Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 427/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.13k ust. 1 pkt 1, art 13ha ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art 151, art. 145  par.  1 pkt 1  lit.  a i art. 152, art. 200 w zw. z art. 205   par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant ref. staż. Katarzyna Skurzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2013 r. spraw ze skarg B. F. na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...],[...],[...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. oddala skargę na decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...]; 2. uchyla decyzje z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] i [...]; 3. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 4. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego B. F. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 427/13

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) – dalej jako ustawa lub u.d.p. – oraz załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. Nr 80, poz. 433) – dalej jako rozporządzenie, po wyłączeniu z urzędu, postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., do odrębnego postępowania pozostałych spraw wynikających z decyzji z dnia [...] października 2011 r. o nałożeniu sumarycznej kary pieniężnej w kwocie 15000 zł za przejazdy w dniu [...] października 2011 r. bez wymaganej opłaty: o godz. 08:07 po drodze ekspresowej [...], na odcinku D. – T.; o godz. 09:29, pod drodze krajowej nr [...], na odcinku granice m.D. – węzeł M; o godz. 10:54, po drodze krajowej nr [...], na odcinku granice m. D. – węzeł M.; o godz. 11:00, po drodze ekspresowej [...], na odcinku D. – T.; utrzymał w mocy wymienioną decyzję administracyjną wydaną w pierwszej instancji o nałożeniu na B. F. kary pieniężnej w kwocie 3000 zł za przejazd w dniu [...] października 2011 r. o godz. 09:26, po drodze krajowej nr [...], na odcinku granica m. D. – węzeł M., bez wniesienia wymaganej opłaty.

Decyzjami z [...] listopada 2012 r. nr [...]i nr [...](wyłączonymi do odrębnego postępowania wymienionym postanowieniem) Główny Inspektor Transportu Drogowego także utrzymał w mocy decyzje wydane w pierwszej instancji o nałożeniu na B. F. kar pieniężnych w kwotach po 3000 zł za przejazd: w dniu [...] października 2011 r. o godz. 09:29 (decyzja nr [...]), po drodze krajowej nr [...], na odcinku granica m. D. – węzeł M. oraz o godz. 10:54 (decyzja nr [...]) po drodze krajowej nr [...], na odcinku granica m. D – węzeł M, bez wniesienia wymaganej opłaty.

Decyzje wydano w następujących ustaleniach;

W dniu [...] października 2011 r. skontrolowano w S. przejazd wykonywany przez B. F. sporządzając protokół z kontroli, który podpisał wykonujący przejazd nie zgłaszając uwag do kontroli. Z ustaleń kontroli wynikało, że B. F. w dniu [...]października 2011 r. wjechał, zespołem pojazdów składającym się z pojazdu m-ki N. o nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej do 2,58 t i przyczepy nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej do 2 t, łącznie o DMC przekraczającym 3,5 t, na odcinek drogi ekspresowej nr [...] (klasy S) D. – T., bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej, co zarejestrowano mobilnym urządzeniem kontrolnym. Przejazd drogą [...] takiego zespołu pojazdów podlegał opłacie zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia. Nieuiszczenie przez kierowcę wymaganej opłaty za przejazd było spowodowane tym, że pojazd nie był wyposażony w urządzenie Viabox służące do uiszczania tej opłaty.

W postępowaniu kontrolnym ustalono także, iż B. F. tego samego dnia ([...] października 2011 r.) wykonał przejazd bez uiszczenia wymaganej opłaty: o godz. 09:26, 09:29 i o godz. 10:54 po drodze krajowej nr [...], na tym samym odcinku tej drogi krajowej, granica m. D. – węzeł M., bez wniesienia wymaganej opłaty zgodnie załącznikiem nr 2 do rozporządzenia z dnia 22 marca 2011 r.

Zawiadomieniem z dnia [...] października 2011 r. poinformowano B. F. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za brak opłaty za wykonany przejazd, informując jednocześnie o prawach i obowiązkach strony.

Następnie w dniu [...] października 2011 r. została wydana w I instancji decyzja administracyjna o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 15000 zł za przejazd bez wniesienia opłaty o godz. 11:00 /odcinek drogi ekspresowej nr [...] (klasy S) D. – T./, skontrolowany urządzeniem mobilnym; o godz. 08:07:43 po drodze ekspresowej [...], na odcinku D.– T., skontrolowany przez bramownicę; o godz. 09:26:57, po drodze krajowej nr [...], na odcinku granica m. D. – węzeł M., skontrolowany przez bramownicę [...], o godz. 09:29:47, pod drodze krajowej nr [...], na odcinku granice m. D. – węzeł M., skontrolowany przez bramownicę [...]; o godz. 10:54:29, po drodze krajowej nr [...], na odcinku granice m. D. – węzeł M., skontrolowany przez bramownicę [...].

Od decyzji B. F, przez ustanowionego pełnomocnika, złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy domagając się uchylenia decyzji (umorzenia postępowania) i ponownego rozpatrzenia sprawy oraz zwrotu pobranej kwoty wraz z odsetkami. Decyzji zarzucił naruszenie w szczególności art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. podkreślając, że oznakowanie informujące o obowiązku wniesienia opłaty zostało umieszczone w sposób niewidoczny i nie odpowiadało obowiązującym przepisom.

Zdaniem skarżącego nie można nakładać pięciokrotnie kar pieniężnych za przejazd jedną trasą – za każdy incydent stwierdzony na poszczególnych bramownicach.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, w uzupełnieniu postępowania administracyjnego, zwrócił się do K. Sp. z o.o. (podmiotu odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat za przejazdy po drogach płatnych) o udzielenie informacji w sprawie wniesienia wymaganych opłat za wymienione przejazdy przez B. F. W odpowiedzi K. poinformował, że w dniu [...] października 2011 r. za przejazd pojazdem nr rej. [...] opłata nie została uiszczona do godz. 14:06, gdyż o tej godzinie pojazd został dopiero zarejestrowany w systemie, a umowa z klientem, zawarta o godz. 14:03:33, nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty po dokonaniu przejazdu. Do odpowiedzi załączono dokumentację fotograficzną za wyjątkiem przejazdów w godzinach 11:00 i 10:54:29. O przeprowadzonej czynności i prawach przysługujących stronie postępowania poinformowano ustanowionego pełnomocnika B. F.

Po wydaniu wymienionego wcześniej postanowienia, Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzjami wskazanymi na wstępie, utrzymał decyzję pierwszoinstancyjną w mocy o nałożeniu na B. F. kary pieniężnej w kwocie 3000 zł za przejazd w dniu [...] października 2011 r. o godz. 09:26:57, po drodze krajowej nr [...], na odcinku granica m. D. – węzeł M., skontrolowany przez bramownicę [...], decyzję z [...] października 2011 r. o nałożeniu na B. F. kary pieniężnej w kwocie 3000 zł za przejazd w dniu [...] października 2011 r. o godz. 09:29:57, po drodze krajowej nr [...], na odcinku granica m. D. – węzeł M., skontrolowany przez bramownicę [...] i decyzję z [...] października 2011 r. o nałożeniu na B. F. kary pieniężnej w kwocie 3000 zł za przejazd w dniu [...] października 2011 r. o godz. 10:54:29, po drodze krajowej nr [...], na odcinku granica m. D. – węzeł M., skontrolowany przez bramownicę [...].

Wskazując na ustalenia kontroli i przeprowadzone postępowanie uzupełniające, organ odwoławczy stwierdził, że skarżący wykonując przejazd o godz. 09:26, o godz. 09:29 i o godz. 10:54 na drodze krajowej nr [...], na odcinku granica m. D. – węzeł M., nie uiścił wymaganej art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy opłaty, gdyż nie miał zainstalowanego urządzenia Viabox umożliwiającego jej pobór. W związku z tym uzasadnione było, zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, nałożenie kar pieniężnych w kwotach po 3000 zł za wymienione naruszenia. Ponieważ jednak Główny Inspektor Transportu Drogowego działa w oparciu o art. 127 § 3 k.p.a., nie mógł zastosować do decyzji wydanej w pierwszej instancji art. 138 § 2 k.p.a. Dlatego, na podstawie art. 123 k.p.a., wyłączył niniejsze sprawy do odrębnego postępowania uznając, że za naruszenia stwierdzone w dniu [...]października 2011 r. o godz. 09:26, o godz. 09:29 i o godz. 10:54 można było nałożyć wymienione kary pieniężne, a nie karę sumaryczną w kwocie orzeczonej w I instancji, bowiem każde z naruszeń stwierdzonych w dniu [...] października 2011 r. generuje odrębną sprawę administracyjną, wymagającą orzeczenia odrębnych kar pieniężnych.

Odnosząc się do zarzutu, iż znak informacyjny o drodze płatnej był niewidoczny stwierdzono, iż to nie znak informacyjny decyduje o obowiązku uiszczenia wymaganej opłaty, lecz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej i załącznik nr 1 do tego rozporządzenia. Dodatkowo wskazano na przepisy określające znaki informacyjne, umieszczane w sieci dróg na terenie Polski, które informują każdego kierowcę o obowiązku wnoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych.

Z ustaleń organu kontroli wynikało, że skarżący nie posiadał w chwili kontroli zamontowanego w pojeździe urządzenia Viabox, umożliwiającego uiszczenie opłaty za przejechany odcinek drogi płatnej. W związku z tym nie powinien korzystać z tych odcinków dróg prowadząc zespół pojazdów przekraczający DMC 3,5 t.

Na wymienione na wstępie decyzje administracyjne B. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi z wnioskami o uchylenie tych decyzji oraz je poprzedzające i zasądzenie kosztów postępowania oraz o połączenie do wspólnego rozpoznania wszystkich odwołań od pozostałych decyzji wydanych w sprawach nr [...].

Decyzjom zarzucił rażące naruszenie art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych przez przyjęcie, że ilość incydentów upoważniała do nałożenia kar pieniężnych za każdy z nich.

Zdaniem skarżącego sposób prowadzenia spraw dowodził dyskryminowania strony postępowania będącej obywatelem państwa obcego, gdyż wobec obywateli polskich nie stosowano dotychczas takiej wykładni przepisu art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., wg której nakładano by kary za każdą minutę jazdy po drodze płatnej. Dowodem tej nieprawidłowości jest postanowienie o rozdzieleniu poszczególnych incydentów na pięć odrębnych postępowań.

W odpowiedzi na skargi Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po połączeniu spraw o sygn. VI SA/Wa 427/13, VI SA/Wa 428/13 i VI SA/Wa 429/13 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz dalszego ich rozpoznawania pod sygn. VI SA/Wa 427/13 Sąd w składzie orzekającym uznał, iż skarga na decyzje z [...]listopada 2012 r. nr [...](przejazd o godz. 09:29 drogą krajową nr [...], na odcinku granica m. D. – węzeł M.) i nr [...], przejazd o godz. 10:54 tą samą drogą krajową na tym samym odcinku tej drogi) była uzasadniona, natomiast decyzja nr [...] (przejazd o godz. 09:26 tą samą drogą krajową na wymienionym jej odcinku) odpowiadała prawu.

Jak nadmieniono wcześniej, kontrolę przejazdu wykonywanego przez B. F. rozpoczęto na drodze ekspresowej [...] na jej odcinku D. – T., ustalając jednocześnie, że tego samego dnia skarżący wykonał również przejazd drogą krajową nr [...] na odcinku granice m. D. – węzeł M. w godzinach 09:26, 09:29 i 10:54. Innymi słowy B. F tego samego dnia ([...] października 2011 r.) wykonał przejazd po drodze krajowej nr [...] na jej odcinku granice m. D. – węzeł M. od godz. 09:26 do godz. 10:54. Przejazd ten wykonał bez uiszczenia wymaganej opłaty, gdyż nie posiadał w pojeździe urządzenia Viabox umożliwiającego jej pobór.

Stosownie zatem do przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych skarżący był obowiązany wnieść opłatę za skorzystanie z wymienionej drogi, gdyż poruszał się po niej zespołem pojazdów przekraczających DMC 3,5 t, a wymieniona droga była drogą płatną, zgodnie z załącznikiem nr 2 do wymienionego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

W myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p. opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Brak wniesienia wymaganej opłaty za przejazd o godz. 09:26 skutkował nałożeniem kary pieniężnej, zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. (za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł) i taka kara pieniężna została za to naruszenie prawidłowo orzeczona.

Inaczej jednak należy postrzegać decyzje o nałożeniu kar pieniężnych za przejazd wykonany przez B. F. w tym samym dniu na tej samej drodze płatnej i na tym samym jej odcinku od godz. 09:29 do godz. 10:54. Zacytowany przepis art. 13ha ust. 1 u.d.p. wprost wskazuje, że opłata elektroniczna jest pobierana "za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach". Na mocy ust. 6 art. 13ha u.d.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 22 marca 2011 r., w którego załączniku nr 2 pkt 9) jednoznacznie określiła odcinki drogi krajowej nr [...] za przejazd, którymi, zgodnie z art. 13ha ust. 1 u.d.p., pobierana jest opłata elektroniczna. Stosownie do pkt 9 załącznika nr 2 do rozporządzenia opłatę elektroniczną pobiera się na wskazanym odcinku drogi nr [...] - granica m. D. – węzeł M, przez co należy rozumieć, że opłata ta, zgodnie z art. 13ha ust. 1 u.d.p., jest pobierana za przejazd tym odcinkiem, a więc za przejazd całym odcinkiem tej drogi, przy czym przez określenie opłata za przejazd danym odcinkiem drogi należy rozumieć opłatę naliczoną przez wszystkie bramownice. Będzie to zatem jedna opłata za konkretny odcinek drogi. Zdaniem składu orzekającego Sądu w niniejszej sprawie, uprawnione staje się w związku z tym stwierdzenie, iż w świetle powołanych przepisów, skoro za przejazd konkretnym odcinkiem drogi jest naliczana jedna opłata elektroniczna, to za brak wniesienia tej opłaty za przejazd tym samym konkretnym odcinkiem drogi w tym samym dniu, może zostać naliczona tylko jedna kara pieniężna w podanej przez przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych wysokości.

W tych warunkach B. F. mógł zostać ukarany za przejazd wykonany dnia [...] października 2011 r. o godz. 09:26 na odcinku drogi nr [...] granica m. D. – węzeł M., natomiast ukaranie go niejako dodatkowo za kontynuowanie przejazdu tego samego dnia tym samym odcinkiem drogi granica m. D. – węzeł M. od godz. 09:29 do godz. 10:54, tak jak gdyby w istocie o każdej tej godzinie wykonywał odrębny przejazd, naruszało wskazane przepisy, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga na decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd o godz. 09:26 została oddalona, natomiast na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152 P.p.s.a. decyzje z dnia [...] listopada 2012 r. o nałożeniu kar pieniężnych za przejazd od godz. 09:29 do godz. 10:54 zostały uchylone z orzeczeniem o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.