Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 31/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 34
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] nr [...], po rozpoznaniu zażalenia M. L. na postanowienie Dyrektora II Oddziału Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 29 sierpnia 2013 r. o numerach: od [...] do [...], [...] i [...], wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. Inspektorat w W. – utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy uzasadniając wydane orzeczenie stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawił na M. L. w/w tytuły wykonawcze, obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za miesiące od sierpnia 2012 r. do stycznia 2013 r., ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące od września 2012 r. do stycznia 2013 r. Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone dłużnikowi w dniu 2 września 2013 r. W dniu 9 września 2013 r. do ZUS wpłynęło pismo M. L. z dnia 7 września 2013 r. zawierające zarzuty dotyczące otrzymanych tytułów wykonawczych. Pismem z dnia 12 września ZUS wezwał zobowiązanego do wskazania podstaw zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W dniu 23 września 2013 r zobowiązany złożył pismo, w którym poinformował, że " zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zostały prawidłowo wskazane" oraz, że " obecnie doszły kolejne niżej wymienione:

I. Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego niemożliwego do realizacji,

II. Wykonanie w części obowiązku,

III. Rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej – postępowanie sądowe w tym przedmiocie nie zostało prawomocnie zakończone vide sygn. akt [...]".

W dniu 8 października 2013 r. Dyrektor II Oddziału ZUS w Ł. wydał postanowienie o odmowie uwzględnienia zarzutów. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uwzględniając, postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 r., zażalenie strony uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Stwierdził, że organ egzekucyjny winien ustalić jednoznaczne stanowisko strony co do charakteru prawnego jej wystąpienia. Organ egzekucyjny ponownie rozpoznając sprawę wezwał zobowiązanego do wskazania, czy jego wolą jest złożenie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, czy też innego środka. Strona w piśmie z dnia 5 grudnia 2013 r. wyjaśniła, iż jej wolą jest złożenie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej i wnosi zarzuty: wykonania obowiązku w części, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji., polegających na braku stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny. Zobowiązany wyjaśnił, że samodzielnie, mimo braku stanowiska wierzyciela, spłaca zobowiązanie w ratach, w związku z czym obowiązek jest wykonany w części. Ponadto przed Sądem Rejonowym w S. toczy się postępowanie z jego powództwa przeciwko ZUS w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości finansowych.

Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2014 r. Dyrektor II Oddziału ZUS w Ł. ponownie odmówił uwzględnienia zarzutów. Organ odwoławczy w dniu 9 kwietnia 2014 r. uchylił także i to orzeczenie. W uzasadnieniu swojego postanowienia uznał za nieprawidłowe zakwalifikowanie zarzutu niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. w zakresie braku stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny, jako zarzutu złożonego w oparciu o art. 33 pkt 10 tej ustawy. Zdaniem organu odwoławczego przedmiotowy zarzut winien zostać rozpatrzony jako zarzut braku wymagalności obowiązku, o którym mowa w art. 33 pkt 2 ww. ustawy. Za nieprawidłowe uznał także stanowisko Dyrektora II Oddziału ZUS w Ł., iż wymagalność obowiązku nie podlega badaniu przez organ egzekucyjny, gdyż wiążące jest dla niego oświadczenie wierzyciela złożone w tytule wykonawczym, że obowiązek jest wymagalny.

Również kolejne postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 8 maja 2014 r. zostało uchylone przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia 15 lipca 2014 r. Organ odwoławczy wskazał, że niezbędne jest odniesienie się przez dyrektora oddziału ZUS do wniesionych na podstawie art. 33 pkt 2 i pkt 6 u.p.e.a. zarzutów braku wymagalności obowiązków objętych tytułami wykonawczymi z dnia 29 sierpnia 2013 r. oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w kontekście podnoszonych przez zobowiązanego okoliczności.

W dniu 14 sierpnia 2014 r. Dyrektor II Oddziału ZUS w Ł. wydał postanowienie Nr [...], w którym działając jako organ egzekucyjny i reprezentant wierzyciela odmówił uwzględnienia zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], [...] i [...].

M. L. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 138 § 2, art. 124 § 2, art. 80, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 11, art. 9, art. 8 i art. 7 k.p.a. Zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia i stwierdzenia jego nieważności oraz zaniechania naliczania odsetek od zaległości i usankcjonowania faktu dobrowolnego spłacania zaległości w miesięcznych ratach.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego wyjaśnił, że zgodnie z art. 123 ust. 1 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych ( Dz.U. z 2013 r., poz. 1289), do postępowań egzekucyjnych w administracji wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2-6. w związku z tym, w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy art. 33 i art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 listopada 2013 r. W myśl art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanemu przysługują zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, których podstawą może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

W myśl art. 34 § 1 ww. ustawy, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06 brak jest podstawy prawnej do wydawania przez wierzyciela postanowienia w sprawie zarzutów, gdy egzekucja została wszczęta z urzędu przez organ egzekucyjny będący zarazem wierzycielem, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego. Nie zachodzą bowiem podstawy prawne do oddzielnego wypowiadania się przez ten sam podmiot o zasadności zgłoszonego zarzutu – najpierw jako wierzyciel i oddzielnie jako organ egzekucyjny. W rozpoznawanej sprawie wierzycielem jest ZUS II Oddział w Ł. Inspektorat w W., a organem egzekucyjnym Dyrektor II Oddziału ZUS w Ł. W związku z powyższym, brak było podstaw do wydania odrębnego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2014 r. organ egzekucyjny za nieuzasadnione uznał zarzuty braku wymagalności obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Jednocześnie wskazał na brak podstaw do rozpatrzenia zarzutów wykonania obowiązku w części, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, z uwagi na ich złożenie po upływie ustawowego terminu 7 dni od dnia doręczenia tytułów wykonawczych.

W odniesieniu do zarzutu braku wymagalności obowiązku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnił, że postanowienie w sprawie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., wydane przez organ egzekucyjny ( dyrektora oddziału ZUS), który wydając rozstrzygnięcie, jednocześnie wypowiada się jako wierzyciel, jest dla organu odwoławczego wiążące. Dlatego w zakresie argumentacji zobowiązanego dotyczącej braku wymagalności obowiązku stwierdził, że nie może ona podlegać merytorycznej ocenie w niniejszym postępowaniu zażaleniowym. Natomiast, jak przyjął NSA w wyroku z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt II SK 456/07) prawo do kontroli prawidłowości rozpatrzenia przez organ egzekucyjny zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., przysługuje zobowiązanemu dopiero na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

W ocenie organu odwoławczego także nie zasługuje na uwzględnienie zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. O niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, o której mowa w art. 33 pkt 6 u.p.e.a. decydują dwa rodzaje przesłanek: o charakterze podmiotowym i przedmiotowym. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do zobowiązanego i organu prowadzącego egzekucję. Egzekucja jest niedopuszczalna np. w sytuacji, gdy przepisy prawa wyłączają możliwość prowadzenia egzekucji administracyjnej w stosunku do podmiotów wskazanych w tytule wykonawczym ( np. osoby korzystające z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych –art. 14 § 1 u.p.e.a.) oraz gdy egzekucja została wszczęta przez organ, który nie posiada statusu organu egzekucyjnego). Z kolei przesłanki przedmiotowe odnoszą się do przedmiotu i podstaw egzekucji. Egzekucja jest niedopuszczalna, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej, np. świadczenie podlegające egzekucji sądowej o ile jego wykonanie nie zostało przekazane na drogę egzekucji administracyjnej. W rozpatrywanej sprawie egzekucja administracyjna prowadzona jest wobec osoby zobowiązanej do uiszczenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Natomiast uprawnienie do prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora II Oddziału ZUS w Ł. wynika z art. 19 § 4 u.p.e.a. W myśl § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. z 2001 r., Nr 137, poz. 1541 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 22 maja 2014 r., wierzyciel jest obowiązany do systematycznej kontroli terminowości zapłaty zobowiązań pieniężnych. Stosownie natomiast do § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia, po bezskutecznym upływie terminu określonego w upomnieniu wierzyciel wystawia tytuł wykonawczy. Ponadto zgodnie z art. 6 § 1 u.pe.a., wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Z powyższego wynika obowiązek wierzyciela podjęcia działań w celu doprowadzenia do wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec podmiotu, który nie uregulował w terminie ciążących na nim obowiązków.

M. L. złożył deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA z wykazanymi kwotami składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące od sierpnia 2012 r. do stycznia 2013 r. Z uwagi na nieuregulowanie wskazanych w nich należności wystosowano do zobowiązanego upomnienie do uiszczenia zaległości w terminie 7 dni od ich doręczenia, z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu ich przymusowego ściągnięcia w trybie egzekucji administracyjnej. Powyższe upomnienie doręczono stronie w dniu 25 lipca 2013 r., a po bezskutecznym upływie 7 dni, w dniu 29 sierpnia 2013 r. ZUS II Oddział w Ł. Inspektorat w W. wystawił tytuły wykonawcze, które następnie zostały skierowane na drogę postępowania egzekucyjnego w administracji.

W ocenie organu odwoławczego nieprawidłowa jest argumentacja zobowiązanego, iż złożenie wniosku o umorzenie należności, wniosków o jej rozłożenie na raty, jak również skierowanie pozwu do sądu w tym zakresie oraz dokonywanie dobrowolnych wpłat na poczet należności objętych tytułami wykonawczymi winno skutkować powstrzymaniem się przez organ od wszelkich czynności, a w szczególności od wystawienia tytułów wykonawczych. Samo złożenie przez zobowiązanego wniosku o umorzenie lub rozłożenie zaległości na raty, jak również skierowanie w tym zakresie sprawy do sądu, nie wyklucza możliwości wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia na ich podstawie postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji nie oznacza niedopuszczalności egzekucji. Dopiero wystawienie pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosków o rozłożenie na raty lub ich umorzenie wywiera wpływ na prowadzone postępowanie egzekucyjne, to jest skutkuje obowiązkiem zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt u.p.e.a. Również okoliczność dokonywania przez stronę cyklicznie dobrowolnych wpłat ( bez zawarcia umowy o rozłożeniu zaległości na raty ) nie przesądza o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 29 sierpnia 2013 r. o numerach: [...] do [...], [...] i [...].

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uznał ponadto za niezasadne stanowisko zobowiązanego, iż zaskarżone postanowienie z dnia [...] nie zawiera żadnych nowych okoliczności oraz nie odnosi się do okoliczności wskazanych przez organ odwoławczy, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ egzekucyjny prawidłowo zakwalifikował złożone przez stronę zarzuty, jako zarzuty braku wymagalności obowiązków oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, jak również uwzględnił zalecenia wynikające z postanowienia organu odwoławczego z dnia 15 lipca 2014 r., to jest dokonał ich merytorycznej oceny w kontekście podniesionych przez zobowiązanego okoliczności.

Odpisy tytułów wykonawczych doręczone zostały zobowiązanemu w dniu 2 września 2013 r. Zarzut częściowego wykonania obowiązku zgłoszony został po raz pierwszy w piśmie z dnia 23 września 2013 r., a zatem po upływie ustawowego terminu 7 dni od dnia doręczenia tytułów wykonawczych. W związku z powyższym brak było podstaw do jego merytorycznego rozpatrzenia zarówno przez organ egzekucyjny podejmujący rozstrzygnięcie w przedmiocie zarzutów na prowadzone postepowanie egzekucyjne, jak i przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. rozpoznającego zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutów. W świetle powyższego nie mógł być rozpatrywany zarzut strony dotyczący wystawienia tytułów wykonawczych na kwotę wyższą od istniejącej zaległości, co wynikać miało ze spłacenia już przez zobowiązanego kwoty 1100 zł.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem postępowania w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne nie może być badanie prawidłowości postępowania wszczętego wnioskiem o rozłożenie zaległości na raty. Rozłożenie zaległości na raty leży w gestii wierzyciela. Zagadnienie to nie jest uregulowane w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tym samym nie mieści się w dyspozycji art. 23 § 4 pkt 2 u.p.e.a. W toku postępowania zażaleniowego ocenie podlegać może wyłącznie prawidłowość rozpatrzenia przez organ egzekucyjny złożonych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wskazał, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku zobowiązanego o zaniechanie naliczania odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu składek. Kwestia ta należy bowiem do właściwości wierzyciela, przy czym jak wynika z treści pisma organu egzekucyjnego z dnia 2 lipca 2014 r. w pozwie skierowanym do Sądu Okręgowego w S. zobowiązany domagał się również powstrzymania ZUS od podejmowania względem niego jakichkolwiek czynności, a w szczególności naliczania odsetek za zwłokę.

Organ odwoławczy nie uwzględnił także zarzutów zażalenia dotyczących naruszenia przez organ egzekucyjny przepisów art. 124 § 2, art. 138 § 2, art. 80, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 11, art. 9, art. 8 i art. 7 k.p.a. Ponadto w ocenie organu odwoławczego nieuzasadnione jest żądanie zobowiązanego w zakresie stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora II Oddziału ZUS w Ł. z dnia [...]. Wyłącznym trybem weryfikacji decyzji nieostatecznej jest postępowanie odwoławcze, a ten tryb ma pierwszeństwo przed trybami nadzwyczajnymi, w tym trybem stwierdzenia nieważności.

M. L. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, żądając jej uchylenia a ponadto uchylenia postanowienia organu I instancji. Zarzucił naruszenie art. 7,11, 12 § 1, 35 § 2, 40 § 5, 75 § 1, 77 § 1, 80 k.p.a. i art. 5 kodeksu cywilnego. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że nie został pouczony o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie. Również nie pouczono go kto może być ustanowiony pełnomocnikiem, co stanowi naruszenie art. 40 § 5 k.p.a. Organ II instancji nie wyjaśnił i nie wskazał dlaczego organ I instancji nie zaakceptował dobrowolnej, pisemnej propozycji wnioskodawcy spłacenia w ratach zaległości. Z naruszeniem art. 7, 8 i 11 k.p.a. doszło do absurdalnej sytuacji, gdzie mimo dobrowolnego wykonywania obowiązku doszło do zastosowania środków przymusu. Organy obu instancji wydały w sprawie rozstrzygnięcia nie czekając na prawomocne, wiążące je rozstrzygnięcie sądu w przedmiocie rozłożenia na raty zobowiązania. Tym samym nie doszło do pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a ), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art.134 § 1 p.p.s.a.

Sąd rozpoznając skargę stwierdził, że Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wydając decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W dniu 21 listopada 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych ( Dz.U. z 2013 r., poz. 1289). Zgodnie z art. 123 ust.1 tej ustawy do postępowań egzekucyjnych w administracji wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2-6. w związku z tym, w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy art. 33 i art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 listopada 2013 r. W myśl art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanemu przysługują zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, których podstawą może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

W myśl art. 34 § 1 ww. ustawy, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone skarżącemu dłużnikowi w dniu 2 września 2013 r. wraz z pouczeniem o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Powyższy 7 dniowy termin do zgłoszenia zarzutów określony został w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.-dalej: u.p.e.a.).

Jak trafnie przyjął organ odwoławczy skarżący w tym terminie wniósł skutecznie jedynie zarzuty braku wymagalności obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Pozostałe zarzuty: wykonania w części obowiązku, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego skarżący złożył dopiero w pismach z dnia 23 września 2013 r. ( data wpływu do ZUS-25.09.2013 r.) i 5 grudnia 2013 r.( wpłynęło do ZUS w dniu 6.12.2013 r.), a zatem jako złożone po terminie określonym w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. nie mogły zostać rozpoznane merytorycznie przez organ egzekucyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1490/10 ( v. System Informacji Prawnej Lex nr 111723) przyjął, że stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., zgodnie z treścią art. 34 § 1 u.p.e.a., jest wiążące także dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną. Dlatego też dyrektor izby skarbowej nie jest uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. Wiążący dla organu egzekucyjnego charakter wypowiedzi ZUS, jako wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ( art. 34 § 1 u.pe.a.), nie pozbawia wojewódzkiego sądu administracyjnego możliwości dokonania oceny tej wypowiedzi przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie dyrektora izby skarbowej. Z treści art. 134 i art. 135 p.p.s.a. wynika, iż sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, także w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. Niewątpliwie do końcowego załatwienia sprawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej konieczne jest zbadanie legalności stanowiska wierzyciela, skoro nie było to możliwe w innym trybie. NSA powołał się na inne wyroki naczelnego Sądu Administracyjnego wydane w sprawach o sygnaturach: II FSK 1817/2008, II FSK 333/2008, II FSK 1006/2007.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę, w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W ocenie WSA nieuwzględnienie przez wierzyciela zarzutu braku wymagalności obowiązku było prawidłowe. Skarżący w piśmie z dnia 5 grudnia 2013 r. sprecyzował zgłoszony 9 września 2013 r. zarzut braku wymagalności obowiązku, to jest zarzut wymieniony w przepisie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Przepis ten stwierdza, iż podstawą zarzutu może być odroczenie terminu wykonania obowiązku, brak wymagalności obowiązku z innego powodu lub rozłożenie na raty spłaty należności głównej. Wierzyciel zobowiązany był wypowiedzieć się merytorycznie jedynie w zakresie zarzutów odroczenia terminu wykonania obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku z innego powodu, bowiem zarzut rozłożenia na raty spłaty należności głównej został zgłoszony dopiero w piśmie z dnia 23 września 2013 r,. to jest po upływie 7 dni od doręczenia tytułów wykonawczych. W ocenie Sądu zarzut ten, nawet w przypadku terminowego zgłoszenia, nie zasługiwałby na uwzględnienie, gdyż jak przyznaje sam skarżący jego wnioski o rozłożenie na raty zaległych składek nie zostały dotychczas uwzględnione.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by zobowiązanemu odroczono termin wykonania obowiązku ewentualnie brak wymagalności obowiązku ustał z innego powodu. Takim innym powodem mogłoby być np. wstrzymanie podlegającej wykonaniu decyzji przez organ, który ją wydał, organ nadzoru lub sąd administracyjny bądź inny sąd wydający zarządzenie zabezpieczające powództwo egzekucyjne ( v. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Cezary Kulesza – System Informacji Prawnej –Lex). Zobowiązany nie uprawdopodobnił nawet aby jakikolwiek sąd lub organ administracji wydały orzeczenie, na mocy którego wstrzymano wykonalność spoczywającego na nim obowiązku zapłaty zaległych składek ubezpieczeniowych.

Zdaniem Sądu również nie zasługiwał na uwzględnienie zgłoszony przez stronę zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, którego podstawą jest niedopuszczalność egzekucji administracyjnej ( art. 33 pkt 6 u.p.e.a.). Organ odwoławczy w uzasadnieniu prawidłowo wydanego postanowienia bardzo wnikliwie wyjaśnił podmiotowe i przedmiotowe przesłanki niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Sąd uznał za słuszne stanowisko przyjęte przez dyrektora izby skarbowej, iż skarżący jako płatnik składek na ubezpieczenie społeczne zobowiązany był do ich terminowego opłacania. W przypadku powstania zaległości w regulowaniu składek ZUS uprawniony był wszcząć i prowadzić postępowanie w celu ich egzekucji. Niedopuszczalność egzekucji musi wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji obowiązków w drodze egzekucji. Dotyczy to przede wszystkim względów formalnych, np. gdy obowiązek podlega egzekucji sądowej, a nie administracyjnej lub gdy egzekucja dotyczy osoby korzystającej z immunitetu. Zobowiązany w trakcie postępowania przed organami administracji, a także postępowania sądowoadministracyjnego powyższych argumentów natury formalnej nie przedstawił.

Za bezzasadne także należy uznać zgłoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 7, art. 8., art. 11, art. 12 § 1, art. 35 § 2, art. 40 § 2, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 5 kodeksu cywilnego. Organy administracji publicznej obu instancji przeprowadziły postępowanie w sposób staranny, wyjaśniając dokładnie okoliczności niniejszej sprawy. Organ odwoławczy kilkukrotnie uchylał postanowienia wydawane przez organ egzekucyjny, zobowiązując ten organ do ponownej dokładnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ egzekucyjny wykonał czynności wskazane przez dyrektora izby skarbowej. Strona była dokładnie informowana o przysługujących jej prawach i umożliwiono jej czynny udział w postępowaniu. M. in. w odpisach doręczonych jej tytułów wykonawczych zawarto pouczenie o terminie zgłaszania zarzutów oraz co może być podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny nie miał obowiązku pouczać zobowiązanego w trybie art. 40 § 5 k.p.a. o obowiązku wskazania pełnomocnika do doręczeń, gdyż zobowiązany nie zamieszkuje za granicą. W niniejszej sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 5 kodeksu cywilnego, bowiem sprawa była rozpoznawana na podstawie innych ustaw – ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz kodeksu postępowania administracyjnego.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

k.k.