Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 102/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34  par. 2
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 5  ust. 1  pkt 1  lit. b,  ust. 2,  art. 17  ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 947
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

SENTENCJA

Dnia 10 kwietnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2018 roku sprawy ze skargi P. J. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. w dniu [...] marca 2015 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], w którym zobowiązał skarżącego P. J. na podstawie art. 5 ust. 1 lit. b i pkt 3 ustawy z dnia [...] grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013 r. poz. 947) do poddania córki A. J., ur. [...].06.2012 r., szczepieniom ochronnym zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1086).

W dniu [...] grudnia 2014 r.,na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r. poz. 1619, zwanej w skrócie "u.p.e.a."), zobowiązany zgłosił zarzuty następującej treści:

1. Brak wymagalności obowiązku.

W tytule wykonawczym jako podstawę prawną podano art. 5 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b oraz art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Ustawa ta w art. 17 ust. 10 w punktach od 1 do 4 stanowi, że minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:

1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych.

2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym,

3) wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby,

4) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych.

Zgodnie z powyższym przepisem rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w § 2 i § 3 określa rodzaj i zakres szczepień ochronnych. Dla poszczególnych szczepień rozporządzenie to określa terminy - w większości do 19 roku życia. Z powyższego jednoznacznie wynika, że na wykonanie poszczególnych szczepień zobowiązany ma wyznaczony konkretny okres ograniczony wiekiem dziecka. W związku z tym moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym nie nadszedł, ponieważ dziecko nie ukończyło określonego wieku.

W art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi określono, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami, dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej. Komunikat ten nie jest źródłem prawa obowiązującego w [...], bowiem nie mieści się w katalogu źródeł prawa wymienionych w art. 87 Konstytucji RP. Obowiązek musi wynikać z przepisów prawa, a nie z dokumentów wychodzących poza ten zakres. Komunikaty Generalnego Inspektora Sanitarnego ze swej istoty wiążą jedynie jednostki mu podległe, nie zaś poszczególne osoby. Informacje zawarte w komunikacie mogą być jedynie traktowane jako wskazówki techniczne dotyczące wykonywania szczepień ochronnych, ale nie mogą stanowić określenia obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Zaś przepisy prawa jednoznacznie określają przedział wiekowy, w którym powinno być wykonane szczepienie i termin ten, wbrew twierdzeniu organu, nie minął.

2. Częściowe wykonanie obowiązku.

W tytule wykonawczym organ błędnie wskazał, jakoby pomimo wezwania i wydania upomnienia zobowiązany nie wykonał ciążącego na nim obowiązku. W upomnieniu z [...] lutego 2014 r. wzywa się do poddania dziecka szczepieniom ochronnym przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, zakażeniu Haemophilus influenzae typu b. Pohomyelitis oraz odrze, śwince i różyczce. Tymczasem dziecko [...] czerwca 2012 r. zostało zaszczepione szczepionką na wirusowe zapalenie wątroby typu B. Tym samym zobowiązany wykonał obowiązek, jaki nakłada na niego rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

3. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.e.a., organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest: 1) wojewoda; 2) właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego w zakresie zadań własnych, zadań zleconych i zadań z zakresu administracji rządowej oraz obowiązków wynikających z decyzji i postanowień z zakresu administracji publicznej wydawanych przez samorządowe jednostki organizacyjne; 3) kierownik wojewódzkiej służby, inspekcji lub straży w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydawanych w imieniu własnym lub wojewody decyzji i postanowień; 4) kierownik powiatowej służby, inspekcji lub straży w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydawanych w zakresie swojej właściwości decyzji i postanowień.

Analiza ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazuje więc, że kierownicy wojewódzkich (i powiatowych) służb, inspekcji i straży, do których niewątpliwie należy zaliczyć organy inspekcji sanitarnej, są organami egzekucyjnymi jedynie w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez siebie decyzji i postanowień. Obowiązek poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu jest obowiązkiem wynikającym bezpośrednio z przepisów prawa, a nie obowiązkiem wynikającym z decyzji lub postanowienia - co wyłącza możliwość wszczynania i prowadzenia egzekucji przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Powyższe przemawia za uznaniem, że rozstrzyganie, czy podejmowanie jakichkolwiek działań w sprawie obowiązku szczepień ochronnych nie leży we właściwości Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (i co za tym idzie w niniejszej sprawie nie nadaje się do egzekucji administracyjnej, jako objęte tytułem wykonawczym wystawionym przez uprawniony organ).

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie jest zatem uprawniony do wydawania decyzji administracyjnych dotyczących szczepień ochronnych ani też do prowadzenia w tym zakresie postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji organ ten nie tylko nie miał prawa egzekwować wykonania obowiązku niepieniężnego w postaci szczepienia ochronnego, ale nie był nawet uprawniony do prowadzenia w tym zakresie jakichkolwiek czynności, w szczególności do wystawienia tytułu wykonawczego, która to czynność bezpośrednio poprzedza wszczęcie postępowania egzekucyjnego (art. 27 ust. 1 u.p.e.a.).

4. Niespełnienie wymogów określonych w art. 27 i art. 26 u.p.e.a.

Wystawienie tytułu egzekucyjnego niezgodnego z obowiązującym wzorem.

Art. 26 § 1 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wzór tytułu wykonawczego dla obowiązków niepieniężnych określa załącznik nr [...] do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia [...] maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej. Wzór tego tytułu nosi symbol TYT-3 i znacząco różni się od wzoru druku zastosowanego przez organ. Pierwsza strona jest prawidłowo oznaczona jako TYT-3, jednakże w prawym dolnym rogu drugiej strony tytułu wykonawczego widnieje symbol YT-3. Stosowanie obowiązujących wzorów oraz rygorystyczne przestrzeganie wszelkich zawartych w tytule informacji jest istotne z punktu widzenie postępowania egzekucyjnego. Tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, który musi spełniać rygorystycznie określone wymogi treściowe, ponieważ warunkuje wszczęcie egzekucji.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. na podstawie art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 123 i art. 141 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., zwanej w skrócie "k.p.a."), uznał zarzuty za nieuzasadnione i podtrzymał zasadność prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o wniosek z dnia [...] marca 2014r. i tytuł wykonawczy Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r.

W uzasadnieniu ustosunkowując się do poszczególnych zarzutów organ wskazał, że:

Ad 1. – Interpretację przyjętą przez zobowiązanego należy uznać za całkowicie bezzasadną. Przyjęcie bowiem takiej interpretacji skutkowałoby brakiem możliwości egzekucji obowiązku przeprowadzenia szczepień, gdyż ukończenie maksymalnego wieku - 19 lat powoduje wygaśnięcie obowiązku szczepień.

Podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej [...] do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy, w odniesieniu do osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dzieci) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba, sprawująca nad taką osobą, w tym przypadku małoletnią, prawną pieczę albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice jak w niniejszej sprawie).

Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych oraz grupy osób zobowiązane do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ww. ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 17 ust. 10 ww. ustawy. Rozporządzenie to określa m.in. przedział wieku lub przesłanki epidemiologiczne i kliniczne dla poszczególnych rodzajów szczepień ochronnych, w przypadku których obowiązek szczepień staje się wymagalny.

Uzupełnieniem ww. regulacji prawnych jest ogłaszany corocznie przez Głównego Inspektora Sanitarnego w drodze komunikatu Program Szczepień Ochronnych.

Ustawodawca pozostawił uznaniowym decyzjom lekarza określenie, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i wytycznymi merytorycznymi zawartymi w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, czy szczepienie obowiązkowe może zostać przeprowadzone i w jakim terminie.

Ad 2. - Według § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Pełen cykl szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B u noworodków i niemowląt obejmuje trzy dawki szczepionek podanych: w ciągu 24 godzin po urodzeniu, w 2 i 7 miesiącu życia. Małoletnia poddana została szczepieniu tylko pierwszą dawką szczepionki w ciągu 24 godzin po urodzeniu, tj. [...] czerwca 2012 r. W związku z powyższym nie można uznać, że obowiązek poddania małoletniej szczepieniom przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B został wykonany.

Ad 3. - Kwestie sposobu egzekwowania od osób zobowiązanych wypełnienia obowiązku szczepień jako obowiązku o charakterze niepieniężnym, zostały określone w przepisach u.p.e.a. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10, egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki niepieniężne pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub zostają przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego, przy czym zgodnie z art. 3 § 1, egzekucję administracyjną stosuje się nie tylko do obowiązków, które wynikają z decyzji lub postanowień właściwych organów, a także gdy obowiązki wynikają bezpośrednio z przepisu prawa. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielami w rozumieniu art. 1a ww. ustawy. Art. 6 § 1 tej ustawy jednocześnie nakłada na organy PIS, jako wierzycieli tego obowiązku, prawny obowiązek podejmowania wszelkich czynności zmierzających do zastosowania przewidzianych prawem środków egzekucyjnych w celu nakłonienia osoby zobowiązanej z mocy prawa do wykonania tego obowiązku w tym przypadku szczepień ochronnych.

NSA w wyroku z [...] sierpnia 2013 r., II OSK 745/12, wskazał, że w odniesieniu do egzekucji obowiązków administracyjnych o charakterze niepieniężnym wynikających wprost z przepisów prawa (nie podlegających konkretyzacji w drodze rozstrzygnięć indywidualnych) i pozostających w nadzorze organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej (w tym m.in. obowiązku poddawania dzieci szczepieniom ochronnym) właściwym organem egzekucyjnym jest wojewoda.

P. zobowiązany nie wykonał obowiązku wynikającego wprost z przepisów prawa - ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w związku z powyższym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. jako wierzyciel, wystąpił do Wojewody K.-P. - właściwego organu egzekucyjnego w tej sprawie, z wnioskiem z [...] marca 2014 r. i wystawionym tytułem wykonawczym, o wyegzekwowanie obowiązku poprzez nałożenie grzywny w celu przymuszenia.

Ad 4. - Tytuł wykonawczy Nr [...] z [...] marca 2014 r. został wystawiony na druku urzędowym TYT-3 zgodnie z wzorem określonym w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wobec powyższego zgłoszone zarzuty należało uznać jako nieuzasadnione, co mając na względzie, orzeczono jak w sentencji.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], Inspektor Sanitarny, na skutek rozpoznania zażalenia złożonego przez zobowiązanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 34 § 1 i 5 u.p.e.a. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku, że nie można zgodzić się z postawionym przez stronę twierdzeniem, iż obowiązek poddania szczepieniu małoletniej nie wynika z przepisów prawa. Obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a decyzja lekarza podstawowej opieki zdrowotnej sprawia, że obowiązek ten co do przypadku konkretnego dziecka indywidualizuje się po lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu przez osoby określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych aktualizuje się w terminie wskazanym przez lekarza w powiadomieniu wysłanym przez niego do tych osób albo opiekunów prawnych lub faktycznych do poddania się w wyznaczonym terminie lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu i samemu szczepieniu.

Zgodnie z wyrokiem NSA z 17 lipca 2014 r., II OSK 338/13, w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi został ustalony ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Ponadto w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień, zgodnie z ustawową delegacją określono choroby zakaźne, przeciw którym prowadzone są szczepienia ochronne oraz wiek i grupy osób objęte obowiązkiem szczepień. W ocenie NSA taki sposób regulacji jest wystarczający do przyjęcia, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z przepisów prawa. Nie zmienia tej oceny fakt, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok ze szczegółowym schematem stosowania poszczególnych szczepionek. W komunikacie tym zawarte są bowiem specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące sposobu wykonania obowiązku ustalonego w ustawie.

Tryb postępowania poprzedzającego dokonanie szczepienia ochronnego określa w art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wykonanie szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania tego szczepienia. Badanie kwalifikacyjne może być wykonane wyłącznie przez lekarza mającego niezbędną wiedzę z zakresu szczepień ochronnych, znajomości wskazań i przeciwwskazań do szczepień, a także niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień. Po przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania.

Nadto, szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, a tym szczepieniem upłynęły 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu. W przypadku, kiedy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia szczepienia ochronnego, lekarz kieruje dziecko do konsultacji specjalistycznej. Co istotne, z poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym mogą być zwolnione tylko i wyłącznie osoby, u których lekarz specjalista stwierdza stałe przeciwwskazania do szczepień ochronnych, czy też konkretnego szczepienia, a z taką sytuacją nie mamy do czynienia w realiach w niniejszej sprawy.

Zobowiązany nie stawiając się z córką na badanie kwalifikacyjne uniemożliwił zatem lekarzowi ocenę stanu zdrowia dziecka lub skierowanie na konsultację specjalistyczną, mającą na celu decyzję o kwalifikacji do szczepień.

W sytuacji, gdy rodzice nie zgłaszają się dzieckiem do świadczeniodawcy prowadzącego szczepienia ochronne, oczywistym jest, że nie ma możliwości przeprowadzenia kwalifikacyjnego badania lekarskiego i stwierdzenia występowania ewentualnych przeciwwskazań do jego wykonania, czy możliwości skierowania dziecka na konsultację specjalistyczną. Zgodnie z art. 68 Konstytucji, każdy obywatel ma prawo do ochrony zdrowia (pkt 1), a władze publiczne obowiązane są do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska (pkt 4). Strona skarżąca definitywnie odmawia skorzystania z przysługujących jej praw w zakresie ochrony zdrowia u swojego dziecka i wypełnienia obywatelskiego obowiązku. Tym samym narusza art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. 2009 Nr 52, poz. 417), zgodnie z którym dziecko jest pełnoprawnym obywatelem Rzeczpospolitej Polskiej. Małoletnia jest członkiem rodziny, ale nie jest własnością rodziców, zatem poszanowanie dla praw i odpowiedzialności rodziców za podejmowane decyzje nie może pozbawiać ich dziecka prawa do możliwie najwyższego poziomu ochrony zdrowia (art. 31 pkt 1 i 2, art. 32 pkt 1, art. 38 Konstytucji; art. 6 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta).

Upomnienie z [...] lutego 2014 r., wystawione przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T., wzywa zobowiązanego do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, dotyczącego poddania szczepieniom ochronnym córki. Termin wykonania obowiązku określony w upomnieniu nie oznacza wykonania w tym czasie wszystkich zaległych szczepień, a wskazuje termin, w którym należy zgłosić się do lekarza kwalifikującego do szczepień w celu rozpoczęcia szczepień według indywidualnego dla dziecka schematu.

Odnośnie zarzutu częściowego wykonania obowiązku organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, który stwierdził, że nie można uznać, iż obowiązek poddania małoletniej szczepieniom przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B został wykonany. Zgodnie bowiem z treścią § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, obowiązkowe szczepienia ochronne prowadzone są zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu na dany rok kalendarzowy. Propozycje wykazu szczepień ochronnych realizowanych w [...] są opracowywane przez ekspertów na podstawie sytuacji epidemiologicznej w kraju oraz analizy następstw określonych chorób zakaźnych dla pacjentów indywidualnych, jak i dla systemu ochrony zdrowia oraz rekomendacji Światowej Organizacji Zdrowia. Pełny cykl szczepienia podstawowego przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B realizowany jest u dzieci w pierwszym roku życia i obejmuje podanie trzech dawek szczepionki: w ciągu 24 godzin po urodzeniu, w 2 miesiącu życia oraz w 7 miesiącu życia. Oczekiwany poziom uodpornienia uzyskuje się po przyjęciu pełnego cyklu szczepień, co oznacza, że tylko pełny cykl szczepień zapewnia długotrwałą ochronę. Opóźnianie szczepień i zmiana terminów może zmniejszać skuteczność szczepień, gdyż wydłuża okres, w którym dziecko nie jest chronione przed zachorowaniem. Małoletnia została poddana szczepieniu tylko pierwszą dawką szczepionki przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B w pierwszej dobie po urodzeniu. Zatem nie można uznać, że obowiązek poddania jej szczepieniom przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B został wykonany.

Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej strona błędnie wskazuje, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. "nie miał prawa egzekwować wykonania obowiązku niepieniężnego w postaci szczepienia ochronnego, ale nie był nawet uprawniony do prowadzenia w tym zakresie jakichkolwiek czynności ...". Sposób egzekwowania od osób zobowiązanych wypełnienia obowiązku szczepień jako obowiązku o charakterze niepieniężnym został określony w przepisach u.p.e.a. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10, egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki niepieniężne pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub zostają przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Przy czym zgodnie z art. 3 § 1, egzekucję administracyjną stosuje się nie tylko do obowiązków, które wynikają z decyzji i postanowień właściwych organów, ale także gdy obowiązki wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są uprawnione do żądania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielami w rozumieniu art. 1a. W związku z art. 6 § 1 cyt. ustawy, na organach Państwowej Inspekcji Sanitarnej jako na wierzycielu ciąży prawny obowiązek podejmowania wszelkich czynności zmierzających do zastosowania przewidzianych prawem środków w celu wyegzekwowania od osoby zobowiązanej ustawowego obowiązku szczepień ochronnych. Zgodnie z art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a., organem egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda i on podejmuje czynności zmierzające do przymuszenia. Wobec powyższego wierzyciel - Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. - winien przesłać do organu egzekucyjnego upomnienie oraz tytuł wykonawczy, które są podstawą dalszych czynności zmierzających do wyegzekwowania nałożonego obowiązku. Podkreślić należy, że wyrok NSA II OSK 745/12 jednoznacznie wskazuje na to, jakie czynności wykonuje wierzyciel, a jakie organy egzekucyjne.

Odnośnie zarzutu niespełnienia przez organ wymogów określanych w art. 26 i art 27 u.p.e.a. organ odwoławczy podzielił stanowisko Wojewody K.-P. przedstawione w postanowieniu WFB.VI.3151.22.2014-4 z [...].11.2014 r., że organ egzekucyjny wszczyna postępowanie egzekucyjne na podstawie wniosku i tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela, bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, lecz zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., nie jest badana zasadność i wymagalność obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny stwierdził, że zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wszczęcia egzekucji, jak i dopuszczalności jej prowadzenia.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożył P. J., zarzucając mu:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie:

- art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. polegający na braku wskazania w rubryce 26 tytułu wykonawczego podstawy prawnej egzekucji,

- art. art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. polegający na wadliwym przyjęciu, że obowiązek poddania szczepieniom córki jest wymagalny, mimo że nie jest on jeszcze wymagalny,

- art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. polegający na niedookreśleniu obowiązku, któremu zobowiązany ma się poddać, a mianowicie brak dokładnego wskazania, jakim preparatem i jaką dawką szczepienie ma zostać przeprowadzone,

- art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez wadliwe wskazanie treści obowiązku, polegające na pominięciu wskazania, że skarżący zobowiązany jest wykonać ten obowiązek wspólnie z innymi osobami,

- art. 27c u.p.e.a. poprzez wadliwe wystawienie tytułu wykonawczego na oboje małżonków,

- art. 26 § 1 u.p.e.a. poprzez wystawienie tytułu wykonawczego na błędnym druku,

- art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. polegające na wadliwym przypisaniu sobie kompetencji do prowadzenia egzekucji administracyjnej;

- art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez wadliwe wystawienie upomnienia bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa,

- art. 7 Konstytucji RP poprzez egzekwowanie obowiązku nie wynikającego z przepisów prawa mieszczących się w katalogu źródeł prawa, o którym mówi art. 87 Konstytucji RP;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 93 § 1 w zw. z art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez niezastosowanie, mimo że skarżący decyzję o poddaniu swojego dziecka szczepieniu podejmuje wspólnie i łącznie z matką dziecka,

- art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez odmawianie skarżącemu prawa do wyrażenia dobrowolnej zgody na świadczenie medyczne, jakim jest badanie kwalifikacyjne.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, powołując tę samą argumentację, co w zarzutach i odwołaniu, że na wykonanie poszczególnych szczepień zobowiązany ma wyznaczony konkretny okres ograniczony wiekiem dziecka. W związku z tym moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym nie nadszedł, ponieważ córka nie ukończyła jeszcze wieku określonego w przepisach.

W dalszej części uzasadnienia skarżący podniósł, że organ nie wyjaśnił, dlaczego za moment uznania obowiązku szczepień za wymagalne przyjęto akurat datę [...] sierpnia 2012 r.

Dalej skarżący wskazał, że córka nie została poddana lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, dlatego nie rozumie, dlaczego organy przyjęły, że nie ma przeciwwskazań do szczepień. Organ I instancji nie stwierdził przed wystawieniem tytułu wykonawczego, czy badanie kwalifikacyjne zostało przeprowadzone, przez co wystawienie przez niego tytułu wykonawczego tym bardziej można uznać za co najmniej przedwczesne.

Żaden z przepisów, na które powołuje się upomnienie, nie przewiduje możliwości odgórnego narzucania dokładnego terminu szczepień ochronnych. Ponadto, nakazanie wykonania obowiązku poddania córki tak dużej liczbie szczepień ochronnych w tak krótkim czasie mogłoby narazić dziecko na utratę zdrowia a nawet życia, przez co bez wątpienia wyczerpuje przesłanki rażącego naruszenia prawa. Skarżący podkreślił, że wskazany w upomnieniu termin szczepień nie jest tożsamy z terminem, w którym należy zgłosić się do lekarza kwalifikującego do szczepień w celu rozpoczęcia szczepień według indywidualnego dla dziecka schematu.

Organ, zdaniem skarżącego, nie wskazał również prawidłowo podstawy prawnej prowadzenia egzekucji. Wskazanie podstawy art. 2 § 1 pkt 3 u.p.e.a. jest wadliwe, gdyż ten przepis dotyczy wyłącznie należności pieniężnych.

Skarżący zarzucił również to, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. nie jest organem egzekucyjnym i dodatkowo nie był uprawniony nawet do wystawienia tytułu wykonawczego.

Ponadto, zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wzór tytułu wykonawczego dla obowiązków niepieniężnych określa załącznik nr [...] do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej. Wzór tego tytułu nosi symbol TYT-3 i znacząco różni się od wzoru TYT-3 zastosowanego przez organ. Pierwsza strona jest prawidłowo oznaczona jako TYT-3, jednakże w prawym dolnym rogu drugiej strony tytułu wykonawczego widnieje symbol YT-3. Tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, który musi spełniać rygorystycznie określone wymogi treściowe, ponieważ warunkuje wszczęcie egzekucji.

Skarżący zarzucił, że z treści tytułu wykonawczego nie wynika, którym szczepieniom ochronnym należy poddać córkę, ani jakimi dokładnie preparatami i jaką dokładnie dawką szczepienie ma zostać przeprowadzone, a jako rodzic ma prawo wiedzieć, jakie substancje mają zostać wstrzyknięte w organizm jego dziecka.

Organ odwoławczy zarzucił skarżącemu łamanie art. 68 Konstytucji RP. Zarzut ten jest całkowicie bezzasadny, ponieważ dotyczy nie tyle niewypełniania swoich obowiązków, co niekorzystania z przysługujących praw. Zarówno on, jak i jego córka mają prawo do zagwarantowanej konstytucyjnie ochrony zdrowia, ale jeśli u zdrowego dziecka po podaniu szczepionki występują niepożądane odczyny poszczepienne, dodatkowo zbagatelizowane zarówno przez personel medyczny jak i pracowników organów inspekcji sanitarnej, ma prawo do wątpliwości, czy dalsze szczepienia rzeczywiście mają na celu ochronę zdrowia córki, czy wręcz przeciwnie, mogą spowodować uszczerbek na zdrowiu, a nawet śmierć.

Dalej skarżący, powtarzając argumentację zawartą w zarzutach oraz w odwołaniu, wskazał, że wykonał obowiązek wynikający z § 2 pkt 2 i 12 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, gdyż w dniu [...] czerwca 2012 r. córka została zaszczepiona przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Organ I instancji w postanowieniu w sprawie stanowiska wierzyciela, poinformował skarżącego, że "pełen cykl szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B u noworodków i niemowląt obejmuje trzy dawki szczepionek", w związku z tym "nie można uznać, iż obowiązek poddania małoletniej szczepieniom przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B został wykonany". Stwierdzenia tego nie poparto jednak żadnym przepisem prawa mieszczącym się w katalogu źródeł prawa, o którym mówi art. 87 Konstytucji.

Nakazując wykonanie obowiązku, który nie wynika z przepisów prawa mieszczącego się w katalogu źródeł prawa, o którym mówi art. 87 Konstytucji RP, organy naruszyły jedną z naczelnych zasad konstytucyjnych - zasadę praworządności - uregulowaną w art. 7 Konstytucji: "organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa".

Organ w nieprawidłowy sposób wskazał, kto ma poddać dziecko szczepieniom. Skierowanie tytułu wykonawczego w stosunku tylko do jednego z rodziców, ogranicza działanie lub może ograniczyć działanie drugiego z rodziców w zakresie realizacji obowiązku sprawowania władzy rodzicielskiej. Postępowanie musi się toczyć w stosunku do obojga rodziców. Określenie treści zobowiązania jest wadliwe. Wierzyciel winien był wskazać, że zobowiązany powinien wykonać obowiązek wspólnie z matką dziecka. Wskazując bowiem obowiązek kilku osób, należy określić również zasady realizowania tego obowiązku. Zaniechanie wskazania, z kim skarżący jest odpowiedzialny za wykonanie objętego tytułem wykonawczym obowiązku oraz na jakich zasadach, narusza art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Należało zatem precyzyjnie wskazać, czy wykonanie obowiązku przez jednego rodzica, zwalnia drugiego, czy też rodzice powinni wykonać obowiązek wspólnie.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wyrokiem z dnia [...] września 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 521/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę.

W wyniku rozpatrzenia wniesionej przez P. J. skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 773/16 uchylił ww. wyrok WSA w Bydgoszczy i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

NSA uznał za zasady zarzut polegający na braku odniesienia się przez sąd I instancji do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, co doprowadziło do naruszenia do uchybienia art. 134 § 1 p.p.s.a. Konsekwencją tego zaniechania był brak odniesienia się do sformułowanego w skardze i powielonego w skardze kasacyjnej zarzutu braku zapewnienia czynnego udziału matce małoletniego dziecka w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.

NSA uznał także, że sąd I instancji niezasadnie przyjął, że nie jest uprawniony do oceny zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy przez zobowiązanego w zażaleniu od postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wobec zgłoszonych zarzutów, a tym bardziej dopiero w postępowaniu przed sądem.

NSA nie uwzględnił pozostałych zarzutów kasacyjnych. NSA wskazał, iż Sąd I instancji wskazał trafnie, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z przepisów prawa, wskazując na art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy z 2008 r. Według NSA trudno byłoby oczekiwać, ażeby w ustawie uregulowane zostały terminy szczepień oraz rodzaj szczepionek. Tak szczegółowa materia została uregulowana w aktach prawnych niższego rzędu, co nie pozostaje w sprzeczności z konstytucyjnym katalogiem źródeł prawa powszechnie obowiązującego.

Wykonanie szczepienia ochronnego jest każdorazowo poprzedzane badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzanym przez lekarza w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia. W przypadku kiedy takie badanie daje podstawy do długotrwałego odroczenia szczepienia ochronnego, dziecko kierowane jest przez lekarza do poradni specjalistycznej. Szczegółowy tryb postępowania w takim wypadku został przedstawiony w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] marca 2015 r. Jak wyjaśnił przy tym organ II instancji, brak przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych małoletniej był następstwem niestawienia się na nie z winy zobowiązanego.

NSA uznał także za niezasadne zarzuty dotyczące treści tytułu wykonawczego. W ocenie NSA zarówno podstawa prawna obowiązku, jak i jego treść zostały wskazane w tytule wykonawczym precyzyjnie, w sposób umożliwiający sprawne przeprowadzenie egzekucji. Tytuł wykonawczy został podpisany przez wymienionego z imienia i nazwiska pracownika PPIS, będącego w postępowaniu wierzycielem. W świetle art. 268a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. praktyka taka nie jest sprzeczna z prawem. Poza tym, w niniejszej sprawie nie ma podstaw do formułowania twierdzenia o wydaniu dwóch różniących się od siebie tytułów wykonawczych. Co prawda, organ egzekucyjny powinien zadbać o to, aby w aktach sprawy nie znajdowały się tytuły zwrócone wierzycielowi, tym niemniej w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiło zagrożenie podwójnego wykonania tego samego obowiązku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej w skrócie "p.p.s.a."), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z przytoczonego przepisu wypływa wskazanie dla sądu I instancji co do przyjęcia określonego stanowiska przy ponownym rozpoznaniu sprawy, które to stanowisko nie może być odmienne od zaprezentowanego w wyroku NSA rozumienia przepisów będących podstawą orzekania w sprawie i przedmiotem wykładni, oceny przez NSA w tej konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 04 lipca 2007 r., I GSK 360/06 - orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Z uwagi na powyższe rozpoznając ponownie niniejszą sprawę Sąd kierował się oceną prawną wyrażoną w wyroku NSA 11 stycznia 2018 r.

Należy przede wszystkim zauważyć, że skarżący w piśmie z [...] grudnia 2014 r. do prowadzonej egzekucji zgłosił zarzuty:

1) braku wymagalności obowiązku,

2) częściowego wykonania obowiązku,

3) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej,

4) niespełnienia wymogów określonych w art. 27 i art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zarzuty powyższe zostały w istocie powielone w skardze skierowanej do sądu administracyjnego, dodatkowo zaś skarżący rozszerzył zarzut braku wymagalności obowiązku podnosząc, że jego córka nie została poddana lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu oraz że nie wskazano należycie obowiązku podlegającemu wykonani tj. z treści tytułu wykonawczego nie wynika, którym szczepieniom ochronnym należy poddać córkę, ani jakimi dokładnie preparatami i jaką dokładnie dawką szczepienie ma zostać przeprowadzone, Ponadto skarżący wskazał, że z naruszeniem art. 93 § 1 i art. 97 § 2 organ skierował tytuł wykonawczy tylko do jednego z rodziców dziecka oraz odmówiono mu prawa do dobrowolnej zgody na świadczenie medyczne, jakim jest badanie kwalifikacyjne (art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzecznika Praw Pacjenta)

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skarżącego, należy wskazać, że:

Zarzut brak wymagalności obowiązku.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że ugruntowany jest pogląd w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisu prawa, nie ma zatem podstawy prawnej do konkretyzacji tego obowiązku w formie decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej [...] są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do: poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych. Z kolei art. 17 ust. 1 tej ustawy stanowi, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym. Według art. 36 ust. 1 powołanej ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wobec osoby, która nie poddaje się obowiązkowi szczepienia (...), może być zastosowany środek przymusu bezpośredniego polegający na przytrzymywaniu, unieruchomieniu lub przymusowym podaniu leku. Według art. 17 ust. 9 tej ustawy obowiązkiem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach ochronnych.

W myśl art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: min. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Na podstawie tej delegacji, Minister Zdrowia wydał rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym ustalił wykaz (zakres) obowiązkowych szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia (§ 1 – 3 rozporządzenia).

Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 11 cyt. ustawy, Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

Taki sposób regulacji pozwala przyjąć, że obowiązek poddania szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych. Natomiast w Programie Szczepień Ochronnych ogłaszanym na dany rok przez Głównego Inspektora Sanitarnego zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia, nie można z niego wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z cyt. wyżej ustawy i rozporządzenia (zob. wyrok NSA z 12.06.2014 r., II OSK 1312/13; wyrok NSA z 4.02.2015 r., II OSK 1509/13). Zgodnie natomiast z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, ustawa i rozporządzenie są źródłami prawa powszechnie obowiązującego.

Wbrew twierdzeniom skargi, z wyżej wskazanych przepisów wynika norma prawna, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Oznacza to, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym (zob. wyrok NSA z 29.01.2010 r., II FSK 1494/08; wyrok NSA z 6.04.2011 r., II OSK 32/11; wyrok NSA z 1.08.2013 r., II OSK 745/12).

Odnośnie kwestii związanej z tym, że dziecko skarżącego nie osiągnęło jeszcze wieku 19 lat, wskazać trzeba, że wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy i rozporządzeniu Ministra Zdrowia, które wskazuje, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia. Zgodnie z § 5 rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Program Szczepień Ochronnych jest ogłaszany w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia. Szczepienia są realizowane w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności o kalendarzowego wieku dziecka.

W tym stanie, argumentacja skarżącego, że obowiązek szczepień jego dziecka nie był i nadal nie jest wymagalny, jest pozbawiona racji nie tylko prawnych, ale i merytorycznych. Gdyby organy inspekcji sanitarnej w egzekwowaniu ciążącego na skarżącym obowiązku poddania dziecka szczepieniom miały czekać aż do ukończenia przez nie 19 roku życia, to cel zapobieżenia powstania sytuacji wskazanych w art. 33 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie byłby osiągnięty, a jak wynika z doświadczenia życiowego i ogólnej wiedzy, ilość dawek oraz okresy, w jakich kolejne dawki szczepień mają być podawane dzieciom, ma swoje uwarunkowania medyczne (immunologiczne).

Wbrew stanowisku skarżącego przeszkodą do rozpoczęcia i prowadzenia procedury obowiązkowych szczepień ochronnych nie może być brak badań lekarskich, które są częścią procedury szczepienia ochronnego, będącego obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2016r., sygn. akt V KK 306/15 – LEX nr 1963649). Niepoddanie dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu nie skutkuje brakiem wykonalności obowiązku szczepienia ochronnego. Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu obejmuje również obowiązek poddania się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, bez którego niemożliwe jest wykonanie szczepienia. Wobec tak określnych granic ustawowego obowiązku nie jest możliwa odmowa poddania się badaniu kwalifikacyjnemu z powołaniem się na prawo do wyrażania zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w ar. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Należy zgodzić się z poglądem organu, że termin wykonania obowiązku, tj. poddania dziecka konkretnym szczepieniom, ustala lekarz kwalifikujący do szczepień.

Zarzut częściowego wykonania obowiązku.

Zarzut ten jest niezasadny. Córka skarżącego została poddana jedynie jednemu szczepieniu na wirusowe zapalenie wątroby typu B, podczas gdy pełen cykl szczepienia u noworodków i niemowląt obejmuje trzy dawki szczepionek podanych: w ciągu 24 godzin po urodzeniu, w 2 i 7 miesiącu życia.

Zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zresztą nie kwestionowany ani przez skarżącego ani przez organy, że organem egzekucyjnym w niniejszej sprawie jest wojewoda i ten właśnie organ prowadzi postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie. Zarzut skarżącego związany z tą kwestią wynika z braku rozróżnienia między organem egzekucyjnym (tutaj wojewodą) a wierzycielem (tutaj Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T.). To właśnie Inspektorowi Powiatowemu służy w tym postępowaniu status wierzyciela, jest on bowiem podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, jako organ powołany do czuwania nad wykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zgodnie bowiem z art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2011 r. nr 212, poz.1263, ze zm.), do jej zadań należy ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Tym samym przepis ten przyznaje organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej pozycję wierzyciela - uprawnionego do żądania wykonania obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.). Zgodnie bowiem z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku (vide np. wyroki WSA we Wrocławiu z 12.06.2015 r., III SA/Wr 397/15, WSA w Poznaniu z 11.09.2013 r., II SA/Po 711/13 i z 23.05.2013 r., II SA/Po 483/13)

Zarzut niespełnienia wymogów określonych w art. 27 i art. 26 u.p.e.a.

Jeśli chodzi o zarzuty związane z samym tytułem wykonawczym, to wbrew twierdzeniom skarżącej został on wydany na formularzu urzędowym - zgodnym ze wzorem dla tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, zawartym w załączniku nr [...] do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2002 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2003 r. Nr 9, poz. 106). Faktem jest, że na drugiej stronie tytułu w dolnej części, w rubryce zawierającej nazwę tytułu brakuje litery "T" i ma on treść "YT-3", jednakże na pierwszej stronie zarówno u dołu, jak i w jego górnej części prawidłowo wskazano, że jest to druk "TYT-3". W związku z powyższym powyższe uchybienie nie ma żadnego znaczenia dla oceny niniejszej sprawy, a zarzut skarżącego stanowi przejaw skrajnego formalizmu i w związku z tym nie został uwzględniony.

Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z przepisów prawa - art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Treść obowiązku wynika z rozporządzenia wydanego stosownie do 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ww. ustawy Tak określony obowiązek został wskazany w tytule wykonawczym. Trudno byłoby oczekiwać ażeby w ustawie czy rozporządzeniu zostały uregulowane tak szczegółowe sprawy jak wskazanie konkretnego preparatu czy konkretnej dawki, które ma być użyta do szczepień.

Zarzut skierowania egzekucji tylko do jednego z rodziców.

Zgodnie z art. 93 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.) władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom. Stosownie natomiast do art. 97 k.r.o. jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania (§ 1); jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy (§ 2). Z istoty władzy rodzicielskiej (art. 93 § 1 i art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) wynika zasada jej wspólnego, dwuosobowego wykonywania przez równouprawnionych rodziców. Mają oni obowiązek i kompetencje do wspólnego rozstrzygania wszystkich istotnych spraw dziecka, w tym niewątpliwie także co do obowiązkowego szczepienia własnych dzieci. W tym zakresie decyzja rodziców, jako istotna dla dziecka powinna być wspólna. Odpowiedzialność za podjęcie decyzji w tym względzie ciąży na obojgu rodziców. Uzasadnione jest zatem egzekwowanie obowiązku od obojga rodziców. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku w tytule wykonawczym powinni być wskazani oboje małżonkowie. Możliwa jest bowiem sytuacja, kiedy tylko jeden z małżonków sprzeciwia się poddaniu dziecka obowiązkowi szczepienia – nawet w przypadku istnienia w tym względzie rozstrzygnięcia sądu opiekuńczego (art. 97 § 2 k.r.o.). Sam fakt wskazania w tytule wykonawczym tylko jednego z rodziców, bez uwzględnienia okoliczności sprawy, nie może przesądzać o wadliwości tegoż tytułu.

W niniejszej sprawie wiadome jest Sądowi z urzędu, że tytuł wykonawczy dotyczący wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka skarżącego został wystawiony odrębnie także względem matki dziecka – D. J.. Odnośnie wniesionych przez nią zarzutów (takich samych jak przedstawionych przez skarżącego w niniejszej sprawie) wypowiedziały się organy administracyjne, a ich stanowisko, w wyniku skargi wniesionej przez D. J. zostało poddane kontroli przez tutejszy Sąd. Skarga ta została oddalona wyrokiem z dnia [...] października 2015 r. (sygn. akt II SA/Bd 569/15). Skarga kasacyjna od tegoż wyroku została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] października 2017 r. (sygn. akt II OSK 314/16). Należy jedynie zaznaczyć, iż zarzuty tego rodzaju, jak podniósł skarżący w skardze do Sądu (podnoszone także przez D. J.) nie było przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie ze skargi D. J., jako że zarówno WSA w wyroku z [...] października 2015 r. jak też NSA w ww. wyroku z dnia [...] października 2017 r. podzieliły pogląd, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne, zarówno w zażaleniu, jak również na etapie postępowania przed sądami administracyjnymi.

Ze względu na powyższe, uznając skargę za nieuzasadnioną Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.