Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2957/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6257 Powszechne usługi pocztowe
Hasła tematyczne: Inne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 108 ust. 2, art. 109 ust. 1 i 2, art. 112 ust. 5, art. 113 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1113
law: Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe - tekst jedn.
article: art. 10 § 1, art. 28, art. 73 § 1, art. 74, art. 105 § 1, art. 126
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant Klaudia Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 3 września 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 123/17 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umożliwienia zapoznania się z aktami postępowania głównego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. Sp. z o.o. w K. na rzecz Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 lutego 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 123/17 oddalił skargę A. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z [...] listopada 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umożliwienia zapoznania się z aktami postępowania głównego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Spółka zaskarżając orzeczenie w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi spółki i uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 109 ust. 1 w związku z art. 108 ust. 2, art. 112 ust. 5 oraz art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529 ze zm.; dalej Ustawa) poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że dopiero wydanie decyzji z art. 112 ust. 5 Ustawy skutkuje powstaniem interesu prawnego operatora pocztowego zobowiązanego na podstawie art. 108 ust. 2 do partycypowania w dopłacie do kosztu netto, podczas gdy obowiązek operatora pocztowego powstaje z chwilą spełnienia się przesłania określonej w art. 109 ust. 1 Ustawy, tj. wystąpienia straty ze sprzedaży usług powszechnych w roku obrotowym, za który należy się dopłata do kosztu netto;

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że interes prawny musi wynikać w sposób bezpośredni z normy prawa materialnego stosowanej przez organ w ramach prowadzonego postępowania, podczas gdy interes prawny musi mieć podstawę w normie prawa materialnego, która nie musi być stosowana w ramach prowadzonego postępowania i nie musi z niej wynikać w sposób bezpośredni;

3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 112 ust. 5 oraz art. 108 ust. 2 Ustawy w zw. z art. 7 ust. 3 dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług (dalej: "Dyrektywa Pocztowa") w związku z art. 41 ust. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej przez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że na tle stanu faktycznego sprawy A. nie jest stroną postępowania dotyczącego określenia kwoty zweryfikowanego kosztu netto i straty na usługach powszechnych oraz ustalenia kwoty dopłaty należnej B S.A., podczas gdy ustalenie należnej dopłaty skutkuje powstaniem po stronie A. obowiązku udziału w dopłacie co przesądza o istnieniu interesu prawnego, a ponadto A. może powoływać się na art. 7 ust. 3 Dyrektywy Pocztowej, wymagający ustalenia, czy koszt netto stanowi uzasadnione obciążenie operatora wyznaczonego;

4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 112 ust. 5 oraz art. 108 ust. 2 Ustawy w zw. z art. 22 ust. 3 Dyrektywy Pocztowej przez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że A. nie jest stroną postępowania dotyczącego określenia kwoty zweryfikowanego kosztu netto i straty na usługach powszechnych oraz ustalenia kwoty dopłaty należnej B. S.A., podczas gdy decyzja wydana w tym postępowaniu dotyczy A., a odmowa uznania A. za stronę tego postępowania wpływa niekorzystnie na wynikające z prawa unijnego prawa do wniesienia środka odwoławczego;

5. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie odpowiada wymogom ustawowym, w szczególności poprzez brak odniesienia się do pojęcia obowiązku, o którym mowa w art. 28 k.p.a..;

6. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 267 ust. 1 w zw. z art. 267 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864/2 ze zm.; dalej: TFUE) poprzez zaniechanie skierowania pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) pomimo tego, że pytanie dotyczyło wykładni art. 22 ust. 3 Dyrektywy Pocztowej, a do dokonania wykładni przepisów unijnych powołany jest wyłącznie TSUE, zaś wykładnia TSUE jest wiążąca dla sądów krajowych;

7. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i uznanie za zasadne umorzenia postępowania procesowego dotyczącego wglądu do akt postępowania, podczas gdy A. jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. z uwagi na interes prawny wynikający z art. 112 ust. 5 oraz art. 108 ust. 2 Ustawy w zw. z art. 7 ust. 3 Dyrektywy Pocztowej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w jej petitum oraz wniosek o skierowanie pytania prejudycjalnego związanego z zarzutami niniejszej skargi kasacyjnej:

"Czy Dyrektywa Pocztowa, w szczególności art. 7 ust. 3 i 5 oraz art. 22 ust. 3 sprzeciwia się przepisom krajowym, zgodnie z którymi operator pocztowy zobowiązany do pokrycia udziału w dopłacie do kosztu netto świadczenia usługi powszechnej nie może uzyskać dostępu do akt postępowania w przedmiocie określenia kwoty zweryfikowanego kosztu netto i straty na usługach powszechnych (nie jest stroną tego postępowania)?"

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania – B. S.A. wniósł o jej oddalenie.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył również organ, wnosząc o jej oddalenie w całości, w tym również wniosku o skierowanie pytania prejudycjalnego sformułowanego na końcu skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Podkreślenia przy tym wymaga, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona w taki sposób, że zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego ściśle powiązano (uzasadniano) z naruszeniem przepisów postępowania i odwrotnie - potencjalne błędy proceduralne skutkowały w ocenie autora skargi kasacyjnej uchybieniami materialnoprawnymi i w związku z tym istnieje konieczność łącznego ich rozpatrzenia odnosząc się do istoty sprawy.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i podlega oddaleniu.

Kontrolowanym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji zgodził się z organem, że skarżąca spółka, nie będąc stroną toczącego się z wniosku B. S.A. postępowania w sprawie określenia kwoty zweryfikowanego kosztu netto i straty na usługach powszechnych, o której mowa w art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 1113 ze zm.) oraz ustalenia kwoty należnej dopłaty za rok 2013, nie może domagać się skutecznie wglądu do akt sprawy. Sąd nie stwierdził też istotnego, a więc mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania, uznając za prawidłowe zastosowanie instytucji procesowej umorzenia postępowania, w sytuacji wszczęcia postępowania w sprawie umożliwienia zapoznania się z aktami postępowania na wniosek podmiotu nieuprawnionego.

Autor skargi kasacyjnej, korzystając z obu podstaw kasacyjnych wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., podnosi wadliwą ocenę legalności niezastosowania wobec skarżącego art. 73 § 1 k.p.a. oraz naruszenie art. 28 tej ustawy w sytuacji, gdy ze wskazanych w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej przepisów w tym art. 109 ust. 1 w związku z art. 108 ust. 2, art. 112 ust. 5 oraz art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe; art. 112 ust. 5 oraz art. 108 ust. 2 Ustawy w zw. z art. 7 ust. 3 dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług w związku z art. 41 ust. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art 28 kpa w zw. z art. 112 ust. 5 oraz art. 108 ust. 2 ustawy w zw. z art. 22 ust. 3 Dyrektywy Pocztowej wynika interes prawny skarżącej spółki w sprawie, w toku której odmówiono jej wglądu do akt. Argumentacja wskazana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazuje, iż skarżąca spółka swój interes prawny wywodzi w istocie z tzw. prawa refleksowego. Prawo refleksowe kształtuje specyficzną więź prawną między podmiotem dysponującym publicznym prawem podmiotowym o charakterze pozytywnym a osobą trzecią dysponującą prawem publicznym negatywnym. Związek ten ma charakter materialny i formalny. Materialny wyraża się w tym, że wykonywanie (przyznanie) uprawnień pierwszemu z nich powoduje pewien skutek w uprawnieniach drugiego. Formalny z kolei wiąże się z koniecznością ochrony procesowej podmiotu dysponującego prawem refleksowym w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji (por. A. Matan, Komentarz do art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego; LEX 2010).

Stanowisko wnoszącej skargę kasacyjną jest błędne, a zaskarżone orzeczenie mimo częściowo odmiennego od zapatrywania NSA uzasadnienia, odpowiada jednak prawu.

Zdaniem NSA w niniejszym składzie kwestia istnienia interesu prawnego skarżącego kasacyjnie w postępowaniu w sprawie określenia kwoty zweryfikowanego kosztu netto i straty na usługach powszechnych, o której mowa w art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (oraz ustalenia kwoty należnej dopłaty za rok 2013) nie mogła być przedmiotem oceny w toku kontrolowanego postępowania, które dotyczyło zagadnień o charakterze incydentalnym. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosi się do kwestii istnienia lub braku istnienia interesu prawnego skarżącego kasacyjnie w sprawie głównej.

W tym kontekście należy podkreślić, iż art. 73 § 1 k.p.a. gwarantuje stronie prawo wglądu do akt sprawy na każdym etapie postępowania, również po jego zakończeniu. Przyznane ustawą prawo ustawodawca adresuje wyłącznie do strony postępowania, której identyfikacji dokonuje organ na podstawie art. 28 k.p.a., jednak zawsze w powiązaniu z konkretnym przepisem lub przepisami prawa materialnego będącymi podstawą dla rozstrzygania w danej sprawie. Co ma zasadnicze znacznie, określenie stron danego postępowania dokonuje się na wstępie postępowania w danej sprawie, identyfikując ją na gruncie materialnoprawnym. Natomiast postępowanie w sprawie udostępnienia akt w toku postępowania administracyjnego ma jedynie charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania zasadniczego ("głównego") a krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie ustala się odrębnie niż ten, który organ ustala na potrzeby postępowania zasadniczego.

Pojęcie strony reguluje art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, że o tym czy danej osobie przysługuje status strony rozstrzygać należy na zasadach ogólnych tj. na podstawie art. 28 k.p.a. (wyroki NSA z dnia 7 lipca 2010 r., II OSK 1081/09; z dnia 29 marca 2006r., sygn. akt II OSK 679/05 oraz z dnia 21 marca 2007r., sygn. akt II OSK 497/06; orzeczenia.nsa.gov.pl.). Ten przepis obowiązuje także na potrzeby postępowania uregulowanego art. 73 i 74 k.p.a. Tym samym skoro art. 73 § 1 k.p.a. wyraźnie stanowi, że strona ma prawo wglądu do akt a także sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów - to przepis ten wyraźnie wskazuje na pojęcie strony ustalone przez organ na potrzeby postępowania zasadniczego ("głównego"), a nie wpadkowego. Tym samym skoro w toku postępowania zasadniczego ("głównego") organ określił krąg stron, to taki krąg i tylko takie strony mogą skorzystać z odrębnego (incydentalnego i wpadkowego) postępowania jakim jest postępowanie regulowane art. 73 i 74 k.p.a. dotyczące udostępnienia akt.

Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela i uznaje za własny wskazywany w orzecznictwie NSA pogląd, że art. 73 k.p.a. nie jest podstawą do oceny prawidłowości ustalania kręgu stron w postępowaniu "głównym". Istotą postępowania uregulowanego w powołanych przepisach jest tylko kwestia udostępnienia akt postępowania, formy udostępnienia, zakresu udostępniania i zasad odmowy udostępniania. Skoro tak, to inne kwestie jak ocena prawidłowości ustalania kręgu stron jest już poza przedmiotem tego wpadkowego postępowania (zob. wyrok NSA z 23 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2668/15 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z 7 marca 2018 r., II GSK 3460/17 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stanowisko to znajduje potwierdzenie także w innych orzeczeniach – np. w wyroku NSA z dnia 29 września 2011 r., sygn. akt II GSK 1409/11, Lex nr 965109; zob. też wyrok NSA z 21 lipca 2020 r., II OSK 700/20; wyrok NSA z 9 kwietnia 2019 r., I OSK 1589/17 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl; postanowienie NSA z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 771/11, Lex nr 795295; wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 listopada 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1485/07, Lex nr 445139).

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że kontrolowane przez Sąd I instancji postanowienie dotyczące umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania o umożliwienie skarżącej spółce wglądu do akt sprawy zakończyło postępowanie incydentalne w stosunku do prowadzonego postępowania w sprawie określenia kwoty zweryfikowanego kosztu netto i straty na usługach powszechnych, o której mowa w art. 109 ust. 2 Prawa pocztowego wszczętego na wniosek B. skierowany do Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

Należy w tym miejscu ponownie podkreślić, że krąg stron biorących udział w postępowaniu głównym, w którym to Prezes UKE, rozstrzygając o prawie lub obowiązku określonego podmiotu załatwia merytorycznie sprawę, jest określony i nie ulega zmianie w prowadzonym przez ten organ postępowaniu wpadkowym (podobnie: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2017 r. o sygn. akt II OSK 2668/15 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe oznacza, że postępowanie wpadkowe (w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej jest to postępowanie o prawo wglądu do akt sprawy na podstawie art. 73 § 1 k.p.a.), które nie jest postępowaniem w sprawie głównej, nie służy i nie może wręcz służyć czynieniu ustaleń w podstawowej dla bytu sprawy administracyjnej kwestii jaką jest identyfikacja strony/stron danego postępowania. Ustalenie takie następuje w postępowaniu właściwym (głównym) w oparciu o art. 28 k.p.a. oraz konkretny przepis prawa materialnego i, co należy powtórzyć, dokonuje się na wstępie tego postępowania. Jeżeli zatem organ stwierdza brak przepisu sytuującego interes prawny określonego podmiotu prawa to znaczy, że brak jest konstytutywnego elementu sprawy administracyjnej i prowadzić jej nie można (por. T. Kiełkowski, Sprawa administracyjna, Kraków 2004, s. 49-53), a postępowanie jest od samego początku bezprzedmiotowe (tamże s. 114-116). Z kolei materialnoprawne osadzenie określonej sprawy administracyjnej pozwala zidentyfikować stronę postępowania, której zgodnie z treścią art. 10 § 1 k.p.a. organ zobowiązany jest zapewnić czynny udział w każdym stadium postępowania, co dotyczy m.in. prawa wglądu do akt sprawy. Powyższe pozwala na sformułowanie tezy, że podmiot, który nie został uznany za stronę postępowania w postępowaniu właściwym z racji braku osadzonego w konkretnym przepisie prawa materialnego interesu prawnego, czego wymaga art. 28 k.p.a., nie ma tego przymiotu w postępowaniach wpadkowych (wyrok NSA z 7 marca 2018 r., II GSK 3460/17 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dodatkowo należy podkreślić, iż nie ma podstawy w toku zwyczajnego postępowania administracyjnego do wydawania decyzji lub postanowienia o uznaniu danej osoby za stronę lub odmowie uznania za stronę. Skoro zasadą jest nie wydawanie żadnego aktu administracyjnego, co do odmowy przyznania danej osobie statusu strony w już toczącym się postępowaniu, to nie można innej instytucji prawnej jaką jest dostęp strony do akt postępowania administracyjnego interpretować w taki sposób, by przez dostęp do akt badać prawidłowość ustalania kręgu stron w postępowaniu zasadniczym.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy nie można zarzucić wadliwości wyrokowi Sądu I instancji. W tych też okolicznościach, uzasadnione było oddalenie skargi przez Sąd I instancji, a zatem niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 73 § 1 kpa w zw. z art. 105 § 1 w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 28 kpa poprzez oddalenie skargi i uznanie za zasadne umorzenia postępowania procesowego dotyczącego wglądu do akt postępowania. W orzecznictwie podkreśla się, że stwierdzenie przez organ, do którego wpłynął wniosek o udostępnienie akt sprawy, iż wnioskodawca nie posiada interesu prawnego w postępowaniu, prowadzić powinno do umorzenia postępowania w sprawie udostępnienia akt sprawy na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 126 k.p.a. W powyższym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd G. Łaszczycy (w: Postanowienie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2011, s. 199), który zauważył, że w świetle obowiązujących przepisów za podstawę wydania postanowienia o odmowie udostępnienia akt sprawy nie można uważać przypadku wniesienia takiego żądania przez podmiot nieposiadający statusu strony w sprawie (zob. uzasadnienie wyroku NSA z 8 maja 2013 r., II OSK 2679/11 oraz wyroku NSA z 21 lipca 2020 r., II OSK 700/20 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl; por. też R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 4, Warszawa 2014, s. 536).

W ocenie NSA nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie odpowiada wymogom ustawowym, w

szczególności poprzez brak odniesienia się do pojęcia obowiązku, o którym mowa w art. 28 k.p.a.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku, aczkolwiek zawiera uchybienia, nie narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy. Wskazany przepis stanowi o tym, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten określa wymogi formalne, jakim odpowiadać musi uzasadnienie wyroku sądowego. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną naruszenia przepisów postępowania, gdy uzasadnienie sporządzono w taki sposób, że jego lektura nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku, mimo pewnych mankamentów, odpowiada wymogom postawionym mu przez art. 141 § 4 p.p.s.a. Nade wszystko z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku można wywieść stanowisko, które Sąd pierwszej instancji zaakceptował jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia organów.

Natomiast to, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Dodatkowo NSA w niniejszym składzie podziela stanowisko judykatury, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów podniesionych w skardze oraz innych pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15; wyrok NSA z 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2336/16; wyrok NSA z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2671/16; wyrok NSA z 4 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2983/16 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zauważyć bowiem należy, że powyższy przepis stwarza Sądowi możliwości zwrócenia się do Trybunału z wnioskiem o rozpatrzenie pytania prawnego, o ile w ocenie Sądu decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku w zawisłej przed nim sprawie. Przepis ten nie nakłada zaś na Sąd takiego obowiązku. W rozpoznawanej sprawie, co słusznie podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny, przepis art. 22 ust. 3 Dyrektywy Pocztowej nie miał bezpośredniego zastosowania, albowiem Sąd I instancji oceniał zasadności umorzenia postępowania w sprawie dostępu do akt administracyjnych.

Wbrew zatem twierdzeniom skarżących kasacyjnie, Sąd I instancji słusznie przyjął, że zgodnie z art. 22 ust. 3 Dyrektywy Pocztowej państwa członkowskie zapewniają istnienie na poziomie krajowym efektywnych mechanizmów dających każdemu użytkownikowi lub operatorowi świadczącemu usługi pocztowe, którego dotyczy decyzja krajowego organu regulacyjnego, prawo do odwołania się od takiej decyzji do jednostki odwoławczej niezależnej od zaangażowanych stron. Do czasu rozpatrzenia odwołania decyzja krajowego organu regulacyjnego pozostaje w mocy, chyba że jednostka odwoławcza postanowi inaczej.

Z powyższych względów prawidłowa jest konstatacja WSA, iż przepis ten dotyczy prawa do odwołania się od decyzji krajowego organu regulacyjnego, a nie kwestii tego komu przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez krajowy organ regulacyjny. Tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej wykracza zatem poza granice rozpoznawanej sprawy.

W tej sytuacji nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, jakoby w niniejszej sprawie miało dojść do "naruszenia art. 267 ust. 1 w zw. z art. 267 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez zaniechanie skierowania pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pomimo tego, że pytanie dotyczyło wykładni art. 22 ust. 3 Dyrektywy Pocztowej".

Powyższe przesądziło jednocześnie o nieuwzględnieniu wniosku skarżącej kasacyjnie o skierowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego sformułowanego przez Spółkę.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego w pkt 2 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804, obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 265), zasądzając od skarżącej kasacyjnie na rzecz organu reprezentowanego przez radcę prawnego, który prowadził sprawę przed Sądem pierwszej instancji 240 zł za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.