Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 3243/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie : NSA Krystyna Kutzner AWSA Dorota Dąbek(spr.) Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2005 r sprawy ze skargi S. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 24 października 2002 r Nr [...] r. w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] na rzecz S. W. kwotę [...] ,- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia 24 października 2002 r., Nr [...] ., wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 5 punkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, po rozpatrzeniu odwołania S. W., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] .08.2002r., Nr [...]., w sprawie braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych wymienionych w poz. 2, 4 i 12 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1993r. w sprawie chorób zawodowych.

W rozpatrywanej sprawie ustalono, że S. W. pracował w [...] Przedsiębiorstwie [...] w [...] na stanowisku kopacza od [...] .04.19656r. do [...] .03.1972r. i na stanowisku montera sieci wodno-kanalizacyjnej od [...] .04.1972r. do [...] .07.1986r., w warunkach zmiennego mikroklimatu i w ekspozycji na pył.

W kierunku choroby zawodowej S. W. badany był w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w [...] oraz Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] tj. jednostkach służby zdrowia właściwych w myśl § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz.294 z późn. zm.) do wydawania orzeczeń lekarskich o rozpoznaniu bądź braku podstaw do rozpoznania chorób zawodowych. Obydwa zespoły lekarskie orzekły o braku podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii schorzeń.

W orzeczeniu z dnia [...] .12.2001r. [...] Ośrodek Medycyny Pracy w [...] podał, że:

-w wyniku przeprowadzonych badań i wywiadu chorobowego brak jest danych do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli

-brak radiologicznych podstaw do rozpoznania pylicy krzemowej płuc

-zgodnie z aktualną wiedzą medyczną stwierdzone zmiany chorobowe narządu ruchu nie pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaną pracą i nie figurują w wykazie chorób zawodowych.

W orzeczeniu natomiast Instytutu Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] .05.2002r. stwierdzono brak podstaw do rozpoznania:

-pylicy płuc, gdyż obraz radiologiczny nie wykazuje zmian uzasadniających jej rozpoznanie

-zawodowej choroby oskrzeli ze względu na brak cech niewydolności układu oddechowego w gazometrii krwi kapilarnej i spirometrii

-choroby zawodowej narządu ruchu, gdyż stwierdzone zmiany w zakresie układu kostno-stawowego kręgosłupa mają oczywistą etiologię samoistną i są wyrazem postępujących z wiekiem procesów wstecznych tkanki łącznej.

Wobec braku rozpoznania chorób zawodowych, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej działając w trybie przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, nie miały podstaw do stwierdzenia takich chorób w drodze decyzji administracyjnej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. §1 pkt 1 i pkt 2, §7 pkt 4, §8 i §9 Rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez utrzymanie w mocy decyzji o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych, do czego brak było podstaw prawnych i faktycznych w związku ze wskazanymi naruszeniami. Zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. §10 Rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz art. 5 pkt 4a oraz art. 37 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku z art. 107 §1 i §3 kpa poprzez nieuwzględnienie braku uzasadnienia faktycznego decyzji organu I instancji oraz uwzględnienie niejasnych i niewiarygodnych orzeczeń lekarskich, które wzbudzają wątpliwość co do przeprowadzenia jakichkolwiek badań i analizy dokumentacji lekarskiej. Orzeczenia lekarskie nie określiły dokładnie na jakie schorzenie cierpi skarżący i czy schorzenie to zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Skarżący zarzuca też, że nie przeprowadzono dodatkowego dochodzenia epidemiologicznego. Wbrew obowiązkowi określonemu w § 7 pkt. 4 wydane w sprawie orzeczenia lekarskie nie uwzględniały konkretnych badań klinicznych czy istniejącej dokumentacji lekarskiej. Orzeczenia lekarskie wydane w niniejszym postępowaniu są tak skrótowe, niejasne, sprzeczne same z sobą, że trudno uwierzyć aby były wiarygodnymi orzeczeniami lekarskimi. Orzeczenie lekarskie z [...].12.2001 r. [...] wydane przez lekarzy medycyny pracy z [...] Ośrodka Medycyny Pracy w rozpoznaniu podaje negatywną obserwację w kierunku przewlekłego zapalenia oskrzeli na co w uzasadnieniu podaje się, że w wyniku przeprowadzonych badań i wywiadu stwierdza się "brak danych do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli". Z orzeczenia w tym zakresie nie wynika jakie badania przeprowadzano. W rozpoznaniu nie wykluczono jednakże przewlekłego zapalenia oskrzeli co nie dawało podstaw do wydania decyzji stwierdzającej brak podstaw do istnienia choroby zawodowej. Orzeczenie powyższe w rozpoznaniu podaje także negatywną obserwację w kierunku pylicy krzemowej płuc co uzasadnione jest brakiem radiologicznych podstaw do rozpoznania pylicy krzemowej i brakiem udokumentowanego narażenia na ponadnormatywne zapylenie. I w tym wypadku nie wiadomo jakie jest rozpoznanie oraz jakie badania były przeprowadzone. W trzeciej części rozpoznania orzeczenia z dnia [...].12.2002 r. rozpoznane są uogólnione zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa oraz choroba Baastrupa przy czym także nie wiadomo z jakich badań wynika to rozpoznanie i dlaczego tego typu zmiany chorobowe narządu ruchu nie pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaną pracą kopacza a następnie montera wodno - kanalizacyjnego.

Także trzy orzeczenia lekarskie wydane na wyższym szczeblu diagnostyczno - orzeczniczym z dnia [...] .05.2002 r. a pochodzące od Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] . nr rej. [...] nie dokonały oceny stanu zdrowia badanego, uwzględniły skarżącemu jedynie wykonywanie pracy na stanowisku montera (zapominając o specjalizacji wodno - kanaliz. oraz o pracy wykonywanej na stanowisku kopacza) oraz stwierdziły brak podstaw do rozpoznania chorób zawodowych wskazanych w pkt 2, 4 oraz 12 przy czym: 1/. w zakresie rozpoznania choroby zawodowej narządu ruchu posłużono się diagnostyką radiologiczną pochodzącą z okresu 1981 do 1990 r. (druga strona orzeczenia ), 2/. w zakresie rozpoznania pylicy płuc posłużono się jakąś diagnostyką radiologiczną, ale nie można ustalić skąd pochodzącą, nie mówiąc już o braku jakiegokolwiek wyjaśnienia powiązań występujących zacienień smużkowo-siateczkowych, nieznacznie powiększonego serca i usztywnienia dużych naczyń z jakąkolwiek chorobą, 3/. uznano rozpoznanie przewlekłego zapalenia oskrzeli, ale posłużono się jakimiś badaniami nie wiadomo czyimi i z jakiego okresu aby ostatecznie w uzasadnieniu stwierdzić. że przyjęte lekarskie kryteria orzecznicze nie pozwalają stwierdzić etiologii zawodowej tego schorzenia. Tych lekarskich kryteriów orzeczniczych ani nie powołano, ani nie podano ich ustawowych podstaw. W związku ze wskazanymi naruszeniami prawa skarżący wniósł o uchylenie wydanej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] podał, że S. W. pracował w [...] Przedsiębiorstwie Robót Inżynieryjnych w [...] ul. [...] w latach 1956 - 1986. Przedsiębiorstwo to uległo przekształceniom prawnym i w dniu wszczęcia postępowania w sprawie choroby zawodowej nosiło nazwę [...] Przedsiębiorstwo [...] Sp. z 0.0. w [...]. Okres zatrudnienia i stanowiska pracy na których pracował S. W. ustalono na podstawie akt osobowych znajdujących się w Archiwum Urzędu Wojewódzkiego w [...] , natomiast warunki środowiska pracy na podstawie charakterystyki stanowiska pracy sporządzonej w dniu [...].10.2001 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] Sp. z 0.0. w [...] dla [...] Ośrodka Medycyny Pracy. Wynika z niej, że S. W. pracował na wolnym powietrzu, w warunkach zmiennego mikroklimatu i w ekspozycji na pył. Okresowo pracował w głębokich wykopach. Pomiarów czynników szkodliwych na jego stanowiskach pracy nie dokonywano. Ekspozycję na pył, zmienny mikroklimat oraz sposób wykonywania pracy, jednostki orzecznicze uwzględniły w swoich orzeczeniach. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późno zm. ) wydają decyzje w przedmiocie chorób zawodowych na podstawie orzeczenia lekarskiego jednostki służby zdrowia właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy. Jednostki orzecznicze, które w przedmiotowej sprawie wydały orzeczenia lekarskie są właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych w świetle powołanego wyżej rozporządzenia. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie posiadają kompetencji do ingerowania w merytoryczną treść rozpoznania lekarskiego. Z orzeczenia lekarskiego z dnia [...].12.2001 r. [...] Ośrodka Medycyny Pracy wynika, że jednostka ta nie rozpoznała u pacjenta przewlekłego zapalenia oskrzeli. Użyte określenia "obserwacja w kierunku przewlekłego zapalenia oskrzeli negatywna" i "brak danych do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli " są w istocie tożsame. Instytut Medycyny Pracy w swoim orzeczeniu lekarskim z dnia [...].05.2002 r. o braku podstaw do rozpoznania tej jednostki chorobowej, uzasadnia je brakiem cech niewydolności układu oddechowego w gazometrii krwi kapilarnej i spirometrii, podając wyniki tych badań. Zgodnie z brzmieniem pkt. 4 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, nazwa tej jednostki chorobowej brzmi "przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego". Przeprowadzone badania spirometryczne i gazometryczne nie wykazały cech niewydolności układu oddechowego, tym samym nie zostały spełnione kryteria dla uznania etiologii zawodowej w/w schorzenia, o których mowa w powołanym wyżej przepisie prawa. Odnośnie nie rozpoznania jako choroby zawodowej pylicy płuc podano, że podstawę rozpoznania tego schorzenia stanowi ocena narażenia zawodowego i badanie radiologiczne klatki piersiowej. W tym przypadku obydwie jednostki orzecznicze na podstawie obrazu radiologicznego płuc nie rozpoznały pylicy płuc. Logicznym jest, że opis diagnostyki radiologicznej podany w orzeczeniu lekarskim Instytutu odnosi się do podanego w uzasadnieniu orzeczenia obrazu radiologicznego. U S. W. jednostki orzecznicze nie rozpoznały także choroby zawodowej narządu ruchu. Schorzenie to wymienione jest w pkt. 12 wykazu chorób zawodowych pod nazwą " Przewlekłe choroby narządu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy, nadmiernym przeciążeniem: zapalenie pochewek ścięgnistych i kaletek maziowych, uszkodzenie łąkotki, mięśni i przyczepów ścięgnistych, martwica kości nadgarstka, zapalenie nadkłykci kości ramiennej, zmęczeniowe złamanie kości". Określenie taksatywne schorzeń narządu ruchu oznacza, że tylko wymienione jako przewlekłe choroby narządu ruchu mogą być rozpoznane jako choroby zawodowe. Rozpoznane u S. W. zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa w opinii jednostek orzeczniczych nie figurują w wykazie chorób zawodowych i mają etiologię samoistną, gdyż są wyrazem postępujących z wiekiem procesów wstecznych tkanki łącznej. Stwierdzone zmiany chorobowe nie pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaną pracą. Brak zatem podstaw do uznania ich za chorobę zawodową. W zakresie rozpoznania choroby zawodowej posłużono się diagnostyką radiologiczną z okresu 1981 - 1990 z uwagi na okres zatrudnienia S. W. do 1986 r. Na podstawie orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki orzecznicze właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych, brak było podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w niniejszej sprawie została złożona w 2002r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r. W konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą.

Stosownie do treści art. 134 i 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że jeżeli wydana w granicach sprawy której dotyczy skarga decyzja administracyjna narusza prawo w sposób określony w art. 145 §1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega uchyleniu bez względu na to, czy skarga formułuje zarzuty o naruszeniu prawa.

W ocenie sądu wydane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne naruszają prawo.

Stosownie do treści § 1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18. 11. 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U nr 65, poz. 294 z późno zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.

Zgodnie z treścią § 10 cyt. powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18. 11. 1983r. w sprawie chorób zawodowych, podstawą wydania przez inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie wydane przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Opierając się na orzeczeniach lekarskich, orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne stwierdziły, że skoro dwie upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, również inspektor sanitarny nie mógł wydać pozytywnej decyzji.

Podnieść jednak należy, że przedmiotowe orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 § 1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 kpa.

Organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonywującego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone.

Tymczasem wydane w niniejszej sprawie opinie lekarskie, na których obydwa orzekające w sprawie organy administracyjne oparły swe rozstrzygnięcia, nie spełniają tych wymogów, w szczególności zaś nie zawierają pełnego, przekonywującego i jednoznacznego uzasadnienia. Uzasadnienia są jednozdaniowe, bardzo ogólnikowe, niejasne i niewiarygodne. Orzeczenia lekarskie nie określiły dokładnie na jakie schorzenie cierpi skarżący i czy schorzenie to zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Zasadny jest zarzut skarżącego, iż orzeczenia lekarskie wydane w niniejszym postępowaniu są tak skrótowe, niejasne, sprzeczne same z sobą, że trudno przyjąć, aby były wiarygodnymi orzeczeniami lekarskimi. Orzeczenie lekarskie z [...] .12.2001 r. [...] wydane przez lekarzy medycyny pracy z [...] Ośrodka Medycyny Pracy w rozpoznaniu podaje negatywną obserwację w kierunku przewlekłego zapalenia oskrzeli na co w uzasadnieniu powołuje jedynie, że "w wyniku przeprowadzonych badań i wywiadu stwierdza się brak danych do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli". Z orzeczenia w tym zakresie nie wynika nawet jakie badania przeprowadzano. Także odnośnie negatywnej obserwacji w kierunku pylicy krzemowej płuc ograniczono uzasadnienie do jednego zdania iż "brak radiologicznych podstaw do rozpoznania pylicy krzemowej i brak udokumentowanego narażenia na ponadnormatywne zapylenie". I w tym wypadku nie wiadomo jakie badania były przeprowadzone. Także co do trzeciego ze schorzeń (narządu ruchu) nie wiadomo z jakich badań wynika rozpoznanie i dlaczego tego typu zmiany chorobowe narządu ruchu nie pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaną pracą kopacza a następnie montera wodno - kanalizacyjnego. Analogiczne zastrzeżenia budzą też trzy orzeczenia lekarskie wydane w dniu [...] .05.2002 r. przez Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...]. W szczególności w zakresie pylicy płuc nie wyjaśniono związku rozpoznanych zacienień smużkowo-siateczkowych, nieznacznie powiększonego serca i usztywnienia dużych naczyń z jakąkolwiek chorobą, ograniczając się jedynie do lapidarnego stwierdzenia, iż "obraz radiologiczny płuc nie wykazuje zmian uzasadniających rozpoznanie pylicy płuc". W przypadku tych orzeczeń powołano się wprawdzie na badania lekarskie, ale też nie można tego uznać za w pełni wystarczające, odnośnie bowiem pylicy płuc wskazano jedynie ogólnie na jakąś "diagnostykę radiologiczną", bez wskazania przez kogo przeprowadzoną i z jakiej daty. Odnośnie natomiast schorzenia narządu ruchu powołano się wyłącznie na wyniki badań do roku 1990. Nie wyjaśniono także zawartej w uzasadnieniu odnośnie zapalenia oskrzeli tezy, iż "przyjęte lekarskie kryteria orzecznicze nie pozwalają stwierdzić etiologii zawodowej tego schorzenia". Tych lekarskich kryteriów orzeczniczych nie powołano, nie podano ich ustawowych podstaw. Zasadnie zarzuca skarżący też, że IMP w [...] uwzględnił skarżącemu jedynie wykonywanie pracy na stanowisku montera, pomijając specjalizację wodno- kanalizacyjną i pracę na stanowisku kopacza. Wskazane powyżej wady orzeczeń lekarskich powodują wątpliwości co do powodów takiej a nie innej treści rozstrzygnięcia. Pomimo nawet kategorycznych stwierdzeń o rozpoznaniu schorzenia i jednocześnie niezakwalifikowaniu go jako zawodowego (np. zmiany układu kostno-stawowego), nie uzasadniono tego poglądu w sposób nie budzący wątpliwości. Nie można zatem uznać, że w/w orzeczenia lekarskie w sposób wyczerpujący i przekonywujący uzasadniają treść dokonanego rozpoznania, a organy administracyjne należycie wykonały swe obowiązki dokonania oceny opinii biegłych w granicach wskazanych w art. 80 kpa

W niniejszej sprawie organy administracyjne nie zwróciły także uwagi na istniejącą rozbieżność w treści orzeczeń lekarskich tj. [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] i Instytutu Medycyny Pracy w [...] odnośnie wszystkich trzech chorób zawodowych, tj. przewlekłego zapalenia oskrzeli, schorzeń narządu ruchu i pylicy płuc. Odnośnie schorzenia oskrzeli, [...] Ośrodek Medycyny Pracy ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż "obserwacja w kierunku przewlekłego zapalenia oskrzeli - negatywna" a w uzasadnieniu zawarto stwierdzenie, że "w wyniku przeprowadzonych badań i wywiadu chorobowego brak danych do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli". Wynika z tego zatem, że u pacjenta nie rozpoznano zapalenia oskrzeli. Tę treść diagnozy potwierdza też organ II instancji w odpowiedzi na skargę podnosząc, że użyte określenia "obserwacja w kierunku przewlekłego zapalenia oskrzeli negatywna" i "brak danych do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli " są w istocie tożsame. Tymczasem w uzasadnieniu orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w [...] stwierdzono m.in., że "zgodnie z przyjętymi lekarskimi kryteriami orzeczniczymi - brak cech niewydolności układu oddechowego w gazometrii kapilarnej i spirometrii nie pozwala na uznanie zawodowej etiologii w/w schorzenia". Z tego orzeczenia zdaje się zatem wynikać, że w przeciwieństwie do wcześniejszej diagnozy, tym razem rozpoznano przewlekłe zapalenie oskrzeli, lecz zdaniem lekarzy jest to schorzenie o niezawodowej etiologii, albowiem wykonane badania czynnościowe układu oddechowego wykazały pełną jego wydolność, a brak cech niewydolności oddechowej bądź wentylacyjnej nie upoważnia do przyjęcia zawodowej etiologii rozpoznanego przewlekłego zapalenia oskrzeli. Organy administracyjne nie zwróciły się do organów orzeczniczych lekarskich o wyjaśnienie tej sprzeczności, w ogóle się do tego nie ustosunkowały. Nie można zatem uznać, że organy administracyjne wykonały ciążące na nich obowiązki dokonania wszechstronnej oceny opinii biegłych, na której oparły swe rozstrzygnięcie. Naruszone zatem zostały zasady wynikające z art. 80 kpa, organ nie dokonał bowiem należytej oceny zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych.

Analogiczny zarzut podnieść należy także wobec orzeczeń lekarskich dotyczących choroby narządu ruchu. Także i w tym wypadku organy administracyjne nie zwróciły uwagi na istniejącą rozbieżność w treści orzeczeń lekarskich tj. [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] i Instytutu Medycyny Pracy w [...] . W orzeczeniu [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] stwierdzono uogólnione zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i chorobę Baastrupa, które "zgodnie z aktualną wiedzą medyczną nie pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaną pracą". Natomiast w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w [...] nie potwierdzono wyraźnie tej diagnozy stwierdzając jedynie ogólnie jakieś "zmiany układu kostno-stawowego" bez sprecyzowania dokładnie na czym one polegają. Inaczej też uzasadniono odmowę uznania stwierdzonych zmian za zawodowe wskazując mianowicie na ich "oczywistą etiologię samoistną, gdyż są wyrazem postępujących z wiekiem procesów wstecznych tkanki łącznej". Także i co do tych niezgodności organy administracyjne nie zwróciły się do organów orzeczniczych lekarskich o wyjaśnienie i w ogóle się do tego nie ustosunkowały.

Niespójność w diagnozie występuje też odnośnie pylicy płuc. MOMP w [...] negatywną obserwację w kierunku pylicy krzemowej płuc uzasadnił brakiem radiologicznych podstaw do rozpoznania pylicy krzemowej i brakiem udokumentowanego narażenia na ponadnormatywne zapylenie. Natomiast IMP w [...] wskazał jako czynnik narażenia zapylenie i nie powtórzył argumentu o braku udokumentowanego narażenia na ponadnormatywne zapylenie, dodatkowo zaś powołał się na inne stwierdzone w płucach i sercu schorzenia ("liczne nieregularne zacienienia smużkowo-siateczkowe", "serce nieznacznie poprzecznie powiększone", "duże naczynia usztywnione"), o których nie wspominał organ I instancji. Także i tych niezgodności organy administracyjne nie wyjaśniły.

Należy zatem stwierdzić, że decyzje organów obu instancji zapadły bez należytego wyjaśnienia sprawy, co naruszyło art. 7 i art. 77 § 1 kpa.

Należy również zauważyć, że uzasadnienia orzeczeń lekarskich zawierają też tezy sprzeczne z prawem. Podkreślić trzeba, że choroba zawodowa to pojęcie prawne, a nie medyczne. Lekarz nie orzeka więc w kwestii uznania choroby zawodowej, lecz stwierdza jedynie stan chorobowy i jego przyczyny. Natomiast kwalifikacji prawnej schorzenia dokonuje inspektor sanitarny, uwzględniając zagrożenie występujące w miejscu pracy, narażające na dane schorzenie. W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. §1 ust. 1 cytowanego powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18. 11. 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.).

Niezgodny z prawem jest argument powołany przez MOMP w [...] jako uzasadnienie braku podstaw do rozpoznania schorzenia pylicy krzemowej płuc braku udokumentowanego narażenia na ponadnormatywne zapylenie. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądu administracyjnego wystąpienie czynników szkodliwych w środowisku pracy nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm - wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1994r., I SA 1640/93, aNSA 1995/1/28). Niewykonanie zaś przez pracodawcę ciążących na nim obowiązków przeprowadzania badań nie może negatywnie oddziaływać na sytuację prawną pracownika.

Należy podkreślić, że istnieje przyjmowane i utrwalone w orzecznictwie domniemanie związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. np. wyrok SN z dnia 3 lutego 1999r., III RN 110/98, Prok.i Pr. 1999/7-8/56). Może ono być obalone poprzez wykazanie, że w konkretnym przypadku schorzenie powstało na skutek innych przyczyn. Tego jednak organ w niniejszej sprawie nie zrobił.

Za niezgodne z prawem uznać należy także ograniczenie się odnośnie choroby narządu ruchu wyłącznie do wyników badań z okresu pracy skarżącego. Przepisy stanowiące w niniejszej sprawie podstawę do orzekania w przedmiocie choroby zawodowej nie uniemożliwiają rozpoznania choroby zawodowej po upływie określonego czasu od ustania narażenia i wprost nakazują przeprowadzenie aktualnych badań w trakcie postępowania w sprawie choroby zawodowej, i to w razie kwestionowania ich wyników przez stronę dwukrotnie (§9 ust. 1 Rozporządzenia z 1983r. w sprawie chorób zawodowych).

Mając na uwadze powyżej wskazane okoliczności uznać należy, że wydane w niniejszej sprawie decyzje zarówno organu II instancji, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Stanowi to, stosownie do treści art. 145 §1 pkt 1 litera a, podstawę do ich uchylenia.

Zastrzeżenia budzą też zbyt lakoniczne uzasadnienia decyzji organu I i II instancji, które nie spełniają wymogów art. 107 §3 kpa.

Wadą przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania jest również naruszenie przez organ obowiązku pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądu administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 5 kwietnia 2001r., II SA 1095/00, LEX nr 53441 oraz wyrok NSA z 17 lipca 2003r., SA/Bd 1271/03, ONSA 2004/2/83) brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia wniosek, że organ naruszył obowiązek ustalony w art. 10 §1 kpa.

Przeprowadzone zatem w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne było dotknięte wadami. Stwierdzone przez Sąd naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz uchybienia proceduralne, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c tej ustawy, stanowią podstawę do uchylenia decyzji obu instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne winny w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej, uwzględniając w tym zakresie zawarte powyżej wskazówki Sądu. Dopiero wydane w oparciu o takie postępowanie rozstrzygnięcie nie będzie obarczone wadami prawnymi.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 §2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Koszty te stanowi wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie [...].

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.