Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 814/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 1 i 4, art. 10
journal: Dz.U. 2018 poz 1592
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw
article: art. 3 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 797
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 1, art. 206, art. 134
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 czerwca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia zintegrowanego dla instalacji do odzysku odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz P. Sp. z o.o. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 814/20

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 8 czerwca 2020 r. znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania P. Sp. z o.o. , utrzymało w mocy decyzję Starosty z 31 marca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie cofnięcia bez odszkodowania pozwolenia zintegrowanego dla instalacji do odzysku odpadów innych niż niebezpieczne o zdolności przetwarzania ponad 75 ton na dobę, z wykorzystaniem wstępnej obróbki odpadów przeznaczonych do termicznego przekształcenia zlokalizowanej w F. przy ul. P. 89 na działkach nr [...], udzielone decyzją Starosty znak: [...] z 9.05.2018 r. dla P. ul. O. 16b, [...], a także w przedmiocie nałożenia na w/w Spółkę obowiązku usunięcia w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji odpadów zgromadzonych na terenie działek nr: [...] w F., poprzez przekazanie ich podmiotom posiadającym stosowne zezwolenia.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji podał, że u podstaw decyzji organu I instancji legło stwierdzenie, że P. Sp. z o.o. eksploatowały instalację z naruszeniem warunków udzielonego przez Starostę z 9 maja 2018 r. znak: [...] pozwolenia zintegrowanego. Ustalenia w powyższym zakresie zostały dokonane w oparciu o protokół z kontroli i zarządzenia pokontrolne Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, który jednocześnie wystąpił z wnioskiem o cofnięcie przedmiotowego pozwolenia. W trakcie kontroli przeprowadzonej w okresie 13.06.2019 do 8.08.2019 na terenie działek o nr ewid.: [...] w F. przy ul. P. 89 użytkowanych przez P. Sp. z o.o., pod kątem przestrzegania przepisów i decyzji administracyjnych w zakresie ochrony środowiska ustalono, że kontrolowana Spółka na cele prowadzonej działalności wykorzystuje wymienione wyżej działki stanowiące jej własność. ŚWIOŚ podał, że kontrola wykazała szereg nieprawidłowości związanych głównie z niewłaściwym gospodarowaniem odpadami. Stwierdzono, m.in. że w/w spółka magazynuje znacznie ilości odpadów o kodach: 19 12 10- Odpady palne (paliwo alternatywne), 19 12 08-Tekstylia oraz 19 12 12- Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów innych iż wymienione w 19 12 11. Odpady te w dużej części magazynowane są luzem w pryzmach na nieutwardzonym podłożu (bezpośrednio na gruncie) i narażone są na bezpośrednie oddziaływanie czynników atmosferycznych. Spółka zbiera w/w odpady na działce nr [...], która nie jest wyszczególniona w posiadanym pozwoleniu zintegrowanym. Dodatkowo na działce nr [...] obok linii do sortowania odpadów, stwierdzono 3 kosze wypełnione odpadami PET, które zostały wysegregowane (poddane odzyskowi na tej linii), mimo iż Spółka nie posiada uregulowanego stanu formalno-prawnego w zakresie przetwarzania niniejszych odpadów na linii do sortowania zmieszanych odpadów komunalnych. Na działce o nr ewid. [...] zostały zakopane znaczne ilości odpadów pochodzenia komunalnego, w tym m.in. odpady tworzyw sztucznych, odpady tekstylne. Wykonano na przedmiotowej działce 18 wykopów, z czego w 10 wykopach stwierdzono zakopane odpady. Ustalono, że średnia miąższość zakopanych odpadów wynosi 1,26 m. Ponadto dokonano obmiaru obszaru, na którym stwierdzono zakopane odpady. Biorąc pod uwagę wykonane pomiary, obliczono, iż na terenie nieruchomości zakopano łącznie 5 454,89 m3 odpadów.

Z wyników kontroli wynikało również, że kontrolowana spółka narusza pkt IV.1.3.6. decyzji Starosty z 9 maja 2018 r.

Zdaniem ŚWIOŚ, wadliwy sposób postępowania z odpadami mógł się przyczynić w znacznym stopniu do pożarów, które miały miejsce kolejno w dniach: 21.07.2019 r., 19.09.2019 r., 4.10.2019 r., 7.10.2019 r., 10.10.2019 r. oraz 5.11.2019 r., podczas których spłonęło kilka tysięcy metrów sześciennych różnego rodzaju odpadów. Wyniki kontroli przeprowadzonej 27.02.2020 r. nadal wskazywały na niezgodne z zapisami pozwolenia magazynowanie odpadów.

Wobec jednoznacznych ustaleń, mających odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym Kolegium uznało, że na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2019 r., poz. 1396 ze zm.), zaistniały przesłanki do cofnięcia bez odszkodowania spółce P. pozwolenia zintegrowanego dla instalacji do odzysku odpadów innych niż niebezpieczne o zdolności przetwarzania ponad 75 ton na dobę, z wykorzystaniem wstępnej obróbki odpadów przeznaczonych do termicznego przekształcenia zlokalizowanej w F., przy ul. P. 89 na działkach nr [...].

Zdaniem organu odwoławczego, pomimo dwukrotnych kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, wydanych zarządzeń pokontrolnych, prowadzący powyższą instalację nie stosuje się do zaleceń. W sposób lekceważący traktuje wytyczne organów w zakresie dostosowania prowadzonej przez siebie gospodarki odpadami do wymogów wydanego pozwolenia zintegrowanego, jak i zapisów ustawy o odpadach, które nakazują prowadzić gospodarkę odpadami w sposób nie stwarzający zagrożenia dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt. Uznało, że magazynowanie odpadów w sposób niezgodny z zapisami pozwolenia zintegrowanego na nieutwardzonej powierzchni, wystawienie ich na bezpośrednie oddziaływanie czynników atmosferycznych, a także działania przedsiębiorcy zwiększające ilość magazynowanych w ten sposób odpadów mogło mieć wpływ na wystąpienie kolejnych pożarów, o czym wprost informował ŚWIOŚ. Przeprowadzone badania próbek pobranych ze ścieków wymywanych z pryzm magazynowanych odpadów wykazały bardzo wysokie stężenia substancji, które stwarzają ryzyko dla środowiska. Powyższe okoliczności stanowiły podstawę ustaleń w decyzji ŚWIOŚ z 6 listopada 2019 r. dotyczącej wstrzymania działalności Spółki w zakresie zbierania na nieruchomościach w F. odpadów.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 8 czerwca 2020 r. wniosły P. Sp. z o.o. , domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania.

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:

- art. 195 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez uznanie, że zaistniały przesłanki do cofnięcia pozwolenia zintegrowanego bez odszkodowania podczas, gdy w zaistniałym stanie faktycznym przepis nie powinien zostać zastosowany;

- art. 7, 77 Kpa poprzez brak dokonania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także poprzez brak ustalenia prawdy materialnej;

- art. 10 Kpa poprzez brak spełnienia zasady udziału strony w postępowaniu w sposób czynny, w związku z pandemią koronawirusa, która uniemożliwiła skuteczne zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie;

- podstawowego prawa strony do zapoznania się z aktami postępowania, co organ przyznał w decyzji;

- zasady dwuinstancyjności postępowania, z uwagi na brak poczynienia przez organ II instancji jakichkolwiek własnych ustaleń, a jedynie przyjęcie ustaleń organu I instancji jako własnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W piśmie procesowym z 9 października 2020 r. na zasadzie art. 8 p.p.s.a. udział w sprawie zgłosił Prokurator Okręgowy .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W piśmie procesowym z 21 kwietnia 2021 r. Wójt Gminy F. wskazał, załączając odpis pisma Marszałka Województwa z 14 kwietnia 2021 r. znak: [...], że uzyskał informację o wygaśnięciu decyzji Starosty z 9 maja 2018 r., z dniem 6 marca 2020 r.

Z ww. pisma Marszałka Województwa wynika, że P. Sp. z o.o. wystąpiły w dniu 5 marca 2020r. do Starosty z wnioskiem w sprawie zmiany decyzji Starosty z 9 maja 2018 r. udzielającej pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do odzysku odpadów innych niż niebezpieczne w myśl art. 14 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 1592 ze zm.). Przedmiotowy wniosek został przekazany do tut. Organu według kompetencji przez Starostę 26 marca 2020 r. Pismem z 8 września 2020 r. znak: [...] Marszałek poinformował stronę o pozostawieniu sprawy bez rozpoznania z uwagi na niezłożenie (pomimo wezwania) kompletnego pod względem formalnym wniosku w prowadzonym postępowaniu. W konsekwencji zgodnie z art. 14 ust. 1 ww. ustawy decyzja Starosty z 9 maja 2018 r. wygasła z mocy prawa z dniem 6 marca 2020 r.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw, posiadacz odpadów, który przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy uzyskał zezwolenie na zbieranie odpadów, zezwolenie na przetwarzanie odpadów, zezwolenie na zbieranie i przetwarzanie odpadów albo pozwolenie na wytwarzanie odpadów uwzględniające zbieranie lub przetwarzanie odpadów, jest obowiązany, w terminie do dnia 5 marca 2020 r., złożyć wniosek o zmianę posiadanej decyzji, wskazując we wniosku dane wymienione enumeratywnie w pkt 1 – 7 przepisu.

Jeżeli posiadacz odpadów nie złoży wniosku spełniającego wymagania, o których mowa w ust. 1 i 2, w terminie, o którym mowa w ust. 1, zezwolenie na zbieranie odpadów, zezwolenie na przetwarzanie odpadów, zezwolenie na zbieranie i przetwarzanie odpadów albo pozwolenie na wytwarzanie odpadów, w zakresie określenia wymagań dotyczących zbierania lub przetwarzania odpadów, wygasa (art. 14 ust. 4).

Stosownie do treści art. 10 cyt. ustawy, prowadzący instalację, który posiada pozwolenie zintegrowane uwzględniające zbieranie odpadów lub przetwarzanie odpadów, jest obowiązany, w terminie do dnia 5 marca 2020 r., złożyć wniosek o zmianę tego pozwolenia, w celu dostosowania go do przepisów zmienionych niniejszą ustawą. W przypadku gdy prowadzący instalację nie dopełnił tego obowiązku, pozwolenie to wygasa w zakresie gospodarowania odpadami. Przepisy art. 14 ust. 1-7 stosuje się odpowiednio.

Gospodarowanie odpadami w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2020 r., poz. 797) to zbieranie, transport, przetwarzanie odpadów łącznie z nadzorem nad tego rodzaju działaniami, jak również późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami.

Bezspornie skarżąca spółka przedmiotowe pozwolenie zintegrowane z 9 maja 2018 r. na prowadzenie instalacji do odzysku odpadów innych niż niebezpieczne uzyskała przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r., która weszła w życie 5 września 2018 r. i spowodowała zmiany w procedurze wydawanych decyzji dotyczących udzielania zezwolenia na zbieranie odpadów, zezwolenia na przetwarzanie odpadów, zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów albo pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego zbieranie lub przetwarzanie odpadów, a także pozwolenia zintegrowanego. Oczywistym jest również to, że spółka w zakresie prowadzonej na podstawie pozwolenia zintegrowanego działalności – gospodaruje odpadami w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach, o czym wprost stanowią warunki określone w pkt II decyzji – pozwolenia zintegrowanego z 9 maja 2018 r.

Wobec treści regulacji art. 14 ust. 1 i ust. 4, art. 19 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw, w związku z okolicznościami podnoszonymi w piśmie Marszałka Województwa z 14 kwietnia 2020 r. dotyczącymi wygaśnięcia decyzji Starosty z 9 maja 2018 r., istnieją uzasadnione wątpliwości, czy wspomniana wyżej decyzja istniała w obrocie prawnym w dacie jej cofnięcia decyzją Starosty z 31 marca 2020 r., następnie utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 6 czerwca 2020 r. Powyższa okoliczność, która ma istotne znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy, nie była przedmiotem badania ani organu I instancji ani organu odwoławczego. Nie podejmując wymienionych wyżej czynności organy nie zgromadziły materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzyły całokształtu materiału dowodowego, który pozwoliłby na dokonanie prawidłowych ustaleń mających istotne znaczenie w sprawie, czym naruszyły art. 7, 77 § 1, 107 § 3 Kpa. Z tego względu istnieje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty z 31 marca 2020 r. W ocenie Sądu, nie można bowiem przyjąć, że jest dopuszczalne cofnięcie decyzji, która wcześniej z mocy prawa wygasła. Z taką sytuacją mielibyśmy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyby decyzja Starosty z 31 marca 2020 r. orzekająca o cofnięciu decyzji pozwolenia zintegrowanego wydanego dla P. Sp. z o.o. 9 maja 2018 r. – wygasła z mocy prawa z dniem 6 marca 2020 r.

W tym stanie faktycznym i prawnym przedwczesne byłoby merytoryczne rozpoznanie niniejszej skargi.

Mając na uwadze powyższe względy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 206 p.p.s.a. Na koszty składają się: kwota 240 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika skarżącej obliczonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.poz. 1800 z późn. zm.). Orzekając o wysokości wynagrodzenia dla pełnomocnika skarżącego Sąd miał na względzie to, że żaden z podniesionych w skardze zarzutów nie okazał się zasadny, zaś podstawę faktyczną i prawną niniejszego rozstrzygnięcia stanowiły okoliczności całkowicie pominięte w skardze, które Sąd uwzględnił kierując się przepisem art. 134 p.p.s.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Starosta uzupełni materiał dowodowy we wskazanym w uzasadnieniu zakresie, a następnie da wyraz swojemu stanowisku w treści uzasadnienia. Dopiero całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i jego wnikliwa ocena pozwoli organowi w sposób niebudzący wątpliwości ustalić, czy w aspekcie art. 195 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, występują przesłanki do cofnięcia spółce P. pozwolenia zintegrowanego z 9 maja 2018 r.