Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1830/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu, położonego w gminie [...], oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że [...] wystąpiły do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. Po jego rozpatrzeniu Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2018 r., działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 121 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, Spółka [...] wniosła odwołanie. W uzasadnieniu zarzuciła zaskarżonej decyzji organu I instancji m.in. naruszenie art. 200 oraz art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. poprzez nieuwzględnienie, że sporna nieruchomość znajdowała się w zarządzie odwołującej się Spółki. Ponadto Spółka wskazała na nieprawidłowe ustalenie przez organ I instancji stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie.

Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Minister Inwestycji i Rozwoju stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy przywołał treść art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i wyjaśnił, że decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. Dodał, że zgodnie z treścią art. 200 ust. 4 powołanej ustawy uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.

Organ II instancji zwrócił uwagę, że z treści księgi wieczystej wynika, że w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo własności spornej działki (nr [...]) zostało ujawnione na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży nieruchomości z dnia [...] września 1982 r. Ustalenia nie budzą wątpliwości Ministra i nie zostały zakwestionowane przez skarżącą Spółkę. Organ II instancji wyjaśnił, że jest jednak kwestią sporną w niniejszej sprawie, czy przedmiotowy grunt znajdował się w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie [...]

Minister wyjaśnił istotę i sposób powstawania prawa zarządu, odwołując się do obowiązującej w dniu 5 grudnia 1990 r. regulacji, zawartej w art. 38 ust. 2 i art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99). Podniósł, że w świetle przywołanych przepisów należy uznać, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia, a faktu istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać. Na poparcie swojego stanowiska Minister przywołał odpowiednie orzecznictwo sądów administracyjnych. Minister omówił również treść i znaczenie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.).

Minister wyjaśnił, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy wnioskodawca wywodzi prawo zarządu do działki nr [...] z przedłożonej do akt postępowania umowy sprzedaży nieruchomości z dnia [...] września 1982 r., zawartej w formie aktu notarialnego, zgodnie z którą Skarb Państwa nabył od osoby fizycznej nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...]. Umowa nie dowodzi jednak istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu [...] w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. Obowiązujący w momencie zawarcia powołanej umowy stan prawny nie przewidywał podstawy prawnej do nabycia przez państwową jednostkę organizacyjną prawa użytkowania nieruchomości w drodze zawartej w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa umowy sprzedaży nieruchomości. Jak wynika z treści umowy działka nr [...] została nabyta przez Skarb Państwa od osoby fizycznej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70 ze zm.). W takim wypadku skutkiem zawarcia umowy sprzedaży było jedynie przejście prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, natomiast przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. nie przewidywały wywłaszczenia nieruchomości z jednoczesnym oddaniem jej w użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu.

Minister przywołał treść obowiązujących w dacie zawarcia umowy przepisów prawa, które regulowały kwestię władania mieniem Skarbu Państwa przez jednostki państwowe na terenie miast i osiedli, czyli art. 3 ust. 1 i art. 10 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159 ze zm.). Uznał, że analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że uzyskanie przez państwowe jednostki organizacyjne jakiegokolwiek tytułu prawnego do nieruchomości w dacie zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości, w tym użytkowania, mogło nastąpić jedynie w trybie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r., a więc poprzez oddanie właściwej jednostce państwowej nieruchomości w użytkowanie w drodze decyzji administracyjnej. Sam fakt nabycia przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości w drodze umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego, przeznaczonej na potrzeby [...] (w umowie z dnia [...] września 1982 r. wskazana została Dyrekcja Okręgowa [...]), jak również późniejsze faktyczne władanie tą nieruchomością przez przedsiębiorstwo państwowe, nie mogło wywołać skutku w postaci nabycia przez [...] prawa użytkowania tej nieruchomości, ponieważ tego rodzaju skutku nie przewidywała obowiązująca ówcześnie ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Możliwość uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną prawa zarządu w stosunku do nieruchomości państwowych w drodze umowy sprzedaży nieruchomości wprowadził dopiero przepis art. 8 ust. 1 i 3 i art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99). Przedstawiona przez skarżącą Spółkę umowa z dnia [...] września 1982 r. została zawarta jeszcze przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., czyli przed dniem 1 sierpnia 1985 r., tym samym brak jest podstaw do stosowania powyższych przepisów w odniesieniu do wskazanej wyżej umowy sprzedaży. W aktach przedmiotowej sprawy brak jest decyzji świadczącej o przekazaniu na rzecz [...] prawa użytkowania nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Minister podkreślił, że pismem z dnia [...] lutego 2017 r. Wojewoda zwrócił się do wnioskodawcy, a pismem z dnia [...] lutego 2018 r. do Starosty - wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej o udzielnie informacji, czy [...] legitymowały się dokumentami o przekazaniu przedmiotowego gruntu w zarząd, w formie prawem przewidzianej. Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. wnioskodawca wskazał, że dokumentem potwierdzającym przekazanie przedmiotowego gruntu w zarząd jest umowa sprzedaży nieruchomości z dnia [...] września 1982 r. Natomiast z wyjaśnień udzielonych przez Starostę wynika, że brak jest decyzji o przekazaniu przedmiotowych nieruchomości w zarząd/użytkowanie w formie prawem przewidzianej. Również do odwołania skarżącej Spółki nie załączono dokumentów potwierdzających przekazanie przedmiotowego gruntu w zarząd.

W świetle okoliczności przedmiotowej sprawy Minister stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy daje jednoznaczną odpowiedź co do istotnych elementów niezbędnych dla sformułowania oceny prawnej rozpatrywanej sprawy, sprowadzającej się do stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka posiadania przez [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu do działki nr [...].

Na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Spółka Akcyjna [...].

W uzasadnieniu skargi zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

I - przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, czyli

- art. 138 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody z dnia 29 marca 2018 r. pomimo tego, że zaskarżona decyzja winna zostać uchylona,

- art. 7, art. 8, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu organ odmówił mocy dowodowej dokumentom, znajdującym się w aktach sprawy

II - naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, czyli:

- art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z dnia 19 maja 2010 r. Nr 102, poz. 651) oraz art. 206 tej ustawy w związku z § 4 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120) poprzez uznanie, że prawo zarządu nieruchomością można wykazać wyłącznie decyzją o ustanowieniu takiego prawa, zaś inne dokumenty, zgromadzone w sprawie, nie mogą stanowić dowodu powstania takiego prawa, nawet jeśli z ich treści wynika, że władającym nieruchomością była [...],

- art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z dnia 28 lutego 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), poprzez nieuwzględnienie, że grunty, które w dniu wejścia w życie powołanej ustawy znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego [...], przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa,

- art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "[...] " (Dz. U. Nr 26, poz.138 ze zm.) w związku z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (t.j. z dnia 18 czerwca 2002 r. Dz. U. Nr 112, poz. 981 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę oraz że z przepisów prawa wynika, iż przedsiębiorstwo państwowe [...] gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie [...] stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji [...] w dniu wejścia w życie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "[...]" oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe w toku jego dalszej działalności,

- art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie tej ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...] oraz że grunty takie są wyłączone spod komunalizacji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 2204 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 200 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy, w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady: nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych; nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy; w decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2.

W dniu 10 lutego 1998 r. zostało wydane przez Radę Ministrów rozporządzenie w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.). Zgodnie z § 4 i § 5 ww. rozporządzenia właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z następujących dokumentów: decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r., umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa wyżej, może wezwać państwowe osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie (ust. 2 § 4 rozporządzenia). Jeżeli natomiast wskazane wyżej dokumenty nie zachowały się, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (ust. 3 § 4 rozporządzenia).

Analizując akta sprawy w kontekście przywołanych wyżej przepisów, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju i poprzedzająca ją decyzja Wojewody nie naruszają prawa. Należy zgodzić się z organami obu instancji, że zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego [...] do przedmiotowej nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że w postępowaniu uwłaszczeniowym, mimo wezwania, skarżąca Spółka nie wylegitymowała się w stosunku do przedmiotowego gruntu jednym z dokumentów, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Ma to w niniejszej sprawie decydujące znaczenie, gdyż o zarządzie lub użytkowaniu nie świadczy samo przeznaczenie gruntu lub wykorzystywanie gruntu pod infrastrukturę kolejową. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wielu orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów przyjął, że: "Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa [...] bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.)." W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że od czasu uchylenia ustawą z 1960 r. o kolejach rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 1926 r. (ze zmianami) o utworzeniu przedsiębiorstwa "[...]", nie został uchwalony żaden akt prawny przyznający [...] nabycie prawa zarządu ex lege.

Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko przyjęte w orzecznictwie sądowym, że o tytule prawnym do konkretnie oznaczonej nieruchomości nie mogą stanowić akty ogólne regulujące status przedsiębiorstwa w sytuacji, gdy nie zostało ustalone, aby zostały wydane decyzje uprawnionych organów państwowych o przekazaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie przedsiębiorstwa. Akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa [...] oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego.

W niniejszej sprawie [...] nie wykazały, aby dysponowały takim indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji administracyjnej, czy w formie umowy. W świetle art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny dotyczący tego mienia istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r.

Dla potwierdzenia swoich praw skarżąca spółka powołuje się na umowę sprzedaży nieruchomości z dnia [...] września 1982 r., zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z którą Skarb Państwa nabył od osoby fizycznej nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...]. Umowa ta nie dowodzi jednak istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu [...] w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. Zasadnie organy wyjaśniły, że obowiązujący w momencie zawarcia powołanej umowy stan prawny nie przewidywał podstawy prawnej do nabycia przez państwową jednostkę organizacyjną prawa użytkowania nieruchomości w drodze zawartej w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa umowy sprzedaży nieruchomości. Skutkiem zawarcia umowy sprzedaży było jedynie przejście prawa własności spornej działki na rzecz Skarbu Państwa, w szczególności, że przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie przewidywały wywłaszczenia nieruchomości z jednoczesnym oddaniem jej w użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu.

Wyjaśnić należy, ze możliwość uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną prawa zarządu w stosunku do nieruchomości państwowych w drodze umowy sprzedaży nieruchomości wprowadził dopiero przepis art. 8 ust. 1 i 3 i art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99). Przedstawiona przez skarżącą Spółkę umowa z dnia [...] września 1982 r. została natomiast zawarta jeszcze przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. W tej sytuacji przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości nie mogą mieć w rozpatrywanej sprawie zastosowania.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego faktu istnienia zarządu nie można domniemywać. Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej. Wskazać należy, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu, który potwierdzałby przekazanie przedmiotowej nieruchomości w zarząd jej poprzednikowi prawnemu. Jak już wyżej wskazano zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych (...), podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z wymienionych w tym przepisie dokumentów. Natomiast, jak już wskazano uprzednio, w niniejszej sprawie bezsporne jest, że [...] nie przedstawiły żadnego z dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 wskazanego wyżej rozporządzenia, które potwierdzałyby, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie czy użytkowaniu [...] lub jej poprzednika prawnego. O zarządzie lub użytkowaniu nie świadczy samo przeznaczenie gruntu lub wykorzystywanie gruntu pod infrastrukturę kolejową. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wielu orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w przywołanej wyżej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16.

W ocenie Sądu powołane przez skarżącą Spółkę w skardze przepisy w żaden sposób nie kreują ani nie potwierdzają prawa zarządu [...] w stosunku do konkretnych nieruchomości. Zarzut zatem naruszenia przez organ powołanych przepisów uznać należy za chybiony. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez organy administracji art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. W ocenie Sądu organy administracji z urzędu podjęły wszelkie niezbędne czynności dla wyjaśnienia, czy zachowała się jakakolwiek decyzja ustanawiająca prawo zarządu dla skarżącej. Dokonały ustaleń także w pozostałym zakresie sprawy i nie ma żadnych podstaw do kwestionowania prawidłowości tych ustaleń. Przeprowadzona przez organy ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie ma cech dowolności i nie narusza zasad zawartych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Przyjęte przez organy stanowisko zostało należycie uzasadnione poprzez wskazanie dowodów, na których oparły swoje rozstrzygnięcie, oraz przyczyn, dla których nie podzieliły podnoszonej przez skarżącą Spółkę argumentacji, wraz z wyjaśnieniem podstawy prawnej wydanych decyzji.

W tej sytuacji, skoro po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie uzyskano dowodu potwierdzającego zarząd gruntem [...], to zarówno Wojewoda, jak i Minister trafnie wywiedli, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku uwłaszczeniowego skarżącej Spółki.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) orzekł jak w sentencji.