Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2756/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Joanna Tarno, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], [...] – [...], [...] - [...] oraz [...] – [...] wystawionych 27 stycznia 2005 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] w W. Inspektorat nr [...] dotyczących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. 22 marca 2005 r. wszczął wobec C. sp. z o.o. egzekucję administracyjną.

Pismami z 29 marca 2005 r. pełnomocnik zobowiązanego, na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 113, poz. 984 ze zm., dalej: u.p.e.a.), zgłosiła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, w których podniosła, iż w tytułach wykonawczych błędnie wyliczono kwotę odsetek od zaległych należności z tytułu składek (argumentacja taka znajduje się w uzasadnieniu do zarzutów dotyczących tytułów wykonawczych o numerach [...], [...] - [...], [...] – [...] i [...] – [...]) oraz wskazała na przedwczesność wszczęcia postępowania egzekucyjnego spowodowaną brakiem doręczenia dłużnikowi upomnienia. Zaznaczono również, iż w odniesieniu do niektórych należności spółka nie otrzymała decyzji określających wysokość zobowiązań z tytułu składek.

Postanowieniem z [...] maja 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - jako wierzyciel - nie uwzględnił zarzutów spółki i wniósł o utrzymanie w mocy toczącego się postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu stwierdzono, iż postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało z zachowaniem przewidzianych prawem procedur. Stosowne upomnienie doręczone zostało spółce 7 grudnia 2004 r. co znajduje potwierdzenie w znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Zaznaczono również, iż tytuły wykonawcze wystawiono na podstawie składanych przez spółkę miesięcznych deklaracji DRA.

Postanowieniem z [...] maja 2005 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. oddalił zarzuty skarżącej spółki z 29 marca 2005 r. uznając je za bezzasadne. W uzasadnieniu powołano się na postanowienie ZUS z [...] maja 2005 r., w którym wierzyciel nie uwzględnił zgłoszonych przez spółkę zarzutów.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik spółki złożyła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Zdaniem pełnomocnika zobowiązanego tytuły wykonawcze, na podstawie których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne zawierają błędnie wyliczone kwoty odsetek za zwłokę. Zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów art. 94, 95 i 96 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., dalej: O.p.) powoduje, iż odsetki te nie powinny być naliczane w okresie od 7 czerwca 2004 r. do 4 kwietnia 2005 r., czyli w okresie pomiędzy wykreśleniem C. (poprzednika prawnego C. sp. z o.o.) z rejestru przedsiębiorstw państwowych, a upływem 14 dni od daty doręczenia spółce tytułów wykonawczych.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W.. W uzasadnieniu stwierdzono, iż postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w sposób prawidłowy. Wskazano na fakt, iż wydając zaskarżone postanowienie organ był związany stanowiskiem wierzyciela (art. 34 § 1 u.p.e.a.), a ten nie uznał wniesionych zarzutów za zasadne. Zdaniem organu odwoławczego wysuwany przez dłużnika zarzut naruszenia art. 94, 95 oraz 96 Ordynacji podatkowej nie może być rozpatrywany w postępowaniu egzekucyjnym. W niniejszej sprawie zastosowanie znajdą bowiem odpowiednie przepisy u.p.e.a. oraz ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: K.p.a.), a nie Ordynacji podatkowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz orzeczenie o nieistnieniu obowiązku zapłaty odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] sierpnia 2005 r. zarzucono naruszenie art. 94, 95 oraz 96 O.p. w związku z art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm., dalej: u.s.u.s.) oraz art. 33 pkt 1 u.p.e.a. W uzasadnieniu podniesiono, iż wbrew stanowisku Dyrektora Izby Skarbowej w W. przepisy art. 94, 95 oraz 96 Ordynacji podatkowej mają w niniejszej sprawie zastosowanie na mocy art. 31 u.s.u.s. Z treści przywołanych przepisów wynika, że w niniejszej sprawie odsetki od zaległych składek powinny być obliczone do 7 czerwca 2004 r., tj. do dnia wykreślenia C. z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Dalszy bieg odsetek obciążających spółkę powinien być liczony po upływie 14 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Tytuły wykonawcze doręczone zostały 22 marca 2005 r. więc odsetki mogły być ponownie naliczane od 5 kwietnia 2005 r. Dodatkowo stwierdzono, iż przepisy art. 94, 95 i 96 Ordynacji podatkowej stanowią o nieistnieniu obowiązku uiszczania odsetek za wspomniany wcześniej okres, co jest objęte zakresem art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżąca nie miała innej możliwości podnoszenia faktu naruszenia tych przepisów niż właśnie w formie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. W skardze przywołano również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 września 1996 r. sygn. akt SA/Łd 2282/95 (nie publ.), w którym Sąd stwierdził, iż przy rozpatrywaniu zarzutów opartych na niektórych podstawach zawartych w art. 33 u.p.e.a. organ egzekucyjny w pewnym sensie wnika w meritum sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zaznaczyć należy, iż postępowanie egzekucyjne w administracji jest odrębnym od postępowania administracyjnego czy podatkowego rodzajem postępowania, mającym na celu doprowadzenie do przymusowej realizacji przez zobowiązanego ciążących na nim obowiązków (art. 1 pkt 2 u.p.e.a.). Zaskarżone postanowienie wydane zostało w postępowaniu egzekucyjnym w wyniku wniesienia przez skarżącą spółkę zarzutów dotyczących prowadzonej przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. egzekucji zaległych składek na ubezpieczenia społeczne. Z tego też względu jako podstawę jego wydania przytoczono m.in. odpowiednie przepisy u.p.e.a.

Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie stosuje się tym samym przepisów Ordynacji podatkowej. Nie można więc zgodzić się z twierdzeniem skarżącej spółki, iż konieczność zastosowania wskazanych w skardze przepisów art. 94, 95 i 96 O.p. wynika z treści art. 31 u.s.u.s. Wspomniany przepis stanowi, iż do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio wskazane tam przepisy Ordynacji, wśród których znajduje się art. 94 O.p. Należy jednak odróżnić prowadzone przez ZUS postępowanie dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne, w odniesieniu do którego art. 31 u.s.u.s. znajduje zastosowanie (a tym samym również wskazane w nim przepisy Ordynacji podatkowej) od prowadzonego przez odpowiedni organ egzekucyjny i regulowanego odrębną ustawą postępowania egzekucyjnego –do którego art. 31 u.s.u.s. się nie odnosi. Brak możliwości zastosowania przepisów O.p. w niniejszej sprawie powoduje, iż zarzuty dotyczące naruszenia wymienionych w skardze przepisów art. 94, 95 oraz 96 O.p. uznać należy za bezzasadne.

Sąd nie zgodził się również z zarzutem naruszenia przez zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Przepis ten reguluje podstawy na jakich oprzeć można zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzut, będący jednym ze środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym, ma na celu ochronę zobowiązanego przed niezgodnym z prawem skierowaniem i prowadzeniem do jego majątku egzekucji administracyjnej. Wnosi się go w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Katalog podstaw, na których można oprzeć zarzuty zawiera art. 33 u.p.e.a. Jest to katalog zamknięty, co oznacza, iż nie jest dopuszczalne wysuwanie zarzutów opartych na innych niż wymienione w nim podstawach.

Zgłoszony przez spółkę zarzut nieprawidłowego wyliczenia kwoty odsetek za zwłokę od zaległych składek jest zarzutem wymienionym w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., dotyczącym nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzut ten organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie jego zasadności, przy czym wypowiedź wierzyciela jest dla organu wiążąca (art. 34 § 1 u.p.e.a. in fine).

W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych – jako wierzyciel – nie uwzględnił zgłoszonego przez spółkę zarzutu. Zarówno Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. jak i Dyrektor Izby Skarbowej w W. byli więc związani stanowiskiem ZUS i nie mogli - zgodnie z żądaniem strony - postępowania egzekucyjnego umorzyć. W sprawie nie wystąpiły również przesłanki uznania egzekucji za niedopuszczalną, które organ egzekucyjny zobowiązany jest badać z urzędu (art. 29 § 1 u.p.e.a. zd. 1). Z powyższych względów zarówno Dyrektor Izby Skarbowej w W. jak i Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. wydając właściwe postanowienia nie naruszyli art. 33 pkt 1 u.p.e.a.

Sąd nie przychyla się również do twierdzenia skarżącej, zgodnie z którym w przypadku zgłoszenia zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym organ egzekucyjny musi niejako wniknąć w meritum sprawy. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na treść art. 29 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny nie jest uprawiony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Kwestionowany przez spółkę sposób wyliczenia odsetek za zwłokę jest materią, która nie może być rozpatrywana w postępowaniu egzekucyjnym. Kwestia ta powinna być przedmiotem postępowania przed właściwym organem administracji, którym w niniejszej sprawie był Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Jak już wcześniej wspomniano postępowanie egzekucyjne ma na celu doprowadzenie do przymusowej realizacji spoczywającego na dłużniku obowiązku. Nie jest to tym samym postępowanie właściwe dla ustalania rodzaju, wysokości ani sposobu jego realizacji. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, iż ani Dyrektor Izby Skarbowej w W. ani Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. nie byli uprawnieni do analizy prawidłowości wyliczenia kwoty odsetek za zwłokę od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne. Przeprowadzenie takiej analizy stanowiłoby naruszenie art. 29 § 1 u.p.e.a. i skutkowałoby wadliwością postępowania egzekucyjnego.

Dodatkowo podnieść należy fakt związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela, które w niniejszej sprawie było dla dłużnika niekorzystne. Podważenie tego stanowiska powodowałoby konieczność przeprowadzenia przez organ egzekucyjny pełnej kontroli dotychczasowego postępowania w sprawie (włącznie z deklaracjami, na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze) do czego żadnym przepisem organ egzekucyjny nie jest uprawiony.

Przywołany w powyższej materii przez spółkę wyrok NSA z 13 września 1996 r., sygn. akt SA/Łd 2282/95 (LEX Nr 27237) dotyczył innego stanu faktycznego związanego z umową przejęcia długu oraz skutkami jakie umowa ta wywiera w zakresie publicznoprawnego stosunku zobowiązaniowego. Teza o obowiązku dokonywania przez organ egzekucyjny merytorycznej oceny sprawy związana była z przebiegiem konkretnego postępowania i w żadnym wypadku nie może być uznawana za zasadę znajdującą zastosowanie w każdym przypadku.

Ze wskazanych powyżej względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga podlegała oddaleniu.