Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 466/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) As.sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2007r. ze skarg R.C. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]: nr [...] i nr [...] w przedmiocie zasiłków celowych, I. oddala skargi, II. przyznaje od Skarbu Państwa- Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu adw. J. P. kwotę [...],- ([...])zł wraz z [...],-( .)zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa i kwotę [...] ([...]) tytułem stawki 22% VAT a to tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. /-/ I. Kucznerowicz /-/ P. Miładowski /-/ M. Dybowski


UZASADNIENIE

sygn. IV SA/Po 466/06

U Z A S A D N I E N I E

A. Wnioskiem o pomoc, złożonym w Miejskim Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. (dalej MOPR) dnia [...] stycznia 2006 r., R.C. wystąpił o przyznanie zasiłku okresowego na 2006 r. W uzasadnieniu Wnioskodawca podał, że występuje o pomoc w związku z ubóstwem, bezrobociem, sieroctwem, niepełnosprawnością, alkoholizmem i narkomanią, "bezradnością w sprawach opiekuńczo-wychowawczych", długotrwałą chorobą. Podał, że: prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada średnie wykształcenie - z wykształcenia jest topografem, jest osobą schorowaną.

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2006 r., R.C. wystąpił o przyznanie pomocy w formie obiadów w Domu Seniora na 2006 r.

Dnia [...]stycznia 2006 r., R.C. wystąpił do MOPR o pomoc w formie oddłużenia mieszkania, dostęp do internetu ([...] zł miesięcznie), opłaty za wodę [...] zł rocznie.

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2006 r. Zainteresowany wystąpił do MOPS o: pokrycie rachunków za prąd, gaz- za grudzień 2005 r., bon żywnościowy, zasiłek na leki poszpitalne, wykupienie recept, kartę telefoniczną (k. 2-16 akt administracyjnych).

Działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. decyzjami z dnia [...] stycznia 2006 r. nr:

a) [...] na podstawie art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 1, 4, 5, 13, art. 8 ust. 1 pkt 1, art.15 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 36 pkt 1b, art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 147 ust. 3 pkt 1, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. 64/04/593 ze zm.- dalej ups) przyznał R.C. [...] zł miesięcznie zasiłku okresowego w okresie od [...] stycznia 2006 do [...] czerwca 2006 r. (w odpowiedzi na wniosek nr [...]);

b) [...] na podstawie art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 1, 4, 5, 13, art. 8 ust. 1 pkt 1, art.15 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 pkt 1, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. 64/04/593 ze zm.) przyznał R.C. świadczenie w postaci posiłku dla potrzebujących w okresie od stycznia od czerwca 2006 r. w kwocie po [...]zł za jeden posiłek (w odpowiedzi na wniosek nr [...]);

c) [...] na podstawie art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 1, 4, 5, 13, art. 8 ust. 1 pkt 1, art.15 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 pkt 1, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. 64/04/593 ze zm.) przyznał R.C. [...] zł zasiłku celowego w styczniu 2006 r. w postaci talonu do sklepu (po rozpatrzeniu sprawy z dnia [...]stycznia 2006 r.);

d) [...]na podstawie art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 1, 4, 5, 13, art. 8 ust. 1 pkt 1, art.15 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 pkt 1, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. 64/04/593 ze zm.) przyznał R.C. [...] zł zasiłku celowego w styczniu 2006 r. na leki, kartę telefoniczną i internet (po rozpatrzeniu sprawy z dnia [...] stycznia 2006r.);

e) [...]na podstawie art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 1, 4, 5, 13, art. 8 ust. 1 pkt 1, art.15 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 pkt 1, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. 64/04/593 ze zm.) przyznał R.C. [...] zł zasiłku celowego w styczniu 2006 r. na czynsz, energię, gaz i wodę.

W uzasadnieniach trzech decyzji oznaczonych numerami [...], przyznających zasiłki celowe, Dyrektor MOPR wskazał, że zgodnie z przepisami ups, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Zasiłek ten może być przyznany, jeśli dochód nie przekracza 461 zł dla osoby samotnie gospodarującej, a dochody i posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. Zasiłki celowe przyznano, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialno- bytową i zdrowotną (bezrobocie). Decyzję nr [...] Dyrektor MOPR uzasadnił tym, że zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, niemożliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów ubezpieczenia społecznego. Dochód Wnioskodawcy jest niższy niż kryterium dochodowe, a nadto R. C. jest osobą bezrobotną, przeto spełnia On warunki do przyznania zasiłku okresowego.

Dwoma pismami z dnia [...] lutego 2006 r. R.C. odwołał się od dwu decyzji [...], wskazując w pierwszym z nich, że zadłużenie za prąd i gaz z 2005 r. wynosi [...] zł, zadłużenie za mieszkanie- w tym wodę [...] zł (łącznie [...] zł); w drugim z nich, że przedstawił recepty na [...] zł, a przyznany zasiłek nie starczy na kartę telefoniczną ([...] zł) i internet ([...] zł)- są one niezbędne w cywilizacji.

Przekazując odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ I instancji podał, że RC. od kilku lat korzysta z pomocy Ośrodka i jest objęty systematyczną pomocą w formie zasiłków celowych, zasiłków okresowych, pomocy w naturze i dofinansowania ze środków PFRON; do pisma przewodniego MOPR załączył listę wypłat dla R. C. z roku 2005 i okresu od stycznia do marca 2006; od stycznia do czerwca 2006 r. korzysta z obiadów przyznanych przez Ośrodek w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".

B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. 98/00/1071 ze zm.-dalej kpa) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w sprawie przyznania zasiłku celowego na leki, kartę telefoniczną i internet.

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium przedstawiło przebieg postępowania i wnioski Zainteresowanego. R.C. jest sobą w wieku produkcyjnym, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie ma własnego dochodu. Utrzymuje się ze świadczeń społecznych: [...],[...] zł dodatku mieszkaniowego, [...] zł zasiłku okresowego. Jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w PUP w L., bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wobec Odwołującego orzeczono lekki stopień niepełnosprawności i wskazanie do pracy przystosowanej do stanu zdrowia. Wnioskiem z dnia [...]stycznia 2006 r. wniósł o zakup leków, kartę telefoniczną i dostęp do internetu. MOPR przyznał pomoc celową na owe potrzeby w wysokości [...] zł. Decyzjami z dnia [...] stycznia 2006 r. przyznano Zainteresowanemu nadto: zasiłek okresowy, pomoc żywnościową, obiady i pomoc materialną na realizację zgłoszonych potrzeb. Przyznana pomoc nie zawsze musi w całości zaspokajać zgłoszone potrzeby. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ups). Zainteresowany jest osobą w wieku produkcyjnym i może podjąć pracę dostosowaną do stopnia swej niepełnosprawności. Może tym samym pozyskać środki na zaspokojenie zróżnicowanych potrzeb wykazywanych w swych wnioskach. MOPR nie jest w stanie zaspokoić wszystkich zgłaszanych przez Wnioskodawcę potrzeb. Przyznana pomoc ma charakter dofinansowania. Potrzeby osób korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ups).

C. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. 98/00/1071 ze zm.-dalej kpa) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w sprawie przyznania zasiłku celowego w wysokości [...] zł na opłacenie czynszu, energii, gazu i wody.

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium przedstawiło ustalenia faktyczne tożsame z ustaleniami poczynionymi w decyzji nr [...]. R.C. wnioskiem z dnia [...] stycznia 2006 r. wniósł o zasiłek na opłacenie czynszu, energii elektrycznej, gazu i wody. Decyzjami z dnia [...] stycznia 2006 r. Zainteresowany otrzymał zasiłek okresowy, pomoc żywnościową, obiady i pomoc materialną. Środki te- w tym zasiłek okresowy- może przeznaczyć na uregulowanie należności za mieszkanie. Przyznana pomoc nie zawsze musi w całości zaspokajać zgłoszone potrzeby. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ups). Zainteresowany jest osobą w wieku produkcyjnym i może podjąć pracę dostosowaną do stopnia swej niepełnosprawności. Może tym samym pozyskać środki na zaspokojenie zróżnicowanych potrzeb wykazywanych w swych wnioskach. MOPR nie jest w stanie zaspokoić wszystkich zgłaszanych przez Wnioskodawcę potrzeb. Przyznana pomoc ma charakter dofinansowania. Potrzeby osób korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ups).

D. W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R.C., podniósł:

a) od decyzji nr [...]- że Samorządowe Kolegium nie wie, "o co się rozchodzi", że nieprawdą jest, by otrzymywał [...] zł zasiłku okresowego; że zasiłek mieszkaniowy nie jest dochodem; że obiady są świadczeniem niepieniężnym- dla biednych i potrzebujących; pomoc MOPR nie pokrywa nawet w części kosztów utrzymania mieszkania, wody, leków, karty telefonicznej i innych podstawowych, niezbędnych potrzeb; zarzucił naruszenie Konstytucji i uprawnień obywatela niepełnosprawnego w RP;

b) od decyzji nr [...]- że Samorządowe Kolegium powtarza te same argumenty w kolejnej decyzji; że bez symulacji kosztów nie sposób wskazywać na możliwość zgromadzenia odpowiedniej kwoty na zaspokojenie potrzeb Skarżącego.

E. W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie, powtarzając argumentację przyjętą w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r.- sygn. IV SA/Po 466-467/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa) połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy toczące się pod sygnaturami: IV SA/Po 466/06 i IV SA/Po 467/06 i postanowił prowadzić je dalej pod sygnaturą IV SA/Po 466/06 (k. 16).

Na rozprawie przeprowadzonej przez tut. Sąd dnia [...] kwietnia 2007 r. profesjonalny Pełnomocnik Skarżącego w całości podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

1. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 ppsa sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej, co oznacza, iż sąd administracyjny może zaskarżoną decyzję wzruszyć tylko wówczas, gdyby przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zaskarżone decyzje wydane zostały z poszanowaniem przepisów prawa materialnego i procesowego, a zauważone uchybienia proceduralne nie miały wpływu na wynik sprawy.

2. R.C. w dacie orzekania przez organy obu instancji miał [...] lata,

ma średnie wykształcenie, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim. Leczy się w Poradniach: dla Osób z Problemami Alkoholowymi, Zdrowia Psychicznego; w okresie od [...] grudnia 2005 do [...]stycznia 2006 r. leczył się w Centrum Terapii Nerwic M. Z. z uwagi na zaburzenia osobowości (F 60.3). Nadto choruje na chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy, na nadciśnienie tętnicze. Od 1992 r. korzysta z pomocy MOPR w L.; od [...] listopada 2001 r. jest zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w L.- bez prawa do zasiłku; w grudniu 2005 r. PUP odprowadził zań [...] zł składki na ubezpieczenie zdrowotne. W okresie od stycznia 2005 r. do grudnia 2005 r. otrzymał świadczenia z pomocy społecznej o łącznej wartości [...] zł, a w okresie od stycznia 2006 do marca 2006 r. o łącznej wartości [...] zł. W okresie od stycznia do czerwca 2005 r. otrzymywał po [...] zł miesięcznie zasiłku stałego z powodu braku możliwości zatrudnienia; w sierpniu, wrześniu, październiku 2005 r. otrzymywał po [...] zł miesięcznie zasiłku okresowego z powodu braku możliwości zatrudnienia; w listopadzie i grudniu 2005 r. zasiłek okresowy w kwocie [...] zł; decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. przyznano Zainteresowanemu po [...] zł miesięcznie zasiłku okresowego w okresie od stycznia 2006 do czerwca 2006 r. W każdym miesiącu od stycznia 2005 do stycznia 2006 r. otrzymywał posiłki i zasiłki celowe na zaspokojenie różnych potrzeb, w różnych wysokościach- od [...] zł, [...]zł, poprzez [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...]zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł. Tylko w styczniu 2006 r., (w którym Zainteresowany otrzymał [...] zł i [...] zł przedmiotowych zasiłków celowych), R.C. przyznano nadto: [...] zł zasiłku okresowego, [...] zł zasiłku celowego (talon do sklepu) i [...] zł zasiłku celowego w ramach programu posiłek dla potrzebujących. W latach 2004-2006 ze środków PFRON udzielono R.C. pomocy finansowej w łącznej kwocie [...] zł (dofinansowanie turnusów rehabilitacyjnych i zakup dwu aparatów słuchowych).

W 2005 r. MOPR na zadania własne wydatkował [...] zł, co w przeliczeniu na liczbę rodzin korzystających z pomocy w 2005 r., stanowiło średnio po [...] zł. MOPR w pierwszej kolejności zaspokaja podstawowe potrzeby osób i ich rodzin, nie posiadających żadnych dochodów lub mające dochody kwalifikujące z art. 8 ups. W 2005 r. do MOPS napłynęło [...] wniosków o pomoc, co dało średnią wysokość zasiłku na jeden wniosek w kwocie [...] zł (w tym pomoc okresową) np. opłaty stałe i za wyżywienie dzieci w przedszkolach i obiady w szkołach. Ustaleń owych Sąd dokonał na podstawie: protokołu aktualizacji wywiadu z dnia [...] stycznia 2005 r., zaświadczenia Kierownika Poradni dla Osób z Problemami Alkoholowymi z dnia [...] stycznia 2006 r., zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] stycznia 2006 r., oświadczenia R.C. o stanie majątkowym i zdrowotnym z dnia [...] stycznia 2006 r., odpisu karty informacyjnej leczenia szpitalnego w okresie od [...] grudnia 2005 do [...] stycznia 2006 r.- nr [...]Centrum Terapii Nerwic M. Z., odpisu decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...]; notatki służbowej Pracownika Socjalnego z dnia [...] lutego 2006 r., zatytułowanej "Wyjaśnienie do sprawy"; listy wypłat MOPR dla R.C. za okres od [...] stycznia 2005 do [...] grudnia 2005 i za okres od stycznia do marca 2006 r., informacji z dnia [...] marca 2006 r. MOPR; znanych Sądowi z urzędu dokumentów zgromadzonych w aktach IV SA/Po 938/05 i załączonych do akt dokumentów (art. 106 § 3-5 ppsa w zw. z art. 245 i art. 253 kpc; k. 5-9, 17-18, 27, 30-33 akt administracyjnych). Dokumentom tym i odpisom dokumentów Sąd dał wiarę, bowiem nie były one kwestionowane przez strony i nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarogodności. Załączone do akt administracyjnych odpisy trzech recept z dnia [...]stycznia 2006 r. posłużyły jedynie do ustalenia tego, że Skarżącemu lekarz przepisał owe lekarstwa, lecz nie zawierały one żadnych informacji co do kosztu wykupu owych leków.

3. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest odmowa przyznania Skarżącemu zasiłków celowych: ponad kwotę [...] zł (z przeznaczeniem na leki, kartę telefoniczną i Internet) i ponad [...] zł (na opłacenie czynszu, energii, gazu i wody). Pozostałe decyzje z dnia [...] stycznia 2006 r. stały się ostateczne i prawomocne dnia [...] lutego 2006 r., wobec nie wytoczenia od nich odwołań.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ups, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ups).

4. Pomoc społeczna stanowi szczególny obszar działalności organów

administracji publicznej. Jest ona nakierowana na aktywną działalność wśród tych osób i rodzin, które samodzielnie nie potrafią uporać się z trudnymi sytuacjami życiowymi oraz ich konsekwencjami ( art. 2 ust. 1 ups). Udzielanie pomocy rodzinom i osobom niepełnosprawnym zostało wprost wskazane w Konstytucji, jako jeden z obowiązków władz publicznych (art. 18, 69 i 71 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r.- Dz.U. 78/97/483, sprost. 28/01/319, zm. 200/06/1471). Realizacja przez organy administracji publicznej obowiązków w zakresie pomocy społecznej winna uwzględniać fakt, że działalność ta stanowi niezbędny element prawidłowego funkcjonowania konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) i znajduje oparcie w zakotwiczonych konstytucyjnie zasadach pomocniczości i solidarności. Z zasady pomocniczości wynika podział zadań między obywateli, stowarzyszenia, fundacje, samorządy terytorialne i państwo (art. 2 ust. 1 ustawy; W. Łączkowski "Etyczne aspekty finansowania potrzeb socjalnych ze środków publicznych" RPEiS 1/04/8; Ł. Borkowski, R. Krajewski, S. Szymański "Komentarz do nowej ustawy o pomocy społecznej" Wyd. LEGES 2004 s. 10). Praw określonych w szczególności w art. 69 i art. 71 można dochodzić w granicach określonych w ustawie ( art. 81 Konstytucji).

Obowiązki Państwa w zakresie pomocy osobom potrzebującym wskazane zostały również w art. 13 i 14 Europejskiej Karty Społecznej (Dz. U. 8/99/67, w zakresie, w jakim RP jest tymi przepisami związana). Reasumując zauważyć więc trzeba, że organy realizujące kompetencje w zakresie pomocy społecznej winny mieć na względzie szczególną sytuację osób, które o taką pomoc się ubiegają.

5. Decyzje dotyczące przyznania zasiłków celowych mieszczą się w sferze pozostawionej uznaniu właściwego organu. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ups, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Jednakże rodzaj, forma i rozmiar świadczenia winny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ups), a potrzeby osób korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej ( art. 3 ust. 4 ups; wyrok NSA z 12.1.1994- I SA 1649/93- ONSA 1/95/33). Wysokość przyznanego świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2005 r., I SA/Wa 448/04, LEX nr 166677). Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 kpa. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie słuszny interes obywatela. Z tej przyczyny organ – działając w ramach uznania – winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia ( wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. Również przyznanie świadczenia w takiej, a nie innej wysokości, obliguje organ do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 kpa), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli legalności. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc i zgłoszonych przez nich żądań. Powszechnie znanym jest bowiem fakt, że ośrodki pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają przy tym charakter subsydiarny, czyli uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Powyższe oznacza, iż osoby wnioskujące o przyznanie pomocy zobligowane są w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie są w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może zostać przyznana. Wyznacznikami przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego są więc: sytuacja materialna Wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, możliwości finansowe organu pomocy społecznej i potrzeby innych osób znajdujących się zasięgu jego działania.

Uzasadnienia obu zaskarżonych decyzji I instancji nie spełniają wymogów art. 107 § 1 i 3 kpa, lecz wobec sanowania tego błędu przez organ odwoławczy, uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa), bowiem rezultat ważenia każdej z owych przesłanek w rozpatrywanej sprawie jest trafny.

6. Organy obu instancji prawidłowo ustaliły i oceniły, że z uwagi na nie przekroczenie kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, przyznanie zasiłków celowych było zasadne ( art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ups).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 5 ups, przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (art. 39 ust. 1 ups).

Skarżący przyjmuje, że winien otrzymać pomoc na wskazane cele w pełnej wysokości kosztów. Z definicji pomocy społecznej, zawartej w art. 2 ust. 1 ustawy nie sposób wyprowadzić wniosku, że każdy wniosek Zainteresowanego winien być uwzględniony w całości. Pomoc społeczna, będąca instytucją polityki społecznej państwa, ma na celu umożliwienie (w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcie niniejszej sprawy) osobom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jest rzeczą oczywistą, że pomoc świadczona w ramach praw socjalnych, finansowana jest ze środków publicznych, pochodzących od podatników. Ilość tych środków jest zawsze ograniczona, a nadmierne rozbudowanie systemów podatkowych, grozi kryzysem finansów publicznych ( W. Łączkowski- op. cit. s. 9-11). Polska należy do państw ekonomicznie słabiej rozwiniętych, a dostarczycielem większości podatków są głównie osoby mniej zamożne; wzrost wydatków socjalnych ponad rozsądny poziom prowadzi do osłabienia gospodarki, wzrostu bezrobocia, poszerzenia sfery ubóstwa. Skoro zatem najniższa płaca b r u t t o w gospodarce narodowej wynosiła w całym 2005 r. 849 zł miesięcznie (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 września 2004 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2005 r.- Dz.U. 201/04/2062) a w całym 2006 r. odpowiednio 899,10 zł (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 września 2005 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2006 r.- Dz.U. 177/05/1469), zaś stopa bezrobocia na dzień 30 czerwca 2005 r. wynosiła na obszarze Powiatowego Urzędu Pracy w L. 12,7 % (obwieszczenie Prezesa GUS z 27 września 2005 r. w sprawie przeciętnej stopy bezrobocia w kraju oraz na obszarze działania powiatowych urzędów pracy- MP 57/05/789), to świadczenia z pomocy społecznej, przyznane i wypłacone R.C. w styczniu 2006 r. w łącznej kwocie n e t t o [...] zł uznać należy za znaczne. Z kolei w całym 2005 r. na jedną rodzinę MOPR przyznał średnio [...] zł, a samotnemu Zainteresowanemu [...] zł ([...]razy więcej).

Mimo zatem lekkiej niepełnosprawności R.C., przy uwzględnieniu zakresu pomocy przyznanej w całym 2005 r., przyznanie Zainteresowanemu zaskarżonymi decyzjami zasiłków celowych w kwotach- odpowiednio- [...] zł (na leki, kartę telefoniczną i Internet) i [...] zł- (na opłacenie czynszu, energii, gazu i wody)- przy uwzględnieniu rozmiarów świadczeń pomocy społecznej przyznanych Skarżącemu w styczniu 2006 r. i w całym okresie od stycznia 2005 do stycznia 2006 r.- nie narusza prawa materialnego i granic uznania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie pomoc społeczna należycie wspiera Wnioskodawcę w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia Jego niezbędnych potrzeb. Świadczy o tym rozmiar przyznanej w poszczególnych miesiącach pomocy. Dla oceny rozmiarów wsparcia nie może pozostać obojętnym znaczący rozmiar pomocy PFRON (obciążających podatników), który także służył zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych, związanych z niepełnosprawnością i stanem zdrowia Zainteresowanego.

7. Udzielenie pomocy w jeszcze wyższym rozmiarze (zwłaszcza na początku roku budżetowego- przed wejściem w życie nowej uchwały budżetowej) prowadziłoby do uniemożliwienia udzielenia znaczącej pomocy innym uprawnionym- często znajdującym się w trudniejszej sytuacji życiowej i dochodowej, niż Zainteresowany ( przykładowo Sądowi z urzędu ze spraw: 4/II SA/Po 1235/02 wiadomym jest, że np. matce trzyletniego dziecka z dziecięcym porażeniem mózgowym udzielono zasiłku celowego specjalnego na leczenie tego dziecka w kwocie [...] zł; 4/II SA/Po 1514/03 organ odmówił przyznania zasiłku celowego Wnioskodawczyni, której mąż dotknięty był trwałą, głęboką niepełnosprawnością; miał przetokę z jelita cienkiego, sztuczny odbyt i leostemię, usuniętą jedną nerkę; Sąd w tych sprawach nie akceptował argumentów przytoczonych przez organy pomocowe dla odmowy przyznania zasiłku celowego bądź odmowy przyznania go w większej kwocie).

W rozpatrywanej sprawie przyczyną odmowy przez organ II instancji przyznania obu zasiłków celowych w wyższej wysokości była trafna ocena sytuacji życiowej Wnioskodawcy, ograniczone możliwości płatnicze MOPR i systematyczne korzystanie przez Skarżącego w ponadprzeciętnych rozmiarach z pomocy społecznej. Kontrolując niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził, by zaskarżone rozstrzygnięcia naruszały przepisy ups. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kpa w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniach zaskarżonych decyzji organ odwoławczy w sposób dostateczny wykazał, że okoliczności te podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonych decyzjach argumentacja odmowy przyznania zasiłków w oczekiwanych przez Skarżącego większych wysokościach nakazuje uznać, że ich uzasadnienia spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 kpa, zawierają bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienia prawne - wyjaśnienie podstaw prawnych decyzji. Nadto należy podnieść, że Skarżący nie wykazał, by na zakup leków wydatkował kwotę większą niż 50 zł, którą organ I instancji przyznał decyzją o przyznaniu zasiłku celowego na leki, kartę telefoniczną i Internet.

Stwierdzić także należy, że organy administracji działające na podstawie przepisów prawa materialnego (art. 39 ust. 1 i 2 ups), przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, są obowiązane zgodnie z zasadą art. 7 kpa załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Nie jest więc tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy społecznej, tę pomoc musi uzyskać w żądanej wysokości i na każdy cel, gdyż organy administracji muszą gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby osób samotnych oraz rodzin wielodzietnych żyjących w ubóstwie.

8. Odnośnie zawartego w skargach zarzutu powtórzenia części argumentów w uzasadnieniach obu decyzji, nie stanowi to naruszenia art. 107 § 1 i 3 kpa. Jest rzeczą oczywistą, że z uwagi na rozpatrywanie w jednym czasie wniosków składanych w dniach od [...]-[...] stycznia 2006 r., obejmujących zbliżone żądania ( o przyznanie zasiłku okresowego i zasiłków celowych), część ustaleń faktycznych (uwarunkowanych normami materialnoprawnymi) oraz część rozważań, z natury rzeczy musiała być tożsama bądź bardzo zbliżona.

Jest rzeczą oczywistą, że zasiłek mieszkaniowy stanowi dochód w rozumieniu art. 6 pkt 4 ups, nawet jeżeli nie jest wypłacany do rąk Zainteresowanego, bowiem o tyle zmniejsza się zobowiązanie ciążące na kliencie pomocy społecznej z tytułu niezbędnej potrzeby bytowej, jaką jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych. Świadczeniem z pomocy społecznej jest również przeznaczenie zasiłku celowego na posiłek dla Zainteresowanego- nie ulega wątpliwości, że Skarżący może ów posiłek spożywać nie dlatego, że jest on "za darmo", lecz że koszty posiłków pokrywają podatnicy.

W okresie bezpośrednio poprzedzającym wydanie decyzji (w listopadzie i grudniu 2005 r.) Skarżący miał przyznany zasiłek okresowy w wysokości [...] zł miesięcznie, a w styczniu 2006 r. (i to aż do czerwca 2006 r.) [...] zł. Celem tej formy pomocy społecznej, jest zaspokojenie potrzeb osób życiowych i bytowych osób wnioskujących (art. 38 ust. 1 ups). Dysponując w dłuższym okresie stałymi świadczeniami z pomocy społecznej, Zainteresowany może dokonywać racjonalnych wyborów, czy w danym miesiącu chce np. skorzystać z karty telefonicznej, czy dostępu do Internetu, dopłacić do czynszu czy wody.

9. Naruszeniem zasad metodyki urzędniczej było wydanie pięciu decyzji dnia [...] stycznia 2006 r., w tym czterech opatrzonych tym samym numerem, lecz uchybienie to nie miało ono istotnego wpływu na wynik postępowania. Należy wskazać, że za załatwianiem jedną decyzją więcej niż jednego wniosku przemawia ekonomia postępowania administracyjnego. Jest to ze wszech miar pożądanym– zwłaszcza, jeśli ta sama Strona składa w krótkim okresie wiele wniosków w podobnych przedmiotach. Jawi się tu analogia z wyrokiem Sądu powszechnego w procesie cywilnym, gdy Sąd zasądza w jednym wyroku (lecz w odrębnych punktach): świadczenie z tytułu odszkodowania; świadczenie z tytułu zadośćuczynienia; ustala odpowiedzialność sprawcy czynu niedozwolonego na przyszłość; oddala powództwo w pozostałej części; postanowieniem zawartym w wyroku umarza postępowanie w części; odrzuca pozew co do jednego z żądań; rozstrzyga o kosztach procesu. Ustawodawca nie wymaga, by w takiej sytuacji każde z postępowań administracyjnych kończyło się odrębnymi decyzjami; wystarczy, że w jednej decyzji organ o każdym z żądań rozstrzygnie odrębnymi punktami, wskazując dokładnie wnioski, o których rozstrzygnął. Takie rozstrzyganie leży zarówno w interesie strony, jaki i w interesie społecznym- w sposób istotny przyczynić się może do szybkości i przejrzystości postępowania, sprzyjać winno pogłębianiu uzasadnienia faktycznego (z reguły wspólne ustalenia dla oceny prawnej każdego z żądań) i prawnego, i skutkuje zmniejszeniem społecznych kosztów działalności organów administracji publicznej.

Na podstawie art. 151 ppsa skarga podlega oddaleniu. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 ppsa w związku z § 18 ust. 1 pkt 1c, § 2 ust. 3 i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 163/02/1348 ze zm.).

/-/ I. Kucznerowicz /-/ P. Miładowski /-/ M. Dybowski

AT