Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 44/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 64e § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia WSA (del.) Małgorzata Bejgerowska (sprawozdawca), Protokolant Bernadetta Pręgowska, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 września 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 593/16 w sprawie ze skargi K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą wL. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 19 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w L. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 30 września 2016 r., o sygn. akt III SA/Łd 593/16, oddalił skargę K. Sp. z o.o. Sp. k. w L. (dalej jako: "spółka", "strona" lub "skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 19 maja 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Sąd pierwszej instancji przedstawił w wyroku następujący stan sprawy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego L. postanowieniem z dnia 19 lutego 2016 r., nr [...], odmówił spółce umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości 3.067 zł. W motywach rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, że na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia 15 marca 2013 r., nr [...], obejmującego zaległość spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r., prowadził postępowanie egzekucyjne, w toku którego, z uwagi na skuteczne zastosowanie środka egzekucyjnego, powstały koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 3.067 zł. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku spółki z dnia 9 kwietnia 2014 r. o umorzenie powstałych kosztów egzekucyjnych organ podał, że w dniu 21 kwietnia 2015 r. skarżąca uiściła koszty egzekucyjne w całości, a w sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w art. 64e § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm. - w skrócie: "u.p.e.a."), które umożliwiłyby udzielenie stronie wnioskowanej ulgi.

Po rozpoznaniu zażalenia spółki, Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek, o których mowa w art. 64e § 2 u.p.e.a., albowiem od spółki został ściągnięty dochodzony obowiązek, a strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Wskazano, że spółka sama uregulowała należne koszty egzekucyjne w dniu 21 kwietnia 2015 r. oraz podała, że posiada ona wierzytelność w wysokości ok. 200.000 zł, której zapłaty dochodzi na drodze postępowania sądowego. Organ odwoławczy podkreślił, że wydanie decyzji ratalnej, mocą której rozłożono stronie na raty spłatę zaległości podatkowej dochodzonej w toku postępowania egzekucyjnego, nastąpiło po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, a wobec tego fakt udzielenia spółce ulgi w tym zakresie pozostawał bez wpływu na naliczenie kosztów egzekucyjnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wniosła o uchylenie powyższego postanowienia, zarzucając naruszenie: art. 64e § 1 i § 2 w zw. z art. 64 i art. 64b u.p.e.a. oraz art. 124 § 2 w zw. z art. 140 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - w skrócie: "K.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i w powołanym na wstępie wyroku, o sygn. akt III SA/Łd 593/16, oddalił ją, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - w skrócie: "P.p.s.a."). W motywach orzeczenia wyjaśniono, że postępowanie egzekucyjne, zostało wszczęte w okresie pomiędzy złożeniem przez spółkę w dniu 1 marca 2013 r. wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r., a wydaniem przez Naczelnika Urzędu Skarbowego L. decyzji z dnia 29 marca 2013 r. uwzględniającej powyższy wniosek, co oznacza, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego było dopuszczalne, a powstałe w jego toku koszty egzekucyjne należne. Ponadto WSA w Łodzi stwierdził, że na mocy art. 64 § 8 u.p.e.a. zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnej nie zwalnia z obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej oraz opłat za czynności egzekucyjne i wydatków egzekucyjnych. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, bez wpływu na powstałe koszty ma okoliczność uchylenia czynności egzekucyjnej, dokonanej zresztą na wniosek spółki z uwagi na powołane w nim okoliczności faktyczne. Zaznaczono także, że kwestia wymagalności obowiązku nie może stanowić przedmiotu oceny w postępowaniu w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, gdyż stanowi ona podstawę zarzutu na prowadzenie postępowania egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Z tych względów nie można zarzucić organom naruszenia zasady zaufania do organów państwa w związku z obciążeniem strony kosztami egzekucyjnymi bez podstawy prawnej, co z kolei mogłoby wyczerpywać treść ważnego interesu publicznego. Uznając z kolei za chybiony zarzut, co do braku efektywności czynności podjętych przez organ egzekucyjny, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odmiennie niż w egzekucji należności o charakterze cywilnoprawnym, wysokość kosztów nie zależy od efektywności czynności organu egzekucyjnego. Opłaty te naliczane są za czynności egzekucyjne, niezależnie od tego, czy należność została wyegzekwowana i stanowią zryczałtowane wynagrodzenie organu egzekucyjnego, naliczane kwotowo lub stosunkowo, za dokonanie określonych czynności (art. 64, art. 64c § 7 u.p.e.a.).

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, tj.:

1) art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) i art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 64e § 1 i § 2 pkt 2, § 6, § 8 w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64b u.p.e.a. oraz w zw. z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji i w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 84 oraz art. 8 ust. 1 i ust. 2, art. 190 ust. 1 i ust. 4 Konstytucji RP poprzez oddalenie skargi mimo, że zaskarżone postanowienie naruszało powyższe przepisy w stopniu, który dodatkowo miał istotny wpływ na wynik sprawy i postanowienie to powinno zostać uchylone, albowiem odmowa umorzenia nastąpiła mimo, iż zaistniały wskazane w u.p.e.a. przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych, w tym w szczególności ważny interes publiczny, a odmowa umorzenia nastąpiła w sposób dowolny z przekroczeniem granic uznania administracyjnego bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i analizy oraz badania tychże okoliczności w kontekście niniejszej sprawy i wskutek błędnej wykładni art. 64e i art. 64a u.p.e.a. przyjęcie, iż umorzenie kosztów egzekucyjnych także z uwagi na ważny interes publiczny może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy zobowiązany nie jest w stanie ich ponieść z uwagi na swoją sytuację finansową i majątkową, zwłaszcza, iż ta przesłanka jest wskazana enumeratywnie w pkt. 3 art. 64e § 2 u.p.e.a., oraz błędne przyjęcie sprzecznie z interpretacją przepisów o kosztach w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przyjętą przez Trybunał Konstytucyjny, iż ważny interes publiczny nie obejmuje sytuacji, gdy egzekucja zostaje wszczęta z naruszeniem zasady działania w zaufaniu do organów państwa, mimo deklarowanej organowi przez zobowiązanego w dniu następnym po doręczeniu decyzji i w pierwszym dniu, gdy było to możliwe oraz na długo przed wszczęciem egzekucji woli dobrowolnego wykonania zobowiązania podatkowego oraz dobrowolnej zapłaty tego zobowiązania w terminach i zgodnie z decyzją o rozłożeniu na raty zobowiązania i realizacji oraz wykonania przez stronę tego zamiaru oraz nie wykonaniem przez organ żadnej innej czynności egzekucyjnej poza wysłaniem jednego zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego;

2) art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) i art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 64e § 1 i § 2 pkt 2, § 6, § 8 w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64b u.p.e.a. w zw. z art. 124 § 2 w zw. z art. 140 i art. 144 K.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi mimo, iż zaskarżone postanowienie naruszało powyższe przepisy w stopniu, który dodatkowo miał istotny wpływ na wynik sprawy i postanowienie to powinno zostać uchylone także z uwagi na to, ze sporządzenie jego uzasadnienia nastąpiło z naruszeniem zasad wskazanych w K.p.a., w szczególności poprzez niedokonanie dostatecznej analizy i oceny okoliczności faktycznych z punktu widzenia istnienia przesłanki ważnego interesu publicznego oraz niedostatecznego ustosunkowania się do zarzutów zażalenia;

3) art. 64e § 1 i § 2 pkt 2, § 6, § 8 w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64b u.p.e.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji i w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 84 oraz art. 8 ust. 1 i ust. 2, art. 190 ust. 1 i ust. 4 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię w szczególności sprzeczną z interpretacją przepisów o kosztach w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przyjętą przez Trybunał Konstytucyjny poprzez błędne przyjęcie, iż umorzenie kosztów egzekucyjnych także z uwagi na ważny interes publiczny może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy zobowiązany nie jest w stanie ich ponieść z uwagi na swoją sytuację finansową i majątkową, zwłaszcza, iż ta przesłanka jest wskazana enumeratywnie w pkt. 3 art. 64e § 2 u.p.e.a., oraz błędne przyjęcie sprzecznie z interpretacją przepisów o kosztach w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przyjętą przez Trybunał Konstytucyjny, że ważny interes publiczny nie obejmuje sytuacji, gdy egzekucja zostaje wszczęta z naruszeniem zasady działania w zaufaniu do organów państwa, mimo deklarowanej organowi przez zobowiązanego w dniu następnym po doręczeniu decyzji i w pierwszym dniu, gdy było to możliwe oraz na długo przed wszczęciem egzekucji woli dobrowolnego wykonania zobowiązania podatkowego oraz dobrowolnej zapłaty tego zobowiązania w terminach i zgodnie z decyzją o rozłożeniu na raty zobowiązania i realizacji oraz wykonania przez stronę tego zamiaru oraz nie wykonaniem przez organ żadnej innej czynności egzekucyjnej poza wysłaniem jednego zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego.

Wobec podniesionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzą przesłanki, o których stanowi art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego wyroku. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. i jako niezasadna podlegała oddaleniu. Wbrew bowiem zawartym w tej skardze zarzutom, zaskarżony wyrok nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też regulacji dotyczących postępowania przed sądem administracyjnym.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, formułując w skardze kasacyjnej multiplikację zarzutów, skarżąca nie zgadza się z odmową umorzenia kosztów egzekucyjnych, a także podważa ich wysokość oraz podstawę nałożenia, w kontekście zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego w przypadku uprzedniego złożenia przez spółkę skarżącą wniosku inicjującego postępowanie w sprawie ulgi podatkowej. Podstawę prawną zaskarżonego wyroku stanowił art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 64e § 1 i § 2 u.p.e.a., a przedmiotem skargi do WSA w Łodzi było postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Zarzucając naruszenie art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., poprzez jego błędną wykładnię spółka w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosła okoliczność wygenerowania kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy wyrażała ona "wolę dobrowolnego wykonania zobowiązania podatkowego oraz dobrowolnej zapłaty tego zobowiązania w terminach i zgodnie z decyzją o rozłożeniu na raty zobowiązania". Z uwagi na powyższe, zdaniem strony skarżącej kasacyjnie, nie znajduje uzasadnienia naliczenie przez organ kosztów postępowania egzekucyjnego i istnieją podstawy do ich umorzenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego stanowiska i za trafny uznaje wywód Sądu pierwszej instancji, że wystawienie tytułu wykonawczego w dniu 15 marca 2013 r. i zajęcie rachunku bankowego w banku w dniu 25 marca 2013 r. dokonano zgodnie z prawem, pomimo późniejszego wydania decyzji o rozłożeniu zaległości podatkowej na raty. Samo bowiem złożenie przez spółkę w dniu 1 marca 2013 r. wniosku o rozłożenie zaległości na raty i wydanie w dniu 29 marca 2013 r. decyzji w przedmiocie powyższej ulgi podatkowej, nie stanowiło prawnej przeszkody do wszczęcia egzekucji, a jedynie mogło rzutować na zasadność kontynuowania postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego samo wyrażenie woli przez dłużnika spłaty zadłużenia nie powoduje, ani że wydatki poniesione przez organ w związku z brakiem terminowej realizacji zobowiązania stają się zbędne, ani też nie stają się nienależne, gdyż w takiej sytuacji brak jest jakichkolwiek podstaw do przerzucenia na organy konieczności ponoszenia wydatków za egzekucję należnych mu zobowiązań. Oczekiwanie przez stronę skarżącą powstrzymania się przez organ egzekucyjny od czynności egzekucyjnych, z uwagi na złożenie w dniu 1 marca 2013 r. wniosku o rozłożenie zaległości na raty, o ile mogło być w interesie spółki, o tyle nie miało podstaw prawnych oraz oparcia w interesie publicznym. W tym zakresie skarga kasacyjna nie zawiera stosownej argumentacji, gdyż koncentruje się ona w istocie na okolicznościach, które na gruncie art. 64e § 2 u.p.e.a. nie mają relewantnego znaczenia. Zdaniem strony skarżącej wysokość spornych kosztów egzekucyjnych nie jest uzasadniona ani zakresem działań organu ani zasadami postępowania egzekucyjnego, gdyż prowadzą one do nadmiernej uciążliwości. Skarżąca kasacyjnie podważa także zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego (wystawienia tytułu wykonawczego w dniu 15 marca 2013 r. i zajęcia rachunku bankowego w dniu 25 marca 2013 r.), podkreślając, że wyrażała gotowość dobrowolnego regulowania zaległości już w dniu 1 marca 2013 r., wnosząc o rozłożenie zaległości na raty. Autorka skargi kasacyjnej pomija jednak, że w toku wszczętego postępowania egzekucyjnego powstały określone koszty egzekucyjne, niezależnie od braku skuteczności dokonanego zajęcia rachunku bankowego.

Powyższe okoliczności wskazują, iż w istocie skarżąca kasacyjnie kwestionuje "zobowiązanie", czy nawet swoją "odpowiedzialność" z tytułu kosztów egzekucyjnych. Autorka skargi kasacyjnej uważa sporne koszty za nienależne i które w powyższych okolicznościach nie powinny w ogóle zostać naliczone, bo egzekucję wszczęto zbyt szybko, nie czekając na rozstrzygnięcie wniosku o rozłożenie zaległości na raty. Zauważyć jednakże należy, że w postępowaniu mającym za przedmiot umorzenie kosztów egzekucyjnych nie jest dopuszczalne kwestionowanie faktu istnienia (bytu) tych kosztów – niezależnie od ich podstawy prawnej czy faktycznej – gdyż w tym postępowaniu relewantnymi prawnie okolicznościami są wyłącznie takie okoliczności jak nieściągalność zobowiązania, niemożność poniesienia kosztów egzekucyjnych bez uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, czy ważny interes publiczny oraz niewspółmierność wydatków egzekucyjnych do wysokości dochodzonych kosztów egzekucyjnych. Zatem, stosownie do treści art. 64e § 2 u.p.e.a., jedynie takie okoliczności mogły być wzięte pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku skarżącej kasacyjnie o umorzenie kosztów egzekucyjnych, a nie podnoszone obecnie w skardze okoliczności faktyczne.

Odnosząc się do rozważań dotyczących ważnego interesu publicznego, o którym stanowi art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w interesie publicznym jest przede wszystkim zrealizowanie celów egzekucji administracyjnej. Tak rozumianym celom nie można przeciwstawiać subiektywnie rozumianego interesu strony zobowiązanej, czy jej słusznościowych oczekiwań. W skardze kasacyjnej nie wykazano wprost na czym polega ważny interes publiczny w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy. Skarżąca kasacyjnie potwierdziła, że uregulowała koszty egzekucyjne w całości (3.067 zł) w dniu 21 kwietnia 2015 r. i co istotniejsze nie podniosła, aby wskutek ich zapłaty stała się niewypłacalna, czy też miałaby zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej w związku z koniecznością zapłaty kosztów postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sam fakt wszczęcia postępowania egzekucyjnego pomimo uprzedniego złożenia wniosku o rozłożenie zaległości na raty, a przed jego rozpoznaniem, nie przesądza o zaistnieniu ważnego interesu publicznego, uzasadniającego umorzenie kosztów egzekucyjnych, które są przecież konsekwencją nieuregulowania ciążącego na skarżącej zobowiązania publicznoprawnego. Co także istotne w treści skargi kasacyjnej nie ma jednoznacznego stwierdzenia, że spółka skarżąca ostatecznie uregulowała zaległość podatkową w ratach (zgodnie z decyzją), a jedynie deklaruje chęć dobrowolnego jej uregulowania. Nie sposób czynić organom egzekucyjnym zarzut, że realizując nałożone na nie obowiązki, zbyt szybko i sprawnie wszczęły postępowanie egzekucyjne. Kluczowym jest także, że organy te nie miały obowiązku oczekiwać na wynik postępowania zainicjowanego wnioskiem strony skarżącej w przedmiocie ulgi podatkowej. Rzecz w tym, że postępowanie w sprawie rozłożenia na raty należności głównej jest odrębnym postępowaniem, prowadzonym w oparciu o odrębne przesłanki, i nie pozostaje ono w żadnej korelacji z postępowaniem w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych. W każdym z tych postępowań inny jest tytuł prawny zobowiązania i odrębne przesłanki umorzenia należności. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 64e § 1 i § 2 pkt 2 u.p.e.a. nie mógł zostać uwzględniony.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca przytacza obszerny fragment wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., o sygn. akt SK 31/14 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1244), którego przedmiotem była kontrola zgodności z normami konstytucyjnymi przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny m.in. orzekł, że:

1. Art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

2. Art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

3. Art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

4. Art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji.

Co istotne na gruncie niniejszej sprawy żaden z powyższych przepisów, w zakresie stwierdzonej ich niekonstytucyjności, których dotyczy powyższe orzeczenie TK nie był bezpośrednią podstawą postanowienia poddanego kontroli Sądu pierwszej instancji. Zaskarżone postanowienia nie dotyczyło bowiem wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego, ale odmowy ich umorzenia. Wobec powyższego nieuprawnione są zarzuty uchybienia przepisom art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 oraz art. 8 ust. 1 i ust. 2, art. 190 ust. 1 i ust. 4 Konstytucji RP.

Prawidłowe sformułowanie podstaw skargi kasacyjnej polega na powołaniu konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem spółki skarżącej – uchybił Sąd i uzasadnieniu zarzutów ich naruszenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2001 r., o sygn. akt IV CKN 1595/00, Lex nr 53119). Wymaganie określenia podstaw skargi kasacyjnej obejmuje wskazanie, które przepisy – oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu, punktu, litery) ustawy – zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało (na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu). Skarga kasacyjna nieodpowiadająca wymogom ustawowym w zakresie określenia podstaw, czy ich uzasadnienia zawiera istotny brak, ponieważ uniemożliwia sądowi ocenę zasadności tego środka zaskarżenia. Rozpatrywana skarga kasacyjna strony w zakresie prawidłowego sformułowania jej podstaw nie odpowiadała w pełni tym wymogom. Wśród trzech zarzutów powołano bowiem przepis art. 64e u.p.e.a., wskazując dalej § 6 i § 8. Podczas gdy przepis ten nie zawiera jednostek redakcyjnych § 6 i § 8 (a jedynie § 1 - § 5). Z uwagi na wskazany brak precyzji (błędne oznaczenie) w sformułowaniu zarzutów oraz niemożność poprawiania wad przez Sąd odwoławczy skarga kasacyjna nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Nie podważono w niej bowiem oceny Sądu pierwszej instancji o braku podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia odmawiającego umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Konstrukcja przepisu art. 64e § 1 u.p.e.a. skłania do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Świadczy o tym przede wszystkim użycie w tym przepisie określenia "może". Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia tego rodzaju przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie, co do umorzenia kosztów egzekucyjnych znajduje się wyłącznie w gestii organu egzekucyjnego, który może umorzyć powstałe koszty egzekucyjne. Tego rodzaju konstrukcja uznania administracyjnego nie może jednak oznaczać pełnej dowolności organu egzekucyjnego w tym zakresie. Decydujące znaczenie ma bowiem to, czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy stwierdzono istnienie przesłanek umorzenia. Możliwość negatywnego rozstrzygnięcia w takiej sytuacji dla zobowiązanego nakłada na organ egzekucyjny obowiązek szczególnie starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia. W tego rodzaju sprawach sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach (w myśl art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest zatem ograniczona. Powyższe oznacza, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie to stanowi bowiem wyłączną kompetencję organu administracji. Sąd tym samym musi poprzestać na ocenie, czy wydane postanowienia poprzedzone zostały prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ egzekucyjny w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i przeanalizował wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia o uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia wniosku. Sąd nie może natomiast wartościować wydanego postanowienia pod kątem jego słuszności czy sprawiedliwości i z tego względu orzekać o zasadności skargi, jak zdaje się oczekiwać autorka skargi kasacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego do opisanych powyżej kryteriów oceny postanowień organów egzekucyjnych zastosował się Sąd pierwszej instancji. Wyjaśnił bowiem z jakich powodów uznał, iż ocena o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych znajdowała uzasadnienie w całości zebranego materiału dowodowego, a podjęta na tej podstawie ocena nie miała cech dowolności. Ocenę tej, jak już wcześniej wyjaśniono, nie podważono też w drodze odpowiednio sformułowanych zarzutów w skardze kasacyjnej.

Kwestionowanie zastosowanego środka egzekucyjnego czy też wysokości naliczonych wydatków egzekucyjnych (art. 64b u.p.e.a.) przez organ egzekucyjny może mieć miejsce w odrębnym od postępowania w sprawie umorzenia tych kosztów postępowaniu, mianowicie w postępowaniu egzekucyjnym. W toku tego postępowania ustawodawca przewiduje szereg środków ochrony prawnej, o czym skarżąca kasacyjna została pouczona w momencie doręczenia tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika także, że skarżąca kasacyjnie skorzystała z jednego z tych środków i wniosła zarzuty na prowadzenie postępowania egzekucyjnego (na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a.). Strona skarżąca mogła też kwestionować wysokość kosztów egzekucyjnych. Natomiast w postępowaniu o umorzenie kosztów egzekucyjnych nie bada się ani zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, ani wysokości związanych z tym kosztów tego postępowania. Wobec powyższego w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania (K.p.a.) wskazanych w skardze kasacyjnej.

Za pozbawiony podstaw uznano podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny poddając ocenie powyższy zarzut stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada wymogom przewidzianym art. 141 § 4 P.p.s.a. i umożliwia jego kontrolę instancyjną. WSA w Łodzi wskazał bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jaki stan faktyczny przyjmuje za podstawę rozstrzygnięcia i przekonująco uzasadnił swoje stanowisko co do oceny zgodności z prawem zaskarżonych postanowień, odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi. Sąd pierwszej instancji w sposób wyczerpujący i niepodważalny w pisemnych motywach orzeczenia wyjaśnił dlaczego oddalił skargę, przytaczając, o czym była mowa powyżej, dane obrazujące stan faktyczny rozpoznanej sprawy i adekwatne do niego przepisy prawa, dokonując ich wykładni. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które zostało sporządzone zgodnie z wymogami zawartymi w art. 141 § 4 P.p.s.a., dowodzi, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, WSA w Łodzi w prawidłowy sposób wywiązał się ze swoich obowiązków i zastosował przy tym środek stosowny do wyniku tej kontroli. Skoro bowiem stwierdził, że kwestionowane orzeczenie nie narusza prawa, to miał podstawy, działając w oparciu o treść art. 151 P.p.s.a., oddalić skargę. To zaś, że w skardze kasacyjnej nie zgodzono się z tak wyrażoną oceną, nie mogło być skuteczną podstawą do uznania zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., o sygn. akt II FPS 8/09).

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 209 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).