Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 629/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 136 ust.3 i art. 137
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art.7,art.75 par.1, w zw. z art. 77 par.1 w zw. z art. 78 par.1  w zw. z art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2016 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Wojewody z dnia 1 kwietnia 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 czerwca 2015 r. znak [....] , sprostowaną postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2015 r. nr [....] , Starosta k. orzekł o odmowie zwrotu działki nr [....] poł. w K. , gmina L. , objętej księgą wieczystą nr [....] , stanowiącej własność Skarbu Państwa oraz działki nr [....] poł. w K. , gmina L. , objętej księgą wieczystą nr [....] , stanowiącej własność Gminy L. na rzecz A.K.

Odwołanie od decyzji wniosła A.K., zarzucając jej:

"1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 w zw. z art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782), dalej " u.g.n. ", poprzez błędne przyjęcie, że z przepisów tych wynikają materialnoprawne przesłanki do wydania decyzji odmawiającej zwrotu wywłaszczonych nieruchomości,

2. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji odmownej bez oparcia jej o jakąkolwiek normę prawa materialnego, a tym samym całkowite pominięcie w skarżonej decyzji uzasadnienia prawnego,

3. naruszenie przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a to art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 poprzez nieuzasadnioną odmowę zwrotu nieruchomości zbędnych dla celów wywłaszczenia, a tym samym bezprawną ingerencję w prawo własności ponad poziom dopuszczalny ustawą,

4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodów z zeznań świadków, które mogły znacząco przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, tym samym nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela,

5. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 12 § 1 i 2 w zw. z art. 35 § 1 i 2 k.p.a., poprzez całkowicie nieuzasadnione rozpoznawanie sprawy przez ponad 6 lat, a następnie wydanie decyzji, w której podstawowym argumentem uzasadniającym kierunek rozpoznania skarżonej decyzji (choć pozbawionym podstawy prawnej) był fakt wynikający wprost z treści dwóch decyzji o wywłaszczeniu działek załączonych do wniosku wszczynającego postępowanie, co od początku obligowało organ I instancji do rozpoznania sprawy niezwłocznie".

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [....] decyzją z dnia 1 kwietnia 2016 r., znak [....] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 1774) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty K. z 30 czerwca 2015 r. znak [....] , sprostowaną postanowieniem z 17 sierpnia 2015 r. nr [....] .

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy, gdyż jest ona zgodna z obowiązującymi przepisami prawa i ukształtowanym w tego typu sprawach orzecznictwem sądów administracyjnych.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ugn poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Pismem z 12 lutego 2009 r. A.K. wystąpiła o zwrot nieruchomości oznaczonych jako działki nr [....] i nr [....] , poł. w K. , gmina L.

Jak ustalił Starosta K. , działka nr [....] wraz z nie objętą wnioskiem o zwrot działką nr [....] poł. w K. , gmina L. , zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w L. z 24 listopada 1986 r. nr [....] pod przełożenie ul. [....] w związku z budową drogi ekspresowej [....] , zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego tej inwestycji z 26 września 1985 r. nr [....] wydaną przez Urząd Miasta K.

Z kolei działka nr [....] wraz z nie objętą wnioskiem o zwrot działką nr [....] poł. w K. , gmina L. , również zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w L. z 24 listopada 1986 r. nr [....] pod przełożenie ul. [....] w związku z budową drogi ekspresowej [....] , zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego tej inwestycji z 26 września 1985 r. nr [....] wydaną przez Urząd Miasta K.

Pomimo podjętych poszukiwań organ I instancji nie odnalazł akt wywłaszczeniowych nr [....] i nr [....] oraz ww. planu realizacyjnego dotyczącego przełożenia ul. [....] w związku z budową drogi ekspresowej [....] . Niezależnie od powyższego Starosta K. uznał, że zebrany przez niego w sprawie materiał dowodowy pozwala na ustalenie, w jaki sposób miały być zagospodarowane zarówno wnioskowane do zwrotu nieruchomości oznaczone jako działki nr [....] i nr [....] , będące jak przyjął organ I instancji nieruchomościami "dowłaszczonymi" jak i objęte celem wywłaszczenia działki nr [....] i nr [....] .

Analiza planu podziału działek z operatu nr [....] z 31 grudnia 1981 r., który został wykonany na cele budowy drogi ekspresowej [....] na terenie wsi K. , zgodnie z decyzją nr [....] z 18 lipca 1978 r. zatwierdzającą plan zagospodarowania przestrzennego tej inwestycji wskazuje bowiem, zdaniem organu I instancji, iż w granicach planowanej inwestycji znajdowały się m. in. działka nr [....] i działka nr [....] , natomiast objęte wnioskiem o zwrot działki: nr [....] i nr [....] , poł. w K. nie wchodziły w obszar zajętości tego odcinka autostrady. Również analiza wykazu wywłaszczeniowego dotyczącego ul. [....] , obejmującego nieruchomości położone w K. , gmina L. , przewidziane do wywłaszczenia pod projektowane drogi zbiorcze do południowej drogi ekspresowej na terenie wsi K. w gminie L. , w ramach obiektu: "Droga Ekspresowa - [....] " pozwoliła na ustalenie, że do wywłaszczenia na cele ww. inwestycji przewidziane były działki nr [....] i nr [....] , natomiast działki nr [....] i nr [....] znajdowały się poza obszarem zgłoszonym do wywłaszczenia. Powyższe ustalenia potwierdza, zdaniem Starosty K. , załącznik graficzny do decyzji Biura Planowania Przestrzennego z 18 lipca 1978 r. nr [....] - aneks - w zakresie węzłów drogowych oraz plan sytuacyjny dotyczący ul. [....] w ramach realizacji inwestycji pn. Południowa Droga Ekspresowa m. [....] km 1+000 - km5+800, znajdujący się przy operacie nr [....] z 31 grudnia 1981 r.

Z kolei z zaświadczenia z 25 października 2011 r. nr [....] wydanego przez Urząd Gminy L. wynika, jak wskazuje Starosta K. , że objęte wnioskiem o zwrot działki nr [....] i nr [....] , poł. w K. , gmina L. , zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego Gminy L. , zatwierdzonym Uchwałą Nr XXXIV/135/84 Gminnej Rady Narodowej w L. z 31 stycznia 1984 r., obowiązującym w dacie ich wywłaszczenia, tj. w marcu 1987 r., znajdowały się w terenie użytków zielonych oznaczonym symbolem RZ. Natomiast z zaświadczenia z 25 lipca 2012 r. nr [....] wydanego przez Urząd Gminy L. wynika, że nie objęte wnioskiem o zwrot działki nr [....] i nr [....] , poł. w K. , gmina L. , zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego Gminy L. , zatwierdzonym Uchwałą Nr XXXIV/135/84 Gminnej Rady Narodowej w L. z 31 stycznia 1984 r., obowiązującym w dacie ich wywłaszczenia, tj. w marcu 1987 r., znajdowały się w terenie komunikacji drogowej - droga główna, oznaczonym symbolem TDGIII.

Do akt sprawy pozyskano również opinię szacunkową z 27 października 1986r. określającą wartość odszkodowania za przeznaczone do wywłaszczenia działki nr [....] i nr [....] oraz aneks do tej opinii dotyczący wyliczenia wartości odszkodowania "gruntów znajdujących się poza pasem wywłaszczenia, zgłoszonych przez ich właścicieli do wykupu, jako nieprzydatne do dalszego gospodarowania", w tym m. in. wnioskowanych do zwrotu działek nr [....] i nr [....] .

Mając na uwadze powyższe oraz fakt, iż w podstawie prawnej wydanej decyzji Naczelnika Gminy w L. z 24 listopada 1986 r. nr [....] oraz decyzji Naczelnika Gminy w L. z 24 listopada 1986 r. nr [....] został wskazany m. in. art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który stanowił, iż: "w wypadku gdy na cele, o których mowa w ust, l, jest niezbędna część nieruchomości, na żądanie właściciela wywłaszczeniem obejmuje się cała nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia pozostała cześć nieruchomości nie nadawałaby się do racjonalnego wykorzystania na dotychczasowe cele" - Starosta K. uznał, że objęte wnioskiem o zwrot działki nr [....] i nr [....] , poł. w K. , stanowią nieruchomości "dowłaszczone", których cel wywłaszczenia nigdy nie dotyczył, wobec tego nie można mówić o ich zbędności na cel wywłaszczenia.

W tym stanie rzeczy organ I instancji uznał, że brak możliwości oceny przesłanki zbędności przedmiotowych nieruchomości na cel wywłaszczenia stanowi negatywną przesłankę ich zwrotu na rzecz wnioskodawczyni.

Jednocześnie Starosta K. wskazał w uzasadnieniu decyzji, że nie objęte wnioskiem o zwrot działki nr [....] i nr [....] , poł. w K. , gmina L. , zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia, tj. przełożenie ul. [....] w związku z budową drogi ekspresowej [....] .

Zdaniem Wojewody [....] kluczowe znaczenie ma fakt, iż przedmiotowa nieruchomość, oznaczona jako działki nr [....] i nr [....] , poł. w K. , gmina L. , nie została wywłaszczona w sensie klasycznym to znaczy takim, iż do jej przejścia na rzecz Skarbu Państwa nie doszło w sposób przymusowy (a więc wbrew woli właściciela) i z inicjatywy podmiotu wywłaszczającego. Przedmiotowa nieruchomość została bowiem "dowłaszczona", tzn. objęta dodatkowo wywłaszczeniem na wniosek byłego właściciela nieruchomości, o czym świadczą zebrane w sprawie ww. dokumenty, w związku z czym zbędne było zdaniem Starosty K. przesłuchanie świadków na tę okoliczność, które to twierdzenie podziela organ odwoławczy. Następnie wskazano, że przepis art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. stwarzał właśnie możliwość dokonania przez organ administracji dodatkowego wywłaszczenia w sytuacji, gdy na skutek zamiaru objęcia wywłaszczeniem na rzecz Skarbu Państwa jedynie części dotychczasowej własności poprzedniego właściciela, ta część którą mu pozostawiano, nie nadawała się już do racjonalnego wykorzystania. Nie miało przy tym znaczenia czy wywłaszczenie dokonywane było w formie decyzji administracyjnej czy też umowy cywilnej.

Jednocześnie konieczne jest wskazanie (co również trafnie wskazał organ I instancji), iż zgodnie z ugruntowanym i jednolitym w tym zakresie stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zwrot takiej "dowłaszczonej" nieruchomości jest możliwy tylko wówczas, gdy zwrotowi podlegają również działki wywłaszczone na cel wywłaszczenia (tak m.in. w wyrokach NSA z 26 lipca 2001 r. sygn. akt II SA/Gd 910/00 oraz z 19 marca 2002 r. sygn. akt II SA/Kr 1948/00). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 11 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 639/13 również wskazał, iż "zwrot dowłaszczonych na wniosek właściciela (art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości) nieruchomości jest możliwy, jeżeli zbędna w rozumieniu art. 137 u.s.n. stanie się nieruchomość wywłaszczona na wniosek podmiotu publicznego ubiegającego się o wywłaszczenie (art. 2 ust. 2 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości)." Co prawda powyższe orzeczenia dotyczyły możliwości zwrotu nieruchomości "dowłaszczonych" na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, niemniej analogiczne zasady winny być stosowane przy ocenie możliwości zwrotu nieruchomości "dowłaszczonych" na podstawie art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.

Biorąc te ustalenia pod uwagę Wojewoda [....] stwierdził, że podziela ocenę organu I instancji, że wobec ustalenia, iż nieruchomość oznaczona jako działki nr [....] i nr [....] była nieruchomością "dowłaszczoną", a zatem, że możliwość jej zwrotu będzie uwarunkowana możliwością zwrotu działek nr [....] i nr [....] jako niezbędnej dla realizacji określonego celu wywłaszczenia. Natomiast samodzielny zwrot jedynie działek "dowłaszczonych" nie jest możliwy, gdyż one nigdy nie były przewidziane do realizacji na nich celu wywłaszczenia co powoduje, że nie jest w ich przypadku możliwa prawidłowa ocena przez pryzmat art. 137 ugn w zakresie ich zbędności na cel wywłaszczenia.

Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania, dotyczących terminowości postępowania prowadzonego w sprawie przed Starostą K. organ odwoławczy podkreślił że stronie przysługiwało, zgodnie zarówno z regulacją art. 37 § 1 Kpa, jak i art. 227 Kpa, prawo do reagowania na przedłużające się w jej ocenie postępowanie prowadzone przez Starostę K. na bieżąco, w toku postępowania.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Pani A.K. , zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść skarżonej decyzji, tj. art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z. art. 77 § 1 w zw. z. art. 78 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez uznanie słuszności niedopuszczenia przez organ l instancji dowodów z zeznań świadków, które mogły znacząco przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, jak również nie przeprowadzenie tych dowodów przez organ II instancji pomimo konieczności ich przeprowadzenia, tym samy nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela, a jednocześnie przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, bowiem organ II instancji przyjął za słuszne ustalenie stanu faktycznego sprawy przez organ l instancji, mimo iż organ ten nie dysponował dowodami bezpośrednio wskazującymi na fakt, iż nieruchomości zostały "dowłaszczone" na żądanie spadkodawczyni skarżącej,

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść decyzji, a to art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez wydanie decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu l instancji w oparciu o te same argumenty, bez ustosunkowania się do szeregu podniesionych przez skarżącą zarzutów, a tym samym utrzymanie w mocy decyzji nieopartej na normach prawa materialnego i nie zawierającej uzasadnienia prawnego,

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n., poprzez błędne przyjęcie za organem I instancji, że z przepisów tych wynikają materialnoprawne przesłanki do wydania decyzji odmawiającej zwrotu wywłaszczonych nieruchomości,

4. naruszenie przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a to art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości zbędnych dla celów wywłaszczenia, a tym samym bezprawną ingerencję w prawo własności ponad poziom dopuszczalny ustawą.

Na podstawie tych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (por. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a."

Kontrolując zaskarżone orzeczenie z punktu widzenia powyższych zasad, Sąd doszedł do przekonania, że skarga, jako nieuzasadniona musiała podlegać oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń, a zarzuty skargi są w tym zakresie bezzasadne. Zaskarżona decyzja zawiera opis ustalonego w sprawie stanu faktycznego, analizę zebranych dowodów pod kątem przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jak również w zakresie okoliczności samego wywłaszczenia .

Działka nr [....] wraz z działką nr [....] (która nie była objęta wnioskiem o zwrot ) położone w K. , gmina L. , zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w L. z 24 listopada 1986 r. nr [....] pod przełożenie ul. [....] w związku z budową drogi ekspresowej [....] , zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego tej inwestycji z 26 września 1985 r. nr [....] wydaną przez Urząd Miasta K.

Działka nr [....] wraz z działką nr [....] (która nie była objęta wnioskiem o zwrot ) położone w K. , gmina L. zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w L. z 24 listopada 1986 r. nr [....] pod przełożenie ul. [....] w związku z budową drogi ekspresowej [....] , zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego tej inwestycji z 26 września 1985 r. nr [....] wydaną przez Urząd Miasta K.

Trafnie wskazują organy obu instancji, że analiza planu podziału działek z operatu nr [....] z 31 grudnia 1981 r., który został wykonany na cele budowy drogi ekspresowej [....] na terenie K. , zgodnie z decyzją nr [....] z 18 lipca 1978 r. zatwierdzającą plan zagospodarowania przestrzennego tej inwestycji wskazuje na to, że w granicach planowanej inwestycji znajdowały się m. in. działka nr [....] i działka nr [....] , natomiast objęte wnioskiem o zwrot działki: nr [....] i nr [....] , poł. w K. nie wchodziły w obszar zajętości tego odcinka autostrady.

Organy obu instancji przeanalizowały przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości dochodząc do wniosku, że nie objęte wnioskiem o zwrot działki nr [....] i nr [....] , poł. w K. , gmina L. , zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia, tj. przełożenie ul. [....] w związku z budową drogi ekspresowej [....] a w konsekwencji nie są zbędne na cel wywłaszczenia, bowiem cel ten został na nich zrealizowany w terminach wynikających z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, zaś działki nr [....] i nr [....] jako dowłaszczone dzielą los nieruchomości głównych.

Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób pełny i dało podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i art. 77 §1 w zw. z art. 78 § 1 i 80 k.p.a., jak również zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a. należy więc uznać za bezzasadne.

W kwestii możliwości dowłaszczenia nieruchomości na podstawie wspomnianych decyzji administracyjnych Wojewoda [....] trafnie wypowiedział się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Istotnym dowodem przemawiającym za dobrowolnym wywłaszczeniem działek jest opinia szacunkowa z 27 października 1986 r. sporządzona przez biegłego do spraw wywłaszczeń w zakresie rolnictwa mgr inż. J.B. określającą wartość odszkodowania za przeznaczone do wywłaszczenia działki nr [....] i nr [....] oraz aneks do tej opinii dotyczący wyliczenia wartości odszkodowania , która jednoznacznie wskazuje że dotyczy "gruntów znajdujących się poza pasem wywłaszczenia, zgłoszonych przez ich właścicieli do wykupu, jako nieprzydatne do dalszego gospodarowania". Wśród wymienionych przez biegłego w opinii działek znajdują się m. in. wnioskowane do zwrotu działki nr [....] i nr [....]. Opinia ta poprzedzała wydanie decyzji Naczelnika Gminy w L. z dnia 24 listopada 1986 r o nr. [....] i nr [....] , których podstawa prawna w postaci art. 50 ust 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1995 r , Nr 22 , poz. 99) oraz powołanie się na sporządzony elaborat szacunkowy dobitnie i bez żadnych wątpliwości wskazuje że na zgłoszone żądanie właściciela wywłaszczeniem objęto całą nieruchomość.

Skarżąca zarzuca, że w aktach sprawy brak wniosku byłej właścicielki (spadkodawczyni skarżącej) o dowłaszczenie. Przepis art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stwarzał możliwość dokonania przez organ administracji dodatkowego wywłaszczenia w sytuacji, gdy na skutek zamiaru objęcia wywłaszczeniem na rzecz Skarbu Państwa jedynie części dotychczasowej własności poprzedniego właściciela, ta część którą mu pozostawiano, nie nadawała się już do racjonalnego wykorzystania. Nie miało przy tym znaczenia czy wywłaszczenie dokonywane było w formie decyzji administracyjnej czy też umowy cywilnej. Jak wynika z aneksu do opinii rzeczoznawcy taki wniosek ( zgłoszenie do wykupu) był złożony przez właścicielkę. W sytuacji, gdy skarżąca w trakcie prowadzonego postepowania administracyjnego kwestionuje okoliczność, która wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego to ciężar dowodu w tym względzie obciąża skarżącą. Również bowiem i w postępowaniu administracyjnym obowiązuje odpowiednio stosowana reguła z art. 6 kodeksu cywilnego, stanowiąca że "ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie , która z faktu tego wywodzi skutki prawne ". Oznacza to, że obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji , ale obarcza także stronę , która w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Zatem inicjatywa dowodowa musi być w tym zakresie przejawiana nie tylko przez organ, ale przede wszystkim przez stronę postępowania. ( Wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2008 r IV SA/Wa 46/08 cyt. w Komentarzu do Kpa pod red. prof. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck , Warszawa 2014 ,teza 6 do art. 77 , str. 325 )

Organy administracyjne zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7 i art. 8 K.p.a. czyniły starania o pozyskanie niezbędnych dla wyjaśnienia sprawy dokumentów, kierując wnioski o ich wydanie do właściwych urzędów i instytucji.

Analiza pozyskanych dokumentów jednoznacznie wskazuje, że wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji o rozszerzeniu zakresu wywłaszczenia na wniosek właściciela są prawidłowe.

Powołane w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji dokumenty są wystarczające dla oceny tej kwestii.

W przypadku dowłaszczenia części nieruchomości na wniosek właściciela nieruchomość ta od samego początku jest zbędna na cel wywłaszczenia, a zatem nie jest racjonalne badanie w odniesieniu do tej części nieruchomości kwestii wykorzystania jej na cel wywłaszczenia. Nieruchomość ta dzieli los nieruchomości "głównej", pierwotnie przewidzianej do wywłaszczenia. Zarzut nieustalenia, czy na działkach wnioskowanych do zwrotu nastąpiła realizacja celu wywłaszczenia nie może, więc odnieść skutku. Sąd nie podziela również poglądu o konieczności badania, czy nieruchomość dowłaszczona nadaje się do samodzielnego wykorzystania.

Wbrew twierdzeniom skargi bez znaczenia jest okoliczność, że wywłaszczenie przybrało formę decyzji administracyjnej, bowiem analiza decyzji wraz z operatem biegłego wskazuje na to że cześć działki została dowłaszczona na wyłączny wniosek właściciela.

W tym względzie organy obu instancji przeprowadziły wyczerpujące postępowanie dowodowe, ustaliły stan faktyczny i wyprowadziły z niego prawidłowe wnioski. Również zdjęcia lotnicze z lat 1982 , 1993 i 1997 i oględziny nieruchomości w dniu 21 października 2009 r potwierdzają realizację inwestycji zgodnie z celem wywłaszczenia.

Niewątpliwie nie cały obszar działek należący do byłej właścicielki został zajęty pod budowę drogi. Działki [....] i [....] nie weszły w zakres pasa drogowego przebudowy skrzyżowania ul. [....] z autostradą. Jednak niezajęte pod drogę działki również były i są związane z takim zagospodarowaniem nieruchomości, gdyż znajdują się w bezpośrednim jej otoczeniu i mają z nim ścisły związek. Przez działkę [....] przebiega infrastruktura techniczna w postaci sieci: wodociągowej , kanalizacyjnej , teletechnicznej i kablowej energetycznej. Nie sposób wyobrazić sobie by jakakolwiek droga szybkiego ruchu (ekspresowa) mogła funkcjonować bez stosownego pasa ochronnego. Stanowisko takie zaprezentował również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. I OSK 1433/10, w którym stwierdził: "Cel wywłaszczenia nieruchomości będzie osiągnięty nie tylko wtedy, gdy zostanie wybudowany główny cel wywłaszczenia, lecz również wtedy, gdy zostanie utworzona infrastruktura dla tego przedsięwzięcia oraz pas zieleni stanowiący strefę ochronną".

Dla oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia jako przesłanki jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi kluczowa jest ocena zagospodarowania nieruchomości w terminach określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. Natomiast późniejsze wykorzystanie nieruchomości nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Pogląd ten wynika wprost z art. 137 ust. 1 w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n., a ponadto jest utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych. Warto zacytować fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2013 r., sygn. I OSK 1810/11 (LEX nr 1436991), gdzie stwierdzono: "Zmiana sposobu zagospodarowania wywłaszczonego terenu, po uprzednim zrealizowaniu na tym terenie celu nabycia nieruchomości, nie spełnia przesłanek zbędności określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n."

W świetle tych rozważań bezzasadne okazały się zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust 1 u.g.n., jak również zarzuty naruszenia przepisów art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

Pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 , art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r kodeks postepowania administracyjnego ( t. j. Dz. U. z 2013 r poz. 267 ze zm.) sprowadzające się do zakwestionowania niedopuszczenia przez organy obu instancji dowodów z zeznań świadków , które zdaniem skarżącej mogły znacząco przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a zmierzać miały do wykazania że nieruchomości nie zostały "dowłaszczone" na żądanie spadkodawczyni skarżącej – nie były zasadne. Wnioskowane w trakcie postępowania administracyjnego osobowe wnioski dowodowe składane były na okoliczności nie mające znaczenia dla ustaleń stanu faktycznego. Okoliczności o jakich mowa w zgłoszonych wnioskach dowodowych takie jak : cel wywłaszczania nieruchomości będących przedmiotem sprawy (pisma z dnia 9.03.2012 ,2.04.2012 i 29.05.2012 r), ustalenia planu realizacyjnego inwestycji, zastosowanie formy decyzji przy wywłaszczeniu i okoliczności prowadzonego postepowania wywłaszczeniowego (pismo z 18.01.2010 r ) nie miały bowiem istotnego znaczenia dla wyjaśnienia stanu faktycznego, wobec wystarczająco zgromadzonego materiału dowodowego. Zasadnie organy obu instancji pominęły te wnioski dowodowe.

Zarzut przewlekłości postępowania nie miał żadnego znaczenia dla trafności merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a podnoszony mógł być wyłącznie w innym postępowaniu.

Wszystkie naprowadzone motywy sprawiły, że orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270)