Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 2617/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1 pkt 2, art. 30 ust. 2 pkt 2, art. 48
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Teza: 1. W prawie administracyjnym nie do przyjęcia jest fikcja zakładająca powszechną znajomość prawa i negatywne skutki z niej wynikające /ignorantia iuris nocet/, jednakże uwzględnienie wywodów i twierdzeń o nieznajomości prawa muszą być wykazane i usprawiedliwione okolicznościami faktycznymi konkretnego przypadku.

2. Twierdzenie o nieznajomości prawa z reguły nie można odnosić do braku wiedzy o przepisach rangi ustawowej.

TEZY

1. W prawie administracyjnym nie do przyjęcia jest fikcja zakładająca powszechną znajomość prawa i negatywne skutki z niej wynikające /ignorantia iuris nocet/, jednakże uwzględnienie wywodów i twierdzeń o nieznajomości prawa muszą być wykazane i usprawiedliwione okolicznościami faktycznymi konkretnego przypadku.

2. Twierdzenie o nieznajomości prawa z reguły nie można odnosić do braku wiedzy o przepisach rangi ustawowej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Marianny K. na decyzję Wojewody S. z dnia 2 listopada 1998 r. (...) w przedmiocie nakazania rozbiórki ogrodzenia - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w G. (...) z dnia 10 września 1998 r., z powołaniem się na przepisy art. 104 Kpa oraz art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./, nakazano Mariannie K. rozbiórkę ogrodzenia, wybudowanego na działce nr 30, w linii regulacyjnej z ulicą JP II w G. W uzasadnieniu decyzji powołano się na dokonaną, w dniu 31 sierpnia 1998 r. kontrolę w terenie, w czasie której stwierdzono, że na działce nr 30 w G. zrealizowano ogrodzenie /zabetonowane słupki metalowe z elementami drewnianymi - sztachety/, bez wymaganego uprzedniego zgłoszenia do przystąpienia do robót budowlanych, co uzasadnia wydanie nakazu rozbiórki.

Decyzją z dnia 2 listopada 1998 r., wydaną z upoważnienia Wojewody S., po rozpatrzeniu odwołania Marianny K., utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył, iż budowa została rozpoczęta i zakończona w 1998 roku bez dokonania zgłoszenia. Ustalenia te, zdaniem organu odwoławczego, uzasadniają orzeczenie nakazu rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego gdyż w tego rodzaju przypadkach organy nadzoru budowlanego zostały pozbawione elementów ocennych i zobowiązane są do wydania nakazu rozbiórki. Okoliczności faktyczne powołane przez odwołującą się o charakterze gospodarczym czy społecznym nie usprawiedliwiają wybudowania ogrodzenia bez zgłoszenia. Dlatego też, w ocenie organu odwoławczego, brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania a to uzasadnia utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca Marianna K. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody S. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca podniosła, że jest współwłaścicielką działki nr 30 oraz że zmuszona była do zbudowania ogrodzenia podwórka gdyż osoby postronne miały do niego nieograniczony dostęp, wjeżdżały tam pojazdy, na nie ogrodzonym podwórzu załatwiano potrzeby fizjologiczne. Nie wiedziała o tym, że spoczywał na niej obowiązek zgłoszenia budowy parkanu o czym została poinformowana dopiero po napisaniu skargi przez brata. Poza tym wybudowane ogrodzenie spełnia pożyteczną funkcję i zapewnia jej bezpieczeństwo. Wszystkie te względy, w ocenie skarżącej, wykazują że decyzje o rozbiórce wydane zostały z naruszeniem prawa co uzasadnia ich uchylenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga podlega oddaleniu gdyż zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa i to zarówno materialnego jak i procesowego.

Przepis art. 30 ust. 1 pkt. 2 powoływanego już Prawa budowlanego stanowi, że zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzenia od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznym. Pozostaje poza sporem, że skarżąca nie dopełniła tego obowiązku. Niedopełnienie tego obowiązku przez inwestora oznacza, jak trafnie przyjęły to organy obydwu instancji, że obiekt budowlany wzniesiony bez zgłoszenia należy traktować jako wybudowany w ramach tzw. samowoli budowlanej.

W tego rodzaju przypadkach ustawodawca w art. 48 Prawa budowlanego nakazuje orzec rozbiórkę. Przepis ten stanowi bowiem, że właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. Przepisem tym związane były orzekające w sprawie organy jak również sąd skoro Trybunał Konstytucyjny uznał, że omawiany przepis jest zgodny z Konstytucją RP.

Tej oceny nie mogą podważyć ani zmienić okoliczności faktyczne podniesione w skardze także w sytuacji gdy wszystkie te okoliczności są prawdziwe i odpowiadają stanowi rzeczywistemu. Zgodzić się bowiem należy ze stanowiskiem przedstawionym w zaskarżonej decyzji, iż względy społeczne jak i oczywista użyteczność wybudowanego ogrodzenia nie usprawiedliwiają naruszenia prawa a więc przystąpienia do budowy bez wymaganego zgłoszenia, jak to stanowi powoływany już przepis art. 30 ust. 2 pkt. 2 Prawa budowlanego.

Nie mogły być również uwzględnione wywody skarżącej zmierzające do wykazania, iż nie był jej znany obowiązek prawny polegający na zgłoszeniu organowi zamiaru przystąpienia do budowy ogrodzenia, który to obowiązek określony został w art. 30 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego.

Wprawdzie w prawie administracyjnym nie do przyjęcia jest fikcja zakładająca powszechną znajomość prawa i negatywne skutki z niej wynikające /ignorantia iuris nocet/, jednakże uwzględnienie wywodów i twierdzeń o nieznajomości prawa muszą być wykazane i usprawiedliwione okolicznościami faktycznymi konkretnego przypadku. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie twierdzeń o nieznajomości prawa z reguły nie można odnosić do braku wiedzy o przepisach rangi ustawowej, jak to ma miejsce w sprawie. Poza tym ocena tego rodzaju twierdzeń nie może być oderwana od konkretnych okoliczności faktycznych. Jeśli nawet pominąć fakt publicznej dyskusji nad rozwiązaniami Prawa budowlanego z 1994 r. a także publikacji w tym przedmiocie, nie wyłączając rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego, to nie sposób nie dostrzec podejmowanych działań przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego. Jak wynika z treści protokołu oględzin z dnia 17.08.1998 r. skarżącej, na etapie posadowienia słupków betonowych, zakomunikowano obowiązek zaprzestania dalszych prac, prowadzonych bez uprzedniego zgłoszenia. Okazało się, że skarżąca kontynuowała te prace poprzez zamontowanie sztachet /kolejny protokół oględzin z dnia 30.08.1998 r./. Już z tych względów trudno mówić o zasadności wywodów skarżącej o nieznajomości prawa /obowiązku dokonania zgłoszenia budowy ogrodzenia/.

W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, należało na podstawie art. 22 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzec jak w sentencji.