Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 992/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 i 2, art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c, art. 135,  art. 152 , art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, 77 § 1 i art. 80, art. 76 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 17 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Jarosław Moraczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 roku sprawy ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie przyznania płatności obszarowej oraz odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] nr [...]; 2. stwierdza że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz K. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

K. P. zadeklarował w dniu 12 maja 2007 roku we wniosku

o przyznanie płatności obszarowej na uprawny zlokalizowane na działkach oznaczonych numerami ewidencyjnymi: 1144, 1145, 1146, 1147, 104/2, 105, 116, 304/2, 328/2, 53, 57, 62, 91/2, 96/3, 98/2, 99/2, 2338/2.

W dniu 23 sierpnia 2007 roku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. przeprowadził pierwszą inspekcję terenową wszystkich działek objętych wnioskiem K. P..

W dniu 7 grudnia 2007 roku część z tych działek ( nr ew. 252, 255, 258, 260, 265, 254, 257/1, 263/1, 264, późnej oznaczonych przez organ literami alfabetu od L do R) przestała być w posiadaniu rolnika, gdyż ich właściciele rozwiązali umowę dzierżawy i w tym samym dniu sprzedali te działki Kopalni w R. O fakcie utraty posiadania działek rolnik powiadomił organ w dniu 14 grudnia 2007 roku.

Następnie, pismem z dnia 17 marca 2008 roku organ wezwał skarżącego do wyjaśnień w sprawie nieścisłości związanych z działką E. W rezultacie skarżący dokonał korekty wniosku w zakresie działki E w dniu 8 kwietnia 2008 roku.

Decyzją z dnia [...] roku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. odmówił przyznania K. P. płatności obszarowej jednolitej oraz uzupełniającej na rok 2007, wobec stwierdzenia nieprawidłowości co do niektórych działek objętych wnioskiem.

Skarżący odwołał się od powyższej decyzji, zaś druga kontrola w terenie przeprowadzona w dniu 30 lipca 2008 roku obejmowała ciągle wszystkie działki objęte wnioskiem, także te oznaczone literami od L do R.

Pismem z dnia 22 sierpnia 2008 roku skarżący wniósł zastrzeżenia do protokołu kontroli na miejscu i podkreślił, iż informował już organ o wypowiedzeniu umowy dzierżawy działek oznaczonych nr ew. 252, 255, 258, 260, 265, 254, 257/1, 263/1, 264.

W wyniku rozpoznania odwołania K. P. decyzja organu I instancji została uchylona, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z dnia 30 października 2008 roku organ I instancji wezwał skarżącego do wyjaśnienia kwestii użytkowania działek od L do R.

W odpowiedzi na powyższe dnia 5 listopada 2008 roku skarżący oświadczył, iż w dniu 7 grudnia 2007 roku przestał być użytkownikiem działek oznaczonych nr ew. 252, 255, 258, 260, 265, 254, 257/1, 263/1, 264, ponieważ zostały one sprzedane przez właścicieli na rzecz kopalni. Jednocześnie jednak K. P. nie wycofał wniosku o płatności na 2007 rok w zakresie działek od L do R.

Decyzją z dnia [...] roku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. odmówił przyznania K. P. płatności obszarowej jednolitej oraz uzupełniającej na rok 2007, wobec stwierdzenia nieprawidłowości co do niektórych działek objętych wnioskiem. Nadto nałożono na skarżącego sankcje finansowe potrącane z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono nieprawidłowości.

K. P. ponownie złożył odwołanie, w którym zauważył, iż działki, w stosunku do których wypowiedziano umowę dzierżawy w dniu 7 grudnia 2007 roku, nie mogły być przedmiotem kontroli w dniu 30 lipca 2008 roku, ponieważ nie były wówczas w jego posiadaniu, o czym poinformował niezwłocznie organ. Zarzucił też organowi, że nie został powiadomiony o terminie kontroli.

Organ odwoławczy w dniu 26 lutego 2009 roku wezwał skarżącego do przedstawienia dokumentu umowy dzierżawy zawartej w dniu 2 stycznia 2004 roku a rozwiązanej w dniu 7 grudnia 2007 roku.

K. P. złożył kopię żądanego dokumentu, a dodatkowo jeszcze zaświadczenie pochodzące od Kopalni [...] z dnia 17 grudnia 2008 roku, z którego wynika, iż działki oznaczone nr ew. 252, 255, 258, 260, 265, 254, 257/1, 263/1, 264 były niezbędne do zajęcia pod Zwałowisko [...] i zostały wykupione przez Kopalnię z dniem 7 grudnia 2007 roku. Nadto dodano, że w przypadku braku ugodowego załatwienia sprawy w drodze umowy sprzedaży wymienione działki zostałyby objęte przymusowym odjęciem prawa własności w drodze postępowania wywłaszczeniowego.

W wyniku rozpoznania odwołania K. P. ponownie decyzja organu I instancji została uchylona, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] roku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. przyznał K. P. płatności na rok 2007: jednolitą płatność obszarową w wysokości 2367,09 zł oraz uzupełniającą płatność obszarową w wysokości 383,38 zł. Organ dostrzegł nieprawidłowości odnośnie powierzchni działek oznaczonych nr ew. 105, 304/2, 252, 258. Nadto wskazano , iż na działkach nr 105 i 252 uprawa należy do innej grupy upraw niż deklarowano. W rezultacie organ stwierdził różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią faktyczną wynoszącą 7,84 % w przypadku jednolitej powierzchni obszarowej, zaś w przypadku uzupełniającej płatności obszarowej organ takiej różnicy nie stwierdził i uwzględnił żądanie skarżącego w całości.

K. P. znowu odwołał się od powyższej decyzji, a organ odwoławczy znowu uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. decyzją z dnia [...] roku nr [...] przyznał K. P. jednolitą płatność obszarową na 2007 rok w wysokości 1896,69 zł oraz jednocześnie odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 230,03 zł, potrącane z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono nieprawidłowości.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. P. ponowił dotychczasowe argumenty. Zarzucił organowi przeprowadzenie kontroli działek bez jego udziału i przez osoby o bliżej nieokreślonych uprawnieniach. Skarżący wskazał, iż organ szeroko rozpisał się na temat sposobu obliczenia procentowego zawyżenia powierzchni, lecz nie wskazał podstaw zakwestionowania powierzchni jego upraw, a nadto nielogicznie uzasadniał. Skarżący nadto domagał się dopłat do upraw prowadzonych przez niego na terenie sprzedanych kopalni działek za okres do dnia 7 grudnia 2007 roku.

Wreszcie decyzją z dnia [...] roku nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 roku Nr 98, poz. 1071 ze zm. , zwanej dalej k.p.a.), art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 lutego 2010 roku o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego orz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 roku, Nr 36, poz. 197), art. 7 ust. 1 i 2, art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. z 2008 roku, Nr 170, poz. 1051 ze zm.) , art. 124, art., 146 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE z 2009 roku Nr L 030 s. 0016-0099), art. 136, art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 rokuw sprawie ustanowienia szczegółowych zasad zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz.Urz. WE z 20 listopda 2004 roku, NR L 345, str. 1 ze zm), art. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 316-2009 z dnia 17 kwietnia 2009 roku zmieniającego rozporządzenie nr 1973/2004 ustanowiajace szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.Urz. UE z 18 kwietnia 2009 roku, Nr L 100, str. 3), art. 2 pkt 22, art. 23, art. 25, art. 50 ust. 3, art. 51 ust. 2, art. 68 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. (WE) z 2004 roku, nr L 141 z 30 kwietnia 2004 roku, str. 18-58, ze zm.), art. 1 pkt 1, art. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 380/2009 z dnia 8 maja 2009 roku zmieniającego rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE z 2009 roku Nr L 116, s. 15), art. 86 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. UE Nr L 316 z 2009 roku, s. 65); załącznik nr 1 do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 855/2006 z dnia 21 czerwca 2006 roku ustanowiajacego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz.U. UE Nr L 171 z 2006 roku, s. 90); art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1550/2007 z dnia 20 grudnia 2007 roku (Dz.U. UE Nr L 337 z 2007 roku, s. 79).

W uzasadnieniu organ podał, iż wobec działek A, B, C, E, G, H, I, J, Ł, M, N, O, R nie stwierdzono nieprawidłowości. Natomiast organ dostrzegł nieprawidłowości dotyczące:

- działki K - stwierdzono, iż w dniu kontroli na tej działce nie jest prowadzona działalność rolnicza. Dalej organ podał, iż z dokumentacji fotograficznej wynika,

iż działka K jest zaniedbaną łąką, porośniętą chwastami w zaawansowanej fazie wzrostu.

- działki D, F, L, P – polegające na zawyżeniu przez wnioskodawcę zadeklarowanego areału. Dalej organ wyjaśnił, iż w zgodzie z art. 22 rozporządzenia Nr 796/2004 przy obliczaniu ogólnej powierzchni zadeklarowanej jak i stwierdzonej przez organy wzięto pod uwagę powierzchnię działek L i P, ponieważ na tych działkach stwierdzono nieprawidłowości.

Jednocześnie organ uznał, iż nie należało uwzględniać – przy obliczaniu sankcji – powierzchni deklarowanej i stwierdzonej działek objętych umową dzierżawy rozwiązanej w dniu 7 grudnia 2007 roku, a co do których nie stwierdzono nieprawidłowości, a więc faktu nieposiadania tychże działek na dzień wydania decyzji nie potraktowano jako zawyżenie zadeklarowanej powierzchni. W ocenie organu w stosunku do działek L i P niemożliwe było cofnięcie wniosku właśnie z uwagi na stwierdzone już nieprawidłowości, zaś w stosunku do pozostałych działek objętych rzeczoną umową dzierżawy, do których nie przyznano skarżącemu płatności, organ zastosował instytucję siły wyższej z uwagi na przeniesienie prawa własności tych nieruchomości na kopalnię (organ potraktował tę sytuację jak wywłaszczenie w rozumieniu art. 47 ust. 1 Rozporządzenia 1974/2006).

W odpowiedzi na zarzuty odwołania organ wskazał, iż stan faktyczny (stan posiadania działek) winien być badany na dzień wydania decyzji.

Powyższą decyzją K. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., podtrzymując swoje stanowisko.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi

w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa

i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( lit. a ), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit. b ), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c ).

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. dopatrzył się

w zaskarżonej decyzji tego rodzaju uchybień, które obligowały Sąd do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy skarżący mógł otrzymać płatności do upraw na działkach zadeklarowanych we wniosku z dnia 12 maja 2007 roku,

a jednocześnie objętych umową dzierżawy wypowiedzianą z dniem 7 grudnia 2007 roku.

Materialno prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły w szczególności przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, której art. 7 ust. 1 na dzień wydania zaskarżonej decyzji miał następujące brzmienie: rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące

w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

4) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zatem, wziąwszy pod uwagę wskazany powyżej punkt pierwszy, obowiązkiem organu było ustalenie które działki, wskazane we wniosku z dnia 12 maja 2007 roku, były w posiadaniu skarżącego w dniu 31 maja 2007 roku ( a ten wymóg wprowadzono

w ustawie z dniem 15 marca 2008 roku). Dalej, zgodnie z punktem drugim i trzecim, oceniać należało, czy wszystkie grunty rolne były utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności oraz czy rolnik przestrzegał wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności.

W tym miejscu warto podkreślić, iż skarżący utracił posiadanie spornych działek nr ew. 252, 255, 258, 260, 265, 254, 257/1, 263/1, 264, późnej oznaczonych przez organ literami alfabetu od L do R, w dniu 7 grudnia 2007 roku (o czym bezspornie niezwłocznie powiadomił organ jeszcze przed wydaniem pierwszego rozstrzygnięcia w sprawie, a czego organu zdawały się nie dostrzegać przez dłuższy czas), a więc nie można przyjąć, iż zostały spełnione przesłanki z punktu drugiego i trzeciego ust. 1 art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Do takiego wniosku uprawnia właśnie pozostające poza sporem stwierdzenie, iż jeszcze przed zakończeniem roku kalendarzowego 2007 rolnik został pozbawiony posiadania spornych działek.

Tymczasem organy w sposób nagannie wybiórczy potraktowały działki utracone przez skarżącego: przy obliczaniu sankcji z powodu zawyżenia zadeklarowanej powierzchni organy wzięły pod uwagę działki L i P, ponieważ uznały, iż stwierdzono już nieprawidłowości i w tym zakresie nie można cofnąć wniosku. Jednocześnie jednak organy uznały, że do pozostałych działek objętych umową dzierżawy, a wobec których nie stwierdzono nieprawidłowości nastąpiło cofnięcie wniosku.

Jeżeli zatem rolnik nie cofał wniosku w zakresie spornych działek (na co może wskazywać ewentualnie treść odwołania z dnia 7 września 2009 roku) to wydaje się zbędne stosowanie art. 22 rozporządzenia nr 796/2004. Przywołany przepis stanowi, że każdy wniosek o przyznanie pomocy może być w każdej chwili wycofany w całości lub w części po pisemnym zawiadomieniu. Jeśli właściwe władze poinformowały rolnika o nieprawidłowościach we wniosku pomocowym lub jeśli powiadomiły go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu i jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, wycofanie nie będzie zatwierdzone w odniesieniu do części wniosku, w której wykryto nieprawidłowości.

W tej sytuacji wypada stwierdzić, iż organ samowolnie – czyli bez wezwania strony do wyjaśnień jakie były intencje skarżącego, który składał konsekwentnie oświadczenia o utracie posiadania spornych działek – uznał, iż skarżący w istocie dąży do cofnięcia wniosku o płatności, w sytuacji gdy z innych wypowiedzi skarżącego wynika, iż podtrzymuje wniosek co do pierwotnie wskazanego areału. Wypada przypomnieć, iż to strona jest dysponentem wniosku i to ona, a nie organ, decyduje o jego zakresie. Rzeczą organu jest zaś rozstrzygnięcie czy wniosek jest zasadny w takim kształcie, w jakim złożyła go strona.

W rezultacie – skoro w oparciu o dotychczas zebrany materiał dowodowy nie podobna ustalić daty, z jaką ewentualnie skarżący cofnął wniosek o płatności w zakresie spornych działek – nie można jednoznacznie stwierdzić, iż nastąpiło to po stwierdzeniu przez organ nieprawidłowości co do działek L i P, a w konsekwencji zastosować art. 22 rozporządzenia nr 796/2004. Wszak pamiętać należy, iż skarżący powiadomił organ o rozwiązaniu umowy dzierżawy jeszcze w 2007 roku, czyli daleko wcześniej niż wystąpiły po stronie organu wątpliwości co do kwestii użytkowania spornych działek i ewentualne stwierdzenie nieprawidłowości co do działek L i P.

Z tych samych powodów za przedwczesne uznać należy zastosowanie instytucji siły wyższej w stosunku do działek od Ł do O oraz R. Należy podkreślić, iż organy potraktowały wypowiedzenie umowy dzierżawy jako siłę wyższą w rozumieniu art. 72 rozporządzenia nr 796/2004 i na podstawie tegoż przepisu "z wniosku zostały usunięte działki Ł, M, N, O, R i nie były rozpatrywane w przedmiotowej sprawie". Zacytowany fragment uzasadnienia decyzji I instancji potwierdza powyższy pogląd o samowolnym ustaleniu zakresu wniosku przez organy.

Odnosząc się do zarzutów nie powiadamiania skarżącego o kontrolach na miejscu, wyjaśnić trzeba, iż art. 25 rozporządzenia nr 796/2004, na mocy którego zasadą była kontrola nie zapowiedziana, nie dająca podmiotom kontrolowanym prawa żądania, aby kontrola na miejscu była wcześnie zapowiadana, przestał obowiązywać z dniem 24 grudnia 2007 roku. Wskazując na powyższe, stwierdzić należy, iż pierwsza kontrola gospodarstwa skarżącego, która nie była zapowiedziana, odbyła się w dniu 23 sierpnia 2007 roku, a więc gdy jeszcze obowiązywał przywołany art. 25 rozporządzenia nr 796/2004. Natomiast następna kontrola, dokonana dnia 30 lipca 2008 roku (a co do której brak danych o powiadomieniu strony), winna była być poprzedzona powiadomieniem strony, bowiem zgodnie z wymogiem art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Jednak, zważywszy, iż w sprawie istotne było ustalenie stanu kultury rolnej działek w roku 2007, bowiem w tym roku kalendarzowym skarżący złożył wniosek o dopłaty, trudno przyjąć, iż możliwe i wiarygodne - z uwagi na zmienność i charakter upraw - było badanie stanu gospodarstwa skarżącego po roku 2007. W tej sytuacji jedynie kontrola terenowa wykonana w 2007 roku może być miarodajna.

Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy sąd uznał,

że w stanie faktycznym sprawy doszło do uchybienia art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności

i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów – art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.: po pierwsze – opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie – ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie – organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego szczególną moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny. W końcu, po czwarte – rozumowanie,

w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki.

Tymczasem organ dopuścił się dowolnej oceny materiału dowodowego w sprawie, w szczególności oświadczeń skarżącego w kwestii posiadania spornych działek. Natomiast uznając, iż skarżący cofnął wniosek co do działek objętych umową dzierżawy wypowiedzianej w dniu 7 grudnia 2007 roku zastosował do nich dwojakie konsekwencje: raz stwierdzając, iż nie możliwe jest cofnięcie wniosku, gdyż już stwierdzono nieprawidłowości a innym razem, jakby "zapominając" o rzekomym cofnięciu wniosku, stosując instytucję siły wyższej, organ doszedł wręcz do wniosków sprzecznych z zasadami logiki.

Organ, rozpatrując ponownie sprawę, winien zastosować się do wyżej poczynionych uwag, wyjaśniając wszechstronnie wszelkie okoliczności niezbędne dla końcowego, merytorycznego rozstrzygnięcia zarówno co do areału rozpatrywanych działek, rodzaju i czasokresu upraw, jak również ocenić prawidłowo stanowisko strony co do zakresu wniosku oraz skutków składanych przez nią oświadczeń w kontekście uprawnień do przyznania płatności przewidzianych w przywołanych przepisach.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak punkcie pierwszym wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 p.p.s.a, zaś o kosztach w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

m.ch.