Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 867/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 1, 7, 7a, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 22, ust. 2 pkt 15
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 7, art. 15, art 11, art. 80, art. 107 par. 3, art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Geremek Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. B. i S. B. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] 2014 r. nr [...], II. uchyla postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] 2013 r.nr [...], III. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 500,- (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, IV. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

J. i S. B. na podstawie ostatecznej decyzji Starosty O. z dnia [...] 2005 r., nr [...] , znak: [...] dokonali nadbudowy i rozbudowy obiektu usytuowanego przy ul. Z.w O..

Inwestorzy realizując nadbudowę budynku na podstawie wyżej wskazanej decyzji nr 206/1/2005 wykonali nadto nieobjęte nią zadaszenie tarasu od strony ogrodu.

W dniu 5 maja 2009 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. (dalej: PINB w O.) wpłynęło podanie H. i M. K., w którym wnieśli oni o przeprowadzenie kontroli na działce sąsiedniej nr [...] należącej do J. i S. B. z powodu wykonania przez nich zadaszenia nad budynkiem gospodarczym przylegającym do budynku wnioskodawców. Wnioskodawcy wskazali, i zadaszenie to znajduje się od strony południowej i zasłania im światło słoneczne, a tuż obok zadaszenia znajdują się drzwi na taras.

W złożonym podaniu poza sprawą zadaszenia wnioskodawcy wnieśli nadto o zbadanie sprawy wyciszenia ściany na piętrze w rozbudowanym budynku należącym do J. i S. B., a położonym przy ul. Z..

Pismem z dnia 11 maja 2009 r. PINB w O. zawiadomił strony postępowania o wszczęciu postępowania w sprawie oraz o zamiarze przeprowadzenia kontroli wykonanego zadaszenia oraz prowadzonej rozbudowy budynku mieszkalnego.

Podczas przeprowadzonych w dniu 26 maja 2009 r. z udziałem jedynie H. K. oględzin organ stwierdził, iż właściciele posesji przy ul. Z. wykonali zadaszenie nad tarasem i wyjściem gospodarczym na ogród. Zadaszenie to miało konstrukcje drewnianą, pokrytą płytami przezroczystymi z pleksy i zmienną szerokość od 1,85 do około 2,5 m.

Uczestnicząca w oględzinach H. K. wniosła do protokołu o likwidację opisanego wyżej zadaszenia, albowiem zacienia ono jej działkę i zostało wykonane be jej zgody. Podtrzymała także wniosek o zbadanie niezależnej od zadaszenia sprawy wyciszenia ściany na piętrze w rozbudowanym budynku sąsiadów przy ul. Z..

W dniu 16 czerwca 2009 r. organ dokonał ponownych oględzin, tym razem z udziałem J. B., w toku których stwierdził, iż właściciele nieruchomości przy ul. Z. wykonali zadaszenie tarasu o wymiarach 2,15 na 9,8 m i średniej wysokości 2,5 m. Zadaszenie wykonane jest z 5 drewnianych słupów, na których oparte są drewniane krokwie i laty pokryte przezroczysta pleksą.

J. B. oświadczyła do protokołu, iż nie była świadoma potrzeby uzyskania dokumentów – zgłoszenia – na tak mały daszek.

W sprawie prowadzonej rozbudowy J. B. wskazała, iż przygotuje potrzebne dokumenty do zakończenia budowy, prowadzone prace wykończeniowe sa na ukończeniu- układana jest posadzka, malowanie.

W protokole wskazano, iż w czasie oględzin wykonano cztery zdjęcia fotograficzne, które dołączono do protokołu.

Jak wynika z akt sprawy do protokołu dołączono sześć zdjęć, z których trzy przedstawiają ogólny widok zadaszenia nad tarasem, dwa szczegóły konstrukcyjne zadaszenia, a jedno wnętrze bliżej nie określonego pomieszczenia, w którym kładzione są panele podłogowe.

Pismem z dnia 19 października 2009 r. H. K. ponownie wniosła o usunięcie zadaszenia wykonanego nad wejściem do budynku gospodarczego przy ul. Z.w części przebiegającej bezpośrednio przy granicy jej działki i odsunięcie go od tej granicy na odległość 4 metrów.

Decyzją z dnia [...] 2009 r., nr [...] w O. nałożył na J. i S. B. obowiązek sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego usytuowanego przy ul. Z. w O. w terminie do 30 grudnia 2009 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż przeprowadzone kontrole wykazały, iż właściciele wykonali zadaszenie tarasu o wymiarach 2,15 na 9,8 m i średniej wysokości 2,5 m. Zadaszenie wykonane jest z 5 drewnianych słupów, na których oparte są drewniane krokwie i laty pokryte przezroczysta pleksą. Jednocześnie organ stwierdził, iż projekt rozbudowy i nadbudowy zatwierdzony decyzją ostateczną Starosty O. z dnia [...] 2005 r., nr [...] nie przewidywał wykonania zadaszenia tarasu od strony ogrodu.

Zdaniem organu wykonanie zadaszenia tarasu stanowiło istotne odstępstwo od zatwierdzonego wyżej wskazana decyzja projektu budowlanego i skutkowało koniecznością przeprowadzenia postępowania naprawczego zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu (dalej WWINB w Poznaniu) po rozpoznaniu odwołań H. K. i M. K., decyzją z dnia [...] 2010 r., nr [...] uchylił decyzję PINB w O. z dnia 16 listopada 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż akta sprawy nie wskazują jednoznacznie co jest przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego przez PINB w O.. Wskazał także, iż pomimo, że organ I instancji powołał się na istotne odstępstwo wykonania zadaszenia od zatwierdzonego projektu budowlanego, to jednak w aktach sprawy brak jest tego projektu, jak również organ nie wykazał w żaden sposób na czym stwierdzone przez niego odstępstwo polega.

Decyzja powyższa zaskarżona została przez J. B. skargą do sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 września 2010 r., sygn. II SA/Po 345/10 oddalił skargę J. B. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] 2010 r. Nr [...] w przedmiocie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego. Wyrok ten uprawomocnił się wobec niezaskarżenia go przez którąkolwiek ze stron.

Postanowieniem z dnia [...] 2010 r., nr [...] PINB w O. nałożył na J. i S. B. obowiązek przedłożenia do dnia 31 lipca 2010 r. oceny technicznej wykonanych robót – nadbudowy wraz z zadaszeniem, z uwzględnieniem wprowadzenia odpowiednich zmian (robót) celem zapewnienia niezależności konstrukcyjnej nadbudowanej części budynku mieszkalnego od budynku sąsiada dla budynku położonego przy ul. Z. w O..

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wskazał między innymi, że inwestorzy – J. i S. B., na podstawie decyzji Starosty O. z dnia [...] 2005 r. znak: [...] wykonali roboty budowlane polegające na nadbudowie i rozbudowie obiektu usytuowanego przy ul. Z. w O. Nadbudowa i rozbudowa nastąpiła w oparciu o projekt budowlany zatwierdzony decyzją Starosty O. z dnia [...] 2005 r., który nie przewidywał wykonania zadaszenia tarasu od strony ogrodu. Tym samym wykonane przez inwestorów roboty stanowiły istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, o którym mowa w art. 36a ustawy Prawo budowlane. Mając powyższe na względzie Powiatowy Inspektor Nadzoru Powiatowego w O. wniósł decyzją z dnia 27 lipca 2009 r. wniósł sprzeciw do od dokonanego zawiadomienia o zakończeniu budowy z uwagi na istotnego odstępstwa inwestorów od projektu budowlanego. W ocenie organu, skoro inwestorzy powiadomili organ nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, przyjąć należało, że nadbudowa i rozbudowa budynku mieszkalnego została zakończona, a wskazane odstępstwa nastąpiły w trakcie procesu inwestycyjnego.

Dalej organ wskazał, iż Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] 2010 r., znak [...] stwierdził nieważność decyzji Starosty O. z dnia [...] 2005 r., znak: [...] wskazując na wadę rozbudowy i nadbudowy polegającą na braku samodzielności konstrukcyjnej obiektu – poprzez oparcie na ścianie nośnej istniejącego budynku oraz na dostawionych do budynku sąsiedniego filarach z cegły pełnej. Zdaniem organu I instancji, z uwagi na fakt, że inwestycja została zrealizowana przed wyeliminowaniem z obrotu decyzji o pozwoleniu na budowę, uznać należało, że inwestorzy nie działali w warunkach samowoli budowlanej.

Wojewódzki Wielkopolski Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu, postanowieniem z dnia [...] 2010 r., nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Na postanowienie powyższe skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wywiedli w terminie prawem przewidzianym J. i S. B..

W dniu 30 lipca 2010 r. J. i S. B. złożyli w PINB w O. ocenę techniczna wykonanych robót nadbudowy wraz z zadaszeniem, z uwzględnieniem wprowadzenia odpowiednich zmian celem zapewnienia niezależności konstrukcyjnej nadbudowanej części budynku mieszkalnego.

Odnośnie zadaszenia tarasu, które rzeczoznawca uznał za wiatę w opinii technicznej wskazano, iż ma ona konstrukcję drewniana krokwiową, budowla składa się z dwóch brył: mniejszej o szerokości 1,86 m i większej o szerokości 3,33 m, pokrycie stanowią płyty profilowane trapezowe, przejrzyste, wytłoczone z politereftalanu etylenu (PET). Rzeczoznawca wskazał, iż sprawdził obliczeniowo i stwierdził, ze elementy konstrukcyjne spełniają warunki graniczne nośności oraz użytkowalności.

Dalej rzeczoznawca stwierdził, iż do wiaty (zadaszenia tarasu) nie znajdują zastosowania przepisy § 12 i § 19 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, którym winny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, co oznacza, iż wiata ta (zadaszenie) spełnia warunki określone w obowiązujących przepisach.

Odnośnie zacieniania przez zadaszenie nieruchomości sąsiedniej rzeczoznawca wskazał, iż zacienianie takowe nie występuje, bowiem przy wyprowadzaniu linii o Ramonach zawartych w kącie 60º wiata nie znajduje się w świetle ustalonego obszaru, a pokrycie wiaty wykonane jest z materiału przezroczystego.

Do opinii dołączono rysunek obrazujący wymiary zadaszenia oraz zdjęcia ukazujące jego konstrukcję. Ze zdjęć oraz rysunku wynika, iż zadaszenie od strony ogrodu opiera się na pięciu słupach drewnianych osadzonych na tarasie, zaś od strony krokwie przymocowane są wprost do jego ściany.

W dniu [...] 2010 r. PINB w O. wydał decyzję znak [...] nakładającą na J. i S. małżonków B. obowiązek wykonania robót budowlanych w zakresie nadbudowanej części budynku: na stropie wzdłuż granicy działki należy wykonać belkę żelbetową o wym. 20 x 30 cm z betonu C20/25 zbrojoną 4#12 dołem oraz 2#12 górą ze stali A-III(34GS) oraz strzemionami φ 6 co 10 i 20 cm ze stali A-I(St3S). Na wskazanym elemencie należy ścianę np. z bloczków z betonu komórkowego gr. 20 cm z odm. 400 lub pustaków ceramicznych gr. 19 cm. Ze względu na słup z 2 C 100. Dla całej konstrukcji od strony sąsiada należy wykonać dylatację ze styropianu o gr. 2 cm. Mur należy wystawić ponad dach o 30 cm dla spełnienia wymogów przeciwpożarowych. Całość prac należy wykonać zgodnie z załączonym do oceny technicznej rysunkiem w terminie do dnia 31 grudnia 2010 r.

W wyniku odwołania stron WWINB w Poznaniu decyzją z dnia [...] 2010 r., znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia [...] 2010 r., znak [...] w O. umorzył postępowanie w sprawie przebudowy budynku mieszkalnego J. i S. B. w zabudowie szeregowej przy ul. Z. w O. rozbudowanego i nadbudowanego na podstawie decyzji Starosty O. z dnia [...] 2005 r., znak: [...] .

W uzasadnieniu organ wskazał, iż postępowanie to toczyło się w następstwie podania H. i M. K. z dnia 5 maja 2009 r. W trakcie postępowania organ nie stwierdził dokonania przebudowy w budynku przy ul. Z. w O., a inwestorzy dokonali jedynie jego nadbudowy i rozbudowy. Powyższe oznacza, iż zaktualizowały się przesłanki do umorzenia postępowania w zakresie przebudowy budynku mieszkalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. II SA/Po 425/10 oddalił skargę J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] 201 r., znak [...] w przedmiocie przedłożenia oceny technicznej. Wyrok ten uprawomocnił się wobec niezaskarżenia go przez którąkolwiek ze stron.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał między innymi, iż w toku postępowania administracyjnego ujawniły się okoliczności mające istotny wpływ na dalszy bieg postępowania. Jak bowiem wskazano w decyzji Wojewody, uchylającej decyzję o pozwoleniu na budowę, podstawą wadliwości kwestionowanej decyzji był brak samodzielności konstrukcyjnej obiektu. Uchylony projekt nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego nie przewidywał przy tym wykonania zadaszenia tarasu od strony ogrodu. Stąd powstała wątpliwość dotycząca możliwości rozdzielenia konstrukcyjnego rozbudowanej i nadbudowanej części budynku, a w konsekwencji, co do możliwości przywrócenia stanu technicznego budynku do stanu zgodnego z prawem. Ustalenie powyższej okoliczności ma istotne znaczenie dla toku dalszego postępowania legalizacyjnego, bowiem umożliwi dalsze podjęcie kroków w ramach przewidzianych przepisami ustawy Prawo budowlane zarówno co do rozbudowy obiektu budowlanego, wykonanych w oparciu o nieważną decyzję o pozwoleniu na budowę, jak i co do wykonanego w warunkach samowoli budowlanej zadaszenia.

Dalej Sąd wskazał, iż z akt sprawy wynika, iż zadaszenie wykonane zostało nad wyjściem gospodarczym z budynku mieszkalnego oraz nad tarasem i jest to w istocie jedno zadaszenie. W konsekwencji, na tym etapie postępowania, sprawę należy traktować całościowo – bez rozdzielania postępowania w przedmiocie rozbudowy oraz zadaszenia. Niezbędne bowiem stało się ustalenie zakresu wykonanych prac i ich zgodności z przepisami oraz warunkami technicznymi jakimi powinny odpowiadać budynki, zarówno co do rozbudowy, jak i zadaszenia, co z kolei umożliwi dalsze prowadzenie postępowania legalizacyjnego.

Kolejną decyzją z dnia [...] 2011 r., znak [...] w O. nałożył na J. i S. małżonków B. obowiązek wykonania robót w zakresie nadbudowanej części budynku: na stropie wzdłuż granicy działki należy wykonać belkę żelbetową o wym. 20 x 30 cm z betonu C20/25 zbrojoną 4# 12 dołem oraz 2#12 górą ze stali A-III (34GS) oraz strzemionami φ 3 co 10 i 20 cm ze stali A-I (St3S). Na wskazanym elemencie należy wykonać ścianę np. z bloczków z betonu komórkowego gr. 20 cm z odm. 400 lub pustaków ceramicznych gr. 19 cm. Ze względu na słup 2 C 100. Dla całej konstrukcji od strony sąsiada należy wykonać dylatację ze styropianu o gr. 2 cm. Mur należy wystawić ponad dach o 30 cm dla spełnienia wymogów przeciwpożarowych.

Po rozpatrzeniu odwołań H. K. oraz J. i S. B. WWINB w Poznaniu decyzją z dnia [...] 2012 r., znak [...] uchylił decyzję PINB w O. z dnia [...] 2011 r. znak [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

PINB w O. w dniu [...] 2012 r. wydał decyzję znak: [...] , którą umorzył postępowanie administracyjne w sprawie nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej przy ul. Z., wszczęte w dniu 11 maja 2009 r.

Powyższa decyzja w wyniku odwołania H. K. została decyzją Wielkopolskiego WWINB w Poznaniu z dnia [...] 2012 r., znak: [...] , w całości uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji

Po ponownym rozpoznaniu sprawy PINB w O. w dniu [...] 2012 r. wydał decyzję (znak [...] ), którą umorzył postępowanie administracyjne, w sprawie nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej przy ul. Z., wszczęte w dniu 11 maja 2009 r. w części związanej z rozbudową budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej nad garażem i pomieszczeniem gospodarczym.

Decyzję ta została w całości uchylona przez WWINB w Poznaniu decyzją z dnia [...] 2012 r., znak: [...] , jednocześnie organ odwoławczy umorzył postępowanie administracyjne w sprawie nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej wraz z zadaszeniem tarasu w O. przy ul. Z. w części dotyczącej rozbudowy polegającej na nadbudowie opisanego budynku mieszkalnego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż kwestie związane z rozbudową polegającą na nadbudowie budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej przy ul. Z. w O. stanowiły przedmiot rozpoznania w odrębnym, wznowionym postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją ostateczną WWINB w Poznaniu z dnia [...] 2012 r., znak [...] , którą orzeczono w tym zakresie co do istoty sprawy.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż dalej prowadzona część postępowania administracyjnego dotyczyć będzie legalizacji samowolnie wykonanego zadaszenia na nieruchomości położonej przy ul. Z. w O., a należącej do małżonków J. i S. B..

W dniu 23 stycznia 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wydał na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane postanowienie znak [...] , którym wstrzymał J. i S. B. prowadzenie robót budowlanych przy rozbudowie budynku mieszkalnego o zadaszenie tarasu w O. przy ul. Z. na oraz nałożył na nich obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 30 kwietnia 2013 r. następujących dokumentów:

- oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,

- zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego,

- czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż postępowanie prowadzone jest na skutek pisma H. i M. K. z 5 maja 2009 r., w następstwie kontroli stwierdzono wykonanie przez J. i S. B. zadaszenia tarasu o wymiarach 2,15 na 9,8 m, projekt nadbudowy budynku mieszkalnego zatwierdzony decyzja Starosty O. z dnia 3 czerwca 2005 r. nie przewidywał wykonania zadaszenia tarasu od strony ogrodu i co za tym idzie wykonanie tego zadaszenia stanowiło istotne odstępstwo od projektu.

Organ wskazał nadto, iż wykonanie zadaszenia tarasu, wobec wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 3 czerwca 2005 r. należy traktować zgodnie z zapatrywaniami WSA w Poznaniu wyrażonymi w wyroku z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. II SA/Po 425/11 jako wykonane w warunkach samowoli budowlanej, co implikuje konieczność zastosowania trybu określonego w art. 48 ustawy Prawo budowlane.

Dalej organ przytoczył treść art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane i podniósł, że powyższe wskazuje na konieczność nałożenia na inwestora obowiązków, których spełnienie umożliwi zalegalizowanie samowoli budowlanej.

Postanowienie powyższe zostało doręczone J. B. i S. B. w dniu 28 stycznia 2013 r. w trybie doręczeń zastępczych – przesyłki odebrał dorosły domownik M. B..

Decyzją z dnia [...] 2013 r., znak [...] , PINB w O. umorzył postępowanie w sprawie zadaszenia tarasu w O. przy ul. Z..

Powyższa decyzja w skutek odwołania H. K. została uchylona decyzją WWINB w Poznaniu z dnia [...] 2014 r. ( znak: [...] ), a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. po uprzednim zawiadomieniu o możliwości zapoznania i wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów (art. 10 § 1 K.p.a.), w dniu 10 marca 2014 r. wydał decyzję znak: [...] , którą nakazał J. i S. B., dokonanie rozbiórki zadaszenia tarasu przy budynku mieszkalnym w zabudowie szeregowej w O. przy ul. Z., dz. nr ewid. gruntów [...] .

W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, iż popełnienie przez inwestorów samowoli budowlanej, po wyeliminowaniu z obrotu prawnego pozwolenia na budowę, uzasadniało zastosowanie trybu przewidzianego w art. 48 ustawy Prawo budowlane. Przepisy art. 48 ust 2 i 3 tej ustawy umożliwiają inwestorowi legalizację samowoli budowlanej po spełnieniu opisanych w tych przepisach warunków. Wobec braku pozwolenia na budowę zadaszenia tarasu, po stronie organu zmaterializował się obowiązek wydania postanowienia w oparciu o art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w celu umożliwienia inwestorom dokonania legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu. W związku z powyższym postanowieniem z dnia 23 stycznia 2013 r. nałożono na inwestorów określone w postanowieniu obowiązki z terminem ich wykonania 30 kwietnia 2013 r. We wskazanym terminie zobowiązani nie przedłożyli żądanych dokumentów. Powoduje to konieczność wydania decyzji o rozbiórce części budynku wybudowanego bez pozwolenia na budowę , w oparciu o art. 48 ust. 1 w zw. z art. art. 48 ust. 4. Organ zaznaczył, iż jest zobligowany do wydania takiej decyzji bowiem procedura legalizacyjna, uregulowana w art. 48 Prawa budowlanego, nie zawiera norm uznaniowych, lecz normy bezwzględnie obowiązujące, których zastosowanie nie zależy od woli organu nadzoru budowlanego.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. i S. B. podnosząc, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 5 lutego 2013 r. orzekł, iż organy nadzoru budowlane przedmiotowej sprawie powinny rozważyć konieczność przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego obejmującego całość wykonanych robót budowlanych. Potwierdza to postanowienie tego Sądu z 19 listopada 2013 r. Tymczasem organy prowadzą dwa oddzielne postępowania legalizacyjne. Zaznaczono, iż postanowienie PINB w O. z dnia 23 stycznia 2013 r. straciło byt prawny w związku z późniejszym orzeczeniem Sądu z dnia 5 lutego 2013 r., w którym wyjaśniono jak ma być prowadzone postępowanie legalizacyjne. Tym samym brak było podstaw do wydania decyzji rozbiórkowej dotyczącej tarasu skoro nie przeprowadzono wcześniej postępowania legalizacyjnego. Nie można stwierdzić, ze skarżący nie wywiązali się z obowiązku określonego w postanowieniu PINB w O. z dnia 23 stycznia 2013 r.

Ponadto podniesiono, iż w sprawie nie nastąpiła sytuacja odstępstwa od projektu budowlanego, gdyż decyzja o pozwoleniu na budowę z zatwierdzonym projektem budowlanym uznana została za nieważną po zakończeniu budowy. Zaskarżona decyzja z odwołuje się do przepisu art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego przyjmując, że obiekt budowlany postawiony został bez wymaganego pozwolenia na budowę. Założenie to jest całkowicie błędne, bo w sprawie należało badać to, czy w momencie budowy doszło do samowoli budowlanej, czy wybudowany obiekt postawiony został zgodnie z prawem, a także czy powinien tu być stosowany przez analogię przepis art. 51 ust. 2 prawa budowlanego przez nałożenie obowiązku doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem oznacza, że chodzi o to, by stan budowy był zgodny z prawem - a przy braku możności porównania z pozwoleniem na budowę - czy jest zgodny z prawem budowlanym, a nie cywilnym.

Wskazano, iż w decyzji z dnia 15 listopada 2011 r., stwierdzono, iż wykonanie zadaszenia tarasu nie naruszało obowiązujących przepisów i odpowiadało prawu.

Podkreślono nadto, że w sprawie powinno być zbadane, czy urządzone zadaszenie grozi jakąś szkodą budowlaną. Zdaniem strony cała sprawa rozpatrzona została na błędnej płaszczyźnie prawnej. Zastosowany winien być przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego

Decyzją z dnia [...] 2014 r., znak: [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż przedmiotowe roboty budowlane polegające na rozbudowie budynku mieszkalnego o zadaszenie tarasu przy budynku mieszkalnym w zabudowie szeregowej w O. przy ul. Z. wobec decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2010 r., znak: [...] , którą ww. organ stwierdził nieważność decyzji Starosty O. z dnia [...] 2005 r., znak: [...] , nie są istotnym odstępstwem w rozumieniu art. 36a ustawy Prawo budowlane, lecz stanowią samowolę budowlaną.

Dalej organ wskazał, iż sprawa była przedmiotem kilku postępowań sądowoadministracyjnych. W wyroku z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. II SA/Po 425/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odniósł się do kwestii związanych z rozdzieleniem postępowania administracyjnego dotyczącego rozbudowy budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej nad garażem i pomieszczeniem gospodarczym zlokalizowanym w O. przy ul. Z., a także dotyczące rozbudowy zadaszenia nad tarasem oraz nad wyjściem gospodarczym z budynku mieszkalnego. Sąd wskazał, iż organy rozstrzygające przedmiotową sprawę winny mieć na względzie, iż niemożliwe jest prowadzenie jednego postępowania dla całości inwestycji, lecz niezbędne jest niezwykle staranne rozróżnienie okoliczności faktycznych sprawy, warunkujących tryb prowadzonego postępowania. Kolejno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w postanowieniu z dnia 19 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Po 945/12 stanowiącym wykładnię uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Po 945/12, wskazał, że przywołany przez organ fragment uzasadnienia wyroku z dnia 5 lutego 2013 r.: cyt. "organy winny rozważyć konieczność przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego o jakim mowa w art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane, obejmującego całość wykonanych robót budowlanych" stanowi fragment nie dość precyzyjny, mogący powodować wątpliwości interpretacyjne, co do dalszego biegu postępowania. Zapis powyższy należy rozumieć w ten sposób, że odnosi się on do wszystkich robót budowlanych wykonanych na podstawie wyeliminowanej z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę 3 czerwca 2005 r. Według Sądu w stosunku do robót budowlanych wykonanych z odstępstwem od uchylonego projektu budowlanego, a więc wykonanych w warunkach samowoli budowlanej, niezbędne jest przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 48 ustawy Prawo budowlane. Z uwagi przy tym na różne podstawy faktyczne i prawne tych postępowań nie ma podstaw aby objąć je jednym postępowaniem.

W ocenie WWINB w Poznaniu powyższe wytyczne Sądu wiążą organy orzekające w przedmiotowej sprawie.

Dalej organ przytoczył treść art. 48 ust. 2, 3 i 4 ustawy Prawo budowlane i wyjaśnił, iż organ I instancji prawidłowo nakazał J. i S. B., dokonanie rozbiórki zadaszenia tarasu przy budynku mieszkalnym w zabudowie szeregowej w O. przy ul. Z.. Inwestorzy nie wykonali bowiem obowiązków określonych w postanowieniu PINB w O. z dnia [...] 2013 r., znak: [...] .

Odnoszą się do zarzutów zawartych w odwołaniu WWIB w Poznaniu wyjaśnił, że w stosunku do robót budowlanych wykonanych na nieruchomości położonej w O. przy ul. Z., zgodnie z zaleceniami zawartymi w zapadłych w sprawie wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu toczą się dwa odrębne postępowania administracyjne, to jest:

- w sprawie rozbudowy budynku mieszkalnego o zadaszenie tarasu przy budynku mieszkalnym o zadaszenie tarasu przy budynku mieszkalnym w zabudowie szeregowej w O. przy ul. Z. dz . nr ewid. gruntów 3836, które jest przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego,

oraz

- w sprawie nadbudowy budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej przy budynku mieszkalnym w zabudowie szeregowej w O. przy ul. Z. dz. nr ewid. gruntów [...] (znak sprawy PINB w O. : [...] ).

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił skarżącym, iż postanowienie PINB w O. z dnia [...] 2013 r. znak: [...] , nie zostało do dnia dzisiejszego wyeliminowane z obrotu prawnego, a obowiązki w nim nałożone zobowiązywały J. i S. B. do podjęcia określonych działań w celu zalegalizowania przedmiotowej samowoli budowlanej, czego ww. nie uczynili. Decyzja PINB w O. z dnia 12 czerwca 2007 r., o której mowa w odwołaniu skarżących, została decyzją Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2013 r. znak: [...] wyeliminowana z obrotu prawnego.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli J. i S. B. powtarzając zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreślono, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nakazał rozpoznanie sprawy – przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego na nowo, a tym samym postanowienie PINB w O. z dnia 23 stycznia 2013 r. nie może wywoływać skutków prawnych. Po wyroku WSA w Poznaniu organy winny były w nowo prowadzonym postępowaniu ustalić czy rzeczywiście przepisy prawa budowlanego są naruszone, czy też chodzi może o spór sąsiedzki. W zaskarżonej decyzji brakuje konkretnych rozważań ze wskazaniem dowodów, iż prawo budowlane zostało naruszone. Sprawa wymaga stosownej opinii wydanej przez biegłego z zakresu budownictwa.

Odpowiadając na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Należy również zaznaczyć, że stosownie do treści z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza, iż sąd obowiązany jest dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Rozpatrując sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie można zgodzić się z całością argumentacji w niej podniesionej.

W pierwszym wskazać należy, iż nie trafne są te argumenty skarżących, które sprowadzają się do wskazania, iż postanowienie PINB w O. z dnia [...] 2013 r., którym zostali oni zobowiązani do przedłożenia w terminie do dnia 30 kwietnia 2013 r. wskazanych w nim dokumentów utraciło moc prawną ze względu na wyrok tutejszego Sądu z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Po 945/12.

Zauważyć bowiem należy, iż jak trafnie wskazał skarżony organ, a czego zdają się nie zauważać skarżący, prowadzone były przez organy nadzoru budowlanego dwa odrębne postępowania administracyjne dotyczące robót budowlanych zrealizowanych na nieruchomości skarżących: pierwsze dotyczące zrealizowanej na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę nadbudowy nad garażem (zakończone decyzją WINB z dnia [...] 2014 r., znak [...] będącą przedmiotem zaskarżenia w prowadzonym przed tut. Sądem postępowaniu sygn. II SA/Po 866/14) i drugie dotyczące pobudowania zadaszenia nad tarasem.

Postępowanie dotyczące zadaszenia nad tarasem wadliwie obejmowało wprawdzie początkowo także zagadnienia związane z nadbudową nad garażem, co skutkowało w tym zakresie prowadzeniem dwóch postępowań o tym samym przedmiocie, jednakże wadliwość ta została wyeliminowania w następstwie ostatecznej decyzji WWINB w Poznaniu z dnia [...] 2012 r., znak: [...] , którą organ odwoławczy umorzył postępowanie administracyjne w sprawie nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej wraz z zadaszeniem tarasu w O. przy ul. Z. w części dotyczącej rozbudowy polegającej na nadbudowie opisanego budynku mieszkalnego.

Od momentu wydania tej decyzji dalej prowadzone postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło już wyłącznie zrealizowanego bez pozwolenia na budowę, bądź zgłoszenia zadaszenia nad tarasem od strony ogrodu.

W tym też postępowaniu, którego przedmiotem było wyłącznie wykonanie zadaszenia nad tarasem organ nadzoru budowlanego I instancji wydał na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane postanowienie z dnia 23 stycznia 2013 r., którym nałożył na J. i S. B. nich obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 30 kwietnia 2013 r. określonych dokumentów, niezbędnych w ocenie organu dla podjęcia decyzji dotyczącej legalizacji zadaszenia nad tarasem. Postanowienie powyższe zostało doręczone J. B. i S. B. w dniu 28 stycznia 2013 r.

Wyrok tut. Sądu z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. II SA/Po 945/12, na który powołują się skarżący zapadł zaś w sprawie skargi na decyzję WWINB w Poznaniu z dnia [...] 2012 r., znak [...] wydaną w sprawie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem zrealizowanej nadbudowy części budynku położnego w O. , przy ul. Z..

Przedmiot postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. II SA/Po 945/12 był zatem zupełnie inny, niż określony w postanowieniu PINB z dnia 23 stycznia 2013 r. i co za tym idzie wyrok ten, jako wydany w innej sprawie (dotyczący innego postępowania administracyjnego) nie miał jakiegokolwiek wpływu na byt prawny powyższego postanowienia, jak również jako wydany w innej sprawie administracyjnej nie wiązał organów orzekających w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w sprawie wybudowanego zadaszenia nad tarasem.

Na powyższe wskazuje nie tylko analiza akt prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego odnośnie nieruchomości przy ul. Z. w O. postępowań administracyjnych, lecz także postanowienie tut. Sądu z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. II SA/Po 945/12 wydane w sprawie wykładni uzasadnienia wyroku z dnia 5 lutego 2013 r., w którym to postanowieniu wprost wskazano, iż wytyczne zawarte w wyroku z dnia 5 lutego 2013 r. odnoszą się do robót budowlanych wykonanych na podstawie wyeliminowanej z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 3 czerwca 2005 r., zaś w stosunku do robót wykonanych w warunkach samowoli budowlanej niezbędne jest przeprowadzenie odrębnego postępowania legalizacyjnego, przy czym z uwagi na rożne podstawy faktyczne i prawne tych postępowań nie ma podstaw by objąć je jednym postępowaniem.

Pomimo nietrafności zarzutu podnoszonego przez skarżących jako zasadniczy sama skarga zasługiwała jednak na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ja poprzedzająca oraz postanowienie PINB w O. zapadły z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

W myśl art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., organ odwoławczy wydaje rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, gdy w wyniku rozpoznania sprawy stwierdzi, iż ta jest prawidłowa. Podkreślić przy tym należy, iż w myśl zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 k.p.a., organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozpatrzoną decyzją organu I instancji. W wyroku z dnia 23 marca 1996 r., sygn. akt SA/Wr 1996/95 (publ. ONSA 1997, Nr 1, poz. 35) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Organ odwoławczy zobligowany jest zatem do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Nadto organ odwoławczy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) i zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.) winien dokonać ponownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed I instancją i w zależności od wyników tej oceny dokonać jego ewentualnego uzupełnienia i wydać stosowne orzeczenie.

Zauważyć wreszcie należy, iż przesłanki formalne, jakie powinna spełniać decyzja administracyjna określa art. 107 k.p.a., który na podstawie art. 140 k.p.a. znajduje zastosowanie również w stosunku do decyzji organów II instancji.

Istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Strona może, bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Dalej wskazać należy, iż przytoczenie przepisów prawa polega na podaniu treści tych przepisów, zaś wyjaśnienie podstawy prawnej - na przedstawieniu przyjętej przez organ wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji.

Wyjaśnienia podstawy prawnej przez organ nie może skutecznie zastąpić samo odwołanie się do orzeczenia sądu administracyjnego zapadłego w innej sprawie.

Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone obowiązki. Innymi słowy, strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym. Motywy decyzji muszą być tak ujęte, aby strona zainteresowana mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy jej wydaniu. Tak sporządzone uzasadnienie daje również rękojmię, iż organ dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Nieuzasadnienie zaś decyzji w sposób właściwy narusza uprawnienia strony i podstawowe zasady postępowania administracyjnego (art. 7 - 10 k.p.a.), a tym samym stanowi podstawę do uchylenia takiej decyzji (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: 25 listopada 2009 r., sygn. I OSK 558/09 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, z dnia 16 marca 1998 r., II SA 96/98, publ. Lex nr 41681, z dnia 28 października 1998 r., I SA/Gd 1651/96; z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 497/88, publ. ONSA 1989, nr 2, poz. 68, Lex nr 10079; z dnia 8 maja 1998 r., I SA/Lu 380/97 – nie publikowane).

Wymogom powyższym orzekające w sprawie organy nie sprostały.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż w realiach niniejszej sprawy nie budzi jakichkolwiek wątpliwości sam fakt zrealizowania przedmiotowego zadaszenia nad tarasem bez jakiegokolwiek pozwolenia bądź zgłoszenia, czas realizacji tego obiektu, jego wymiary i parametry techniczne oraz technologia budowy.

Okoliczności te nie są kwestionowane zarówno przez inwestorów (patrz oświadczenie J. B. złożone podczas oględzin w dniu 16 czerwca 2009 r.), jak i pozostałe strony postępowania.

Z okoliczności faktycznych sprawy niewyjaśnione postaje jedynie, czy taras nad którym zrealizowano przedmiotowe zadaszenie był ujęty w pozwoleniu na budowę budynku, a jeśli tak to czy wykonany został w sposób odpowiadający temu pozwoleniu. Okoliczność ta winna być wyjaśniona w toku postępowania przez organy administracji, albowiem może mieć istotne znaczenie dla zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy.

Dalej zauważyć należy, iż zagadnieniem kluczowym dla prowadzenia postępowania w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej polegającej na wykonaniu zadaszenia nad tarasem od strony ogrodu w budynku należącym do J. i Stanisława B. była prawidłowa kwalifikacja zrealizowanych prac pod kątem przepisów ustawy Prawo budowlane.

Orzekający w sprawie PINB w O. zarówno w postanowieniu z dnia [...] 2013 r., jak i decyzji nakazującej rozbiórkę z dnia [...] 2013 r. nie zajął zaś w ogóle stanowiska odnośnie tego za jakiego rodzaju prace uznaje roboty budowlane związane z wykonaniem przedmiotowego zadaszenia, zaś orzekający w sprawie organ II instancji ograniczył się jedynie do wskazania, że przedmiotowa budowa zadaszenia stanowiła rozbudowę budynku, bez przedstawienia jednakże jakiejkolwiek argumentacji na poparcie powyższej tezy.

Taki sposób skonstruowania uzasadnień decyzji organów obu instancji stanowił zaś niewątpliwe naruszenie przepisów postępowania, w tym w szczególności art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, albowiem właściwe zakwalifikowanie wykonanych robót budowlanych ma wpływ na przyjęcie właściwego trybu legalizacji samowoli, czy wręcz na ustalenie czy dana budowa wykonana niewątpliwie bez pozwolenia, czy też zgłoszenia w ogóle takowego pozwolenia, bądź zgłoszenia wymagała.

Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo Budowlane (tekst jedn. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej Prawo budowlane) przez obiekt budowlany należy rozumieć: budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami oraz obiekt małej architektury.

Dalej zauważyć należy, iż zgodnie z art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Budowa jest to wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego (pkt 6), a przebudowa to wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego (pkt 7a).

Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, a wyjątki od tej zasady określone są w przepisach art. 29-31 Prawa budowlane.

Powyższe oznacza, iż budowa nowych obiektów budowlanych, względnie rozbudowa istniejących wymaga co do zasady uzyskania pozwolenia na budowę, jednakże pozwolenia na budowę nie wymaga między budowa obiektów małej architektury (art. 29 ust. 1 pkt 22 ustawy prawo budowlane), jak też instalowanie urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, na obiektach budowlanych (art. 29 ust. 2 pkt 15 ustawy prawo budowlane). Wykonanie urządzeń o jakich mowa w art. 29 ust. 2 pkt 15 ustawy Prawo budowlane wymaga jednakże zgłoszenia.

Dalej zauważyć należy, iż art. 48 Prawa budowlanego ma zastosowanie do legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, art. 49b stosuje się do obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Tryb wskazany w art. 50 ust. 1 powołanej ustawy ma natomiast zastosowanie w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1, do robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach.

Brzmienie art. 48 i 49b z jednej, a art. 50 Prawo budowlanego z drugiej strony prowadzi do wniosku, że użyte w art. 50 prawa budowlanego wyrażenie ustawowe, "w przypadkach innych niż", oznacza wyraz odmienności unormowań poszczególnych stanów faktycznych. Przepis art. 48 i art. 49b Prawa budowlanego dotyczy rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części. Natomiast, gdy w wykonane roboty budowlane nie doprowadziły do powstania takiego obiektu lub jego części, to występuje przypadek "inny" niż przewidziane w art. 48 i 49b Prawa budowlanego, wobec czego zastosowane ma przepis art. 50 – 51 tego prawa.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, iż ustalenie czy wykonanie przedmiotowego zadaszenia nad tarasem stanowiło rozbudowę istniejącego obiektu budowlanego skutkować będzie koniecznością prowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego, uznanie, iż mamy do czynienia z przebudową rodzić będzie konieczność procedowania w oparciu o art. 50 tej samej ustawy, ustalenie, iż przedmiotowe zadaszenie stanowi urządzenie o jakim mowa w art. 29 ust. 2 pkt 15 ustawy Prawo budowlane skutkować będzie koniecznością zastosowania regulacji zawartej w art. 49b Prawa budowlanego, zaś ustalenia, iż powstałe zadaszenie jest obiektem malej architektury skutkować będzie koniecznością umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.

Biorąc pod uwagę znaczenie ustalenia czy wykonanie przedmiotowego zadaszenia stanowiło rozbudowę, nadbudowę, montaż urządzenia czy też wykonanie obiektu malej architektury dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy oczywistym jawi się, iż stanowisko organów w tym zakresie winno być wszechstronnie i precyzyjnie uzasadnione, któremu to wymogowi orzekające w sprawie organy nie sprostały.

Nie było przy tym wystarczające ogólne powołanie się przez orzekające w sprawie organy na orzeczenia tutejszego Sądu. W pierwszym rzędzie zauważyć bowiem należy, iż jak wskazano już powyżej wyrok z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. II SA/Po 945/12 dotyczył skargi na decyzję wydaną w odrębnym postępowaniu i dotyczącą innych robót budowlanych, a więc w sprawie odrębnej zarówno procesowo, jak i materialnie. Co za tym idzie orzeczenie to nie wiązało organów orzekających w sprawie legalizacji przedmiotowego zadaszenia nad tarasem (art. 153 p.p.s.a a contrario). W wyroku wydanym w granicach tej samej sprawy w rozumieniu formalnym i materialnym, to jest w wyroku z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. II SA/Po 425/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyraził zaś jedynie pogląd, że budowa zadaszenia odbywała się w okolicznościach wskazujących obecnie na samowolą budowlaną, nie przesądzając jednakże jak należy zakwalifikować przedmiotowe zadaszenie i przeprowadzone prace i w jakim trybie przeprowadzić należy postępowanie legalizacyjne.

Na obecnym etapie postępowania kwestii tej nie mógł przesądzić samodzielnie Sąd, albowiem byłoby to przedwczesne i prowadziłoby do zastąpienia organów administracji w rozstrzygnięciu sprawy.

Wobec braku jakichkolwiek rozważań w tym zakresie w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji, decyzji pierwszoinstancyjnej jak i postanowienia PINB w O. z [...] 2013 r. stanowisko organów co do konieczności prowadzenia postępowania legalizacyjnego i w konsekwencji orzeczenia rozbiórki w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane nie poddaje się bowiem kontroli sądowej. Pamiętać trzeba, iż rolą sądów administracyjnych jest jedynie kontrola organów administracji publicznej, polegająca - między innymi - na stwierdzeniu, czy wydawane przez te organy decyzje lub inne akty są zgodne z prawem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. I OSK 558/09, z dnia 13 lutego 2007r. sygn. akt II OSK 12/06 i z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt I FSK 259/06 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), przy czym warunkiem umożliwiającym taką kontrolę jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania oraz wyczerpujące i odnoszące się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy uzasadnienie decyzji.

Z akt sprawy nie wynika nadto czy taras na jakim posadowiono zadaszenie zrealizowany został legalnie, co również może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tym bardziej, że podstawa dla prawidłowego zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego mogą być wyłącznie kompletne ustalenia faktyczne.

Uchylenie zarówno decyzji zaskarżonej skargą, jak i decyzji organu I instancji oraz niezaskarżalnego w toku instancji postanowienia z dnia [...] 2013 r. uzasadnione jest faktem, iż wszystkie te orzeczenia dotknięte są ta sama wadliwością, a jednocześnie dopiero prawidłowe zakwalifikowanie wykonanych robót budowlanych pozwoli na ewentualne nałożenie na inwestorów określonych w Prawie budowlanym obowiązków określonych we właściwych przepisach legalizacyjnych.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organów będzie uzupełnienie zebranego materiału dowodowego we wskazanym powyżej kierunku, a następnie dokonanie oceny zrealizowanych robót budowlanych pod kątem wskazanych wyżej przepisów Prawa budowlanego, celem wyboru właściwego trybu dalszego procedowania.

Poczynione ustalenia organy winny przedstawić w uzasadnieniach wydawanych w sprawie orzeczeń odpowiadających wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż Sąd w żadnym stopniu nie przesądza tego jakiej treści decyzję winien ostatecznie wydać organ administracji w niniejszej sprawie.

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

Uwzględnienie skargi czyniło koniecznym orzeczenie z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 p.p.s.a.).