Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 765/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

M. M. (dalej także jako "wnioskodawca", "strona" albo "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 czerwca 2021 r. nr [...] wydaną w sprawie dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 15 marca 2021 r. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika M. M. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką K. M. (ur. [...] 1949 r.).

W wyniku przeprowadzonego w dniu 18 marca 2021 r. wywiadu środowiskowego pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] ustalili, że K. M., która jest w trakcie leczenia białaczki, przeszła złamanie kręgosłupa i ma spore problemy z poruszaniem się. Co 8 tygodni ww. musi udawać się z miejsca zamieszkania ([...]) do [...] w [...], a na wizyty zawozi ją syn, który wyręcza też matkę w cięższych zakupach. K. M. oświadczyła, że całą higienę przy sobie wykonuje sama, przygotowuje posiłki i kontroluje przyjmowanie leków. Sama też wychodzi na spacery. Oświadczyła ponadto, że syn mieszka w [...] i przyjeżdża do matki w miarę jej potrzeb.

W konsekwencji poczynionych w toku wywiadu ustaleń Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej [...], do którego wpłynął przedmiotowy wniosek wezwał wnioskodawcę do złożenia oświadczenia dotyczącego aktualnego miejsca zamieszkania.

Oświadczeniem, które wpłynęło do Ośrodka w dniu 1 kwietnia 2021 r. M. M. potwierdził fakt zamieszkiwania w [...] przy ul. [...].

Na skutek pozyskanej wiedzy, pismem z dnia 6 kwietnia 2021 r. organ przekazał sprawę z wniosku M. M. do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Zawiadomienie w tym przedmiocie wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu 8 kwietnia 2021 r.

Decyzją z dnia 6 maja 2021 r. nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką K. M.

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał m.in. art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a.") oraz art. 2 pkt 2 i art.17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej powoływanej w skrócie jako "u.ś.r.").

Organ pierwszej instancji odmawiając przyznania wnioskodawcy prawa do żądanego świadczenia wskazał, że powodem wydania decyzji odmownej było niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. (z orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność K. M. ustalono dopiero w 70-tym roku jej życia) oraz wątpliwość co do opieki sprawowanej przez M. M. nad niepełnosprawną matką. Organ wyjaśnił, że z załączonego oświadczenia oraz treści wniosku wynika, iż M. M. zamieszkuje wraz z matką w [...]. Faktu tego nie potwierdziła w trakcie wywiadu matka wnioskodawcy oraz pracownik socjalny. Ponadto w bazie CBB świadczeniobiorców M. M. figuruje w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...], gdzie pobierał świadczenie wychowawcze do 30 września 2019 r., a obecnie świadczenie to pobiera żona wnioskodawcy.

Organ wskazał dalej, że w opinii pracownika socjalnego istnieje wątpliwość co do tego, czy M. M. sprawuje codzienną opiekę nad swoją niepełnosprawną matką. Ponadto ostatnim zatrudnieniem (okresem składkowym) wnioskodawcy była prowadzona do 31 lipca 2016 r. działalność gospodarcza. Od tamtej pory wnioskodawca nie pracował i nie miała miejsca rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy, zaskarżoną decyzją z dnia 23 czerwca 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy.

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał

m.in. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1, 1a, 1b i 5 24 u.ś.r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego po czym wskazał, że bezspornym jest, iż ustalony stopień niepełnosprawności K. M. datuje się od dnia 28 maja 2019 r., zaś za datę powstania tej niepełnosprawności wskazano 70 rok życia.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu pierwszej instancji odnośnie prawidłowości co do powołania art. 17 ust. 1b u.ś.r. jako podstawy do odmowy przyznania żądanego przez wnioskodawcę świadczenia. Przy rozważaniu tej kwestii konieczne było bowiem wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) dla określenia ich wpływu na sytuację prawną strony. Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji przywołanego wyroku orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W realiach przedmiotowej sprawy powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie mogła być zatem przesłanka wieku, w którym powstała niepełnosprawność matki wnioskodawcy.

W ocenie Kolegium, wydanie decyzji odmownej uzasadniał natomiast brak spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki ogólnej określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organ odwoławczy podzielił w tej kwestii stanowisko organu pierwszej instancji, że zebrane w sprawie dowody pozwalają na stwierdzenie, iż wnioskodawca nie jest osobą, która w myśl tego przepisu nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Pomimo tego, że z materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, iż matka strony posiada znaczny stopień niepełnosprawności ze wskazaniem, że wymaga ona konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie sposób jednak przyjąć, aby wnioskodawca z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje przy matce, rzeczywiście nie mógł, na tle stwierdzonej w wywiadzie środowiskowym samodzielności matki, podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Kolegium podkreśliło, że w aktach sprawy znajduje się wywiad środowiskowy z dnia 18 marca 2021 r., z którego wynika, że opieka sprawowana przez wnioskodawcę nad matką sprowadza się do czynności wspierających, to jest wyręczaniu matki w ciężkich zakupach i ciężkich pracach, gdyż z uwagi na chory kręgosłup matka wnioskodawcy nie może podnosić ciężkich przedmiotów, czy w prowadzeniu samochodu celem dotarcia na wizytę lekarską. Pracownik socjalny ustalił, że matka wnioskodawcy we własnym zakresie dba o higienę oraz o przygotowanie i spożycie posiłków, sama również kontroluje przyjmowanie leków. Dodatkowo z oświadczenia strony z dnia 12 marca 2021 r. wynika, że opieka obejmuje ćwiczenia fizyczne codziennie po 15 minut, mierzenie ciśnienia, sprzątanie, pranie i prasowanie 2 razy w tygodniu, robienie zakupów dwa razy w tygodniu oraz wyjścia na spacery codziennie po godzinie.

W ocenie Kolegium opisane ustalenia pozwalały na stwierdzenie, że ze względu na zakres deklarowanych czynności i sposób ich wykonywania wnioskodawca nie tyle sprawuje opiekę nad matką, uniemożliwiającą mu podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zawodowej, co bardziej świadczy jej pomoc, która nie uprawnia do przyznania wnioskowanego przez niego świadczenia pielęgnacyjnego. Sama konieczność sprawowania opieki również nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy zauważył, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest uzależnione od samego faktu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale od niemożliwości wykonywania pracy lub innej pracy zarobkowej, a jego celem nie jest wynagrodzenie za sprawowanie opieki, a zrekompensowanie utraconych dochodów z pracy lub innej pracy zarobkowej. W przedmiotowej sprawie, na co słusznie zwrócił już uwagę organ pierwszej instancji, związek taki nie zachodzi. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca zakończył prowadzenie własnej działalności gospodarczej w sierpniu 2016 r., to jest wcześniej niż ustalono u jego matki znaczny stopień niepełnosprawności. Z akt nie wynika natomiast, aby M. M. sprawował opiekę nad niepełnosprawną matką wcześniej. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. dotyczy wyłącznie sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie takie orzeczenie zostało wydane dopiero w 2019 r. i ustaliło ono znaczny stopień niepełnosprawności matki wnioskodawcy od 28 maja 2019 r. Wyżej wymieniony nie wykazał, że to w związku ze sprawowaną nad matką opieką nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. W okolicznościach sprawy brak jest zatem podstaw do uznania, że wnioskodawca miał zamiar i możliwość podjęcia zatrudnienia, lecz uniemożliwiła mu to konieczność sprawowania opieki. Ponadto zakres deklarowanych przez wnioskodawcę czynności i sposób ich wykonywania wskazują na fakt świadczenia pomocy, a nie opieki. Z okoliczności sprawy nie wynika nadto, by wnioskodawca był matce niezbędny tak bardzo, że nie mógłby podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia.

W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika M. M. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy, względnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem

o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ odwoławczy wskazał, iż nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy opieką skarżącego nad jego niepełnosprawną matką a rezygnacją przez niego z zatrudnienia. Z dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Z przywołanej normy prawa wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału skarżący ze względu na sprawowaną opiekę nie jest w stanie podjąć zatrudnienia nawet w najmniejszym wymiarze czasowym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd bada zaskarżony akt (w realiach niniejszej sprawy decyzję administracyjną) pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Tym samym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy,

bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny Sądu skarżący uczynił decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.

Wskazać w tym miejscu należy, że w art. 17 u.ś.r. szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny

i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji

i edukacji.

Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Podkreślenia przy tym wymaga, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie.

Ponadto należy wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2020 r.; sygn. akt I OSK 1148/20, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja

z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały

w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r.; sygn. akt I OSK 516/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W każdej sprawie właściwy organ musi zatem dokonać dogłębnej oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (zob. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2015 r.; sygn. akt I OSK 2820/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie organy obu instancji odmówiły przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia, aczkolwiek analiza uzasadnień decyzji wydanych przez organy daje asumpt do przyjęcia, że ich rozstrzygnięcia uwarunkowane były ustaleniem zasadniczo odmiennych przesłanek negatywnych.

Organ pierwszej instancji stanął generalnie na stanowisku, że w sprawie nie została spełniona przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zakreślona przez przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność matki skarżącego, zgodnie z wydanym względem niej orzeczeniem, powstała w wieku, który nie mieści się w przedziale wiekowym zakreślonym we wskazanym przepisie. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ ten przyjął nadto, że czynności opiekuńcze, które wykonuje skarżący względem matki (zamieszkującej w innej miejscowości niż sam skarżący) nie są wykonywane codziennie. Sprawowane czynności opiekuńcze nie są nadto następstwem rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Organ odwoławczy dokonując szczegółowych ustaleń odnośnie czynności opiekuńczych i ich wymiaru czasowego wskazał z kolei, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest uzasadnione wówczas, gdy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z powodu zakresu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny w ogóle nie jest w stanie pracować zawodowo, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. W realiach sprawy taka sytuacja z uwagi na ustalony zakres czynności opiekuńczych i ich wymiar nie zachodzi. Skarżący ma zatem możliwość podjęcia pracy.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do argumentacji zaprezentowanej przez organ pierwszej instancji w zakresie mającym za przedmiot zastosowanie w sprawie

art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazać należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych zdążyło już uporać się ze sporem prawnym co do tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa

w art. 17 u.ś.r., pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej,

która pozostaje pod jego opieką (stosownie do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r.), nie powstała przed ukończeniem 18 – go roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej.

Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie

w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny

z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.

Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone

w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, to jest z wyłączeniem tej części tego przepisu,

która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji było zatem w analizowanym zakresie a limine nietrafne, co słusznie dostrzegł organ odwoławczy.

Ocenie poddać w tej sytuacji należało natomiast negatywne ustalenie organu drugiej instancji, a konkretnie, czy w sprawie wystąpił związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną przez skarżącego opieką.

Z materiału dowodowego sprawy w żaden sposób nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawną matką (nie zamieszkującą, co należy podkreślić, wraz ze skarżącym) sprawowana przez skarżącego wykluczała całkowicie podjęcie przez niego jakiegokolwiek zatrudnienia lub pracy zarobkowej. W postępowaniu ustalono bezsprzecznie, że matka skarżącego pomimo konieczności wsparcia ze strony osoby trzeciej wykonuje określone czynności samodzielnie. Dba bowiem o higienę, przygotowuje posiłki i zgodnie z zaleceniami przyjmuje leki. We własnym zakresie robi również podstawowe zakupy. Z ustaleń poczynionych w toku postępowania wynika bezsprzecznie, że opieka nad matką jest w istocie sporadyczna i zajmuje skarżącemu jedynie kilka godzin dziennie. Czynności opiekuńcze ograniczają się do pomocy przy robieniu cięższych zakupów, czy odbywaniu wizyt lekarskich. Nie ma nadto wątpliwości co do tego, że matka skarżącego jest w stanie pozostawać w domu bez asysty ze strony osoby trzeciej.

Czynności skarżącego związane z opieką nad matką rozpatrywane kompleksowo nie są zatem, jak zasadnie uznał organ odwoławczy, czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie przez skarżącego (ur. 28 maja 1978 r.) jakiejkolwiek pracy. Należy mieć przy tym na uwadze, że czynności składające się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego to zbiór czynności, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Z ustaleń poczynionych w sprawie bezspornie wynika, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącego nad niepełnosprawną matką, w świetle zasad doświadczenia życiowego, jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem pracy choćby w niepełnym wymiarze czasowym. Nie kwestionując złego stanu zdrowia matki skarżącego i konieczności wsparcia matki (do czego skarżący jest zobowiązany zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy; tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1359), należy podkreślić za organem odwoławczym, który nie zanegował faktu należytego sprawowania opieki przez skarżącego, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle

art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był w pełni wystarczający dla stwierdzenia, że skarżący z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się matką, ma możliwość, na tle stwierdzonej w wywiadzie środowiskowym częściowej samodzielności matki, podjęcia pracy. Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką,

jak i kwestii związanych z jej stanem zdrowia oraz możliwością samodzielnego funkcjonowania w określonych sferach życia. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera w pełni wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

W skardze z kolei nie zawarto jakichkolwiek argumentów pozwalających na podważenie zasadności wydanych rozstrzygnięć. Argumentacja uzasadnienia skargi ograniczona została do przytoczenia przepisów prawa materialnego i prostego zaprzeczenia poczynionym przez organy ustaleniom oraz wyciągniętym na ich podstawie prawidłowym wnioskom.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.