Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 981/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 13.
journal: Dz.U. 2012 poz 86
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. sprawy ze skargi "N." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 30 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 29 maja 2006 r. N Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

z siedzibą w S (dalej zwana: "spółką N") złożyła wniosek o wpis do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Na podstawie powyższego wniosku Kierownik Biura ARMiR w B dokonał wpisu spółki N do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności nadając numer [...].

W dniu 28 lutego 2014 r. Kierownik Biura ARiMR w B wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia czynności materialno-technicznej polegającej na wpisaniu do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności spółki N jako producenta rolnego poprzez ustalenie czy zostały spełnione ustawowe przesłanki wpisu do ewidencji producentów przez spółkę N na podstawie art. 3 ust. 1-3 oraz art. 12 ust. 3-5 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r., o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012, poz. 86), dalej "ustawa o EP".

Postępowanie wszczęte zostało w wyniku podejrzenia stwarzania przez spółkę N - wraz z innymi podmiotami powiązanymi ze spółką tzw. "sztucznych warunków" mających na celu uzyskanie łącznie przez podmioty powiązane wyższej pomocy dla rolnictwa finansowanej ze środków Unii Europejskiej oraz krajowych, niż uzyskałby występujący o pomoc jeden podmiot.

Kierownik Biura ARiMR w B wydał w dniu 25 lipca 2014 r. decyzję,

w której uchylił czynność materialno-techniczną w postaci wpisu w dniu 29 maja 2006 r. spółki N pod numerem identyfikacyjnym [...] do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności oraz odmawiającą wpisu do tej ewidencji.

Organ I instancji dokonał ustaleń w zakresie:

1. powstania w 1995 r. spółki A- i w 2005 r. spółki N, ich składu osobowego, wielkości objętych udziałów przez wspólników, otrzymania wpisów do krajowego systemu ewidencji producentów (odpowiednio w dniu 31 marca 2004 r.

i w dniu 29 maja 2006 r.) oraz złożonych przez te spółki wniosków o przyznanie płatności i uzyskanych w latach 2004 – 2012 i 2007-2012 przez ww. spółki kwot płatności (JPO, UPO, ONW, płatności rolnośrodowiskowa -RŚ);

2. nabycia w dniu 19 kwietnia 2007 r. przez spółkę N od spółki A- 6 działek rolnych położonych w gminie B, w obrębie L i w obrębie S, objętych pomocą ONW oraz RŚ przez spółkę A- w latach 2004-2006, a następnie spółkę N;

3. świadczonych przez spółkę A- na rzecz spółki N usług

w zakresie wykonania prac rolnych, przygotowania gruntów do uprawy, zasiewów zboża, przeprowadzenia zabiegów i uprawę zbóż, dokonanie zbiorów oraz przechowywanie zebranego zboża;

4. podpisania przez prezesa zarządu spółki N B O z Grupą Producentów [...] Sp. z o.o. (prezes zarządu B O) w dniu 1 czerwca 2008 r. umowy kontraktacji w zakresie skupu i przetwórstwa produktów rolnych wyprodukowanych przez spółkę N.

W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji, powołał się na wynikającą z prawa unijnego regułę nieprzyznawania płatności lub wycofania korzyści w sytuacji sztucznego tworzenia warunków wymaganych do przyznania płatności (art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) Nr 2988/95, art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, art., 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, omówił zawarte w prawie unijnym definicje pojęć "rolnik", "gospodarstwo", "gospodarstwo rolne", a także zasady obowiązujące w poszczególnych systemach wsparcia określone w rozporządzeniach Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r., Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r., Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r., Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku.

Następnie, na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w szczególności dokumentacji dotyczącej umów spółek, odpisów z Krajowego Rejestru Sądowego, składanych przez spółki wniosków o płatności w latach 2004-2012, organ stwierdził, że spółka N nie stanowi względem spółki A- odrębnego gospodarstwa na gruncie przepisów unijnych regulujących przyznawanie płatności w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Wspólnej Polityki Rolnej.

W ocenie organu, spółka N podjęła działania w celu stworzenia sztucznych warunków do uzyskania korzyści finansowych sprzecznych z celami poszczególnych systemów wsparcia, o czym świadczyły związki personalne pomiędzy spółkami (tożsamość osoby pełniącej funkcje zarządcze, osoby obejmujące udziały w spółkach), siedziba spółek pod tym samym adresem, co pozostaje w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominięcie przepisów dotyczących modulacji lub stawek degresywnych lub limitu powierzchni, do której można uzyskać płatności.

Zauważono, że w przypadku spółki A- deklarowana powierzchnia do płatności ONW w pierwszym roku wnioskowania - 2004 r. wynosiła [...] ha.

Po przekazaniu na rzecz spółki N 6 działek gruntu o pow. [...] ha, stanowiącej część działki deklarowanej przez A- w roku 2004, N za lata 2007-2012 w ramach płatności ONW otrzymała kwotę [...] zł, której to kwoty spółka A- z uwagi na obowiązujące limity powierzchni nie mogła uzyskać, zaś płatność RŚ otrzymała w kwocie [...] zł.

Dalej w uzasadnieniu decyzji, organ I instancji, odwołując się do ustawy

EP stwierdził, że spółka N z uwagi na wskazane okoliczności nie może być uznana za rolnika posiadającego odrębne gospodarstwo, z uwagi na charakter powiązań między opisanymi w stanie faktycznym spółkami, które de facto należy traktować jak jeden podmiot będący rolnikiem. Nie jest zatem spełniona przesłanka wpisu do ewidencji producentów, ponieważ spółka nie spełnia definicji producenta określonej w art. 3 pkt 2 i 3 ustawy EP. Zdaniem organu, ogół przywołanych wyżej ustaleń wskazuje, iż zostały naruszone przez spółkę N przepisy unijne, w których zawarte zostały definicje warunkujące uznanie kwalifikowalności do przystąpienia do określonych systemów finansowego wsparcia unijnego.

Końcowo, na potwierdzenie swojego stanowiska, Kierownik Biura ARiMR w B, powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 774/11, dotyczący "multiplikowania" spółek cywilnych i oceny takiego działania w kontekście przepisów regulujących udzielanie wsparcia finansowego na działalność rolniczą.

Spółka N złożyła odwołanie od powyższej decyzji i zarzuciła organowi naruszenie:

1. art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego przez uchylenie czynności materialno-technicznej w formie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej;

2. art. 13 § 1 ustawy o EP przez jego błędne zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, iż skarżąca nie jest producentem w rozumieniu ustawy;

3. art. 3 pkt 1 i 3 ustawy o EP w związku z art. 3 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 lipca 2001 roku o krajowym systemie ewidencji gospodarstw rolnych i zwierząt gospodarskich oraz zmianie niektórych ustaw, przez ich błędną wykładnię;

4. art. 2 lit b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 przez jego błędne zastosowanie, w tym przez przyjęcie, iż w sprawie, iż producentem nie jest spółka ale bliżej nie określona przez organ i nie posiadająca żadnego statusu prawnego "grupa osób fizycznych i prawnych", w tym bez rozpatrzenia przesłanki posiadania gospodarstwa rolnego jako decydującej na dzień nadania spółce numeru identyfikacyjnego o statusie producenta rolnego, w tym także przez niezgodność przyjętej przez Agencję interpretacji ww. przepisów z art. 7 Konstytucji;

5. art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE)

nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 25 z 28.01.2011 r.) przez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżąca sztucznie stworzyła warunki do otrzymania płatności;

6. art. 7 i art. 77 K.p.a. przez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, niezbadanie przez Agencję wszystkich okoliczności sprawy i nierozparzenie przedstawionego przez spółkę materiału dowodowego i wyjaśnień na etapie prowadzenia postępowania.

Spółka N wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine K.p.a.

Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dalej "Dyrektor ARiMR", wydał w dniu

22 grudnia 2014 r. decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 25 lipca 2014 r.

Spółka N złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję.

WSA w Szczecinie w dniu 16 kwietnia 2015 r. wydał wyrok o sygn. akt I SA/Sz 206/15, w którym uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 22 grudnia 2014 r. Dyrektora ARiMR.

Sąd podał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o EP, kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12.

Zdaniem Sądu, powodem odmowy wpisu do ewidencji producentów mogą się stać dwie okoliczności:

- wnioskodawca nie jest producentem,

- wnioskodawcy został uprzednio nadany numer ewidencyjny.

Sąd wskazał, że ww. przepis ten stanowi nie tylko podstawę prawną odmowy wpisu do ewidencji w momencie składania wniosku, lecz może także stanowić także podstawę do uchylenia czynności materialno-technicznej jaką jest już dokonany wpis

i dokonania odmowy wpisu, w sytuacji, gdy ujawnią się okoliczności wskazujące,

że rejestracja producenta i związane z nią nadanie numeru identyfikacyjnego zostały dokonane pomimo braku wymaganych w tym względzie przesłanek, a brak ten wystąpił już w momencie dokonywania wpisu. Konieczne staje się wówczas wyeliminowanie tej wadliwej czynności, poprzez jej uchylenie w drodze decyzji przy zastosowaniu na zasadzie analogii art. 13 ust. 1 ustawy o EP. Według Sądu, przedmiotem oceny organu w takiej sytuacji jest stan faktyczny istniejący w chwili dokonywania wpisu, ustalony w oparciu o okoliczności ujawnione już pod dokonaniu wpisu, z których to okoliczności wynika wadliwość dokonanej rejestracji producenta i związanego z nią nadania numeru identyfikacyjnego.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazał, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka nadanego już uprzednio numeru producenta spółce A-, lecz nie wyjaśnił na czym spełnienie tej przesłanki miało polegało. Sąd podał, że spółka A- oraz spółka N, to odrębne spółki prawa handlowego, które w świetle prawa są odrębnymi osobami prawnymi. Ażeby zatem skutecznie twierdzić w rozpoznawanej sprawie, że spełniona została przesłanka uprzednio nadanego numeru producenta, należy wykazać, że na chwilę dokonywania wpisu, czyli na dzień 29 maja 2006 roku oba te podmioty były jednym producentem, czyli jednym podmiotem. Natomiast organy administracyjne dokonały analizy powiązań występujących pomiędzy skarżącą oraz dziesięcioma innymi podmiotami, w tym ośmioma powstałymi po dokonaniu analizowanego wpisu. Ani w decyzji organu pierwszej, ani też w decyzji organu drugiej instancji nie przedstawiono analizy stanu faktycznego występującego na chwilę wpisu. Przy ocenie bowiem czy została spełniona przesłanka nadanego uprzednio numeru ewidencyjnego temu samemu wnioskodawcy nie mają znaczenia zdarzenia powstałe po nadaniu tego numeru, takie jak utworzenie kolejnych spółek, ani też okoliczność pobierania przez te spółki płatności w określonych wysokościach. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, organ administracji powinien był ponad wszelką wątpliwość wykazać, że pomimo tego, iż na gruncie prawa handlowego spółki N i A- były odrębnymi spółkami i w konsekwencji były odrębnymi osobami prawnymi, to pomimo tego były jednym producentem rolnym i to już na chwilę dokonania wpisu.

Sąd również ustosunkował się do podnoszonej przez organy kwestii doprowadzenia do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, umożliwiającego korzystanie z pomocy udzielanej na wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, z ominięciem limitów powierzchniowych dotyczących przyznawanych płatności i wskazał, że powoływanie się na ten argument w postępowaniu dotyczącym wpisu do ewidencji producentów rolnych nie było uzasadnione. Z tego powodu kwestia, czy spółka N sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia, powinna być rozstrzygana w postępowaniach o przyznanie konkretnych płatności.

Dyrektor ARiMR wydał w dniu 30 lipca 2015 r. decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 25 lipca 2014 r.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny, w tym powiązania między spółką N, spółką A-, spółką D-, spółką DA-, spółką F-, spółką FI-, spółką H, spółką R, spółką S, spółką S, spółką U-, które tworzyły holding. Zdaniem organu odwoławczego, B O utworzył w latach 2004-2009 faktyczny holding złożony z kontrolowanych przez siebie i stanowiących w zdecydowanej większości jego własność spółek. Organ odwoławczy podał, że ww. spółki, w tym spółka N były jedynie formalnymi posiadaczami ziemi uprawnej i wnioskodawcami w zakresie szeregu płatności, natomiast całość działań, które stanowiły istotę uprawy ziemi były wykonywane jedynie przez spółkę A-.

Organ odwoławczy podał, że ustawa o EP w jej brzmieniu w dacie dokonywania wpisu spółki N, nie powoływała się wprost na jakiekolwiek przepisy wspólnotowe, nie może stanowić przeszkody dla odwołania się do tych regulacji. Ustawa o EP nie jest tworem samoistnym, stworzonym w oderwaniu od jakichkolwiek innych aktów prawnych. Organ odwoławczy podał, że wymóg stworzenia systemu ewidencji gospodarstw i wnioskodawców został nałożony przez rozporządzenie Rady (organ błędnie podał, że jest to rozporządzenie Komisji) (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. WE nr L 270 z dnia 21 października 2003r., ze zm.), dalej "rozporządzenie Komisji nr 1782/2003". Ustawa o EP stanowi akt legislacji krajowej, który kreuje postawę prawną dla stworzenia takiego systemu. System ten - od strony technicznej - funkcjonuje w Agencji jako Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli (ZSZiK) w formie 2 powiązanych aplikacji: ZSZiK i PROW, w skład których wchodzi również moduł Ewidencji Producentów. Analogiczny wymóg utworzenia takiego systemu zawierał również art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE nr L327/11), obowiązującego w dacie przystąpienia Polski do Unii i stanowiącego jeden z elementów acquis communauitaire. Zdaniem organu odwoławczego, przedmiotowa ustawa została włączona do krajowego systemu prawnego jako realizacja obowiązku nałożonego na wszystkie państwa członkowskie UE wskazanym powyżej aktem prawa wspólnotowego o randze de facto wyższej, niż ustawa krajowa, celem zapewnienia prawidłowej realizacji Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej (dalej zwanej WPR), służąc rejestracji przyszłych beneficjentów rozmaitych form pomocy przewidzianych dla rolnictwa i obszarów wiejskich w ramach WPR. Według organu, wpis do EP był niezbędny, aby możliwe było ubieganie się o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, pomoc w z tytułu wspierania rozwoju obszarów wiejskich (w tym płatności ONW czy rolnośrodowiskowe) i wielu innych. Organ odwoławczy przytoczył na art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 definicję rolnika, gospodarstwa i działalności rolniczej.

Organ odwoławczy wskazał, że w dacie dokonania wpisu do Ewidencji Producentów spółka N powinna być formalnie posiadaczem działek o łącznej powierzchni [...] ha. Zgodnie z treścią § 5 aktu notarialnego umowy przeniesienia własności nieruchomości, sporządzonego w dniu 19 kwietnia 2007 r., działki te, stanowiące uprzednio własność spółki A-, zostały wydane na rzecz spółki N z dniem zawarcia warunkowej umowy sprzedaży, o której mowa w § 1 omawianego aktu notarialnego. Wspomniana warunkowa umowa została zawarta w dniu 31 marca 2006 r. Z powyższego wynikało, iż od dnia 31 marca 2006 r. wspomniane użytki rolne miały znajdować się w posiadaniu spółki N. W dniu 13 maja 2006 r. spółka A- złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, ONW i rolnośrodowiskowych na rok 2006, obejmujący m.in. działki, jakie miały zostać przejęte przez spółkę N w dniu 31 marca 2006 r.

Wskazana powyżej okoliczność faktyczna stanowiła dowód na gruncie przywołanych powyżej definicji wspólnotowych, zawartych w art. 2 lit a), b) i c) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003, że zarówno w dacie złożenia wniosku o wpis do Ewidencji Producentów, jak i w dacie dokonania tego wpisu, spółka N nie odpowiadała definicji rolnika. Z dwóch względów:

1. nie posiadała gospodarstwa rolnego, albowiem grunty, jakie miała przejąć na mocy warunkowej umowy sprzedaży w dniu 31 marca 2006r. pozostały we władaniu spółki A-, a co za tym idzie we władaniu spółki N w tym okresie nie znajdowały się jakiekolwiek jednostki produkcyjne (ziemia oraz maszyny i urządzenia posiadała spółka A-),

2. nie prowadziła działalności rolniczej, albowiem nie produkowała, nie hodowała ani nie uprawiała produktów rolnych, w tym nie zbierała, nie doiła i nie prowadziła chowu zwierząt.

Zdaniem organu odwoławczego, omówiona okoliczność faktyczna prowadziła do analogicznej konstatacji także na gruncie samej ustawy o EP w jej ówczesnym brzmieniu. Zgodnie bowiem z odnośną definicją, zawartą w art. 3 pkt 3 tego aktu prawa krajowego, pod pojęciem producenta rolnego należy rozumieć "osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia". Nie ulegało wątpliwości, że spółka N zarówno w dacie złożenia wniosku, jak i w dniu wydania zaświadczenia o dokonaniu wpisu do Ewidencji Producentów, nie była ani posiadaczem gospodarstwa rolnego, ani posiadaczem zwierzęcia, tym samym nie spełniała niezbędnych wymogów, by móc zostać uznaną za producenta rolnego w rozumieniu przepisów krajowych. Organ odwoławczy powołał się również na sprawozdanie finansowe spółki N za rok 2006, z którego wynikało, że strona nie zatrudniała pracowników i nie prowadziła działalności operacyjnej (brak jakichkolwiek przychodów oraz kosztów innych niż drobne usługi obce o wartości [...] PLN oraz podatki i opłaty w wysokości [...] PLN, odpowiadające za całość straty bilansowej za rok 2006 w wysokości [...] PLN).

Organ odwoławczy wskazał, że obowiązujące ówcześnie rozporządzenie Komisji (WE) nr 1444/2002 w Załączniku nr 1 zawierało rozszerzone definicje charakterystyk, jakimi muszą cechować gospodarstwa rolne. W szczególności stwierdzało, że gospodarstwo rolne, to samodzielnie zarządzana oraz technicznie i ekonomicznie samodzielna jednostka wytwarzająca produkty rolne. Gospodarstwo może dostarczać również innych dodatkowych (nierolniczych) produktów i usług. Gospodarstwo rolne było więc zdefiniowane przez następujące kryteria:

1. produkcja produktów rolnych;

2. samodzielne zarządzanie, przy czym zarządzanie jest samodzielne, nawet jeśli jest prowadzone przez działające wspólnie dwie osoby lub więcej;

3. jednostka samodzielna technicznie i ekonomicznie, ogólnym przejawem czego jest wspólne użytkowanie siły roboczej i środków produkcji (maszyn, budynków lub ziemi itd.).

Akt ten przewidywał także przypadki specjalne, w tym za jedno samodzielne gospodarstwo uważane było gospodarstwo nawet podzielone między dwie lub więcej osób ze względów podatkowych lub innych, ale ciągle posiadające jeden zarząd (jednego wspólnego zarządcę), i które z tego względu można było uważać za jedną jednostkę ekonomiczną. Jednocześnie dwa lub więcej oddzielnych i uprzednio niezależnych gospodarstw, zintegrowanych w rękach jednego posiadacza, uważa się za jedno gospodarstwo, jeśli mają obecnie wspólnego zarządcę lub też wykorzystują tę samą siłę roboczą i urządzenia.

Organ odwoławczy stwierdził, że ze względu na powyższe, spółka N, jeśli jest rozpatrywana w kategoriach bytu niezależnego od spółki A-, nie jest jednostką samodzielną technicznie. Spółka N stanowi element składowy gospodarstwa A-. Spółka N, uznawana za podmiot odrębny, jest zależna od spółki A- w zakresie wszelkich prac związanych z całokształtem działalności rolniczej. Organ odwoławczy podał, że wszystkie elementy składowe holdingu, jakkolwiek z formalnoprawnego punktu widzenia porozbijane na pozornie niezależne podmioty prawa handlowego, posiadają ten sam zarząd i stanowią jedną jednostkę ekonomiczną, prowadząc produkcję rolną, sprzedawaną (aktualnie; okoliczność ta nie istniała w dacie dokonania wpisu spółki N do Ewidencji Producentów) w lwiej części poprzez wspólne przedsięwzięcia, jakimi są grupy producentów I (zboże) i H (rzepak). Organ odwoławczy podał, że spółka A- oraz wszystkie inne spółki posiadają wspólnego zarządcę (w osobie prezesa wszystkich spółek B O) oraz wykorzystują tę samą siłę roboczą i urządzenia (stanowiące własność spółki A-). Co istotne, B O najpierw został prezesem zarządu spółki A-, zaś w przypadku pozostałych podmiotów analogiczne stanowisko obejmował później (po utworzeniu - lub odkupieniu od osób trzecich - tych podmiotów przez samego siebie lub przez zarządzane przez siebie A).

Z chronologii wszelkich działań, jakie miały miejsce w procesie tworzenia holdingu, oraz z układu faktycznych zależności między pozornie odrębnymi spółkami wchodzącymi w jego skład jednoznacznie wynikało, iż pierwszym i najważniejszym podmiotem w tym holdingu jest spółka A-. To ta spółka była pierwszą zarządzaną przez B O. To ona utworzyła dwie pierwsze "spółki-córki", udziały w których sprzedała później osobom z grupy udziałowców. To ona świadczy kompleksowe usługi, będące faktycznym prowadzeniem działalności rolniczej na gruntach formalnie należących do tych spółek. Z jej zasobów wyłączono znaczny areał, który został przeniesiony do niektórych ze spółek "ziemskich", w tym do spółki N. W opinii organu odwoławczego, powiązanie między spółkami "ziemskimi" a spółką A- jest oczywiste. Okoliczność, że udziały w poszczególnych spółkach są nierównomiernie rozproszone wśród członków grupy udziałowców nie stanowi tu dowodu na tezę przeciwną. Jak to zostało bowiem omówione we wcześniej, rozproszenie to nie ma ekonomicznego sensu i zostało dokonane jedynie dlatego, aby utrudnić wykazanie istnienia powiązań między spółkami holdingu.

Zdaniem organu odwoławczego, o faktycznie istniejącym powiązaniu, w szczególności w rozumieniu przywołanego uprzednio rozporządzenia Komisji (WE)

nr 1444/2002, świadczą także następujące okoliczności faktyczne:

1. wspólna siedziba wszystkich podmiotów, zgodna z adresem spółki A-

2. ten sam adres poczty elektronicznej dla wszystkich spółek, jednoznacznie wskazujący na fakt, że stanowią w istocie jeden podmiot - holding spółki A-

3. jednolity zarząd (jednoosobowy) - prezesem zarządu wszystkich spółek jest prezes zarządu spółki A- B O. Według organu, jest to istotna kwestia, albowiem stanowi dowód, że jakiekolwiek działania w zakresie tworzenie kolejnych osób prawnych oraz przypisywania im ról oraz określania wzajemnych relacji musiały się odbywać za wiedzą i zgodą oraz w wyniku decyzji jednej osoby. B O kontrolował gospodarstwo rolne spółki A- i rozbudowywał je, jednakże nie poprzez dodzierżawienie bądź zakup gruntów przez spółkę A-, lecz przez utworzenie szeregu spółek, jedyną rolą których miało być funkcjonowanie jako posiadacze (samoistni lub zależni) ziemi, użytkowanej w istocie rzeczy przez spółkę A-.

4. całość prac stanowiących faktyczną produkcję rolną wykonuje ten sam podmiot (spółka A-). Spółki będące formalnie producentami rolnymi nie wykonują jakichkolwiek działań związanych z uprawą, zbiorem i przechowywaniem plonu.

Zdaniem organ odwoławczego, złożenie wniosku o przyznanie płatności, obejmującego działki, jakie w dniu 31 marca 2006 r. miała przejąć spółka N, który został złożony przez spółkę A- w dniu 13 maja 2006 r. świadczyło,

że z punktu widzenia grupy udziałowców nie było istotne, czy poszczególne działki są zgłaszane do wsparcia przez ten czy inny podmiot, wchodzący w skład holdingu, albowiem stanowią one jedno gospodarstwo rolne, jednolicie zarządzane i prowadzące zunifikowaną politykę.

Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie istniało szeregiem przesłanek, wskazujących na niesamodzielność spółki N (oraz pozostałych spółek "ziemskich" holdingu) wobec spółki A-. Przesłanek, z których każda analizowana z osobna nie stanowiła mocnej, samoistnej podstawy dla stwierdzenia,

iż istotna zależność pomiędzy tymi podmiotami faktycznie istnieje. Jednakże okoliczność, że w relacji między tymi podmiotami takich relatywnie drobnych przejawów faktycznej zależności było wiele, wskazywało na konieczność przyjrzenia się konstrukcji holdingu i wzajemnym relacjom osób wchodzących w skład grupy udziałowców. Organ odwoławczy uznał zależność spółki N od zarejestrowanej wcześniej w Ewidencji Producentów spółki A- oraz ścisłe powiązania ekonomiczne

i organizacyjne między tymi podmiotami, za przesłankę jednoznacznie wskazującą na funkcjonowanie tych podmiotów jako faktycznego jednego gospodarstwa rolnego. Gospodarstwa, które uzyskało wpis do Ewidencji Producentów w dniu 31 marca 2004 r., jako spółka A- i nadanie mu kolejnego numeru ewidencyjnego na bazie wniosku złożonego przez spółkę N, zdaniem organu odwoławczego, należało uznać za naruszenie z art. 13 ust. 1 ustawy o EP, nakazującej w sytuacji tego rodzaju wydanie decyzji o odmowie wpisu do Ewidencji Producentów.

Spółka N złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła organowi naruszenie:

1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego,

2. art. 8 i 107 § 3 K.p.a., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,

3. art. 9 i 11 K.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanej utrzymania w mocy decyzji.

4. art. 3 ustawy o EP przez założenie, że spółka nie posiadała gruntów rolnych w maju 2006 r.

Skarżąca dołączyła do skargi kopię umowy dzierżawy nieruchomości rolnej zawartej w dniu 2 maja 2006 r. między spółką N a M K oraz porozumienia do warunkowej umowy sprzedaży zawartej w dniu 5 maja 2006 r. zawartej między spółką N a spółką A- .

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że skarżąca obecnie ujawnia dokumenty, których nie przedłożyła w toku postępowania organowi, starając się uprawdopodobnić swoje stanowisko.

W piśmie z dnia 29 września 2015 r. skarżąca złożyła uzupełnienie skargi i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o umorzenie niniejszego postępowania.

Zarzuciła organowi naruszenie:

1. art. 50 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i 107 K.p.a., przez brak uznania umowy dzierżawy za wiarygodny dowód oraz brak wezwania strony do wyjaśnienia okoliczności zawarcia umowy celem przekazania organowi istotnych informacji,

2. art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, która została wydana bez podstawy prawnej oraz brak rozstrzygnięcia uchylającego decyzję organu pierwszej instancji, wydanej bez podstawy prawnej i umarzającego postępowanie w sprawie wszczętej z urzędu,

3. art. 155 K.p.a. przez brak okoliczności uzasadniających wydanie decyzji uchylającej oraz wydanie decyzji pomijającej przesłanki wskazane w przepisie,

4. art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wydanie decyzji bez podstawy prawnej.

Skarżąca wskazała, że M K był uprawniony do zawarcia przedłożonej przez nią do skargi umowy dzierżawy. Na powyższą okoliczność dołączyła oświadczenie M J.

Pismem z dnia 14 października 2015 r. organ odwoławczy ustosunkował się do ww. pisma skarżącej.

Spółka dołączyła do pisma z 9 listopada 2015 r. dokumenty w postaci: dwóch umów warunkowej sprzedaży nieruchomości z dnia 5 lipca 2006 r., umowy dzierżawy z dnia 2 maja 2006 r., porozumienie w przedmiocie rozwiązania umów dzierżawy z 3 lipca 2006 r.

Po zamknięciu rozprawy, w dniu 26 listopada 2015 r. do Sądu, wpłynęło pismo organu ustosunkowujące się do stanowiska skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Sąd uznał, że organ, rozpoznając sprawę ponownie, kierował się oceną prawna i wskazaniami Sądu zawartymi w wyroku z dnia 16 kwietnia 2015 r. o sygn. akt I SA/Sz 206/15 i nie naruszył ww. przepisu.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o EP, kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów: 1) jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub 2) został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12.

Odnośnie przesłanki, że wnioskodawca nie jest producentem rolnym, organ wyjaśnił, że w dacie dokonania wpisu do Ewidencji Producentów spółka N powinna być posiadaczem działek o łącznej powierzchni [...]ha. Zgodnie z treścią § 5 aktu notarialnego umowy przeniesienia własności nieruchomości, sporządzonego

w dniu 19 kwietnia 2007 r., działki te, stanowiące uprzednio własność spółki A-, zostały wydane na rzecz spółki N z dniem zawarcia warunkowej umowy sprzedaży, o której mowa w § 1 omawianego aktu notarialnego. Wspomniana warunkowa umowa została zawarta w dniu 31 marca 2006 r. Z powyższego wynikało, że od dnia 31 marca 2006 r. wspomniane użytki rolne miały znajdować się w posiadaniu spółki N. Jednak w dniu 13 maja 2006r. to spółka A- złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, ONW i rolnośrodowiskowych na rok 2006, obejmujący m.in. działki, jakie miały zostać przejęte przez spółkę N w dniu 31 marca 2006 r. na podstawie warunkowej umowy sprzedaży (akt notarialny rep. A nr [...]) Pierwszy wniosek o płatności spółka N złożyła w 2007 r.

Zdaniem organu, wskazana powyżej okoliczność faktyczna stanowiła dowód na gruncie przywołanych powyżej definicji wspólnotowych, zawartych w art. 2 lit a), b) i c) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003, że zarówno w dacie złożenia wniosku o wpis do Ewidencji Producentów, jak i w dacie dokonania tego wpisu, spółka N nie odpowiadała definicji rolnika. Z dwóch względów:

1. nie posiadała gospodarstwa rolnego, albowiem grunty, jakie miała przejąć na mocy warunkowej umowy sprzedaży w dniu 31 marca 2006 r. pozostały we władaniu spółki A-, a co za tym idzie we władaniu spółki N w tym okresie nie znajdowały się jakiekolwiek jednostki produkcyjne (ziemia oraz maszyny i urządzenia posiadała spółka A-),

2. nie prowadziła działalności rolniczej, albowiem nie produkowała, nie hodowała ani nie uprawiała produktów rolnych, w tym nie zbierała, nie doiła i nie prowadziła chowu zwierząt.

Organ powołał się także na definicję producenta rolnego, zawartą w art. 3 pkt 3 ustawy o EP krajowego, gdzie pod tym pojęciem należy rozumieć "osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia".

Sąd podzielił stanowisko organu w tym zakresie. Z przytoczonych przepisów wynikało, że spółka na moment dokonania rejestracji powinna była spełniać definicję producenta rolnego, tj. posiadać gospodarstwo rolne lub zwierzęta. Pojęcie posiadania nie zostało uregulowane w przepisach krajowych dotyczących przyznawania poszczególnych płatności jak i w ustawie o EP, wobec powyższego właściwe jest oparcie się na definicji posiadania zawartej w art. 336 Kodeksu cywilnego stanowiącym, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie jest określonym stanem faktycznym niezależnym od podłoża w postaci prawa podmiotowego tj. legitymowania się tytułem prawnym uprawniającym do takiego władania np. prawo własności, umowa dzierżawy. O jego bycie świadczy zaś przede wszystkim faktyczne władztwo nad rzeczą przejawiające się np. używaniem rzeczy. Dla potrzeb rejestracji na podstawie ustawy o EP i uzyskania poszczególnych płatności nie wystarczyło być posiadaczem działek rolnych, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale ponadto należało je rolniczo użytkować. Jak wynikało, z zebranego w sprawie materiału dowodowego, skarżąca nie posiadała gospodarstwa rolnego, ani zwierząt. Zgłoszenie tych samych działek rolnych, tworzących gospodarstwo rolne do płatności przez spółkę A- w 2006 r. wskazywało, że skarżąca ich nie posiadała w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego.

Z akt sprawy wynikało, że organ wzywał skarżącą (pismo z dnia 22 kwietnia 2014r.) do złożenia wyjaśnień i dokumentów, mających wykazać, że spełnia ona

ww. definicję producenta rolnego. W odpowiedzi skarżąca wyjaśniła, że w momencie składania wniosku o wpis do EP spełniała przesłanki ww. definicji. Skarżąca podała,

że w momencie złożenia pierwszego wniosku o płatność bezpośrednią posiadała własne gospodarstwo i grunty orne. Ponadto wyjaśniła, że prowadzi działalność rolniczą od 2007 r. i w tym roku posiadała [...]ha (pismo z dnia 7 maja 2014 r.). Do pisma załączyła szereg dokumentów, mających obrazować, że działalność rolniczą wykonuje samodzielnie.

Zdaniem Sądu, organ, wzywając skarżąca do dokonania ww. czynności spełnił przesłankę z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Organ dokonał na podstawie art. 80 K.p.a. oceny zebranego materiału dowodowego. Ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym ciąży na organie, lecz nie świadczy to o tym, że można nakładać na organy nieograniczony obowiązek poszukiwania dowodu w celu wykazania okoliczności faktycznych korzystnych dla strony, jeżeli nie przedstawiła ich sama skarżąca, a organ, jak wskazuje materiał dowodowy, nie dysponował wiedzą na temat posiadania przez skarżącą innych działek niż te, które objęte były aktem notarialnym rep. A nr [...] z dnia 19 kwietnia 2007 r. Tym samym nie można uznać za zasadne zarzutów dotyczących nieprawidłowego prowadzenia postępowania przez organ w sytuacji, gdy skarżąca nie ujawniła organowi faktu posiadania przez siebie wszystkich działek rolnych na dzień dokonania wpisu do EP. Złożenie przez skarżąca dokumentów, dołączonych do skargi i do pism procesowych, mających wykazać posiadanie przez skarżącą innych działek rolnych niż wymienione w ww. akcie notarialnym na dzień wpisu do EP nie miało wpływu na rozpoznanie niniejszej sprawy przez Sąd. Kwestia ww. dokumentów może być przedmiotem badania przez organ w toku nadzwyczajnego postępowania administracyjnego jakim jest tryb wznowienia postępowania. Po zakończeniu ww. postępowania, kwestia ta może być przedmiotem badania przez sąd administracyjny na skutek złożonej skargi na decyzję wydaną przez organ w tym trybie. Na marginesie wskazać należy, że skarżąca powinna mieć świadomość, że dążąc do wykazania posiadania przez siebie działek, objętych ww. aktem notarialnym w 2006 r., wskazuje, iż spółka A-, mimo złożenia wniosku o płatności za 2006 r. dotyczącego ww. działek i otrzymania na jego postawie odpowiednich płatności, tych dziełek nie posiadała przez część 2006 r. i otrzymane przez nią płatności mogą być przez organ ARiMR zakwestionowane.

Odnośnie przesłanki, że wnioskodawcy został już uprzednio nadany numer identyfikacyjny w rozumieniu ustawy o EP, organ wskazał, że nadanie numeru EP skarżącej było nieprawidłowe, gdyż numer ten został jej już nadany. Zdaniem organu, otrzymanie numeru EP przez spółkę A- uniemożliwiało otrzymanie tego numeru przez skarżącą, gdyż spółki te były jednym producentem rolnym, posiadały jedno gospodarstwo rolne w sensie ekonomicznym. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał załącznik nr 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1444/2002.

Sąd nie podzielił stanowiska organu w tym zakresie. Wskazać należy, że rozporządzenie Komisji (WE) nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r. zmieniające decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji cech charakterystycznych, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, odnoszących się do badań statystycznych w zakresie struktury gospodarstw rolnych (Dz.U.UE.L.2002.216.1). Rozporządzenie to odwołuje się do rozporządzenia Rady (EWG) nr 517/88 z dnia

29 lutego 1988 r. w sprawie organizacji badań statystycznych Wspólnoty dotyczących struktury gospodarstw rolnych (Dz.U.UE.L.1988.56.1). Powyższe oznacza, że definicje zawarte w załączniku nr 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1444/2002 dotyczyły sfery badań statystycznych. Załącznik ten zawiera wspólnotowe definicje przeznaczone do stosowania we wspólnotowych przeglądach struktury gospodarstw rolnych wraz z dotyczącymi ich wyjaśnieniami i przykładami. W rozporządzeniu tym brak jest przepisów, które nakazywały stosowanie wymienionych tam definicji do rejestracji producentów rolnych czy też przyznania płatności.

Okoliczności związane z tzw. "sztucznym" podziałem spółek powinny być rozpoznane przez organ w ramach postępowania administracyjnego dotyczącego przyznania płatności za dany okres lub w ramach postępowania związanego ze zwrotem pobranych płatności. Tym samym, zdaniem Sądu, kwestia nadania numeru EP spółce A- nie miała wpływu na brak możliwości nadania numeru EP skarżącej.

Sąd nie podzielił zarzutów skargi. Zdaniem Sądu, organ zebrał materiał dowodowy, dokonał jego oceny i wyciągnął odpowiednie wnioski. Uzasadnienie decyzji zawiera wskazanie podstawy prawnej i jej wyjaśnienie. Okoliczność, że skarżąca z tego samego materiału dowodowego wyciągnęła inne wnioski niż organ nie świadczy, iż organ naruszył przepisy postępowania. Wskazać należy, że niniejsze postępowanie nie toczyło się na podstawie art. 155 K.p.a. Wpis do rejestru EP oraz przyznanie numeru EP jest czynnością materialnotechniczną i nie następuje w drodze decyzji administracyjnej. Jednakże gdy organ uchyla ww. czynność następuje to w drodze decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 877/13).

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.