Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 77/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka Asesor WSA Anna Szymańska Asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.) Protokolant Dominik Niewirowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2004 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu nieruchomości rolnej na własność Państwa uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymana nią w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]grudnia 2002 r.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]grudnia 2003 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]grudnia 2002 r. znak: [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...]stycznia 1972 r. znak: [...] stwierdzającej, iż na własność Państwa przeszły z mocy prawa z dniem 13 września 1944 r. grunty w niej wymienione, stanowiące własność B. G., uregulowane w księdze wieczystej p.n. "D.".

Zaskarżona decyzja wydana została w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na wniosek A. G.

Uzasadniając zaskarżone rozstrzygnięcie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł. iż łączna powierzchnia nieruchomości ziemskich B. G. wynosiła powyżej 100 ha, co wynika z akt sprawy. Nieruchomości te spełniały zatem warunki z art.2 ust.l lit.e dekretu PKWN z dnia 6 września I944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W decyzji z 1972 r. potwierdzone zostało, że wymienione w niej grunty jako wchodzące w skład majątku ziemskiego B. G., którego powierzchnia ogólna przekraczała 100 ha podlegały również przejęciu na własność Państwa wraz z tym majątkiem ziemskim na podstawie art.2 ust.l lit.e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej z dniem wejścia w życie tego dekretu. Wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...]stycznia 1972 r. skarżąca nie udokumentowała, że B. G. w dniu 1 września 1939 r. i w dniu 13 września 1944r. była właścicielką nieruchomości ziemskiej o powierzchni mniejszej niż 100 ha. Z tego względu brak jest podstaw do stwierdzenia, że przejęcie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło z rażącym naruszeniem przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Skargę na powyższą decyzję złożyła A. G., zarzucając organowi bezpodstawne zakwalifikowanie działek budowlanych jako części nieruchomości ziemskiej (naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy) oraz niedostateczne uzasadnienie faktyczne i prawne orzeczenia (naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy). Skarżąca podniosła, iż w postępowaniu administracyjnym nie wzięto pod uwagę faktu, iż w 1932 r. nieruchomość ziemska "D." została podzielona na działki budowlane, przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne. Działki objęte orzeczeniem z dnia [...]stycznia 1972 r. nie miały w związku z powyższym charakteru rolnego. Świadczą o tym, nie wzięte pod uwagę przy orzekaniu przez organ plany sytuacyjne szczegółowego zabudowania osiedli z 1931 i 1932 r, sporządzone przez mierniczego przysięgłego B. K. oraz orzeczenia Urzędu Wojewódzkiego w W. z dnia [...] marca 1932 r., zatwierdzającego projekt zabudowy osiedla M. i osiedla Nowe G. W skardze podnosi się także, iż decyzje obu instancji wydano z naruszeniem przepisów o właściwości albowiem w myśl art. 157 § 1 k.p.a. właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium WRN w W. z [...] stycznia 1972 r. jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a nie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Uzasadnienia obu decyzji są ogólnikowe a sformułowane w nich oceny gołosłowne.

Wbrew art.7 i 77§1 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym nie wyjaśniono, jaki charakter miały działki o nr.nr. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Organ nie wykazał aby wskazane wyżej działki spełniały kryteria nieruchomości ziemskiej. Okoliczności tej nie można bowiem wywodzić wyłącznie z faktu, iż taki charakter miały w ocenie organu inne nieruchomości należące do B. G. Z drugiej strony organ w żaden sposób nie ustosunkował się do twierdzeń skarżącej, iż działki wymienione w decyzji z dnia [...]stycznia 1972 r. były parcelami budowlanymi, jak też nie ocenił wskazywanych na tę okoliczność dowodów (orzeczenia Powiatowego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia [...]września 1932 r. oraz planu parcelacji nieruchomości).

Zgodnie natomiast z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. TKW 3/89OTK 1990/1/26, zakres przedmiotowy art. 2 ust. 1 lit. "e" dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (j. t. - Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13; zm.: Dz. U. z 1957 r. Nr 39, poz. 172 i z 1968 r. Nr 3, poz. 6) nie obejmuje tych nieruchomości ziemskich lub ich części, które przed dniem 1 września 1939 r. zostały rozparcelowane z przeznaczeniem na działki budowlane po uprzednim zatwierdzeniu projektu parcelacji przez właściwy organ administracji państwowej Rzeczypospolitej Polskiej. Z datą takiego zatwierdzenia utraciły one charakter nieruchomości ziemskich bez względu na to, kiedy w następstwie parcelacji własność tych działek została prawnie przeniesiona na ich nabywców. Na przeszkodzie ku przyjęciu takiej wykładni przepisów dekretu nie stoi fakt. iż uchwały Trybunału Konstytucyjnego zawierające wykładnię przepisów (taką uchwałą jest przywołana uchwała TK z 19 września 1990 r.) utraciły moc powszechnie obowiązującą z dniem wejścia w życie Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r., to jest z dniem 16 października 1997 r. Podzielić bowiem należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarte w wyroku z dnia 22 kwietnia 2004 r. OSK 46/04 ONSAiWSA 2004/1/20, iż przewidziana w art. 239 ust. 3 Konstytucji utrata mocy powszechnie obowiązującej uchwał Trybunału Konstytucyjnego w sprawie wykładni ustaw nie pozbawia tych uchwał waloru wykładni dokonanej według reguł przyjętych w teorii prawa, a polegającej na ustaleniu rzeczywistego sensu normatywnego przepisów prawnych. Inaczej mówiąc, pozbawienie Trybunału Konstytucyjnego w obowiązującej Konstytucji szczególnej kompetencji do ustalania powszechnie obowiązującej wykładni prawa i utrata takiego charakteru wykładni przez uchwały Trybunału Konstytucyjnego wydane przed wejściem w życie tej Konstytucji nie pozbawia wspomnianych uchwał charakteru wskazówek interpretacyjnych przy stosowaniu prawa między innymi przez sądy administracyjne.

Jako wadę postępowania nadzorczego należy wskazać również to, iż nie zapewniono w nim udziału wszystkim następcom prawnym B. G.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 par.l pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).