Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 342/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 130a
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 13
journal: Dz.U. 2010 nr 152 poz 1018
law: Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 365 par. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 101
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]grudnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kosztów za usunięcie, przechowywanie i oszacowanie pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego M. G. kwotę 405 zł (czterysta pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – dalej jako: k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M. G. – utrzymało w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] października 2014 nr [...] w przedmiocie zobowiązania M. G. do zapłaty kwoty 3.694,75 zł tytułem poniesionych kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki F. o nr rej. [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu nr [...] w dniu [...] września 2009 r. usunięto z drogi pojazd marki F. o nr rej. [...]. Pismem z dnia 7 lutego 2011 r. wezwano M. G. do odebrania pojazdu z parkingu, pouczając jednocześnie o skutkach jego nieodebrania.

Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w P. Wydział I Cywilny orzekł przepadek na rzecz Powiatu P. pojazdu marki F. o nr rej. [...] stanowiącego własność M. G.

Pismem z dnia 5 listopada 2013 r. Starosta P. zawiadomił M. G. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie kosztów usunięcia i przechowywania przedmiotowego pojazdu.

W dniu [...] listopada 2013 r. M. G. złożył w organie oświadczenie, że od dnia [...] marca 2009 r. nie jest właścicielem pojazdu marki F. o nr rej. [...]. Do oświadczenia załączył kserokopię umowy sprzedaży pojazdu zawartą w dniu [...] marca 2009 r., na mocy której sprzedał ww. samochód A. J.

Pismem z dnia 10 grudnia 2013 r. organ wezwał A. S. (poprzednio: J.) w charakterze świadka do potwierdzenia, bądź nie, że była właścicielem pojazdu będącego przedmiotem postępowania. W dniu [...] grudnia 2013 r. A. S. złożyła oświadczenie, w którym potwierdziła, że w dniu usunięcia pojazdu z drogi, tj. [...] września 2009 r., była jego właścicielem, nadto przedłożyła na tę okoliczność dowód rejestracyjny pojazdu.

Pismem z dnia 17 grudnia 2013 r. Starosta P. zawiadomił A. S. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu marki F. o nr rej. [...].

Decyzją nr [...] wydaną również dnia [...] grudnia 2013 r. Starosta P. umorzył z urzędu postępowanie w sprawie kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu marki F. o nr rej. [...] wobec M. G. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe ze względu na złożone przez M. G. w dniu [...] listopada 2013 r. oświadczenie wraz z kserokopią umowy potwierdzającą sprzedaż pojazdu A. J.

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Starosta P. zobowiązał A. S. do zapłaty kwoty 3.694,75 zł z tytułu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki F. o nr rej. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z ustaleń Policji i Sądu Rejonowego w P. (postanowienie z dnia [...] kwietnia 2011 r., sygn. akt [...]) wynika, że właścicielem pojazdu w dniu [...] września 2009 r., tj. w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, był M. G. M. G. złożył w dniu [...] listopada 2013 r. oświadczenie, iż pojazd objęty postępowaniem sprzedał A. S. w dniu [...] marca 2009 r. A. S. w dniu [...] grudnia 2013 r. potwierdziła, że przedmiotowy pojazd w dniu wydania dyspozycji usunięcia z drogi stanowił jej własność. Na tej podstawie organ uznał A. S. właścicielem pojazdu i zobowiązał ją do zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania A. S., uchyliło ww. decyzję Starosty P. z dnia [...] lutego 2015 r. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w aktach sprawy brak jest dokumentów i dowodów pozwalających na ustalenie stanu faktycznego sprawy i wydanie orzeczenia. Nie wiadomo zatem, na podstawie jakich danych organ I instancji wydał rozstrzygnięcie. W ocenie organu odwoławczego, oświadczenie A. S. z dnia [...] grudnia 2013 r. budzi uzasadnione wątpliwości. Z dowodu rejestracyjnego załączonego do oświadczenia wynika, że właścicielem pojazdu jest M. G., na jego nazwisko wystawiona jest również polisa ubezpieczeniowa na okres od 3 lutego 2009 r. do 2 lutego 2010 r. Za najistotniejsze organ II instancji uznał jednak fakt, iż M. G. był również stroną postępowania o przepadek pojazdu. Skoro właściciel pojazdu – M. G. został ustalony w postepowaniu sądowym o przepadek pojazdu, to organ nie może czynić ustaleń sprzecznych z ustaleniami prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego, gdzie wskazano właściciela pojazdu.

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] Starosta P., działając na podstawie art. 154 § 1 i 2 oraz art. 105 § 1 k.p.a., uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] (pkt 1) i umorzył postępowanie w tej sprawie wszczęte z urzędu w dniu [...] grudnia 2013 r. (pkt 2).

Pismem z dnia [...] września 2014 r. Starosta P. zawiadomił M. G. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie naliczenia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki F. o nr rej. [...].

W dniu [...] września 2014 r. M. G. złożył oświadczenie, w którym wskazał, iż wszelka korespondencja do niego kierowana była na adres: ul. G., P. Wyjaśnił, że nie kwestionował postanowienia Sądu Rejonowego z tego tylko względu, że nie dostał żadnego powiadomienia na swój adres zameldowania. Dopiero w 2013 r. dostał pismo ze Starostwa, w odpowiedzi na które stawił się w organie i złożył oświadczenie wraz z kserokopią umowy sprzedaży samochodu. Dodał, że korespondencja kierowana na jego nazwisko wysyłana była na adres A. J., która kupiła od niego przedmiotowy pojazd.

Starosta P. decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) – dalej jako: ustawa Prawo o ruchu drogowym, art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018) – dalej jako ustawa z dnia 22 lipca 2010 r., oraz art. 104 k.p.a. – zobowiązał M. G. do zapłaty kwoty 3.694,75 zł z tytułu poniesionych kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki F. o nr rej. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił doczasowy przebieg postępowania. Starosta P. podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz Sądu Rejonowego w P., który prawomocnym postanowieniem uznał M. G. właścicielem przedmiotowego pojazdu w dniu usunięcia go z drogi. Z tego względu organ zobowiązał M. G. do uregulowania należności z tytułu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. G. Po raz kolejny oświadczył, iż od 2009 r. nie jest właścicielem pojazdu marki F. o nr rej. [...]. Od postanowienia orzekającego przepadek pojazdu nie odwoływał się, ponieważ nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu. W żadnej z tych spraw nie doręczano mu korespondencji, która wysyłana była na adres: ul. G. w P., będący adresem zamieszkania A. J. M. G. wyjaśnił, iż nigdy nie zamieszkiwał pod powyższym adresem, a A. J. jest dla niego obcą osobą. Dodał, że wobec faktu, iż dopiero niedawno dowiedział się o orzeczeniu o przypadku pojazdu, będzie wnosił o jego uchylnie.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] października 2014 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że pojazd marki F. o nr rej. [...] został usunięty z drogi w miejscowości S. gm. R. na podstawie dyspozycji Policji nr [...] w dniu [...] września 2009 r. Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. przyznało P. K. kwotę 157.766,95 zł tytułem zwrotu koniecznych wydatków za usunięcie i przechowywanie łącznie 16 pojazdów, w tym za holowanie i przechowywanie pojazdu będącego przedmiotem niniejszego postępowania – kwotę 4.872,20 zł.

Powiadomieniem z dnia [...] lutego 2011 r. Komenda Miejska Policji w P. poinformowała M. G. o usunięciu pojazdu marki F. o nr rej. [...] i miejscu jego przechowywania, jednocześnie zwracając się o odbiór pojazdu i pouczając o skutkach jego nieodebrania. Wobec nieodebrania pojazdu z parkingu Starosta P. w dniu [...] marca 2011 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w P. o orzeczenie przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu P. Sąd ten postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. sygn. akt [...] orzekł "przepadek na rzecz Powiatu P. pojazdu marki f. o nr rej [...] stanowiącego własność M. G.". Organ odwoławczy podkreślił, że M. G. nie wniósł środka odwoławczego od powyższego postanowienia Sądu Rejonowego, nie kwestionował więc jego treści i ustaleń w nim zawartych (w tym prawa własności pojazdu), a postanowienie uprawomocniło się w dniu [...] sierpnia 2011 r.

Organ II instancji nie uwzględnił argumentacji przedstawionej w odwołaniu. Organ powołał się na treść sentencji postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 2011 r. sygn. akt [...] i wyjaśnił, że ustalenia co do faktów zawartych w sentencji prawomocnego wyroku sądu nie mogą być przedmiotem postępowania dowodowego i ustalenia te wiążą organy administracji publicznej (art. 365 § 1 k.p.c.). Z tych względów za bezzasadny uznano zarzut odwołania dotyczący wcześniejszej utraty prawa własności przedmiotowego pojazdu. Organ odwoławczy stwierdził także, że gdyby M. G. nie był właścicielem pojazdu do dnia orzeczenia Sądu, wówczas Sąd w swoim postanowieniu nie przenosiłby drugi raz prawa własności tego pojazdu. Organ zwrócił również uwagę, że z uzasadnienia postanowienia z dnia [...] kwietnia 2011 r. wynika, że Sąd Rejonowy badał kwestię prawidłowości doręczenia właścicielowi pojazdu zawiadomienia z dnia [...] lutego 2011 r. W tym celu zwrócił się do Starostwa o wskazanie, czy D. W. (który odebrał zawiadomienie) był uprawniony do odbioru pisma. Starostwo uzyskało z Komendy Miejskiej Policji informację, że D. W. jest ojczymem M. G., zatem był uprawniony do odbioru korespondencji. Na tej podstawie Sąd uznał doręczenie za skuteczne i stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu P.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ wskazał, że do określenia wysokości kosztów obciążających właściciela pojazdu, a związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem tego pojazdu, zastosowanie powinny mieć – co do zasady – stawki określone w odpowiednich uchwałach rady powiatu. W okresie przechowywania pojazdu marki F. o nr rej. [...] obowiązywały dwie uchwały Rady Powiatu w P.:

– uchwała nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., zgodnie z którą stawka za usunięcie pojazdu osobowego z drogi wynosiła 160 zł (przy holowaniu do 30 km), zaś stawka dobowa za parkowanie samochodów o masie do 1600 kg – 10 zł za dobę;

– uchwała nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r, zgodnie z którą stawka dobowa za parkowanie samochodów o masie do 3,5 t wynosiła 33 zł za dobę.

Organ odwoławczy dostrzegł, iż stawki za usunięcie i przechowywanie pojazdu wynikające z treści powyższych uchwał są wyższe, ale organ przyjął stawkę dobową za przechowywanie w wysokości 6,55 zł za dobę i 130 zł za usunięcie pojazdu, bowiem tyle zapłacono właścicielowi parkingu na podstawie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławcze w P. z dnia [...] października 2013 r. nr [...]. Z tego względu organ uznał, iż bezzasadne byłoby obciążanie właściciela pojazdu kwotami obliczonymi przy użyciu wyższych stawek wynikających z przywołanych uchwał.

Skargę na decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] wniósł M. G., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie prawa poprzez bezpodstawne obciążenie go kosztami usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu, podczas gdy z przedstawionych przez niego dokumentów (umowa sprzedaży) wynika, że to nie on był właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi.

W ocenie skarżącego, z treści art. 130a ust. 10e Prawa o ruchu drogowym nie wynika, by przedmiotem orzeczenia sądu było wiążące określanie właściciela pojazdu. Postanowienie o orzeczeniu przepadku dotyczy faktu przejścia własności na rzecz Powiatu P. Celem takiego orzeczenia nie jest natomiast wiążące ustalenie pozostałych kwestii właścicielskich – tym bardziej, że zgodnie z art. 130a ust. 10d ww. ustawy możliwe jest orzeczenie przepadku także pojazdu, w stosunku do którego nie ustalono właściciela ani osoby uprawnionej.

Dalej skarżący podniósł, że 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym wyraźnie wynika, że koszty, o których mowa w tym przepisie, powinna ponosić osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia – nie zaś osoba wskazana w postanowieniu sądu orzekającym przepadek. Powołując się na treść art. 7 k.p.a. wskazał, że w niniejszej sprawie nie można pominąć faktu, iż w aktach sprawy znajduje się umowa sprzedaży oraz zeznania A. J., potwierdzające, iż to ona była właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia, a które zostały całkowicie pominięte przez organ przy ocenie materiału dowodowego.

Skarżący podkreślił, iż pismo Komendy Miejskiej Policji w P. z dnia [...] lutego 2011 r. zostało skierowane do niego, lecz adresowane na adres A. J. (właścicielki pojazdu), a doręczone ojczymowi skarżącego D. W. Pismo to nigdy nie dotarło do skarżącego, zatem nie można przyjąć, że zostało mu skutecznie doręczone.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, bowiem zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] października 2014 nr [...], na mocy której zobowiązano M. G. do zapłaty kwoty 3.694,75 zł tytułem poniesionych kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki F. o nr rej. [...].

Materialnoprawną podstawę wydanych rozstrzygnięć stanowił art. 103a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r.

Zgodnie z art. 130a ust. 1 Prawa o ruchu drogowym pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela m.in. w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie w odniesieniu do pojazdu F. o nr rej. [...] usuniętego z ulicy w miejscowości S. gm. R. na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu z dnia [...] września 2009 r.

Usunięcie pojazdu z drogi i tok postępowania z nim związanego regulują przepisy art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. W przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu, pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi wydanej przez policjanta (art. 130a ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1). Pojazd usunięty z drogi umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie (art. 130a ust. 5c). Starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi w przypadku określonym w ust. 1 występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. (art. 130a ust. 10). W sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 130a ust. 10e). Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta (art. 130a ust. 10h). Stosownie zaś do treści art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r., Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie tej ustawy.

Przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odmiennych stanowisk stron w zakresie ustalenia, kto był właścicielem pojazdu F. o nr rej. [...] w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi, a zatem kto powinien być adresatem decyzji wydanej na podstawie przywołanych wyżej przepisów. Zarówno Starosta P. w decyzji z dnia [...] października 2014 r., jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. przyjęły, że właścicielem pojazdu w dniu [...] września 2009 r. był M. G. Powyższe ustalenie organy oprały o treść prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 2011 r., w którego sentencji Sąd orzekł przepadek na rzecz Powiatu P. przedmiotowego pojazdu stanowiącego własność M. G. Skarżący natomiast, powołując się na znajdującą się w aktach sprawy umowę sprzedaży pojazdu oraz zeznania A. S., podnosi, iż w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu właścicielem auta była A. S.

W ocenie Sądu, tylko prawidłowe ustalenia kto w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu był jego właścicielem mogą stanowić podstawę do prowadzenia postępowania w przedmiocie obciążenia go kosztami usunięcia, oszacowania i przechowania pojazdu. W rozpoznawanej sprawie nie zostało to ustalone w sposób nie budzący wątpliwości.

Obowiązkiem organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie administracyjne jest przestrzeganie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, wyrażonych m.in. w art. 7 k.p.a.. Zgodnie z art. 7 k.p.a., obowiązkiem organu administracji publicznej jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, stosownie do art. 77 § 1 k.p.a., a następnie, zgodnie z art. 80 k.p.a., ocenić na postawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Bezspornym jest, że Starosta P. wystąpiło do sądu rejonowego o orzeczenie przepadku na rzecz Powiatu P. pojazdu marki F. o nr rej. [...], na podstawie art. 130a ust. 10 i 10a ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 11 i 12 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. Sąd Rejonowy w P. Wydział I Cywilny postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r., sygn. akt [...] orzekł przepadek na rzecz Powiatu P. pojazdu marki F. o nr rej. [...] stanowiącego własność M. G.

Zgodnie z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) – dalej jako: k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przewidziana w tym przepisie moc wiążąca prawomocnego orzeczenia, czyli prawomocność materialna, aktualizuje się w innym postępowaniu niż to, w którym wydane zostało orzeczenie i charakteryzuje się dwoma aspektami. Pierwszy odnosi się do samego faktu istnienia orzeczenia, a drugi przejawia się w jego mocy wiążącej. Mocą wiążącą w kolejnych postępowaniach objęte jest to, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia; innymi słowy, moc wiążącą uzyskuje rozstrzygnięcie o żądaniu w powiązaniu z jego podstawą faktyczną. W kolejnym postępowaniu i sąd, i organ administracji publicznej mają obowiązek przyjąć, że istotna z punktu widzenia zasadności żądania kwestia kształtuje się tak, jak zostało to ustalone w prawomocnym wyroku. Konsekwencją mocy wiążącej jest tym samym niedopuszczalność ponownej oceny prawnej co do okoliczności objętych wcześniejszym prawomocnym rozstrzygnięciem (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II CSK 239/13, LEX nr 1441473 i powołane tam orzecznictwo).

W świetle art. 365 § 1 k.p.a. prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nie ma jednak w niniejszej sprawie mocy wiążącej w zakresie, w jakim Sąd określił M. G. jako poprzedniego właściciela pojazdu.

Wyjaśnić należy, że na gruncie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym do przejścia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa nie dochodzi w związku z porzuceniem pojazdu przez właściciela, ale na skutek pozbawienia właściciela własności pojazdu. Konstytucyjne pojęcie "przepadku rzeczy" bliskie jest pojęciu "odjęcia własności", które sprowadza się do zewnętrznego pozbawienia jednostki własności przez działania władzy publicznej. Pozbawienie prawa własności, będące przepadkiem rzeczy, zgodnie z art. 46 Konstytucji, może zaś nastąpić tylko w przypadkach określonych w ustawie i tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06; LEX nr 382611).

W przypadku przepadku pojazdu orzekanego na podstawie art. 130a ust. 10e ustawy Prawo o ruchu drogowym nie mamy zatem do czynienia z rzeczą niczyją, bowiem orzeczenie przepadku pojazdu zawsze pozbawia jego dotychczasowego właściciela prawa własności na rzecz powiatu. Mimo to, w ocenie Sądu, ustalenie przez sąd powszechny osoby dotychczasowego właściciela auta nie jest przesłanką orzeczenia przepadku pojazdu i orzeczenie sądu w tym zakresie nie korzysta z mocy wiążącej zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. Zakres rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej przepadku pojazdu wyznacza art. 130a ust. 10e ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Trafnie podniosła w skardze strona skarżąca, iż celem tego orzeczenia nie jest wiążące ustalenie właściciela pojazdu, skoro przepis art. 130a ust. 10d w związku z art. 130a ust. 10 omawianej ustawy dopuszcza orzeczenie przepadku także pojazdu, w stosunku do którego nie ustalono właściciela ani osoby uprawnionej. Z brzmienia art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym nie wynika, że przesłanką niezbędną do orzeczenia przepadku pojazdu jest ustalenie jego właściciela w dniu wydania dyspozycji usunięcia z drogi. Przepis ten wymaga jedynie, by w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności i w takim też zakresie sąd powszechny bada sprawę. Pamiętać też należy, że celem instytucji przepadku pojazdu uregulowanej w art. 130a ust. 10e ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 6106 i art. 6107 k.p.a. nie jest ustalenie właściciela pojazdu usuniętego z drogi, ale umożliwienie przejścia na rzecz powiat własności pojazdu nieodebranego przez uprawnioną osobę. Dopiero bowiem, gdy powiat stanie się właścicielem pojazdu, będzie mógł nim rozporządzić – dokonać sprzedaży lub zadecydować o jego zniszczeniu, co dopiero zakończy naliczanie opłat za przechowywanie pojazdu.

Mając powyższe na uwadze uzasadnione jest stanowisko, że ustalenie właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia z drogi nie stanowiło przedmiotu rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w P. w sprawie zakończonej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Mocą wiążącą orzeczenia – na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. – objęte jest to, co stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a więc orzeczenie przepadku na rzecz Powiatu P. własności pojazdu marki F. o nr rej. [...]. Stwierdzenie zawarte w sentencji orzeczenia, iż właścicielem pojazdu był M. G., należy odczytywać jako element opisu pojazdu – osobę, w stosunku do której kierowane były poszukiwania jako do osoby uprawnionej do odbioru.

Sąd powszechny w postępowaniu w przedmiocie przepadku pojazdu nie był zobligowany do ustalenia kto był właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia z drogi, a jedynie oceniał dochowanie należytej staranności w poszukiwaniu osoby uprawnionej do odbioru pojazdu. Ustalenie osoby, która w dacie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi była jego właścicielem, jest przesłanką wydania decyzji na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym. Okoliczność ta podlega zatem ustaleniu przez organy administracji publicznej w ramach postępowania w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kosztów związanych z usunięciem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej obu instancji błędnie przyjęły, iż orzeczenie o przepadku pojazdu wiąże je w zakresie, w jakim określa M. G. jako właściciela pojazdu. W efekcie organy nie dokonały w kontrolowanym postępowaniu samodzielnego ustalenia osoby właściciela pojazdu marki F. o nr rej. [...] w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi. Organy nie dokonały pod tym kątem oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zawierającego m.in. umowę sprzedaży przedmiotowego pojazdu zawartą przez M. G. z A. J. (obecnie: S.) oraz oświadczenie na piśmie A. S., w której przyznała, że w dniu usunięcia pojazdu z drogi była ona jego właścicielem. Z uwagi na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako: p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy uwzględnią przedstawione wyżej stanowisko Sądu i zobowiązane będą ponownie ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w zakresie niezbędnym do ustalenia właściciela pojazdu marki F. o nr rej. [...] w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi, a gdy okaże się to konieczne – także przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. Organy winny mieć na uwadze, że ustalenia zawarte postanowieniu Sądu Rejonowego z dnia [...] kwietnia 2011 r. sygn. akt [...] co do uznana M. G. właścicielem pojazdu będącego przedmiotem postępowania nie mają mocy wiążącej, o której mowa w art. 365 § 1 k.p.c. Okoliczność ta powinna być ustalona przez organy administracji publicznej w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji, o której mowa w art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Jedynie na marginesie wskazać należy, że z informacji przekazanych przez stronę skarżącą (e-mail z dnia 4 Września 2015 r. – k. 42 akt sądowych) wynika, że orzeczenie Sądu dotyczące przepadku pojazdu, będące podstawą wydania zaskarżonych decyzji Starosty P. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., jest nieprawomocne. Okoliczność ta, mimo że nie była znana na dzień wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, potwierdza jedynie konieczność należytego ustalenia przez orzekające w sprawie organy osoby właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia go z drogi.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł z punkcie II wyroku na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Zasądzona kwota 405 zł obejmuje: 148 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego, 240 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika strony skarżącej oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.