Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 668/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej~Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.57 § 1 , art.58 § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Protokolant: st. asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury i Rozwoju od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 343/14 w sprawie ze skargi Polskiego Związku Działkowców w Warszawie - Okręgowy Zarząd [...] na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od Polskiego Związku Działkowców w Warszawie - Okręgowy Zarząd [...] na rzecz Ministra Infrastruktury i Budownictwa kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyniku rozpoznania skargi Polskiego Związku Działkowców w Warszawie – Okręgowego Zarządu [...], uchylił postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2013 r. odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] grudnia 1970 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach orzekło o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w Dąbrowie Górniczej, oznaczonej jako parcela gruntowa 8/2, o powierzchni 1405 m2, stanowiącej własność T. D., J. R. i M. R., dla której Państwowe Biuro Notarialne w S. założyło zbiory dokumentów ZD nr [...] i ZD nr [...] oraz o przyznaniu z tego tytułu odszkodowania. Komisja Odwoławcza działająca przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] września 1971 r. utrzymała w mocy w/w decyzję organu I instancji.

Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Minister Budownictwa stwierdził nieważność wyżej opisanych decyzji wywłaszczeniowych organów obu instancji.

Decyzja nadzorcza została doręczona skarżącemu w dniu 4 czerwca 2007 r.

W dniu 26 czerwca 2007 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Jako przyczynę uchybienia terminu wskazał na chorobę pracownika odpowiedzialnego za prowadzenie sprawy w okresie od dnia 11 czerwca 2007 r. do 18 czerwca 2007 r.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2007r. Minister Budownictwa na podstawie art. 134 kpa stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było ustalenie, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony postępowania. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2007 r o sygn. akt I SA/Wa 1652/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił wydane postanowienie wyrażając pogląd, że rozstrzygnięcie o legitymacji strony wnoszącej odwołanie powinno nastąpić w formie decyzji administracyjnej.

Rozpoznając ponownie sprawę, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] października 2008 r. umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2009 r. o sygn. akt I SA/Wa 1823/08 stwierdził nieważność powyższej decyzji z uwagi na fakt braku uprzedniego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W następstwie tego wyroku, organ postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. odmówił przywrócenia terminu. Powodem odmowy, jak wynika z uzasadnienia, było uznanie, że wniosek ten złożony został z uchybieniem terminu określonego w art. 58 § 2 kpa zgodnie z którym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Organ uznał, że w okolicznościach sprawy przyczyna uchybienia terminu ustała wraz z powrotem pracownika do pracy tj. w dniu 19 czerwca 2007 r., a zatem dzień 25 czerwca 2007 r. był ostatnim dniem dla złożenia prośby o przywrócenie terminu. Wobec jej złożenia dzień później tj. 26 czerwca 2007 r. termin nie mógł być przywrócony.

W skardze skarżący Polski Związek Działkowców w Warszawie – Okręgowy Zarząd [...] zarzucił, że przy obliczaniu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu organ pominął treść art. 57 § 1 kpa zgodnie z którym, jeżeli początkiem terminu jest pewne zdarzenie, to przy jego obliczaniu nie uwzględnia się dnia w którym zdarzenie to nastąpiło, a zatem, jak twierdził skarżący, dzień powrotu pracownika do pracy po zwolnieniu lekarskim tj. dzień 19 czerwca 2007 r. nie powinien być liczony do biegu terminu.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.

W uzasadnieniu wyroku uchylającego zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko skarżącego. Uznał, że zdarzeniem, które wyznaczyło początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu był wprawdzie - tak jak przyjął organ - dzień powrotu pracownika do pracy, czyli 19 czerwca 2007 r., jednak dzień ten stosownie do art. 57 § 1 kpa nie powinien być uwzględniany przy obliczaniu siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 1 kpa. W konsekwencji, bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu należało liczyć w sprawie od dnia 20 czerwca 2007 r., co oznacza, że termin ten upłynął z dniem 26 czerwca 2007 r. Sąd wyjaśnił, że w sytuacji, w której w dniu 19 czerwca doręczono by skarżącemu postanowienie podlegające zaskarżeniu w drodze zażalenia, to sposób obliczenia terminu do wniesienia zażalenia byłby analogiczny. Za zdarzenie, które daje początek do wniesienia zażalenia należałoby uznać doręczenie postanowienia. Dnia doręczenia tego postanowienia nie uwzględniano by przy obliczaniu terminu. W konsekwencji, termin do wniesienia zażalenia upłynąłby również w dniu 26 czerwca o godzinie 0.00.

W konsekwencji Sąd I instancji polecił organowi merytoryczne rozpoznanie wniosku w kontekście przesłanki braku zawinienia skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł organ.

W ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 780 ze zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a.", Minister zarzucił:

- błędną wykładnię art. 58 § 2 Kpa, poprzez błędne rozumienie dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jako dnia powrotu do pracy;

- błędne zastosowanie art. 57 § 1 Kpa, poprzez uznanie dnia powrotu do pracy za zdarzenie od którego należy liczyć termin.

Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. tj. naruszenia przepisów postępowania organ wskazał na naruszenie:

- art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy, w szczególności pominięcie faktu prawidłowego obliczenia upływu terminu do złożenia przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu,

- art. 134 § 1 P.p.s.a. polegające na tym, że Sąd nie będąc związany zarzutami skargi oraz stanowiskiem organu nie wyszedł poza ich granice, w szczególności nie podjął próby samodzielnej oceny w zakresie ustalenia dnia, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 2 oraz art. 57 § 1 Kpa, poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że dniem, o którym mowa w art. 58 § 2 Kpa, w którym ustąpiła przyczyna uchybienia terminu jest dzień 19 czerwca 2007 r., tj. dzień powrotu pracownika skarżącego do pracy, gdy w istocie ewentualna przyczyna uchybienia terminu ustąpiła wraz z dniem zakończenia jego choroby tj. z dniem 18 czerwca 2007 r.

W uzasadnieniu tak skonstruowanych podstaw argumentowano, że w okolicznościach sprawy przyczyna uchybienia terminu tj. nieobecność pracownika w pracy ustała z dniem 18 czerwca 2007 r. o godz. 24.00, a nie jak przyjął Sąd I instancji w dniu następnym, bowiem już z początkiem dnia 19 czerwca 2007 r. pracownik świadczyła pracę, a zatem zdarzeniem, które wyznaczyło początek terminu, o którym mowa w art. 57 § 1 kpa nie był powrót pracownika do pracy, jak stwierdził Sąd, lecz koniec jego choroby.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Istota zarzutów i podstawowy problem w sprawie sprowadza się do prawidłowości zastosowania w sprawie art. 58 § 2 w zw. z art. 57 § 1 kpa. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Drugi, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, to przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. W okolicznościach sprawy, które są bezsporne, Sąd I instancji przyjął, że przyczyna uchybienia terminu ustała wraz z powrotem pracownika do pracy, co miało miejsce w dniu 19 czerwca 2007 r., stąd dnia tego nie powinno uwzględniać się przy obliczaniu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 58 § 2 kpa – stosownie do regulacji art. 57 § 1 kpa. W skardze kasacyjnej organ wskazuje natomiast, że przyczyna uchybienia ustała nie z dniem powrotu pracownika do pracy, lecz z dniem ostatniego dnia jego nieobecności (choroby) tj. 18 czerwca 2007 r. i to tego dnia jako początku terminu nie powinno wliczać się do biegu terminu stosownie do przepisu art. 57 § 1 kpa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowe jest stanowisko organu. Zdarzenie, o którym mowa w art. 57 § 1 kpa musi być bowiem rozumiane w kontekście przepisu art. 58 § 1 kpa i podanej przez stronę przyczyny uchybienia terminu. Skoro ten ostatni przepis stanowi, że prośbę należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny, to skoro przyczyna (choroba) ustała w dniu 18 czerwca 2007 r. to tego dnia jako zdarzenia nie należy wliczać do biegu terminu stosownie do art. 57 § 1 kpa. Sąd I instancji przyjął, że skoro podaną przyczyną – przeszkodą w dokonaniu czynności procesowej - była choroba i wywołana nią nieobecność pracownika to dopiero jego powrót wyznaczył początek biegu terminu i zaistniałą sytuację porównał z przypadkiem doręczenia w danym dniu pisma z sądu. Podany przykład nie jest jednak miarodajny, gdyż przyczyną uchybienia w sprawie nie był brak doręczenia przesyłki stronie skarżącej, ale nieobecność (choroba), która ustała nie 19 czerwca 2007 r. lecz dzień wcześniej. Zdarzeniem, o którym mowa w art. 57 § 1 kpa, którego nie uwzględnia się jako początku biegu terminu z art. 58 § 2 kpa jest przeszkoda w uchybieniu terminu i dzień jej ustania, a zatem w przypadku choroby jest to dzień ostatniego dnia choroby pracownika.

Z powyższych względów za usprawiedliwione należało uznać te podstawy skargi kasacyjnej, które odnosiły się do zastosowania w okolicznościach sprawy przepisów art. 58 § 2 w zw. z art. 57 § 1 kpa. Nie zostały natomiast naruszone przepisy art. 133 § 1 i 134 § 1 P.p.s.a. Okoliczność, że Sąd błędnie zastosował przepis kodeksu postępowania administracyjnego określający sposób liczenia terminu nie uprawniała do stawiania zarzutów nierozpoznania sprawy na podstawie akt sprawy, czy obligującego go do rozstrzygania w granicach sprawy.

Wobec jednak zasadności kluczowych podstaw skargi kasacyjnej i uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę. Podlegała ona stosownie do art. 151 P.p.s.a. oddaleniu, gdyż rozstrzygnięcie Ministra podjęte w oparciu o art. 57 § 1 kpa jest zgodne z prawem.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a.