Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 700/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 35 ust. 3 pk2, art 269 ust. 1 pkt1, art 270 ust.2, art 271 ust.3, art 16 pkt 40, art 16 pkt 45
journal: Dz.U. 2018 poz 2268
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity
article: art 7a
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [....] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 700/19

UZASADNIENIE

Informacją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268 z późn. zm.) - dalej: "P.w.", Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie ustalił Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe, Nadleśnictwo [...] (dalej: "skarżącemu") opłatę stałą za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. w wysokości 2 464 zł, za pobór wód powierzchniowych z ujęcia brzegowego w km 1+480 potoku [...], stanowiącego działkę nr 726 położoną w obrębie ewidencyjnym [...].

Organ wskazał, że opłata została obliczona zgodnie z art. 271 ust. 3 ustawy Prawo wodne oraz § 15 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2502) - dalej: "rozporządzenie", jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 zł, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni oraz maksymalnej ilości wód powierzchniowych, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego w ilości 851 472 m3/r i wynoszącego po przeliczeniu 0,027 m3/s.

Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, Nadleśnictwo [...] złożyło reklamację od opisanej wyżej informacji podnosząc, że w opisywanej sprawie nie zachodzą żadne ustawowe przesłanki do ustalenia opłaty stałej. Pobór wód do zbiornika przeciwpowodziowego odbywa się na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, udzielonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] i wydanego w ramach projektu pn. "Przeciwdziałanie skutkom odpływu wód opadowych na terenach górskich. Zwiększenie retencji i utrzymanie potoków oraz związanej z nimi infrastruktury w dobrym stanie". Zbiornik ma za zadanie przechwycić i gromadzić nadmiar wód opadowych, regulując tym samym stosunki wodne w przyległym terenie i wpływać na ciek oraz dolinę poniżej zbiornika. Ponadto zbiornik może pełnić funkcję przeciwpożarową, bowiem wykonano do niego dojazd wraz z miejscem na zawracanie, a zagłębienia w dnie zbiornika mogą pełnić rolę punktów czerpania wody. Zbiornik spełnia także funkcję przyrodniczą, gdyż efektywnie spełnia postulat magazynowania wody w środowisku, tworząc nowe siedliska wodne i stwarzając dogodne warunki rozwoju fauny i flory - a zatem funkcję nawodnienia podsiąkowego, co kwalifikuje go do zwolnienia w myśl art. 270 ust. 2 P.w. Konieczne jest również rozważenie, czy w realiach sprawy nie zachodzi pobór zwrotny wód lub przerzut wody, zwolnione z opłat. Skarżący podniósł przy tym, że zapewnienie ochrony przeciwpowodziowej jest zadaniem Wód Polskich, które mając na uwadze art. 188 ust. 2 P.w. winny partycypować w kosztach utrzymania urządzeń wodnych z tym potokiem związanych. Końcowo Nadleśnictwo wskazało, że decyzja o ustaleniu opłaty stałej za 2018 r. dotycząca tego samego ujęcia była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który w prawomocnym wyroku z dnia 18 października 2018 r. II SA/Rz 633/18 wskazał na konieczność przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodnego w celu ustalenia, czy zachodzą podstawy do obciążenia Nadleśnictwa opłatą stałą.

Nieuwzględniając złożonej reklamacji, decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. Nr [...], Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie określił Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe, Nadleśnictwo [...] za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. opłatę stałą w wysokości 2 464 zł za pobór wód powierzchniowych z ujęcia brzegowego w km 1+480 potoku [...], stanowiącego działkę nr 726 położoną w obrębie ewidencyjnym [...].

Zdaniem organu, wysokość spornej opłaty za pobór wody podziemnej została obliczona zgodnie z art. 271 ust. 3 ustawy Prawo wodne oraz § 15 rozporządzenia, co szczegółowo zostało wskazane w doręczonej stronie informacji. Woda powierzchniowa pobierana jest przez reklamodawcę na potrzeby zbiornika przeciwpowodziowego i nie ma bezpośredniego związku z prowadzoną działalnością do celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw. Organ podniósł, że nie kwestionuje faktu prowadzenia przez Nadleśnictwo gospodarki leśnej, jednakże z pozwolenia wodnoprawnego nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. nie wynika, iż zbiornik retencyjny, a tym samym pobór wód, służy celom leśnym, na potrzeby nawadniania podsiąkowego gruntów leśnych i rolnych, a zatem treść tego pozwolenia nie potwierdza zarzutów reklamodawcy. Wprawdzie zbiornik przeciwpowodziowy ma wpływ na przeciwdziałanie skutkom suszy, co należy do zadań administracji rządowej, samorządowej i Wód Polskich, niemniej podstawą do partycypowania w kosztach utrzymania urządzeń wodnych jest decyzja wydawana na podstawie art. 188 ust. 3. P.w. W niniejszej sprawie tego rodzaju rozstrzygniecie nie zostało wydane, wobec czego brak jest podstaw do uznania za zasadne stanowiska skarżącego. Ponadto organ podał, że analiza technologii wykonania oraz sposobu funkcjonowania zbiornika nie potwierdza, aby w realiach opisywanej sprawy zachodził zarówno pobór zwrotny wód, zdefiniowany w art. 16 pkt 40 P.w., ani przerzut wód w rozumieniu art. 16 pkt45 tej ustawy, bowiem na tego rodzaju okoliczności nie wskazuje pozwolenie wodnoprawne, a jak podał organ, stanowi ono kluczowy dowód w sprawie, ujawniający rzeczywisty cel budowy zbiornika i poboru wód.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, Nadleśnictwo [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Powtarzając zarzuty sformułowane we wniesionej reklamacji, Nadleśnictwo zarzuciło zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 77, art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) - dalej; "K.p.a.", polegające na zaniechaniu poczynienia własnych i precyzyjnych ustaleń odnośnie tego czy zaistniałym stanie faktycznym sprawy strona korzysta ze zwolnienia ustawowego od obowiązku uiszczania opłat za usługi wodne;

2. art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2129) w związku z art. 270 ust. 2 P.w. polegające na zaniechaniu rozważenia możliwości zastosowania zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat za usługi wodne;

3. art. 271 ust. 3 w zw. z art. 552 ust. 3 P.w. w zw. z art. 11 K.p.a. polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu podstawy prawnej ustalenia opłaty za usługi wodne;

4. art. 16 pkt 40 i pkt 45 P.w. polegające na nieuwzględnieniu zarzutu reklamacji dotyczącego występowania poboru zwrotnego wody oraz pod kątem istnienia przerzutu wody.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem Sąd w toku kontroli legalnościowej zaskarżonej decyzji - niezależnie od podniesionych zarzutów i zgodnie z zasadą niezwiązania granicami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") - stwierdził, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w zakresie obowiązku wszechstronnego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz sporządzenia rzetelnego i pełnego uzasadnienia faktycznego a także prawnego orzeczenia, które obrazuje sposób wykładni oraz stosowania regulacji materialnoprawnej uznanej przez organ za podstawę rozstrzygnięcia sprawy (art. 107 § 3 K.p.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja ustalająca opłatę za pobór wód powierzchniowych.

Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że przed tutejszym Sądem była rozpoznawana sprawa dotycząca wymierzenia opłaty za pobór wody w stosunku do tego samego podmiotu i w stosunku do tego samego źródła za poprzedni okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r., na co wskazywała także strona skarżąca. Wyrokiem z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 633/18 tutejszy Sąd uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] ustalającą dla Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] opłatę stałą za pobór wody powierzchniowej z potoku [...] w tej samej co aktualnie wysokości. W uzasadnieniu stwierdzono zasadność podniesionego w skardze zarzutu - braku rozważenia występowania poboru zwrotnego wody, co w razie pozytywnego stwierdzenia skutkowałoby koniecznością zwolnienia z opłaty.

Sąd w składzie orzekającym podziela powyższe stanowisko, choć co należy podkreślić nie jest tym wyrokiem związany. Wyrok ten nie został wydany w tej samej sprawie, dotyczył tego samego podmiotu, tego samego źródła powstania nałożonego obowiązku, jednak innego okresu.

Opłaty za usługi wodne są szczególnym instrumentem prawnym, który za pomocą ekonomicznego (finansowego) obciążenia podmiotów korzystających z usług wodnych (lub innych podmiotów, o których mowa w art. 298 P.w.) zmierza do zapewnienia racjonalnego gospodarowania wodami (art. 267 pkt 1 P.w.). Opłaty mają charakter publicznoprawny i stanowią rodzaj należności publicznej za możliwość korzystania z wód (zob. art. 268-269 u.p.w.).

Nie oznacza to, że każda forma korzystania z wody jest reglamentowana obowiązkiem uzyskania pozwolenia wodnoprawnego czy też obowiązkiem uiszczania opłaty. Na podstawie art 32 P.w.: każdemu przysługuje prawo do powszechnego korzystania z publicznych śródlądowych wód powierzchniowych, morskich wód wewnętrznych oraz z wód morza terytorialnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Powszechne korzystanie z wód służy do zaspokajania potrzeb osobistych, gospodarstwa domowego lub rolnego, bez stosowania specjalnych urządzeń technicznych, a także do wypoczynku, uprawiania turystyki, sportów wodnych oraz, na zasadach określonych w przepisach odrębnych, amatorskiego połowu ryb. Zgodnie z kolei z art 33 P.w. właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód znajdujących się w jego gruncie. Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego i obejmuje:

1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę;

2) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę.

Dalej ustawodawca wprowadza korzystanie z wód na zasadzie dostępu do usług wodnych (wykraczających poza zakres powszechnego i zwykłego korzystania z wód) przez które określa:

1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych;

2) piętrzenie, magazynowanie lub retencjonowanie wód podziemnych i wód powierzchniowych oraz korzystanie z tych wód;

3) uzdatnianie wód podziemnych i powierzchniowych oraz ich dystrybucję;

4) odbiór i oczyszczanie ścieków;

5) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych;

6) korzystanie z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej;

7) odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast;

8) trwałe odwadnianie gruntów, obiektów lub wykopów budowlanych oraz zakładów górniczych, a także odprowadzanie do wód - wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast;

9) odprowadzanie do wód lub do ziemi wód pobranych i niewykorzystanych. (art 35 ust. 3 P.w.)

Jako instrument ekonomiczny służący gospodarowaniu wodami ustanawia między innymi opłaty za usługi wodne.

Ze względu na charakter opłaty, której ponoszenie jest obowiązkiem publicznoprawnym, organy właściwe do określania jej wysokości muszą zachować reguły ścisłego i precyzyjnego ustalania treści regulacji prawnej będącej podstawą wydawania decyzji wymiarowych.

Analiza przepisów art 268 i 269 P.w. wskazuje na to, że nie wszystkie usługi wodne podlegają tej opłacie.

Z punktu widzenia niniejszej sprawy istotne jest, że o ile art 35 ust. 3 pkt 2 P.w. klasyfikuje "piętrzenia magazynowanie lub retencjonowanie wód podziemnych i wód powierzchniowych oraz korzystanie z tych wód" jako usługę, to art 268 i 269 P.w. w katalogu usług, za które uiszcza się opłaty, nie obejmuje tej usługi. Przepis art 269 ust. 1 pkt 1 P.w. przewiduje opłatę za zmniejszanie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70 % powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

Sąd zauważa, że w przepisie art 269 ust. 1 pkt 1 P.w., a contrario do retencjonowania, obciążono opłatą zmniejszenie naturalnej retencji, ale wyłącznie w przypadkach określonych w powołanym już z wyżej przepisie.

W niniejszej sprawie trudno przyjąć, by wykonanie urządzeń retencyjnych służyło jednocześnie zmniejszeniu retencji. Kłóciłoby się to z funkcją i celem w jakim zostały zrealizowane, co wykluczałoby przyjęcie obowiązku ponoszenia opłaty na podstawie powołanego wyżej przepisu.

Z pozwolenia wodnoprawnego (decyzja Starosty [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...]) wynika natomiast, że strona skarżąca uzyskała je na: 1) szczególne korzystanie z wód w zakresie: a) poboru wody powierzchniowej z ujęcia brzegowego w km 1+480 potoku [...] stanowiącego działkę o nr ewid. 726 położoną w obrębie ewid.: [...], bezpośrednio z koryta potoku, przy rzędnej wody w potoku min. 397,00 m n.p.m., w ilości (przy przepływie średnim rocznym w potoku): Qmaxroczne = 851.472,00 [m3/rok]

Qmaxh= 97,20 [m3/h]

Ośr.d. = 2.332,80 [m3/d]

przy zachowaniu przepływu nienaruszalnego w potoku na poziomie:

Qnh = 0,368 [m3/s]

dla potrzeb projektowanego zbiornika przeciwpowodziowego na działce nr ewid. 687, obręb: Olszanica;

b) odprowadzania wody ze zbiornika za pomocą przelewu i rurociągu PVC długości 40,0 mb, o średnicy 0 200 mm, zakończonego wylotem do wód potoku Serednica w km 1+030.

2). wykonanie urządzeń wodnych na działkach o nr ewid. 687 i 726 obręb: Olszanica, obejmujące:

a) budowę zbiornika przeciwpowodziowego podzielonego groblami na cztery baseny wodne o wskazanych parametrach:

b) budowę urządzeń ujmujących wodę do zbiornika, tj. zbiornika wstępnego o powierzchni: 230 m2, rzędna dnia zbiornika: 397 m n.p.m.

-dopływ wody do zbiornika wstępnego - bezpośrednio z potoku przez przelew górny w grobli zbiornika,

- odpływ wody ze zbiornika wstępnego - poprzez przelew w grobli nr 5, parametry przelewu: szerokość:

5,0 m, wysokość: 0,50 mi rurociąg fi 200 mm,

c) budowę urządzeń odprowadzających wodę z poszczególnych basenów, tj.: - urządzeń przelewowych, w skład których wchodzi każdorazowo studzienka 0 1000 mm z kratą wraz z rurociągami spustowymi PCV fi 200 mm, odprowadzającymi wodę ze studzienek do poszczególnych basenów; przelewy górne w groblach mają długości po 5,0 m i szerokości: 0,50 m

-przelew w basenie nr 1 zakończony zostanie wylotem odprowadzającym wody ze zbiornika przeciwpowodziowego do wód potoku [...] w km 1+030; rzędna dna wylotu: 391,80 m n.p.m.

d) wykonanie odcinka rowu otwartego za groblą nr 5 w basenie

e) wykonania ubezpieczenia brzegów potoku [...] na długości 13,5mb narzutem kamiennym:

-w obrębie ujęcia wody w km od 1+470 do 1+485 -przy wylocie ze zbiornika w km od 1+030 do1+043

w ramach projektu pn.: "Przeciwdziałanie skutkom odpływu wód opadowych na terenach górskich. Zwiększenie retencji i utrzymanie potoków oraz związanej z nimi infrastruktury w dobrym stanie".

Organ ustalając opłatę na podstawie art 271 ust. 1 kt 2 P.w. czyli jak za pobór wód powierzchniowych nie wyjaśnił w jakim celu pobór następuje, co nie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Niewątpliwie pobór wody podlega opłacie. Ustawa, o czym była mowa, nie przewiduje jednak opłaty za piętrzenie, magazynowanie lub retencjonowanie wód podziemnych i wód powierzchniowych oraz korzystanie z tych wód.

Z uzasadnienia pozwolenia wodnoprawnego wynika, że celem zbiornika jest retencjonowanie wody, ponadto spowolnienie odpływu wód podziemnych, zwiększenie bioróżnorodności, ochrona oraz poprawa bytowania ptaków, gadów, płazów i innych, wyrównanie przepływów wody potoku [...] przy deszczach nawalnych. Zbiornik ma być zasilany wodami potoku [...].

Z powyższego zatem wynika, że zasadniczym celem poboru wody z potoku [...] jest jej retencjonowanie i zabezpieczenie przed wylewaniem wody w przypadkach nagłego przypływu wody.

Pomimo istniejących wątpliwości interpretacyjnych przepisów, które nakładając obowiązek ustalenia opłaty za pobór wód powierzchniowych jednocześnie nie ustalają takiego obowiązku w przypadku piętrzenia magazynowania lub retencjonowania wód, organ nie wyjaśnił przyczyn ustalenia opłaty za pobór wody w celu jej retencjonowania. Kwestia ta nie jest oczywista, jeśli wziąć pod uwagę, że główny cel poboru wody to właśnie retencjonowanie wody, wyłączone z mocy ustawy z podlegania opłatom.

W ocenie Sądu dokonanej oceny nie zmienia fakt, że pozwolenie wodnoprawne zostało wydane tak na pobór wody, jak i na budowę zbiornika. Wydanie pozwolenia wodnoprawnego nastąpiło pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy P.w. z dnia 18 lipca 2001 r. ( Dz.U. z 2017 r., poz. 1121), nie przewidującej opłat, której dotyczy decyzja. Zatem w ocenie Sądu dla ustalenia opłaty nie może być wystarczający fakt, że pozwolenie wodnoprawne zostało wydane tak na pobór wody, jak i na budowę zbiornika. Zdaniem Sądu cel jakiemu służy wprowadzenie aktualnych opłat nie wyklucza interpretacji, że w sytuacji, gdy budowa zbiornika służyła do poboru wody celem jej piętrzenia, retencjonowania lub magazynowania opłata się nie należy.

Kwestia ta wymaga jednak szerszego wyjaśnienia, a w przypadku niedających się usunąć wątpliwości, interpretacji zgodnej z art 7a K.p.a. - in dubio pro libertate. Zgodnie z tym przepisem jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku (jak w niniejszej sprawie) bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ.

Słuszne są również uwagi strony skarżącej powołującej się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 633/18, dotyczące braku ustaleń w zakresie poboru zwrotnego wody, o którym mowa w art 16 pkt 40 P.w.

W wyroku Sąd powołując się także na treść wyżej cytowanego art. 7a K.p.a. przyjął, że ustalenie, że strona skarżąca w ramach udzielonego jej pozwolenia wodnoprawnego korzysta z poboru zwrotnego, o którym mowa w art 16 pkt 40 P.w., skutkuje koniecznością przyjęcia, że nie ma obowiązku uiszczenia opłaty. Jak wyjaśniono powołując się na treść tego przepisu pobór zwrotny to pobór wód, po którym następuje odprowadzenie nieprzekształconych w ścieki wód w tej samej ilości. Sąd podzielił tym samym stanowisko tutejszego Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 590/18, że pobór zwrotny, poza przypadkami określonymi w art. 270 ust. 4 i art. 275 P.w. nie podlega opłacie za usługę wodną.

Sąd w składzie orzekającym podziela te stanowiska.

W odniesieniu do tych uwag Sąd zauważa, że z uzasadnienia decyzji organu wynika jedynie, że analiza technologii funkcjonowania zbiornika nie potwierdza, aby w realiach sprawy zachodził pobór zwrotny zdefiniowany w art 16 pkt 40 P.w., jak też przerzut wody w rozumieniu art 16 pkt 45 P.w. " bowiem na tego rodzaju okoliczności nie wskazuje pozwolenie wodnoprawne". Tymczasem z opisu realizowanego urządzenia wodnego zawartego w pozwoleniu wodnoprawnym wynika, że woda ma być ujmowana bezpośrednio z koryta potoku, następnie ma być przelewna do zbiornika wstępnego gwarantując przy tym zachowanie nienaruszalnego przepływu w potoku, a także, że zadaniem przelewów dolnych ma być zapewnienie stałego przepływu wody przez zbiornik w ilości 0,027 m3/s. Ponadto z treści samego pozwolenia wodnoprawnego wynika, że zostało ono wydane nie tylko w zakresie poboru ale również odprowadzenia wód ze zbiornika do wód potoku [...]. Zdaniem Sądu wywołuje to uzasadnione wątpliwości czy nie dotyczy to poboru zwrotnego. W świetle powyższego zdaniem Sądu kwestia poboru zwrotnego nadal pozostała nie wyjaśniona.

Ponadto z pozwolenia wodnoprawnego, jak również jego uzasadnienia wynika, że oprócz podstawowego celu zbiornika - retencjonowanie wód ma on również służyć "zwiększeniu bioróżnorodności, ochronie oraz poprawie bytowania ptaków, gadów i płazów i innych". I ta kwestia pozostała niewyjaśniona. Sąd zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym przez tutejszy Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 664/18, która wpisuje się w reprezentowaną przez skład oczekający wykładnią, że w związku z tym, iż do wydania pozwolenia wodnoprawnego doszło pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 18 lipca 2001 r., która nie przewidywała opłat nałożonych obecnie obowiązującą ustawą P.w., zapisy pozwolenia i dokumentacji sporządzonej dla potrzeb jego udzielenia nie muszą być adekwatne do uregulowań zawartych w obecnie obowiązującym P.w. Zatem twierdzenia organu, że z treści pozwolenia wodnoprawnego nie wynika, że zbiornik retencyjny, a tym samym pobór wód służy celom leśnym na potrzeby nawadniania podsiąkowego gruntów leśnych i rolnych nie wyklucza możliwość zastosowania zwolnienia, o którym mowa w art 270 ust. 2 P.w. Także w tym przypadku norma art 7a K.p.a. powinna znaleźć zastosowanie. Sąd nie zgadza się z przeciwnym poglądem wyrażonym w sprawie II SA/Rz 633/18, który zasadnicze znaczenie w tym zakresie przypisał treści pozwolenia wodnoprawnego.

Końcowo odnieść należy się do wysokości naliczonej opłaty, której organ w żaden sposób nie wyjaśnił. Również w tym przypadku znaczenie miała kwestia zmiany przepisów P.w. i interpretacja zgodna z art 7a K.p.a.

Jednym z czynników kształtujących wysokość opłaty jest maksymalna ilość wód, wyrażona w m3/s, odprowadzanych do wód, która powinna wynikać z treści pozwolenia wodnoprawnego.

Pozwolenie wodnoprawne określało natomiast przy przepływie średnim rocznym wielkości maksymalne przepływu m3/rok, na godzinę i na dobę. Organ określając wysokość opłaty przyjął maksymalną ilość wód powierzchniowych na rok, którą przeliczył na jednostkę m3/s. Obliczeniom tym nie towarzyszyło jednak porównanie wielkości przeliczeniowych na podstawie wielkości godzinowych, czy dobowych i wreszcie ostateczny wniosek co do przyjęcia wielkości właściwej dla ustalenia opłaty. Tymczasem w zależności od wybranego wskaźnika maksymalnego możliwego poboru wody wysokość opłaty kształtować będzie się odmiennie, a decydujące znaczenie powinna mieć zgodnie z art 7a K.p.a. najmniejsza uzyskana wielkość.

Mając na uwadze wszystkie opisane uchybienia Sąd stwierdził, że do wydania zaskarżonej decyzji doszło w sposób przedwczesny, bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich kluczowych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych ( z naruszeniem zasad prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art 7, 77 i 80 K.p.a.) Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż na obecnym etapie istnieją uzasadnione wątpliwości do uznania Nadleśnictwa za podmiot nie mający w opisanej sytuacji obowiązku ponoszenia opłaty stałej za pobór wód.

Ponieważ postępowanie wyjaśniające nie zostało w tym względzie praktycznie w ogóle przeprowadzone nie pozwala to na przesądzenie naruszenia podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego, gdyż nie jest rolą Sądu całkowite zastępowanie organów administracji w procesie ich wykładni i stosowania. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 616/18: "przepis art. 271 ust. 3 P.w. w związku z § 15 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych opłat za usługi wodne budzi na tyle poważne wątpliwości interpretacyjne na tle treści wydanych na podstawie uchylonej ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne pozwoleń wodnoprawnych określających maksymalne ilości wody powierzchniowej, która może zostać pobrana, że przedstawienie szczegółowej argumentacji skarżonego organu w tym zakresie jest konieczne, aby dokonać sądowoadministracyjnej oceny legalności sposobu wykładni i stosowania prawa materialnego przez organ administracji publicznej. Nie jest uzasadnione dokonywanie przez sąd administracyjny pierwotnej konkretyzacji norm prawa materialnego bez uprzedniego zajęcia stanowiska przez kontrolowany organ. Organy administracji publicznej są bowiem uprawnione i zobowiązane do pełnego wykonania przysługujących im kompetencji (także w zakresie wykładni stosowanego prawa materialnego) i dopiero tego rodzaju akt realizacji kompetencji administracyjnej może stać się przedmiotem oceny materialnoprawnej sądu administracyjnego".

Rozstrzygniecie Sądu znajduje uzasadnienie w treści art 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. O zwrocie kosztów, na które składały się wpis od skargi - 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł Sąd orzekł na podstawie art 200 i 205 § 1 i 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).

Ponownie rozstrzygając sprawę organ zobowiązany będzie wyeliminować stwierdzone w zaskarżonej decyzji naruszenia kierując się - zgodnie z art 153 P.p.s.a - oceną prawną oraz wskazaniami Sądu co do prowadzenia postępowania wynikającymi z niniejszego uzasadnienia. Związane jest to przede wszystkim z koniecznością dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy ( zwłaszcza w kontekście zasadności obciążenia Nadleśnictwa obowiązkiem ponoszenia opłaty) oraz należytego - odpowiadającego wymogom przewidzianym w art 107 § 3 K.p.a. uzasadnienia rozstrzygnięcia.