Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1254/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 67a  par. 1, art. 121 par. 1, art. 122, art. 187 par. 1, art. 191, art. 210 par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1254/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 kwietnia 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr), WSA Urszula Zięba, Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2010r., sprawy ze skargi S. J., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 26 czerwca 2009r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że wymienione w pkt I decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz doradcy podatkowego M. M. kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote 80/100) w tym VAT w kwocie 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote 80/100) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 10 stycznia 2008r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego (przesłanym zgodnie z właściwością do Naczelnika Urzędu Skarbowego[...]) S. J. zwróciła się o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości w 1998r.

Wniosek swój umotywowała zarówno aktualnie trudną sytuacją finansową, która uniemożliwia zapłatę przedmiotowej zaległości jak również okolicznościami, które jej zdaniem doprowadziły do niemożności uregulowania w terminie przedmiotowego podatku bądź też skorzystania z ulgi przewidzianej w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych i przeznaczenia uzyskanych ze sprzedaży środków pieniężnych na własne cele mieszkaniowe w okresie dwóch lat od daty sprzedaży.

Jak wyjaśniła pieniądze ze sprzedaży mieszkania przeznaczyła na wykupienie przez syna mieszkania w T. w K. oraz spłatę najpilniejszych długów. Ponadto podała, że jest ofiarą przestępstwa. Zatrudniona do remontu mieszkania osoba, pod jej nieobecność wydzwoniła na jej koszt ok. 40.000,00 zł. Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 8 listopada 2005r. uznał C. G. za winnego doprowadzenia S. J. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w ten sposób, że przeprowadził rozmowy telefoniczne z jej numeru i wprowadził w błąd co do zamiaru i możliwości zapłaty. Tym samym wyrokiem zobowiązał w/w do zwrotu na jej rzecz kwoty 44.137,84 zł. Jednocześnie poinformowała, że wcześniejszym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 24 marca 1999r. zasądzono od niej na rzecz T. SA kwotę 44.208,75 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu. Do tej pory w wykonaniu tego wyroku wyegzekwowano od niej kwotę ponad 10.000,00 zł. Wnioskodawczyni podniosła również, że po potrąceniach komorniczych na rękę otrzymuje ok. 470,00 zł, nie stać ją na zapłatę czynszu, zalega z tego tytułu na kwotę 3.000,00 zł.

Naczelnik Urzędu Skarbowego, po rozpatrzeniu wniosku, działając na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, zaskarżoną decyzją z dnia 16 września 2008r. nr [...]odmówił umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości w 1998r., w kwocie 7.850,00 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości 18.008,00 zł, nie stwierdzając wystarczających przesłanek uzasadniających udzielenie wnioskowanej ulgi.

Od tej decyzji S. J. złożyła odwołanie z dnia 20 października 2008r., uzupełnionym pismem z dnia 27 października 2008r.

W odwołaniu podtrzymała swój wniosek o umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, zarzucając organowi podatkowemu I instancji naruszenie ważnego interesu podatnika poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nie uwzględnienie okoliczności związanych z przestępstwem na jej szkodę, z powodu którego, doszło do sprzedaży lokalu mieszkalnego i w konsekwencji powstania przedmiotowej zaległości podatkowej. Wskazała, że jest osobą schorowaną (jej stan psychiczny jest bardzo zły) i nie ma szans na zdobycie dodatkowego dochodu. Nie ma pieniędzy na wykupienie niezbędnych leków, kupuje wyłącznie najtańszą żywność.

Dyrektor Izby Skarbowej, poddając analizie materiał dowodowy zebrany w sprawie oraz argumenty zawarte w odwołaniu, nie znalazł przesłanek, zgodnych z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji i udzielenie ulgi we wnioskowanym zakresie w związku z powyższym decyzją z dnia 26 czerwca 2009r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w momencie sprzedaży przedmiotowej nieruchomości - lokalu mieszkalnego przy ul. S. [...]w K., w dniu 3 lipca 1998r., odwołująca się dysponując przychodem z jego sprzedaży posiadała środki pieniężne na zapłatę przedmiotowego zobowiązania, czego jednak nie uczyniła. Organ odwołał się w tym zakresie do wyjaśnień samej strony, z których wynika, że zarówno sprzedaż tego lokalu jak i późniejsze przeznaczenie uzyskanych środków na wykupienie przez syna mieszkania w T. w K. (w dniu 31 grudnia 2003r.), w którym obecnie zamieszkuje, podyktowane były obawą utraty lokalu mieszkalnego w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym długu dochodzonego od niej na rzecz T. S.A. długu powstałego w związku z przestępstwem dokonanym na szkodę strony przez nieuczciwego wykonawcę robót remontowych, który w trakcie wykonywania zleconego remontu mieszkania przeprowadził rozmowy telefoniczne na kwotę ok. 40.000,00 zł.

Organ II instancji wskazał, że rozliczenia podatkowego dokonanej w dniu 3 lipca 1998r. sprzedaży nieruchomości, odwołująca się dokonała dopiero w dniu 3 lipca 2003r. składając w Urzędzie Skarbowym deklarację podatkową PIT-23, a zatem znacznie po upływie 14-dniowego terminu do rozliczenia podatku z dokonanej transakcji, a ponadto znacznie po upływie dwuletniego terminu od daty sprzedaży, w którym strona mogła ewentualnie wydatkować uzyskany dochód na własne cele mieszkaniowe, korzystając z ustawowej możliwości zwolnienia z zapłaty podatku przewidzianej przepisem art.21 ust.1 pkt 32 lit. a-d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu wówczas obowiązującym. Powyższe zdaniem organu II instancji nie przemawia za udzieleniem ulgi we wnioskowanym zakresie, bowiem strona świadomie doprowadziła do powstania przedmiotowej zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, nie składając deklaracji podatkowej i nie rozliczając w terminie należnego do zapłaty podatku, pomimo iż dysponowała wystarczającą kwotą do jego uregulowania.

Dalej wywiedziono, że jak wynika z akt sprawy strona w długim okresie czasu jaki upłynął od daty sprzedaży przedmiotowej nieruchomości w roku 1998, nie dokonała żadnych dobrowolnych wpłat na poczet przedmiotowej zaległości, jednocześnie przeznaczając uzyskany tą drogą dochód na inne cele, w szczególności na dokonaną przez syna strony (w dniu 31 grudnia 2003r.), wpłatę opłaty partycypacyjnej w kwocie 32.933,99 zł celem uzyskania prawa do mieszkania w T. w K. oraz, jak podała, na spłatę pożyczek od znajomych zaciągniętych na remont sprzedanego mieszkania.

Organ dodatkowo wskazał, że dochód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości jest dochodem dodatkowym, stąd też i zapłata podatku należnego z tego tytułu nie stanowi dodatkowego obciążenia podatnika, lecz winna być regulowana z uzyskanych ze sprzedażny środków pieniężnych.

Ponadto w ocenie organu odwoławczego podana przez stronę okoliczność, iż środki uzyskane ze sprzedaży mieszkania nie zostały przez stronę wydatkowane na własne cele mieszkaniowe z uwagi na chęć uniknięcia ewentualnych konsekwencji toczącego się wobec niej postępowania egzekucyjnego w związku z zasądzoną od strony kwotą długu dochodzonego na rzecz T. S.A. nie może stanowić przesłanki do udzielenia wnioskowanej ulgi. Również podana jako argument konieczność sprzedaży rzeczonego mieszkania z wyżej podanych powodów nie stanowi takiej przesłanki, bowiem w zaistniałej sytuacji udzielenie ulgi oznaczałoby de facto kompensowanie zobowiązań cywilnoprawnych strony kosztem uszczuplenia należnych budżetowi państwa wpływów.

W zaistniałej sytuacji umorzenie całości przedmiotowej zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę byłoby sprzeczne z szeroko rozumianym interesem publicznym i naruszałoby zasadę równości i powszechności opodatkowania wobec ogółu podatników terminowo regulujących swoje zobowiązania podatkowe i nieobciążających budżetu państwa konsekwencjami podejmowanych decyzji.

Organ odwoławczy przedstawił również aktualną sytuację finansową strony, która w chwili obecnej pobiera świadczenie rentowe w wysokości 942,53 zł brutto, pomniejszone zajęciem komorniczym w wysokości 235,63 zł w wyniku czego na utrzymanie strony pozostaje 565,07 zł netto, uznając ją za niewątpliwie trudną.

Strona poza przedmiotową zaległością podatkową nadal posiada zadłużenie zasądzone na rzecz T. S.A. oraz zadłużenie z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych: wobec A. S.A. w kwocie 4.383,57 zł, wobec G. w kwocie 3.160,90 zł. Na utrzymaniu strony pozostaje dorosły syn w wieku 42 lat, nieposiadający żadnych stałych dochodów.

Niemniej jednak mając na uwadze, że stronę poza przedmiotową zaległością podatkową obciążają również inne zobowiązania podatkowe - również dochodzone w trybie egzekucyjnym, nawet umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę nie wpłynęłoby istotnie na poprawę sytuacji materialnej strony, co w połączeniu z wyżej opisanymi okolicznościami sprawy czyni w ocenie organów podatkowych bezzasadnym i bezcelowym udzielenie wnioskowanej ulgi.

Na decyzję ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej została wniesiona skarga z dnia 31 lipca 2009r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Skarżąca zarzuciła, decyzjom organów obydwu instancji naruszenie ważnego interesu podatnika poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nieuwzględnienie okoliczności związanych z przestępstwem na szkodę skarżącej, które w konsekwencji doprowadziło do powstania przedmiotowej zaległości. Zdaniem skarżącej organy podatkowe nie wzięły pod uwagę jej sytuacji materialnej, złego stanu zdrowia oraz konsekwencji, jakie niesie dla niej prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W odpowiedzi na skargę z dnia 25 sierpnia 2009r. Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia 15 lutego 2009r. strona skarżąca się po analizie treści odpowiedzi na skargę oraz uzasadnień decyzji organów podatkowych obydwu instancji sformułowała zarzut naruszenia art. 210 § 4 w związku z art. 124 Ordynacji podatkowej, poprzez nieodniesienie się w tych decyzjach do stanu zdrowia skarżącej, a szczególnie długotrwałego leczenia psychiatrycznego przewlekłego zespołu urojeniowo-omamowego z silną komponentą depresyjną i wynikającej z tego konieczności stałej opieki specjalistycznej oraz konieczności zakupu leków.

Nie zgodziła się skarżąca ze stanowiskiem organów podatkowych, że skarżąca świadomie doprowadziła do powstania zaległości pomimo posiadania odpowiednich środków, w tym zakresie podtrzymując argumentację przedstawioną już w skardze. Wskazano, że przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej nie przewiduje żadnych przesłanek wykluczających zastosowanie ulgi, szczególnie w postaci przyczynienia się podatnika do nieuregulowania zobowiązania podatkowego.

W obszernych wywodach pisma, z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych podjęto także próbę wykazania, że po stronie skarżącej wystąpiła przesłanka "ważnego interesu podatnika" uzasadniająca zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zaległego podatku. Wskazano przy tym, że ocena spełnienia przesłanek z art. 67a Ordynacji podatkowej musi odnosić się do aktualnej sytuacji wnioskodawcy, nie zaś do chwili powstania zobowiązania podatkowego.

W piśmie procesowym z dnia 16 marca 2010r. Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia 22 kwietnia 2010r. skarżąca odniosła się do argumentacji Dyrektora Izby Skarbowej przedstawionej w w/w piśmie podtrzymując postawione zarzuty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawą do wydania zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej jej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji jest art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Decyzje podejmowane na podstawie wyżej powołanego przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, których sądowa kontrola jest ograniczona do badania, czy w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów o postępowaniu podatkowym, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do wkraczania w sferę samego uznania pozostawionego organom podatkowym i nie ocenia samego wyboru jednej z dwóch możliwości działania organów podatkowych.

Na organach podatkowych spoczywa jednak obowiązek dokonania właściwej oceny występowania bądź niewystępowania w konkretnym przypadku, przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Ocena ta nie może jednak być dowolną, lecz musi się opierać na wszechstronnej i wnikliwej analizie dowodów i okoliczności występujących w sprawie, w tym okoliczności podnoszonych przez wnioskodawcę.

Użyte w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej pojęcie "ważny interes podatnika" jest pojęciem nieostrym, natomiast pojęcie "interes publiczny", to pojęcie niedookreślone. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast przez interes publiczny należy rozumieć respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp.

Organy podatkowe obowiązane są nie tylko do ustalenia, czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, lecz także obowiązane są do wyważenia interesu publicznego z ważnym interesem podatnika. W każdym przypadku działający organ ma obowiązek wykazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, że jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli (por. wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2007r., sygn. akt III SA/Wa 1662/07).

Materialny wyraz przeprowadzenia takiej oceny powinien znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy i być wyrażony w uzasadnieniu decyzji.

Dowodu na przeprowadzenie takiej oceny zabrakło w aktach sprawy jak również w uzasadnieniach rozstrzygnięć organów obydwu instancji.

Analiza wniosku o umorzenie zaległości podatkowej nie może ograniczać się do jednostronnej oceny sprowadzającej się do wskazania przyczyn powstania zaległości podatkowej jako okoliczności uzasadniającej odmowę zastosowania ulgi podatkowej, lecz powinna zawierać przede wszystkim wnikliwą ocenę sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej osoby występującej z wnioskiem wraz z konkluzjami wyprowadzonymi w kontekście przesłanek zastosowania wnioskowanej ulgi. Przez interes podatnika w rozumieniu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej należy rozumieć nie tylko i wyłącznie sytuacje nadzwyczajne. Stan finansowy, majątkowy i zdrowotny podatnika może stanowić samoistną przesłankę umorzenia zaległości podatkowej.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe analizując wniosek skarżącej o udzielenie preferencji podatkowej skoncentrowały się głównie na opisie przyczyn, które doprowadziły do powstania zaległości podatkowej i wykazania, że skarżąca z własnej winy przyczyniła się do powstania zaległości podatkowej, a taka postawa w ocenie organu odwoławczego cyt. "nie przemawia za udzieleniem wnioskowanej ulgi, która w przypadku strony oznaczałaby bezzasadne zwolnienie z realizacji obowiązku podatkowego w sytuacji braku jakichkolwiek starań strony celem uregulowania zaległego podatku". Organy obu instancji zgodnie także wskazywały na fakt, że w wyniku sprzedaży nieruchomości, skarżąca uzyskała dodatkowy dochód, z którego mogła uiścić należny podatek. Jak z powyższego wynika organy obydwu instancji uzasadniając odmowę umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej głównie odniosły się do zdarzeń, które miały miejsce w przeszłości (lata: 1998 – 2003); w zasadzie marginalnie traktując aktualną sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną skarżącej. Znajduje to odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji obydwu instancji, gdzie zdecydowanie więcej miejsca jest poświecone opisowi okoliczności powstania zaległości podatkowej, natomiast sytuacji materialnej poświęcono jedynie dwa – trzy zdania, ograniczając się jedynie do opisu tej sytuacji materialnej i do lakonicznego stwierdzenia (decyzja organu I instancji, cyt. "w chwili obecnej sytuacja finansowa jest niekorzystna"; decyzja organu II instancji, cyt. "Aktualna sytuacja finansowa Strony (....) niewątpliwie jest trudna") bez rozważenia jej w kontekście ważnego interesu podatnika jako przesłanki uzasadniającej zastosowania ulgi z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.

W ocenie Sądu istotną sprawą przy orzekaniu przez organy podatkowe o umorzeniu zaległości podatkowej osobom fizycznym jest ich sytuacja materialna w chwili podjęcia w tej materii rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 1997r. sygn. akt I SA/Kr 44/97, wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2003r., sygn. akt III SA 3118/01). Sąd w składzie orzekającym w sprawie w pełni podziela stanowisko zawarte w wyroku z dnia 4 czerwca 2008r., sygn. akt II FSK 198/07, gdzie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "kwestia umorzenia zaległości podatkowych rozpatrywana jest w odniesieniu do aktualnego stanu materialnego, w jakim znajduje się wnioskujący podatnik i niegdysiejsze działania prowadzące do tej sytuacji nie mogą mieć rozstrzygającego znaczenia".

Ograniczenie się jedynie do analizy okoliczności towarzyszących powstaniu zaległości podatkowych i wskazywanie, że wiele lat wcześniej skarżąca uzyskując dochód ze sprzedaży nieruchomości posiadała środki na zapłacenie podatku jest w opinii Sądu dalece niewystarczające dla uznania, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie i należycie go oceniły w kontekście przesłanek przyznania ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległego podatku dochodowego. Zdaniem Sądu wszystkie konstatacje organów podatkowych odnośnie sytuacji finansowej skarżącej oraz jej możliwości zapłacenia należnego podatku odnoszące się do zdarzeń przeszłych nie mogą mieć w sprawie decydującego znaczenia, szczególnie w sytuacji, gdy skarżąca wyjaśniła na co wydatkowała środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości. Nie można przyjąć, że sytuacja życiowa i finansowa wnioskującej o ulgę będzie miała znaczenie w drugiej kolejności, dopiero w razie stwierdzenia, że okoliczności powstania zaległości były w danym przypadku nadzwyczajne. "Nadzwyczajność" sytuacji podatnika odnosi się do wszystkich łącznie aspektów sytuacji podatnika (por. wyrok WSA z dnia 9 czerwca 2008r., sygn. akt I SA/Wr 1494/07).

Organy podatkowe jak już wcześniej nadmieniono bardzo ogólnikowo odniosły się do aktualnej sytuacji materialnej skarżącej i całkowicie pominęły milczeniem sygnalizowany w toku postępowania jej zły stan zdrowia.

Nie odniesiono się w żadnej z decyzji do stanu zdrowia skarżącej, w szczególności długoletniego (od 30 lat) leczenia psychiatrycznego i wynikającej z tego konieczności stałej opieki specjalistycznej oraz zakupu leków. Skarżąca podnosiła, że cierpi także na inne choroby takie jak gościec stawowy (RZS), zapalenie naczyń wieńcowych, schorzenia oczu, na leczenie których nie może zakupić najniezbędniejszych lekarstw, to organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do tych okoliczności. Należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że kwestie te są istotne z punktu widzenia przesłanki "ważnego interesu podatnika" określonej w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż brak środków na zakup lekarstw przy takiej skali dolegliwości zdrowotnych może stanowić zagrożenie jej egzystencji.

Przy czym może dziwić twierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej zawarte w piśmie procesowym z dnia 16 marca 2010r., że wzięto pod uwagę sytuację zdrowotną skarżącej, skoro uzasadnienia decyzji w tej kwestii nie zawierają najmniejszej wzmianki.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 marca 2009r., sygn. akt I FSK 31/08, "że pojęcie ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków rodziny (koszty leczenia). W związku z tym w postępowaniu wszczętym wnioskiem podatnika o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowy szczególny nacisk powinien być położony na analizę sytuacji rodzinnej podatnika".

Nie ulega wątpliwości, że po myśli art. 122 Ordynacji podatkowej wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej i art. 187 Ordynacji podatkowej konkretyzującego i rozwijającego tę zasadę, na organach podatkowych spoczywa obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przy czym organ podatkowy zebrany materiał winien rozpatrzyć w całości. Aby ocena organu podatkowego, czy przesłanki umorzenia zaległości podatkowej zaistniały w konkretnej sytuacji, mogła być uznana za zgodną z prawem powinna być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej), które powinno być poprzedzone zebraniem pełnego materiału dowodowego w sprawie i wyjaśnieniem wszelkich okoliczności, szczególnie, gdy strona w postępowaniu na te okoliczności się powołuje. Organy podatkowe wszystkie istotne dla sprawy okoliczności winny szczegółowo omówić w uzasadnieniu swoich decyzji.

Uzasadnienia decyzji wydanych w sprawie zawierają w tym zakresie ewidentne braki, co czyni zasadnym postawiony w piśmie procesowym z dnia 15 lutego 2010r. zarzut naruszenia art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że uzasadnienie decyzji o charakterze uznaniowym, a szczególnie decyzji odmawiającej zastosowania ulgi podatkowej powinno szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ instytucji tej nie zastosował pomimo wystąpienia szczególnych okoliczności. Decyzja podatkowa w sprawach z zakresu uznania administracyjnego wydana bez należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego jest decyzją dowolną.

W tym stanie sprawy, decyzje obydwu instancji należało uznać za wydane z naruszeniem zasad postępowania wyrażonych w art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej wobec zaniechania wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które mogły mieć wpływ na ocenę wystąpienia w sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika określonej w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.

Ponowne rozstrzygnięcie powinno zostać wydane po szczegółowej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, dokładnym wyjaśnieniu i rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy z uwzględnieniem sytuacji finansowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej. Przy czym ocena zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej powinna być dokonana głownie według stanu z chwili rozstrzygnięcia, a nie w oparciu o zdarzenia wcześniejsze, które mają w sprawie znaczenie drugorzędne.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu przyznano na podstawie § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075).

.

,