Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 829/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 4
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 września 2014 r. sprawy ze skargi M. sp. z o. o. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutu zgłoszonego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz M. sp. z o. o. w W. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Zastępca Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w T., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta T., nie uznał zarzutu zgłoszonego przez skarżącą w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 05 sierpnia 2013 r., nr [...] z dnia 05 sierpnia 2013 r. i nr [...] z dnia 21 stycznia 2014 r. z tytułu opłat dodatkowych za nieuiszczenie w dniach 10 grudnia 2012 r., 10 listopada 2011 r. i 19 czerwca 2013 r. opłat za parkowanie w strefie płatnego parkowania w T. pojazdów marki Renault nr rej. [...], Renault nr rej. [...] i Mercedes nr rej. [...]. Wierzyciel stwierdził, że w podanych wyżej dniach miał miejsce postój wskazanych pojazdów w strefie płatnego parkowania bez wymaganej opłaty. Zobowiązana spółka będąca właścicielem pojazdów otrzymała upomnienia przypominające o obowiązku wpłacenia należności, jednak nie zostały one uregulowane.

W złożonym zażaleniu spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 124 ustawy

z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez brak oznaczenia organu administracji publicznej, który je wydał oraz naruszenie art. 13 ust. 1 w zw. z art. 13f ustawy z dnia

21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm., dalej: "u.d.p.") poprzez błędną jego wykładnię i zastosowanie polegające na przyjęciu,

że opłatą z tytułu nieodpłatnego postoju samochodu w strefie płatnego parkowania

w każdym przypadku powinien zostać obciążony właściciel, a nie osoba, która faktycznie korzysta z samochodu (drogi) i zaniechała obowiązku opłacenia parkowania w płatnej strefie.

Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności wskazał, że Zastępca Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w T. został upoważniony przez Prezydenta Miasta T. do wydawania aktów administracyjnych w jego imieniu. Wprawdzie wydając zaskarżone postanowienie jednostka organizacyjna gminy w treści zaskarżonego postanowienia nie powołała się na to upoważnienie, jednak nim dysponuje i jest uprawniona do ich wydawania (upoważnienie znajduje się w aktach sprawy).

Odnosząc się do przedmiotu sprawy organ stwierdził, że zarzuty spółki nie znajdują usprawiedliwienia prawnego. W tym zakresie organ podał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, iż w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu, a kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie.

Organ wskazał, że w toku postępowania ustalono, że właścicielem samochodów marki Renault nr rej. [...], Renault nr rej. [...] i Mercedes nr rej. [...] jest skarżąca. Spółka wprawdzie wskazuje konkretne osoby (obcokrajowców) korzystające z pojazdów, jednak zdaniem organu, nie sposób uznać, iż wiarygodnie wykazała osoby, które korzystały z pojazdów wskazanych na tytułach wykonawczych oraz, że parkowały one w czasie określonym w tytułach.

W tym zakresie organ wskazał, iż jako dowód spółka dołączyła kserokopie (niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem) dowodów wydania tym osobom pojazdów z punktu wynajmu. Są to kserokopie fragmentaryczne i nie zawierają pełnej treści - część została usunięta, nie sposób też zidentyfikować podpisów stron. Zdaniem organu, nie są to więc wiarygodne dowody obalające domniemanie, iż to właściciel odpowiada za pojazd. W przypadku Renault Megane nr rej. [...], jako najemcę oznaczono R. K., planowany zwrot pojazdu miał nastąpić w dniu 11 listopada 2011 r. parkowanie w SPP miało miejsce w dniu 10 listopada 2011 r. Jednak nie wiadomo, kiedy faktycznie pojazd został zwrócony, nie sposób wykluczyć, że zwrot nastąpił jeszcze tego samego dnia. W przypadku pojazdu Mercedes nr rej. [...] brakuje podpisu najemcy, trudno więc uznać podane informacje na rachunku za dowód, na okoliczność korzystania z tego pojazdu w spornym czasie przez wskazaną osobę. Rachunek wystawiony na C. M. za Renault Clio nr rej. [...], wynajem 10 grudnia 2012 r., zwrot 12 grudnia 2012 r. zawiera treści fragmentaryczne z wykasowanymi elementami, również nie jest wiarygodnym dowodem.

Mając na uwadze powyższe, organ stwierdził, że spółka nie udowodniła, iż osoby przez nią wskazane, faktycznie korzystały z tych pojazdów w terminach określonych

w tytułach wykonawczych. Ponadto, w ocenie organu, skarżąca nie konkretyzuje tych podmiotów w takim stopniu, aby była możliwa skuteczna egzekucja opłat dodatkowych. Tym samym w przekonaniu organu, skarżąca nie obaliła domniemania, iż to nie ona jako właściciel korzystała z przedmiotowych pojazdów i nie opłaciła należnych opłat za parkowanie.

W skardze spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 138 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez pominięcie przez organ odwoławczy zarzutu braku oznaczenia (wadliwego oznaczenia) organu w postanowieniu z dnia

31 marca 2014 r. i w konsekwencji nie uchylenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedmiotowego postanowienia oraz naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1

i art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w wyczerpujący sposób postępowania dowodowego w sprawie, co doprowadziło do wydania błędnego rozstrzygnięcia,

w szczególności poprzez:

a) nieuzasadnione przyjęcie, że zebrany materiał dowodowy nie wskazuje w sposób wiarygodny osób, które korzystały z samochodów, w okresie w którym nałożone zostały opłaty dodatkowe z tytułu nieopłacenie postoju w strefie płatnego parkowania i tym samym, które są zobowiązane do uiszczenia tych opłat,

b) niepodjęcie jakichkolwiek czynności mających na celu wyjaśnienie powstałych wątpliwości dotyczących dowodów (umów) przedstawionych przez spółkę w toku sprawy.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu podniesionego w zażaleniu, dotyczącego błędnego oznaczenia organu

w postanowieniu wydanym w pierwszej instancji. W tym zakresie spółka podała, że nie zarzucała zaskarżonemu postanowieniu, iż zostało ono wydane przez nieuprawnioną osobę, ale wskazywała, że postanowienie to nie zawiera prawidłowego oznaczenia organu który je wydał tj. Prezydenta Miasta T. Spółka podkreśliła, że Prezydent Miasta T. nie został przywołany w zaskarżonym postanowieniu ani razu, zarówno w petitum, jak również uzasadnieniu, które konsekwentnie posługuje się pojęciem Miejskiego Zarządu Dróg. Skarżąca podkreśliła, że prawidłowe oznaczenie organu jest zgodnie z art. 124 k.p.a. obligatoryjnym elementem każdego postanowienia administracyjnego, a brak prawidłowego oznaczenia organu odbiera danemu postanowieniu charakter aktu administracyjnego. Konsekwencją stwierdzenia takiego naruszenia prawa jest w każdym przypadku stwierdzenie nieważności postanowienia, ponieważ tego rodzaju naruszenie prawa ma charakter rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Odnosząc się do drugiego zarzutu skarżąca podała, że wskazała użytkowników

i okresy, w których korzystali oni z samochodów. Zarzuciła, że jeżeli organ miał jakiekolwiek wątpliwości, co do wiarygodności danych zawartych w przedstawionych kopiach umów, dążąc do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mógł wystąpić do skarżącej o przedstawienie oryginałów lub innych dokumentów np. faktur, protokołów wydania i zwrotu samochodu. Zdaniem strony, zupełnie niezrozumiały jest zarzut dotyczący nieczytelności podpisów, ponieważ żadne przepisy prawa nie wymagają, aby podpisy pod umowami były czytelne.

W zakresie umowy z R. K. skarżąca zarzuciła, iż argumentacja organu stanowi naruszenie zasady swobodnej oceny dowodu, albowiem organ administracji bez wskazania jakichkolwiek logicznych argumentów lub przeprowadzenia w tym zakresie dodatkowego postępowania stwierdził, że dowód przedstawiony przez spółkę nie jest wystarczający dla wykazania, kto korzystał w danym okresie z samochodu, ponieważ pomimo obowiązującego w tym okresie stosunku najmu (potencjalnie) samochód mógł zostać zwrócony wcześniej.

Odnosząc się do stwierdzenia organu, że w jednej z umów brak jest podpisu najemcy, skarżąca wskazała, że w pewnych wyjątkowych przypadkach dochodzi do sytuacji w której samochód jest udostępniany bez podpisu na umowie. Spółka dokumentuje w takim przypadku wynajem umową bez podpisu, co jednak nie może prowadzić automatycznie do przyjęcia przez organ, iż wynajem nie miał miejsca.

W zakresie umowy zawartej z C. M., gdzie organ wskazuje, iż usunięte zostały pewne elementy, spółka podniosła, że celem dowodu było wskazanie organowi, kto i w jakim okresie korzystał z danego samochodu jako najemca i przedstawiona umowa w pełni wskazuje powyższe okoliczności. Z tych względów organ administracji nie może (ponownie w sposób swobodny i bez żadnego przekonującego wytłumaczenia, jak również próby wyjaśnienia tej kwestii) stwierdzać, iż brak innych elementów (nieistotnych) czyni daną umowę niewiarygodną. Skarżąca wyjaśniła, że zasłonięte elementy obejmują m.in. numery kart kredytowych, które podlegają szczególnej ochronie i nie powinny być ujawniane bez potrzeby, która w toku przedmiotowej sprawy nie zachodzi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

W ocenie Sądu postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w T. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania egzekucyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.).

Istota sporu między stornami, co wynika z treści podniesionych w skardze zarzutów, sprawdza się do oceny zasadności zgłoszonego przez Spółkę zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego - art. 33 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r . Nr 36, poz. 161 ze zm., zwanej dalej "u.p.e.a.")

Błąd co do osoby zobowiązanego dotyczy sytuacji, gdy egzekucja kierowana jest do podmiotu, który nie jest faktycznie zobowiązany do realizacji danego obowiązku. Obowiązek ponoszenia opłat za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynika wprost z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p., zgodnie z którym korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania.

Korzystającym z dróg publicznych, obowiązanym do ponoszenia opłat za parkowanie, jest niewątpliwie osoba kierująca pojazdem, która pozostawia pojazd w strefie płatnego parkowania. Praktycznie bowiem tylko taka osoba może w danym momencie dokonać technicznej czynności uiszczenia opłaty i umieszczenia dowodu dokonania tej opłaty

w widocznym miejscu w pojeździe. Jeżeli jednak opłata taka nie zostanie dokonana

a więc powstanie obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, wezwanie do jej uiszczenia niewątpliwie powinno być kierowane do właściciela pojazdu. Organ egzekucyjny nie prowadzi bowiem postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie osoby korzystającej z drogi publicznej i parkującej pojazd w strefie płatnego parkowania, ponieważ na to nie pozwalają przepisy postępowania egzekucyjnego w administracji. Organ ma zatem w tej sytuacji prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu.

Jak jednak wielokrotnie wskazywano w orzeczeniach sądów administracyjnych,

w sytuacji, kiedy korzystającym z drogi publicznej jest inna osoba, a nie właściciel pojazdu, ten ostatni może dochodzić swoich racji, podnosząc w toku postępowania egzekucyjnego zarzut błędu co do osoby zobowiązanego - art. 33 pkt 4 u.p.e.a.,

(por. wyroki NSA m.in. z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt FSK 2580/04; z dnia

12 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 209/07; z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1514/08; z dnia 18 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FSK 591/08; z dnia 12 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 1683/09). Właściciel pojazdu, chcąc zatem uchylić się od odpowiedzialności wynikającej z art. 13 ustawy o drogach publicznych, zgłaszając zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, winien wskazać osobę zobowiązaną.

W przedmiotowej sprawie spółka, zgłaszając zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, złożyła wyjaśnienia i wskazała na osoby, które na podstawie zawartych z nią umów najmu, korzystały z pojazdów w okresie, za który naliczono opłaty za nieopłacony postój. Ponadto, skarżąca pismami z dnia 19 grudnia 2012rr., 15 marca 2013r.

i 22 października 2013r. wyjaśniła , kto w jakim czasie użytkował pojazdy oraz podała dane adresowe tych osób; do pism dołączyła kserokopie umów najmu. Nie budzi wątpliwości, że spółka wskazała konkretne osoby i ich dane. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że są to obcokrajowcy, skoro wskazano ich dane adresowe. W ocenie Sądu trudno zatem zgodzić się z organem II Instancji , że przedstawione dowody są niewiarygodne, bo kserokopie są fragmentaryczne i nie sposób zidentyfikować podpisów. Jak już wskazano spółka do oprócz umów najmu przedłożyła dane okresowe użytkowników pojazdu, zatem osoby te zostały w wystarczający sposób spersonalizowane.

Przedmiotem działalności Spółki, co wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy odpisu Krajowego Rejestru Sądowego, jest wynajem

i dzierżawa pojazdów . Używanie samochodu na podstawie umowy najmu przez osobę, która pozostawiła pojazd w strefie płatnego parkowania, jest sytuacją szczególną, która niewątpliwie powoduje, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu obciąża tę osobę, nie zaś właściciela pojazdu, którym jest firma wypożyczająca auto . Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy zobowiązane będą uwzględnić powyższe rozważania, które jednocześnie stanowią wskazania, do dalszego postępowania.

Jednocześnie Sąd wskazuje, że w mniejszej sprawie brak było podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia organu pierwszej instancji . Niespornym jest, że przedmiotowe tytuły wykonawcze, na podstawie których ma być prowadzone postępowanie egzekucyjne obejmują należności Zarządu Dróg Miejskich w T. - opłatę dodatkową za nieziszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, pobieranej na podstawie art. 13f ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. Zgodnie

z treścią przepisu art. 13f ust. 1 u.d.p. za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 pobiera się opłatę dodatkową, a w myśl ust. 2 art. 13f tej ustawy rada gminy określa wysokość opłaty dodatkowej, o której mowa w ust. 1 oraz sposób jej pobierania. Wysokość opłaty dodatkowej nie może przekroczyć 50 zł. Opłatę dodatkową, o której mowa w ust. 1, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi. Miasto T. jest miastem na prawach powiatu, a stosownie do art. 19 ust. 5 u.d.p.

w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych,

z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta. Miejski Zarząd Dróg w T. jest jedynie jednostką budżetową, przy pomocy której Prezydent Miasta T. wykonuje swoje obowiązki zarządcy drogi (art. 21 ust. 1). Zatem wierzycielem pozostaje Prezydent Miasta T. w imieniu którego działa Miejski Zarząd Dróg . Postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] r. opatrzone zostało pieczątką Miejskiego Zarządu Dróg zatem zarzut nie oznaczenia organu, który wydał postanowienie jest niezasadny.

W tym stanie sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2012r. poz. 270 ) orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 cyt. ustawy.

M. Łent U. Wiśniewska L. Kleczkowski