Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2032/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym; Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2005 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 marca 2004 r. sygn. akt 6 II SA 3200/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] sierpnia 2002 r. oraz decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych z dnia [...] czerwca 2001 r. dotyczące nałożenia na skarżącego M. S. opłaty w kwocie 2.008,22 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Podstawą prawną uchylenia tych decyzji była niekonstytucyjność przepisów § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 51, poz. 607), w oparciu o które została wymierzona wspomniana opłata. Niekonstytucyjność tych przepisów została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 r. w sprawie sygn. akt P. 6/02

W związku z uchyleniem decyzji, w dniu [...] września 2004 r. skarżący złożył wniosek o zwrot kwoty 2.008,22 zł jako nienależnie pobranej kary.

Decyzją z dnia [...] września 2004 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie obciążenia skarżącego opłatą drogową za przejazd w dniu [...] maja 2001 r. na drodze krajowej nr [...] pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skoro obie decyzje administracyjne zostały uchylone przez Sąd, zaś podstawą tego uchylenia był wyrok Trybunału Konstytucyjnego zatem należy umorzyć postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe. Odnosząc się do żądania strony zwrotu kwoty 2.008,22 zł organ podniósł, że w zaistniałej sytuacji nie ma możliwości zwrotu tej kwoty bowiem w pkt II wyroku Trybunału Konstytucyjnego przyjęto, iż pobrane na podstawie w/w rozporządzenia kwoty nie podlegają zwrotowi.

Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad decyzją z dnia [...] października 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ wskazał, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 grudnia 2002 r. Trybunał Konstytucyjny nie dopatrzył się w podwyższonych opłatach drogowych żadnej formy represji, a podstawą przyjętego orzeczenia był fakt wydania wspomnianego rozporządzenia z naruszeniem delegacji ustawowej. Ponadto ustalając, iż pobrane opłaty nie podlegają zwrotowi Trybunał wyraźnie stwierdził, że powstała sytuacja wydania przepisu wykonawczego z naruszeniem delegacji ustawowej nie może powodować usankcjonowania bezprawnego przejazdu z przekroczeniem dopuszczalnych parametrów technicznych. Dlatego też skoro wpłata kwoty 2.008,22 zł nastąpiła w dniu [...] grudnia 2002 r. czyli przed wydaniem wyroku przez Trybunał Konstytucyjny i przed jego wejściem w życie, zatem nie podlega ona zwrotowi.

W skardze do Sądu strona domaga się uchylenia tej decyzji powołując się na uwzględnienie jej skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zdaniem skarżącego nie zwrócenie uiszczonej kwoty opłaty 2.008,22 zł oznacza, że skarga złożona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie została uwzględniona w całości i sam fakt zaskarżenia był bezsensem. Skarżący powołuje się również na pkt 2 sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w którym wstrzymano wykonanie uchylonych decyzji, co nie wywołało skutków rzeczowych w postaci zwrotu pobranej kwoty. Jednocześnie skarżący wnosi o rozstrzygnięcie czy postępowanie merytoryczne w kwestii ustalenia czy pojazd był nienormatywny powinno się toczyć dalej, czy też nie oraz, czy w związku z uwzględnieniem skargi należy zwrócić skarżącemu zapłaconą sumę.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo przytoczył obszerne fragmenty z uzasadnienia powoływanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego gdzie m.in. Trybunał wskazał, iż "...nie budzi wątpliwości sama zasadność ponoszenia ujemnych konsekwencji za przejazdy nienormatywnych pojazdów bez zezwolenia...Gdyby uznać, że w następstwie stwierdzenia niekonstytucyjności wskazanych powyżej przepisów korzystającemu bezprawnie z drogi publicznej przysługuje zwrot pobranej tzw. opłaty podwyższonej, trzeba byłoby jednoznacznie uznać, że Skarbowi Państwa w stosunku do takich użytkowników przysługuje roszczenie - co niewątpliwie rodziłoby istotne trudności dowodowe - o odszkodowanie za bezprawne (bo bez zezwolenia) - korzystanie z dróg i ewentualne odszkodowania za pogorszenie stanu tych dróg".

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sądy administracyjne sprawują zatem kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę pod tym kątem sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

Po pierwsze wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 10 grudnia 2002 r., P 6/02, wydanym po rozpoznaniu pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego o zbadanie zgodności m. in. § 9 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. o opłatach drogowych z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP orzekł, że § 9 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 tego rozporządzenia jest niezgodny z art. 92 ust. 1 oraz nie jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP(część I pkt 5 wyroku). W części II sentencji tego wyroku Trybunał orzekł, że pobrane na podstawie przepisów rozporządzeń Rady Ministrów wskazanych w części I punktach 2-5 wyroku opłaty nie podlegają zwrotowi.

Zgodnie z treścią art. 145 a § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Jednocześnie przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobowiązuje ten sąd do uchylenia decyzji w razie zaistnienia naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Z uwagi na powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę strony w sprawie sygn. akt 6 II SA 3200/02 i uchylając decyzje wyłącznie z powodu oparcia ich na niekonstytucyjnym przepisie prawa uznał, że szczegółowe rozważanie pozostałych zarzutów zawartych w skardze jest bezprzedmiotowe. W takiej sytuacji, mając na uwadze wynik ważenia pojazdu skarżącego, który de facto nie został zakwestionowany w toku postępowania przed Sądem stwierdzić należy, że przedmiotowy pojazd ten był pojazdem nienormatywnym i na taki przejazd skarżący nie przedstawił zezwolenia.

Po drugie, uzasadniając swoje stanowisko w kwestii braku możliwości zwrotu pobranych opłat Trybunał Konstytucyjny wskazał też, że "...nikt nie może czerpać korzyści z zachowań niezgodnych z prawem. Zasada państwa prawnego dotyczy bowiem zarówno działań organów państwa jak i zachowań obywateli. Oznacza to, że roszczenia w stosunku do państwa nie powinny i nie mogą czerpać swego źródła ze stanu prawnego, który ukształtowany został z naruszeniem obowiązującego i niekwestionowanego prawa. Nie budzi zaś wątpliwości okoliczność, że w momencie obowiązywania kwestionowanych przepisów na przewoźnikach ciążył obowiązek posiadania zezwoleń."

Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to, że pomimo uchylenia przez Sąd decyzji nakładających na skarżącego podwyższoną opłatę organ administracji publicznej, który tę opłatę faktycznie pobrał, nie ma podstawy prawnej do zwrotu tej opłaty w związku z zakazem wynikającym z części II sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Jednocześnie prowadzenie dalszego postępowania w sprawie przez organ jest bezprzedmiotowe gdyż nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, ponieważ istotą przedmiotowej sprawy dla organu administracji było nałożenie na skarżącego podwyższonej opłaty za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, zaś przepisy w oparciu, o które ta opłata mogła być wymierzona zostały uznane za niekonstytucyjne a więc usunięte z systemu prawnego. Wobec tego powstała sytuacja braku podstawy prawnej do kontynuowania postępowania i zasadnie postępowanie administracyjne dotyczące obciążenia skarżącego opłatą drogową w kwocie 2.008,22 zł zostało umorzone.

Rozumiejąc wątpliwości skarżącego opisane w skardze co do zasadności obciążenia go opłatą, która nie podlega zwrotowi i braku ostatecznego rozstrzygnięcia problemu nienormatywności pojazdu wskazać trzeba, że kwestia ta nie podlega rozpoznaniu w drodze postępowania administracyjnego z przyczyn, o których była mowa wyżej.

Mając to wszystko na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji wyroku.