Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3412/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 174 pkt 1 i 2, art. 183 par. 1, art. 258 par. 2 pkt 8, art. 258 par. 4, art. 259 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 49 ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant Marta Koźlik po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 427/15 w sprawie ze skarg F. U. na decyzje Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnych uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.


UZASADNIENIE

II GSK 3412/15

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji), oddalił skargi F. U. (dalej: Skarżący), na decyzje Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie (dalej: Dyrektor ARiMR), z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], wydanych w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2004 - 2007 oraz ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2004 – 2007.

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że:

W latach 2004-2007 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. z siedzibą w C. (dalej: Kierownik ARiMR), w drodze decyzji administracyjnych przyznał Skarżącemu płatności bezpośrednie (jednolitą płatność obszarową oraz uzupełniającą płatność obszarową) oraz płatności z tytułu wpierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Powyższe płatności były wypłacane Skarżącemu na rachunek bankowy.

W 2008 roku, w wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości mające wpływ na wysokość przyznanych płatności. Z tego też powodu, Kierownik ARiMR wznowił z urzędu postępowania administracyjne zakończone ww. decyzjami. Decyzjami z lutego i marca 2009 r., Kierownik ARiMR odmówił przyznania Skarżącemu ww. płatności bezpośrednich z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych, a następnie decyzjami z dnia [...] sierpnia 2013 r. ustalił kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności z tytułu wpierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na lata 2004-2007. Decyzje powyższe zostały uchylone decyzjami Dyrektora ARiMR z dnia [...] stycznia 2014r., a postępowania w tych sprawach zostały umorzone (organ stwierdził, że decyzje zostały wydane bez obligatoryjnego uchylenia decyzji pierwotnych).

Następnie Dyrektor ARiMR decyzjami z dnia [...] lutego 2014 r. stwierdził nieważność decyzji z lutego i marca 2009 r.

Następnie decyzjami z dnia [...] marca 2014 r. – zakończywszy wznowione postępowania – Kierownik ARiMR stwierdził, że jego pierwotne decyzje przyznające Skarżącemu płatności bezpośrednie oraz płatności ONW w latach 2004-2007 zostały wydane z naruszeniem prawa.

Wobec wydanych decyzji stwierdzających wydanie decyzji o przyznaniu płatności z naruszeniem prawa, Kierownik ARiMR decyzjami z dnia [...] i [...] czerwca 2014 r. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Powyższe decyzje zostały uchylone decyzjami z dnia [...] sierpnia 2014 r. przez Dyrektora ARiMR w całości, a postępowanie przed organem pierwszej instancji, w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności, w latach 2004-2007 zostało umorzone, z uwagi na wszczęcie postępowania bez powiadomienia strony o wszczęciu postępowania.

Po prawidłowym wszczęciu postępowań w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w latach 2004-2007, decyzjami z dnia [...] października 2014 r. Kierownik ARiMR ustalił Skarżącemu wysokość nienależnie pobranych płatności w:

- kwocie 3.007,06 zł - płatności bezpośrednie za rok 2004,

- w kwocie 3.750,86 zł - płatności bezpośrednie za rok 2005,

- w kwocie 3.703,29 zł - płatności bezpośrednie za rok 2006,

- w kwocie 3.820,51 zł - płatności bezpośrednie za rok 2007,

- w kwocie 1.958,40 zł - płatności ONW za rok 2004,

- w kwocie 1.996,80 zł - płatności ONW za rok 2005,

- w kwocie 2.038,40 zł - płatności ONW za rok 2006,

- w kwocie 1.740,80 zł - płatności ONW za rok 2004.

W uzasadnieniu wskazał, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w 2008 r. ujawniono, że powierzchnia deklarowana przez Skarżącego, jako podstawa przyznanych płatności, jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej w wyniku tej kontroli. Wyjaśnił, że w związku z wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji, na podstawie których Skarżący otrzymywał płatności za lata 2004-2007, płatności te należy określić jako nienależnie pobrane. Nie możliwe było również odstąpienie od zobowiązania Skarżącego do zwrotu powyższych kwot, bowiem nienależne płatności przekraczają równowartość 100 EUR. Nie było również przesłanek, które mogłyby spowodować odstąpienie od ustalenia wysokości tych kwot.

Po rozpoznaniu odwołań, decyzjami z dnia [...] stycznia 2015 r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy ww. decyzje organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu przypomniał, że nienależnie pobrane płatności to takie, które przyznano na podstawie decyzji administracyjnej, co do której następnie orzeczono stwierdzenie nieważności lub stwierdzono, że została wydana z naruszeniem prawa. Stwierdził również, że Skarżący zawyżył powierzchnię gruntów stanowiących podstawę przyznania płatności, o ponad 50%, w stosunku do rzeczywistej powierzchni gruntów. W ocenie organu fakt, iż Skarżący wypełniając wnioski o przyznanie płatności korzystał z danych wynikających z wypisu z ewidencji gruntów, nie ma znaczenia dla sprawy, bowiem Skarżący oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności ze środków UE, a o każdej zmianie okoliczności istotnych dla ustalenia wysokości płatności, będzie informował organ. Tym samym w jego ocenie Skarżący świadomie wprowadził organ w błąd.

Skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargami na ww. decyzje, zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 75, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. (z odrębnościami wynikającymi z uregulowań ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), poprzez ich niezastosowanie w sposób zapewniający prawidłowość postępowania administracyjnego oraz naruszenie ustawy o płatnościach w ramach ONW i przepisów art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 796/2004.

Zdaniem Skarżącego organ nie ustalił pełnego stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do błędnego zastosowania prawa materialnego, w zakresie dobrej wiary Skarżącego. Podtrzymał również swoje wcześniejsze twierdzenia, iż dane wpisane do wniosku o przyznanie płatności pochodziły z wypisu z ewidencji gruntów, a zatem dokumentu urzędowego, który stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Stwierdził również, że oświadczenie z dnia [...] października 2008 r., w którym oświadczył, iż na zadeklarowanych działkach ewidencyjnych znajduje się las, podpisał działając w zaufaniu do zapewnień urzędnika, że jego podpis kończy sprawę i nie będzie musiał zwracać jednorazowo wszystkich kwot. Ponadto podał, że to nie on wypełniał wnioski, lecz się jedynie pod nimi podpisał. Na rozprawie w dniu 7 lipca 2015 r. Sąd I instancji połączył sprawy z ww. skarg do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Po rozpoznaniu skarg, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 7 lipca 2015 r. oddalił skargi.

W uzasadnieniu podkreślił, że ustalenie czy przyznane płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 9 t.j. Dz.U z 2014r. poz. 1438 ze zm.) jaki z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy.

Brak jest tym samym podstaw do twierdzenia, iż warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków, jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatności.

Wskazał przy tym, że w kontrolowanych sprawach, decyzje na podstawie których przyznano Skarżącemu płatności, nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, bowiem w decyzjach wydanych na skutek wznowienia postępowania stwierdzono, że stosunek administracyjno-prawny zawiązany wcześniejszą decyzją przyznającą beneficjentowi płatność, obarczony jest istotnymi wadami faktycznymi. W ocenie Sądu I instancji istnienie w obrocie prawnym prawomocnej decyzji orzekającej, że decyzja przyznająca płatność wydana została z naruszeniem prawa, wiąże organ orzekający w sprawie dotyczącej zwrotu przyznanych płatności. Zagadnienie, że płatności przyznane były nienależnie, lub w nadmiernej wysokości, zostało już bowiem rozstrzygnięte ostatecznymi decyzjami w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji (o przyznaniu skarżącemu płatności w latach 2004-2007) z naruszeniem prawa.

Podkreślił, że Skarżący nie kwestionuje stwierdzonych nieprawidłowości, co oznacza, że ustalenia organu co do stwierdzonych nieprawidłowości uznać należy za udowodnione.

Wskazał również, ze w sprawie nie doszło do przedawnienia prawa do wydania decyzji nakazującej zwrot nienależnie pobranych kwot w rozumieniu art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rad 9EWEG) nr 3508/92 ( Dz. Urz. WE L 327 z 12 grudnia 2001 str. 11, dalej: rozporządzenie 2419/2001), oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 ( Dz.U l 141 s. 18, dalej rozporządzenie 796/2004), zgodnie z którymi obowiązek zwrotu, nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten jest ograniczony do czterech lat.

Stwierdził, że przy tym, że pierwsze powiadomienie Skarżącego o niezasadnym przyznaniu pomocy w poszczególnych sprawach, nastąpiło w dniu 4 marca 2009r., a ewentualne przedawnienie może odnosić się jedynie do płatności za 2004r., które zostały przekazane w dniu [...] lutego 2005r. Uznał również, że nie sposób mówić o dobrej wierze Skarżącego, skoro nieprawidłowości dotyczyły 50% zadeklarowanego obszaru, który był porośnięty lasem.

Zdaniem Sądu I instancji, w sprawie nie mogą znaleźć zastosowania także normy przewidziane w art. 49 ust. 4 rozporządzenia nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004. Przepisy te pozwalają na odstąpienie od obowiązku zwrotu, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu, bądź innego organu, a błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. W sprawie nie można mówić o pomyłce organu, czy też o pomyłce innego organu, w przedmiocie składania wniosku o przyznanie płatności.

W skardze kasacyjnej, Skarżący działając w oparciu o art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zarzucił wyrokowi:

1. naruszenie prawa procesowego, to jest art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nienależyte uzasadnienie wyroku, które nie pozwala w sposób jednoznaczny ustalić jakimi przesłankami kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny przy wydaniu orzeczenia, a wada ta nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia, zwłaszcza w zakresie braku uzasadnienia przez Sąd I instancji, na podstawie czego dokonał ustalenia, o ponad 50% przedeklarowaniu obszaru przez Skarżącego oraz braku uzasadnienia, na jakiej podstawie przyjęto, że żaden z przepisów prawa nie nakłada na organ obowiązku badania prawdziwości wniosku o przyznanie dopłat,

2. naruszenie prawa materialnego to jest art.174 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 49 rozporządzenia 2419/2001, poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 49 ust. 5 rozporządzenia 2419/2001, nie uwzględniającej należytego rozumienia zawartego w tej normie prawnej pojęcia dobrej i złej wiary.

W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych związanych ze skargą kasacyjną nie opłaconych ani w całości ani w części przez Skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna okazała się uzasadniona.

Najdalej idącym zarzutem skargi kasacyjnej jest zarzut wskazujący na naruszenie art. 174 pkt. 2 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.

Skarżący zarzuca bowiem nienależyte sporządzenie uzasadnienia uniemożliwiającego sprawdzenie, jakimi przesłankami kierował się Sąd I instancji przy wydaniu orzeczenia, co uniemożliwia kontrolę kasacyjną wydanego wyroku.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a.. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Stan sprawy, o którym mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., należy rozumieć nie tylko jako zwięzłe przedstawienie dotychczasowego przebiegu postępowania przed organami administracji, ale także jako stan faktyczny sprawy przyjęty przez sąd. Natomiast ocena prawna ustaleń faktycznych, z punktu widzenia ich zgodności z właściwymi przepisami postępowania administracyjnego, dokonywana jest w ramach wyjaśniania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ponieważ sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy, lecz jedynie ocenia, jak z tego obowiązku wywiązał się organ administracji (tak: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09). Wymagane jest, aby uzasadnienie wyroku stanowiło logiczną, zwartą całość, a jednocześnie by było ono jedynie syntezą stanowiska sądu (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., I OSK 62/11). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie Sądu I instancji obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (tak: wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., II FSK 1301/10).

Podkreślić również należy, iż przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku nie spełnia powyższych wymogów.

Zważyć bowiem należy, iż zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji oddalił skargi na osiem decyzji Dyrektora ARiMR dotyczących lat 2004-2007, wydanych w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak również z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Sąd I instancji przedstawił natomiast przyjęty stan faktyczny w sposób lakoniczny, właściwie ograniczający się do przedstawienia rodzaju i czasu wydawanych decyzji, bez odniesienia się do ustaleń poczynionych w ramach poszczególnych decyzji. Motywy wydanych przez Dyrektora ARiMR decyzji, przedstawił w sposób skrótowy i ogólny, ograniczając się do wskazania, że doszło do zawyżenia powierzchni gruntów stanowiących podstawę przyznania płatności.

W motywach podjętego rozstrzygnięcia, Sąd I instancji wskazał na podstawy prawne domagania się zwrotu nienależnie pobranych kwot, przytaczając w tej mierze orzeczenia sadów administracyjnych, wskazując, iż istnienie w obrocie prawnym prawomocnej decyzji orzekającej, że decyzja przyznająca płatność wydana została z naruszeniem prawa, wiąże organ orzekający w sprawie dotyczącej zwrotu przyznanych płatności. Natomiast, to czy płatności przyznane były nienależnie, lub w nadmiernej wysokości, zdaniem Sądu I instancji, zostało już rozstrzygnięte ostatecznymi decyzjami, w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji (o przyznaniu Skarżącemu płatności w latach 2004-2007) z naruszeniem prawa.

Należy w związku z tym podkreślić, że skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności, jak też jej uchylenia, jest wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego, co w rezultacie skutkuje obowiązkiem zwrotu otrzymanych na mocy takiej decyzji płatności.

Natomiast w przypadku wydania decyzji stwierdzającej, że decyzja przyznająca płatności była wydana z naruszeniem prawa, organ nie jest uprawniony do żądania zwrotu środków przyznanych beneficjentowi. Decyzja przyznająca płatność nie została bowiem wyeliminowana z obrotu prawnego.

Decyzja stwierdzająca, że decyzja przyznająca płatności była wydana z naruszeniem prawa, nie eliminuje bowiem z obrotu decyzji o przyznaniu płatności, ale stanowi podstawę do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania, w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Daje ona jednak podstawę do wszczęcia stosownego postępowania administracyjnego, w którym organ jest uprawniony - po zbadaniu okoliczności stanowiących podstawę uznania płatności za nienależne - do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. ( wyrok NSA z dnia 24 września 2014r., II GSK 1153/13).

Tak więc, Sąd I instancji kontrolując zgodność z prawem wydanych decyzji winien ocenić prawidłowość ustaleń organów co do okoliczności stanowiących podstawę uznania płatności za nienależne. Sąd I instancji natomiast tego nie uczynił ograniczając się do stwierdzenia iż decyzja o stwierdzeniu wydania decyzji przyznającej płatność została wydana z naruszeniem prawa, wiąże organ orzekający, w sprawie dotyczącej przyznany płatności, mimo tego, iż wskazał, że ustalenia co do nieprawidłowości zostały poczynione w ramach toczonych postępowań.

Brak natomiast oceny ustaleń organów co do okoliczności stanowiących postawę uznania płatności za nienależne, nie pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które przemawiały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, co uniemożliwia sprawdzenie zasadności przesłanek którymi kierował się Sąd I instancji przy wydaniu orzeczenia. Tym samym uniemożliwia to kontrolę kasacyjną wydanego wyroku

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zarzut naruszenia art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. okazał się uzasadniony.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia prawa materialnego, to jest art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 49 rozporządzenia 2419/2001, wskazać należy, iż Skarżący zarzucił naruszenie powyższego przepisu, poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 49 ust. 5 rozporządzenia 2419/2001. Uzasadniając natomiast powyższy zarzut, zarzucił nie zbadanie okoliczności usprawiedliwiających błędne przekonanie Skarżącego o zakresie przysługującego mu prawa, a tym samym nie ustalenie, że działanie Skarżącego można uznać za działanie w dobrej wierze.

Treść uzasadnienia powyższego zarzutu wskazuje na to, iż Skarżący usiłuje, poprzez postawienie zarzutu naruszenia prawa materialnego, podważyć ustalenia stanu faktycznego. Natomiast, poprzez sformułowanie zarzutu naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię, nie można podważać, w skardze kasacyjnej, dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, albowiem podważenie tegoż stanu faktycznego może nastąpić wyłącznie w ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 13 lipca 2004 r., sygn. akt GSK 246/04; wyrok NSA z 4 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 291/04). Z tego też względu, zrzut ten okazał się nie uzasadniony.

Wobec uznania zasadności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art.185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Wskazać również należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku ustanowionego dla Skarżącej pełnomocnika z urzędu, o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej, gdyż o przyznaniu lub odmowie przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia orzeka w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd (art. 258 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a). Na postanowienie wydane w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu przysługuje odpowiednio sprzeciw (art. 259 § 1 i § 2 p.p.s.a.) lub zażalenie (art. 258 § 4 zdanie drugie p.p.s.a.). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest jedynie do orzekania w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w sprawach należących do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych, w ramach kontroli instancyjnej postanowień rozstrzygających wspomnianą kwestię.

Przy ponownym rozpoznaniu spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązany będzie do sporządzenia uzasadnienia wyroku zgodnie z regułami określonymi w art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz ze wskazaniami określonymi w niniejszym uzasadnieniu.

-----------------------

Kancelaria Adwokacka Tarska-Przybycień i Przybycień Wspólnicy s.c.

ul. Grzegórzecka 101, 31-559 Kraków