Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 277/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 122, art. 187 par. 1, art. 191
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z  art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2015 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) orzeka, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 1436 (tysiąc czterysta trzydzieści sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: SKO, Kolegium) decyzją z dnia [...] r., nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej O.p.) uchyliło decyzję Prezydenta Miasta K. (dalej: Prezydent Miasta) nr [...] w przedmiocie określenia wysokości podatku od nieruchomości za rok 2008 w kwocie [...] zł. i określiło A (dalej: Spółka, skarżąca) wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości od przedmiotów opodatkowania położonych w K. przy ul. [...] , ul. [...] oraz ul. [...] w obrębie działek o nr [...] za 2008 rok w kwocie [...] zł.

Prezentując stan faktyczny sprawy Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] r. (winno być z [...] r. dopisek Sądu), Prezydent Miasta określił A’ z siedzibą w K. (obecnie A) wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2008 w kwocie [...] zł. Do podstawy opodatkowania organ podatkowy I instancji przyjął:

grunty zw. z prowadzeniem dział. gosp. I-VII o powierzchni [...] m2

grunty zw. z prowadzeniem dział. gosp. VIII-XII o powierzchni [...] m2

grunty pozostałe I-II o powierzchni [...] m2

grunty pozostałe III-XII o powierzchni [...] m2

budynki lub ich części - mieszkalne I-II o powierzchni [...] m2

budynki lub ich części - mieszkalne III-XII o powierzchni [...] m2

budynki lub ich części - zw. z działalnością gospodarczą o powierzchni [...] m2

budynki lub ich części – pozostałe o powierzchni [...] m2.

SKO podkreśliło, że opodatkowaniem objęto między innymi nieruchomość położoną w K. przy ul. [...] stanowiącą działkę nr [...] o powierzchni [...] m2. Organ I instancji przyjął, że obowiązek podatkowy w związku z wymienioną wyżej nieruchomością spoczywał na Spółce przez cały rok. Organ I instancji nie zgodził się ze stanowiskiem Spółki, iż podatnikiem podatku od spornej nieruchomości powinien być Skarb Państwa jako jej posiadacz samoistny.

Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca pierwotnie zadeklarowała podatek od nieruchomości położonych w K. przy ul. [...], [...],[...],[...], ul. [...],[...],[...],[...],[...], [...],[...], ul. [...] oraz w tabeli na stronie 2 uzasadnienia zaskarżonej decyzji wyliczył grunty i budynki jakie za 2008 rok Spółka zgłosiła do opodatkowania.

SKO podniosło, że grunt oznaczony jako działka nr [...] położony w K. przy ul. [...] stanowi własność skarżącej, dla której to nieruchomości urządzono księgę wieczystą nr [...]. Kolegium podkreśliło, że wpisania skarżącej w Dziale II księgi wieczystej jako właściciela nieruchomości dokonano na podstawie:

1. wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...];

2. postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...] w sprawie o uzgodnienie treści księgi z rzeczywistym stanem prawnym;

3. wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...] w sprawie o uzgodnienie treści księgi z rzeczywistym stanem prawnym.

SKO podało, że wniosek o wpis prawa własności w miejsce Skarbu Państwa Spółka złożyła w dniu 23 grudnia 2009 r. Z treści księgi wieczystej urządzonej dla spornej nieruchomości wynika, że powierzchnia działki nr [...] uległa zmianie z [...] m2 do [...] m2.

Kolegium podkreśliło, że wezwało organ I instancji do wyjaśnienia przyczyn wprowadzenia zmian w zakresie powierzchni spornej działki. Organ podatkowy I instancji przedłożył opracowanie geodezyjne dotyczące wznowienia granic E obręb B. Z., karta mapy 4, działka nr [...]. Z dokumentacji tworzącej opracowanie wynika, że w następstwie prowadzonych prac geodezyjnych ustalono, iż rzeczywista powierzchnia działki nr [...] wynosi [...] m2, a nie [...] m2. Biegły geodeta dokonujący pomiarów i wyliczeń podał, że wystąpił ubytek powierzchni działki o [...] m2 i stwierdził, że poprzednio w ramach prac geodezyjnych przeprowadzonych w 1993 r. i 2006 r. niewłaściwie określono punkt graniczny nr [...], co mogło być następstwem nie uwzględnienia szkiców sporządzonych w 1886 r. i 1912 r., na których klarownie oznaczono położenie tego punktu.

SKO wskazało, że podstawę prawną (materialnoprawną) wymiaru podatku od nieruchomości stanowi ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej: u.p.o.l.) oraz uchwała Rady Miasta K. z dnia [...] r., Nr [...] w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na rok 2008 obowiązujących na terenie Miasta K. (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2007 r. Nr 193 poz. 3636 ze zm.). Kolegium wskazało, że podatnikami podatku od nieruchomości zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l. są między innymi osoby prawne będące:

1. właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3,

2. posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych,

3. użytkownikami wieczystymi gruntów,

4. posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Organ odwoławczy podniósł, że Spółka przyjęła wykładnię art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., w myśl której warunkiem uznania właściciela za podatnika podatku od nieruchomości jest to, aby nieruchomość była w jego posiadaniu samoistnym. Taka interpretacja zdaniem SKO jest błędna, bowiem z ustawy nie sposób wywieść jakiegokolwiek dodatkowego kryterium, od spełnienia którego uzależniony byłby obowiązek podatkowy właściciela. Warunku takiego nie można wywieść z treści art. 3 ust 3 u.p.o.l. Przepis ten dotyczy bowiem obowiązku podatkowego posiadacza samoistnego nie będącego właścicielem. Jeżeli nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 3 ust. 3 u.p.o.l. to obowiązek podatkowy z tytułu podatku od nieruchomości spoczywa na właścicielu niezależnie od tego czy nieruchomość znajduje się w jego władaniu czy posiadaniu samoistnym. Posiadanie samoistne jest stanem faktycznym, a nie tytułem prawnym. Zdefiniowane zostało w art. 336 Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) jako władanie rzeczą jak właściciel. Dla zakwalifikowania posiadania jako samoistne konieczne jest nie tylko fizyczne dysponowanie rzeczą, lecz również uzewnętrznione przekonanie posiadacza, o tym że przysługują mu atrybuty właściciela - prawo korzystania z rzeczy, pobierania z niej pożytków oraz rozporządzania (art. 140 k.c.). Nie wykluczona jest sytuacja, w której nieruchomość nie będzie w posiadaniu samoistnym właściciela, ani też żadnego innego podmiotu. Wówczas to podatnikiem podatku od nieruchomości będzie właściciel - art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.

SKO podkreśliło, że w niniejszej sprawie poza sporem jest to, że w okresie objętym decyzją sporna działka nr [...] stanowiła własność Spółki. Równocześnie nie sposób stwierdzić, że znajdowała się ona w posiadaniu samoistnym innego niż właściciel podmiotu, w szczególności Skarbu Państwa. Spółka w toku wieloletnich postępowań sądowych uzyskała szereg korzystnych dla siebie orzeczeń, z których wynikało, że wszelkie pretensje podmiotów zajmujących wcześniej nieruchomość były nieuprawnione, a Spółce przysługiwało i przysługuje prawo własności. Postępowanie sądowe, którego uczestnicy zamierzali wykazać, że doszło do zasiedzenia nieruchomości na szkodę Spółki zakończyło się ostatecznie orzeczeniem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r., a Sąd Najwyższy oddalił kasację od tego orzeczenia. Wprowadzenie Spółki w posiadanie nieruchomości, w części w jakiej była ona we władaniu Komunalnego Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w K. (dalej: KZGM) nastąpiło w listopadzie 2010 r., na którą to okoliczność sporządzono stosowną dokumentację. Spółka obejmując władanie nieruchomością przyjęła rozliczenie przychodów i kosztów z nieruchomości budynkowej położonej przy ul. [...] w K. za okres od 16 listopada 2000 r. do 15 listopada 2010 r. Z rozliczenia wynikało, że dochód (przychody po pomniejszeniu o koszty) ze wspomnianej nieruchomości wyniósł [...] zł. Kolegium zaznaczyło, że w kosztach uwzględniono podatek od nieruchomości za okres 2000-2008 oraz wskazało, że ostatecznie Spółka przyjmując rozliczenie za okres 2000-2010 zachowała się jak właściciel pobierający pożytki z nieruchomości akceptujący swoiste sprawozdanie z zarządu nieruchomością. Natomiast KZGM - działający w imieniu i na rzecz Prezydenta Miasta K. - postąpił jak dzierżyciel nieruchomości, czyli podmiot władający rzeczą za kogo innego. KZGM wydał otrzymane w latach 2000-2010 korzyści po potrąceniu kosztów, w tym podatków i kosztów administrowania. Sama Spółka w piśmie z dnia 6 września 2012 r. przyznała, że Skarb Państwa - Prezydent Miasta K. działał w jej ocenie jak właściciel do momentu wydania przez Sąd Najwyższy postanowienia z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt V CSK 297/08 oddalającego skargi kasacyjne dotyczące orzeczenia Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. w sprawie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia. W ocenie samej Spółki po uzyskaniu korzystnych dla niej orzeczeń przesądzających kwestię własności, Skarb Państwa przestał zachowywać się jak właściciel nieruchomości. Korzystające dotychczas z nieruchomości B. w K. (dalej: B) uznawało prawo własności Spółki, co wynika z treści pisma skarżącej z dnia 28 stycznia 2009 r. i zamierzało ją wydać skarżącej. SKO podkreśliło, że Spółka wskazała przy tym, że do czasu usunięcia wymienionych przez nią braków w dokumentacji nie godziła się na wyznaczenie spotkania celem odbioru nieruchomości od B.

Kolegium wskazało, że Spółka w wyjaśnieniach zamieszczonych w piśmie z dnia 28 lipca 2010 r. przedstawiła przebieg zdarzeń związanych z objęciem w posiadanie części spornej nieruchomości będącej we władaniu B, z którego wynika, że ta ostatnia chciała w czerwcu 2008 r. przekazać nieruchomość skarżącej, jednakże Spółka nie zgodziła się na jej przejęcie z uwagi na występujące w jej ocenie braki w dokumentacji związanej z nieruchomością. SKO akcentowało, że skoro B nie zamierzała zachować posiadania i uznawała, że nieruchomość winna znaleźć się w posiadaniu właściciela to brak było po jej stronie elementu wolicjalnego wymaganego dla przypisania jej statusu posiadacza samoistnego. Tym samym uprawnione było twierdzenie, że przez część roku na Spółce spoczywał obowiązek podatkowy z tytułu podatku od nieruchomości w związku ze spornym gruntem.

Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił, że rzeczywista powierzchnia spornej działki nr [...] była mniejsza o [...] m2. Podkreślono, że skoro podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości jest powierzchnia gruntu, a dane dotyczące powierzchni gruntu zawarte w ewidencji gruntów okazały się błędne (co wynika z dokumentacji stanowiącej podstawę do wpisu w ewidencji), to niedopuszczalne było wyliczenie podatku z uwzględnieniem wadliwej ewidencji gruntu. Z tych też względów organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję organu podatkowego I instancji w całości i orzekł, co do istoty poprzez określenie Spółce wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości.

W skardze na ww. decyzję SKO z dnia [...] r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. poprzez uznanie, że skarżąca była podatnikiem podatku za rok 2008 od nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni [...] m2.

Pełnomocnik skarżącej wniósł o:

1) uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie jej pkt 2,

2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego w kwocie [...] zł. oraz uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że kwestionuje określoną w zaskarżonej decyzji kwotę zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości ponad kwotę [...] zł., która została już uiszczona. SKO błędnie uznało, że na skarżącej ciążył w 2008 r. obowiązek podatkowy dotyczący nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. podatnikiem podatku od nieruchomości jest właściciel nieruchomości, chyba że nieruchomość ta znajduje się w posiadaniu samoistnym - wówczas podatnikiem tego podatku jest posiadacz samoistny nieruchomości, a nie jej właściciel - a taki przypadek zachodzi jego zdaniem w niniejszej sprawie.

Pełnomocnik skarżącej wskazał, że nieruchomość położona w K. przy ul. [...] (działka nr [...]) po II wojnie światowej przeszła na własność Skarbu Państwa i od 1959 r. do 15 listopada 2010 r. pozostawała w zarządzie KZGM. Na podstawie: wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...], postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...] oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...], w dniu 20 stycznia 2010 r. w księdze wieczystej urządzonej dla wyżej wymienionej nieruchomości, jako właściciela wpisano skarżącą, przy czym aż do dnia 15 listopada 2010 r. nieruchomość ta znajdowała się w faktycznym władaniu Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K.. Do dnia 15 listopada 2010 r. skarżąca nie mogła nieruchomością zarządzać, pobierać z niej pożytków, a do dnia 20 stycznia 2010 r. również nią rozporządzać. Wszystkich czynności związanych z zarządem nieruchomością do dnia 15 listopada 2010 r. dokonywał Skarb Państwa - Prezydent Miasta K., do tego też dnia czerpał korzyści z tej nieruchomości. Jednocześnie do dnia wpisania skarżącej do księgi wieczystej wyżej wymienionej nieruchomości jako jej właściciela, Skarb Państwa - Prezydent Miasta K. odmawiał wydania nieruchomości skarżącej i podejmował działania prawne mające na celu ustalenie jego prawa własności co do tej nieruchomości. Tak więc Skarb Państwa - Prezydent Miasta K. do dnia 15 listopada 2010 r. faktycznie władał nieruchomością położoną w K. przy ul. [...] (działka nr [...]) i jednocześnie co najmniej do dnia powzięcia wiadomości o wpisie skarżącej do księgi wieczystej nieruchomości jako jej właściciela manifestował zamiar władania tą nieruchomością dla siebie. Ponadto uzależniał wydanie nieruchomości skarżącej od jej ujęcia w księdze wieczystej nieruchomości, jako jej właściciela.

Autor skargi wywodził, że w niniejszej sprawie nie zaistniała, w okresie od prowadzenia przez Skarb Państwa - Prezydenta Miasta K. postępowania o ustalenie zasiedzenia wyżej wymienionej nieruchomości, co najmniej do dnia powzięcia przez niego wiedzy o wpisie skarżącej do księgi wieczystej tej nieruchomości, widoczna, uzewnętrzniona zmiana jego intencji jako posiadacza samoistnego. Organy podatkowe obu instancji nie wskazały na taką zmianę, nie wyjaśniły momentu zmiany, jak również nie wyjaśniły formy władania nieruchomością przez Skarb Państwa - Prezydenta Miasta K. w 2008 r. Pełnomocnik podnosił, że w literaturze wskazuje się (zob. Kunicki, w: System, t. II, s. 832), iż posiadanie samoistne tym różni się od posiadania zależnego, że pierwsze jest władztwem nad rzeczą niezawisłym od dyspozycji innej osoby, drugie natomiast jest władztwem podporządkowanym innej osobie, nawet gdy między właścicielem lub posiadaczem samoistnym a posiadaczem zależnym nie było żadnego stosunku umownego. Stwierdzenie to oddaje istotę różnicy pomiędzy rodzajami posiadania, przy czym istotne znaczenie ma stan świadomości posiadacza (tak również w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 1998 r., o sygn. akt I CKN 538/97). Do dnia ostatecznego wydania nieruchomości skarżącej, tj. do dnia 15 listopada 2010 r. posiadanie Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K., nie było posiadaniem zależnym od dyspozycji skarżącej ani żadnego innego podmiotu, nigdy też pomiędzy Skarbem Państwa - Prezydentem Miasta K. a skarżącą nie istniał żaden stosunek umowny. Brak jest zatem podstawy dla twierdzenia, że doszło do zmiany formy posiadania przez Skarb Państwa - Prezydenta Miasta K. w stosunku do wcześniejszego okresu. W ocenie Pełnomocnika Skarb Państwa - Prezydent Miasta K. był w 2008 r. posiadaczem samoistnym nieruchomości, a zatem na podstawie art. 3 ust. 3 u.p.o.l. był podatnikiem podatku od tej nieruchomości.

Pełnomocnik skarżącej podniósł także, że organ odwoławczy błędnie wywiódł, iż zdaniem skarżącej podatnikiem podatku od nieruchomości jest jej właściciel tylko o tyle, o ile jest zarazem jej posiadaczem samoistnym. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. co do zasady to właściciel jest podatnikiem podatku od nieruchomości, chyba że nieruchomość znajduje się w posiadaniu samoistnym innej osoby - wówczas zobowiązanie podatkowe spoczywa na posiadaczu samoistnym. Zdaniem skarżącej Skarb Państwa - Prezydent Miasta K. w 2008 r. był posiadaczem samoistnym nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] (działka nr [...]), w związku z czym to na nim, a nie na skarżącej - właścicielu, spoczywa zobowiązanie do odprowadzenia podatku za ten okres.

Pełnomocnik Spółki podkreślał, że poza sporem pozostaje, iż w 2008 r. to skarżąca była właścicielem nieruchomości, jednakże, aby ustalić, czy to na niej spoczywa zobowiązanie podatkowe do odprowadzenia podatku od tej nieruchomości za 2008 r. należy de facto rozstrzygnąć, czy Skarb Państwa - Prezydent Miasta K. był w 2008 r. jej posiadaczem samoistnym, czy też nie. Dla tej oceny bez znaczenia jest, podkreślony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji fakt, iż skarżąca, obejmując w posiadanie nieruchomość w dniu 15 listopada 2010 r. przyjęła rozliczenie przychodów i kosztów za okres od 16 listopada 2000 r. do 15 listopada 2010 r. Bez znaczenia, dla ustalenia, czy i kto był posiadaczem samoistnym tej nieruchomości w 2008 r. jest, czy w późniejszym okresie skarżąca "zachowała się jak właściciel pobierający pożytki z nieruchomości, akceptując swoiste sprawozdanie z zarządu nieruchomością". Dla ustalenia, czy Skarb Państwa - Prezydent Miasta K. był posiadaczem samoistnym istotne jest wyłącznie ustalenie, czy zachodziły łącznie dwie przesłanki takiego posiadania: czy w 2008 r. nieruchomość pozostawała w jego faktycznym władaniu i czy w tym okresie manifestował on zamiar władania nieruchomością dla siebie. Obydwie te przesłanki były spełnione we wskazanym okresie.

SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podnosząc, że skarżąca w większości powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu, przedstawiając własną ocenę stanu faktycznego. Organ odwoławczy w pełni podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że Spółka nie przedstawiła żadnych nowych, istotnych dla sprawy okoliczności, ani argumentów. Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, że sporna działka gruntowa oznaczona nr [...] o rzeczywistej powierzchnia [...] m2 zabudowana była siedmioma budynkami, z których jeden pozostawał w administrowaniu KZGM (dzierżenie). Budynek ten został przekazany Spółce jako właścicielowi przez KZGM, po uprzednich wezwaniach do jego przejęcia, w listopadzie 2010 r. Na okoliczność tę sporządzono protokół zdawczo-odbiorczy. Zdaniem SKO nie sposób jednak wywodzić, z faktu sporządzenia protokołu zdawczo-odbiorczego budynku, że podmiot przekazujący (KZGM) był w posiadaniu całej nieruchomości, czyli gruntu wraz z pozostałymi posadowionymi na nim obiektami budowlanymi. Natomiast organy podatkowe zgromadziły materiał dowodowy, z którego wynika, że co najmniej od czerwca 2008 r. w całości sporna nieruchomość nie znajdowała się w posiadaniu samoistnym Skarbu Państwa ani też żadnego innego podmiotu. W istocie, odmiennie od tego jak usiłuje to przedstawić Spółka, działka nr [...] była w posiadaniu B w K.. B po niekorzystnych dla niej rozstrzygnięciach sądów powszechnych podjęła nieudaną próbę przekazania nieruchomości skarżącej, co miało miejsce w czerwcu 2008 r. Po tym czasie B w praktyce porzuciła teren, który wraz ze znajdującymi się na nim budynkami ulegał dewastacji. Natomiast Skarb Państwa - Prezydent Miasta K. reprezentowany przez jednostki organizacyjne, po pierwsze nie był w posiadaniu nieruchomości oznaczonej jako działka [...], po drugie nie przejawiał woli władania nią dla siebie, a zatem nie sposób przypisać mu statusu posiadacza samoistnego w rozumieniu art. 336 k.c.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja/postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny jest po części sporny. W ocenie Sądu z uwagi na jego zaprezentowanie przy okazji opisywania stanowisk strony i organów brak jest konieczności jego ponownego pełnego przedstawiania. W dalszej części swoich rozważań Sąd odniesie się jedynie do niektórych istotnych dla rozstrzygnięcia elementów stanu faktycznego.

W pierwszej kolejności Sąd po analizie akt sprawy wskazuje, że wątpliwości wzbudziła kwestia przedawnienia, albowiem jego ewentualne stwierdzenie determinuje dalszy zakres postępowania podatkowego. Regulujący tę kwestię przepis art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, jest przepisem prawa materialnego. Zaistnienie przesłanek w nim określonych wywołuje daleko idące skutki procesowe w postaci obligatoryjnego umorzenia postępowania podatkowego. Zgodnie bowiem z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

SKO w zaskarżonej decyzji (strony 5-6 uzasadnienia) wskazało, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r., ze względu na to, iż w sprawie miało miejsce skuteczne zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym strona została zawiadomiona. Tyle tylko, że w przedłożonych Sądowi aktach sprawy, w tym aktach egzekucyjnych, brak jest postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. Nr [...], określającej wysokość zobowiązania podatkowego za sporny rok podatkowy 2008. W aktach sprawy znajduje się natomiast postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...], którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...] określającą Spółce wysokość zobowiązania, ale za rok podatkowy 2009 (karta 84 akt administracyjnych organu II instancji). Z uwagi na powyższy brak wątpliwości budzi kwestia legalności działań egzekucyjnych, a w konsekwencji, nie można skontrolować kwestii skuteczności zastosowania środka egzekucyjnego. Wskazać przy tym przyjdzie, że z tytułów wykonawczych z dnia [...] r. wynika, iż podstawą prawną należności (Rubryka B, pozycja 30 tytułów egzekucyjnych wydanych w przedmiotowej sprawie podatku za 2008 rok) jest orzeczenie z dnia [...] r. nr [...]. Powyższy brak powoduje, że zaskarżona decyzja wymyka się spod kontroli Sądu.

Stosownie do art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem warunku o którym wyżej mowa, zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2008 r. przedawniłoby się z końcem roku 2013. Z uwagi na to, że decyzja organu podatkowego I instancji została wydana w 2013 r., a decyzję organu II instancji wydano w 2014 r. niezbędnym, w ocenie Sądu, staje się ustalenie czy okoliczności wpływające na bieg terminu przedawnienia wystąpiły w sprawie, w tym czy nieostatecznej decyzji Prezydenta Miasta K. nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Nie sposób bowiem przyjąć, że egzekucja należności podatkowej określona nieostateczną decyzją organu I instancji, której nie nadano by rygoru natychmiastowej wykonalności, przerwała bieg terminu przedawnienia. Z wywodów SKO wynika ponadto (strony 5-6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), że w dniu 30 grudnia 2013 r. poprzez fakt odmowy przyjęcia przesyłki stronie doręczono korespondencję zawierającą zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego.

Wskazać także przyjdzie, że co prawda zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny, to jednak nie sposób byłoby zaakceptować legalność działań organu, który stosowałby środek egzekucyjny w oparciu o nieostateczną decyzję podatkową, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności i tym uzasadniał brak przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Tym samym już tylko powyższa kwestia uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i zbadanie powyższej kwestii.

Niezależnie od powyższego i z uwagi na istotę sporu, która sprowadza się do ustalenia, czy skarżąca w 2008 r. była podatnikiem podatku od nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 wskazać przyjdzie, że zgodnie z treścią art. 3. ust.1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;

2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;

3) użytkownikami wieczystymi gruntów;

4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie: Agencją Nieruchomości Rolnych) lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,

b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Co do zasady zatem obowiązek podatkowy obciąża właściciela nieruchomości.

Wyjątek od tej reguły wprowadza ust. 3 wskazanego wyżej przepisu. Jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.

W ocenie składu orzekającego w okolicznościach faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy sporna nieruchomość była w posiadaniu samoistnym innego podmiotu. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie wbrew twierdzeniom organu odwoławczego okoliczność ta nie została dostatecznie wyjaśniona w toku prowadzonego postępowania. W szczególności nie można w okolicznościach przedmiotowej sprawy przyjąć, że decydujące znaczenie miała odmowa przejęcia od B w czerwcu 2008 r. nieruchomości. Wystarczy przy tym wskazać, że z akt sprawy wynika, że B opuścił przedmiotową nieruchomość w 2009 r. Ponadto wskazać należy, że niemal do końca 2008 r. trwał spór z udziałem Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta K., który podnosił, że doszło do zasiedzenia spornej nieruchomości, a rzecz całą przesądziło dopiero oddalenie kasacji przez Sąd Najwyższy. Z pisma UM w K. podpisanego przez Naczelnika Wydziału Budynków i Lokali z dnia [...] r. do KZGM wynika, że działka nr [...] była objęta postępowaniem o zasiedzenie i że w dniu 12 czerwca 2008 r. została złożona skarga kasacyjna przy udziale Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r., który oddalił wniosek o zasiedzenie. Z pisma wynika również, iż na dzień jego sporządzenia nie wpłynął wniosek Spółki o wydanie przedmiotowej nieruchomości, a z dostępnych organowi danych ewidencyjnych wynikało, że właścicielem działki nadal był Skarb Państwa. W piśmie podkreślono, że dopiero po wylegitymowaniu się przez Spółkę wypisem z ksiąg wieczystych, będzie można podjąć działania mające na celu wydanie działki wraz ze znajdującymi się na niej budynkami. Z akt sprawy wynika również, iż wprowadzenie Spółki w posiadanie nieruchomości, w części w jakiej była ona we władaniu KZGM nastąpiło dopiero w dniu 15 listopada 2010 r., co potwierdza sporządzony w tym dniu protokół przekazania dokumentacji nieruchomości.

Należy podkreślić, że sporna działka gruntowa oznaczona nr [...] o rzeczywistej powierzchnia [...] m2 zabudowana była siedmioma budynkami, z których tylko jeden pozostawał w administrowaniu KZGM. Wskazać przy tym przyjdzie, że SKO skupiło się na [...], natomiast kwestia ewentualnego posiadania samoistnego spornej nieruchomości lub jej części przez Skarb Państwa – Prezydenta Miasta K. nie została przeanalizowana w oparciu o cały materiał dowodowy.

Również B władała częścią spornej nieruchomości, nie wyjaśniono jednak na jakiej podstawie prawnej bądź faktycznej. Podkreślenia wymaga, że w wypisie z rejestru gruntów – stan na dzień 8 grudnia 2009 r. (w aktach sprawy) nadal figurował jako właściciel Skarb Państwa, a w rubryce - inny: B.

Konieczne zatem jest ustalenie kto faktycznie władał sporną nieruchomością, jaka była forma władania. Dopiero ustalenie wskazanych okoliczności pozwoli na prawidłowe zbadanie, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 3 ust. 3 u.p.o.l., czy też nie.

Podkreślenia wymaga również to, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że istniał spór co do własności jak i następnie wydania przedmiotowej nieruchomości. Z wspomnianego wyżej pisma z dnia 30 lipca 2008 r. jasno wynika, że Urząd Miejski w K. wydanie skarżącej spornej nieruchomości uzależniał w istocie od dokonania wpisu w księdze wieczystej.

W ocenie Sądu niezbędne jest poczynienie nie budzących wątpliwości ustaleń, kto faktycznie władał sporną nieruchomością, jaka była forma tego władztwa, czy istotnie nieruchomość była w posiadaniu samoistnym innego niż właściciel podmiotu, a w konsekwencji prawidłowe ustalenie na kim zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości ciążyło.

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powyżej wskazanych kompetencji Sądu należy stwierdzić, że narusza ona przepisy prawa procesowego i to w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co z kolei skutkować musi jej uchyleniem.

Punktem wyjścia dla rozważań podjętych w niniejszej sprawie jest art. 122 Ordynacji podatkowej, zgodnie z jego treścią w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Powoływana norma wskazuje, że inicjatorem i gospodarzem prowadzonego postępowania jest organ podatkowy, który z urzędu obowiązany jest przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2008 r. sygn. akt I FSK 200/07; SIP LEX nr 462893).

Rozwinięciem omawianej zasady są przepisy odnoszące się do postępowania dowodowego, istotny zaś dla niniejszej sprawy będzie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej zgodnie z którym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z tej zaś normy wynikają dla organu podatkowego dwie istotne powinności, po pierwsze zebranie materiału dowodowego niezbędnego dla podjęcia rozstrzygnięcia, po drugie jego wnikliwe rozpatrzenie. Są to przepisy stanowiące o istocie postępowania, a ich naruszenie skutkuje wadliwością podjętych rozstrzygnięć. Powtarzając za ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa sądowoadministracyjnego stwierdzić należy, że organ podatkowy narusza prawo nie tylko w przypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale i w równym stopniu wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Niezgodne z prawdą ustalenie stanu faktycznego prowadzi do naruszenia prawa w sposób mogący nieć istotny wpływ na wynik sprawy. Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest nie tylko ustalenie faktów zgodnie z rzeczywistością, ale również prawidłowa ocena prawna wszystkich prawotwórczych w danej sprawie faktów.

Dokonując tych czynności organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 191 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z jego brzmieniem, organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przy czym ocena powyższa zakłada, że organ podatkowy nie jest krępowany kryteriami formalnymi, ma swobodnie oceniać wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł swoją decyzję, by w ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności. Organ podatkowy winien m.in. kierować się prawidłami logiki; zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego; traktowania zebranych dowodów, jako zjawisk obiektywnych; oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy; wszechstronności oceny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2000 r. I SA/Po 1342/99).

W zakresie wniosku o wystąpienie przez Sąd o dokument celem przeprowadzenia z niego dowodu, Sąd wskazuje, iż wniosek taki jest bezzasadny, albowiem sąd administracyjny może jedynie przeprowadzić dowód z dokumentu, a nie występować o ten dokument, a zatem gdy strona uznana za stosowne taki dokument powinna sama dołączyć do akt sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O braku wykonalności orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.. O kosztach orzeczono w oparciu o art. art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 1436 zł., na które składa się uiszczony wpis sądowy w kwocie 219 zł, opłata od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł i koszty zastępstwa procesowego w kwocie 1.200 zł.