Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 371/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 39
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: Art. 7, 77 par. 1  i 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Janusz Bociąga Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez M. O. (dalej skarżąca) decyzją z dnia 28 grudnia 2016 r. nr [...] wydaną na podstawie przepisu art. 2 ust. 1, art. 3 i 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 930, zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2016 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącej pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe dofinansowanie kursu słuchowego metodą Tomatisa.

Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało uruchomione w wyniku wniosku złożonego przez skarżącą w dnu 1 września 2016 r. podczas przeprowadzanego wywiadu środowiskowego (k. 26 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] Wójt Gminy orzekł o odmowie przyznania skarżącej pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe dofinansowanie kursu słuchowego metodą Tomatisa.

Organ I instancji ustalił, że zarówno skarżąca jak i jej mąż są osobami biernymi zawodowo, nie zarejestrowanymi w Urzędzie Pracy, nie posiadają ustalonej niezdolności do pracy, jak również orzeczenia o niepełnosprawności oraz nie pobierają świadczeń z KRUS.

W ocenie organu I instancji nie wykorzystują oni własnych możliwości wynikających między innymi z przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, pomimo dotknięcia długotrwałą chorobą.

Dziecko skarżącej, uczęszcza do Przedszkola Samorządowego "I" w M oraz jest objęte zajęciami w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w S w związku z opinią o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Jest również objęty lekarską pomocą specjalistyczną. Pozostaje w stałym leczeniu z powodu autyzmu atypowego. W Przedszkolu Samorządowym "I" z chłopcem prowadzone są 2 godziny tygodniowo rewalidacji indywidualnych oraz 9 godzin tygodniowo indywidualnego wsparcia podczas pobytu dziecka w grupie przedszkolnej. Zdaniem organu rewalidacja wyczerpuje w całości możliwości zajęć dodatkowych w ramach oświaty. Dziecko uczęszcza również na zajęcia do Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w S w związku z opinią o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka nr [...] z dnia 19 marca 2013 na czas: od zaraz do rozpoczęcia nauki w szkole oraz na terapię integracji sensorycznej w tym ośrodku. Według oświadczenia skarżącej z dnia 19 września 2016 r. zajęcia te wyczerpują w całości możliwości zajęć dodatkowych w ramach wczesnego wspomagania rozwoju dziecka.

W związku z powyższym organ I instancji uznał, że dziecko skarżącej objęte jest właściwą pomocą ww. instytucji zgodnie z rozeznanymi indywidualnymi potrzebami chłopca wynikającymi między innymi z opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka i orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Odnosząc się do sytuacji finansowej skarżącej, wskazał, że złożyła ona w dniu 1 września 2016 r. oświadczenie, z którego wynika, że rehabilitacja syna (...) jest finansowa min. przez fundacje, rodzinę i znajomych (...). Oznacza ten fakt, że jest w stanie pozyskać środki na ten cel, przy czym nie podaje wysokości tego dofinansowania. Z wypisu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynika, że grunty, które skarżąca posiada w planie zagospodarowania przestrzennego Gminy M znajdują się w terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i terenach urządzeń komunikacyjnych, a więc istnieje możliwość ich wykorzystania z przeznaczeniem na finansowanie potrzeby rodziny. Zgodnie z zaświadczeniem Urzędu Gminy z dnia 19 września 2016 r., znak: [...], powierzchnia gruntów wynosi 0,9200 ha fizycznych (w tym 0,9200 ha fizycznych użytków rolnych), co daje 1,2100 ha przeliczeniowych. Skarżąca jest również właścicielem domu jednorodzinnego o powierzchni ok. 200 m2, a poza tym zameldowana jest w K, ul. J.

Znaczenie dla organu ma okoliczność, że skarżąca nie przedłożyła oświadczenia lekarskiego o braku przeciwskazań do treningu słuchowego Tomatisa, jak również nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego zakwalifikowanie dziecka na przedmiotową terapię w Centrum Terapii "L" w K, która to placówka - wg oświadczenia skarżącej - ma prowadzić niniejszą terapię syna skarżącej.

Zdaniem organu przyznanie pomocy na kurs słuchowy Tomatisa nie mieści się w katalogu "niezbędnej potrzeby bytowej", na którą wskazuje art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca uzyskała w roku 2016 szeroki wachlarz pomocy, w tym skierowanie do otrzymania pomocy żywnościowej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym (FEAD).

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła szereg zarzutów, w szczególności związanych z błędnymi ustaleniami faktycznymi w obszarze niewykorzystywania przez nią i jej męża możliwości związanych z uprawnieniami do rejestracji w Urzędzie Pracy, czy też z uprawnień do zasiłku chorobowego z KRUS. Nie zgodziła się ze stwierdzeniem organu I instancji, że potrzeby edukacyjno - terapeutyczne dziecka zostały właściwie zabezpieczone zgodnie z rozeznanymi indywidualnymi potrzebami dziecka. Według niej zignorowany został fakt, że u dziecka nastąpił progres rozwojowy. Wskazała ponadto na naruszenie art. 26 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Uzasadniając cel wnioskowanego zasiłku (niezbędną potrzebę bytową dziecka), wskazała, że kurs będzie stanowić formę leczenia syna i jest on niezbędny zgodnie z załączonymi do akt sprawy zaświadczeniami lekarskimi. Zdaniem skarżącej organ I instancji działał w sprawie w sposób przewlekły, a uzasadnienie decyzji zawiera sprzeczności i twierdzenia, które nie mają oparcia w materiale dowodowym. Nie wskazano w nim również podstaw prawnych odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia SKO wskazało, że odwołanie skarżącej stanowi w dużej mierze polemikę z działaniami Wójta Gminy, niemniej rozstrzygnęło sprawę, opierając się na zasadzie dwuinstancyjności.

Kolegium zwróciło uwagę, że przyznanie zasiłku celowego na podstawie przepisu art. 39 ustawy o pomocy społecznej opiera się na uznaniu administracyjnym.

Zaskarżona decyzja spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a., tj. zawiera szczegółowe uzasadnienie faktyczne odmowy przyznania wnioskowanej pomocy finansowej.

Skarżąca, jako systematyczny beneficjent pomocy społecznej nie może oczekiwać finansowania całokształtu potrzeb życiowych jej rodziny.

W myśl przepisu art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu".

Ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania nieodpłatnej pomocy na mocy art. 39 ww. ustawy wynosi 514,00 zł dla osoby w rodzinie. Dochód na osobę w rodzinie skarżącej nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, w związku z czym jest uprawniona jest do ubiegania się o przyznanie nieodpłatnej pomocy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej.

Akcentując istotne elementy stanu faktycznego (na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 1 września 2016 r.), organ wskazał, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz synem. Aktualnie skarżąca, jak i jej mąż, nie posiadają orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie o niepełnosprawności syna straciło ważność z dniem 31 października 2016 r.

Spełnienie przez skarżącą warunków określonych przepisem art. 39 ustawy o pomocy społecznej nie przesądza o przyznaniu jej wnioskowanego zasiłku. Świadczenia z pomocy społecznej mają charakter pomocniczy (subsydiarny) a decyzja administracyjna dotycząca tego zasiłku ma charakter uznaniowy. Organy pomocy społecznej nie są obowiązane do pokrycia wszystkich potrzeb wnioskodawcy, ale mają jedynie wspomóc go materialnie w ciężkiej sytuacji życiowej (art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Choroba dziecka skarżącej nie uzasadnia przerzucenia ciężaru sfinansowania jego potrzeb na państwo.

W przypadku wielokrotnego występowania o świadczenia z pomocy społecznej, w tym również dotyczących niepełnosprawnego członka rodziny, organ może uwzględnić tylko te, które w danej sytuacji są najistotniejsze.

Celem pomocy społecznej nie jest stałe zastępowanie osobistej aktywności osób w zakresie dostarczania im lub ich rodzinie środków utrzymania. Pomoc ta nie może bowiem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania, a ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego. Środki pomocy społecznej mogą być zatem wykorzystane jedynie do wspierania rodziny, która czasowo znalazła się w trudnej sytuacji, a nie stanowić jej stałego źródła utrzymania. Natomiast bierne oczekiwanie, że potrzeby życiowe zostaną w całości sfinansowane ze środków Państwa, w postaci świadczeń z pomocy społecznej, pozostaje w całkowitej sprzeczności z podstawowymi, ustawowymi zasadami udzielania tej pomocy osobom potrzebującym.

Zasada subsydiarności wyraża spoczywającą na jednostce powinność pełnego wykorzystania własnych zasobów, możliwości oraz uprawnień w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Skarżąca posiada zasoby w postaci nieruchomości położonej zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego Gminy M na terenach zabudowy mieszkaniowej i terenach urządzeń komunikacyjnych, której zbycie mogłoby pozwolić na uzyskanie środków przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb rodziny.

Decyzja dotycząca przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego, jak również określenia jego wysokości jest z mocy prawa decyzją podejmowaną w granicach tzw. uznania administracyjnego, po dokonaniu właściwego ustalenia stanu faktycznego i jego oceny. Uznanie administracyjne cechuje się między innymi tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności zgłoszonych żądań. Uznanie obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb z uwzględnieniem zakresu żądań innych osób ubiegających się o pomoc społeczną. W przypadku zasiłków celowych organ, działając w ramach przyznanej mu władzy dyskrecjonalnej zobowiązany jest uwzględniać, że istotą tej formy wsparcia finansowego jest umożliwienie potrzebującym podmiotom życia w warunkach odpowiadających godności człowieka poprzez zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej, a sytuacja wnioskującego oceniana być powinna każdorazowo jako indywidualny przypadek, przy czym rozstrzygnięcie organu nie może charakteryzować się dowolnością, lecz wynikać z wszechstronnie zebranego i szczegółowo przeanalizowanego materiału dowodowego. Z drugiej strony obowiązkiem organu jest rozważenie interesu publicznego przejawiającego się tu jako obowiązek właściwego rozdzielenia posiadanych środków, tak by zrealizować wsparcie dla wszystkich potrzebujących. W związku z tym sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia (zasiłku celowego) i w wysokości zgodnej z oczekiwaniami i żądaniami. Tym samym spełnienie kryteriów, w tym również finansowych, przez osobę ubiegającą się o zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sama określa, a wręcz przeciwnie, organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej.

Następnie organ przedstawił wyliczenie decyzji, na podstawie których przyznano skarżącej pomoc społeczną. Są to decyzje: z dnia [...] 2016 r. przyznająca zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 903,50 zł, z dnia 16 września 2016 r. przyznająca zasiłek okresowy w kwocie 411,26 zł miesięcznie na okres do października do grudnia 2016 r., decyzja z dnia [...] 2016 r. przyznająca codzienny gorący posiłek (obiadu) w okresie od dnia 1 września 2016 r. do dnia 31 grudnia 2016 r., decyzja z dnia [...] 2016 r. przyznająca posiłek (śniadanie i podwieczorek) w okresie od dnia 1 września 2016 r. do 31 grudnia 2016 r., decyzja z dnia [...] 2016 przyznająca zasiłek celowy na częściowe dofinansowanie zakupu niezbędnych pomocy logopedycznych w wysokości 150,00 zł, decyzja z dnia [...] 2016 r. przyznająca zasiłek celowy na częściowe dofinansowanie terapii neurologopedycznej dla dziecka skarżącej w wysokości 480,00 zł, decyzja z dnia [...] 2016 r. przyznająca specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi w miejscu zamieszkania dla syna skarżącej na okres od dnia 25 stycznia 2016 r. do dnia 31 października 2016 r. oraz decyzja z dnia [...] 2016 r. przyznająca specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi w miejscu zamieszkania dla syna skarżącej na okres od dnia 1 listopada 2016 r. do dnia 31 grudnia 2016 r.

Organ aktywnie zatem reaguje na potrzeby rodziny skarżącej.

Za odmową przyznania wnioskowanego zasiłku przemawia też interes społeczny. W wyniku pauperyzacji społeczeństwa wpływa do organów pomocowych coraz większa liczba wniosków o środki finansowe, natomiast organ jest zobowiązany zaspokoić potrzeby najbardziej potrzebujących. Skarżąca uzyskała pomoc w pierwszej połowie 2016 r. w wysokości 20.909.11 zł, podczas, gdy inne osoby w trym samym okresie pomoc w wysokości 3.192,38 zł.

Organ uznał zarzut naruszenia przepisów konwencji ONZ za nieuzasadnione, gdyż z treści art. 26 nie można wyprowadzić prawa do konkretnej postaci świadczenia społecznego czy rehabilitacyjnego, ani tym bardziej obowiązku zapewnienia świadczeń z poci społecznej.

Kolegium nie kwestionuje samej celowości zastosowania terapii za pomocą metody Tomatisa, czy też wskazań metodycznych w tym zakresie, niemniej wzięło pod uwagę następujące fakty: syn skarżącej uczęszcza do Przedszkola Samorządowego w M "I" na zajęcia rewalidacyjne, A. O. uczęszcza do Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w S na zajęcia związane ze wczesnym wspomaganiem rozwoju dziecka, w październiku 2016 r. przyznano skarżącemu dofinansowanie z GOPS na zakup pomocy logopedycznych dla syna skarżącej w wysokości 150,00 zł, w październiku 2016 r. przyznano dofinansowanie z GOPS na terapię neurologopedyczną dla syna skarżącej w wysokości 480,00 zł.

W związku z tym kolejny wniosek o pomoc terapeutyczną dla syna nie może być potraktowany jako wniosek o zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej dziecka o której mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Zasiłek celowy nie może bowiem służyć do finansowania każdej metody terapeutycznej, którą zalecają lekarze specjaliści.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca powtórzyła zarzuty odwołania. Podkreśliła w szczególności, że konieczność zastosowania u syna terapii metodą Tomatisa wynika wprost z zaświadczenia lekarskiego, wystawionego na żądanie Wójta, stąd niezrozumiałe są dla niej kierowane przez Wójta w tym zakresie pytania do sporządzającego opinię psychologiczną. Zarzuciła organowi odwoławczemu, że nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego co do istotnych okoliczności, który jedynie powtarza niedorzeczności Wójta. Nie zgadzając się z decyzjami organów przedstawiła swoje argumenty w obszernej polemice do stanowiska organów zwłaszcza co do jej bierności zawodowej, oceny terapii metodą Tomatisa niekwalifikującej się do uznania jej za niezbędną potrzebą bytową, posiadanych zasobach materialnych, których skarżąca nie wykorzystuje.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpatrując sprawę, zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 1647.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę prawną (materialnoprawną) negatywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia w tej sprawie stanowił art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 930, zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej).

Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).

Ze wskazanej regulacji jasno zatem wynika, co trafnie zauważyło SKO, że przyznanie zasiłku celowego leży w granicach, tzw. uznania administracyjnego. Istotnie, działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności, bo możliwość wyboru przez organ spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań, doznaje ograniczenia już w samej normie prawnej, wprowadzającej uznanie poprzez wyznaczenie przez ustawodawcę ram w konkretnej kategorii spraw. Doznaje ono zatem ograniczenia postanowieniami naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7, uzupełnionej postanowieniami art. 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), jak i zasadami i celami określonymi w ustawie o pomocy społecznej, wskazanymi w art. 2 i 3 oraz w art. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Postanowienia artykułów: 7 i 77 § 1 k.p.a. nakazują więc organom respektowanie interesu indywidualnego do granic jego kolizji z interesem publicznym. Ustalenie treści interesu publicznego w konkretnej sprawie administracyjnej wiązać się będzie z celami regulacji prawnej stanowiącej materialnoprawną podstawę dla rozstrzygnięcia takiej sprawy.

Rzeczywiście, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna, jak wynika z art. 3 ust. 1 ustawy, ma więc charakter wsparcia osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są natomiast zobowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, co wynika z postanowień art. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Decyzja podjęta w ramach uznania administracyjnego nie będzie mogła być więc uznana za dowolną wtedy, gdy orzekający organ ustali zgodnie z artykułami: 7, i 77 § 1 k.p.a. wszystkie istotne okoliczności dla treści rozstrzygnięcia wydawanego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej wykazując przewagę bądź to indywidualnego interesu beneficjenta biorącego górę nad interesem publicznym przy uwzględnieniu celów i zasad pomocy społecznej, bądź na odwrót, wykazując przewagę interesu publicznego nad indywidualnym beneficjenta, także wskazując na cele i zasady pomocy społecznej za tym przemawiające.

W rozpoznawanej sprawie organy obydwu instancji, wydając decyzje odmawiające skarżącej przyznania zasiłku celowego z art. 39 ustawy o pomocy społecznej na terapię słuchową syna skarżącej przekroczyły, w ocenie Sądu, ramy uznania administracyjnego.

Nie ustaliły bowiem wszystkich istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, zgodnie z postanowieniami artykułów: 7, i 77 § 1 k.p.a. i nie poddały ich właściwej ocenie, w myśl art. 80 k.p.a.

Wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, że "niezbędna potrzeba bytowa" to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować; to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym.

W kontekście powyższego oraz sytuacji zdrowotnej syna skarżącej, nie trzeba dysponować wiedzą medyczną, lecz wystarczy skorzystać z doświadczenia życiowego i ogólnej wiedzy, bądź umiejętności jej poszerzenia korzystając z ogólnodostępnych w dobie dzisiejszych czasów mediów – Internetu – by z łatwością stwierdzić, że określona i zalecona przez lekarzy terapia słuchowa dla syna skarżącej, zwłaszcza przy jego schorzeniu, jest mu niezbędna do dalszej egzystencji i funkcjonowania w społeczeństwie, skoro efektem jej zastosowania jest zmniejszenie objawów nadwrażliwości i znaczna poprawa komunikacji z otoczeniem. Wbrew więc stanowisku organów, wyczerpuje to pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej", jako jednej z przesłanek udzielenia skarżącej wsparcia finansowego, przewidzianego art. 39 ustawy o pomocy społecznej.

Po drugie, skarżąca ma prawo ubiegać się o wsparcie od organu pomocy społecznej nawet w sytuacji, gdy takiego wsparcia w różnej formie organy pomocy społecznej już skarżącej udzieliły. Z całą stanowczością stwierdzić należy, że w tym względzie organy mają się kierować celami i zasadami wskazanymi w ustawie o pomocy społecznej, a więc ogólnie rzecz biorąc adekwatnością form pomocy do aktualnej sytuacji życiowej, dochodowej i materialnej beneficjenta. Udzielenie już wsparcia nie może zatem pociągać za sobą automatycznej odmowy sfinansowania żądanych celów. Zgodzić się należy z orzekającymi organami, że w świetle treści art. 3 ustawy o pomocy społecznej, nie można wyprowadzać wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów. Interpretacja taka pozostawałaby bowiem w sprzeczności z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania. Trafne jest też stanowisko Kolegium, że obowiązkiem organu jest rozważenie interesu publicznego przejawiającego się jako obowiązek właściwego rozdzielenia posiadanych środków, tak by zrealizować wsparcie dla wszystkich potrzebujących. W związku z tym sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia (zasiłku celowego) i w wysokości zgodnej z oczekiwaniami i żądaniami. Zwrócić jednak należy uwagę, że za każdym razem organ powinien dokonać oceny, które ze świadczeń w danej sytuacji są najistotniejsze, niezbędne, przy jednoczesnym prawie odmowy uwzględnienia części żądań z uwagi właśnie i na ten podniesiony aspekt. Wielokrotność składania żądań może więc w danej sytuacji faktycznej jedynie determinować rozmiar tej pomocy, chyba że już na ten cel co dopiero świadczenie zostało beneficjentowi przyznane bądź osoba żąda zupełnie niepotrzebnych dla swojej egzystencji świadczeń.

Kolejno więc zgłoszone żądanie skarżącej, nie zwalniało organów, zwłaszcza w sytuacji podejmowania decyzji o wsparciu w formie zasiłku celowego z art. 39 ustawy o pomocy społecznej w ramach uznania administracyjnego, od wnikliwego ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności. Organ w tym zakresie nie jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia pełnych i precyzyjnych ustaleń co do stanu faktycznego i oceny, czy okoliczności sprawy odpowiadają przesłankom udzielenia wnioskowanej pomocy.

Podniesienie więc zarzutu dysponowania własnymi zasobami, umożliwiającymi skarżącej przezwyciężenie trudności w jakich się znajduje i sfinansowanie przedmiotowej terapii słuchowej syna, wymagało od organów uprzedniego dokładnego zweryfikowania tych okoliczności. Wbrew twierdzeniom organów skarżąca, jak wynika z przedłożonej przez nią kopii aktu notarialnego, sprzedała wyszczególnione w nim nieruchomości w czerwcu 2003 r., a więc przed wydaniem decyzji w I instancji w tej sprawie. Jak wyjaśniła posiada jedynie działkę na której jest posadowiony dom, a druga z posiadanych działek stanowi drogę dojścia i dojazdową do domu. Zameldowanie natomiast pod wskazanym adresem w K związane było z koniecznością uczęszczania syna do przedszkola na terenie K i w związku z jego niepełnosprawnością. Również i sytuacja rodzinna, zaangażowanie się dwójki dorosłych pozostałych dzieci skarżącej w leczenie niepełnosprawnego syna zostały wyjaśnione. W tym zakresie istotnym jest też ustalenie sytuacji materialnej i zdrowotnej wszystkich członków rodziny skarżącej.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze jak i organ I instancji podjęły arbitralne i dowolne decyzje z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, dokonując przy tym niewłaściwej oceny terapii słuchowej syna skarżącej, jako niepodpadającej pod pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej", o której mowa we wskazanym przepisie. Nieprzekonywujące okazały się argumenty organów, że w tym przypadku interes indywidualny skarżącej nie mógł zostać uwzględniony z powodu udzielenia już skarżącej wsparcia finansowego, gdyż wpływ na to miała konieczność uwzględniania posiadanych środków na te cele i ilość korzystających z nich beneficjentów. Rzeczywiście, jak to już zostało podkreślone, organ mając obowiązek dokonania każdorazowej oceny nie tylko sytuacji materialnej wnioskodawcy, ma też obowiązek analizowania ilości i rodzaju skierowanych do niego form pomocy, jak i przestrzegać pewnej dyscypliny finansowej pozwalającej zabezpieczyć realizację potrzeb wszystkich osób uprawnionych w okresie rozliczeniowym. Działania organów w tym względzie nie mogą jednak polegać na przyjmowanym i powielanym schemacie, bez głębszej analizy konkretnej sytuacji beneficjenta, że skoro jest duża liczba beneficjentów a wysokość przyznanych środków jest ograniczona, to w sytuacji gdy jeden z beneficjentów zwraca się wielokrotnie o przyznanie mu świadczeń, to z tego powodu należy odmówić mu żądanych świadczeń. W tym zakresie organy muszą szczególnie wnikliwie oceniać w kontekście sytuacji życiowej, zdrowotnej, materialnej i dochodowej konkretnej osoby i jej rodziny, czy żądana przez nią pomoc jest jej niezbędna i czy nie jest jej w stanie rzeczywiście zaspokoić przy wykorzystaniu własnych środków. Zwrócić należy uwagę, że za nieprawidłowe należałoby uznać takie działania organu polegające na finansowaniu potrzeb tylko jednej lub kilku rodzin, z pominięciem pozostałych uprawnionych rodzin, chociażby sytuacja materialna albo zdrowotna tej rodziny lub tych rodzin była najtrudniejsza. Działania te wymagają zatem pewnej, prawidłowej i konsekwentnie prowadzonej logistyki i nie mogą polegać na wybiórczym, automatycznym i niczym nie uzasadnionym, poza wskazaniem okoliczności wielokrotnego zwracania się do organów pomocy społecznej z żądaniami pomocy, udzielenia pomocy na inne cele, podejmowaniu negatywnych dla beneficjenta decyzji tylko z tego względu. W ten kontekst wpisuje się również kwestia związana, o czym Sądowi wiadomo z urzędu, nierealizowania w dostatecznym zakresie zajęć specjalistycznych oraz innych, odpowiednich ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe, edukacyjne, czy możliwości psychofizyczne dzieci lub uczniów, wskazanych w art. 22 ust. 2 pkt 11 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 1943 ze zm.), a których obowiązek zapewnienia z kwot otrzymywanej podwyższonej subwencji ogólnej oświatowej przez jednostki samorządu terytorialnego, wynika z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1113). Wskutek tego skarżąca została niejako zmuszona do zwrócenia się o sfinansowanie części potrzeb do organów pomocy społecznej, z czego co do zasady nie można wyciągać negatywnych dla niej konsekwencji. Organy nawet nie rozważyły na ile terapia słuchowa Tomatisa wykracza poza obowiązki realizowane w ramach systemu oświaty.

Skoro organy nie ustaliły w sposób rzeczywisty sytuacji skarżącej, jej rodziny, w tym syna, zwłaszcza w kontekście zdrowotnym i posiadanych zasobów materialnych, to argumentacja, że w takim stanie rzeczy interes publiczny przeważył nad indywidualnym skarżącej nie mogła zostać uznana za zasadną.

Mając na względzie uchybienia organów przepisom postępowania administracyjnego, artykułów: 7, 77 § 1, 80 k.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią powyższe wskazania Sądu i mając na względzie cele i zasady pomocy społecznej oraz przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego wydadzą stosowne decyzje na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej załatwiając wniosek skarżącej o przyznanie jej zasiłku celowego na terapię słuchową syna.

Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.