Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 329/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: Art. 58
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie: WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. G. na postanowienie [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 11 stycznia 2019 r. [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Starosta postanowieniem z dnia [...] 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 i pkt 4 K.p.a. oraz art. 100 § 1 K.p.a. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, dotyczących działki nr [...] obręb Z, jednostka ewidencyjna Z oraz wezwał strony postępowania do wystąpienia do właściwego sądu w celu przeprowadzenia postępowania o stwierdzeniu nabycia spadku po nieżyjących G. B. i A. S., ewentualnie o wystąpienie do notariusza celem sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia po wskazanych osobach w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia niniejszego postanowienia.

Jedną ze stron postępowania była D. G. Postanowienie to zostało nadane do adresatów w placówce pocztowej w dniu 3 października 2018 r. Wobec niemożności doręczenia pisma adresatce z powodu jej nieobecności, oraz braku osoby która podjęłaby się oddania jej tego pisma, operator pocztowy 5 października 2018 r., pozostawił pismo na okres 14 dni w placówce, pocztowej (Urzędzie Pocztowym). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej 5 października 2018 r. Wobec niepodjęcia pisma we wskazanym terminie, 15 października 2018 r., umieszczono ponowne zawiadomienie o możliwości jego podjęcia w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Wobec niepodjęcia pisma we wskazanym terminie, zostało ono zwrócone do nadawcy w dniu 23 października 2018 r.

W dniu 24 października 2018 r. D. G. stawiła się w siedzibie Starostwa Powiatowego, gdzie poinformowała, iż nie przebywała pod adresem Z przez ponad dwa tygodnie ze względu na konieczność opieki nad pozostającymi w K wnukami, zapoznała się z aktami sprawy, a także został jej z nich wydany dodatkowy egzemplarz postanowienia o zawieszeniu postępowania z dnia 1 października 2018 r. Następnie w dniu 29 października 2018 r., D. G. nadała w placówce pocztowej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z [...] 2018 r., (opatrzony datą 26.10.2018 r.), jednocześnie wskazując, iż składa zażalenie na to postanowienie. W treści pisma wnioskodawczyni wskazała, iż z przyczyn od niej niezależnych, nie przebywała pod wskazanym do korespondencji adresem zamieszkania i nie mogła terminowo podjąć korespondencji. W tym czasie przez blisko trzy tygodnie, przebywała ona u syna M. mieszkającego w M. pod K. Wnioskodawczyni wskazała, iż ze względu na problemy zdrowotne synowej w okresie okołoporodowym pełniła w tym czasie opiekę nad swymi wnukami.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postanowieniem z dnia 11 stycznia 2019 r. nr [...] działając na podstawie art. 58, art. 59 § 2 oraz art. 127 § 2 w związku z art. 144 K.p.a. w związku z art. 7 b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Starosty z dnia [...] 2018 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 141 § 2 K.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie, od dnia jego ogłoszenia stronie. Należy jednak wskazać, iż ustawodawca, w celu ochrony jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę postępowania, powołał instytucję procesową przywrócenie terminu. Jeżeli więc strona bez własnej winy uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia, może ona złożyć wniosek o jego przywrócenie. Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Jak wskazuje się w doktrynie, organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Analiza przedmiotowej sprawy wskazuje jednak, iż nie wszystkie z wymienionych wyżej przesłanek zostały przez wnioskodawczynię spełnione. Odnosząc się do pierwszej z nich należy wskazać, iż w doktrynie przyjmuje się, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku możemy mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia a więc takiej której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy natomiast przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni jako przyczynę niewniesienia zażalenia w terminie, wskazała okoliczność, iż z uwagi na przebywanie poza miejscem zamieszkania, nie miała możliwości terminowego odbioru korespondencji. Z przepisów k.p.a. normujących kwestie dochowania terminu do dokonania czynności procesowych oraz doręczeń pism w postępowaniu administracyjnym wynika, że datą doręczenia pisma adresatowi jest data wskazana przez odbierającego pismo na pokwitowaniu i potwierdzona podpisem odbierającego lub datą stwierdzoną przez doręczającego pismo, jeśli odbierający pismo uchyla się od potwierdzenia doręczenia lub nie może tego uczynić. Pisemne potwierdzenie odbioru przez adresata ma charakter pokwitowania, potwierdzenie doręczenia następuje zaś przez doręczającego w sytuacji określonej w art. 46 § 2 i 47 § 1 K.p.a. Zgodnie z art. 44 § 1 § 2 i § 3 kpa, w razie niemożności doręczenia pisma, w przypadku doręczania pisma przez pocztę, poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. W przypadku niepodjęcia przesyłki w siedmiodniowym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. W przypadku nieodebrania przesyłki pomimo dwukrotnego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej, zgodnie z § 4 tego przepisu, doręczenie uznaje się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, liczonego od dnia pierwszego awizowania przesyłki, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

W rozpatrywanej sprawie, postanowienie Starosty zostało doręczone wnioskodawczyni poprzez wskazane w art. 44 K.p.a. doręczenie zastępcze. Ponieważ pierwsze zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej zostało dokonane 5 października 2018 r., 14 dniowy okres w którym mogło ono zostać odebrane upłynął 19 października 2018 r., o godzinie 24:00. Tą datę należy zatem uznać za datę dokonania doręczenia postanowienia Starosty. Siedmiodniowy ustawowy termin na wniesienie zażalenia na to postanowienie upływał więc 26 października 2018 r., o godzinie 24:00. D. G. dowiedziała się o wydaniu postanowienia 24 października 2018 r., kiedy w siedzibie Starostwa Powiatowego odebrała jego dodatkowy egzemplarz. Okoliczność ta nie zmienia jednak faktu, iż formalne doręczenie jej postanowienia nastąpiło 19 października 2018 r., a odbiór dodatkowego egzemplarza należy traktować wyłącznie w kategoriach informacyjnych. W świetle przedstawionych okoliczności uchybienie przez wnioskodawczynię terminowi do wniesienia zażalenia, nie może zostać uznane za niezawinione. Wskazane przez nią okoliczności nie uniemożliwiały bowiem wniesienie go w terminie. Fakt niemożności osobistego odbioru korespondencji nie wpływa bowiem na możliwość terminowego wniesienia zażalenia. Po pierwsze bowiem to na stronie ciąży obowiązek informowania organu o miejscu swojego pobytu, tak aby umożliwić skuteczny odbiór osobisty korespondencji, w przeciwnym zaś wypadku może dojść do skutecznego doręczenia zastępczego. Doręczenie takie nie powoduje zawieszenia terminu do dokonania czynności procesowej (w przedmiotowym przypadku do wniesienia zażalenia). Po drugie, w dacie w której wnioskodawczyni dowiedziała się o skutecznym doręczeniu zastępczym (24.10.2018 r.), termin na wniesienie zażalenia (26.10.2018 r.) jeszcze nie upłynął. Pomimo to wnioskodawczyni nie złożyła zażalenia w terminie, nadając je na poczcie dopiero 29.10.2018 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

Podsumowując powyższe rozważania organ stwierdził, iż podnoszone przez wnioskodawczynię okoliczności stanowiły przeszkodę do osobistego odbioru korespondencji z przedmiotowym postanowieniem, nie zaś do terminowego wniesienia na nie zażalenia.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła D. G. podnosząc, że spełniła wszystkie wymogi ustawowe wymagane do przywrócenia uchybionego terminu. We wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wyjaśniła bowiem, że z przyczyn od niej niezależnych nie przebywała pod wskazanym adresem. W tym czasie przez blisko trzy tygodnie przebywała u syna, gdyż musiała zapewnić opiekę swym wnukom. Jednocześnie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dopełniła uchybionej czynności procesowej. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Starosty z dnia [...] 2018 r. i przywrócenie terminu do złożenia zażalenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia wydane na podstawie art. 58 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, termin przywraca się na prośbę zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy (§ 1); prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której termin był określony (§ 2). Zdaniem sądu, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego prawidłowo ocenił spełnienie formalnych wymagań rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu (złożenie prośby w terminie siedmiu dni od uchybienia przyczyny spóźnienia oraz dopełnienie spóźnionej czynności), co jest faktem bezspornym w sprawie między stronami.

Spór w sprawie dotyczy zaś uprawdopodobnienia przez skarżącą braku winy w spóźnionym wniesieniu zażalenia na postanowienie o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Jako okoliczność uprawdopodabniającą wskazała ona konieczność przebywania poza miejscem zamieszkania ze względu na sprawowanie opieki nad wnukami.

Wskazać należy, że przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od podmiotu należycie dbającego o własne interesy. Stąd też przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona nie musi udowodnić tej przeszkody, ale wystarczy, że ją uprawdopodobni. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o danym fakcie. Nie oznacza to jednak, że uprawdopodobnienie wystąpi w każdej sytuacji twierdzenia o danej okoliczności. Twierdzenia te powinny być przekonujące i wiarygodne co do wystąpienia niemożliwej do pokonania przeszkody (vide np. wyrok z dnia 20 września 2018 r. w sprawie II SA/Bk 239/18 oraz powołane tam orzecznictwo, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako CBOSA).

Przede wszystkim wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie postanowienie Starosty z dnia [...] 2018 r. zostało doręczone D. G.na podstawie art. 44 K.p.a. Zgodnie z art. 44 K.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 tej ustawy: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1); zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2); w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3); doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).

W aktach sprawy znajduje się zwrócona nadawcy (organowi) koperta z postanowieniem z dnia 1 października 2018 r. i zwrotne potwierdzenie doręczenia postanowienia. Z tych dokumentów wynika, że postanowienie zostało wskazane na adres wskazany przez skarżącą, pod którym prowadzono ze stroną dotychczasową korespondencję, operator pocztowy 5 października 2018 r., pozostawił pismo na okres 14 dni w placówce, pocztowej (Urzędzie Pocztowym Z). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej 5 października 2018 r. Wobec niepodjęcia pisma we wskazanym terminie, 15 października 2018 r., umieszczono ponowne zawiadomienie o możliwości jego podjęcia w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Wobec niepodjęcia pisma we wskazanym terminie, zostało ono zwrócone do nadawcy w dniu 23 października 2018 r. Nie ulega dla sądu wątpliwości, że wymagania formalne awizowanego doręczenia zostały spełnione, o czym świadczy wyżej wskazana treść koperty zawierającej postanowienie i dołączonego do niej zwrotnego potwierdzenia odbioru. Dowodzą one dwukrotnego awiza, tj. pozostawienia informacji o przesyłce w skrzynce pocztowej adresata i bezskutecznego upływu czternastu dni awizowania prawidłowo wykonanego. Zatem doręczenie należało uznać za dokonane w dniu 19 października 2018 r. Od tego momentu zaczął biec siedmiodniowy termin na złożenie zażalenia, a za jego ostatni dzień należało przyjąć 26 października 2018 r. Bez wątpienia skarżąca w tym terminie nie złożyła zażalenia. Okoliczności prawidłowego doręczenia nie zmienia fakt, że skarżąca w dniu 24 października 2018 r. pojawiła się w siedzibie Starostwa Powiatowego, gdzie poinformowała, iż nie przebywała pod adresem Z przez ponad dwa tygodnie ze względu na konieczność opieki nad pozostającymi w K wnukami, zapoznała się z aktami sprawy, a także został jej z nich wydany dodatkowy egzemplarz postanowienia o zawieszeniu postępowania z dnia 1 października 2018 r. Bowiem w niniejszej sprawie zgodnie z kodeksową zasadą oficjalności doręczeń, za jedyną prawidłową datę doręczenia postanowienia należy uznać 19 października 2018 r.

Z akt przedmiotowej sprawy bezsprzecznie wynika, że skarżąca w dniu 29 października 2018 r., nadała w placówce pocztowej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 1 października 2018 r., (opatrzony datą 26.10.2018 r.), jednocześnie wskazując, iż składa zażalenie na to postanowienie. Wniosek o przywrócenie terminu skarżąca umotywowała tym, że nie przebywała pod adresem Z przez ponad dwa tygodnie ze względu na konieczność opieki nad pozostającymi w K wnukami. Wskazać należy, że odwołanie się w art. 58 § 1 K.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Skoro skarżąca była świadoma, że na pewien czas będzie przebywała poza miejscem zamieszkania, mogła poinformować organ o tym, aby czasowo kierował korespondencje pod inny adres. Co więcej mogła ona również ustanowić pełnomocnika do doręczeń. Strona właściwie dbająca o swoje obowiązki procesowe i wiedząca, że toczy się postępowanie, którego jest stroną powinna mieć pełna świadomość ciążących na niej wymagań. Takie postępowanie skarżącej należy uznać, co najmniej za objaw lekkiego niedbalstwa.

W niniejszej sprawie skarżąca nie zadbała o zapewnienie sobie sprawnej komunikacji z organem pierwszej instancji, co było bezpośrednią przyczyną uchybienia przez nią terminu do wniesienia zażalenia. Nie budziło wątpliwości, o czym był już mowa powyżej, że organ pierwszej instancji doręczył wydane przez siebie postanowienie na prawidłowy adres skarżącej, podany przez nią jako adres do korespondencji. Bez znaczenia był przy tym fakt, że skarżąca czasowo pod tym adresem nie przebywała, ani że w czasie próby doręczenia znajdowała się w K, gdzie opiekowała się wnukami. Wskazując adres do doręczeń na potrzeby prowadzonego postępowania skarżąca oświadczyła tym samym, że jest to adres, pod który organ winien kierować wszelką korespondencję. Faktyczna zmiana tego adresu wymagała zaś od strony poinformowania organu, gdyż w razie zaniedbania tego obowiązku doręczanie pism pod dotychczasowy adres było w świetle prawa w pełni skuteczne (art. 41 k.p.a.). W ocenie Sądu to skarżącą obciąża okoliczność, że nie zapewniła sobie możliwości monitorowania tego, czy na podany przez nią adres wpływała jakakolwiek korespondencja urzędowa. Doświadczenie życiowe nakazuje bowiem okresowe sprawdzanie skrzynki pocztowej w celu ujawnienia korespondencji, która nie została doręczona przez listonosza osobiście. Obowiązek ten tym bardziej obciąża osobę nieprzebywającą na co dzień pod wskazanym adresem a mającą świadomość toczącego się postępowania administracyjnego z jej udziałem. Jego nieprzestrzeganie niesie zaś ze sobą negatywne konsekwencje prawne, z których przykładem mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Reasumując należało stwierdzić, że wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem w toku postępowania administracyjnego, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jej winy.

Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności, wniesioną skargę należało oddalić w całości na podstawie art. 151 P.p.s.a.