Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1146/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 2 i art. 41
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Monika Sawa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 27 listopada 2020 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako organ/SKO) na podstawie art. 104 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: kpa) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] przyznającej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 50 zł w styczniu 2020 r. na zakup żywności w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności,

W uzasadnieniu ww decyzji organ podał, że dochód skarżącej przekracza kryterium dochodowe jednak nie pozwala to na zaspokojenie jej niezbędnych potrzeb bytowych. Ustalając wysokość ww świadczenia wzięto pod uwagę sytuację życiową K. G. (dalej jako skarżąca), jak również możliwości pomocy społecznej, w tym wysokość środków finansowych jakimi dysponuje Prezydent [...] na tego rodzaju pomoc, a także potrzeby i ilości osób ubiegających się o zasiłki celowe. Organ podał, że skarżąca przekracza kryterium dochodowe ustalone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. 2020 r. poz. 1876 ze zm. zwanej dalej ustawą) tj. 701 zł. Biorąc jednak pod uwagę fakt legitymowania się przez ww umiarkowanym stopniem niepełnosprawności oraz fakt, że jest osobą częściowo niezdolną do pracy organ w oparciu o art. 41 ustawy przyznał skarżącej specjalny zasiłek celowy w wysokości 50 zł w styczniu 2020 r. na zakup żywności.

Organ podkreślił, że określony w art. 41 ustawy zasiłek celowy specjalny jest świadczeniem nieobowiązkowym tj. fakultatywnym, a jego przyznanie jest pozostawione uznaniu organu administracji, które obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Zaznaczył, że specjalne zasiłki celowe pokrywane są z własnych środków gminy znajdujących się w budżecie gminy. W szczególności, pewien zakres przyznanych już świadczeń może zostać uznany przez organ za zaspokajający bieżące niezbędne potrzeby życiowe danej osoby. Organ zaznaczył także, że w przypadku wielokrotnego występowania o świadczenia organ może uwzględniać tylko te wnioski, które w danej sytuacji są najbardziej istotne. W nawiązaniu do tego organ podał, że Prezydent [...] w ostatnim czasie udzielił K. G. pomocy celowej w łącznej wysokości 504, 98 zł oraz wypłacił jej zasiłek stały w wysokości 404,90 zł. Łączna pomoc z pomocy społecznej wyniosła zatem 909,88 zł. Podkreślił przy tym, że skarżąca regularnie korzysta z pomocy celowej na zaspokojenie jej podstawowych potrzeb życiowych, a ponadto, jak wskazano, otrzymuje zasiłek stały.

Skargę na powyższą decyzję złożyła K. G. Domagała się zwiększenia kwoty zasiłku na zakup żywności do 400 zł/mc. Skarżąca wniosła o dopuszczenie do tego postępowania co najmniej pięciu Ławników oraz Ławę Przysięgłych aby w tym postępowaniu miała jakiekolwiek szanse. Zarzuciła, że przez siły rządzące w Polsce od 1989r. jest wraz z innymi obywatelami pozbawiona jakiegokolwiek kapitału i przywilejów, np. wynikających z możliwości otrzymania zatrudnienia w Urzędach Rządowych i Samorządowych oraz że jest skazana na dożywotnią wegetację, życie w skrajnej nędzy i nieustanną walkę o przetrwanie co miesiąc aby nie umrzeć z głodu. Wg skarżącej ani jeden sędzia się nie znajdzie aby pomóc tej grupie osób skazanych na dożywotnie życie w skrajnej nędzy w Polsce, i by zmienić ten stan, choćby spróbować pomóc ludziom skazanym na wegetację, wskazać Rządzącym jaki powinien być standard życia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną postępowania administracyjnego w sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej jako ustawa). Świadczeniami z pomocy społecznej, zgodnie z art. 36 pkt 1 lit. c ustawy są m. in. zasiłki celowe, mogące służyć wedle art. 39 ust. 1 zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2). Prawo do uzyskania świadczeń z pomocy społecznych przysługuje, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, osobom samotnie gospodarującym, których dochód nie przekracza kwoty wynikającej z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2018.1358).

Zasadnie organ wyjaśnił, że istota pomocy społecznej polega na wspieraniu osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy). Pomoc społeczna jest niewątpliwie instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy).

Zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Świadczenia z pomocy społecznej nie mogą stanowić stałego źródła dochodów. Przeciwna interpretacja byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania. Nie każda określona kwotowo potrzeba skarżącej powinna być przez organy uznana za niezbędną do zaspokojenia i nie na każdą z nich należy udzielić pomocy w postaci zasiłku. Sąd uwzględnił przy tym, że również w ramach zasiłku z art., 41 ustawy osobną decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] skarżącej K. G. przyznano świadczenia pieniężne z pomocy społecznej:

- w formie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 50 zł w styczniu 2020 r. na zakup żywności,

- w formie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 50 zł w styczniu 2020 r. na zakup środków czystości,

- w formie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 50 zł w styczniu 2020 r. na zakup środków higieny osobistej ( I SA/Wa 1145/20).

Nie są przy tym uzasadnione zarzuty skargi wskazujące na brak przekroczenia kryterium dochodowego (choć to zostało przekroczone minimalnie) i niezasadne doliczanie do dochodu dodatków socjalnych w tym dodatku mieszkaniowego. Dochód na osobę w rodzinie oznacza dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie (art. 6 pkt 3 ustawy). Natomiast art. 8 ust. 3 ustawy jako dochód określa sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 319 i 1578), i pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego (Dz. U. z 2020 r. poz. 517), w art. 7a ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach md uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2020 r. poz. 619), w art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2019 r. poz. 1168), w art. 10a ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych (Dz. U. z 2020 r. poz. 684) oraz w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r. poz. 821); 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2019 r. poz. 1598); 9) świadczenia pieniężnego przyznawanego na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski (Dz. U. poz. 2529); 10) nagrody specjalnej Prezesa Rady Ministrów przyznawanej na podstawie art. 31a ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2019 r. poz. 1171 oraz z 2020 r. poz. 568 i 695).

Z powołanych przepisów ustawy wynika, że nie zachodzą podstawy do pominięcia przychodów z tytułu dodatku mieszkaniowego czy dodatku energetycznego jako składnika dochodów skarżącej. Jeśli bowiem za dochód uważa się sumę przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, przy uwzględnieniu wyłączeń wynikających z art. 8 ust. 3 pkt 1-3 i ust. 4 ustawy, które nie dotyczą zarówno dodatku mieszkaniowego, jak i innych dodatków, to przychody z tego tytułu podlegają zaliczeniu do dochodu – w ramach definicji objętej tą ustawą.

W niniejszej sprawie kluczową kwestią dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu jest ustalenie, czy przekroczone zostały granice uznania administracyjnego. Wbrew sugestiom skarżącej, decyzja o przyznaniu zasiłku celowego pozostaje w gestii organu, na co wskazuje użyty w treści przepisu art. 39 ust. 1 ups zwrot "zasiłek może być przyznany" a przy tym w sprawie mamy do czynienia z zasiłkiem przyznawanym jedynie wyjątkowo (art. 41). Oznacza to, że organ, pomimo spełnienia określonych w ustawie warunków przez skarżącą, może przyznać pomoc a może też, z uwagi na inne okoliczności sprawy, orzec o odmowie przyznania pomocy w danym konkretnym przypadku.

Zaskarżonej decyzji nie można zatem zarzucić niezgodności z prawem, gdy organ pomocy społecznej oceniając z jednej strony sytuację materialną i rodzinną oraz potrzeby skarżącej, z drugiej zaś strony własne możliwości finansowe i cele jakie stawia ustawa o pomocy społecznej uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącej pomocy finansowej w wyższej wysokości.

Uwzględniając powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).