Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 256/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6280 Utworzenie Kościoła lub innego związku wyznaniowego, wykreślenie z rejestru
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 24 par. 1 pkt 5,  art. 127 par. 3,  art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 5,  art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi Związku [...] w Rzeczypospolitej Polskiej na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Związku [...] w Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie przepisu art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. Nr 231, poz. 1965 ze zm.) oraz § 2 pkt 1 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 marca 1999 r. w sprawie rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych (Dz. U. Nr 38, poz. 374) wpisał do Rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych "B" – Związek [...].

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2009 r. Związek [...] Wyznaniowych [...] w Rzeczypospolitej Polskiej reprezentowany przez adwokata Z. G. zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji z dnia [...] lipca 2009 r.

Pismem z dnia 7 kwietnia 2010 r. natomiast "B" reprezentowana przez radcę prawnego M. K. wniosła o "wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra" ewentualnie o "wydanie decyzji o umorzeniu niniejszego postępowania , z uwagi na fakt, iż żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie".

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. umorzył postępowanie wszczęte na skutek wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. o wpisaniu do Rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych "B". W obszernym uzasadnieniu organ wskazał na wiele regulacji prawnych mających zastosowanie w niniejszej sprawie, w tym m.in. przepis art. 18 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 1, art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, zgodnie z którym przepisy rozdziału 2 i działu III ustawy, regulują stosunek państwa tylko do tych kościołów i innych związków wyznaniowych, których sytuacja prawna i majątkowa nie jest uregulowana odrębnymi ustawami.

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2010 r. Związek [...] Wyznaniowych [...] w Rzeczypospolitej Polskiej –dalej Związek, zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej w/w decyzją z dnia [...] lipca 2010 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. utrzymał w mocy swą poprzednią decyzję z [...] lipca 2010 r., wskazując iż Związek nie wykazał w sposób dostateczny iż jest stroną niniejszego postępowania w rozumieniu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie organu Związek może być stroną niniejszego postępowania dopiero po wykazaniu, że "B" jest gminą wyznaniową żydowską. Podniósł ponadto, że "B" " nie spełnia warunków przewidzianych w art. 3 ustawy z dnia 20 lutego 1997 t, a zwłaszcza nie rządzi się w swoich sprawach prawem wewnętrznym uchwalonym w trybie przewidzianym w art. 3 ust. 2 ustawy".

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem organu, pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. Związek wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucono m.in. naruszenie:

- art. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 kpa, w związku z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 31 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania polegającego na naruszeniu przez organ naczelnej zasady konstytucyjnej działania na podstawie przepisów prawa;

- art. 3 i 4 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich poprzez uznanie, że "B"- Związek [...]nie rządzi się w swoich sprawa Statutem, jako własnym prawem wewnętrznym;

- art. 25 ust. 3 i 5 Konstytucji RP, oraz art. 33 ustawy z 1989 r. polegającego na podtrzymaniu stanowiska zawartego w decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. w zakresie konstytuowania nowego związku [...], co uderza w autonomię i niezależność Związku [...] Wyznaniowych [...];

- art. 28, art. 61 § 4, art. 50 § 1 kpa poprzez błędne przyjęcie, że Związek nie ma interesu prawnego w niniejszej sprawie;

- art. 153, art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, pzo. 1270 zer zm.) – dalej ppsa,

- art. 24 ustawy z 1997 r. poprzez uznanie, że związek nie ma interesu w popieraniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2009.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w ramach swej właściwości sąd ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym oraz przepisami postępowania według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ppsa.

Stosownie natomiast z art. 145 § 1 pkt 2 ppsa sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach.

Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza obowiązujące przepisy prawa aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Zdaniem Sądu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] rażąco naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji, w stosunku do której złożony został wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zgodnie bowiem z powyższym przepisem pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydawaniu zaskarżonej decyzji.

Wskazać tu należy, że zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie panuje pogląd, że zawarta w przepisie art. 24 § 1 pkt 5 kpa zasada ma zastosowanie także do sytuacji, w której złożony został wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa. Założeniem powyższych regulacji jest ochrona bezstronności i obiektywizmu orzekania, przy jednoczesnym zapewnieniu warunków do "uczciwego procedowania" (patrz: glosa do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06).

Przepisy proceduralne dotyczące wyłączenia - od rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym - pracownika wydającego decyzję w pierwszej instancji, mają na celu zapewnienie obiektywności i bezstronności przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W tym miejscu przytoczyć wypada przepis art. 2 Konstytucji RP który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, zgodnie z którą prawo obywatela do wniesienia odwołania oznacza prawo do ponownego i sprawiedliwego rozpoznania sprawy.

Jak wynika z akt sprawy w sprawie niniejszej zarówno decyzję z dnia [...] lipca 2009 r. r. (wydaną w pierwszej instancji) jak i decyzję wydaną na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] listopada 2010 r. podpisał działający z upoważnienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Dyrektor Departamentu do Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych i Etniczych J. R.

Stwierdzić zatem należy, że upoważniony do działania w imieniu Ministra pracownik organu, nie może być uznany za osobę, która nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 Kpa, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 Kpa.

Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 20 maja 2010 r., sygn. I OPS 13/09 "kompetencje przyznane organom administracji publicznej nie przechodzą na aparat pomocniczy, który jedynie powołany jest do realizacji tej kompetencji w imieniu i na rachunek organu." Nadto w uchwale niniejszej NSA wyraziło pogląd, że pracownicy aparatu pomocniczego nie gwarantują bezstronnego działania.

Powyższe, zdaniem Sądu, skutkuje uznaniem, że w sprawie niniejszej doszło do rażącego naruszenia procedury administracyjnej - art. 24 § 1 pkt 5 Kpa.-, polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji przez tę samą, upoważnioną przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji osobę, która brała udział w wydaniu wcześniejszego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.