Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 1945/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2, art. 184 w zw. z art. 197
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 5 § 2, art. 217, art. 219
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 8 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt II SAB/Rz 23/15 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. T. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu w przedmiocie wydania zaświadczenia postanawia: oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 24 lutego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, II SAB/Rz 23/15, odrzucił skargę w spawie ze skargi A. T. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu w przedmiocie wydania zaświadczenia.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem skargi A. T. jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu w sprawie wydania zaświadczenia na wniosek z dnia 1 lipca 2014 r. Istotą problemu prawnego zaistniałego w badanej sprawie jest interpretacja przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.; dalej jako: "k.p.a."), dotyczących wydawania zaświadczeń. Istotą zaświadczenia jest urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego przez organ administracji publicznej (art. 217 § 2 k.p.a.). Z powiązania tej regulacji z kodeksową definicją organu administracji publicznej (art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a.) wynika, że do wydawania zaświadczeń upoważnione są przede wszystkim organy administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym. Zaświadczenia wydają również inne organy państwowe (nienależące do struktury ustrojowej administracji publicznej) lub inne podmioty, ale pod warunkiem, że są do tego powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień. Przepisy działu VII k.p.a. nie będą miały zastosowania do organów państwowych, którym taka kompetencja nie została wyraźnie powierzona.

Sąd I instancji podkreślił, że Prezes Sądu Rejonowego nie jest organem administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym, należy bowiem do organów władzy sądowniczej. Z racji tego jednak, że pełni pewne funkcje administracyjne, w przypadkach wskazanych w obowiązujących przepisach może działać w formach przewidzianych dla "ustrojowych" organów administracyjnych i wówczas będzie takim organem w znaczeniu funkcjonalnym, z racji wykonywanych przez siebie funkcji. Zdaniem Sądu Prezes Sądu Rejonowego mógłby być uznany za organ kompetentny do wydawania zaświadczeń tylko przy założeniu, że powierzono mu takie kompetencje a materia sprawy podlega przepisom k.p.a. i wówczas zastosowanie będą miały przepisy tego aktu dotyczące zaświadczeń. W badanej sprawie tak nie jest. Żądanie skarżącej w zakresie wydania zaświadczenia dotyczy urzędowego potwierdzenia faktów udokumentowanych aktami postępowania cywilnego, jakie toczyło się przed Sądem Rejonowym w Tarnobrzegu. Skarżąca domagała się wydania zaświadczenia dotyczącego potwierdzenia niedoręczenia jej nakazu zapłaty z dnia [...] maja 2007 r. [...] opatrzonego klauzulą wykonalności z dnia [...] września 2008 r., które posłużyło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Tarnobrzegu o sygn. akt Km 182/09, natomiast tenże komornik ma prowadzić postępowanie w oparciu o wyrok Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z dnia [...] maja 2997 r. I.C.1316/05 z klauzulą wykonalności z dnia [...] września 2008 r. Prezes Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu słusznie stwierdził, że kwestie dostępu stron postępowania cywilnego do akt sprawy są wyczerpująco uregulowane w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.; dalej jako: "k.p.c."), a jeżeli zaświadczenia o określonej treści strona zamierza wykorzystać w postępowaniach sądowych, to należy wnioskować o przeprowadzenie dowodów z dokumentów lub z akt innych spraw ( na okoliczności odpowiadające treści żądanych dokumentów).

W ocenie Sądu I instancji stanowiska te należy uznać za słuszne, gdyż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące zaświadczeń nie mają w tej sprawie w ogóle zastosowania. W konsekwencji nie tylko nie jest dopuszczalne dokonanie czynności materialno-technicznej, jaką jest wydanie zaświadczenia w tej sprawie, ale nie można także zastosować art. 219 k.p.a., stanowiącego podstawę postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Z racji wyczerpującego uregulowania kwestii objętej żądaniem skarżącej przepisami k.p.c. regulującymi dostęp do akt sprawy sądowej, żadne przepisy k.p.a. dotyczące wydawania zaświadczeń nie mogły być zastosowane. Podobne stanowisko zaprezentowały wcześniej m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 listopada 2009 r. I OZ 1066/09 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w postanowieniach z dnia 7 kwietnia 2009 r. IV SAB/Po 16/09 i z dnia 12 maja 2009 r. IV SAB 23/09 - dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sferze prawa administracyjnego musi być bezwzględnie przestrzegana wynikająca z zasady praworządności reguła, że organ administracji publicznej w sytuacji, w której oddziałuje na sferę prawną jednostki może działać tylko wówczas i tylko w takiej formie, na jaką pozwalają mu obowiązujące przepisy prawa. Prawidłowo zatem Prezes Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu w formie pisma poinformował skarżącą o przyczynach powodujących brak zastosowania innej formy rozpatrzenia wniosku z uwagi na brak stosownych regulacji w obowiązujących przepisach prawa.

Z powodu wykazanej niedopuszczalności skargi Sąd I instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. postanowił o jej odrzuceniu. Z tego też względu Sąd nie mógł odnieść się do wniosku o wymierzenie organowi grzywny.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. T., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Skarżąca kasacyjnie, na zasadzie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), wskazała na:

I. naruszenie prawa materialnego, a to:

1. art. 217 §2 pkt 1 i2 k.p.a. w zw. z art. 5 § 2 pkt 3 i art. 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że żądane przez A. T. zaświadczenie nie jest zaświadczeniem w rozumieniu art. 217 § 2 pkt 1 i 2 oraz art. 1 pkt 4 k.p.a., a ponadto błędne przyjęcie, że Prezes Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu nie pełnił w przedmiotowej sprawie funkcji organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a.

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. naruszenie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § pkt 4 i art. 217 § 1 i § 2 pkt 1 i 2, art. 218 § 1 oraz art. 219 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że sprawa ze skargi A. T. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu w przedmiocie wydania zaświadczenia nie należy do właściwości sądu administracyjnego, w sytuacji gdy bezczynność w podejmowaniu takiej czynności podlega kontroli sądu administracyjnego na zasadzie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.;

2. naruszenie art. 219 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie było możliwe wydanie postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia, w sytuacji gdy postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia powinno być wydane m.in. w sytuacji gdy treść zaświadczenia miałaby dotyczyć sprawy pozostającej poza zakresem właściwości organów administracji publicznej lub na wypadek zakwestionowania interesu prawnego wnioskodawcy w uzyskaniu zaświadczenia, a w konsekwencji:

3. naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi A. T. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu w przedmiocie wydania zaświadczenia, mimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia i orzeczenia grzywny, o której mowa w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zaświadczenie, którego domagała się A. T. mogło zostać uznane przez Sąd za zaświadczenie, o którym mowa w art. 139 § 5 k.p.c., bowiem w zaświadczeniu tym stwierdza się, że wyrok zaoczny lub nakaz zapłaty został uznany za doręczony na oznaczony adres w trybie art. 139 § 1 k.p.c. W treści wniosku A. T. czytamy jednak, że domaga się ona zaświadczenia, iż "Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu Wydział I Cywilny nigdy nie wydał ani nie doręczył ani nie zapoznał A. T. z (...) z nakazem zapłaty z dnia [...] maja 2007 r. Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu I Wydziału Cywilnego". Oznacza to zatem, że wbrew stanowisku Sądu I instancji w niniejszej sprawie istniały szczegółowe przepisy prawa, które wyposażyły sąd cywilny w kompetencję do wydania zaświadczenia o określonej w powołanym przepisie treści, czyniąc go jednocześnie w tym zakresie organem administracji publicznej. Odnotować jednocześnie należy, że zaświadczenie, o którym mowa w powołanym przepisie jest wymagane przez przepisy prawa w rozumieniu art. 217 § 2 pkt 1 tj. przez art. 8203 k.p.c., zgodnie z którym komornik zawiesza na wniosek dłużnika postępowanie prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego w postaci zaopatrzonego w klauzulę wykonalności wyroku zaocznego, nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym, upominawczym albo elektronicznym postępowaniu upominawczym, jeśli dłużnik przedstawi zaświadczenie, o którym mowa w art. 139 § 5 k.p.c. Niezależnie od okoliczności czy żądane przez skarżącą kasacyjnie zaświadczenie można uznać za zaświadczenie, o którym mowa w art. 139 § 5 k.p.c., podkreślić należy, że legitymowała się ona interesem prawnym do ubiegania się o zaświadczenie o żądanej przez nią treści, w szczególności w związku z prowadzonym wobec niej postępowaniem egzekucyjnym. Przepisy k.p.a. przesądzają jednoznacznie, że znajdują one zastosowanie w sprawach wydawania zaświadczeń. Przepisy te nie przewidują w tym zakresie żadnych ograniczeń, a w szczególności nie wyłączają prawa do uzyskania zaświadczenia dotyczącego treści akt postępowania cywilnego. Przeciwnie, art. 219 § 1 k.p.a. formułuje kategoryczny obowiązek wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 217 § 1 pkt 2 k.p.a.

Ponadto, zdaniem skarżącej kasacyjnie była ona uprawniona do uzyskania zaświadczenia o żądanej treści i zauważyć należy, że odmowa wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o żądanej treści następuje w drodze postanowienia. Ma ona miejsce wówczas, gdy organ jest niewłaściwy, gdy nie dysponuje danymi, a strona domagała się tego zaświadczenia ze względu na swój interes prawny, gdy strona nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia, a brak przepisu nakazującego wydanie takiego zaświadczenia, a także gdy organ nie może spełnić żądania odnośnie do treści postanowienia. Oznacza to, że odmowa wydania zaświadczenia (w formie postanowienia) powinna mieć miejsce także w sytuacji, gdy treść zaświadczenia miałaby dotyczyć sprawy pozostającej poza zakresem właściwości organów administracji publicznej. Za niewystarczające i wypełniające przesłanki bezczynności organu uznać należy skierowanie przez Prezesa Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu pisma informującego "o przyczynach powodujących brak zastosowania innej formy rozpatrzenia wniosku z uwagi na brak stosownych regulacji w obowiązujących przepisach prawa". Co więcej, podkreślić trzeba, że na etapie postępowania przez Prezesem Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu czy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie interes prawny A. T. do uzyskania przedmiotowego zaświadczenia nie został (wprost) zakwestionowany, a jedynie podważony, co z uwagi na treść art. 219 k.p.a. powinno znaleźć wyraz w (zaskarżalnym) postanowieniu.

Ponadto zdaniem skarżącej kasacyjnie, o ile samo zaświadczenie jako akt władzy publicznej nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej, bowiem nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, to czynność jego wydania ma już taki charakter. Zainteresowany posiada zatem uprawnienie wynikające z przepisów prawa do tego, aby wobec niego została podjęta czynność z zakresu administracji publicznej, polegająca na wydaniu mu zaświadczenia. Bezczynność w podejmowaniu takiej czynności podlega kontroli sądu administracyjnego na zasadzie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

Złożona w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna, choć formalnie odpowiada przedstawionym wymogom, to jednak żadnego z podniesionych w niej zarzutów nie można uznać za usprawiedliwiony.

Na wstępie wskazać należy, że postępowanie sądowoadministracyjne regulują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 1 tej ustawy, normuje ona postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Stosownie natomiast do art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Na mocy § 3 cytowanego przepisu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Z wyliczenia spraw podlegających właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych wynika, że sądy te nie są właściwe w sprawach skarg na bezczynność sądów powszechnych w zakresie postępowania, jakie prowadzą. Właściwością sądów administracyjnych objęte są bowiem wyłącznie indywidualne sprawy z zakresu administracji publicznej. W doktrynie oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za sprawę z zakresu administracji publicznej należy rozumieć wszystkie akty, czynności, działania i sprawy, które nie mają charakteru cywilnoprawnego, załatwiane przez organ administracji publicznej (por. postanowienie NSA z 10 marca 2010 r., I OSK 333/10). Zatem za nietrafny należy uznać zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § pkt 4 i art. 217 § 1 i § 2 pkt 1 i 2, art. 218 § 1 oraz art. 219 k.p.a.

Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia prawa materialnego, albowiem art. 217 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zgodnie z tym przepisem, tylko wydawanie zaświadczeń przez organ administracji publicznej jest uregulowane przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do słowniczka zamieszczonego w art. 5 § 2 k.p.a., organami administracji publicznej są ministrowie, centralne organy administracji rządowej, wojewodowie, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 (to jest inne organy państwowe oraz inne podmioty, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych).

Zaświadczenie, o którym mowa w art. 217 k.p.a., jest zatem pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego i wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego zaświadczenie staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom. Przy czym, podkreślić należy, że działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego - regulującego wydawanie zaświadczeń - nie można stosować do rozpoznania i rozstrzygania wniosków, które wymagają dokonania autorytatywnej konkretyzacji. Przyjęcie, że zaświadczenie jest formą dostateczną do obrony praw jednostki nie jest zgodne z regułą prawa do obrony.

W związku z tym należy dojść do wniosku, że zaświadczenie, o którym mowa w art. 217 k.p.a., w powiązaniu z wymogiem uprawdopodobnienia interesu prawnego wnioskodawcy, nie będzie aktem obejmującym wszelkie zdarzenia o znaczeniu faktycznym dla ubiegającego się, ale aktem - wprawdzie różnym do decyzji administracyjnych i postanowień wydawanych w toku postępowania administracyjnego - niemniej, mającym na celu urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego wymaganego przez prawo, względnie potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego ze względu na interes prawny osoby ubiegającej się o zaświadczenie, a więc do której odnosi się przepis ustawy określający jej uprawnienie, obowiązek, powinność itp. Przedmiotem zaświadczenia w rozumieniu wskazanego przepisu nie mogą być zatem opisy działania lub zachowania innej osoby w odrębnym postępowaniu oraz ocena ich legalności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 1997 r., sygn. akt I SA 1377/96).

Istotą zaświadczenia jest urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego przez organ administracji publicznej (art. 217 § 2 k.p.a.). Z powiązania tej regulacji z kodeksową definicją organu administracji publicznej (art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a.) wynika, iż do wydawania zaświadczeń upoważnione są przede wszystkim organy administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym. Zaświadczenia wydają również inne organy państwowe (nienależące do struktury ustrojowej administracji publicznej) lub inne podmioty, ale pod warunkiem, że są do tego powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień. Przepisy działu VII KPA nie będą miały zastosowania do organów państwowych, którym taka kompetencja nie została wyraźnie powierzona. Prezes Sądu Rejonowego nie jest organem administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym, należy bowiem do organów władzy sądowniczej. Z racji tego jednak, że pełni pewne funkcje administracyjne, w przypadkach wskazanych w obowiązujących przepisach może działać w formach przewidzianych dla "ustrojowych" organów administracyjnych i wówczas będzie takim organem w znaczeniu funkcjonalnym, z racji wykonywanych przez siebie funkcji.

Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zwrócić uwagę, że zgodnie z przytoczoną wyżej treścią art. 5 § 2 k.p.a., Prezes Sądu Rejonowego mógłby być uznany za organ administracji publicznej, gdyż jest innym, niż organ administracji publicznej organem państwowym, ale tylko wtedy, gdyby był powołany do załatwienia spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej. Skarżąca domagała się natomiast wydania zaświadczenia dotyczącego urzędowego potwierdzenia niedoręczenia jej nakazu zapłaty z dnia [...] maja 2007 r. Zatem zaświadczenie, którego domagała się skarżąca nie jest zaświadczeniem, określonym w art. 217 k.p.a., w związku z czym należy uznać, że w niniejszej sprawie Prezes Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu nie wykonywał obowiązków z zakresu administracji publicznej. Zasadnie zatem Sąd I instancji stwierdził, że Prezes Sądu Rejonowego mógłby być uznany za organ kompetentny do wydawania zaświadczeń tylko przy założeniu, że powierzono mu takie kompetencje a materia sprawy podlega przepisom k.p.a. i wówczas zastosowanie będą miały przepisy tego aktu dotyczące zaświadczeń. W badanej sprawie tak jednak nie jest, a Prezes Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu prawidłowo w formie pisma poinformował skarżącą o przyczynach powodujących brak zastosowania innej formy rozpatrzenia wniosku z uwagi na brak stosownych regulacji w obowiązujących przepisach prawa. Kwestie dostępu stron postępowania cywilnego do akt sprawy są wyczerpująco uregulowane w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Skoro tak, to przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące zaświadczeń nie mają w tej sprawie w ogóle zastosowania. W konsekwencji nie jest dopuszczalne dokonanie czynności materialno-technicznej, jaką jest wydanie zaświadczenia w tej sprawie i nie można także zastosować art. 219 k.p.a., stanowiącego podstawę postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Z racji wyczerpującego uregulowania kwestii objętej żądaniem skarżącego przepisami k.p.c. regulującymi dostęp do akt sprawy sądowej, żadne przepisy k.p.a. dotyczące wydawania zaświadczeń nie mogły być zastosowane (por. NSA w postanowieniu z 20 listopada 2009 r., I OZ 1066/09, niepubl.) W związku z powyższym przytoczony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 219 k.p.a. należało uznać za nietrafny.

Z przedstawionych wyżej przyczyn, skoro zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił, w oparciu o przepis art. 184 p.p.s.a.