Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1695/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-11-04 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 2 pkt 7 w zw. z art. 245 par. 3 i art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika domagał się zwolnienia z kosztów sądowych.

W jego uzasadnieniu wyjaśnił, że prowadził działalność gospodarczą od września 2011 r. pod firmą "A" Głównym jej przedmiotem była sprzedaż hurtowa paliw i produktów pochodnych. Od lutego 2014 r. jego sytuacja uległa pogorszeniu, albowiem Naczelnik Urzędu Celnego w K. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie określenia prawidłowej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego olejów smarowych. Wydanym w tym zakresie decyzjom nadał rygor natychmiastowej wykonalności, a majątek wnioskodawcy zabezpieczył na łączną kwotę 3.652.271,00 zł. Konsekwencją powyższego było zajęcie firmowych kont bankowych, co uniemożliwiło dalsze prowadzenie działalności. 3 czerwca 2015 r. skarżący złożył zatem w SR K. Wydział X Gospodarczy wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku. Sprawa toczy się pod sygn. [...] . Wprawdzie dotychczas uiszczał wpisy sądowe od składanych skarg, jednak obecnie nie ma już środków finansowych. Utracił też możliwość zaciągania dalszych pożyczek u rodziny i znajomych.

Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie z żoną i dwiema małoletnimi córkami. Jedynym źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie za pracę żony w kwocie 2.700,00 zł netto. Wszyscy zamieszkują w domu o pow. 112 m2 (podczas gdy w aktach o sygn. III SA/Gl 1310/15 i nast. wskazano pow. 118 m2). Dom ten stanowi własność córek. Wydatki związane z jego utrzymaniem oszacowano w następujący sposób: 777,00 zł (podatek od nieruchomości – opłata roczna), 40,00 zł (wywóz śmieci), 4.000,00 zł (opłata roczna za opał), 200,00 zł (energia elektryczna), 65,00 zł (telefon i internet), 70,00 zł (woda). Dodatkowo na wyżywienie wydatkują średnio 1.700,00 zł, a na środki czystości i higieny osobistej 500,00 zł miesięcznie, zakup paliwa ok. 500,00 zł, a na leczenie 150,00 zł. Dlatego zmuszeni są korzystać z pomocy rodziców.

Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano: wyciągi z rachunków bankowych skarżącego i jego żony, zeznania podatkowe za 2014 r., cztery zaświadczenia o zameldowaniu, oświadczenie w sprawie kredytu z "B" S.A., faktury za telefon w sieci "C" i "D" za lipiec, sierpień i wrzesień 2015 r., potwierdzenie opłat za energię elektryczną, internet, podatek od nieruchomości, wodę i przedszkole młodszej córki. Dodatkowo przedłożono: wniosek o wyjawienie majątku z dnia 8 lipca 2015 r., zaświadczenie o zarobkach żony, wydruk z CEIDG, postanowienie SR K. z dnia 9 września 2015 r. w sprawie oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku z uwagi na brak wystarczających środków na zaspokojenie kosztów postępowania. Jednocześnie nadesłano: składane przez firmę skarżącego deklaracje VAT – 7 za okres od stycznia 2015 r. do maja 2015 r., zestawienie do zaliczek na rozliczenie roczne za pierwsze pięć miesięcy 2015 r., rachunek zysków i strat – wariant porównawczy z powyższego okresu, a także wypis z kartoteki budynków dla działki nr [...] oraz wydruk z księgi wieczystej nr [...]. .

W piśmie przewodnim z dnia 19 października 2015 r. pełnomocnik procesowy wnioskodawcy wyjaśnił, że skarżący nie może przedłożyć oświadczeń rodziców w przedmiocie udzielanej przez nich pomocy z obawy o stan ich zdrowia.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono,

co następuje.

Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.

Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Należy bowiem zauważyć, że skarżący w treści urzędowego formularza zadeklarował dochód swojej żony, będącej jedynym żywicielem czteroosobowej rodziny, w kwocie 2.700,00 zł netto, tj. niewystarczającej na pokrycie ponoszonych wydatków, które oszacował na 3.620,00 zł. Wprawdzie wskazał, że korzysta z pomocy rodziny jednakże w żaden sposób tego nie udokumentował. A przecież mógł samodzielnie podać zakres i rodzaj udzielanej mu pomocy, oszacować jej wysokość i częstotliwość, skoro obawiał się o stan zdrowia swoich rodziców. Ponieważ tego nie uczynił zastosowanie w sprawie znalazł prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, zgodnie z którym, sytuacja kiedy deklarowane przez stronę wydatki przewyższają uzyskiwane dochody sugeruje, że posiada jeszcze inne, oprócz ujawnionych w toku postępowania, źródła przychodów co czyni złożony wniosek niewiarygodnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2005 r. sygn. akt I OZ 6/05, LEX nr 849590). Nie sposób przecież wykluczyć, że strona celowo wykazała jedynie takie dane, które mogłyby świadczyć o trudnej sytuacji finansowej, aby zwiększyć szansę uzyskania prawa pomocy. Tymczasem takie działanie strony, która stara się ukryć skąd czerpie środki na pokrycie wskazanych przez siebie wydatków nie zasługuje na aprobatę. W orzecznictwie sądowym panuje nawet pogląd, iż wątpliwości dotyczące źródeł utrzymania wnioskodawcy pojawiające się w takich przypadkach, kiedy ponosi on wydatki przewyższające wysokość zadeklarowanych dochodów, mają na tyle istotne znaczenie, że nie pozwalają uwzględnić złożonego wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447). Tym bardziej, że przedłożony przy piśmie z dnia 19 października 2015 r. materiał źródłowy nie potwierdzał podanych w treści urzędowego formularza danych, co więcej budził wątpliwości. Mianowicie z nadesłanych wyciągów bankowych, których właścicielem jest żona skarżącego ustalono, że konto Direct prowadzone w "E" S.A. systematycznie zasilają wpływy z innego rachunku, którego właścicielem jest również U. P.. I tak tytułem tzw. przelewów własnych w okresie trzech ostatnich miesięcy na konto to wpłynęła łączna kwota 6.200,00 zł (vide: przelewy z dnia 13 lipca 2015 r., 17 lipca 2015 r., 22 lipca 2015 r., 10 sierpnia 2015 r., 18 sierpnia 2015 r., 14 września 2015 r. i 28 września 2015 r.), podczas gdy wyciąg i stan rachunku, z którego dokonywano w/w przelewów nie został w żaden sposób podany. Na uwagę zasługuje także fakt, że w treści urzędowego formularza skarżący nie deklarował posiadania żadnych oszczędności, natomiast z treści przedłożonych wyciągów wynika, że saldo dostępne na koncie bankowym jego żony po opłaceniu ponoszonych wydatków wynosiło w lipcu 3.400,69 zł, w sierpniu 2.930,33 zł i we wrześniu 3.783,08 zł. Dodatkowo z wyciągu bankowego wystawionego przez Bank "F" ustalono, że żona skarżącego jest również posiadaczem tego rachunku i dokonuje tzw. przelewów wewnętrznych na inne konto (vide: przykładowo przelew z dnia 15 września 2015 r.), a nadto w ramach zlecenia stałego opłaca IKE swojemu mężowi (vide: przelew z dnia 6 lipca 2015 r.). Jakie kwoty tam zostały zgromadzone nie podano. W tej sytuacji twierdzenie jakoby skarżący i jego żona zmuszeni byli zaciągać pożyczki u rodziny i znajomych, celem pozyskania środków niezbędnych do koniecznego utrzymania nie zasługuje na aprobatę. Podobnie jak oświadczenie jakoby wynagrodzenie żony wynosiło jedynie 2.700,00 zł netto, albowiem z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych wynika, że 1 września 2015 r. żona skarżącego uzyskała ekwiwalent za urlop w kwocie 2.373,58 zł, podczas gdy jej pobory 1 października 2015 r. wynosiły łącznie 2.837,70 zł. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że wpływy na jej konto zatytułowane jako "pobory" pochodzą nie tylko z Zespołu Szkół nr [...]w J. , ale również z Gimnazjum nr [...] w J. Podobnie z zeznania podatkowego PIT-36 za 2014 r. ustalono, że poza dochodami ze stosunku pracy żona skarżącego wypracowała jeszcze inne źródła przychodu, a jej miesięczny dochód za 2014 r. wynosił 6.145,06 zł netto. Dodatkowo z prowadzonej działalności gospodarczej wypracowała przychód rzędu 3.259.868,39 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania wynoszące 3.201.293,87 zł, przyniósł dochód w kwocie 58.574,52 zł (vide: zeznanie podatkowe PIT-36L za 2014 r.), czy działalność ta nadal jest prowadzona z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych nie wynika.

Nie bez znaczenia jest również fakt darowania córkom 23 marca 2015 r. nie tylko nieruchomości o pow. 0,2406 ha (vide: księga wieczysta nr [...] ), lecz także nieruchomości o pow. 0,3335 ha, na podstawie umowy darowizny z dnia 13 kwietnia 2015 r. (vide: księga wieczysta nr [...] ), albowiem z treści w/w ksiąg wieczystych wynika, że poprzednimi właścicielami obu nieruchomości byli skarżący i jego żona, którzy po podziale majątku wspólnego w 2013 r., który przypadł U. P. , podpisali umowę o ustanowienie prawa do bezpłatnego i dożywotniego użytkowania całej nieruchomości przez J. P.. 20 marca 2015 r. od powyższego odstąpiono składając oświadczenie o zrzeczeniu się użytkowania nieruchomości o pow. 0,3335 ha, którą darowano córkom, natomiast odnośnie nieruchomości o pow. 0,2406 ha brak informacji w tym zakresie choć umowa użytkowania również jej dotyczyła. A ponieważ małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy (vide: art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 583 ze zm.) obejmującej swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienia NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 421/12, Lex 1247068, z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 5/13, Lex 1274294, z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt II FZ 104/13, Lex 1299412 oraz z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt I FZ 11/14, Lex 1419368) rzeczywiste możliwości finansowe żony skarżącego stanowią istotny czynnik, który należy brać pod uwagę przy ocenie przesłanek przyznania prawa pomocy. Z uwagi jednak na to, że te nie zostały w sposób jednoznaczny podane brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Tym bardziej, że w orzecznictwie za dominujący uznano pogląd, w świetle którego w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8). Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.