Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 329/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 par. 1, art. 34 par. 1, 33 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 239e
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2012r. sprawy ze skargi MPB na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z dnia [...] września 2010 r., nr [...], działając na podstawie art. 17 i art. 18 oraz art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a."), odmówił uznania zarzutów małżonków M. i P. B. w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Z uzasadnienia postanowienia organu pierwszej instancji wynika, że decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...], Burmistrz Ś. ustalił podatnikom - małżonkom B. wymiar podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2009 r. w łącznej wysokości 37.014,00 zł. Po rozpatrzeniu odwołania stron Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], utrzymało w mocy powyższą decyzję. Orzeczenie SKO w L. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 23 września 2009 r., o sygn. akt III SA/Po 326/09, oddalił skargę małżonków M. i P. B..

Burmistrz Ś. wskazał, że zgodnie art. 239e ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej w skrócie: "O.p."), decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie, zatem ustalony powyżej podatek mógł podlegać egzekucji. W związku z brakiem wpłaty należności podatkowych wynikających z opisanych powyżej decyzji, na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] oraz [...] wystawionych przez Burmistrza Ś. oraz o nr [...] wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., ten ostatni organ, działając jako organ egzekucyjny przystąpił do egzekucji zaległości, dokonując zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. w firmie "J." Sp. z o.o. z siedzibą w S..

Następnie zobowiązani wnieśli do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne co do realizacji tytułu wykonawczego nr [...] oraz wniosek o "natychmiastowe wstrzymanie postępowania egzekucyjnego". Podnosząc powyższy zarzut, podatnicy powołali jako podstawę prawną przepis art. 33 pkt 1 u.p.e.a. i wskazali, że sprawa na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy nr [...] "nie jest jeszcze zakończona, o czym świadczą załączone dokumenty, sprawa jest jeszcze w chwili obecnej przed wydaniem decyzji przez organ II instancji, a więc nie może być mowy o egzekucji". Zgodnie z przepisem art. 34 § 1 u.p.e.a. w sprawie uzyskano stanowisko wierzyciela, zawarte w postanowieniu Burmistrza Ś. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], w którym uznano zarzuty zobowiązanych za nieuzasadnione. Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...]. Biorąc pod uwagę wypowiedź wierzyciela, wiążącą dla organu egzekucyjnego, zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2010 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. uznał za nieuzasadnione.

M. i P. B. zakwestionowali powyższe postanowienie, wnosząc w zażaleniu o ponowne rozpoznanie sprawy.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 33 i art. 34 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W motywach postanowienia wskazano, że postępowanie egzekucyjne przeciwko podatnikom zostało wszczęte na podstawie m.in. tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2010 r. w związku z nieuregulowaniem należności podatkowych określonych w decyzji Burmistrza Ś. z dnia [...] lutego 2009 r. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. o zajęciu prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność w firmie "J." Sp. z o.o., doręczono zobowiązanemu w dniu [...] kwietnia 2010 r. Odnosząc się do kwestii podniesionych w zażaleniu organ odwoławczy powołał się na, ostateczne w toku instancji, stanowisko wierzyciela. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu stwierdził, że w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym nie można rozstrzygnąć, czy objęty tytułem wykonawczym obowiązek istnieje, czy nie i nie jest właściwy rzeczowo w sprawach dotyczących należności z tytułu podatku rolnego oraz od nieruchomości. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Bada tylko z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz sprawdza czy tytuł zawiera wszystkie elementy określone w art. 27 u.p.e.a. Organ drugiej instancji podał, że skoro spełniono warunek uzyskania stanowiska wierzyciela w kwestii zarzutów, w którym odniesiono się do twierdzeń strony, to w myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. wypowiedź wierzyciela w sprawie niezasadności zarzutu co do nieistnienia obowiązku była dla organu egzekucyjnego wiążąca. Organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że jeżeli wierzyciel odpowie na zapytanie organu egzekucyjnego, że obowiązek podatkowy istnieje, to do organu egzekucyjnego należy dalsze prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy wskazał, że obowiązek małżonków B., objęty tytułem wykonawczym, wynikał z ostatecznego w trybie administracyjnym orzeczenia, tj. decyzji Burmistrza Ś. z dnia [...] lutego 2009 r., ustalającej wymiar podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2009 r., utrzymanej w mocy przez SKO w L. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r.

Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strony zakwestionowały powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu skargi powołano się na prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 października 2010 r., o sygn. akt III SA/Po 434/10, podnosząc, że w świetle tego orzeczenia sądowego zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu jest błędne. Z treści powyższego wyroku, znanemu Sądowi z urzędu, wynika, że uchylono decyzję SKO w L. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie dotyczącej ustalenia podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2009 r. Po uprawomocnieniu powyższego wyroku sądowego SKO w L. w dniu [...] lipca 2010 r. wydało kolejną decyzję w tym samym przedmiocie, o nr [...], która również została zaskarżona przez podatników. Sprawa została zarejestrowana w WSA w Poznaniu pod sygn. akt III SA/Po 742/11 i do dnia wydania niniejszego wyroku nie została zakończona.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu sprostował oczywistą omyłkę pisarską w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] listopada 2010 r., poprzez sprostowanie daty na stronie [...] postanowienia. W wyniku rozpatrzenia zażalenia na powyższe postanowienie, Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], utrzymał je w mocy. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 1043/11, oddalił skargę M. i P. B. na opisane postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2011 r. Do czasu wydania powyższego orzeczenia przez WSA w Warszawie, w okresie od [...] marca 2011 r. do [...] marca 2012 r. postępowanie sądowoadministracyjne przed WSA w Poznaniu było zawieszone na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej w skrócie: "P.p.s.a.").

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 3 P.p.s.a., bada, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności czy przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów postępowania, dającego podstawę do jego wznowienia, względnie mającego istotny wpływ na wynik tego postępowania (art. 145 P.p.s.a.). Sąd administracyjny dokonuje zatem kontroli legalności działań administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius). Ocena legalności decyzji i postanowień dokonywana jest według stanu prawnego obowiązującego w dniu ich wydania przez organy podatkowe i na podstawie dostarczonych Sądowi akt administracyjnych sprawy podatkowej.

W postępowaniu przed sądami administracyjnymi pierwszej instancji obowiązuje ponadto zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach przepisu art. 134 P.p.s.a. Zgodnie z zasadą oficjalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich istotnych naruszeń prawa przez organy administracji, a związanych z przedmiotem zaskarżenia, którym w niniejszej sprawie jest oddalenie zarzutów na postępowanie egzekucyjne w administracji, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego, zgłoszonych przez zobowiązanych.

W analizowanej sprawie podatnicy kwestionują co do zasady możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego należności podatkowej wynikającej z decyzji Burmistrz Ś. z dnia [...] lutego 2009 r. (w łącznej wysokości ... zł), a utrzymanej w mocy przez SKO w L. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Uważają bowiem, że wszczęte, na podstawie art. 240 § 1 O.p., na ich wniosek postępowanie wznowieniowe winno skutecznie usunąć z obrotu prawnego powyższe decyzje ustalające wymiar podatku. Wprawdzie WSA w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia [...] września 2009 r., sygn. akt III SA/Po 326/09, oddalił skargę małżonków M. i P. B. na powyższe ostateczne decyzje, nie mniej podatnicy konsekwentnie powołują się na wspomniane postępowanie wznowieniowe, mające według skarżących, wykazać fakt nieistnienia obowiązku podatkowego. Bezspornym jest, że podatnicy nie uregulowali powyższego zobowiązania podatkowego, stąd powstała zaległość podatkowa. W dniu [...] lutego 2010 r. wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy, co w dalszej kolejności spowodowało wszczęcie postępowania egzekucyjnego i podjęcie przez właściwy organ egzekucyjny czynności przewidzianych ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w celu przymusowego ściągnięcia powstałej zaległości.

Okoliczność, którą podnieśli zobowiązani zgłaszając zarzuty, polegająca na nieistnieniu ich zdaniem należności podatkowej, nie dotyczy w istocie postępowania egzekucyjnego, ale podatkowego. W tym zakresie słusznie organ egzekucyjny wskazał, że na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a., nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ bada tylko z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz sprawdza czy tytuł zawiera wszystkie elementy określone w art. 27 u.p.e.a. W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. wypowiedź wierzyciela, zawarta w postanowieniach w sprawie niezasadności zarzutu nieistnienia obowiązku była dla organu egzekucyjnego wiążąca. Sąd w składzie orzekającym podziela ugruntowane poglądy wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, z których wynika, że jeżeli wierzyciel odpowie na zapytanie organu egzekucyjnego, że obowiązek podatkowy istnieje, to do organu egzekucyjnego należy dalsze prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ ten nie może podważać wypowiedzi wierzyciela, gdyż wówczas musiałby przeprowadzić kontrolę decyzji, na podstawie której wystawiony został tytuł wykonawczy, do czego żadnym przepisem organ egzekucyjny nie jest uprawniony (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 2734/05, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ egzekucyjny nie ma prawa badać powtórnie zarzutów, jeżeli w ich sprawie wypowiedział się wierzyciel (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 738/06, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wiążący charakter stanowiska wierzyciela wymaga, aby organ drugiej instancji przestrzegał zasady dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy w pełnym jej zakresie. Jeżeli faktycznie ostatecznej oceny zarzutów dokonywałby organ egzekucyjny, to nie byłoby potrzeby wprowadzenia w ustawie możliwości kontroli stanowiska wierzyciela, a po drugie obowiązku zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji braku stanowiska wierzyciela.

Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, z art. 33 pkt 1 u.p.e.a., pozwalającym oprzeć zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego między innymi na nieistnieniu obowiązku. Z zestawienia przepisów art. 29 § 1 i art. 33 pkt 1 u.p.e.a. wynika, że chodzi wyłącznie o sytuację, kiedy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, która nastąpiła po wydaniu tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1418/97, Lex nr 37145). Natomiast w niniejszej sprawie skarżący takiej okoliczność nie podnoszą, kwestionując w ogóle fakt zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i podatku od nieruchomości za 2009 r. w łącznej wysokości [...] zł. Wobec powyższego oddalenie zarzutów na postępowanie egzekucyjne wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, jako nienaruszające przepisów prawa, Sąd uznał za prawidłowe.

Wbrew sugestiom skarżących w obrocie prawnym nadal znajdują się decyzje dotyczące wymiaru podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2009 r., a mianowicie wydana w dniu [...] lutego 2009 r. przez Burmistrza Ś. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja SKO w L. z dnia [...] kwietnia 2009 r., wydane w toku postępowania podatkowego. Fakt zainicjowania postępowania wznowieniowego, na podstawie art. 240 § 1 O.p. i wydania w dniu [...] października 2010 r. prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu, o sygn. akt III SA/Po 434/10, uchylającego decyzję SKO w L. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 30 marca 2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie dotyczącej ustalenia podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2009 r., nie oznacza, wbrew twierdzeniom skarżącym, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu dotyczące odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, jest błędne. Jak wspomniano wcześniej tryb nadzwyczajny uruchomiony na wniosek skarżących nie został prawomocnie zakończony, albowiem po uprawomocnieniu wyroku sądowego z dnia [...] października 2010 r., o sygn. akt III SA/Po 434/10, SKO w L. w dniu [...] lipca 2010 r. wydało kolejną decyzję w tym samym przedmiocie, o nr [...], która również została zaskarżona przez podatników. Sprawa została zarejestrowana w WSA w Poznaniu pod sygn. akt III SA/Po 742/11 i do dnia wydania niniejszego wyroku nie została zakończona. Zatem w toku postępowania wznowieniowego nie zostały, jak dotąd, wyeliminowane ostateczne decyzje organów obu instancji ustalające wymiar podatku rolnego i podatku od nieruchomości (w łącznej wysokości ... zł).

W tym miejscu należy podkreślić, że decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie (art. 239e O.p.). Wykonanie decyzji podatkowej następuje w toku postępowania egzekucyjnego w administracji, które reguluje u.p.e.a. Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, które następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia zarzutów, żądań, skarg, zażaleń oraz prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Te uprawnienia wynikają z przepisów u.p.e.a. i K.p.a. oraz innych ustaw szczególnych. Inaczej mówiąc, zobowiązany może tutaj korzystać z przysługujących mu środków ochronnych w zależności od stadium postępowania egzekucyjnego oraz dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Korzystając z tych uprawnień zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego m.in. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że organy obu instancji zasadnie orzekły o odmowie uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, skoro wierzyciel w zajętym stanowisku wskazał, że obowiązek podatkowy istnieje, choć fakt ten jest konsekwentnie przez skarżących kwestionowany. Analiza akt wskazuje jednoznacznie, że w obrocie prawnym znajdują się ostateczne, a zarazem prawomocne decyzje ustalające wymiar podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2009 r. (w łącznej wysokości ... zł), które potwierdzają istnienie obowiązku podatkowego skarżących, a co najważniejsze podlegają one wykonaniu w drodze egzekucji prowadzonej w oparciu o przepisy u.p.e.a. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ podjął rozstrzygnięcie, opierając się na całokształcie materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) i mając na uwadze znaczenie poszczególnych dowodów dla sprawy, zasady logiki oraz doświadczenia życiowego, co było warunkiem poprawności dokonanej oceny w świetle art. 80 K.p.a. Fakt, że oddalenie zarzutów na postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie nie jest zgodne z oczekiwaniami skarżących, nie świadczy o tym, że doszło do naruszenia przepisów prawa oraz zasad prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, wobec czego podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 powołanej wcześniej ustawy – P.p.s.a.