Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 154/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J.B. i J.B. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 5 września 2013 r. Spółka A (zwane dalej: Spółką) zwróciły się do Starosty o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z części nieruchomości położonych w obr. W., gmina W., powiat O. o nr ewid. "[...]" stanowiących własność J. i J. B., poprzez zezwolenie Spółce na założenie i przeprowadzenie napowietrznej dwutorowej linii energetycznej 400 kV relacji Ełk - Granica RP.

Po rozpatrzeniu wniosku, Starosta decyzją z dnia ‘[...]" r. w pkt 1 ograniczył sposób korzystania z części wnioskowanych nieruchomości, poprzez zezwolenie Spółce na założenie i przeprowadzenie napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji Ełk - Granica RP, polegającej na wybudowaniu 1 stanowiska słupa, podwieszenie napowietrznych przewodów linii na wysokości nie mniejszej niż 13,4 m, a także na funkcjonowanie linii po wybudowaniu na części nieruchomości w pasie technologicznym linii o szerokości 2x35 m, tj. na działce "[...]" powierzchnia 10472 m2, długość przewodów ok. 185m; na działce "[...]" powierzchnia 1167 m2, długość przewodów ok. 30m; na działce "[...]" powierzchnia 582 m2, długość przewodów ok. 5m; na działce "[...]" powierzchnia 9471 m2, długość przewodów ok. 160 m oraz posadowienie 1 słupa. Podano, że lokalizację linii i obszar pasa technologicznego przedstawiono na załączonych mapach stanowiących integralną część decyzji. W pkt 2 decyzji ograniczono sposób korzystania z nieruchomości opisanych w pkt 1, poprzez uprawnienie inwestora do wstępu na nieruchomości w celu wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano – montażowych związanych z budową napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji Ełk - Granica RP, wykonania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją przedmiotowej linii elektroenergetycznej. W pkt. 4 zobowiązano Spółkę do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po założeniu i przeprowadzeniu linii, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty odszkodowania odpowiadającego wartości poniesionych szkód. Natomiast w pkt 5 decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) zwanej dalej: u.g.n.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z wniosku złożonego przez Spółkę wynika, że planowana inwestycja jest inwestycją celu publicznego, jest również zgodna z zapisami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego dla dwutorowej, napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji Ełk - Granica RP na terenie gminy Wieliczki uchwalonym uchwałą Rady Gminy Nr XXVIII/198/2013 z dnia 7 czerwca

2013 r. Z dołączonych do wniosku dokumentów wynika, że przedstawiciele inwestora przeprowadzili bezskuteczne próby polubownego ustalenia warunków umowy z właścicielami nieruchomości w sprawie udostępnienia nieruchomości i uzyskania zgody na budowę linii elektroenergetycznej 400 kV. Stwierdzono, że na przedstawione przez Spółkę warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, właściciele nieruchomości nie wyrazili zgody. Po wszczęciu postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, w dniu 7 października 2013 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna, na którą stawili się przedstawiciele Spółki oraz właściciele nieruchomości. Zapoznając się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, właściciele nieruchomości podtrzymali swoje stanowisko i złożyli zastrzeżenia do przeprowadzenia linii elektroenergetycznej 400 kV. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na wyjątkowo ważny interes strony. Realizowane przez Spółkę przedsięwzięcie, polegające na budowie napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji Ełk - Granica RP, jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów u.g.n., a także inwestycją o znaczeniu międzynarodowym. Inwestycja ta ma zwiększyć pewność i jakość zasilania w energię elektryczną północno-wschodni obszar kraju, umożliwiając wymianę transgraniczną energii elektrycznej z sąsiednimi krajami w ramach Unii Europejskiej. Ponadto projekt ten jest współfinansowany z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Priorytet X "Bezpieczeństwo energetyczne w tym dywersyfikacja źródeł energii". Niezrealizowanie inwestycji do 2015 r. spowoduje utratę wielomilionowych środków unijnych, jak również może spowodować dotkliwe straty oraz zahamowanie rozwoju regionu.

Od powyższej decyzji J. B. i J. B. wnieśli odwołanie domagając się jej uchylenia oraz wydania decyzji odmawiającej udzielenia Spółce zezwolenia na przeprowadzenie przez należące do nich działki napowietrznej linii elektroenergetycznej. Wnieśli również o wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

- art. 3051 i art. 3052 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93) zwanej dalej: k.c., poprzez nieuwzględnienie faktu, że na należącej do skarżących działce nie została ustanowiona służebność przesyłu na rzecz Spółki;

- art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267) zwanej dalej: k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i pominięcie zastrzeżeń skarżących odnośne do prowadzenia linii;

- art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji powodów niewzięcia pod uwagę zgłoszonych zastrzeżeń przy rozstrzyganiu sprawy.

Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]" utrzymał w mocy pkt 1-4 decyzji organu I instancji oraz uchylił pkt 5 decyzji organu dotyczący nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu stwierdzono, że na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. właściwy starosta może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie takiego zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na tego typu wykonanie prac. Wynikające z tego przepisu uprawnienie starosty do ograniczenia prawa właściciela ma charakter wyjątkowy i może być realizowane tylko wówczas, gdy negocjacje właściciela z inwestorem nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora na daną nieruchomość. Wojewoda zauważył, że pismem z dnia 26 lipca 2013 r. Spółka, będąca inwestorem, zaprosiła do rokowań odwołujących w związku z brakiem porozumienia co do ustanowienia służebności przesyłu na opisanych wyżej działkach, będących ich własnością. W piśmie tym zostało zaproponowane właścicielom odszkodowanie za udzielenie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i wycinkę drzewa. Następnie w piśmie z dnia 20 sierpnia 2013 r. inwestor odpowiedział szczegółowo na zarzuty odnoszące się do planowanej inwestycji zgłoszone przez właścicieli, a pismami z dnia 5 września 2013 r. poinformował właścicieli nieruchomości

o zakończeniu rokowań i skierowaniu sprawy na drogę postępowania administracyjnego. Poza wymianą korespondencji, w dniu 7 października 2013 r. została przeprowadzona z udziałem stron rozprawa administracyjna.

Ze sporządzonego protokołu rozprawy wynika, że właściciele nieruchomości nie wyrażają zgody na zawarcie porozumienia. Zdaniem organu odwoławczego, przedstawione działania świadczą, że rokowania w tej sprawie zostały przeprowadzone, lecz nie doszło do zawarcia porozumienia. Organ zauważył, że w załączonych dokumentach znajduje się również kopia uchwały Rady Gminy z dnia 7 czerwca 2013 r., Nr XXVIII/198/2013 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla dwutorowej, napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk - Granica RP na terenie gminy W., z której wynika przebieg tej inwestycji przez nieruchomość odwołujących się. Został zatem spełniony warunek określony w art. 124 u.g.n., przewidujący szczególny warunek wywłaszczenia, możliwego m.in. wówczas, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zakłada dla danej nieruchomości realizację celu publicznego. W tej sytuacji organ I instancji słusznie w trybie art. 124 u.g.n. ograniczył sposób korzystania z prawa własności przedmiotowych działek.

Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że w pkt 2 decyzji organu I instancji wskazano, iż ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości polegać będzie w szczególności na uprawnieniu inwestora do wstępu na nieruchomości w celu wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano-montażowych związanych z budową napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV oraz wykonania czynności związanych z funkcjonowaniem tej linii po wybudowaniu. Wydanie decyzji umożliwiającej przedsiębiorstwu przesyłowemu wstęp na cudzą nieruchomość w celu założenia, a potem eksploatacji i konserwacji urządzeń służących do przesyłu energii, stwarza nie tylko uprawnienie do wejścia na grunt w czasie zakładania tych urządzeń i ich konserwacji, ale także możliwość realizowania zadań i celów gospodarczych, którym te urządzenia służą. Ponadto za bezzasadny uznano zarzut niewyjaśnienia zgłaszanych przez właścicieli zastrzeżeń, gdyż wnoszone przez nich uwagi były wyjaśniane na etapie wcześniejszym przez inwestora (pisma z dnia: 3 czerwca 2013 r. i 20 sierpnia 2013 r.), natomiast organ rozpatrujący wniosek o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości gruntowych nie jest kompetentny do oceny planowanych rozwiązań technicznych. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że rozpatrzenie sprawy w trybie administracyjnym, zakończone wydaniem decyzji w sprawie ograniczenia korzystania z nieruchomości, nie jest zależne od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy o ustanowienie służebności przez sąd cywilny. Organ uchylił natomiast pkt 5 skarżonej decyzji dotyczący nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności wskazując, że rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie J. B. i J. B. domagali się uchylenia powyższej decyzji w związku z naruszeniem art. 124 ust. 1 u.g.n., art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 3051 k.c.

W uzasadnieniu podnieśli, że warunkiem zastosowania art. 124 u.g.n. jest poprawne przeprowadzenie rokowań, czyli wszystkich legalnych czynności i działań prowadzących do zawarcia umowy. Stwierdzili, ze negocjacje, które miały miejsce w ich przypadku, nie spełniły tych wymogów. Świadczą o tym pisma z dnia 26 lipca i 20 sierpnia 2013r., w których inwestor nie ustanowił służebności przesyłu. Podnieśli, że przysługuje im służebność przesyłu jako należne odszkodowanie za znoszenie uciążliwości związanych z posadowieniem na ich działkach infrastruktury przemysłowej. Zauważyli, że do wskazanych pism nie dołączono projektu umowy, nie wiadomo więc, co miało być przedmiotem rokowań. Ponadto zdaniem skarżących istotą rokowań jest sformułowanie przez strony konkretnej oferty, a nie przedstawienie jednostronnie przygotowanej treści umowy. Zarzucili, że organ I instancji dokonał jednostronnej oceny wniosku, kierując się wyłącznie interesem wnioskodawcy, całkowicie pomijając właścicieli nieruchomości. Skarżący oświadczyli, że nie są przeciwni rozwojowi cywilizacyjnemu ani budowie przedmiotowej linii. Żądają tylko poszanowania ich praw przez inwestora i przestrzegania przepisów przez organy administracji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 20 lutego 2014r. skarżący dodatkowo zarzucili, że wbrew art. 124 u.g.n. nie wskazano terminu, na który udziela się zezwolenia. Podnieśli, że obowiązek wskazania terminu ma oparcie w doktrynie (Komentarz do ustawy

o gospodarce nieruchomości dr Jacek jaworski i in., wyd. C.H. Beck, 2011, str. 909), jak i judykaturze (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18 kwietnia 2013r., sygn. akt II SA/Ol 144/13). Podnieśli też, że decyzja wprowadzająca ograniczenie sposobu korzystania

z nieruchomości musi zawierać rozstrzygnięcie w zakresie obszaru zajętej nieruchomości, który musi być zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego. Wskazali, ze decyzja nie może jedynie powoływać się na brzmienie planu, lecz winna wyraźnie rozstrzygać o zakresie ograniczenia prawa korzystania przez właściciela

z nieruchomości. W ocenie skarżących powyższego wymogu nie spełniają mapki dołączone jako załączniki do decyzji organu I instancji, gdyż brak jest o tym mowy

w sentencji decyzji, która tylko ma moc wiążącą. Podkreślili, że w myśl art. 124 u.g.n. zadaniem organu było dokonanie oceny, czy właściciele nieruchomości nie wyrazili zgody na wydanie nieruchomości w celu wykonania prac inwestycyjnych. Stwierdzili, że w niniejszej sprawie nie zostało przeprowadzone postępowanie w sprawie wyrażenia lub nie zgody przez skarżących na założenie i przeprowadzenie przez ich nieruchomości dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Poza tym wywiedli, że przed wydaniem decyzji Starosta nie dokonał analizy jak najmniejszej uciążliwości wnioskowanego ograniczenia dla właściciela nieruchomości. Wskazali, że brak jest na ten temat jakiegokolwiek wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji.

Natomiast w piśmie z dnia 28 marca 2014r. skarżący podnieśli, że organ nie wykazał, iż nie doszło do ograniczeń ponad potrzebną miarę zgodną z ustaleniami lokalizacyjnymi. Wskazali, że w decyzjach nie przedstawiono alternatywnych możliwości ograniczenia ich praw, pomimo sporządzenia alternatywnych opinii – operatów szacunkowych obniżenia wartości nieruchomości oraz wartości prawa służebności przesyłu dla projektowanej dwutorowej linii elektroenergetycznej. Podkreślono przy tym, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości wymaga jednoznacznego określenia przebiegu inwestycji przez daną nieruchomość, jak również precyzyjne określenie na czym polega uszczuplenie władztwa właściciela w zakresie niezbędnym do wykonania inwestycji. Wskazali, że w zaskarżonych decyzjach nie określono parametrów przewodów elektrycznych, przewidzianego do budowy stanowiska słupa oraz przewidzianego do posadowienia słupa oraz ich oddziaływania na pas technologiczny i przyległy teren do planowanego przebiegu napowietrznych przewodów linii elektroenergetycznej. Stwierdzili, że wbrew zakresowi ograniczenia firma geologiczna zamierza prowadzić prace badawcze poprzedzające posadowienie słupa. Podali, że prowadzą rokowania zmierzające do polubownego załatwienia sprawy.

W piśmie procesowym z dnia 3 kwietnia 2014 r. Spółka wniosła o oddalenie skargi podnosząc m.in., że w sprawie były prowadzone rokowania o wyrażenie zgody na założenie urządzeń przesyłowych, w których Spółka zaproponowała konkretną kwotę odszkodowania oraz wyjaśniała wszelkie wątpliwości co do inwestycji. Skarżący natomiast nie podali, jaka wysokość odszkodowania byłaby ich zdaniem odpowiednia, kwestionując sam fakt założenia urządzeń. Zauważono, że kwestie ustanowienia służebności przesyłu są poza niniejszym postępowaniem i nie mają na nie żadnego wpływu. W ocenie Spółki należy uznać za nietrafny zarzut o braku określenia w decyzji terminu, na który udziela się zezwolenia. Podniesiono w tym względzie, że decyzja wydana w trybie art. 124 u.g.n. powoduje trwałe konsekwencje, polegające nie tylko na tym, że inwestor uzyskuje prawo do wzniesienia na nieruchomości urządzeń, lecz nadto, że po ich wybudowaniu ma również prawo do korzystania z nieruchomości

w celu prowadzenia prawidłowej eksploatacji urządzeń, co wynika z treści art. 124 ust. 6 u.g.n. Decyzja taka stanowi zgodnie z art. 127 ust. 7 u.g.n. podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej nieruchomości i wiąże każdoczesnego właściciela nieruchomości. Zauważono, ze obowiązek określenia terminu zajęcia nieruchomości nie wynika również z art. 119 ust. 1 u.g.n., który precyzuje co, poza elementami określonymi w art. 107 § 1 k.p.a., powinna zawierać decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości. Za chybiony Spółka uznała również zarzut odnoszący się do obszaru zajętej nieruchomości, bowiem w treści decyzji organu I instancji ograniczenia zostały szczegółowo opisane do każdej działki oddzielnie. Dodatkowo lokalizację linii oraz obszar pasa technologicznego przedstawiono na mapach, stanowiących integralną część decyzji. Wyjaśniono, że kwestia ustalenia trasy linii i rozważania różnych wariantów jej przebiegu, były przedmiotem analizy na etapie postępowania w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który to akt wszedł w życie i obowiązuje. Zaznaczono także, że przedmiotowe zamierzenie jest inwestycją celu publicznego w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 6 pkt 2 u.g.n.

Na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 r. skarżąca J. B. wniosła i wywiodła jak w skardze oraz w pismach złożonych w sprawie. Wyjaśniła, że inwestor przedłożył skarżącym umowę, która według nich była niekorzystna i dlatego prosili o jej zmianę, ale inwestor nie zgodził się. Skarżący nie zgadzali się na wysokość zaproponowanego odszkodowania, nie zgadzali się również z tym, że inwestor nie wskazał w umowie powierzchni działki, z tych powodów nie doszło do podpisania ugody. Podała, że nie toczy się w sądzie powszechnym żadne postępowanie w sprawie ustanowienia służebności przesyłu.

Pełnomocnik organu wniósł i wywiódł jak w odpowiedzi na skargę.

Pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł jak w odpowiedzi na skargę. Podał, że inwestycja na przedmiotowych działkach nie jest jeszcze realizowana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: ustawą p.p.s.a.

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Stosownie do ust. 3 tego przepisu, udzielenie zezwolenia o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.

Omawiany przepis zastrzega dwie przesłanki, których spełnienie umożliwia ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Po pierwsze, ograniczenie właściciela lub użytkownika wieczystego w korzystaniu z jego nieruchomości musi nastąpić, aby zrealizowany został cel publiczny, który będzie zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku - z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Po drugie, wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. powinno być poprzedzone przeprowadzeniem

z właścicielem nieruchomości rokowań, mających na celu udostępnienie przez tę osobę nieruchomości w sposób dobrowolny. Te tylko okoliczności mogą mieć wpływ na pozytywne rozpatrzenie wniosku. Okoliczności te w badanej sprawie wystąpiły, co umożliwiło organom administracyjnym obu instancji wydanie kwestionowanych decyzji.

Przede wszystkim w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że inwestycja planowana przez Spółkę jest celem publicznym, który jednocześnie zgodny jest z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Cele publiczne zostały wymienione w art. 6 u.g.n. W pkt 2 powołanego przepisu jako cel publiczny wskazana jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Wobec faktu, że przedmiotowa sprawa dotyczy budowy dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV, uznać należy, że analizowana przesłanka została spełniona.

Wydane zezwolenie na ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości należących do skarżących, położonych w gminie Wieliczki, obr. Wilkasy zgodne jest z zapisami zawartymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Rada Gminy uchwałą z dnia 7 czerwca 2013 r., Nr XXVIII/198/2013 uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla dwutorowej, napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk - Granica RP na terenie gminy Wieliczki (opublikowanej Dz. Urz. Woj. Warmińsko-Mazurskiego z 2013 r., poz. 2243). Zgodnie z § 1 ust. 3 tej uchwały, plan obejmuje pas terenu szerokości 100 m przebiegający od granicy z gminą O. do granicy z gminą B., położony w obrębach: Rynie, Wojnasy, Wilkasy, Niedźwiedzkie, Starosty, Kleszczewo. Natomiast w § 4 ust. 1 pkt 1 tej uchwały zapisano, że celem regulacji prawnych zawartych w ustaleniach planu jest umożliwienie realizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu międzynarodowym (ponadlokalnym), jaką jest dwutorowa, napowietrzna linia elektroenergetyczna 400 kV Ełk - Granica RP - Alytus. Na podstawie § 16 pkt 2 dopuszczono możliwość tymczasowego zajęcia terenów objętych planem, na cele związane z budową i eksploatacją linii 400 kV.

Wyjaśnić należy, że art. 124 u.g.n. upoważnia starostę do władczego rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości, aby inwestor realizujący cel publiczny mógł uzyskać czasowy tytuł prawny do władania konkretną nieruchomością na cele budowlane, w braku zgody właściciela lub braku służebności cywilnoprawnej (zob. P. Lewandowski: Niedobrowolne ograniczanie prawa własności a inwestycje przesyłowe, Prz. Sąd. 2009, nr 10). Decyzja oparta o art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi jedynie tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2003 r., sygn. akt SA/Rz 1635/00), w rozumieniu art. 3 pkt 11 i art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013r. poz. 1409 ze zm.), tylko wyłącznie w granicach określonych w decyzji ograniczającej sposób korzystania

z nieruchomości, która musi być bezwzględnie zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W rozpoznawanej sprawie ten wymóg został spełniony. W załączonych do decyzji mapach (stanowiących integralną część decyzji), zobrazowano przebieg linii i pasa technologicznego na każdej ze wskazanych działek zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podkreślić należy, że na etapie wydawania decyzji w trybie art. 124 u.g.n. Starosta ani Wojewoda nie mogli rozważać innego przebiegu projektowanej linii elektroenergetycznej, niż ustalony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Plan ten, stanowiąc akt prawa miejscowego, wywołując skutki erga omnes, uwzględnił optymalną trasę tej inwestycji. To na etapie uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lokalny prawodawca ważył, aby przebieg przedmiotowej inwestycji był jak najmniej uciążliwy dla właścicieli nieruchomości

i optymalny dla inwestora. Wówczas możliwy był wybór jednej z opracowanych alternatyw. W tym celu właściciele nieruchomości, przez które przewidziano przebieg linii elektroenergetycznej mogli składać wnioski i uwagi co do projektowanego w planie rozwiązania, a także ewentualnie zaskarżyć przyjęte w tym zakresie ustalenia. Tylko

w sprawie ze skargi na ustalenia planu miejscowego sąd administracyjny mógłby oceniać, czy wyznaczony przebieg linii naruszając interes prawny skarżącego jednocześnie narusza obiektywny porządek prawny. Skoro zaś skarżący nie kwestionowali ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i akt ten obowiązuje w konkretnym kształcie, to skarżący nie mogą skutecznie podważyć przyjętego w decyzji zakresu ograniczenia korzystania z nieruchomości, który odpowiada ustaleniom przyjętym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Jak już wskazano wyżej organ I instancji w wydanej decyzji dokładnie określił na załączonych mapach przebieg planowanej linii elektroenergetycznej z wytyczonym pasem technologicznym. Poza tym opisał w sentencji jaka jest szerokość pasa technologicznego, jaką dokładnie powierzchnię zajmuje on na każdej z wymienionych działek i jakie roboty zostaną ostatecznie wykonane, tj. posadowiony zostanie jeden słup na działce nr 64/8 oraz podwieszone zostaną napowietrzne przewody linii na wysokości nie mniejszej niż 13,4 m. Informacje te łącznie wyczerpują podnoszoną przez skarżących kwestię terytorialnego zakresu zajęcia, na który zezwolono, w powiązaniu z warunkami wynikającymi z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (czyli wskazują jakiego obszaru nieruchomości ograniczenie dotyczy). Zrozumiałym jest także, że zezwolenie dotyczy wszelkich robót budowlanych, które mają na celu realizację inwestycji, organ nie musiał ich wyszczególniać w decyzji. Wystarczająca jest w tym zakresie treść pkt 2 sentencji decyzji organu I instancji.

Zauważyć należy, że art. 124 ust. 1 u.g.n. wyraźnie wskazuje, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości może dotyczyć udzielenia zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, a także innych naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. W przepisie tym nie ma mowy w ogóle o zezwoleniu na funkcjonowanie linii po wybudowaniu, o czym bezpodstawnie organ I instancji rozstrzygnął w pkt 1 sentencji decyzji. Okoliczność ta nie ma jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Przedmiotowa decyzja niewątpliwie służy pośrednio funkcjonowaniu linii, jednak stanowi tylko zgodę na wejście na nieruchomość na czas realizacji celowych robót budowlanych, na których przeprowadzenie inwestor musi uzyskać zasadniczo odrębnie pozwolenie na budowę. Omawiana decyzja stanowi więc jedynie wstępny etap realizacji zamierzonej inwestycji i nie może przesądzić o jej funkcjonowaniu. Poza tym wydanie przedmiotowej decyzji nie warunkuje funkcjonowania linii po wybudowaniu, skoro właściciel nieruchomości mógłby dobrowolnie wyrazić zgodę na wejście na teren działki w celu wykonania robót budowlanych, wówczas wydanie przedmiotowej decyzji byłoby zbędne. Niemniej jednak organ nie powinien udzielać zgody na funkcjonowanie linii, które wykracza poza granice ograniczenia korzystania z nieruchomości określone tym przepisem. Z tych samych powodów organ niezasadnie wymienia w decyzji jakie ograniczenia będą obowiązywać na obszarze wyznaczonego pasa technologicznego. Ograniczenia te wynikać będą, jak słusznie zauważył organ, z odrębnych regulacji prawnych dotyczących budowy oraz eksploatacji napowietrznych linii elektroenergetycznych.

Odnośnie do obowiązku zastrzeżenia terminu, na który udziela się zezwolenia, wskazać należy, że kwestia ta nie jest postrzegana jednolicie. Część przedstawicieli doktryny i judykatury uważa, że wymóg ten jest konieczny (por. Komentarz Ustawa o gospodarce nieruchomościami dr Jacek Jaworski, Arkadiusz Prusaczyk, Adam Tułodziecki, Marian Wolanin, wyd. C.H. Beck, 2011, str. 909, także por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18 kwietnia 2013r., sygn. akt II SA/Ol 144/13). Podnosi się, że obowiązek zastrzeżenia terminu wynika z użytych przez ustawodawcę w omawianym przepisie form czasownikowych "może ograniczyć", "przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie". Zgodnie z tymi zapisami właściciel nieruchomości ma obowiązek udostępnienia nieruchomości tylko na czas konieczny do wykonania celowych robót budowlanych. Stosownie do ust. 4 art. 124 u.g.n. niezwłocznie po dokonaniu tych robót stan nieruchomości musi zostać przywrócony do stanu pierwotnego.. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest także stanowisko przeciwne. Akcentuje się tutaj, że omawiany przepis nie formułuje obowiązku określenia terminu (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 sierpnia 2013r., sygn. akt II SA/Kr 681/13). W ocenie składu orzekającego sam tylko brak zakreślenia terminu w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, w przypadku spełnienia pozostałych warunków nie może być postrzegany jako istotne uchybienie uzasadniające uchylenie takiej decyzji. Brak zakreślenia terminu obowiązywania ograniczenia nie może stanowić jedynej przyczyny wstrzymania realizacji inwestycji celu publicznego, skoro wydanie przedmiotowej decyzji służy przyspieszeniu jej wykonania.

Wbrew stanowisku skarżących w kwestii braku przeprowadzenia rokowań, Sąd podzielił argumenty organów orzekających, że w rzeczonej sprawie przeprowadzone zostały takie rokowania, o których stanowi art. 124 ust. 3 u.g.n. Przemawia za takim stwierdzeniem znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy korespondencja prowadzona pomiędzy inwestorem a skarżącym, jak również wcześniejsze wyjaśnienia, które przez inwestora były udzielane właścicielom nieruchomości w związku z podnoszonymi zastrzeżeniami.

I tak pismem z dnia 26 lipca 2013 r. Spółka oficjalnie zaprosiła skarżących do rokowań mających za przedmiot wyrażenie zgody na założenie i przeprowadzenie napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji Ełk – Granica RP na opisanych nieruchomościach w związku z brakiem porozumienia co do ustanowienia służebności przesyłu na tych działkach (k. 111 akt adm.). W piśmie tym zostało zaproponowane odszkodowanie za udzielenie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i wycinkę drzew w łącznej kwocie 17.461 zł. Do pisma tego zostały załączone m.in. mapy obrazujące przebieg dwutorowej linii przez nieruchomości skarżących, jak również opinia rzeczoznawcy o potencjalnym zmniejszeniu wartości nieruchomości na skutek ograniczenia sposobu korzystania z niej w związku z budową linii elektroenergetycznej. W odpowiedzi na to pismo państwo Bystry poinformowali inwestora w dniu 8 sierpnia 2013r., że nie wyrażają zgody na założenie i przeprowadzenie przez ich nieruchomości dwutorowej napowietrznej linii oraz nie wyrażają zgody na wypłatę wskazanego odszkodowania, które uznali z rażąco niskie (k. 50 akt adm.). Podnieśli zastrzeżenia co do bezpieczeństwa ludzi i produkcji. Następnie, jak wynika z akt, inwestor w piśmie z dnia 20 sierpnia 2013 r. odpowiedział na zarzuty dotyczące planowanej inwestycji. W kolejnym piśmie z dnia 29 sierpnia 2013r. skarżący podnieśli, że nigdy nie traktowano ich poważnie w negocjacjach, a zgłaszane zastrzeżenia były bagatelizowane. Z powodu braku porozumienia się stron, pismem z dnia 5 września 2013 r. Spółka poinformowała właścicieli nieruchomości o zakończeniu rokowań i skierowaniu sprawy na drogę postępowania administracyjnego.

Należy zauważyć, że strony zmierzające do załatwienia sprawy w sposób przewidziany w dyspozycji art. 124 ust. 3 u.g.n. nie są związane jakimikolwiek regułami w zakresie przeprowadzenia rokowań oprócz obowiązku zainicjowania ich poprzez przedstawienie przez jedną z nich swojemu adwersarzowi propozycji jej rozstrzygnięcia. Rokowania mogą zostać zatem zakończone w dowolnym czasie, chociażby w sytuacji, gdy - w ocenie którejś ze stron - nie ma szans na zawarcie porozumienia. Nie przewidziano przy tym w treści wskazanej normy prawnej jakiejś szczególnej formy zakończenia takich rokowań. Oznacza to, że strony samodzielnie i dowolnie decydują nie tylko o tym, czy na ich skutek dojdą do porozumienia skutkującego dokonaniem czynności prawnej, lecz również o tym, kiedy je zakończyć (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 357/11, dostępny w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań jako przesłanki wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi tej nieruchomości warunki uzyskania zgody na wykonanie prac. W rozpoznawanej sprawie Spółka pismem z dnia 26 lipca 2013 r. zaprosiła skarżącego do rokowań i zaproponowała odszkodowanie za udzielenie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Brak porozumienia stron w tym zakresie, na co wskazują przedstawione wyżej pisma, był wystarczający do stwierdzenia, że złożenie wniosku o wydanie kontrolowanej obecnie decyzji, zostało poprzedzone etapem nieskutecznych negocjacji. Należy również wyjaśnić, że w trybie art. 124 u.g.n. nie podlega weryfikacji okoliczność, czy inwestor zaproponował właścicielowi takie warunki, które są dla niego korzystne, czy takie które są dla niego nie do przyjęcia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1657/11, dostępny w CBOSA).

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.