Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SAB/Lu 64/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 i 3, art. 6 ust. 1-2, art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 1, art. 2 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 3, art. 13 ust. 1 i 2, art. 25a ust. 2 pkt 1 lit. f
journal: Dz.U. 2019 poz 1427
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej - t.j.
article: art. 61
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Asesor WSA Jerzy Parchomiuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Aresztu Śledczego do załatwienia punktu 3.. wniosku M. P. z dnia [...] r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w załatwieniu punktu 3. wniosku M. P. wskazanego w punkcie I. wyroku, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w pozostałej części. IV. zasądza od Dyrektora Aresztu Śledczego na rzecz M. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia [...] maja 2020 r. (data wpływu do organu: [...] maja 2020 r.) M. P. (dalej także jako "wnioskodawca" lub "skarżący") – powołując art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm., aktualny t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, dalej jako "u.d.i.p.") jako podstawę prawną swojego żądania – zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w L. (dalej także jako "organ" lub "Dyrektor") o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazania, czy:

1. na terenie Aresztu Śledczego w L. znajduje się cela mieszkalna,

w której oprócz drzwi, w wejściu do celi zamontowano kratę koszową (dystansującą) a także całodobowo można monitorować zachowanie osadzonego przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk?

2. na terenie Aresztu Śledczego w L. jest stanowisko ochronne, na którym funkcjonariusz Służby Więziennej całodobowo kontroluje zachowanie osadzonego, pełniąc dozór przy otwartych drzwiach celi mieszkalnej i zamkniętej kracie koszowej (dystansującej) uniemożliwiającej osadzonemu samodzielne opuszczenie celi?

3. administracja Aresztu Śledczego w L. na podstawie decyzji organu postępowania karnego wykonawczego o monitorowaniu zachowania osadzonego stosowała lub stosuje wobec osób przebywających w Areszcie Śledczym w L. - na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności - środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej pełniącego całodobowo dozór przy otwartych drzwiach celi - całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi? Jeżeli taka praktyka jest lub była stosowana wnioskodawca zażądał ponadto udzieleni informacji, wobec ilu osadzonych ww. środki były stosowane: 1) w 2015 roku, 2) w 2016 roku, 3) w 2017 roku, 4) w 2018 roku, 5) w 2019 roku, 6) na dzień sporządzenia informacji;

4. administracji Aresztu Śledczego w L. znana jest praktyka polegająca na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej, pełniącego całodobowo dozór przy drzwiach otwartych celi - całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi?

Odpowiedzi na powyższy wniosek Dyrektor Aresztu Śledczego w L. udzielił w piśmie dnia [...] czerwca 2020 r., znak: [...] W treści tego pisma organ przedstawił informacje objęte punktami 1 i 2 wniosku. W tym zakresie wskazał, że Areszt Śledczy w L. posiada cele mieszkalne monitorowane przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, w tym przez system telewizji przemysłowej, w których za drzwiami wejściowymi są zamontowane wewnętrzne kraty koszowe. Ponadto wyjaśnił, że Instrukcja Ochronna Aresztu Śledczego w L. w zestawieniu stanowisk nie zawiera stanowiska, które w zakresie czynności ma wpisane wykonywanie czynności polegających na "całodobowej kontroli zachowania osadzonego, pełniąc dozór przy otwartych drzwiach celi mieszkalnej, a zamkniętej kracie koszowej (dystansującej) uniemożliwiającej osadzonemu samodzielne opuszczenie celi".

Odnośnie zaś informacji żądanych w punktach 3 i 4 wniosku organ stwierdził, że nie stanowią one informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Dyrektor wskazał, że informacja objęta tą częścią wniosku (cyt.) "w chwili obecnej nie została wytworzona", podczas gdy zgodnie z przepisami u.d.i.p., aby informacja była udostępniona musi zostać uprzednio wytworzona - musi mieć swój materialny odpowiednik, albo zostać utrwalona w jakiejkolwiek formie, tak aby można było odczytać jej treść.

M. P., nie zgadzając się z wyrażoną w powyższym piśmie oceną informacji objętych punktami 3 i 4 wniosku z dnia [...] maja 2020 r., w dniu [...] czerwca 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w L. w zakresie załatwienia tej części wniosku. Działaniu organu w tym zakresie skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie w terminie 14 dni żądanej informacji publicznej;

2. art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" u.d.i.p. poprzez stwierdzenie, że informacja żądana przez skarżącego w puntach 3 i 4 wniosku z dnia [...] maja 2020 r., nie jest informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p., podczas gdy żądana informacja wynika z decyzji wydawanych przez organy postępowania karnego wykonawczego: Dyrektora Aresztu Śledczego w L. lub Komisję Penitencjarną przy Areszcie Śledczym w L.;

3. art. 14 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie żądanej przez skarżącego informacji publicznej w sposób i w formie zgodnej z treścią wniosku z dnia [...] maja 2020 r.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący domagał się zobowiązania organu do udostępnienia informacji publicznej objętej punktami 3 i 4 wniosku z dnia [...] maja 2020 r., w terminie 7 dni od daty ogłoszenia rozstrzygnięcia w sprawie.

W uzasadnieniu skargi M. P. podniósł, że stanowisko Dyrektora Aresztu Śledczego w L. odnośnie informacji żądanych w punktach 3 i 4 przedmiotowego wniosku, nie jest zgodne ze stanem faktycznym. Organ jest bowiem, zdaniem skarżącego, w posiadaniu żądanej w tym zakresie informacji, która wynika wprost z decyzji wydawanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczego (Dz. U. z 2019 r. poz. 676 ze zm., aktualny t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 523 ze zm., dalej jako "k.k.w.") przez Dyrektora Aresztu Śledczego w L. lub przez Komisję Penitencjarną przy Areszcie Śledczym w L. (lub inny organ postępowania karnego wykonawczego wymieniony w przepisie art. 2 pkt 5 k.k.w.) w zakresie monitorowania zachowania osadzonego przebywającego w Areszcie Śledczym w L..

Skarżący opisał przewidziane w k.k.w. przesłanki podjęcia decyzji o monitorowaniu zachowania osadzonego (tj. osoby skazanej lub tymczasowo aresztowanej). Podkreślił następnie, że jako wydaną w tym przedmiocie "decyzję" organu postępowania karnego wykonawczego w rozumieniu art. 7 § 1 k.k.w., należy rozumieć każdy akt prawny o charakterze indywidualnym i konkretnym, rozstrzygający sprawę w całości lub części, albo w inny sposób kończący sprawę. Jego forma prawna (i nazwa) nie ma znaczenia. Wszystkie decyzje w zakresie monitorowania zachowania osadzonego podlegają przy tym zaskarżeniu na podstawie przepisu art. 7 k.k.w., a także kontroli i nadzorowi penitencjarnemu na podstawie przepisu art. 32 k.k.w. Nadto podlegają one złożeniu m.in. do akt osobowych osadzonego.

Skarżący zauważył, że zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 2 u.d.i.p. dokumentem urzędowym jest treść oświadczenia woli lub wiedzy utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1444 ze zm., dalej jako "k.k."), w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. W świetle do art. 115 § 13 pkt 7 k.k. funkcjonariuszem publicznym jest każdy funkcjonariusz Służby Więziennej, w tym Dyrektor Aresztu Śledczego w L. , który jednocześnie jest organem postępowania karnego wykonawczego - zgodnie z art. 2 pkt 5 k.k.w. Na podstawie art. 75 § 2 k.k.w. to dyrektor aresztu śledczego powołuje komisje penitencjarną, która także jest organem postępowania wykonawczego (art. 2 pkt 5 k.k.w.).

W ocenie skarżącego, decyzje o monitorowaniu zachowania osadzonego wydawane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w L. oraz przez Komisję Penitencjarną przy Areszcie Śledczym w L., przechowywane w aktach osobowych osób pozbawionych wolności, prowadzonych przez administrację jednostki penitencjarnej, wypełniają wszystkie warunki, aby uznać je za dokument urzędowy, o którym mowa w przepisie art. 6 ust. 2 u.d.i.p., a wobec tego podlegają udostępnieniu na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" tej ustawy. Dyrektor Aresztu Śledczego w L. nie mógł zatem uznać, że wnioskowana informacja nie została wytworzona. Takie stwierdzenie jest niezgodne ze stanem faktycznym i przepisami k.k.w. Wszystkie decyzje o monitorowaniu zachowania osadzonego podlegają bowiem nadzorowi penitencjarnemu dokonywanemu przez sędziego penitencjarnego, a tym samym muszą być w stałym posiadaniu jednostki penitencjarnej. Dyrektor Aresztu Śledczego nie uwiarygodnił więc twierdzenia o niewytworzeniu żądanej informacji publicznej, natomiast zgodnie z obowiązującymi przepisami informacja ta została wytworzona, zaś organ jest w jej posiadaniu.

Skarżący podkreślił, że nie wnosił o wytworzenie nowej informacji (dokumentu), który statuowałaby czynności wykonywane przez administrację Aresztu Śledczego w L.. Nie wnosił także o wydanie danych z rejestru, zbioru lub odrębnego zestawienia spraw osób osadzonych, które nie są dokumentem urzędowym w myśl art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Domagał się jedynie informacji o dokonywanych, na podstawie istniejących decyzji organów postępowania karnego wykonawczego, czynnościach monitorowania osadzonych w konkretnym zakresie, przy czym nie wnosił i ujawnienie samej treści poszczególnych decyzji o monitorowaniu zachowania osadzonego, a jedynie przestawienia informacji na podstawie wydanych decyzji, w sposób określony pytaniami sformułowanymi w punktach 3 i 4 wniosku z dnia [...] maja 2020 r. Zdaniem skarżącego żądanie to mieści się w zakresie uregulowania wynikającego z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., zezwalającego wnioskodawcy na określenie sposobu i formy udzielenia informacji publicznej.

Skarżący przyznał, że Dyrektor Aresztu Śledczego w L. mógł rozważyć, czy zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. musiałby podjąć szczególne czynności, które znacznie utrudniłyby normalne funkcjonowanie jednostki, aby udzielić informacji w żądanym zakresie, bowiem nie posiada gotowych danych żądanych we wniosku i musiałby dopiero ustalić na podstawie posiadanych akt osobowych osób pozbawionych wolności, czy decyzje w zakresie monitorowania zachowania osadzonego w sposób określony we wniosku skarżącego były stosowane przez administrację Aresztu Śledczego w L., co może dotyczyć jedynie okresu od 2015 do 2019 roku. W takim jednak wypadku organ byłby zobligowany wezwać skarżącego w terminie 14 dni od otrzymania wniosku, do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego, by dokonać przetworzenia wnioskowanych informacji - czego nie dokonał. Informacja w zakresie wskazania, czy na dzień sporządzenia odpowiedzi takie środki są stosowane i wobec ilu osadzonych, nie jest natomiast – zdaniem skarżącego – na tyle skomplikowana, aby nie udostępnić jej w żądanym zakresie w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

Nadto skarżący podniósł, że żądana przez niego informacja publiczna nie będzie podlegała ograniczeniom na podstawie art. 5 ust. 1, 2 i 2a u.d.i.p., albowiem jej zakres obejmuje tylko czynności podejmowane przez organy postępowania karnego wykonawczego i stosowane przez nie środki profilaktyczne względem osób osadzonych. Żądanie nie odnosi się natomiast do konkretnej osoby fizycznej (skazanego bądź tymczasowo aresztowanego), a tym samym nie może naruszać czyjejkolwiek prywatności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Aresztu Śledczego w L. wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko, że informacje objęte pytaniami z punktów

3 i 4 wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2020 r., nie stanowią informacji publicznej. Wyjaśnił, że rozpoznając przedmiotowy wniosek miał na uwadze dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym w szczególności:

- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SAB/GI 163/14, zgodnie z którym (cyt.) "aby informacja była udostępniona w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, musi zostać uprzednio wytworzona - musi mieć swój materialny odpowiednik. Nie można bowiem zobowiązać organu do udostępnienia informacji, która na dzień złożenia wniosku nie istnieje i w konsekwencji nie jest w posiadaniu organu. Z tego względu dopóki określona informacja nie zostanie utrwalona w jakiejkolwiek formie, tak aby można było odczytać jej treść, dopóty nie można przypisać jej waloru informacji publicznej",

- wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2012 r. sygn. akt

I OSK 1177/12, zgodnie z którym "cyt.) "dopóki określona informacja istnieje tylko w pamięci przedstawiciela władzy publicznej i nie została utrwalona w jakiejkolwiek formie, tak aby można było w sposób nie budzący wątpliwości odczytać jej treść, dopóty informacja taka nie ma waloru informacji publicznej";,

- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 1 marca 2016 r. sygn. akt II SAB/OI 81/15, zgodnie z którym (cyt.) "nie jest możliwe postawienie organowi zarzutu bezczynności w sytuacji, gdy żądana informacja nie jest

w posiadaniu organu, w szczególności zaś, gdy nie istnieje i wobec tego organ jej nie udostępnia, a także nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia. W tym zakresie pismo informujące o tym fakcie wnioskodawcę ma postać czynności materialno- technicznej, która stanowi odpowiedź na wniosek".

Odnośnie żądania zawartego w punkcie 4 wniosku organ dodatkowo przywołał następujące wyroki sądów administracyjnych:

- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 października 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 559/14, zgodnie z którym (cyt.) "informacją publiczną są wiadomości dotyczące faktów, zarówno wytworzone przez władzę publiczną lub inny podmiot wykonujący funkcje publiczne, jak i jedynie skierowane do tych podmiotów",

- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. akt II SAB/Op 68/15, zgodnie z którym (cyt.) "prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Informacja publiczna dotyczy stanu faktów, a prawo dostępu do informacji publicznej oznacza dostęp do informacji już będącej w posiadaniu podmiotu zobowiązanego i nie może być utożsamiane z prawem do inicjowania działań mających na celu wytworzenie informacji jakościowo nowej".

Powołując się na przytoczone poglądy orzecznicze organ stwierdził, że nie naruszył żadnego z wymienionych w skardze przepisów u.d.i.p. i tym samym nie dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie.

W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2020 r. zatytułowanym: "Replika skarżącego na odpowiedź na skargę", M. P. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Z kolei w piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2020 r. skarżący oświadczył, że cofa skargę w części dotyczącej bezczynności Dyrektora Aresztu Śledczego

w L. w udostępnieniu informacji żądanej w punkcie 4 wniosku z dnie [...] maja 2020 r., tj. w zakresie wskazania, czy administracji Aresztu Śledczego w L. znana jest praktyka polegająca na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej, pełniącego całodobowo dozór przy drzwiach otwartych celi - całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi. Jednocześnie skarżący podtrzymał wniosek o zobowiązanie organu do udostępnienia informacji objętej punktem 3 przedmiotowego wniosku oraz stwierdzenie, że organ dopuścił się w tym zakresie bezczynności.

Korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), Sąd rozpoznał sprawę

w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga w zakresie podtrzymanym do dnia jej rozpoznania, jest zasadna. Dyrektor Aresztu Śledczego w L. pozostaje bowiem bezczynny w załatwieniu punktu 3 wniosku skarżącego M. P. z dnia [...] maja 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej.

W pierwszej kolejności, odnosząc się do kwestii formalnych, wyjaśnić wypada, że w myśl art. 52 § 1 p.p.s.a., co do zasady skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność, środkiem takim jest ponaglenie, o którym mowa w art. 37 k.p.a., stąd też art. 53 § 2b p.p.s.a., doprecyzowując powyższą zasadę, stanowi, że skargę na bezczynność (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Specyfika postępowania o udostępnienie informacji publicznej, wynikająca z ograniczonego zastosowania w takim postępowaniu przepisów k.p.a. (art. 16 u.d.i.p.), przekłada się jednak na brak takiego obowiązku w przypadku skargi na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Pogląd, że skarga na bezczynność w takim przedmiocie nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia, jest przy tym ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 678/11; z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12; z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2603/13 – dostępne w CBOSA). Wobec tego skarga wniesiona w niniejszej sprawie, pomimo, że nie została poprzedzona ponagleniem, jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

Wyjaśnić należy, że w świetle poglądów orzecznictwa i doktryny ze stanem bezczynności mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie właściwy organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 4., Warszawa 2011, s. 109).

W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje, że Dyrektor Aresztu Śledczego

w L., z zachowaniem 14-dniowego terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., pisemnie odpowiedział na wniosek skarżącego z dnia [...] maja 2020 r.

o udostępnienie informacji publicznej. W treści udzielonej odpowiedzi z dnia [...] czerwca 2020 r. organ ustosunkował się do wszystkich pytań zawartych w przedmiotowym wniosku, w tym do pytania z punktu 3, do którego aktualnie ogranicza się rozpoznawana skarga. Okoliczność ta nie przesądza jednak z góry o braku bezczynności organu w zarzucanym zakresie, albowiem w udzielonej odpowiedzi organ nie zawarł informacji objętych ww. punktem wniosku, lecz stwierdził, że nie stanowią one informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji zachodzić może natomiast nie tylko wtedy, gdy podmiot taki nie reaguje na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, lecz również, gdy powstaje spór co do charakteru żądanej informacji. Jeżeli bowiem podmiot, do którego skierowano wniosek o udostepnienie informacji publicznej, stwierdzi, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, wówczas ogranicza się jedynie do pisemnego poinformowania wnioskodawcy o tym fakcie. Z takim przypadku właściwym trybem dla zakwestionowania stanowiska podmiotu zobowiązanego jest skarga na jego bezczynność, przy rozpoznaniu której sąd administracyjny zobowiązany jest ocenić, czy podmiot taki prawidłowo uznał, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, czy też źle ocenił jej charakter, a przez to nie załatwił wniosku o udostępnienie informacji w sposób prawidłowy i tym samym pozostaje wobec niego bezczynny (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, 3. wydanie, Warszawa 2016, str. 106).

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się zatem do oceny charakteru informacji objętych żądaniem wyrażonym w punkcie 3 wniosku z dnia [...] maja 2020 r., od kątem zasadności przypisania im waloru informacji publicznej.

Rozważania w tym zakresie należy poprzedzić stwierdzeniem, że Dyrektor Aresztu Śledczego w. , będący adresatem ww. wniosku, niewątpliwie należy do podmiotów zobowiązanych do udostępniania posiadanych przez siebie informacji publicznych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. W pojęciu "władzy publicznej" użytym w tym unormowaniu mieści się Służba Więzienna, będąca umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną, realizującą na zasadach określonych w k.k.w. zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności (art. 1, art. 2 ust. 1 ustawy z dnia [...] kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej - t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 828 ze zm.). Stosownie zaś do art. 7 pkt 3 tej ustawy dyrektor aresztu śledczego jest organem Służby Więziennej. Dyrektor Aresztu Śledczego w L. jest zatem organem władzy publicznej i z tego tytułu na nim obowiązek udostępniania informacji publicznych będących w jego posiadaniu, na zasadach określonych przepisami u.d.i.p.

Nadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o Służbie Więziennej, areszt śledczy jest jednostką organizacyjną tej formacji, zaś w myśl art. 13 ust. 1 tej ustawy, dyrektor kieruje tą jednostką. Źródła obowiązku informacyjnego Dyrektora Aresztu Śledczego w L. na gruncie u.d.i.p. można zatem dodatkowo upatrywać w dyspozycji art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. - jako podmiotu reprezentującego państwową jednostkę organizacyjną.

Przechodząc do istoty sporu przypomnieć należy, że przedmiotem żądania skarżącego wyrażonego w punkcie 3 wniosku z dnia [...] maja 2020 r. było udzielenie, w trybie dostępu do informacji publicznej, odpowiedzi na pytanie, czy administracja Aresztu Śledczego w L. na podstawie decyzji organu postępowania karnego wykonawczego o monitorowaniu zachowania osadzonego stosowała lub stosuje wobec osób przebywających w Areszcie Śledczym w L. - na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności - środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej pełniącego całodobowo dozór przy otwartych drzwiach celi - całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi? Jeżeli taka praktyka jest lub była stosowana skarżący dodatkowo zwrócił się o udzieleni informacji, wobec ilu osadzonych ww. środki były stosowane: kolejno w latach 2015, 2016, 2017, 2018 i 2019, a także wobec ilu osadzonych stosowane są one aktualnie - na dzień sporządzenia informacji.

W ocenie Sądu, stanowisko organu wyrażone w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. oraz podtrzymane w odpowiedzi na skargę, jakoby informacje objęte powyższym pytaniem nie posiadały waloru informacji publicznej, pozbawione jest uzasadnionych podstaw.

Rozwijając powyższą ocenę należy w pierwszym rzędzie wskazać, że zakres prawa do informacji publicznej został określony już w Konstytucji RP poprzez wskazanie przedmiotu informacji publicznej oraz form dostępu do tej informacji. Przedmiot informacji publicznej określa przepis art. 61 ust. 1 Konstytucji, wskazujący czego dotyczy informacja publiczna. Norma ta wiąże pojęcie "prawa do uzyskiwania informacji" z działalnością podmiotów wskazanych w Konstytucji, co oznacza, że prawo do informacji publicznej to prawo do informacji o działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP, co z kolei oznacza, że informacja dotycząca tych podmiotów nie stanowi informacji publicznej jedynie wówczas, gdy wykracza poza granice ich działalności.

Dla określenia wyznaczonego konstytucyjnie zakresu prawa do informacji istotne jest zatem ustalenie rozumienia pojęcia "działalności" organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne, organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Tego rodzaju aktywność jest zaś niewątpliwie powiązana z organizacją pracy określonych podmiotów, a także organizacją pracy wewnątrz struktur danego podmiotu, planowaniem i przyjmowaniem strategii wypełniania zadań i realizacji celów publicznych (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1416/15, LEX nr 2282006).

Tak określony na poziomie konstytucyjnym zakres prawa do informacji publicznej koresponduje z ustawową definicją "informacji publicznej". Wyjaśnić należy, że pojęcie to ustawodawca określił w przepisach art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., wskazując, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności w sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Ów przykładowy katalog spraw publicznych, które będąc przedmiotem określonej informacji czynią ją informacją publiczną, w istocie odnosi się do wybranych zakresów działalności organów władzy publicznej i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. Wśród przykładowych informacji publicznych wskazano więc w szczególności (m.in.) informacje o organizacji oraz przedmiocie działalności i kompetencjach takich podmiotów (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. "b" i "c" u.d.i.p.), a także o zasadach funkcjonowania takich podmiotów, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "a" u.d.i.p.). Nadto informacją publiczna są dane publiczne, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit "a" tiret pierwsze u.d.i.p.).

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości Sądu, że informacja o tym, czy Areszt Śledczy w L. stosował lub stosuje środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi, przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, bądź przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej pełniącego całodobowo dozór przy otwartych drzwiach celi, a także wskazanie, wobec ilu osadzonych środki takie były stosowane w Areszcie Śledczym w L. w poszczególnych latach oraz aktualnie, posiada walor informacji publicznej. Informacja ta bezpośrednio bowiem dotyczy działalności tej jednostki organizacyjnej Służby Więziennej, podejmowanej w ramach ustawowo powierzonych jej zadań (art. 2 ustawy o Służbie Więziennej). Nadto informacja ta stanowi dane publiczne, jako mająca swe źródło w treści indywidulanych decyzji w sprawie zastosowania takich środków w stosunku do konkretnego osadzonego, podejmowanych przez właściwe organy postępowania karnego wykonawczego, na podstawie przesłanek ściśle określonych w przepisach k.k.w. (art. 88c, art. 116 § 5a, art. 212b § 2 k.k.w.).

W ocenie Sądu zupełnie niezrozumiałe, a wręcz nielogiczne jest odwoływanie się przez organ - w ramach argumentacji zmierzającej do wykazania braku publicznego charakteru powyższych informacji – do poglądów orzecznictwa sądowoadministracyjnego wskazujących na konieczność zmaterializowania określonej informacji, jako warunek przypisania jej charakteru informacji publicznej (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SAB/Gl 163/14 oraz wyrok NSA z dnia 14 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1177/12), a także do poglądu wskazującego na brak bezczynności organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej w razie nieposiadania żądanej informacji (wyrok WSA w Olsztynie z dnia

1 marca 2016 r. sygn. akt II SAB/Ol 81/15). Jak już wyżej wskazano, informacja o tym, czy Areszt Śledczy w L. stosuje wskazane środki profilaktyczne, wynikać będzie bądź to z treści wydanych w tym przedmiocie decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego lub Komisji Penitencjarnej, bądź też z ustalenia braku wydania takich decyzji we wskazanym okresie. W obu przypadkach dotyczy więc sfery faktów. Trudno przy tym zgodzić się z sugestią, jakoby dysponentem tych informacji nie był Dyrektor ww. jednostki, w sytuacji, gdy – zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej – to dyrektor kieruje aresztem śledczym, zaś do jego zadań należy m.in. koordynacja oddziaływań penitencjarnych prowadzonych w podległej jednostce organizacyjnej i nadzór nad nimi oraz zapewnienie prawidłowego i praworządnego wykonywania kar pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania oraz zapewnienie bezpieczeństwa i porządku w podległej jednostce organizacyjnej. Co więcej, w świetle art. 25a ust. 2 pkt 1 lit. "f" tiret drugie ww. ustawy, informacje niezbędne do realizacji ustawowych zadań wykonywanych przez Służbę Więzienną, w tym m.in. informacje niezbędne do dokonania prawidłowej klasyfikacji, rozmieszczenia wewnątrz zakładu karnego lub aresztu śledczego oraz indywidualnego postępowania zmierzającego do realizacji celów, jakim ma służyć wykonanie kar pozbawienia wolności, środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności oraz tymczasowego aresztowania, są przetwarzane

w Centralnej Bazie prowadzonej przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, użytkowanej przez jednostki organizacyjne Służby Więziennej.

Interpretując argumenty organu przedstawione w odpowiedzi na skargę w kontekście żądania z punktu 3 wniosku z dnia [...] maja 2020 r., uwzględniając przy tym treść odpowiedzi na wniosek udzielonej w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r., Sąd doszedł do przekonania, że organ w istocie wskazuje na niedysponowanie nie tyle danymi objętymi tym żądaniem, co określoną poprzez sposób konstrukcji przedmiotowego pytania formą, w jakiej dane te miałyby zostać wnioskodawcy udostępnione. Sytuację taką należy jednak odróżnić od sytuacji, w której organ w ogóle nie posiada żądanej informacji publicznej, a tylko wówczas zwolniony jest z obowiązku jej udostępnienia (art. 4 ust. 3 u.d.i.p. a contrario). Jeżeli natomiast organ nie posiada określonej informacji publicznej w formie wskazanej przez wnioskodawcę, jednak dysponuje danymi źródłowymi, na podstawie których możliwe jest przygotowanie tej informacji w żądanej formie (co w okolicznościach niniejszej sprawy, wobec wskazanych wyżej zadań i kompetencji Dyrektora Aresztu Śledczego, wydaje się oczywiste), wówczas w grę może wchodzić co najwyżej konieczność przetworzenia informacji na potrzeby realizacji wniosku. Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Nie przesądzając zatem o tym, czy w przypadku informacji żądanych w punkcie 3 spornego wniosku rzeczywiście zachodzi konieczność ich przetworzenia (ocena ta byłaby bowiem przedwczesna na obecnym etapie postępowania chociażby wobec braku w wyjaśnieniach organu informacji o ilości danych źródłowych, które organ musiałby poddać analizie celem udzielenia odpowiedzi na ww. pytanie), stwierdzić należy, że nawet w razie istnienia takiej konieczności organ nie był zwolniony z obowiązku załatwienia przedmiotowego żądania w trybie określonym przepisami u.d.i.p.

Dokonaną przez organ kwalifikację charakteru informacji żądanej przez skarżącego w punkcie 3 wniosku z dnia [...] maja 2020 r., uznać zatem należy za błędną, co w konsekwencji świadczy bezczynności organu w tym zakresie. Wobec publicznego charakteru tej informacji oraz ciążącego na Dyrektorze Aresztu Śledczego w L. z mocy art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązku informacyjnego, organ ten powinien był informację tę udostępnić w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), bądź też w tym terminie wydać decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), w razie stwierdzenia, że zachodzą ku temu podstawy, np. określone w art. 5 u.d.i.p. W razie zaś stwierdzenia konieczności przetworzenia żądanej informacji publicznej na potrzeby realizacji wniosku, obowiązkiem organu było uprzednie przeprowadzenie postępowania mającego na celu weryfikację istnienia po stronie wnioskodawcy szczególnego interesu publicznego – jako określonego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. warunku uzyskania dostępu do informacji publicznej przetworzonej. W ramach tej weryfikacji organ winien wezwać wnioskodawcę do wykazania szczególnego interesu publicznego, albowiem ten – składając wniosek – może nie mieć świadomości, że żąda informacji przetworzonej. Jednocześnie organ winien poinformować wnioskodawcę, że ze względu (właśnie) na konieczność weryfikacji tej przesłanki, nie jest możliwe udostępnienie żądanej informacji w terminie 14 dni, oraz wyznaczyć nowy, nie dłuższy jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku, termin udostępnienia żądanej informacji – stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Wówczas dopiero po dokonaniu weryfikacji spełnienia przesłanki szczególnego interesu publicznego, w zależności od jej wyniku, organ winien udostępnić żądaną informację publiczną w żądanej formie, po jej uprzednim przetworzeniu, bądź odmówić jej udostępnienia w drodze decyzji wydanej na zasadzie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 2011 r. sygn. akt

I OSK 3/11, LEX nr 1079760; wyroki WSA we Wrocławiu: z dnia 18 maja 2012 r. sygn. akt IV SAB/Wr 12/12, LEX 1271502 oraz z dnia 29 sierpnia 2017 r. sygn. akt IV SAB/Wr 109/17, LEX nr 2364529).

Jako, że sporny punkt 3 przedmiotowego wniosku z dnia [...] maja 2020 r. nie został dotychczas załatwiony w opisany wyżej sposób, co świadczy o trwającej do tej pory bezczynności organu w tym zakresie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt

1 p.p.s.a. zobowiązał Dyrektora Areszty Śledczego w L. do jego załatwienia w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku, co też organ ten obowiązany będzie uczynić z uwzględnieniem powyższych uwag.

Jednocześnie Sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdził, że bezczynność organu w powyższym zakresie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę kwestię Sąd wziął pod uwagę fakt, że działania organu nie miały cech lekceważącego traktowania obowiązków nałożonych na ten podmiot przepisami u.d.i.p., a jedynie wynikały z błędnej oceny charakteru żądanej informacji. Nie można jednak pominąć okoliczności, że organ - choć w wadliwy sposób - to jednak z zachowaniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. na wniosek skarżącego odpowiedział.

Mając natomiast na względzie, że skarżący w złożonym w toku postępowania sądowego piśmie z dnia [...] listopada 2020 r. jednoznacznie oświadczył, że cofa skargę w części, w jakiej zarzuca ona Dyrektorowi Aresztu Śledczego w L. bezczynność w załatwieniu punktu 4 wniosku z dnia [...] maja 2020 r., natomiast Sąd uznał cofnięcie skargi w tej części za dopuszczalne z punktu widzenia art. 60 p.p.s.a. (brak jest bowiem podstaw by uznać, że czynność ta zmierza do obejścia prawa, a tym bardziej – mając na względzie przedmiot skargi, którym jest bezczynność organu – że spowoduje utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności), postępowanie w tej części należało umorzyć stosownie do art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tej sytuacji bezprzedmiotowe stało się dokonywanie przez Sąd oceny charakteru również tej części informacji objętych żądaniem skarżącego. Podkreślić w tym miejscu wypada, że jakkolwiek przepis art. 60 p.p.s.a. wprost tego nie wskazuje, w doktrynie nie budzi wątpliwości dopuszczalność jedynie częściowego cofnięcia skargi (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, op. cit., s. 421; B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 6., Warszawa 2016, s. 330).

Cofnięcie skargi jedynie w części nie dawało podstaw do zwrotu na rzecz skarżącego uiszczonego wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – w całości ani w części. Wartość należnego wpisu od skargi na bezczynność organu nie jest bowiem zależna od zakresu zarzucanej tą skargą bezczynności (§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Wobec uwzględnienia skargi w pozostałej – podtrzymanej części, zasadne jest natomiast zasądzenie zwrotu tej należności na rzecz skarżącego od organu, w ramach poniesionych kosztów postępowania, na zasadzie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w sentencji wyroku.