Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 280/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 61 pkt 2, art. 66 ust. 1 i 2, art. 83 ust. 1,
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 13 ust. 2, art. 20 i 21
journal: Dz.U. 2020 poz 532
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Sędzia WSA Adam Habuda po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi B. sp. z o. o. z/s w W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2021 r. nr 458/2021 w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowego stanu technicznego i mogących występować zagrożeń budynku oraz docelowe wzmocnienie konstrukcji budynku oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z 27.01.2020 r. (nr 201/2020) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Wrocławia (dalej jako: PINB) na podstawie art. 66 ust. 1 i 3 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.) dalej: u.p.b., nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...] we W. (dalej jako: Wspólnota) usunięcie zagrożenia i występujących nieprawidłowości w stanie technicznym w/w budynku oraz docelowe wzmocnienie konstrukcji budynku poprzez wykonanie robót wskazanych w decyzji. Z uwagi na nieskorzystanie przez Wspólnotę z prawa do wniesienia odwołania, decyzja stała się ostateczna.

Pismem przewodnim z 30.01.2020 r. B. sp. z o.o. (dalej jako: strona skarżąca, skarżąca spółka, Spółka) wskazała, że 29.01.2020 r. zawarła ze Wspólnotą porozumienie co do przeprowadzenia prac remontowych, których celem będzie wykonanie stosownych zabezpieczeń budynku przy ul. [...] we W. Podaniem z 8.04.2020 r. strona skarżąca złożyła na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej jako: k.p.a., do PINB wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 27.01.2020 r. (nr 201/2020), podnosząc, że skarżąca spółka jest stroną postępowania oraz zażądała uchylenia decyzji i wydania nowej, rozstrzygając o istocie sprawy na podstawie art. 151 k.p.a. oraz wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 152 k.p.a. Następnie PINB ustalił czy wniosek został złożony w terminie miesiąca od dnia, w którym strona skarżąca dowiedziała się o wydaniu decyzji, w związku z czym pismem z 20.03.2020 r. organ I instancji wezwał Wspólnotę do wykazania, czy i kiedy przekazała skarżącej spółce informację o wydaniu decyzji PINB nr 201/2020 z 27.01.2020 r. W odpowiedzi zarządca wspólnoty mieszkaniowej wskazał, że decyzja została przekazana skarżącej spółce 5.02.2020 r.

Postanowieniem z 07.07.2020 r. (nr 1416/2020) PINB na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 148 § 2 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia wniosku przez skarżącą spółkę. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem, w wyniku którego rozstrzygnięciem z 16.10.2020 r. (nr 933/2020) Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: DWINB) uchylił postanowienie z 07.07.2020 r. (nr 1416/2020) w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na konieczność wznowienia postępowania.

Wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją z 27.01.2020 r. (nr 201/2020), nastąpiło postanowieniem PINB z 6.11.2020 r. (nr 2491/2020). W treści orzeczenia organ I instancji wskazał na możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się w sprawie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania.

Decyzją z 23.12.2020 r. (nr 2830/2020) PINB odmówił uchylenia ostatecznej decyzji nr 201/2020 z 27.01.2020 r., podnosząc, że skarżąca spółka nie może być stroną postępowania prowadzonego na podstawie art. 66 u.p.b., a powołane przez nią okoliczności stanowią tylko o jej interesie faktycznym. Decyzja ta została zaskarżona odwołaniem, wniesionym przez stronę skarżącą w ustawowym terminie.

W dniu 20.04.2021 r. DWINB decyzją nr 458/2021 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W rozstrzygnięciu wskazano, że podstawą wniesienia o wznowienie postępowania przez skarżącą spółkę, była przesłanka stanowiąca o sytuacji, w której strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, a jej interes prawny wywodzi się z art. 140, art. 144 i art. 439 ustawy z 23.04.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2019 r., poz. 1145 ze zm.) dalej jako: k.c., ponieważ decyzja PINB z 27.01.2020 r., nr 201/2020 ma wpływ na sposób wykonywania prawa własności przez skarżącą spółkę oraz między spółką, a Wspólnotą. DWINB wskazał, że postępowanie prowadzone jest na podstawie art. 61 i art. 66 u.p.b., który w swojej treści wskazuje, że stronami postępowania są właściciel i zarządca nieruchomości, a właściciele nieruchomości sąsiednich nie mają uprawnień strony w postępowaniach prowadzonych na podstawie tych przepisów. Organ II instancji zauważył także, że obowiązki wynikające z decyzji z 27.01.2020 r., nr 201/2020 nałożone są na Wspólnotę i dotyczą części wspólnych nieruchomości, a w takim przypadku interes prawny poszczególnych właścicieli reprezentowany jest przez wspólnotę zgodnie z art. 20 i art. 21 ustawy o własności lokali. DWINB podkreślił, że powołany przez stronę skarżącą interes, to interes faktyczny, a z przywołanych w odwołaniu przepisów nie można wywodzić interesu prawnego w skarżonym postępowaniu. Stan techniczny budynku sąsiedniego, jak i lokalu mieszkalnego w spornej nieruchomości nie ogranicza możliwości rozporządzania rzeczą, a doprowadzenie budynku do odpowiedniego stanu będzie miało wręcz korzystne dla strony skutki. Ponadto z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że budynek przy ul. [...] we W. nie zagraża bezpośrednio sąsiednim nieruchomościom, a jego stan wskazuje jedynie na możliwość takiego zagrożenia. Z tych przyczyn DWINB uznał, że nie można uznać że skarżąca spółka posiada interes prawny i nie ma uzasadnionej przyczyny, żeby uznać spółkę za stronę postępowania, co równoznaczne jest z brakiem konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji z PINB z 23.12.2020 r., nr 2830/2020 i orzeczeniem o utrzymaniu jej w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W skardze do sądu strona skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, na podstawie art. 50 w zw. z art. 52 § 1 i art. 53 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz 735 ze zm.) zaskarżyła decyzję organu odwoławczego w całości i zarzuciła DWINB naruszenie:

1. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 i art. 66 ust. 1 u.p.b., poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że strona skarżąca nie jest adresatem decyzji, chociaż decyzja z dnia 27.01.2020 r., nr 201/2020 nakłada na wspólnotę mieszkaniową obowiązek dokonania napraw w lokalu nr [...], którego właścicielem jest strona skarżąca, polegających na zabezpieczeniu stropu i nadproża w kuchni, czym ingeruje w sytuacje prawną strony skarżącej poprzez uniemożliwienie właścicielowi lokalu swobodnego korzystania z niego, a tym samym wykracza poza sferę kompetencji wspólnoty mieszkaniowej, co skutkuje koniecznością uznania strony skarżącej za stronę postępowania administracyjnego;

2. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 pkt 2 i art. 66 ust. 1 u.p.b. oraz art. 140 i 144 k.c., poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że strona skarżąca nie jest adresatem decyzji chociaż spełnia przesłanki uznania jej za stronę postępowania ze względu na wyjątkowy interes związany z zagrożeniem związanym z nieruchomością objętą sentencją decyzji dla sąsiedniej nieruchomości strony skarżącej, spowodowanym stanem technicznym obiektu budowlanego wielolokalowego przy ul. [...], a które to zagrożenie jest spowodowane: a) złym stanem fundamentów południowej części, które w chwili obecnej nie spełniają swojej funkcji; b) licznymi uszkodzeniami murów nośnych, w tym pęknięciami filarów nośnych południowo-zachodniego naroża budynku; c) złym stanem stropów oficyn od strony południowej, które znajdują się na granicy stanu awaryjnego i stanowi o uznaniu ogólnego stanu budynku jako złego, na granicy awaryjnego, w szczególności od południowej strony budynku graniczącej z nieruchomością strony skarżącej, co zagraża bezpieczeństwu osób oraz mienia na nieruchomości strony skarżącej, gdyż południowa ściana budynku stanowi ostrą granicę z nieruchomością strony skarżącej; 3. naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 pkt 2 w zw. z art. 66 ust. 1 u.p.b. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że strona skarżąca nie jest adresatem decyzji i stanowi wyłącznie wykonawcę robót budowlanych objętych ostateczną decyzją w sytuacji gdy zawarła porozumienie ze Wspólnotą, co nadaje stronie skarżącej status podmiotu dysponującego nieruchomością na cele budowlane związane z obowiązkiem wykonywania prac budowlanych, nałożonych przez PINB w toku postępowania administracyjnego, jak również gdy na mocy porozumienia strona skarżąca jest podmiotem wyłącznie odpowiedzialnym za przeprowadzenie prac objętych ostateczną decyzją czym przejmuje obowiązki zarządcy w zakresie zakończonego postępowania; 4. rażącenaruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z 11 i 107 k.p.a., poprzez sprzeczną z brzmieniem przepisu interpretację prowadzącą do stwierdzenia przez DWINB, że bycie adresatem obowiązków w postępowaniu administracyjnym nie jest równoznaczne z byciem stroną postępowania administracyjnego, a ponadto odstąpieniem od wyjaśnienia zajęcia przez organ stanowiska sprzecznego z przepisami; 5. naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez ustalenie i przyjęcie niezgodne ze stanem faktycznym, iż postępowanie administracyjne dotyczy wyłącznie części wspólnych, a nie poszczególnych lokali mieszkalnych, z gdy z treści decyzji ostatecznej wynika wprost, że część prac remontowych ma zostać przeprowadzone bezpośrednio w lokalu nr [...] należącym do strony skarżącej; 6. naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 i 140 k.p.a. poprzez ustalenie i przyjęcie wbrew treści dokumentów dołączonych do akt sprawy, że strona skarżąca ma charakter wykonawcy robót budowlanych określonych w postępowaniu administracyjnym, podczas gdy zakres jej uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności wynikający z porozumienia uzasadnia uznanie strony skarżącej za zarządcę nieruchomości w zakresie objętym decyzją ostateczną tj: a) w § 1 ust. 2 porozumienia znajduje się postanowienie mówiące o przejęciu przez stronę skarżącą zobowiązania do zrealizowania robót budowlanych objętych porozumieniem; b) w § 1 ust. 7 porozumienia znajduje się postanowienie mówiące o przejęciu przez stronę skarżącą obowiązków w zakresie uzyskania wszelkich pozwoleń w zakresie prac objętych porozumieniem, a Wspólnota udzieli w tym celu wymaganych pełnomocnictw oraz zgód; c) w § 2 ust. 1 porozumienia ustalono, że prace remontowe zostaną wykonane w całości na koszt i odpowiedzialność strony skarżącej; co w konsekwencji stanowi o przejęciu przez stronę skarżącą obowiązków równorzędnych obowiązkom zarządcy nieruchomości; 7. rażące naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 i 140 k.p.a. poprzez ustalenie i przyjęcie niezgodne ze stanem faktycznym, że obiekt budowlany będący przedmiotem zakończonego postępowania nie stanowi zagrożenia dla życia, zdrowia oraz mienia osób znajdujących się w pobliżu obiektu, a także nie stanowi zagrożenia dla interesu prawnego oraz majątkowego właścicieli nieruchomości sąsiednich, podczas gdy z treści decyzji ostatecznej i jej uzasadnienia wynika wprost, iż ogólny stan techniczny jest zły, na granicy awaryjnego, a ponadto stan nieruchomości może zagrażać bezpieczeństwu osób lub mienia, który to stan uzasadniał nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Podnosząc te zarzuty, strona skarżąca wnosi o uchylenie na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a oraz lit. c w zw. z art. 135 w całości zaskarżonej decyzji DWINB z 26.04.2021 r., nr 458/2021 i decyzji PINB z 23.12.2020 r., nr 2830/2020 oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Na uzasadnienie pełnomocnik strony skarżącej podkreślił, że działania organu poprzedzające wydanie decyzji były nieprawidłowe i sprzeczne z przepisami prawa, ponieważ organ konsekwentnie odmawia przyznania stronie skarżącej statusu strony postępowania. Pełnomocnik skarżącej spółki podważa powołaną przez organ argumentację jakoby strona skarżąca posiadała jedynie interes faktyczny w sprawie, w przypadku kiedy okoliczności faktyczne takie jak m.in. to, że treść decyzji i część obowiązków w niej określona wpływa na sytuację prawną i faktyczną właścicieli lokali, a remontu nie da się wykonać bez wejścia do lokalu należącego do strony skarżącej, uznanie że stan techniczny budynku nie zagraża bezpośrednio nieruchomości sąsiedniej należącej do skarżącej spółki oraz nawiązanie porozumienia między Wspólnotą, a stroną skarżącą, którego skutkiem jest przekazanie skarżącej spółce kompetencji zarządcy nieruchomości, nie dają spółce przymiotu strony postępowania. Pełnomocnik podważył także wnioski organu zawarte w decyzji, które wg. niego są sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym i stanem faktycznym sprawy, ponieważ wykonanie części obowiązków wymaga przeprowadzenia prac w poszczególnych lokalach w nieruchomości objętej decyzją, a wykonanie prac zgodnie z obowiązkami nałożonymi do wykonania na częściach wspólnych będą z wysokim prawdopodobieństwem oddziaływać na indywidualne lokale mieszkalne, w związku z czym zakres prac do wykonania nałożonych ostateczną decyzją wykracza poza części wspólne nieruchomości. Skarżąca spółka nie zgadza się także z twierdzeniem organu, że stan techniczny budynku nie wpływa na korzystanie przez spółkę z należącej do niej nieruchomości sąsiedniej, w przypadku kiedy zakres uszkodzeń budynku od strony należącej do niej nieruchomości wskazuje na awaryjny stan budynku i zagrożenie dla osób i mienia znajdującego się w jego pobliżu. Naruszenie zasady oceny dowodów strona skarżąca wywodzi także z ustaleniem organu, że porozumienie zawarte miedzy Wspólnotą, a skarżącą spółką nie może stanowić podstawy do uznania jej za stronę, podczas gdy zakres obowiązków wskazanych w porozumieniu wyraźnie wyznacza obowiązki i kompetencje, które stanowią o przejęciu przez spółkę roli zarządcy w zakresie przewidzianych porozumieniem prac remontowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 poz. 137) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie wskazane kryterium legalności wojewódzki sąd administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i istniejących wówczas przepisów nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie.

Przedmiot skargi stanowiła decyzja DWINB z dnia 20.04.2021 r. (nr 458/2021) utrzymująca w mocy decyzję PINB we Wrocławiu z 23.12.2020 r. (nr 2830/2020), którą odmówiono uchylenia ostatecznej decyzji PINB we Wrocławiu z 27.01.2020 r. (nr 201/2020) w przedmiocie nakazu usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego i mogących występować zagrożeń budynku oraz docelowe wzmocnienie konstrukcji budynku. Zaskarżona decyzja wydana została w ramach nadzwyczajnego postępowania administracyjnego tj. postępowania wznowieniowego zainicjowanego wnioskiem strony skarżącej na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Zwrócić należy uwagę, że jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego jest wyrażona w art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznych, która ma na celu nie tylko ochronę praw nabytych strony, ale w ogóle istniejącego porządku prawnego. Pewność obrotu prawnego wymaga, by decyzje ostateczne były co do zasady trwałe. W systemie prawa polskiego każda ostateczna decyzja administracyjna korzysta z domniemania prawidłowości. Organ, który wydał decyzję wadliwą, jest tą decyzją związany do czasu jej zmiany w sposób przewidziany prawem. Wszelkie decyzje ostateczne organów administracyjnych, zgodnie z zasadą ich trwałości, mogą być weryfikowane zupełnie wyjątkowo, tylko i wyłącznie w określonych trybach nadzwyczajnych. Doniosłość tej zasady powoduje, jak się podkreśla w doktrynie prawa administracyjnego, że stabilizacja porządku prawnego jest wartością większą niż potrzeba eliminowania z obrotu prawnego wadliwych decyzji. Mimo to ustawodawca przewidział tryby wzruszania decyzji ostatecznych, a jednym z nich jest przewidziana w rozdziale 12 działu II k.p.a. możliwość wznowienia postępowania.

Postępowanie o wznowienie jest odrębnym, obok postępowania o stwierdzenie nieważności oraz postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej, trybem wzruszenia decyzji ostatecznych. Jest ono również nowym, odrębnym postępowaniem w stosunku od postępowania zwykłego. Przedmiotem tego postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Zauważyć jednak należy, że omawiane postępowanie nie stanowi kolejnej "trzeciej instancji", w której bada się sprawę ponownie w jej całokształcie. Wspomnianą kontrolę wyznaczają określone przepisami przesłanki, wystąpienie których dopiero otwiera możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Oznacza to, że korzystanie z tego nadzwyczajnego środka procesowego może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach i na zasadach określonych w k.p.a.

W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów procesowych, którego przedmiotem jest weryfikacja prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. W uchwale 7 sędziów NSA z 02.12.2002 r., sygn. akt OPS 11/02 (ONSA 2003/3/86) stwierdzono, że "Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, oraz, w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej, doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.). Decyzje wydane po wznowieniu postępowania dotyczą zatem w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym". Postępowanie wznowieniowe toczy się tym samym w zawężonych ramach. Jego przedmiotem nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, powołane przez wnioskodawcę, a wymienione w art. 145 § 1, art.145a § 1 i art.145b § 1 k.p.a. i ich znaczenia dla rozstrzygnięcia istoty sprawy.

W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca oparła podanie o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, k.p.a. zgodnie którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Odnosząc się do zarzutów skargi pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym definiuje art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności od organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istnienie interesu prawnego podmiotu żądającego wszczęcia postępowania musi być ustalane na tle okoliczności faktycznych podnoszonych we wniosku oraz adekwatnych do tych okoliczności wynikających z przepisów prawa materialnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, że pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Wyrażane jest w tym zakresie jednolite stanowisko, że interes prawny to osobisty, konkretny i aktualnie prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. O istnieniu tego interesu można mówić, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym (por. wyroki NSA: z dnia 20 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 2016/06, LEX nr 505371, z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. II OSK 935/14, LEX nr 1989286).

W świetle powyższego należy wskazać, że przedmiotem oceny sądu w niniejszej sprawie jest ocena legalności odmowy przyznania statusu strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 61 w zw. z art. 66 u.p.b. Tryb ustalony w art. 66 u.p.b. służy wyegzekwowaniu obowiązków określonych w art. 61 u.p.b., jakie ustawodawca nałożył na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego w zakresie jego utrzymania i użytkowania. Stąd też, na podstawie art. 66 u.p.b., określone nakazy w drodze decyzji mogą być kierowane do właścicieli lub zarządców obiektów budowlanych w celu usuwania nieprawidłowości związanych z naruszeniem zasad prawidłowego utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego. Ugruntowany w orzecznictwie sądowym oraz doktrynie jest pogląd, zgodnie z którym stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 66 u.p.b. są jedynie właściciele lub zarządca obiektu budowlanego objętego postępowaniem. Tylko na te podmioty może być nałożony nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Właściciele nieruchomości sąsiednich nie mają natomiast uprawnień strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 u.p.b. (por. wyrok NSA z dnia 4.07.2007 r., sygn. akt II OSK 999/06, LEX nr 366267).

Strona skarżąca wywodzi także, że status strony postępowania przysługuje jej z prawa własności lokalu nr [...], który objęty jest zakresem obowiązków naprawczych wynikających z decyzji z 27.01.2020 r., poprzez zobowiązanie do zabezpieczenia stropu i nadproża w lokalu, podczas gdy prace będą się wiązały z ograniczenia możliwości swobodnego korzystania z lokalu. Jak wyjaśnił NSA w uchwale z 26.11.2001 r., sygn. akt OPK 19/01 (opubl. W ONSA 2002/2/68), w celu uniknięcia sytuacji, w której w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wspólnoty mieszkaniowej powstałaby konieczność występowania wielu stron (właścicieli poszczególnych lokali), odchodzi się od konieczności występowania każdego członka wspólnoty na rzecz działania organów wspólnoty w imieniu członków. Przepisy ustawy o własności lokali nie wskazują na odrębność interesów prawnych wspólnoty mieszkaniowej oraz właścicieli poszczególnych wyodrębnionych lokali mieszkaniowych, uprawniających do występowania jako strona postępowania. Wobec tego w stosunkach zewnętrznych odnoszących się do nieruchomości wspólnej, wspólnotę reprezentuje jej zarząd, a nie współwłaściciele (por. wyrok NSA z 11.01.2018 r., II OSK 757/16). Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd, że z okoliczności bycia współwłaścicielem nieruchomości wspólnej nie wynika fakt bycia stroną postępowania administracyjnego.

Sąd nie podziela także stanowiska, że na mocy porozumienia z 29.01.2020 r., zawartego pomiędzy Wspólnotą, a skarżącą spółką, na mocy którego to Spółka odpowiedzialna jest za przeprowadzenie prac naprawczych objętych decyzją z 27.01.2020 r., stronie skarżącej przysługują prawa strony w postępowaniu administracyjnym. Trudno doszukać się w tej sytuacji indywidualnego i bezpośredniego interesu prawnego wynikającego przede wszystkim z przepisu materialnego prawa administracyjnego, z którym w związku musi pozostawać norma prawa cywilnego, jeśli ma stanowić o statusie strony w postępowaniu administracyjnym. Z uwagi na odrębność prawa administracyjnego w stosunku do prawa cywilnego, należy zauważyć, że art. 353(1) k.c., wprost mówi, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. W omawianej sprawie zachodzi sprzeczność z ustawą i naturą obowiązku naprawczego nałożonego decyzją. Niezależnie bowiem od postanowień umownych zawartych w porozumieniu adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 61 w zw. z art. 66 u.p.b. pozostanie Wspólnota, co wynika wprost z przepisu i to ona - niezależnie od tego kto będzie wykonawcą robót budowlanych - ponosi odpowiedzialność za ewentualne skutki ich niewykonania. W pierwszym rzędzie należy także podnieść, że umowa cywilnoprawna (w zakresie prawa prywatnego) nie może – co do zasady- modyfikować stosunku materialnego publicznoprawnego, a do tego w istocie dąży strona skarżąca.

W tym miejscu należy także zaznaczyć, że nie można podzielić zarzutu naruszenia art. 77 i 80 k.p.a. poprzez błędną kwalifikację i ustalenie niezgodnego ze stanem faktycznym, że części lokalu należącego do strony skarżącej jako nieruchomości wspólnej, kiedy decyzją objęty jest strop oraz nadproże w kuchni. Nieruchomością wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. W myśl przyjętych w judykaturze i doktrynie poglądów za elementy takie uważa się fundamenty, dach, ściany nośne (konstrukcyjne), klatkę schodową, przewody, instalacje wodne i grzewcze itp. (por. wyrok NSA z 06.12.2006 r., sygn. akt II OSK 858/06). Charakteru elementów konstrukcyjnych takich jak strop czy nadproże nie zmienia okoliczność, że znajdują się one również o obrębie lokalu należącego do strony skarżącej. Nie sposób bowiem uznać, że do części wspólnych można zaliczyć tylko takie części konstrukcyjne budynku, które mieszczą się w korytarzach, a nie są nimi już ściany mieszczące się w poszczególnych lokalach, jeśli w całości stanowią one konstrukcję budynku. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, że naruszenie części konstrukcyjnych w poszczególnych lokalach może zagrozić bezpieczeństwu całego budynku. Odwołał się w tym zakresie do art. 13 ust. 2 ustawy o własności lokali, który w jego ocenie zezwala na wstęp do lokalu. Zgodnie z przywołanym przepisem na żądanie zarządu właściciel lokalu obowiązany jest zezwalać na wstęp do lokalu, ilekroć jest to niezbędne do przeprowadzenia konserwacji, remontu albo usunięcia awarii w nieruchomości wspólnej, a także w celu wyposażenia budynku lub jego części lub innych lokali w dodatkowe instalacje. Tak więc wyliczenie przypadków, w których właściciel lokali jest zobowiązany zezwalać na wstęp do lokalu na żądanie zarządcy wspólnoty mieszkaniowej ma charakter wyczerpujący. W przepisie tym wymieniono w sposób zamknięty przesłanki uprawniające do takiego żądania, a mianowicie konieczność przeprowadzenia konserwacji, remontu albo usunięcia awarii w nieruchomościach wspólnych czy wyposażenia budynku, jego części lub innych lokali w dodatkowe instalacje. Żadna w wymienionych przesłanek nie zachodzi w niniejszej sytuacji. Trudno zatem na podstawie tego przepisu oczekiwać udostępnienia lokalu przez jego właścicielkę. Zasadnie zatem Wspólnota Mieszkaniowa podniosła kwestię niewykonalności nałożonego nań obowiązku, zwłaszcza w zakresie zapewnienia odprowadzania powietrza wewnętrznego z pokojów mieszkalnych i kuchni przez otwory wywiewne umieszczone ponad drzwiami lub w ich górnej części albo przez szczeliny pomiędzy dolną krawędzią drzwi a podłogą. Dodać też trzeba, że obowiązki wynikające z art. 61 i art. 66 Prawa budowlanego związane są z utrzymaniem należnego stanu technicznego obiektu budowlanego i powinny być nałożone właśnie na podmiot zobowiązany do jego utrzymania. Przepisy te więc jednoznacznie określają przedmiot regulacji prawnej jako obiekt budowlany a nie poszczególne lokale danego obiektu budowlanego. Przez obiekt budowlany należy zgodnie art. 3 ust. 1 ustawy Prawo budowlane rozumieć budynek wraz instalacjami i urządzeniami technicznymi. W tym miejscu trzeba dalej zauważyć, że skarżący kładzie nacisk na przepis art. 140 k.c. i wynikające z tego unormowania uprawnienia właścicielskie. Trzeba zatem powiedzieć, że prawo własności podlega ograniczeniom ("w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego...). Nadto zgodnie z art. 13 ust. 2 u.w.l. na żądanie zarządu właściciel lokalu jest obowiązany zezwalać na wstęp do lokalu, ilekroć jest to niezbędne do przeprowadzenia konserwacji, remontu albo usunięcia awarii w nieruchomości wspólnej, a także w celu wyposażenia budynku, jego części lub innych lokali w dodatkowe instalacje. konieczność przeprowadzenia konserwacji, remontu albo usunięcia awarii w nieruchomościach wspólnych czy wyposażenia budynku, jego części lub innych lokali w dodatkowe instalacje".

W związku z rozważaniami poczynionymi w uzasadnieniu, pozostałe zarzuty dotyczące nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego przez organ I i II instancji przy ustaleniu statusu strony skarżącej w zakończonym ostateczną decyzją postępowaniu administracyjnym, należy uznać za nieuzasadnione w świetle obowiązującego prawa. Nie wymagają one także szerszego uzasadnienia.

Uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.