Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 174/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Przybielski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2007 r. sprawy ze skargi W. i J. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...], 2. orzeka, iż decyzje wskazane w punkcie pierwszym wyroku nie mogą być wykonane, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących W. i J. B. kwotę 284 zł (dwieście osiemdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego - decyzją z dnia 4 marca 2002 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz. U. nr 89, poz. 414 ze zm.), nakazał W. i J. B. rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej i wymiarach 6,60m na 3,10m (wraz z tarasem) plus 0,80m na 1,60m, położonego na działce o nr ew. [...] w J.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że w toku postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie ustalił, iż na terenie ww. działki, będącej własnością W. i J. B., znajduje się obiekt budowlany pełniący funkcję letniskową, o konstrukcji drewnianej, posadowiony na fundamentach punktowych z bloczków betonowych, nietrwale związany z gruntem, nie wyposażony w instalację wodno-kanalizacyjną i elektryczną. Organ stwierdził także, iż według oświadczenia właścicieli nieruchomości obiekt został wybudowany w 1970 roku, bez wymaganego pozwolenia. Organ zaznaczył przy tym, iż zgodnie z ogólnym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy K. zatwierdzonym uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy Kościerzyna nr XIV/54/90 z dnia 27 kwietnia 1990 roku (Dz. Urz. Woj. Gd. nr 16, poz.118) oraz zmianami do tego planu zatwierdzonymi uchwałą Rady Gminy Kościerzyna nr VII/52/92 z dnia 18 grudnia 1992 roku (Dz. Urz. Woj. Gd. nr 6, poz. 35), działka nr [...], na której posadowiony został przedmiotowy obiekt budowlany, przeznaczona jest pod uprawy polowe.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. i J. B. wnieśli o jej uchylenie. W uzasadnieniu stwierdzili, że nadal oczekują na zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu w J., na którym znajduje się również ich działka. Wyjaśnili także, iż w marcu 1970 roku zawarli umowę dzierżawy przedmiotowej działki nr [...] w celu budowy domku letniskowego, zaś od dnia 6 października 1995 roku są właścicielami tej nieruchomości. Stwierdzili nadto, iż w dniu 4 maja 1977 roku wystąpili do Urzędu Miasta i Gminy o zalegalizowanie wybudowanego obiektu budowlanego, lecz nie otrzymali w tej sprawie odpowiedzi. W ocenie skarżących, budowa obiektu została zalegalizowana, albowiem Urząd Gminy dokonał inwentaryzacji domków letniskowych na przedmiotowym terenie i obciążył skarżących podatkiem od nieruchomości oraz opłatami na fundusz gminny. Ponadto w 1977 roku właściciele trzech sąsiednich domków letniskowych otrzymali od Urzędu Miasta i Gminy pozwolenia na ich użytkowanie. Odwołujący się powołali się również na swoją trudną sytuację finansową i podeszły wiek.

Nie uwzględniając tego odwołania - Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 7 października 2002 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowy obiekt (o wskazanych w decyzji organu I instancji wymiarach) został wybudowany w 1970 roku bez wymaganego, zgodnie z treścią art. 36 ust. 1 ustawy Prawo budowlane

z 31 stycznia 1961 roku (Dz. U. nr 7, poz. 46), pozwolenia na budowę. W myśl art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku. - Prawo budowlane należało zatem zastosować do niego przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Organ odwoławczy zacytował treść art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane i stwierdził, że zgodnie z ogólnym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy K., zatwierdzonym uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy Kościerzyna nr XIV/54/90 z dnia 27 kwietnia 1990 roku, działka nr [...], na której posadowiony został przedmiotowy obiekt budowlany, przeznaczona jest pod uprawy leśne. Co za tym idzie, przedmiotowy domek znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, a to z kolei uzasadnia wydanie nakazu rozbiórki tegoż obiektu w oparciu o ww. przepis.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, iż określenie przeznaczenia przedmiotowej działki w zawartej według prawa cywilnego umowie dzierżawy oraz regulowanie opłat na rzecz gminy nie mają związku z przestrzeganiem przepisów ustawy Prawo budowlane, tak więc nie mogą prowadzić do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ stwierdził także, iż nieudzielenie odpowiedzi na wniosek dotyczący legalizacji domku nie oznacza, że budowa przedmiotowego obiektu została zaakceptowana. Również otrzymanie przez właścicieli innych działek, położonych na tym samym terenie co przedmiotowa działka, decyzji o pozwoleniu na użytkowanie domków letniskowych, jak i sytuacja rodzinna oraz materialna odwołujących się, a także składanie wniosków do Urzędu Gminy o zmianę przeznaczenia przedmiotowej działki, nie mają wpływu na podjęte rozstrzygnięcie.

W skardze na powyższą decyzję W. i J. B. wnieśli o jej uchylenie, powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - wyrokiem z dnia 13 października 2005 roku, wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż wbrew zarzutom skargi organy administracji obu instancji, rozstrzygając sprawę, dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, prowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego. Sąd stwierdził także, iż w niniejszej sprawie bezspornym pozostawało, że skarżący wybudowali dom letniskowy na działce nr [...] w J. w 1970 roku bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W dacie realizacji tej inwestycji obowiązywała bowiem ustawa z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane, której przepisy art. 2 ust. 1 oraz art. 28 ust. 1 pozwalały na rozpoczęcie robót budowlanych związanych ze wzniesieniem domku letniskowego wyłącznie na podstawie pozwolenia na budowę i tylko na terenach przeznaczonych na ten cel zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym. Tymczasem z ustaleń faktycznych, nie kwestionowanych w skardze, wynikało iż przedmiotowy obiekt zrealizowano bez pozwolenia na budowę oraz na terenie przeznaczonym w planie miejscowym ogólnym zagospodarowania przestrzennego obszaru miejscowości J. pod teren lasów, a nie przeznaczonym pod zabudowę, chociażby letniskową. Spełnione zostały zatem, w ocenie Sądu, określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane, przesłanki zobowiązujące organ administracji do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego z naruszeniem prawa na terenie nie przeznaczonym pod taką inwestycję. Sąd wyjaśnił również, iż w tym stanie sprawy złożenie wniosku z dnia 4 maja 1977 roku do Urzędu Miasta i Gminy o zalegalizowanie wybudowanego domku letniskowego i brak decyzji będącej wynikiem jego rozpoznania, pozostawało bez wpływu na prawidłowość wydanych przez organy decyzji.

Wnosząc skargę kasacyjną od tego wyroku W. i J. B. jako jej podstawę wskazali:

▪ naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które polegało na braku ustalenia przez Sąd czy przedmiotowy obiekt budowlany wzniesiony został w zgodzie z przepisami prawa budowlanego i przepisami o planowaniu przestrzennym, obowiązującymi w czasie jego wybudowania,

a w szczególności w zgodzie z przepisem § 4 ust. 1 pkt 14 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961 roku w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz. U. nr 38, poz. 197 ze zm.);

▪ naruszenie przepisów postępowania tj. art. 174 pkt 2 w zw. z art. 134 § 1

i art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez pominięcie przez Sąd I instancji okoliczności, że organy nadzoru budowlanego - mimo obowiązku wynikającego z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., nie zawiesiły postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez właściwy organ zagadnienia wstępnego, objętego postępowaniem skutecznie wszczętym wnioskiem skarżących z dnia 4 maja 1997 roku o wydanie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego.

W uzasadnieniu skargi stwierdzili, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki orzeczenia nakazu rozbiórki z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane. Brak było bowiem ustalenia, że obiekt został wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy. Jak wskazali skarżący - w dacie wzniesienia przedmiotowego obiektu obowiązywały przepisy rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961 roku w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką, utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego, wydane na podstawie art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 roku - Prawo budowlane. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 14 tego rozporządzenia nie wymagała zgłoszenia ani pozwolenia na budowę budowa obiektów architektury ogrodowej, a do niej należy zaliczyć budowę obiektu budowlanego należącego do skarżących, tj. obiektu budowlanego bez fundamentów, o powierzchni nieznacznie przekraczającej 12m2, który nie posiada instalacji wodnej, gazowej i elektrycznej.

Skarżący zaznaczyli przy tym, że wobec złożenia przez nich wniosku o pozwolenie na użytkowanie obiektu z dnia 4 maja 1977 roku organy nadzoru budowlanego miały obowiązek zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia wstępnego. Zarzucili nadto Sądowi I instancji, iż ten, mimo, że istniało w sprawie zagadnienie wstępne, którego uprzednie rozstrzygnięcie było konieczne dla oceny czy obiekt budowlany skarżących w ogóle może zostać poddany przymusowej rozbiórce, nie zastosował w sprawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2007 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt

II OSK 138/06, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania. Stwierdził natomiast, iż skarga kasacyjna zawierała usprawiedliwiony zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w sprawie bezspornym pozostawało, że należący do skarżących obiekt budowlany został wybudowany w 1970 roku, a zatem - stosownie do treści art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane, należało w sprawie zastosować przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie tej ustawy tj. przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył przy tym, iż zgodnie z ukształtowanym od lat orzecznictwem tegoż Sądu warunkiem koniecznym dla skorzystania przez organ administracyjny

z art. 37 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy jest ustalenie, że usytuowanie obiektu sprzeczne jest z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie jego budowy, a nie z postanowieniami planów miejscowych uchwalonych w późniejszym okresie.

Mając powyższe na uwadze, oraz to, iż zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy warunkiem zastosowania przez organy administracyjne instytucji przymusowej rozbiórki obiektu jest równoczesne wystąpienie dwóch przesłanek do wydania takiego orzeczenia, tj. rozpoczęcia budowy lub wybudowania obiektu niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy oraz usytuowania obiektu na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Sąd I instancji powinien ustalić czy w dacie budowy (tj. w 1970 roku) obowiązywał na przedmiotowym terenie plan zagospodarowania przestrzennego oraz czy jego ustalenia przewidywały odmienne przeznaczenie działki inwestorów, a także zbadać czy w świetle przepisów obowiązujących w okresie budowy przedmiotowego domku tj. ustawy z dnia 31 stycznia 1961 roku – Prawo budowlane i przepisów wykonawczych do tej ustawy, dom letniskowy skarżących należało uznać za samowolę budowlaną.

Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przy czym "przez ocenę prawną, o której mowa (...) w art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...), należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego środkami przewidzianymi prawem." (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 września 2005 roku, sygn. III SA/Wa 1434/05, Baza Orzeczeń Lex Polonica).

Kierując się wytycznymi Sądu II instancji zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 stycznia 2007 roku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności stwierdził, iż zgodnie z treścią obowiązującego w dacie budowy art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 roku Prawo budowlane (Dz. U. nr 7, poz. 46 ze zm.), inwestor - przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego – musiał uzyskać pozwolenie na budowę.

Jedyne obiekty budowlane, których budowa nie wymagała w 1970 roku uzyskania pozwolenia, ani zgłoszenia, zostały wskazane w rozporządzeniu Przewodniczącego Komitetu budownictwa, urbanistyki i architektury z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz. U. nr 38, poz. 197 ze zm.). Zdaniem Sądu domek letniskowy skarżących się do nich nie zalicza. W szczególności błędne jest stanowisko skarżących, zgodnie z którym w sprawie winien znaleźć zastosowanie przepis § 4 ust. 1 pkt 14 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym nie wymaga zgłoszenia ani pozwolenia organów państwowego nadzoru budowlanego budowa na nieruchomościach obiektów architektury ogrodowej, z wyjątkiem obiektów stawianych na terenach budownictwa osiedlowego, mieszkaniowego oraz ustawianych w miejscach publicznych. Domek należący do skarżących nie stanowi bowiem obiektu architektury ogrodowej. W niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania również przepis § 4 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia, stanowiący, iż ani zgłoszenia, ani pozwolenia organów państwowego nadzoru budowlanego nie wymaga budowa na terenach położonych poza granicami administracyjnymi miast i osiedli oraz na terenach ogródków działkowych i ośrodków ogrodniczo-warzywnych w miastach i osiedlach podrzędnych budynków gospodarczych, jak kurniki, altany, szopy, składziki, budki, komórki itp. budynki bez palenisk, o powierzchni zabudowania nie przekraczającej 12m2 i nie wyższych od 3m oraz położonych w odległości większej od 15m od linii rozgraniczającej ulicy. Bezspornym bowiem pozostaje, iż powierzchnia zabudowania należącego do skarżących obiektu przekracza 12m2. Również inne wyłączenia dotyczące możliwości budowy bez pozwolenia, lub zgłoszenia, przewidziane w przepisach przedmiotowego rozporządzenia, nie odnoszą się do obiektów budowlanych pełniących funkcję letniskową.

Należy w tym miejscu wyjaśnić również, iż zgodnie z treścią

art. 1 ust. 4 pkt 1, 2 i 3 ustawy Prawo budowlane z 1961 roku obiekty budowlane to zarówno stałe, jak i tymczasowe, budynki (czyli wszelkie budowle posiadające ściany lub filary bądź słupy i pokrycie), urządzenia budowlane związane z budynkami, obiekty inżynierskie, urządzenia techniczne, instalacje przemysłowe, pomniki, posągi, wodotryski itp. obiekty architektury ogrodowej oraz kapliczki i inne podobne obiekty kultu religijnego. Przez tymczasowe obiekty budowlane należy przy tym rozumieć obiekty budowlane przeznaczone do czasowego użytku, które po upływie okresu, oznaczonego w pozwoleniu na budowę, ulegają rozbiórce lub przeniesieniu, oraz obiekty budowlane nie połączone trwale z terenem i przeznaczone do częstej rozbiórki i składania, jak np.: strzelnice, uliczne kioski, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, cyrki wędrowne, urządzenia rozrywkowe, trybuny na wolnym powietrzu itp.

Jak z powyższego wynika, w świetle przepisów obowiązujących w okresie budowy tzn. przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961 roku - Prawo budowlane oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy, na budowę obiektu budowlanego o funkcji letniskowej skarżący musieli uzyskać stosowne pozwolenie, którego nie posiadają (okoliczność bezsporna).

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał także na uwadze, iż zgodnie z treścią obowiązującego w dacie budowy art. 3 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1961 roku, obiekty budowlane mogły być wznoszone wyłącznie na terenach przeznaczonych na dany cel zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym.

O tym w jaki sposób dany teren był przeznaczany na cel budowlany "zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym" stanowiły w 1970 roku przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 7, poz. 47) oraz przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (tekst jednolity: Dz. U. z 1969 roku, nr 27, poz. 216 ze zm.).

Art. 1 ust. 2 pierwszej z ww. ustaw stanowił, iż zadaniem planowania przestrzennego jest ustalenie dla poszczególnych obszarów przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenów na określone cele, z uwzględnieniem potrzeb bieżących i przyszłych wynikających z programu rozwoju gospodarczego i społecznego. Planowanie przestrzenne prowadzone było:

▪ dla obszaru całego Państwa - w ramach perspektywicznych planów rozwoju gospodarki narodowej (art. 2 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy),

▪ dla obszarów poszczególnych województw lub ich części - w ramach planów perspektywicznych rozwoju województw lub ich części (art. 2 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy),

▪ dla obszarów poszczególnych jednostek osadniczych (tj. miast bądź osiedli oraz wsi lub innych miejscowości, które stanowiły skupienie budynków mieszkalnych i wraz z powiązanymi z nimi urządzeniami produkcyjnymi i usługowymi tworzyły określone środowisko życia ludności – art. 2 ust. 2 cyt. ustawy) lub ich części, zespołów tych jednostek, a w przypadkach szczególnych również dla miejscowości nie mających charakteru jednostek osadniczych - w ramach miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, zwanych "planami miejscowymi" (art. 2 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy).

Z treści art. 13 cyt. ustawy wynikało nadto, iż miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego mogły być ogólne lub szczegółowe. Plan szczegółowy - zgodnie z art. 17 ust. 1, 3 i 4 cyt. ustawy - sporządzało się dla części obszaru jednostki osadniczej, przewidzianej do zagospodarowania (zabudowy, odbudowy, przebudowy) w okresie bieżącego i najbliższego wieloletniego narodowego planu gospodarczego. Plan ten określał szczegółowo przeznaczenie terenów na poszczególne cele, wyznaczał linie rozgraniczające te tereny, ustalał zasady uzbrojenia i urządzenia terenu, określał linię zabudowy oraz dopuszczalną wysokość zabudowy, a w miarę potrzeby również inne warunki i wytyczne kształtowania zabudowy. Dla obszaru wsi plan szczegółowy sporządzany był tylko dla terenów przeznaczonych pod zabudowę (art. 17 ust. 4). A contrario – dla terenów wsi nie przeznaczonych pod zabudowę planu szczegółowego nie sporządzano.

O tym, iż budować można było jedynie na terenach wyraźnie przeznaczonych pod zabudowę stanowiły również przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi. Z art. 1 tej ustawy wynikało bowiem, iż budownictwo mieszkaniowe, zagrodowe i gospodarcze oraz budownictwo usługowe i administracyjne na obszarach wsi może być realizowane wyłącznie na terenach wyznaczonych na ten cel, zwanych w dalszym ciągu ustawy "terenami budowlanymi".

Ustawodawca, w art. 2 tejże ustawy, dał pierwszeństwo regulacjom zawartym w planach zagospodarowania przestrzennego – stwierdzając, iż tereny budowlane określają przede wszystkim plany zagospodarowania przestrzennego (art. 2 ust. 1). Dopiero w braku zatwierdzonych planów zagospodarowania przestrzennego tereny budowlane wyznaczane były na podstawie przepisów art. 3-6 ww. ustawy (art. 2 ust. 3).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 cyt. ustawy projekt wyznaczenia terenów budowlanych opracowywany był przez właściwy do spraw planowania przestrzennego organ prezydium powiatowej rady narodowej w porozumieniu z właściwym do spraw rolnych organem tegoż prezydium. Następnie projekt ten był wykładany do wglądu w siedzibie gromadzkiej rady narodowej na okres 21 dni, o czym podawano do wiadomości w sposób przyjęty w danej miejscowości (art. 4 ust. 1 i 2). W okresie wyłożenia projektu do wglądu mieszkańcy wsi oraz zainteresowane jednostki gospodarki uspołecznionej i organizacje społeczne, działające na terenie wsi, mogły zgłaszać uwagi i wnioski dotyczące projektu (art. 4 ust. 3). Projekt wyznaczenia terenów budowlanych zatwierdzało prezydium powiatowej rady narodowej - uchwałą podawaną do powszechnej wiadomości w sposób przyjęty w danej miejscowości (art. 4 ust. 4 i 6).

Wyjątki od opisanej powyżej procedury wyznaczania terenów budowlanych zawierały przepisy art. 7 i art. 19 cyt. ustawy. Zgodnie z art. 7 - w wyjątkowych, gospodarczo uzasadnionych przypadkach organ właściwy do spraw planowania przestrzennego prezydium powiatowej rady narodowej mógł wyrazić zgodę na realizację budownictwa poza terenami budowlanymi. Art. 19 stanowił zaś, iż do czasu wyznaczenia, przejęcia na własność Państwa i podziału terenów budowlanych, organ miejscowego planowania przestrzennego prezydium powiatowej rady narodowej, na wniosek osoby zainteresowanej, mógł wyrazić zgodę na przeznaczenie jej działki pod zabudowę. Z obu ww. przepisów wynikało, że trzeba było posiadać pozytywną decyzję dotyczącą przeznaczenia terenu pod zabudowę aby można było rozpocząć proces inwestycyjny na terenie nie przeznaczonym pod budownictwo w planie miejscowym lub uchwale zatwierdzającej projekt wyznaczenia terenów budowlanych.

Reasumując - zgodnie z przepisami wskazanych powyżej ustaw, realizacja obiektu budowlanego dopuszczalna była wyłącznie na terenie do tego wyraźnie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w uchwale o zatwierdzeniu projektu wyznaczenia terenów budowlanych. Jeżeli dla danego terenu nie uchwalono planu miejscowego i nie podjęto przedmiotowej uchwały, a strona nie dysponowała decyzją zezwalającą jej na budowę poza terenem budowlanym, budowa była sprzeczna z przepisami o planowaniu przestrzennym, ponieważ realizowana była na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę zgodnie z tymi przepisami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, ponownie rozpoznając niniejszą sprawę, ustalił, że w 1970 roku dla terenu, na którym został zrealizowany należący do skarżących obiekt budowlany tj. działki nr [...] położonej w J., gmina K., nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (vide – pismo Wójta Gminy z dnia 31 maja 2007 roku, sprostowane pismem z dnia 23 października 2007 roku k. 95 i 117 akt). Zatem teren ten nie był przeznaczony pod zabudowę zgodnie z przepisami ustawy z dnia 31 stycznia 1961 roku o planowaniu przestrzennym.

Sąd zważył jednak, iż istnieje możliwość, że w stosunku do tego terenu podjęto (obowiązującą w dacie budowy) uchwałę w trybie ustawy z dnia 31 stycznia 1961 roku o terenach budowlanych na obszarach wsi, przeznaczając go pod budownictwo mieszkaniowe, lub na inny cel. W toku postępowania przed organami nie zbadano powyższej kwestii, nie ustalono także, czy w stosunku do działki skarżących nie wyrażono zgody na zabudowę na podstawie art. 7 lub art. 19 ww. ustawy. Tymczasem dopiero ustalenie tych okoliczności pozwoliłoby jednoznaczne stwierdzić czy działka skarżących również w świetle przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961 roku o terenach budowlanych na obszarach wsi nie była przeznaczona pod zabudowę lub też była przeznaczona na inny cel, a co za tym idzie, w sposób nie budzący wątpliwości ustalić czy w niniejszej sprawie zachodzi druga z przesłanek zastosowania przez organy administracji instytucji przymusowej rozbiórki z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku tj. usytuowanie obiektu na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę,

Zgodnie z treścią art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Wojewódzki Sąd Administracyjny może przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W ocenie Sądu - prowadzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dalszego postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, w celu ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności wskazanych powyżej, byłoby sprzeczne z treścią tegoż przepisu.

Jedynie na marginesie powyższych rozważań stwierdzić należy, iż z treści pism Wójta Gminy z dnia 31 maja 2007 roku (k. 95 akt) oraz Urzędu Miasta z dnia 27 lipca 2007 roku (k. 112 akt) wynika, że w organach tych brak jest dokumentów dotyczących zalegalizowania domku letniskowego skarżących, a w szczególności dowodu, że do Urzędu Miasta i Gminy wpłynęło pismo skarżącego J. B. z dnia 4 maja 1977 roku dotyczące tejże legalizacji. Zdaniem Sądu, nie można zatem przyjąć, iż strona skarżąca skutecznie wniosła o wszczęcie postępowania administracyjnego w tej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż organy obu instancji, wydając decyzje w niniejszej sprawie, naruszyły art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane, ponieważ dokonały jego błędnej wykładni, w wyniku której zbadały jedynie postanowienia planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydania decyzji, a tym samym naruszyły także przepisy postępowania tj. art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem nie wyjaśniły wszystkich okoliczności istotnych dla należytego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a w szczególności tego czy przedmiotowy obiekt został usytuowany na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie

art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i na podstawie art. 152 ww. ustawy orzekł, iż uchylone decyzje nie mogą być wykonane.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 i art. 202 § 2 w związku z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). Sąd zasadził od organu odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących zwrot:

▪ wpisu uiszczonego od skargi w kwocie 10 zł,

▪ kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł,

▪ opłat uiszczonych w toku postępowania w kwocie 34 zł.

Sąd zastosował w niniejszej sprawie przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mając na uwadze treść art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), który stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ nadzoru budowlanego winien uwzględnić wykładnię art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 roku oraz pozostałe wskazania Sądu zawarte w przedmiotowym uzasadnieniu. Organ powinien mieć także na uwadze, iż gdyby w niniejszej sprawie ustalono, że brak jest podstaw do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 roku, koniecznym stałoby się przeprowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie czy w sprawie nie zachodzą przesłanki rozbiórki z art. 37 ust. 1 pkt 2

i art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 roku.