Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 588/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 44 ust. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska ( spr.) Sędziowie sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej G. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1613/07 w sprawie ze skargi G. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych adresowych z ewidencji ludności oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1613/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2007 r., nr DSO/Ul-61707-1015/06 w przedmiocie udostępnienia danych adresowych.

W uzasadnieniu tego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną:

Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 r. o odmowie udostępnienia G. J. danych adresowych J. J.. W jej uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 44 h ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 - zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności), dane te mogą być udostępniane innym osobom i podmiotom, jeżeli uwiarygodnią one interes faktyczny w otrzymaniu danych i za zgodą osób, których dane dotyczą. Konieczne jest więc łączne wystąpienie dwóch przesłanek: stwierdzenie przez organ administracji uwiarygodnionego interesu faktycznego wnioskodawcy oraz uzyskanie oświadczenia podmiotu danych, polegającego na wyrażeniu zgody na udostępnienie. W przedmiotowej sprawie bezsporny okazał się interes faktyczny wnioskodawcy (chęć odszukania brata), natomiast nie została spełniona druga przesłanka, bowiem J. J. pismem z dnia 3 kwietnia 2007 r. poinformował, iż nie wyraża zgody na udostępnienie swoich danych osobowych.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi G. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. Akt IV SA/Wa 1613/07 uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) skargę oddalił. W uzasadnieniu stwierdził, że w myśl przepisu art. 44h ust. 2 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności dane, o których mowa w ust. 1 (tj. dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych), mogą być udostępnione innym osobom i podmiotom, jeżeli uwiarygodnią one interes faktyczny w otrzymaniu danych i za zgodą osób, których dane dotyczą. Zatem w świetle tego przepisu wymaganymi przesłankami do udostępnienia danych jest: występowanie interesu faktycznego w otrzymaniu danych oraz zgoda osób, których dane dotyczą. Z akt sprawy bezspornie wynika, że J. J. nie wyraził zgody na udostępnienie skarżącej G. J. danych ze zbioru PESEL. W tej sytuacji Sąd uznał za niezasadne zarzuty zawarte w skardze, a dotyczące naruszenia przez organ przepisów Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Obywatela oraz art. 5 K.c., albowiem przepisy te nie dotyczą problematyki udostępniania danych osobowych. Za nietrafny uznał również podniesiony na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej zarzut niezastosowania przez organ art. 44 h ust.2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, który dotyczy sytuacji, w której wnioskujący o udostępnienie danych wykazują w tym interes prawny. Przepis ten nie wymaga bowiem zgody osób, których dane dotyczą. Sąd podkreślił, że warunkiem zastosowania powyższego przepisu jest jednak wystąpienie interesu materialnego po stronie osoby wnioskującej, tymczasem wniosek skarżącej o udostępnienie danych J. J., będącego jej bratem, uzasadniony został chęcią jego odnalezienia. Takie uzasadnienie wniosku wskazuje, że oparty jest on na interesie faktycznym, a nie prawnym.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca G. J., zaskarżając go w całości i zarzucając:

1. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie za podstawę rozstrzygnięcia stanu faktycznego ustalonego w toku postępowania administracyjnego przez organ administracji z naruszeniem procedury, w szczególności przez uznanie bez należytego zbadania wszystkich okoliczności, iż w przedmiotowej sprawie G. J. ma jedynie interes faktyczny, podczas gdy organ administracji publicznej obowiązany jest na podstawie art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. podejmować działania mające na celu zbadanie sprawy także pod kątem istnienia interesu prawnego, co umożliwiałoby udostępnienie G. J. żądanych danych na podstawie art. 44h ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych;

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na oddaleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi G. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2007r., pomimo że z przyczyn wskazanych w punkcie 1 zaskarżona decyzja bezsprzecznie powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono, że w toku prowadzonego postępowania organ administracji powinien przeprowadzić należyte i całościowe postępowanie wyjaśniające zarówno w zakresie stanu faktycznego, jak też interpretacji prawa. Ewentualne wątpliwości oraz istotne dla rozstrzygnięcia sprawy kwestie (w tym także w zakresie istnienia lub braku interesu prawnego) nie mogą być bez przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego i stosownej analizy prawnej automatycznie rozstrzygane na niekorzyść obywatela.

Zdaniem skarżącej, organ administracji wydał rozstrzygnięcie bez wyjaśnienia w niezbędnym zakresie podstawowych elementów stanu faktycznego sprawy oraz właściwego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności pod kątem możliwości istnienia jej interesu prawnego, co stanowiłoby podstawę do pozytywnego załatwienia sprawy na podstawie art. 44h ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ograniczył się do stwierdzenia, że przysługuje jej jedynie interes faktyczny, przy czym ze względu na brak zgody J. J. na udostępnienie danych odmówił jej udzielenia żądanych informacji. W przekonaniu skarżącej, nie oznacza to jednak, że nie może przysługiwać jej również interes prawny, co umożliwiałoby udostępnienie danych na podstawie art. 44h ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności. Tego rodzaju możliwość nie była jednak przedmiotem analizy organu administracji publicznej. Także w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie nie zbadano należycie tej kwestii.

Skarżąca dodatkowo podniosła, że brak dogłębnego wyjaśnienia sprawy w postępowaniu sądowym pod kątem istnienia interesu prawnego doprowadził do przyjęcia błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy.

W konkluzji skargi kasacyjnej G. J. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, ogólnie określonymi w art. 174 P.p.s.a. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Powołany w podstawie skargi kasacyjnej art. 141 § 4 P.p.s.a. określa zasadnicze elementy składowe uzasadnienia wyroku. Powinno ono mianowicie zawierać: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zatem uzasadnienie wyroku powinno być sporządzone w taki sposób, by wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem.

W niniejszej sprawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji stan faktyczny oraz prawny sprawy zaprezentowano w sposób właściwy. Odzwierciedlono w nim także dokonaną sądowoadministracyjną kontrolę legalności zaskarżonej decyzji. Sąd, w ślad za prawidłowym stanowiskiem organu, przyjął za rzeczywisty stan faktyczny, który ustalony został w związku z żądaniem skarżącej udostępnienia danych osobowych J. J.. Stan faktyczny związany był więc jedynie z chęcią odszukania brata, czyli z interesem faktycznym skarżącej. Zakres postępowania wyjaśniającego był więc konsekwencją regulacji zawartej w art. 44h ust. 2 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - "2.Dane, o których mowa w ust.1, mogą być udostępniane: ...4) innym osobom i podmiotom - jeżeli uwiarygodnią one interes faktyczny w otrzymaniu danych za zgodą osób, których dane dotyczą". Wskazany przepis zasadnie stanowił podstawę prawnomaterialną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, a zgodnie z nim, udostępnienie skarżącej danych J. J. było uzależnione od wyrażenia przez niego zgody, której jednakże nie udzielił.

Należało przyjąć, że skarżąca domagała się wskazania danych ze zbiorów meldunkowych ze względu jedynie na swój interes faktyczny, albowiem nie przytoczyła żadnych innych okoliczności, które mogłyby wskazywać na jakikolwiek jej interes prawny. Trzeba zaznaczyć, że pojęcie interesu prawnego rozpatrywać powinno się w kategoriach obiektywnych, co oznacza, iż należy dane żądanie połączyć z ewentualnym przepisem prawa materialnego, z którego można wywieść dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki.

Prawidłowo także Sąd pierwszej instancji uznał, że nie doszło do naruszenia przez organ zasady prawdy materialnej, skoro wyczerpująco zbadane zostały wszystkie okoliczności związane ze sprawą wszczętą z wniosku skarżącej.

Właściwie również zastosowano przepisy prawa materialnego. Przepisy te wyznaczają zaś zakres postępowania dowodowego (art. 7 K.p.a. i 77 K.p.a.). W odniesieniu do żądania skarżącej przepisem stanowiącym podstawę prawną wydanej decyzji był art. 44h ust. 2 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Należy podkreślić, że zarzut naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania mógłby być skuteczny wtedy, gdyby Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w uzasadnieniu sposób adekwatny do celu jakim jest kontrola legalności zaskarżonej decyzji, dlaczego nie stwierdził ani naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów prawa o postępowaniu administracyjnym, ani też naruszenia przepisów prawa materialnego.

Powołana przez skarżącą we wniosku o udostępnienie danych adresowych jej brata potrzeba skontaktowania się z nim, jak i potrzeba "wykąpania się" się w jego mieszkaniu, nie wskazują na istnienie interesu prawnego w uzyskaniu przedmiotowych danych. Dlatego też należy zgodzić się z poglądem Sądu pierwszej instancji, że możliwość udostępnienia skarżącej danych adresowych brata należało rozpatrywać wyłącznie w kontekście regulacji zawartej w art. 44h ust. 2 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności. Skoro zaś w toku postępowania przed organami administracji publicznej, jak również w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, skarżąca nie wskazała na jakikolwiek interes prawny, który uzasadniałby jej żądanie udostępnienia danych osobowych brata bez jego zgody na podstawie art. 44h ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności - "2.Dane, o których mowa w ust. 1, mogą być udostępniane:...2) osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny", to Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i prawidłowo postąpił, oddalając skargę jako bezzasadną w oparciu o art. 151 P.p.s.a.

Wychodząc z powyższych założeń, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podstawy skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.