Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 37/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 lit. c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 68 par. 1, art. 21 par. 1 pkt 2,
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 2  ust. 1 pkt 1,2, art. 3 ust. 4, art. 6 ust. 7 ust. 6 ust. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant: ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi ŁO na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...]; II. stwierdza, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ( [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...]z dnia [...] maja 2013r. Burmistrz Miasta[...] ustalił X.A podatek od nieruchomości za 2009 r. w kwocie [....] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podatnik nie złożył informacji na podatek od nieruchomości IN-1, a jest właścicielem nieruchomości położonej w [...] przy ul.[...]. W związku z powyższym organ postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia X.A zobowiązania podatkowego.

Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 68 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r. poz.749, ze zm.) dalej O.p. jeżeli podatnik nie poinformuje organu podatkowego o powstałym obowiązku podatkowym poprzez złożenie stosownej deklaracji (informacji, zeznania), albo też w tej deklaracji nie poda wszystkich danych niezbędnych do prawidłowego ustalenia tego zobowiązania, termin przedawnienia wynosi 5 lat.

W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik podniósł, że organ dopuścił się zaniechania swych obowiązków. Do wydania decyzji wymiarowej na podatek od nieruchomości nie jest konieczna uprzednia deklaracja podatnika. Zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych osoby fizyczne są obowiązane złożyć informację o nieruchomościach jedynie w przypadku wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości. W przedmiotowej sprawie od daty ostatniej doręczonej decyzji za rok 2006, takie okoliczności nie wystąpiły, nie licząc zmiany właściciela w 2010 r. W związku z tym nie było obowiązku składania organowi informacji. Organ powinien wydać decyzję na podstawie tych samych dokumentów, które służyły do wydania decyzji w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego za rok 2006 i 2010. Organ zaniechał doręczenia decyzji za lata 2007, 2008, 2009 i 2010. Nie było żadnych podstaw do wszczęcia postępowania oraz wydania decyzji podatkowych za lata 2007-2009, z uwagi na przepis art. 68 § 1 O.p. W załączeniu do odwołania przedłożył kserokopię decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za 2006 r. oraz dowód doręczenia decyzji za 2010 r.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2013r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z informacji przesłanej przez organ podatkowy I instancji wynika, że X.A był w 2008r. współwłaścicielem nieruchomości położonej w [...] przy ul.[...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr[...] . Analiza akt podatkowych wskazuje, że podatnik w 2008r. ani w latach poprzednich nie złożył informacji na podatek od nieruchomości IN-1, co skutkowało również brakiem aktualnego adresu korespondencyjnego. Wobec niezłożenia przez podatnika deklaracji oraz niewykazania w niej wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego termin przedawnienia prawa do ustalania zobowiązania został wydłużony do 5 lat. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że ustalenia organu I instancji są prawidłowe a zarzuty podatnika bezpodstawne. Tym bardziej zarzuty są nieuzasadnione, gdy uwzględni się fakt przyznania przez skarżącego, iż żadnych deklaracji nie składał.

Organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 121 poz. 844, ze zm.) dalej u.p.o.l., osoby fizyczne mają obowiązek złożenia organowi podatkowemu informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych zawierających niezbędne dane do wymiaru podatku. Informacja ta musi być sporządzona na formularzu według ustalonego przez radę gminy w uchwale wzoru. Powinna być złożona w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie obowiązku podatkowego (a nie od dnia powstania tego obowiązku). W przypadku wystąpienia w trakcie roku podatkowego zmiany sposobu użytkowania budynku lub gruntu albo ich części mającej wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku (o czym stanowi art. 6 ust. 3 u.p.o.l.), osoby fizyczne powinny poinformować o tym organ podatkowy w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tych zmian. Niedopełnienie tych obowiązków przez wskazanych wyżej podatników stanowi naruszenie przepisów ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765 z późn. zm.) i pociąga za sobą odpowiedzialność tam przewidzianą.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił organom naruszenie:

- art. 6 ust. 6 u.p.o.l. poprzez jego błędne zastosowanie i bezzasadne przyjęcie, iż w niniejszej sprawie skarżący miał obowiązek złożenia organowi podatkowemu informacji o nieruchomościach

- art. 68 § 1 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, iż w niniejszej sprawie termin przedawnienia prawa do ustalania zobowiązania jest wydłużony do 5 lat.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że organ I instancji dopuścił się zaniechania swych obowiązków, ponieważ organ wcześniej nie wydał żadnej decyzji ustalającej wysokość podatku, ale wezwał skarżącego do zapłaty rzekomo zaległego podatku za lata 2007-2011. Na dowód przedkłada upomnienie z dnia [...] kwietnia 2013 r. Wskutek upomnienia skarżący zwrócił się do organu o podanie, czy decyzje wymiarowe zostały doręczone skarżącemu. Po wyjaśnieniu okazało się, że decyzji tych organ nie wydał, wówczas organ wszczął postępowanie w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. [...] kwietnia 2013 r.

Zdaniem skarżącego wbrew stanowisku organu, do wydania decyzji o wymiarze podatku nie jest konieczna uprzednia deklaracja podatnika. Zgodnie z przepisem art. 6 ust 6 u.p.o.l. osoby fizyczne są obowiązane złożyć informację o nieruchomościach jedynie w przypadku wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości. W przedmiotowej sprawie od daty ostatniej doręczonej decyzji za rok 2006 takie okoliczności nie wystąpiły, nie licząc jedynie zmiany właściciela w roku 2010. Wobec powyższego skarżący nie miał żadnego obowiązku składania organowi informacji, o której mowa w przywołanym przepisie.

Odnośnie podatku za rok 2009 skarżący wskazał, że organ podatkowy winien z własnej inicjatywy wydać i doręczyć decyzję, bez oczekiwania na informację, najpóźniej w roku, którego dana decyzja dotyczyła. W ocenie skarżącego, biorąc pod uwagę brak doręczenia skarżącemu decyzji oraz treść art. 68 § 1 O.p. nie było żadnych podstaw prawnych do wszczynania postępowania oraz wydawania decyzji podatkowych za ww. lata.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, ponieważ decyzja została wydana bez przeprowadzenia rzetelnego postępowania w sprawie.

Na wstępie należy wskazać, że w aktach administracyjnych brak postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie, jak również brak jakichkolwiek dowodów, że organ I instancji prowadził w sprawie postępowanie i dokonał ustaleń niezbędnych do wydania decyzji. Akta administracyjne zawierają wyłącznie wydane w obu instancjach decyzje oraz odwołanie podatnika.

Niesporne jest, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty oraz budynki lub ich części (art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l.). Niesporne jest też, że podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, będące właścicielami nieruchomości. Zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l. jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5.

W decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2013 r. organ ustalił zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2009 r. X.A, wskazując w zdaniu pierwszym, że podatnik jest właścicielem nieruchomości zabudowanej położonej w [...] przy ul.[....], natomiast w dalszej części uzasadnienia wskazuje, że ze zgromadzonych dowodów wynika, że podatnik był w 2009 r. współwłaścicielem tej nieruchomości. Skarżący nie kwestionuje, że w 2009 r. był współwłaścicielem zabudowanej działki nr [...] o powierzchni 827 m² położonej w[...]. W związku z powyższym skoro wskazana nieruchomość jest współwłasnością, adresatami decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe powinni być wszyscy współwłaściciele, ponieważ ciąży na nich solidarna odpowiedzialność. Tymczasem adresatem decyzji wymiarowej jest wyłącznie jeden ze współwłaścicieli. Należy podkreślić, że w sytuacji gdy nieruchomość jest współwłasnością organy podatkowe wymierzają podatek osobom fizycznym w kwocie ogólnej w jednej decyzji, adresowanej do wszystkich współwłaścicieli. Zatem w postępowaniu stroną są wszyscy współwłaściciele nieruchomości, którzy powinni mieć zapewnione prawo do czynnego udziału w postępowaniu.

Bezsporne jest również, że podatek od nieruchomości od osób fizycznych, w myśl art. 6 ust. 7 u.p.o.l., powstaje wskutek doręczenia decyzji konstytutywnej.

Kwestią sporna w sprawie jest, czy organ podatkowy w 2013 r. był uprawniony do ustalenia skarżącemu zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. poprzez wydanie i doręczenie decyzji wymiarowej.

W ocenie skarżącego organ dopuścił się naruszenia przepisu art. 68 § 1 O.p., albowiem zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości względem skarżącego nie powstało z uwagi na upływ terminu przedawnienia do ustalenia tego zobowiązania.

Zgodnie z art. 68 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe, powstające z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.), nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat od końca roku podatkowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Okres przedawnienia ustalenia podatku w drodze doręczenia decyzji został przedłużony do lat 5, m.in. gdy podatnik nie złożył deklaracji w przewidzianym prawem terminie, w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego.

W myśl art. 6 ust. 6, w związku z art. 6 ust. 3 u.p.o.l. powołanej wyżej ustawy osoby fizyczne są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia mającego wpływ na wysokość opodatkowania. Obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku (art. 6 ust. 1 ustawy).

W odwołaniu strona podniosła, że organ wydał decyzję w zakresie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2006, a od tego roku do 2009 r. nie nastąpiły zdarzenia mające wpływ na wysokość podatku, dlatego też podatnik nie był zobowiązany do złożenia informacji, o których mowa w art. 6 ust. 6 u.p.o.l.

Organ odwoławczy nie poczynił żadnych ustaleń w tym istotnym dla sprawy zakresie. Nie ustalono, czy decyzja za 2006 r. została wydana, czy podstawą do jej wydania były informacje złożone przez skarżącego lub współwłaścicieli nieruchomości.

Nadto do skargi strona dołączyła kserokopię upomnienia z dnia [...] kwietnia 2013 r. skierowanego do skarżącego, w którym wezwano X.A do uregulowania należności z tytułu podatku od nieruchomości położonej w[...] przy ul. [...] za lata 2007-2011, z powołaniem się na określone decyzje wydawane w poszczególnych latach, co świadczyłoby, że decyzja w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości wobec skarżącego za rok 2009 została wydana, co winno być również przedmiotem wyjaśnienia w postępowaniu.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji winien w pierwszej kolejności ustalić, czy nie nastąpiło przedawnienie do ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. Jeśli nastąpiło przedawnienie i organ wydał w sprawie postanowienie o wszczęciu postępowania (którego brak w aktach administracyjnych), to winien postępowanie umorzyć. Jeśli natomiast nie nastąpiło przedawnienie do ustalenia tego zobowiązania winien prowadzić postępowanie zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem wskazanych wyżej uwag.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c , art. 135 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.