Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 752/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 6a, art. 92a ust.1 i ust. 7, art. 93 ust.1, art. 92c ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, (dalej także jako: "organ II instancji", "organ odwoławczy"), powołując się na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. dalej : K.p.a.), art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 7 pkt 2 u.t.d., art. 92a ust. 3 u.t.d., art. 93 ust. 1) ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140) – dalej także : "u.t.d.", utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S., dalej także jako: "organ I instancji", z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], nakładającą na A. A., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: A. A. "PHU", (dalej: "strona", "skarżący"), karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie określone pod Lp. 10.3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika następujący stan faktyczny i ocena prawna sprawy.

W dniu [...] stycznia 2020 r. na terminalu promowym w Ś. funkcjonariusze celno-skarbowi Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S., przeprowadzili kontrolę drogową zespołu pojazdów składającego się z:

- ciągnika samochodowego, siodłowego, marki [...], numer VIN: [...], numer rejestracyjny: [...]

- naczepy ciężarowej marki [...], numer VIN: [...], numer rejestracyjny [...]

- naczepy ciężarowej marki [...], numer VIN: [...], numer rejestracyjny [...]

Na podstawie okazanych przez kierowcę dowodów rejestracyjnych pojazdów ustalono, że:

- pojazd samochodowy miał kategorię N3 - pojazdy zaprojektowane i wykonane do przewozu ładunków i mające maksymalną masę całkowitą przekraczającą 12 ton;

- masa własna ciągnika samochodowego wynosiła 10 069 kg;

- dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów wpisana do dowodu rejestracyjnego pojazdu samochodowego wynosiła 44 000 kg;

- naczepa ciężarowa marki [...] miała kategorię 04 - przyczepa o maksymalnej masie całkowitej przekraczającej 10 ton;

- masa własna naczepy ciężarowej marki [...] wynosiła 6 961 kg;

- dopuszczalna masa całkowita naczepy ciężarowej marki [...] wynosiła 36 000 kg;

- naczepa ciężarowa marki [...] nie miała wypisu dot. kategorii pojazdu;

- masa własna naczepy ciężarowej marki [...] wynosiła 6 920 kg;

- dopuszczalna masa całkowita naczepy ciężarowej marki [...] wynosiła 40000 kg.

Zmierzona przez funkcjonariuszy łączna długość zespołu trzech pojazdów wynosiła 25 metrów, co stanowiło przekroczenie o 51,51% dopuszczalnej długości zespołu pojazdów. Przejazd tego zespołu wymagał uzyskania przez przewoźnika drogowego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, o którym mowa w art. 64 c i 64 d ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Przedsiębiorca nie wyposażył kierowcy, zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, w zezwolenie na przejazd zespołu trzech pojazdów o łącznej długości 25 metrów, która przekraczała o 8,5 metra dopuszczalne wymiary zespołu pojazdów określone w ustawie - Prawo o ruchu drogowym. Pomiaru dokonano miarą teleskopową o numerze inwentarzowym [...]

Kierowca podczas kontroli nie kwestionował wyników pomiarów długości zespołu trzech pojazdów oraz nie przedstawił wymaganego zezwolenia na przejazd zespołu trzech pojazdów jako przejazdu drogowego wykonywanego pojazdem nienormatywnym. Przebieg kontroli drogowej został udokumentowany protokołem. Protokół z kontroli drogowej (znak: [...] z dnia [...] stycznia 2020 r.), został podpisany przez kierowcę bez żadnych uwag i zastrzeżeń.

Po przeprowadzeniu postępowania wszczętego z urzędu organ I instancji, decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 7 oraz art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, nałożył na A. A., na podmiot wykonujący przewóz drogowy, , karę pieniężną w wysokości: [...] zł za naruszenie wskazane w Lp. 10.3.3 załącznika nr 3 do ww. ustawy.

Pismem z dnia [...] marca 2021 r. A. A. wniósł odwołanie od ww. decyzji, w którym zarzucił organowi naruszenie następujących przepisów:

1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego niezbędnego do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz wszechstronnej oceny materiału dowodowego, polegające na nieustaleniu w jakim miejscu dokonano kontroli pojazdu, tj. czy kontrola miała miejsce po drodze publicznej;

2. art. 81a K.p.a., poprzez nieusunięcie na korzyść strony wątpliwości, co do stanu faktycznego a dotyczących tego, czy w czasie kontroli pojazd znajdował się na drodze publicznej,

3. art. 92 c ust. 1 pkt 1 poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenia postępowania pomimo tego, iż skarżący nie miał wpływu na powstałe naruszenie,

4. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę decyzji, polegający na przyjęciu, iż w trakcie kontroli wykonywany był przewóz drogowy, podczas gdy, nie zostało ustalone, czy kontrola wykonana została na drodze publicznej.

W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji wydał opisaną na wstępie decyzję, wskazując w jej uzasadnieniu, iż w świetle ustawy Prawo o ruchu drogowym przedmiotowy pojazd był pojazdem nienormatywnym, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach prawa o ruchu drogowym (art. 2 pkt 35a). Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których te pojazdy mogą się poruszać, zostały określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 Prawa o ruchu drogowym.

Zgodnie z art. 62 ust. 4 i ust. 4a pkt 1 Prawa o ruchu drogowym zespół pojazdów ciągnięty przez pojazd silnikowy, inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny, może składać się wyłącznie z dwóch pojazdów. Dopuszczalna ustawowa długość zespołu pojazdów składającego się z pojazdu samochodowego oraz naczepy nie może przekraczać długości 16,5 metra.

Zmierzona przez funkcjonariuszy organu podczas kontroli drogowej łączna długość zespołu trzech pojazdów wynosiła 25 metrów, co stanowiło przekroczenie o 51,51% dopuszczalnej długości zespołu pojazdów. Przejazd tego zespołu pojazdów wymagał zatem uzyskania przez przewoźnika drogowego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, o którym mowa w art. 64 c i 64 d Prawa o ruchu drogowym.

Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 22 czerwca 2012 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych określa sposób i tryb wydawania zezwoleń, wzory zezwoleń, wzory dokumentów związanych z ich wydawaniem, warunki wyznaczenia trasy przejazdu oraz kryteria ustalania warunków przejazdu pojazdu nienormatywnego.

Skarżący jako przedsiębiorca, nie wyposażył kierowcy zgodnie z art. 87 ust. 3 u.t.d. w zezwolenie na przejazd zespołu trzech pojazdów (pojazd nienormatywny) o łącznej długości 25 metrów, która przekraczała o 8,5 metra dopuszczalne wymiary zespołu dwóch pojazdów określone w prawie o ruchu drogowym, co stanowi przekroczenie powyżej 20% dopuszczalnej długości zespołu dwóch pojazdów.

Ustawa o transporcie drogowym określa zasady podejmowania i wykonywania krajowego i międzynarodowego transportu drogowego, (art. 1 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.t.d.). oraz określa odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego przez podmioty wykonujące przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 1 ust.2 pkt 2 lit. a) ustawy). Przepisów tych nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym (art. 3 ust. II pkt 2 ustawy).

Z Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego wynika, że skarżący jest zarejestrowanym przewoźnikiem drogowym (numerem referencyjny (KREPTD): [...]).

Przewóz drogowy to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), zwane dalej "rozporządzeniem (WE) nr 561/2006". Zgodnie z art. 4 lit. a) tego rozporządzenia "przewóz drogowy" oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że kierowca w imieniu skarżącego, jako przewoźnika drogowego, realizował [...] stycznia 2020 r., międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy zespołem trzech pojazdów (ciągnik siodłowy oraz dwie naczepy ciężarowe), który był pojazdem nienormatywnym, przekraczającym o 51,51 % dopuszczalną długość zespołu pojazdów.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Przepis ten ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, która ma charakter obiektywny, a więc jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, a dla jej poniesienia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków.

Zgodnie natomiast z art. 92a ust.7 pkt 2 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w art. 92a ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia popełnione przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa Ip. 10 załącznika nr 3 do u.t.d.

Pod Lp. 10.3. pkt 3) załącznika nr 3 do u.t.d. wyszczególniono naruszenie polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona od 20%, które podlega karze pieniężnej w wysokości 5 000 złotych.

Odpowiadając na zarzut odwołania dotyczący naruszenia przepisów K.p.a. i błąd w ustaleniach faktycznych poprzez nieustalenie w jakim miejscu dokonano kontroli pojazdu, tj. czy kontrola miała miejsce na drodze publicznej, organ odwoławczy stwierdza, że nie znajduje on oparcia w przepisach ustawy o transporcie drogowym.

Zgodnie z art. 87. ust. 1 pkt 3 lit g tej ustawy, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli certyfikat potwierdzający spełnienie przez pojazd odpowiednich wymogów bezpieczeństwa lub warunków dopuszczenia do ruchu.

Interpretując zwrot "podczas wykonywania przewozu drogowego" należy odnieść się do definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 6a u.t.d. według którego określenie "przewóz drogowy" oznacza transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

W art. 4 lit. a tego rozporządzenia wyjaśniono, że przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy.

Z powyższych definicji wynika, że użyty w art. 87 u.t.d., zwrot: "podczas wykonywania przewozu drogowego" należy odnosić do całej podróży od jej rozpoczęcia w miejscu początkowym do jej zakończenia w miejscu docelowym, z towarem lub bez. Za takim rozumieniem tego zwrotu, przemawia również analiza treści art. 87 ust. 1 u.t.d., określającego katalog dokumentów wymaganych do okazania w czasie kontroli. Przepis ten, w przypadku przewozu ładunku, nakazuje posiadanie i okazywanie dokumentów związanych z przewożonym ładunkiem, np. fakturę czy inne dokumenty wymagane np. przy przewozie towarów niebezpiecznych. Dokumenty te dotyczą przewożonego towaru z miejsca załadunku do miejsca wyładunku i stanowią nieodłączny element całości wykonywanego zadania przewozowego na całej trasie. W czasie trwania przewozu, w każdym miejscu, gdzie organ kontrolny ma uprawnienia do przeprowadzenia kontroli, kontrolowany powinien okazać żądane dokumenty, o których mowa w art. 87 ust. 1 u.t.d.

W czasie wykonywania przewozu drogowego, rozumianego jako przejazd z miejsca rozpoczęcia podróży do jej zakończenia, kierujący pojazdem obowiązany jest posiadać przy sobie i okazywać do kontroli wymagane przepisami ustawy dokumenty, odnoszące się do danego przewozu. Teza formułowana przez skarżącego, iż kontrola dokumentów może być przeprowadzona wyłącznie w okresie poruszania się po drodze publicznej, nie znajduje umocowania w przepisach ustawy o transporcie drogowym. Taki warunek nie wynika bowiem z treści art. 87 u.t.d., który zobowiązuje kierowcę samochodu do posiadania i okazywania na żądanie uprawnionego organu dokumentów dopuszczenia do ruchu podczas wykonywania przewozu drogowego.

Organ odwoławczy wskazuje również, że w orzecznictwie na tle art. 4 lit. a rozporządzenia (WE) nr 561/2006 przyjmuje się, że skoro przewóz drogowy nie musi odbywać się w całości po drogach publicznych to kierowcy obowiązani są przestrzegać przepisów dotyczących tego przewozu również na innych drogach niż publiczna, także parkingach, placach itp., od momentu rozpoczęcia przewozu drogowego - do jego zakończenia (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 8.10.2013 r. sygn. akt II SA/Bd 662/13, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 17.11.2016 r. sygn. akt II SA/Go 683/16, wyroki dostępne w Internecie - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Dopuszczalność przeprowadzenia kontroli drogowej w innych miejscach niż na drodze wynika również pośrednio z treści art. 89 ust. 3 u.t.d.. Zgodnie z jego treścią kontrole drogowe wykonuje się w odpowiednim miejscu i czasie tak, aby utrudnić kierowcom prowadzącym pojazdy omijanie punktów kontroli oraz bez dyskryminacji ze względu na kraj rejestracji pojazdu, kraj zamieszkania kierowcy, kraj siedziby przedsiębiorstwa, początkowy i docelowy punkt podróży oraz rodzaj tachografu. Stąd uznać należy, że w przypadku transportu drogowego możliwe jest podjęcie kontroli również na terminalu promowym.

Powyższe potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. W wyroku WSA w Warszawie z 7.02.2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 2262/10 stwierdzono m.in., że przepis art. 4 pkt 6a u.t.d. nie łączy uprawnień kontrolnych organów z rodzajem drogi, lecz pojęciem przewozu drogowego w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym.

Zatem zarzuty naruszenia art. 77, art. 80, i art. 80a K.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ odpowiednich czynności mających na celu prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy są nieuprawnione. Organ I instancji prawidłowo zebrał i ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz dał temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spełniającej wymagania, o których mowa w art. 104 § 1 K.p.a.

Odnosząc się do podniesionej w odwołaniu kwestii możliwości odstąpienia od wszczęcia albo umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej organ odwoławczy stwierdził, że możliwość wyłączenia odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewozy istnieje wtedy, gdy zostanie stwierdzone, że naruszenie przepisów nastąpiło w sytuacjach, na które podmiot ten nie miał wpływu i których nie mógł przewidzieć. Oznacza to, że podmiot naruszający przepisy może uwolnić się od odpowiedzialności jeśli wykaże, że uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia przepisów nie doszło. Okoliczności takie podmiot wykonujący przewóz drogowy powinien udowodnić, tj. powinien przedłożyć dowody na ich zaistnienie, gdyż to na nim spoczywa obowiązek udowodnienia, że nie miał wpływu na stwierdzone naruszenie bądź nie mógł przewidzieć wystąpienia naruszenia.

Powyższe zostało potwierdzone w orzecznictwie sądów administracyjnych, w szczególności w wyrokach NSA z 6.04.2011 r. (sygn. akt II GSK 404/10) z 2.06.2009 r. (sygn. akt II GSK 989/08), z 2.02.2011 r. (sygn. akt II GSK 140/10), z 6.07.2011 r. (sygn. akt II GSK 716/10) oraz z 27.06.2013 r. (sygn. akt II GSK 439/12).

W niniejszej sprawie nie występują przesłanki wskazane w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Odpowiedzialność wykonującego przewóz ma charakter obiektywny, niezależny od winy. Możliwość zwolnienia podmiotu wykonującego przewóz od odpowiedzialności istnieje tylko w ściśle określonych sytuacjach i uzależniona jest od wykazania, że podmiot ten dołożył należytej staranności wymaganej w stosunkach danego rodzaju, a do naruszenia doszło na skutek okoliczności od niego niezależnych, na które nie miał wpływu. Skarżący, jako przewoźnik wykonujący międzynarodowe przewozy drogowe, obowiązany był do sprawdzenia parametrów pojazdu i ładunku w celu ustalenia, jakiej kategorii zezwolenie będzie dla danego przewozu wymagane. Jest to zwykła staranność, jakiej można wymagać od osoby zawodowo trudniącej się przewozem ponadnormatywnych ładunków z użyciem pojazdów o rozmiarach przekraczających wymiary dopuszczalne dla danego typu pojazdów.

W dyspozycji art. 92c ust. 1 u.t.d. nie mieszczą się sytuacje, które są wynikiem nieprawidłowego zachowania przedsiębiorcy. Poza tym przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywania transportu drogowego, między innymi poprzez własne akty staranności w zakresie właściwej organizacji przedsiębiorstwa, w tym planowania przewozów, jak też bieżącą kontrolę pracy kierowcy i stosowanie właściwych środków dyscyplinujących. Wpływ ten polega, między innymi na prowadzeniu odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli lub doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. W realiach rozpatrywanej sprawy skarżący nie wykazał wystąpienia okoliczności ujętych przepisem art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Realizowanie przewozu drogowego takim zespołem pojazdów, bez wymaganych zezwoleń, zdecydowanie stawia winę po stronie przedsiębiorcy i nie można mówić w żadnym przypadku o wystąpieniu nieprzewidzianych zdarzeń.

W sprawie nie stwierdzono także, aby za wykryte w dniu kontroli naruszenie została na stronę nałożona kara pieniężna przez inny uprawniony organ, a od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął okres ponad 2 lat.

Przedmiotowe postępowanie prowadzone jest na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, którego dział IVA poświęcony został administracyjnym karom pieniężnym (artykuły od 189a do 189k). Zgodnie z art. 189a § 2 pkt 1 i pkt 2, przepisów tego działu Kodeksu nie stosuje się, jeżeli w przepisach odrębnych uregulowano m.in. przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej oraz odstąpienia od nałożenia takiej kary i udzielenia pouczenia. Tym samym w związku z uregulowaniem tej kwestii w ustawie o transporcie drogowym, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w tym zakresie nie znajdują zastosowania w sprawie.

Nie można także przyjąć, że waga naruszenia prawa była znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (o czym stanowi art. 189f § 1 pkt 1), co dawałoby podstawę do odstąpienia od nałożenia kary. Ustawodawca, unijny oraz krajowy, mając na uwadze zapewnienie bezpieczeństwa na drogach, ustanowił określone kryteria, które muszą spełniać podmioty wykonujące przewozy drogowe. Stwierdzone naruszenie zakwalifikowane zostało w tabeli 4 załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z 18.03.2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.Urz. UE L 74 z 19.03.2016, str. 8) jako bardzo poważne naruszenie. Trudno zatem mówić w omawianym przypadku o znikomości naruszenia.

Przepisy ustawy o transporcie drogowym nie przewidują możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w takich sytuacjach. Odstępowanie od ich nałożenia w takich sytuacjach przekreślałby istotę i sens funkcjonowania systemu kontroli przewozów drogowych oraz możliwości nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, będącej środkiem o charakterze dyscyplinującym oraz prewencyjnym, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości.

Podsumowując, organ odwoławczy stwierdził, iż prowadzenie postępowania i wydanie decyzji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie określone pod Lp. 10.3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, było prawidłowe i zasadne.

Powyższą decyzję A. A. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżonej decyzji zarzucił :

1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj.:

- art. 92a ust 1 u.t.d. w zw. z Ip. 10.3.3 zał nr 3 do u.t.d. w zw. z art. 62 ust 4 i ust 4a pkt 1 prawa o ruchu drogowym, poprzez uznanie, że długość zestawu została przekroczona o 51,51 % w następstwie przyjęcia jako dopuszczalnej długości 16,5 m podczas gdy zgodnie z w/w przepisami długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m,

- art. 4 pkt 6a u.t.d. w zw. z art. 92a ust 1 u.t.d. w zw. z Ip. 10.3.3 zał nr 3 do u.t.d. poprzez uznanie, że strona wykonywała przewóz drogowy zespołem pojazdów, którego dopuszczalna długość został przekroczona, w sytuacji gdy kontrola odbywała się terminalu promowym, a nie na drodze publicznej, po zjechaniu z promu, po przypłynięciu ze [...], gdzie zestaw o długości ustalonej przez kontrolujących może poruszać się bez żadnych dodatkowych zezwoleń i jest traktowany jako normatywny.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Wniósł także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi skarżący wywodzi, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2020 r. kontrolujący stwierdzili popełnienie przez stronę naruszenia sklasyfikowanego pod - Ip 10.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d. polegającego na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona od 20 %.

Skarżący zauważa, że organ ustalił, że długość zestawu została przekroczona o 51,51 %, przyjmując jako dopuszczalną długość 16,5 m, podczas gdy dla zestawu pojazdów dopuszczalna długość wynosiła 18,75 m. Tym samym w ocenie skarżącego doszło do błędnej subsumpcji.

Skarżący wskazuje, że w krajach skandynawskich dopuszczalne jest poruszenie się zestawów pojazdów o długości do 25,25 m. Taki zestaw pojazdów wjechał na prom w S. w kierunku do Polski, a następnie zjechał z promu w Polsce w terminalu promowym, w którym został skontrolowany, przed rozczepieniem zestawu i przed wyjechaniem na drogę publiczną. W ocenie skarżącego, jeżeli zestaw pojazdów przypłynął z kraju w którym jego długość była normatywna, to na przewoźnika nie powinna zostać nałożona kara, jeżeli taki zestaw pojazdów nie wyjechał na drogę publiczną, a jedynie zjechał z promu, miał zostać rozłączony i po drogach publicznych w Polsce poruszałby się jako normatywny.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. zwanej dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Na mocy art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na którym sąd orzekał w składzie trzech sędziów.

Nałożona na skarżącego kara pieniężna na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 7 oraz art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm.), dalej "u.t.d." i załącznika nr 3 Lp10.3.3. jest konsekwencją kontroli drogowej pojazdu składającego się z ciągnika samochodowego siodłowego marki [...] nr rej. [...] oraz dwóch naczep ciężarowych. Przewóz drogowy rzeczy był wykonywany w imieniu i na rzecz skarżącego.

Kontrolę przeprowadzili funkcjonariusze celno-skarbowi.

Po przeprowadzonych pomiarach, kontrolujący stwierdzili, że pojazd, którym odbywał się przewóz jest - w świetle definicji zawartej w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym- pojazdem nienormatywnym.

W związku z zarzutem skargi w tym zakresie wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 62 ust. 4 i ust. 4a prawa o ruchu drogowym zespół pojazdów ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny może składać się wyłącznie z dwóch pojazdów a jego długość nie może przekroczyć 18,75 m. Uwaga skarżącego w tym zakresie jest trafna, ale nie ma wpływu na prawną ocenę sprawy.

Ustalony w toku postępowania stan faktyczny sprawy wskazuje, że łączna długość zespołu trzech pojazdów wynosiła 25 metrów, którego to ustalenia skarżący nie kwestionuje. Nawet jeśli przyjąć, że dopuszczalna długość zestawu może wynosić 18,75 m, jak twierdzi skarżący, nie zaś 16, 5 m jak to przyjął organ, to różnica wynosząca 6,25 m, przekrocza dopuszczalną długość zestawu o ponad 33% zatem przekracza dopuszczalne 20%.

Zgodnie z Lp. 10.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d., wykonywanie przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 5000 złotych.

Zespół pojazdów składał się z ciągnika samochodowego oraz dwóch naczep ciężarowych.

Przejazd zespołu pojazdów o długości większej niż określona w ust. 4a art. 62 u.t.d. wymaga zezwolenia na przejazd pojazdem ponadnormatywnym.

Osią sporu w niniejszej sprawie jest zasadność nałożenia spornej kary w sytuacji, gdy przedmiotowy zespół pojazdów, stanowiący pojazd nienormatywny został zbadany przez kontrolujących na terenie terminala promowego, bezpośrednio po zjechaniu z promu (płynącego ze Skandynawii, gdzie nie ma tego typu ograniczeń długości zestawu ciągnik – naczepy), a na terenie kraju – jak twierdzi skarżący - nie rozpoczął jeszcze przejazdu po drodze publicznej. Zatem w momencie kontroli nie wykonywał przewodu rzeczy z naruszeniem polskich przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W ocenie Sądu rację w tym sporze należy przyznać organom, które w tym zakresie trafnie odwołały się do przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, dalej : "rozporządzeniem (WE) nr 561/2006", które w art. 4 lit. a) stanowi, iż "przewóz drogowy" oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy.

Przewóz drogowy to w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy (art. 4 pkt 6a).

W związku z tym uznać należy, iż przedmiotowy przewóz drogowy, którego celem był teren Polski, w którym obowiązują przepisy ustawy o transporcie drogowym, rozpoczął się w momencie załadowania pojazdu (zespołu składającego się z ciągnika i dwóch naczep) na prom, zmierzający do Polski. Zjazd z promu na teren terminala stanowił zatem część tego przewozu, wobec czego sporne przepisy u.t.d. w związku z przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym określającymi warunki przewozu pojazdem nienormatywnym, miały w tym zakresie zastosowanie, a ponieważ skarżący, jako przedsiębiorca transportowy, nie spełnił warunków tego przewozu, wypełniona została dyspozycja uprawniającą organ kontrolujący do zastosowania sankcji określonej w załączniku L.p. 10.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d.

Za niezasadny uznać należy także zarzut naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.. Z przepisu tego wynika, że przesłanki uwalniające od odpowiedzialności nie odnoszą się do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, lecz do wyjątkowych sytuacji, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy dochowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć (vidé: wyrok NSA z 24 września 2020 r. II GSK 78/180 dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja w tej sprawie nie miała miejsca, Skarżący nie wykazał, że przy wykonywaniu przedmiotowego przewozu wystąpiły okoliczności, na które on, jako profesjonalny przewoźnik, nie miał wpływu.

Sąd, analizując przebieg postępowania nie stwierdził też naruszenia art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, zgodnie z którym organ prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie przedsiębiorców do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, w tym naruszenia zarzucanej w skardze zasady proporcjonalności. W związku z powyższym zaznaczyć należy, że organ wymierzający karę za stwierdzone naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego nie ma możliwości miarkowania kar, w sytuacji gdy każdemu naruszeniu przypisana jest konkretna wysokość kary. Decyzja o nałożeniu kary ma w tym wypadku charakter decyzji związanej, co oznacza że organ administracyjny nie działa w ramach uznania administracyjnego. Przy stwierdzeniu naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ administracyjny - co do zasady - zobowiązany jest do nałożenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załącznikach do u.t.d.

W ocenie Sądu, niezasadny jest też zarzut dotyczący naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 1 k.p.a. Wskazane przepisy nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem organu administracji jest bowiem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, organy nie dopuściły się takiego naruszenia. Skarżący nie wskazuje, które to dowody zostały pominięte lub których kwestii organy nie wyjaśniły, poza – jak wskazano powyżej – nietrafnym zarzutem dotyczącym rzekomego niewyjaśnienia kwestii, czy przedmiotowy przejazd (przewóz) odbywał się na drodze publicznej. Kwestia ta – w ocenie sądu - co do faktów była niesporna. Kontroli dokonano na terenie terminala promowego, jednakże teren ten był też miejscem, w którym miał miejsce przewóz w rozumieniu art. 4 lit.a rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

Odnosząc się do tego argumentu skarżącego nadmienić należy, iż skarżący nie podnosił i nie argumentował w toku prowadzonego postępowania, iż na terenie terminala znajduje się ciągnik, który po rozszczepieniu nienormatywnego zestawu składającego się z ciągnika i dwóch naczep, zabierze jedną z tych naczep.

W tej sytuacji podniesione przez skarżącego zarzuty stanowią jedynie polemikę ze stanowiskiem organów, wynikającym z trafnej wykładni mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa.

W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.