9 akt sąd.). Sam skarżący zaznaczył czerwonym kółkiem symbol punktu granicznego, o którym wspominał geodeta, że jest błędnie poprowadzona z boku tego symbolu prosta linia, która jest niezgodna z przebiegiem wyrysowanych na szkicu polowym z 1961r.

Słusznie zatem przyjęły organy obu instancji, że ponieważ w sprawie brak było właściwych dokumentów pozwalających na jednoznaczne określenie granicy, gdyż protokoły graniczne z 1979r. i 2004r. zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego, zatem nie można było ich pominąć, a stanowiska stron co do przebiegu granicy były sprzeczne – Wójt nie miał kompetencji do dokonania rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości. Według przepisów rozdziału 6 ustawy właściwy organ może wydać decyzję o rozgraniczeniu tylko w sytuacjach, gdy przebieg granicy można ustalić na podstawie dokumentów wymienionych w art. 31 ust. 2 ustawy lub zgodnych oświadczeń stron. Przepisy ustawy nie wyposażają natomiast organów administracji w prawo do rozstrzygania sporów pomiędzy stronami w kwestii rozgraniczenia. Gdy między stronami istnieje spór co do przebiegu linii granicznych, a równocześnie nie ma podstaw do wydania merytorycznej decyzji o zatwierdzeniu granic - jak w niniejszej sprawie – w oparciu o jednoznaczną dokumentację to wówczas organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania i przekazaniu z urzędu sprawy sądowi na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 ustawy.

Zaznaczyć przy tym należy, jak już wskazano powyżej, że decyzja wydana na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a jedynie kończy bieg postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Treścią decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazania sprawy sądowi powszechnemu nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie dotyczące przebiegu granic, lecz jedynie wymienione proceduralne powody uniemożliwiające zakończenie sprawy w postępowaniu administracyjnym, od których zaistnienia ustawodawca uzależnił możliwość umorzenia postępowania.

W świetle powyższych okoliczności, brak było podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu przedmiotowych nieruchomości. W tym stanie rzeczy organ I instancji, prawidłowo wydał decyzję o umorzeniu postępowania i przekazaniu sprawy sądowi powszechnemu.

Należało zatem zaakceptować stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu rozgraniczeniowym Wójt zasadnie uznał, iż nie daje on podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu. Nadto w świetle przepisu art. 134 §1 P.p.s.a Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń przepisów postępowania skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a oddalił skargę w całości, jak orzeczono w wyroku.