Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 648/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Radiofonia i telewizja
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie w części
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2007 nr 187 poz 1342
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i  telewizyjnych
article: art. 2 ust. 3, art. 4 ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2014 poz 1204
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c)
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Ewelina Piskorek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie w pkt 1; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz P. kwotę [...](słownie: [...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. (dalej: "organ II instancji"), po rozpatrzeniu zażalenia W. T. (dalej: "uczestnik postępowania") z [...] kwietnia 2017 r. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. (dalej: "organ I instancji") z [...] kwietnia 2017 r., nr [...] uznającego za nieuzasadnione zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z [...] maja 2014 r. o numerach od [...] do [...] wystawionych przez Pocztę Polską S.A. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej tytułu wykonawczego nr [...] w zakresie należności za: grudzień 2010 r. oraz tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] i w tym zakresie orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wyjaśnił, że Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. wystawił w stosunku do uczestnika tytuły wykonawcze z [...] maja 2014 r. o numerach od [...] do [...], obejmujące opłaty abonamentowe za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych za poszczególne miesiące lat: 2009 - 2013 oraz od stycznia do kwietnia 2014 r. w łącznej kwocie 1 138 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Tytuły te zostały przekazane organowi egzekucyjnemu, który dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę uczestnika.

Pismem z [...] listopada 2014 r. uczestnik wniósł zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, wskazując na przedawnienie obowiązku, niedopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz brak wymagalności obowiązku począwszy od dnia [...] listopada 2010 r. w związku z ukończeniem 75 roku życia. Uczestnik podniósł, że w związku z upomnieniem z [...] października 2012 r. wyjaśnił, że z dniem [...] listopada 2010 r. ukończył 75 lat i tym samym powinien zostać zwolniony z opłacania abonamentu. Jeśli chodzi natomiast o należności przypadające za okres od stycznia 2009 r. do kwietnia 2011 r., to w ocenie uczestnika uległy one przedawnieniu wraz z upływem trzech lat licząc od każdego 26 dnia miesiąca, na który przypadał termin wymagalności opłaty. Uczestnik zarzucił również, że złożył do Poczty Polskiej S.A. wniosek o umorzenie należności za okres od maja 2011 r. do listopada 2012 r., wniosek nie został jednak przekazany do właściwego organu, tj. Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji zgodnie z właściwością. Tym samym tytuły wykonawcze obejmujące wyżej wymienione należności nie mogły zostać wystawione. Dodatkowo podniósł, że nie otrzymał powiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. Poczta Polska S.A. uznała zarzuty za nieuzasadnione, wyjaśniając, że uczestnikowi przyporządkowany został indywidualny numer identyfikacyjny abonenta - [...]. Ponadto wskazała, iż nie posiada dokumentu potwierdzającego zgłoszenie przez uczestnika w urzędzie pocztowym uprawnień do zwolnienia z opłat abonamentowych w związku z ukończeniem 75 roku życia, wymaganego przed wejściem w życie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324). Od 9 października 2015 r. osoby, które ukończyły 75 lat, zostały zwolnione z obowiązku składania w urzędzie pocztowym oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz do przedstawienia dokumentu potwierdzającego uprawnienia do tych zwolnień. Oznacza to, że z dniem 1 listopada 2015 r. uczestnik uzyskał z mocy prawa status osoby zwolnionej z opłat abonamentowych. Przed tą datą jednak, mimo osiągnięcia wieku uprawniającego do zwolnień, uczestnik nie dokonał wymaganego prawem zgłoszenia w placówce pocztowej. Dlatego też zarzut nieistnienia obowiązku nie mógł zostać uwzględniony. Odnośnie natomiast do zarzutu przedawnienia zobowiązania wierzyciel wyjaśnił, że zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, która ma zastosowanie do opłat abonamentowych, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Tym samym bezpodstawne jest twierdzenie, że do zobowiązania objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi zastosowanie powinny mieć przepisy Kodeksu cywilnego i określony w nim trzyletni okres przedawnienia.

Postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. utrzymał w mocy powyższe postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela. Następnie organ I instancji postanowieniem z [...] lutego 2017 r. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Organ II instancji uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r., nr [...], uznał zarzuty z [...] listopada 2014 r. za nieuzasadnione.

Rozpoznając sprawę na skutek zażalenia uczestnika organ II instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma ustalenie, czy egzekucja jest dopuszczalna z uwagi na osobę zobowiązanego i ukończenie przez niego 75 roku życia, a co za tym idzie nabycie prawa do zwolnienia z opłacania abonamentu.

Organ wyjaśnił, że w wyniku nowelizacji przepisów ustawy o opłatach abonamentowych zwolnienie od opłat, przewidziane w art. 4 ust 3a ustawy, przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoba ukończyła 75 lat. Znowelizowane przepisy nie zawierają przepisów intertemporalnych. Jednakże w sytuacji braku wyraźnego rozstrzygnięcia tej kwestii przez ustawodawcę przyjmuje się zasadę bezpośredniego działania nowego prawa, które stosuje się do zdarzeń prawnych powstałych po wejściu w życie nowych przepisów, jak również do zdarzeń z przeszłości, które trwają dalej, po wejściu w życie nowej ustawy. W ocenie organu II instancji należy zatem przyjąć, że zmienione przepisy art. 4 ustawy o opłatach abonamentowych dotyczą także należności powstałych przed datą wejścia w życie znowelizowanych przepisów.

Organ II instancji uznał, że uczestnik, który w listopadzie 2010 r. ukończył 75 lat, został od grudnia 2010 r. zwolniony z mocy prawa od opłacania abonamentu, bez konieczności zgłaszania tego faktu w placówce pocztowej. W konsekwencji za uzasadniony uznał organ II instancji zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] w zakresie egzekucji opłaty abonamentowej za grudzień 2010 r. oraz na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] obejmujących należności za lata: 2011, 2012, 2013 oraz miesiące od stycznia do kwietnia 2014 r.

Uwzględnienie zarzutu powoduje - stosownie do art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dlatego też organ II instancji uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej tytułu wykonawczego nr [...] w zakresie należności za grudzień 2010 r. oraz dotyczące tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] obejmujących zaległy abonament za lata: 2011, 2012, 2013 oraz za miesiące od stycznia do kwietnia 2014 r. i umorzył postępowanie egzekucyjne w tym zakresie.

W odniesieniu zaś do pozostałej części zaskarżonego postanowienia organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji co do niezasadności zarzutów zgłoszonych do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...]. Tytułami tymi objęte zostały należności z tytułu opłaty abonamentowej za 2009 r. oraz za miesiące od stycznia do listopada 2010 r.

Odnośnie do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej - nieistnienia obowiązku z uwagi na brak nadania uczestnikowi indywidualnego numeru identyfikacyjnego zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) organ II instancji stwierdził, że zarzut jest nieuzasadniony, ponieważ zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zostało uczestnikowi przesłane 31 lipca 2008 r.

Za nieuzasadniony uznał także organ II instancji zarzut przedawnienia zobowiązania z tytułu opłat abonamentowych po upływie trzech lat. Organ przypomniał, że do przedawnienia opłat abonamentowych zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej, a nie kodeks cywilny. Stosownie do tych przepisów nie nastąpiło jeszcze przedawnienie zobowiązania z tytułu opłat abonamentowych, bowiem bieg przedawnienia opłat za 2009 r. i okres od stycznia do listopada 2010 r. został przerwany na skutek zawiadomienia uczestnika [...] listopada 2014 r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 56 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej wobec nieuwzględnienia wniosku wierzyciela z 21 lutego 2017 r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych organ wyjaśnił, że postępowanie zostało zawieszone w 2014 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na postanowienie organu II instancji Poczta Polska S.A. - Centrum Obsługi Finansowej (dalej: "skarżąca") wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej uchylenia postanowienia organu I instancji z [...] kwietnia 2017 r., w zakresie tytułu wykonawczego o numerze [...], obejmującego należności abonamentowe za grudzień 2010 r. oraz tytułów wykonawczych od numeru [...] do numeru [...] za okres od stycznia 2011 r. do kwietnia 2014 r. i umorzenia w tym zakresie postępowania egzekucyjnego.

Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) przez błędne jego zastosowanie i błędne przyjęcie, iż zachodzą przesłanki do uchylenia postanowienia organu I instancji oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie tytułów wykonawczych, obejmujących należność z tytułu opłat abonamentowych za okres od grudnia 2010 r. do kwietnia 2014 r. z uwagi na ukończenie przez zobowiązanego 75 lat z dniem 4 listopada 2010 r.;

2) art. 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych w zw. z art. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1324) przez błędną jego wykładnię i zastosowanie.

W ocenie skarżącej organ II instancji błędnie uznał, że zobowiązany nabył prawo do zwolnienia z opłaty abonamentowej już w 2010 r., ze względu na ukończone 75 lat.

Skarżąca podkreśliła, że uczestnikowi nadany został indywidualny numer identyfikacyjny i ciążył na nim obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej. Zwróciła również uwagę, że zwolnienie z opłat abonamentowych nie odbywa się co do zasady z mocy prawa, lecz zgodnie z przepisem art. 4 ust. 3 ustawy, przysługuje od pierwszego dnia miesiąca po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, w rozumieniu ustawy - Prawo pocztowe oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 3a znowelizowanej ustawy abonamentowej, od dnia 9 października 2015 r. osoby, które ukończyły 75 lat, zostały zwolnione z obowiązku składania w placówce pocztowej oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz do przedstawienia dokumentu potwierdzającego uprawnienia do tych zwolnień, a tym samym z mocy prawa zostały zwolnione od opłat abonamentowych. Skarżąca podkreśliła, że w niniejszej sprawie obowiązek wskazany w tytule wykonawczym nie wygasł, ponieważ zobowiązany nie dopełnił w placówce pocztowej formalności wymaganych ustawą dla uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych i dopiero z dniem 1 listopada 2015 r. uzyskał z mocy prawa status osoby zwolnionej z opłat abonamentowych.

W ocenie skarżącej nowelizacja ustawy o opłatach abonamentowych nie wprowadziła abolicji długów abonamentowych dla osób, które ukończyły 75 lat przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed 9 października 2015 r., a nie dopełniły wcześniej obowiązku zwolnienia od opłat abonamentowych. Oznacza to, że uczestnik jest nadal zobowiązany do uiszczenia opłaty abonamentowej do miesiąca października 2015 r. włącznie wraz z należnymi odsetkami na dzień dokonania wpłaty, bowiem ustawa nie może działać wstecz.

Skarżąca wskazała, że wnioski o umorzenie lub rozłożenie na raty należności abonamentowych złożone do KRRiT przez osoby, które ukończyły 75 lat przez wejściem w życie nowelizacji są rozpatrywane na dotychczas obowiązujących zasadach.

W dalszej części uzasadnienia skargi skarżąca podniosła, że jedną z naczelnych zasad prawa cywilnego jest zasada niedziałania prawa wstecz ("lex retro non agit"). Omawiana zasada powoduje, że do zdarzeń prawnych stosuje się te przepisy prawa, które obowiązują w chwili ich zaistnienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, ponieważ postanowienie organu II instancji, zaskarżone w części uchylającej postanowienie organu I instancji i umarzającej postępowanie egzekucyjne, wydane zostało z naruszeniem prawa.

Obowiązki związane z posiadaniem odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych reguluje ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 2 ust. 3). Z obowiązku uiszczania opłat abonamentowych ustawa zwalnia osoby wymienione w art. 4 ust. 1 ustawy.

Jedną z grup osób zwolnionych od opłat są, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy, osoby które ukończyły 75 lat. Zwolnienie od opłat przysługuje wymienionym osobom od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoba ukończyła 75 lat (art. 4 ust. 3a ustawy o opłatach abonamentowych). Podkreślić jednak należy, że uregulowanie to obowiązuje dopiero od 9 października 2015 r. Przepis art. 4 ust. 3a ustawy dodany został bowiem przez art. 1 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1324), która weszła w życie z dniem 9 października 2015 r. Przed tą datą, zwolnienie od opłat przysługiwało stosownie do art. 4 ust. 3 ustawy, od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce operatora pocztowego, oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do zwolnienia.

Dokumenty te określone zostały w rozporządzeniu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 16 lutego 2010 r. w sprawie rodzajów dokumentów oraz wzoru oświadczenia potwierdzających uprawnienia do zwolnień od opłat abonamentowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 29, poz. 152 z późn. zm.). Zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia, w brzmieniu obowiązującym przed 9 października 2015 r., dokumentem potwierdzającym uprawnienie do zwolnienia od opłat abonamentowych osób, które ukończyły 75 lat był dowód osobisty. Natomiast wzór oświadczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy, określony został zgodnie z § 2 rozporządzenia w załączniku do rozporządzenia.

Przepisy obowiązujące w chwili ukończenia przez uczestnika 75 lat jednoznacznie wymagały zatem dopełnienia obowiązku zgłoszenia faktu ukończenia 75 lat przez złożenie stosownego oświadczenia i potwierdzenia tego faktu przez przedstawienie dowodu osobistego. Z dniem 9 października 2015 r. ustawa o opłatach abonamentowych została znowelizowana przez dodanie przepisu art. 4 ust. 3a, natomiast przepis § 1 pkt 2 rozporządzenia został uchylony. Od tej dopiero zatem daty przestał obowiązywać wymóg złożenia oświadczenia i okazania dowodu osobistego.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że uczestnik postępowania, zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych, nie złożył z chwilą ukończenia 75 lat wymaganego oświadczenia i nie przedstawił dowodu osobistego w celu skorzystania ze zwolnienia od opłat abonamentowych.

Za złożenie oświadczenia nie może być uznane pismo uczestnika z [...] listopada 2012 r., skierowane do Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej w związku z upomnieniem z [...] października 2012 r. W piśmie tym uczestnik zwrócił się o odliczenie od kwoty zaległych opłat przysługującej mu ustawowo ulgi, zaznaczając, że [...] listopada 2010 r. ukończył 75 lat, a ponadto wniósł o umorzenie naliczonych odsetek i rozłożenie pozostałej kwoty należnych opłat na 10 rat (k. 37 akt adm.). W odpowiedzi na to pismo uczestnik poinformowany został o możliwości skorzystania ze zwolnienia od opłat i pouczony o konieczności dopełnienia wymaganych przepisami formalności w urzędzie pocztowym. W piśmie tym wyjaśniono jednocześnie, że odpowiednie druki dostępne są w urzędach pocztowych oraz że zwolnienie od opłat nastąpi od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uczestnik złoży w urzędzie pocztowym wymagane dokumenty.

Uczestnik nie dokonał jednak wskazanych wyżej czynności. Nie mógł zatem skorzystać ze zwolnienia od opłaty abonamentowej z powodu ukończenia 75 lat. Podkreślenia wymaga, że uczestnik zaprzestał uiszczania opłat abonamentowych przed ukończeniem 75 roku życia. Upomnienie z [...] października 2012 r., o którym wspomniano wyżej, dotyczy należności za okres od stycznia 2007 r. do października 2012 r.

Nie można podzielić stanowiska organu II instancji, że uczestnik zwolniony został z opłaty abonamentowej z mocy prawa już od 1 grudnia 2010 r. ze względu na ukończenie 75 lat w listopadzie 2010 r.

Przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych nie dają podstawy do przyjęcia, iż dodany tą ustawą art. 4 ust. 3a dotyczy zobowiązań powstałych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, czyli przed 9 października 2015 r.

Słusznie zwraca uwagę organ odwoławczy, że ustawa z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych nie zawiera przepisów intertemporalnych. Rzeczą organów stosujących prawo jest więc ustalenie zasad stosowania nowego prawa. Jedną z naczelnych zasad systemu prawa jest zasada niedziałania prawa wstecz (zasada "lex retro non agit"). Zakaz działania prawa wstecz, stanowi jeden z elementów zasady demokratycznego państwa prawnego. Zasada niedziałania prawa wstecz, chociaż nie została wprost wyrażona w Konstytucji, stanowi podstawową zasadę porządku prawnego w państwie, opartego na założeniu, że każdy przepis normuje przyszłość, nie zaś przeszłość. Zasada niedziałania prawa wstecz jest dyrektywą legislacyjną skierowaną do organów stanowiących prawo, jak również dyrektywą interpretacyjną dla organów stosujących prawo, dokonujących wykładni przepisów.

Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że odstępstwa od zasady niedziałania prawa wstecz dopuszczalne są w wyjątkowych okolicznościach, jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a jednocześnie realizacja jej nie jest możliwa bez dopuszczenia wstecznego działania prawa.

W przypadku nowelizacji ustawy o opłatach abonamentowych ustawodawca nie zdecydował się na rozciągnięcie działania nowego przepisu art. 4 ust. 3a, obowiązującego od 9 października 2015 r. do stanów powstałych przed tą datą, mimo że nowe uregulowanie jest korzystniejsze dla osób, które ukończyły 75 lat. Nie ma też żadnych podstaw do przyjęcia wstecznego działania omawianego przepisu w drodze wykładni dokonywanej przez organy stosujące prawo.

Nie sposób podzielić poglądu organu odwoławczego, że nowe unormowania stosować należy do należności z tytułu opłat abonamentowych powstałych przed wejściem w życie znowelizowanych przepisów. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazuje, że nowe przepisy stosować należy do zdarzeń prawnych z przeszłości, które trwają dalej po wejściu w życie nowych przepisów. Taka sytuacja nie zachodzi jednak w sprawie niniejszej. Nie ulega wprawdzie wątpliwości, że osoba, która ukończyła 75 lat przed wejściem w życie art. 4 ust. 3a ustawy o opłatach abonamentowych, także po wejściu w życie tego przepisu jest osobą, która ukończyła 75 lat, nie oznacza to jednak, że w tym przypadku występuje zdarzenie ciągłe, trwające nadal po wejściu w życie nowego prawa, uzasadniające zastosowanie nowej regulacji z mocą wsteczną. Ukończenie 75 roku życia jest zdarzeniem, które ma miejsce w określonej dacie. Jeśli nastąpiło to pod rządem przepisów obowiązujących przed 9 października 2015 r., skutki prawne związane z tym faktem oceniać należy na podstawie przepisów obowiązujących w tej dacie, zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz.

Przypomnieć należy, że przed wejściem w życie przepisu art. 4 ust. 3a ustawy o opłatach abonamentowych warunkiem uzyskania zwolnienia od opłat było złożenie odpowiedniego oświadczenia i dokumentu, a zwolnienie następowało dopiero od następnego miesiąca po dokonaniu tych czynności. Niedokonanie wymaganych przepisami czynności powodowało, że skutek w postaci zwolnienia od opłat nie następował, mimo ukończenia przez daną osobę 75 lat. Dopiero z dniem 9 października 2015 r. zniesiony został wymóg składania oświadczeń i dokumentów, a zatem dopiero od tej daty nastąpić mógł skutek w postaci zwolnienia z opłat w związku z ukończeniem 75 roku życia. Dotyczy to zarówno osób, które ukończyły 75 lat po dniu 9 października 2015 r., jak i osób, które ukończyły 75 lat przed dniem 9 października 2015 r., nie uzyskały jednak przed tą datą zwolnienia z opłat z powodu niedopełnienia formalności.

Okoliczność, że nowe uregulowania są korzystniejsze nie uzasadnia sama przez się stosowania ich z mocą wsteczną. Ustawodawca nie zdecydował o stosowaniu tych korzystniejszych rozwiązań do zdarzeń sprzed ich wejścia w życie. Nie przewidział też swego rodzaju abolicji dla osób, które zaprzestały płacenia opłat w związku z ukończeniem 75 roku życia, ale nie dopełniły jednocześnie formalności, wymaganych przed 9 października 2015 r.

Wprowadzenie nowych korzystniejszych rozwiązań ustawowych nie może być uznane za naruszenie zasady równości i równego traktowania przez władze publiczne, określonej w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nowe uregulowania dotyczą bowiem wszystkich osób które ukończyły 75 lat, a nie tylko części z nich i stosowane są w taki sam sposób do wszystkich osób znajdujących się w jednakowej sytuacji.

Dodać również należy, że obowiązujący przed 9 października 2015 r. wymóg złożenia stosownego oświadczenia mógł dla niektórych osób być trudny do spełnienia z uwagi na ich indywidualną, szczególną sytuację, nie był to jednak wymóg nadmiernie utrudniający możliwość uzyskania zwolnienia od opłat lub czyniący to zwolnienie niemożliwym. Zgodnie z rozporządzeniem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 16 lutego 2010 r. w sprawie rodzajów dokumentów oraz wzoru oświadczenia potwierdzających uprawnienia do zwolnień od opłat abonamentowych, urzędy pocztowe udostępniały zainteresowanym gotowe wzory oświadczeń, w których wpisać należało tylko swoje dane (imię, nazwisko i adres) oraz numeru dowodu osobistego, co stanowiło niewątpliwie znaczne ułatwienie dla osób ubiegających się o zwolnienie od opłat. Nie było wymagane złożenie dodatkowych dokumentów, z których uzyskaniem wiązałyby się dodatkowe koszty lub utrudnienia.

W świetle powyższego nie było podstaw do uznania za uzasadniony zarzutu niedopuszczalności egzekucji co do należności za okres od 1 grudnia 2010 r. z uwagi na ukończenie przez uczestnika 75 lat w listopadzie 2010 r. W konsekwencji nie było też podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w tym zakresie na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 z późn. zm.).

Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia w pkt 1.

Rozpatrując sprawę ponownie organ egzekucyjny będzie związany przedstawionym wyżej poglądem prawnym, co do braku podstaw do stosowania art. 4 ust. 3a ustawy o opłatach abonamentowych do zdarzeń sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej ustawę o opłatach z dniem 9 października 2015 r., a w konsekwencji o braku abolicyjnego charakteru nowelizacji w stosunku do zobowiązań z tytułu abonamentu tych osób, które ukończyły 75 lat przed dniem wejścia w życie nowelizacji i nie złożyły wymaganego prawem oświadczenia, koniecznego do uzyskania zwolnienia przewidzianego ustawą o opłatach abonamentowych przed nowelizacją.

Uchylenie zaskarżonego postanowienia oznacza konieczność ponownej oceny zarzutów uczestnika, ale tylko w zakresie tytułu wykonawczego nr [...] co do należności za grudzień 2010 r. oraz tytułów od numeru [...] do [...]. W pozostałym bowiem zakresie, tj. w zakresie tytułów wykonawczych od numeru [...] do [...], obejmujących należności za 2009 r. oraz wrzesień, październik i listopad 2010 r., postanowienie organu II instancji, utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o uznaniu zarzutów uczestnika za nieuzasadnione nie zostało zaskarżone.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie w pkt 1 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.)

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 tej ustawy. Na koszty te składa się wpis od skargi oraz opłata od pełnomocnictwa.