Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 862/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant specjalista Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J. B., J. J., K. R. i M. B. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] 2018 r., nr [...], Minister Inwestycji

i Rozwoju, po rozpatrzeniu wniosku J. B., G. S. (w miejsce której wstąpiła J. J.), J. J., K. R. oraz M. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] sierpnia 2016 r., nr [...],

w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy.

Orzeczeniem z [...]lutego 1954 r., nr [...], Prezydium Rady Narodowej m. L. wywłaszczyło m.in. nieruchomość położoną w L. przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 (pkt 2 orzeczenia) oraz nieruchomość położoną przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 (pkt 14 orzeczenia), obydwie stanowiące własność B. i A. S.

Wnioskiem z 12 września 2013 r. (data wpływu do organu – 4 października

2013 r.) J.B., G.S., J.J., K.R. oraz M.B. wystąpili o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. L. z dnia [...]lutego 1954 r., nr [...] - w części dotyczącej pkt 2 i pkt 14. W uzasadnieniu wnioskodawcy podnieśli, że nie doszło do skutecznego wezwania właścicieli do odstąpienia nieruchomości, albowiem w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia wezwania. Oznacza to, iż orzeczenie z [...]lutego 1954 r. w kwestionowanej części zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Po rozpatrzeniu tego wniosku Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją

z [...] sierpnia 2016 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. L. z [...]lutego 1954 r., nr [...] - w zaskarżonej części.

Ustalił, że wywłaszczone nieruchomości odpowiadają obecnie działkom ewidencyjnym nr [...] , nr [...] oraz nr [...] z obrębu [...] . Działka nr [...] , zapisana

w księdze wieczystej nr [...], stanowi własność Gminy Miasta L.. Działka nr [...] , zapisana w księdze wieczystej [...], stanowi własność Gminy Miasta L. i pozostaje w użytkowaniu wieczystym W. sp. z o.o. z siedzibą w W. Zaś niehipotekowana działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa.

Stronami postępowania nadzorczego są spadkobiercy poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości, tj. J.B., G.S., J.J., K.R., M.B. oraz podmioty, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości, tj.: Skarb Państwa, Gmina Miasta L. oraz W. sp. z o.o. z siedzibą w W.

Następnie organ wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 k.p.a.

Z powyższej przyczyny instytucja ta ma zastosowanie w sprawach, w których w sposób niebudzący wątpliwości wykazano zaistnienie jednej z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Wszelkie wątpliwości dotyczące zgodności z prawem kontrolowanej decyzji należy zatem interpretować na korzyść pozostawienia decyzji ostatecznej w obrocie prawnym celem zagwarantowania bezpieczeństwa obrotu prawnego.

Dodał, iż przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Do tego celu służy instytucja odwołania od decyzji, uregulowana w art. 127-140 k.p.a. Przedmiotem postępowania nadzorczego, prowadzonego w trybie art. 156 k.p.a. jest weryfikacja decyzji ostatecznej przez pryzmat przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a.

Minister wskazał, że kontrolowane orzeczenie z [...]lutego 1954 r., nr [...] weszło do obrotu prawnego i stało się ostateczne - albowiem zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej L. od 10 września 1953 r. do 23 września 1953 r. Z akt archiwalnych nie wynika, aby od przedmiotowego orzeczenia zostało złożone odwołanie, tym samym stało się ono ostateczne.

Zatem orzeczenie to może stanowić przedmiot postępowania prowadzonego

w trybie art. 156 k.p.a.

Następnie Minister - badając poszczególne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, określone w art. 156 § 1 k.p.a. - nie stwierdził w kwestionowanym orzeczeniu

z [...]lutego 1954 r. wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a., albowiem:

- brak jest dowodów na okoliczność, iż orzeczenie to rozstrzygnęło sprawę uprzednio rozstrzygniętą ostatecznie inną decyzją (orzeczeniem),

- orzeczenie nie zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie,

- wykonalność kontrolowanego orzeczenia nie budzi wątpliwości,

- brak jest podstaw do twierdzenia, iż ww. orzeczenie w razie wykonania wywołałoby czyn zagrożony karą lub jest dotknięte wadą powodującą jego nieważność z mocy prawa.

Badając przesłankę z art. 156 § 1 pkt 1 k p a., organ stwierdził, iż kontrolowane orzeczenie nie zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Organem właściwym do orzekania o wywłaszczeniu było bowiem w myśl art. 10 ust. 1 dekretu

z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tj. Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31, dalej jako: dekret) prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwe według miejsca położenia nieruchomości, a więc w rozważanym przypadku - Prezydium Rady Narodowej m. L..

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest w szczególności wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Za wydanie decyzji bez podstawy prawnej uważa się wydanie rozstrzygnięcia

w przypadku braku przedmiotu sprawy, do którego możliwe byłoby zastosowanie danego przepisu prawa.

Zdaniem organu, nie można stwierdzić wydania orzeczenia z [...]lutego 1954 r. bez podstawy prawnej, albowiem istniał przedmiot kontrolowanego postępowania

w postaci nieruchomości, co do których dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia

w przedmiocie wywłaszczenia na podstawie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. oraz wniosku Fabryki K. w L. z 17 lipca 1952 r., L. dz.[...].

Organ wyjaśnił, że rażące naruszenie prawa zgodnie z utrwalonymi

w orzecznictwie oraz doktrynie poglądami stanowi oczywiste, wyraźne i bezsporne naruszenie przepisu prawa, tym samym występuje wówczas, gdy proste zestawienie treści przepisu z treścią rozstrzygnięcia wskazuje na ich oczywistą niezgodność (zob. M. Wierzbowski, A. Wiktorowska "Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 895). W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechny jest pogląd, iż wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa następuje wówczas, gdy skutki wydanego rozstrzygnięcia są nie do zaakceptowania w praworządnym państwie (zob. wyrok NSA z dnia 26.05.2015 r. sygn. akt II OSK 2573/13, wyrok NSA z dnia 07.03.2012 r. sygn. akt I OSK 1337/11). Z uwagi na fakt, że rażące naruszenie prawa odnoszone jest jedynie do przypadków wyraźnego i niedwuznacznego przekroczenia treści przepisu, nie zaś do jego błędnej wykładni, podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji nie stanowi naruszenie przepisu, który budzi wątpliwości interpretacyjne, tzn. może być interpretowany na kilka sposobów, z których żaden nie może być uznany za oczywiście błędny.

Następnie wskazał, że orzeczenie wywłaszczeniowe z [...]lutego 1954 r. zostało wydane na podstawie przepisów dekretu, a zatem należy oceniać kwestionowane orzeczenie w świetle jego zgodności z przepisami ww. aktu prawnego oraz stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dacie orzekania.

Wyjaśnił również, że w sprawie kluczowe znaczenie mają reguły intertemporalne przy stosowaniu przepisów dekretu, bowiem przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte w czasie obowiązywania dekretu wywłaszczeniowego w brzmieniu obowiązującym od 4 maja 1949 r., nadanym przez dekret z 26 października 1949 r. o zmianie dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1949 r., nr 55, poz. 438).

Tymczasem kwestionowana decyzja z [...]lutego 1954 r. została wydana po 31 stycznia 1952 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy z 29 grudnia 1951 r. (Dz. U. z 1952 r., nr 4, poz. 25) zmieniającej dekret z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Art. 4 tej ustawy wskazywał, iż postępowanie wywłaszczeniowe, będące w toku w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, a wszczęte na podstawie dekretu z 26 kwietnia

1949 r., będzie nadal prowadzone zgodnie z przepisami dekretu po nowelizacji. Wykładnia językowa powyższego przepisu art. 4 ustawy, z uwagi na użycie słów "będzie nadal prowadzone" wskazuje, że dokonane już czynności w toku trwającego postępowania wywłaszczeniowego, jak również go poprzedzające, pozostawały w mocy. Dalsze czynności w ramach wszczętego postępowania podlegały przepisom dekretu po nowelizacji.

Dalej organ zauważył, że dekret z 26 kwietnia 1949 r. regulował m.in. tryb wywłaszczenia nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych. Ową "niezbędność" nieruchomości do realizacji narodowych planów gospodarczych potwierdzało wydanie przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolenia na nabycie nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 dekretu. Przepis ten stanowił, iż zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych jeżeli uznał, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane były środki na jej nabycie.

Wykonawca narodowych planów gospodarczych do wniosku o zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości niezbędnej dla realizacji narodowych planów gospodarczych, zgodnie z art. 6 ww. dekretu (przed nowelizacją), winien załączyć zezwolenie właściwego ministra na zgłoszenie wniosku w trybie art. 5 dekretu, a także zaświadczenie wojewódzkiej władzy planowania gospodarczego, wydane w porozumieniu z właściwą władzą planowania zabudowy miast i osiedli co do przeznaczenia nieruchomości na cele wskazane we wniosku.

Minister wskazał, że z akt archiwalnych nadesłanych przez Archiwum Akt Nowych przy piśmie z 16 marca 2016 r. wynika, że pismem z 1 marca 1950 r., [...] Dyrekcja Budowy F. C O. "C." w L. przy Zakładach Mechanicznych [...] Przedsiębiorstwo Państwowe Wyodrębnione wystąpiło do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na nabycie m.in. nieruchomości położonych w L. przy ul. [...] oraz przy ul. [...]. Do wniosku dołączono zaświadczenie Biura Regionalnego [...] w L. z 27 grudnia 1949 r., odpis postanowienia Zarządu Miejskiego w L. Wydział Planowania Przestrzennego z [...] grudnia 1949 r., L.dz. [...] oraz szkic sytuacyjny.

Następnie Departament Inwestycji Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego pismem z maja 1951 r. (brak daty dziennej) wniósł do Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o udzielenie zezwolenia Dyrekcji Budowy F. C.O. "C." w L. przy Zakładach Mechanicznych [...] na nabycie m.in nieruchomości położonych w L. przy ul. [...] oraz przy ul. [...]. Jak wynika z uzasadnienia tego pisma, wniosek inwestora spełniał kryteria określone w art. 6 dekretu, a mianowicie dołączono do niego zezwolenie Ministra Przemysłu Ciężkiego z [...] kwietnia 1951 r., nr [...] na zgłoszenie wniosku oraz zaświadczenie Biura Regionalnego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, zezwalające na przeznaczenie przedmiotowych nieruchomości na cele określone we wniosku, a także zagwarantowano środki na nabycie tych nieruchomości.

Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego pismem z 11 maja 1951 r. udzielił zezwolenia Dyrekcji Budowy Fabryki K. C.O. "C." w L. przy Zakładach Mechanicznych [...] - jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na nabycie m.in. nieruchomości położonych w L.ul. [...] oraz przy ul. [...].

Organ wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu nie była wymagana opinia właściwego prezydium wojewódzkiej rady narodowej, o której mowa w art. 5 ust. 2 dekretu po nowelizacji, albowiem do zezwolenia z [...] września 1951 r. zastosowanie miały przepisy dekretu sprzed nowelizacji, które zostały zmienione dopiero z dniem

31 stycznia 1952 r.

Stosownie do treści art. 7 dekretu (w brzmieniu obowiązującym do 30 stycznia 1952 r.) wykonawca narodowych planów gospodarczych, który uzyskał zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości, obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji narodowych planów gospodarczych, aby odstąpił mu tę nieruchomość za cenę określoną na podstawie art. 28, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Jeżeli natomiast nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne lub ogrodnicze, warsztat rzemieślniczy bądź jedyną działkę wywłaszczonego z domem jednorodzinnym lub dwurodzinnym, bądź też przeznaczoną pod budowę takiego domu, wnioskodawca obowiązany był zaofiarować również nieruchomość zamienną, położoną, o ile możności, w tej samej miejscowości i o tym samym lub zbliżonym charakterze

(art. 7 ust. 2 w zw. 30 ust. 1 dekretu).

Organ wskazał, że z akt archiwalnych wynika, iż pismem z 23 maja 1951 r. wykonawca narodowych planów gospodarczych, tj. Dyrekcja Budowy F. C. O. "C." w L. przy Zakładach Mechanicznych [...], wezwał właścicieli do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Jak wynika z treści tego pisma poinformowano właścicieli, iż przekazanie nieruchomości nastąpi w formie aktu notarialnego sporządzonego w terminie 15 dni od daty otrzymania niniejszego pisma. Wskazano, że akty notarialne sporządzane będą dnia 9 czerwca 1951 r. w kancelarii notariusza W. O. w L., przy ul. [...]. Poinformowano również, iż po przekazaniu nieruchomości właściciele otrzymają odszkodowanie, którego wysokość i sposób zapłaty określony zostanie na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 1950 r. (Dz. U. Nr. 27 poz. 197).

Podkreślił też, że nie wskazanie konkretnej ceny nabycia nieruchomości nie stanowi przejawu rażącego naruszenia prawa. Zgodnie bowiem z uchwałą Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 2/08, określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 [art. 7 ust. 1 przed nowelizacją] powołanego dekretu, przez odesłanie do art. 28 tego dekretu nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.

Podniósł również, iż z rozdzielnika tego pisma wynika, że zostało ono skierowane m.in. do B. S. Jednak w niekompletnych aktach archiwalnych brak jest dowodu doręczenia mu przedmiotowego pisma.

Natomiast fakt prawidłowego wezwania właścicieli nieruchomości do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, potwierdza znajdujący się w aktach archiwalnych akt notarialny Rep. Nr [...] z 9 czerwca 1951 r., sporządzony przez W.S., zastępcę W.O., notariusza w L.. Z treści tego aktu wynika, że 9 czerwca 1951 r. w kancelarii, mającej swoją siedzibę przy ul. [...] pokój [...] w L., stawili się m.in. B.S. jako właściciel nieruchomości położonych przy ul. [...] oraz [...], a także T.L. i B.J., jako przedstawiciele Zakładów Mechanicznych [...] - Dyrekcja Fabryki K. C. O. "C." w L..

Z treści pkt VIII tego aktu notarialnego wynika, że B.S., w imieniu własnym, jak również w imieniu swojej małżonki, oświadczył, iż w odpowiedzi na pismo z 23 maja 1951 r. wyraził zgodę na sprzedaż nieruchomości położonej przy

ul. [...] pod warunkiem, że w zamian za sprzedaną część nieruchomości otrzyma nieruchomość zamienną oraz przedmiotem transakcji będzie jedynie taka części nieruchomości, przy odstąpieniu której nie będzie konieczna rozbiórka ustępu, komórki i pralni. Poza tym wskazał, że jest gotowy odsprzedać nieruchomość położoną przy ul. [...], również pod warunkiem otrzymania nieruchomości zamiennej.

W ocenie organu, treść przedmiotowego aktu notarialnego pozwala wnioskować, iż pismem z 23 maja 1951 r. wykonawca narodowych planów gospodarczych wezwał właścicieli do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Wezwanie niewątpliwie było skuteczne, gdyż B.S. stawił się dnia 9 czerwca 1951 r. na rozmowy dotyczące odstąpienia nieruchomości.

Stosownie do art. 30 ust. 1 dekretu, jeżeli wywłaszczona nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne lub ogrodnicze, warsztat rzemieślniczy bądź jedyną działkę wywłaszczonego z domem jednorodzinnym lub dwurodzinnym, bądź też przeznaczoną pod budowę takiemu domu, wywłaszczający obowiązany był zaofiarować tytułem odszkodowania nieruchomość zamienną położoną o ile możności, w tej samej miejscowości i o tym samym lub zbliżonym charakterze. W innych przypadkach dostarczenie nieruchomości zamiennej wymagało zezwolenia władzy naczelnej wykonawcy narodowych planów gospodarczych, udzielonego za zgodą Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego.

Z treści protokołu z dokonanych czynności niezbędnych dla określenia odszkodowania - w związku z wszczętym postępowaniem wywłaszczeniowym z 14 marca 1951 r. - wynika, że na działce o pow. [...] m2 położonej przy ul. [...] znajduje się budynek mieszkalny parterowy 2-izbowy, szopa drewniana oraz drzewa owocowe. Natomiast na działce o pow. [...] m2 położonej przy ul. [...] znajduje się budynek gospodarczy, w tym ustęp, drzewa owocowe oraz inne byliny kwiatowe. Z oświadczenia B. S. z aktu notarialnego Rep. Nr [...] z 9 czerwca 1951 r. wynika, że działka położona przy ul. [...] ma powierzchnię [...] m2, na której stoi mały domek drewniany. Natomiast działka położona przy [...] ma [...] m długości i [...] m szerokości, co daje [...] m2 powierzchni. Na części nieruchomości położonej przy ul. [...] o powierzchni [...] m2 ([...] m2 - [...] m2), która nie była przedmiotem wywłaszczenia znajdował się budynek mieszkalny piętrowy 8-izbowy, w którym zamieszkiwali A. i B. S., natomiast komórka, pralnia i ustęp (które najprawdopodobniej znajdowały się obszarze objętym wywłaszczeniem) stanowiły przydomową zabudowę gospodarczą.

Z powyższych materiałów ewidentnie wynika, że wywłaszczeniu nie podlegała jedyna działka B. i A. S. zabudowana domem mieszkalnym.

Pozostałe kryteria określone w art. 30 ust. 1 dekretu również nie zostały spełnione, ponieważ:

- ogród znajdujący się na wywłaszczonych częściach nieruchomości położonych przy ul. [...] oraz [...] ze względu na niewielką powierzchnię oraz niewielką ilość drzew i krzewów nie mógł mieć charakteru gospodarstwa ogrodniczego nastawionego na produkcję rolną a jedynie mógł stanowić przydomowy ogródek;

- z akt archiwalnych nie wynika, aby dom 2-izbowy położony na wywłaszczonej części nieruchomości położonej przy ul. [...] miał charakter warsztatu rzemieślniczego i była w nim prowadzona działalność rzemieślnicza,

- przy ww. osobach pozostała część nieruchomości położonej przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, zabudowana budynkiem mieszkalnym 8-izbowym, w którym zamieszkiwali A. i B. S..

Organ wskazał ponadto, że kwestia przyznania odszkodowania, w tym również przyznania nieruchomości zamiennej miała zostać rozstrzygnięta w postępowaniu odszkodowawczym.

W związku z powyższym uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia,

że właściciele przedmiotowej nieruchomości nie zostali wezwani do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Właściciele nieruchomości zostali prawidłowo wezwani,

a także stawili się na negocjacje odnośnie warunków odstąpienia nieruchomości, niemniej jednak negocjacje te nie zakończyły się zawarciem umowy.

Wskazał też, że w aktach sprawy nie ma dokumentów wskazujących na przyczynę nie zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości. Niemniej jednak z treści przywoływanego aktu notarialnego z 9 czerwca 1951 r. wynika, iż B.S. nie zgodził się na sprzedaż nieruchomości, tylko na zamianę.

Zatem organ uznał, że nie doszło do rażącego naruszenia art. 7 dekretu (przed nowelizacją).

Dodał, iż pismem z 17 lipca 1952 r. Dyrekcja Fabryki K. w L. wystąpiła do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości przy ul. [...] nr parzyste od nr [...] do nr [...] i od nr [...] do nr [...] oraz przy ul. [...]. Jak wynika z treści wniosku, załączono do niego zezwolenie Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego, dowód wezwania właścicieli nieruchomości do dobrowolnego odstąpienia, plan sytuacyjny nieruchomości, rejestr działek z ich powierzchniami, wykaz budynków znajdujących się na tych nieruchomościach, zaświadczenie z Sądu Powiatowego stwierdzające prawo własności do nieruchomości oraz odpis wezwania do uzupełnienia.

Dlatego też nie ma wątpliwości, że nie doszło do naruszenia art. 17 ust. 3 dekretu.

Organ wskazał również, że z częściowo zachowanych akt archiwalnych wynika, iż obwieszczeniem z 17 listopada 1952 r. (brak numeru) organ poinformował strony

o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego m.in. w stosunku do przedmiotowych nieruchomości. Jak wynika z treści pisma Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej L. - skierowanego do Wydziału Społeczno - Administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. L. z 4 grudnia 1952 r., przedmiotowe obwieszczenie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń w dniach od 19 listopada 1952 r. do 3 grudnia 1952 r.

Zaś odrębnym zawiadomieniem z 4 września 1953 r., organ poinformował o wyznaczeniu terminu i miejscu rozprawy wywłaszczeniowej. Jak wynika z treści pisma Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej L. - skierowanego do Wydziału Społeczno - Administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. L. (nieczytelna data) L.dz.[...] przedmiotowe obwieszczenie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń w dniach od 10 września 1953 r. do 23 września 1953 r.

Zawiadomienie to zostało również doręczone B. i A. S. pocztą w dniu 9 września 1953 r.

Rozprawa odbyła się [...] września 1953 r. bez udziału właścicieli nieruchomości, pomimo ich prawidłowego zawiadomienia.

Wobec powyższego organ stwierdził, że nie doszło do naruszenia przepisu

art. 18 ust. 1 dekretu ani art. 20 ust. 1 dekretu.

Zatem nie budzi wątpliwości, że orzeczenie z [...]lutego 1954 r., L.dz. [...], zawiera wszystkie wymienione w art. 21 ust. 2 dekretu elementy - albowiem określono w nim przedmiot wywłaszczenia przez precyzyjne oznaczenie nieruchomości podlegających wywłaszczeniu, a także wskazano, że wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa - na wniosek Fabryki K. w L.

Nie doszło więc do naruszenia art. 21 ust. 1 ani ust. 2 dekretu.

W konkluzji organ stwierdził, że orzeczenie z [...]lutego 1954 r., L.dz. [...] nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa - a zatem brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia w trybie art. 156 k.p.a.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją J.B., G.S. (w miejsce której wstąpiła J.J.), J.J., K.R. i M.B. wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją

z [...] października 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję - w pełni podzielając ustalenia faktyczne i prawne w niej wyrażone.

Na powyższą decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] października 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli J.B., G.S., J.J., K.R. i M.B., zarzucając jej naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 8, art. 7

i art. 77 § 1 k.p.a. przez:

a) bezzasadne przyjęcie, że stawienie się B. S. w dniu 9 czerwca 1951 r. u notariusza W. O. w sposób dostateczny potwierdza, że wezwanie z 23 maja 1951 r. do właścicieli nieruchomości dotarło, w sytuacji braku w aktach sprawy potwierdzenia wysłania i odbioru przedmiotowego wezwania, który to brak formalny nie może być konwalidowany wyinterpretowaniem tej przesłanki z innego faktu;

b) dowolne przyjęcie, że w sprawie niniejszej nie doszło do zawarcia umowy przenoszącej nieruchomość na własność wykonawcy narodowych planów gospodarczych z uwagi na oczekiwanie otrzymania nieruchomości zamiennej przez właścicieli wywłaszczonej nieruchomości, co zdaniem Ministra uprawniało wykonawcę do nabycia nieruchomości przez wywłaszczenie, w sytuacji gdy do wyczerpania trybu nabycia na drodze umowy cywilnoprawnej nie doszło;

2. przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 8 ust. 1 ust. 1 i 4 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez niedopełnienie przez ubiegającego się o wywłaszczenie obowiązku wystąpienia do wywłaszczanych o dobrowolne odstąpienie od nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentacją na poparcie zarzutów skargi

W oparciu o tak sformułowane zarzutu skargi skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z 28 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3311/18, Sąd odrzucił skargę G. S.

Na rozprawie w dniu 17 stycznia 2020 r. pełnomocnik skarżących zmodyfikował skargę w ten sposób, że wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna

z prawem.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Inwestycji

i Rozwoju z [...] października 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Ministra Infrastruktury

i Budownictwa z [...] sierpnia 2016 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. L. z [...] lutego 1954 r. o wywłaszczeniu m.in. nieruchomości położonych w L.: przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 (pkt 2 orzeczenia) oraz przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 (pkt 14 orzeczenia), stanowiących własność B. i A. S.

Kontrola Sądu w przedmiotowej sprawie dotyczy zatem decyzji administracyjnej wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a mianowicie w trybie przewidzianym w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie art.156-158 k.p.a. i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, iż odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z kwalifikowanymi wadami, o których stanowi art.156 § 1 k.p.a.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji są enumeratywnie określone

w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a.

Z uwagi jednak na fakt, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w art. 16 k.p.a. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do oceny, czy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. L. z [...] lutego 1954 r. o wywłaszczeniu opisanych na wstępie nieruchomości zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Kwestionowane orzeczenia zostały wydane na podstawie przepisów dekretu

z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), dalej jako dekret.

Zgodnie z art. 2 pkt 1 dekretu prawo przejmowania, nabywania, zbywania i przekazywania nieruchomości w trybie dekretu służy wykonawcom narodowych planów gospodarczych, w szczególności władzom i urzędom państwowym.

Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 dekretu zezwolenia na nabycie nieruchomości udziela Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych - na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej - jeżeli uzna, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane będą środki na jej nabycie (ust. 1). Opinia prezydium wojewódzkiej rady narodowej powinna zawierać stwierdzenie, że nabycie nieruchomości, objętej wnioskiem, jest niezbędne dla zrealizowania zamierzenia wykonawcy narodowych planów gospodarczych. Opinia powinna uwzględniać zarówno potrzeby wykonawcy narodowych planów gospodarczych jak i uzasadnione interesy ogólnogospodarcze

(ust. 2).

Z analizy akt administracyjnych wynika, iż na wniosek Dyrekcji Budowy Fabryki K. C.P. "C." w L. przy Zakładach Mechanicznych [...] Przedsiębiorstwo Państwowe Wyodrębnione z 1 marca 1951 r., nr [...], uzupełniony o zezwolenie Ministra Przemysłu Ciężkiego z 28 kwietnia 1951 r., nr [...] na zgłoszenie wniosku o zezwolenie na nabycie nieruchomości, do którego załączono: plan sytuacyjny, zaświadczenie Biura Regionalnego [...] w L. z 27 grudnia 1949 r., L.dz. [...], stwierdzające, że nieruchomość została przeznaczona na cel wskazany we wniosku - Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wydał w dniu 11 maja 1951 r. na rzecz inwestora zezwolenie nr [...]na nabycie m.in. nieruchomości położonych w L. przy ul. [...] oraz przy ul. [...].

Jak słusznie wskazał organ przy udzielaniu zezwolenia na nabycie nieruchomości nie była wymaga opinia właściwego prezydium wojewódzkiej rady narodowej, o której mowa art. 5 ust. 2 dekretu po nowelizacji, gdyż do zezwolenia

zastosowanie miały przepisy dekretu sprzed nowelizacji, które zostały zmienione dopiero 31 stycznia 1952 r.

W tej sytuacji Minister prawidłowo stwierdził, że brak było podstaw do uznania, iż w sprawie rażąco naruszono art. 5 i art. 7 dekretu.

Wskazać należy, że po uzyskaniu zezwolenia na nabycie nieruchomości, inwestor obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości do dobrowolnego jej odstąpienia za cenę określoną zgodnie z art. 28 dekretu (art. 8 ust. 1 dekretu) - ewentualnie gdy nieruchomość należała do kategorii nieruchomości uprzywilejowanych (art. 30 ust. 1 dekretu) - za nieruchomość zamienną.

Dokonanie tej czynności skutkowało wyczerpaniem możliwości dobrowolnego nabycia nieruchomości na drodze cywilnoprawnej. Jej zaniechanie zaś czyniło niedopuszczalnym złożenie wniosku o wywłaszczenie nieruchomości. Zgodnie z art. 8 ust. 4 dekretu, jeżeli w terminie 15-dniowym od doręczenia wezwania, o którym mowa w ust. 1, lub dokonania obwieszczenia, o którym mowa w ust. 3, nie została zawarta umowa sprzedaży albo zamiany lub umowa przedwstępna w przedmiocie sprzedaży lub zamiany nieruchomości, wówczas wykonawca planu mógł nabyć niezbędną dla realizacji nieruchomość w drodze wywłaszczenia.

W aktach niniejszej sprawy brak jest potwierdzenia wysłania i odbioru wezwania do stawienia się B. S. w dniu 9 czerwca 1951 r. u notariusza W. O..

Jednakże w aktach sprawy znajduje się pismo z 23 maja 1951 r., L.dz. [...], wydane na podstawie dekretu z 26 kwietnia 1949 r. oraz zezwolenia Przewodniczącego [...]. w trybie art. 5 dekretu wydanego 11 maja 1951 r., stanowiące wezwanie właściciela nieruchomości do jej przekazania Dyrekcji Budowy Fabryki K. C.P. "C." przy Zakładach Mechanicznych [...] w L.. W piśmie tym poinformowano właścicieli, iż przekazanie nieruchomości nastąpi w formie aktu notarialnego sporządzonego w terminie 15 dni od daty otrzymania niniejszego zawiadomienia. Wskazano, że akty notarialne sporządzane będą dnia 9 czerwca 1951 r. w kancelarii notariusza W.O. w L., przy ul. [...]. Poinformowano również, iż po przekazaniu nieruchomości właściciele otrzymają odszkodowanie, którego wysokość i sposób zapłaty określony zostanie na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 1950 r. (Dz. U. Nr. 27 poz. 197). Natomiast niezgłoszenie się 9 czerwca 1951 r. do notariusza będzie oznaczało odmowę dobrowolnego przekazania za odszkodowanie terenu i budynków na rzecz Zakładów dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Z rozdzielnika do ww. pisma wynika, że jego adresatem był również B.S..

Ponadto ze znajdującego się w aktach sprawy aktu notarialnego sporządzonego przez W.S., zastępcy W. O., notariusza w L., z 9 czerwca 1951 r., za numerem Rep. 854/51, wynika, że w Kancelarii notarialnej przy ul. [...] pod Nr [...], pokój [...], w tym dniu stawili się m.in. B.S. jako właściciel przedmiotowych nieruchomości oraz T.L. i B.J., jako przedstawiciele Zakładów Mechanicznych [...] - Dyrekcja Fabryki K. C O. "C." w L..

Z § 2 protokołu objętego tym aktem notarialnym wynika, że stawający od 1 od 25, w tym B.S. oświadczają, że na mocy otrzymanych od firmy Zakłady Mechaniczne [...] - Przedsiębiorstwo Państwowe Wyodrębnione Dyrekcja Budowy Fabryki K. C.O. "C." w L. – pism z 23 maja 1951 r. wezwani zostali do stawienia się w kancelarii notariusza, na dzień 9 czerwca 1951 r., w celu przekazania w formie aktu notarialnego w ramach dekretu z 26 kwietnia 1949 r. oraz Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 11 maja 1951 r., nr [...], na rzecz wspomnianego przedsiębiorstwa z należących do nich nieruchomości w L. przy ul. [...] i [...].

Zaś z § 3 protokołu objętego tym aktem notarialnym wynika, że stawiający do aktu, w tym B.S., oświadczają, że:

a) nie zgadzają się na objęcie w posiadanie z dniem dzisiejszym przez wspomniane Zakłady mających być nabytych przez te Zakłady działek pod rozbudowę fabryki;

b) nie zgadzają się na przyjęcie odszkodowania w gotówce;

c) nie zgadzają się na oddanie części należących do nich nieruchomości,

natomiast zgadzają się:

a) na oddanie tylko całych działek wraz z budynkami pod warunkiem dostarczenia im równorzędnych nieruchomości zastępczych w trybie rozporządzenia Rady Ministrów

z 2 sierpnia 1949 r. (Dz. U. Nr 47, poz. 355);

b) na oddanie Zakładom należących do nich nieruchomości nie wcześniej, aż otrzymają nieruchomości zamienne w trybie ww. rozporządzenia.

Akt po odczytaniu, podpisany został jedynie przez T. L. i B. J., natomiast pozostali stawający, w tym B.S., odmówili podpisania aktu.

Ponadto z treści aktu notarialnego wynika, że notariusz do protokołu załączył

14 pism odpowiedzi właścicieli nieruchomości, w tym B. S., jako stanowiących integralną część tego protokołu.

W akcie notarialnym (pkt VIII aktu notarialnego, str. 12-13 tego aktu) znajduje się oświadczenie złożone przez B. S. w imieniu własnym oraz jego małżonki A., z którego wynika, że w odpowiedzi na pismo z 23 maja 1951 r.,

L.dz. [...], w sprawie nabycia części jego nieruchomości w L. przy

ul. [...] w L. w zasadzie wyraził zgodę na sprzedaż, lecz pod dwoma warunkami:

1. jeżeli w zamian za sprzedaną część jego nieruchomości otrzyma inną równoważną nieruchomość zamienną w myśl art. 30 dekretu;

2. jeżeli przedmiotem transakcji będzie tylko taka część jego nieruchomości, przy odstąpieniu której nie będzie konieczna rozbiórka ustępstw, komórek i pralni.

B.S. złożył również oświadczenie odnośnie nieruchomości położonej przy ul. [...] z którego wynika, że gotów jest tę część parceli odsprzedać, lecz również za nieruchomość zamienną.

Stwierdzić zatem należy - wbrew zarzutom skargi - iż z treści powołanego aktu notarialnego ewidentnie wynika, że do B. S. skierowano wezwanie do stawienia się u notariusza W. O. w dniu 9 czerwca 1951 r.

Wynika również, że B.S. otrzymał skierowane do niego wezwanie do stawiennictwa u notariusza (§ 2 protokołu objętego aktem notarialnym). Wskazuje na to fakt stawienia się przez niego u notariusza oraz to, że brał czynny udział w tym spotkaniu i złożył stosowne oświadczenia odnoszące się do przedmiotowego wezwania.

Zaznaczyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż brak jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybach nadzwyczajnych, zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. przyznaje się cechy trwałości, stanowi negatywną przesłankę do ich wzruszenia, zaś wątpliwości co do ustaleń, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji (por. wyroki NSA z 4 stycznia 1999 roku., sygn. akt

IV SA 1342/98, LEX nr 45699; z 24 sierpnia 2010 roku., sygn. akt I OSK 1415/09).

W realiach niniejszej sprawy, nie można też pominąć faktu, że od wystosowania do B. S. wezwania do stawienia się u notariusza W. O. w 9 czerwca 1951 r. upłynęło blisko siedemdziesiąt lat - tym samym braki w materiale dokumentacyjnym mogły wystąpić. Zatem z powodu niezachowania się w aktach sprawy potwierdzenia wysłania i odbioru wezwania do stawienia się B. S. u notariusza W. O. w dniu w 9 czerwca 1951 r. nie można kategorycznie stwierdzić, że czynności takiej nie było, skoro fakt ten wynika z innego znajdującego się w aktach sprawy dowodu – aktu notarialnego z 9 czerwca 1951 r.

Podzielić należy również ustalenia organu, że wywłaszczona nieruchomość B. S. i A. S. nie miała charakteru uprzywilejowanego - o którym mowa w art. 30 dekretu.

Mając na względzie całokształt powyższych okoliczności stwierdzić należy, że właściciele przedmiotowej nieruchomości zostali wezwani do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości zgodnie z art. 8 ust. 1 dekretu. B.S. stawił się na wezwanie, przeprowadzono z nim negocjacje w przedmiocie dobrowolnego odstąpienia nieruchomości - jednakże negocjacje te nie zakończyły się zawarciem umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości.

Zatem, wbrew zarzutom skargi, nie można uznać, że doszło naruszenia art. 8 ust. 1 i 4 dekretu - poprzez niedopełnienie przez ubiegającego się o wywłaszczenie obowiązku wystąpienia do wywłaszczanych o dobrowolne odstąpienie nieruchomości.

Wskazać należy, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż Dyrekcja Budowy Fabryki C.O. "C." przy Zakładach Mechanicznych [...] w L. pismem z 23 maja 1951 r., wezwała właścicieli nieruchomości, w tym B. S., do ich dobrowolnego odstąpienia, wskazując, że cena nieruchomości zostanie określona na podstawie rozporządzenie z dnia 3 czerwca 1950 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1950 r., nr [...], poz. [...]).

Stwierdzić też należy, iż nie stanowi rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu fakt niewskazania konkretnie ustalonej ceny w ofercie o dobrowolnym odstąpieniu nieruchomości. Niewskazanie bowiem konkretnej ceny nie może być uznane za rażące naruszenie prawa - skoro w wezwaniu zastosowano obowiązujący wzór odsyłający w zakresie ceny do art. 28 dekretu.

Stanowisko takie jest zgodne z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale z 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 2/08 stwierdził, że określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dekretu poprzez odesłanie do art. 28 tego dekretu, nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego tylko powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w tej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wskazać również należy, że organ trafnie stwierdził, iż nie doszło do naruszenia art. 17 ust. 3 dekretu.

Z akt sprawy bowiem wynika, że do wniosku z 17 lipca 1952 r.,

załączono wszystkie wymagane dokumenty: zezwolenie Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego, dowód wezwania właścicieli nieruchomości do dobrowolnego odstąpienia, plan sytuacyjny nieruchomości, rejestr działek z ich powierzchniami, wykaz budynków znajdujących się na tych nieruchomościach, zaświadczenie z Sądu Powiatowego stwierdzające prawo własności do nieruchomości oraz odpis wezwania do notariusza - które nie zachowały się w aktach sprawy.

Zgodzić się należy również z organem, że nie doszło do naruszenia art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 dekretu.

Stosownie do art. 18 ust. 1 i 2 dekretu po nowelizacji prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamia właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Odpis zawiadomienia wywiesza się na tablicy ogłoszeń właściwej gminnej (miejskiej) rady narodowej (ust. 1). W przypadku gdy postępowanie wywłaszczeniowe, wszczęte na podstawie jednego wniosku, dotyczy większej liczby właścicieli, zawiadomienia mogą być dokonane za pomocą obwieszczeń, wywieszonych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych. W tym samym trybie zawiadomiony będzie właściciel nieruchomości, którego miejsce zamieszkania nie jest znane (ust. 2).

Zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 dekretu po upływie czternastodniowego terminu na zgłoszenie wniosków i sprzeciwów prezydium wojewódzkiej rady narodowej wyznaczy rozprawę (ust. 1). O miejscu i terminie rozprawy prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadomi co najmniej na 7 dni naprzód wykonawcę narodowych planów gospodarczych, który zgłosił wniosek o wywłaszczenie, właściciela nieruchomości oraz inne osoby zainteresowane, o których powzięło wiadomość ze zgłoszonych wniosków lub sprzeciwów albo z urzędu (ust. 2).

Z akt sprawy wynika, że obwieszczeniem z 17 listopada 1952 r. Prezydium Rady Narodowej w m. L. poinformowało o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do m.in. przedmiotowej nieruchomości. Obwieszczenie to zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń w gmach Prezydium od 19 listopada 1952 r. do

3 grudnia 1952 r.

Zawiadomieniem z 4 września 1953 r. – wywieszonym na tablicy ogłoszeń w gmachu Prezydium od 10 września 1953 r. do 23 września 1953 r. - Prezydium Rady Narodowej w m. L. zawiadomiło o terminie rozprawy wywłaszczeniowej wyznaczonej na dzień 29 września 1953 r. Zawiadomienie to zostało skutecznie doręczone B. i A. S. w dniu 9 września 1953 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru.

W aktach sprawy znajdują się także protokołu z rozprawy wywłaszczeniowych dotyczących m.in. nieruchomości położonych przy ul. [...] i przy

ul. [...], z których wynika, że na rozprawę nikt się nie stawił.

Rację należy przyznać organowi, że nie doszło również do naruszenia art. 21 ust. 1 i 2 dekretu.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 dekretu, po przeprowadzeniu rozprawy prezydium wojewódzkiej rady narodowej orzeka o wywłaszczeniu albo odmawia wywłaszczenia, jeżeli odpadły powody, stanowiące podstawę do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.

W myśl art. 21 ust. 2 dekretu orzeczenie powinno w szczególności zawierać:

1) ustalenie przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia,

2) wskazanie, na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło,

3) jeżeli wpłynęły wnioski lub sprzeciwy - uzasadnienie ich przyjęcia lub odrzucenia.

Jak wykazano wyżej orzeczenie z [...]lutego 1954 r. wydane zostało po przeprowadzeniu rozprawy przy nieobecności prawidłowo zawiadomionych właścicieli spornej nieruchomości.

Stwierdzić należy również, że orzeczenie z [...]lutego 1954 r. zawiera wszystkie konieczne elementy określone w art. 21 ust. 2 dekretu, tj. określono w nim przedmiot wywłaszczenia poprzez precyzyjne oznaczenie nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu, wskazano, że wywłaszczenie następuje na rzecz Państwa - Fabryki K. w L. na cele związane z realizacją narodowych planów gospodarczych.

Podzielić należy także stanowisko Ministra, że kontrolowane orzeczenie

z [...]lutego 1951 r. nie naruszało rażąco przepisów dekretu. Sąd nie dopatrzył się w nim również pozostałych wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 6 i 7 k.p.a.

Podsumowując Sąd uznał, że Minister wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu. Uzasadnił przy tym przekonująco swoje stanowisko - zyskując całkowitą aprobatę Sądu - zaś wydane decyzje zawierają niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r.,

poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.