Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2205/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.  7  ust.  1,  art.  5
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: par.  18  ust.  1  pkt  5,  par.  20  ust. 1,3;
journal: Dz.U. 2007 nr 200 poz 1443
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na  lata 2007-2013
article: art.  14  ust.  1,3
journal: Dz.U. 2013 poz 672
law: Ustwa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
article: art.  29  ust.  7
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 47  par.  1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art.  151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia WSA - Cezary Kosterna (spr.), Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P. M. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Prezes ARiMR lub organ odwoławczy) nr [...]

z [...] 06.2014 r. utrzymująca w mocy po rozpoznaniu odwołania decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ I instancji lub Dyrektor ARiMR) z [...] marca 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu "ułatwiania startu młodym rolnikom".

Organ I instancji ustalił, że decyzją Dyrektora ARiMR z [...].03.2009 r. przyznano P. M. pomoc finansową z tytułu "ułatwiania startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Beneficjent był zobowiązany do wywiązania się m.in. ze zobowiązania podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników co najmniej do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. W dniu [...] października 2011 r. w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 27 września 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" okres obowiązkowego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik został skrócony z trzech lat do jednego roku. Beneficjent został o tym poinformowany pismem z [...] 12.2011 r doręczonym [...] 12.2011 r. W związku z tym skarżący powinien podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik co najmniej do [...] lipca 2010 r. Z zaświadczenia KRUS wynikało, że skarżący nie dotrzymał tego zobowiązania, gdyż od dnia [...] 06.2010 r. został wyłączony z ubezpieczenia w KRUS jako rolnik w związku z rozpoczęciem działalności gospodarczej.

Dyrektor ARiMR wskazał, że zgodnie z § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu Młodym Rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 pomoc podlega zwrotowi w całości lub części, jeżeli beneficjent nie spełni warunków, o jakich mowa w § 18 ust. 1, przy czym w przypadku braku spełnienia zobowiązania podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy

i w pełnym zakresie jako rolnik, zwrotowi podlega 100% pomocy. Organ stwierdził brak istnienia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie byłby wymagany zwrot pomocy. Bo bezskutecznym wezwaniu skarżącego do dobrowolnego zwrotu płatności, organ wszczął postępowanie administracyjne i wydał przedmiotowa decyzję. Jako podstawę prawną decyzji wskazano w szczególności art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity Dz. U. 20013 r. poz. 173, dalej: ustawa EFRROW.)

Pan P. M. wniósł odwołanie od decyzji Dyrektora ARiMR w którym zarzucił:

1) obrazę art. 7 i art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego przez: nienależyte ustalenie, wyłącznie na podstawie zaświadczenia z [...].03.2012 r., że skarżący został wyłączony z ubezpieczenie w związku z rozpoczęciem działalności gospodarczej w sytuacji, gdy jedyną podstawą do takiego ustalenia mogłaby być decyzja Prezesa KRUS o wyłączeniu z takiego, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że skarżący nie dotrzymał zobowiązania wynikającego z § 18 ust. 1 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z [...].10.2007 r.,

2) brak należytego wyjaśnienia okoliczności związanych z przedawnieniem roszczenia o zwrot udzielonej pomocy,

3) brak należytego wyjaśnienia okoliczności związanych z ustaleniem, czy odwołujący się jest jeszcze wzbogacony w rozumieniu art. 409 Kodeksu cywilnego,

4) naruszenie § 20 ust. 1 i 4 1 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z 17.10.2007 r. poprzez ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności

w wysokości 100% udzielonej pomocy, podczas gdy w przypadku nieprzedłożenia w terminie dokumentów, o których mowa w § 19 powołanego rozporządzenia zwrotowi podlega wyłącznie 3% kwoty pomocy za nieprzedłożenie każdego z dokumentów, a ponadto bezpodstawne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności przemawiające za odstąpieniem od ustalenia obowiązku zwrotu udzielonej pomocy,

5) naruszenia art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez ustalenie 14-dniowego terminu zapłaty stwierdzonej należności, podczas gdy stosownie do brzmienia powołanego przepisu termin ten powinien wynosić 60 dni,

6) naruszenie art. 73 ust. 5 powołanego w podstawie prawnej rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. poprzez ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności pomimo upływu czteroletniego terminu od daty płatności pomocy skutkującego wygaśnięciem obowiązku zwrotu pomocy,

7) naruszenie art. 104 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz art. 247 § 1 ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, zamiast w oparciu o przepisy ordynacji podatkowej, co stanowi wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

Uzasadniając odwołanie zarzucił, że organ nie ustalił czy odwołujący się rzeczywiście podjął działalność gospodarczą i kiedy. Zauważył też, że zgodnie

z art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników mimo podjęcia działalności gospodarczej nadal można podlegać ubezpieczeniu rolników.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Prezes ARiMR zaskarżoną decyzją

z [...] 06.2014 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Organ odwoławczy powołał się na przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwienia startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-20013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 200 poz. 1443, dalej: rozporządzenie z 17.10.2007r.) i rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z 27 września 2011 r. zmieniającego rozporządzenie

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwienia startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-20013 (Dz. U. z 2011 r. Nr 209 poz. 1247, dalej: rozporządzenie zmieniające). Zauważył, ze Dyrektor ARiMR poinformował skarżącego o obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników

z mocy ustawy i w pełnym zakresie zgodnie z nowym brzmieniem § 18 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 17.10.2007 r. przez co najmniej 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z 17.10.2007r. w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 5 zwrotowi podlega 100% pomocy. Skoro płatność została wypłacona [...] lipca 2009 r, to skarżący powinien podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik do [...] lipca 2010 r., jednak takiemu ubezpieczeniu nie podlegał oz [...] czerwca 2010 r.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Prezes ARiMR podniósł, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Organ zauważył, że postępowanie w sprawie przyznania płatności regulowane jest przepisami ustawy z dnia 7 marca 2007 z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i jest postępowaniem szczególnym. Art. 21 ustawy PROW wprowadza odrębności w stosunku do postępowania administracyjnego. Sprowadzające się miedzy innymi do tego, że organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, co stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a. W tej sytuacji dowodem niepodlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników było zaświadczenie z KRUS, a ponadto skarżący w toku postępowania nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie tezy, że podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. Prezes ARiMR wskazał na wymienione a art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2004 i § 22 rozporządzenia z 17.10.2007 przypadki siły wyższej

i wyjątkowe okoliczności zwalniających z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności i zauważył, że w przedmiotowej sprawie żadne takie okoliczności nie wystąpiły i beneficjent nie zgłaszał ich występowania.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienie Prezes ARiMR powołał się na przepis art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (W) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008; (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm., dalej: rozporządzenie Komisji nr 796/2004.). Zgodnie z tym przepisem zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres miedzy datą płatności, a datą pierwszego powiadomienia jest dłuższy niż 10 lat, a okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. Zdaniem organu skarżący nie działał w dobrej wierze, skoro w decyzji o przyznaniu pomocy udzielono mu informacji, jaki warunek ma spełnić w zakresie ubezpieczenia. Potwierdził też znajomość rozporządzenia z 17.10.2007 r., w którym to rozporządzeniu w § 18 ust. 1 pkt 5 zawarty był warunek pozostawania w obowiązkowym ubezpieczeniu rolników.

Co do zarzutu nieuwzględnienia art. 5 a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, to mógłby mieć zastosowanie przy spełnieniu określonych tam warunków, jednak z zaświadczenia KRUS wynikało, że skarżący został wyłączony z ubezpieczenia rolników w związku z podjęciem działalności gospodarczej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stanowiącego, że do zwrotu płatności stosuje się przepisy ordynacji podatkowej, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej wynosi 60 dni organ odwoławczy zauważył, że przepis

w tym brzmieniu został wprowadzony nowelizacją wchodzącą w życie 2 kwietnia 2014 r. i dotyczy decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych płatności doręczonych nie wcześniej niż [...] kwietnia 2014 r. Organ zauważył, że w przedmiotowej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego, a więc i powoływany przez skarżącego art. 409 K.c.

Pan P. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa ARiMR z [...] czerwca 2014 r. zarzucając niesłuszne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy została ona wydana z naruszeniem prawa, które powinno skutkować jej uchyleniem w całości. Podnosząc ten zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jak tez o uchylenie decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi podtrzymał w całości zarzuty podniesione w odwołaniu. Ponownie wskazał, że zaświadczenie z KRUS nie mogło być podstawą ustalenia,

że od [...] czerwca 2010 r. skarżący nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, gdyż dowodem na to mogłaby być tylko stosowna decyzja Prezesa KRUS, a decyzja taka nigdy nie została wydana. Zauważył, ze sam fakt podjęcia działalności gospodarczej nie wykluczał, że w dalszym ciągu podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, gdyż taka możliwość jest wyraźnie przewidziana przez art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zarzucił, że organ nie ustalił, czy skarżący rzeczywiście podjął działalność gospodarczą i kiedy. Zarzucił też nierozważenie obowiązku zwrotu jedynie 3% udzielonej pomocy stosownie do § 20 ust. 4 rozporządzenia z 17.10.2007 r. Ponownie powołał się na art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 wskazujący na to, że obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionej płatności wyniósł 4 lata. Zarzucił, że decyzja została wydana w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a nie w trybie przepisów Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy ani naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tej sytuacji należało skargę oddalić jako pozbawioną podstaw.

Stan prawny w zakresie przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 został unormowany rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., Nr 200, poz. 1443 ze zm., dalej: rozporządzenie z 17 października 2007), wydany w oparciu o art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (ustawa EFRROW). Zgodnie z § 18 ust. 1pkt 5 rozporządzenia z 17 października 2007 r. Beneficjent pomocy finansowej w ramach działania ",:ułatwianie startu młodym rolnikom" powinien m.in.. podlegać ubezpieczeniu społecznemu młodych rolników

z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik co najmniej do dnia upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy. Niedopełnienie tego obowiązku zgodnie z § 20 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 tego rozporządzenia skutkuje obowiązkiem zwrotu uzyskanej pomocy w całości. Określając ramy prawne sprawy należy też mieć na uwadze przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 50 z 2008 r. poz. 291). Zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy podlega rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny jeżeli ten rolnik lub domownik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu. Tak więc podjęcie działalności gospodarczej powodujące ubezpieczenie z tego tytułu powoduje ustanie podleganiu ubezpieczeniu jako rolnik w pełnym zakresie. Ubezpieczenie rolnika podejmującego pozarolniczą działalność gospodarczą zgodnie z art. 5 a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników może być kontynuowana przy spełnieniu wymienionych w tym przepisie warunków, to jest w szczególności gdy rolnik złoży w KRUS oświadczenie o kontynuowaniu tego ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej.

Zasadnicze okoliczności faktyczne sprawy przedstawiają się następująco:

Ostateczną decyzja z [...] marca 2019r. Skarżący otrzymał pomoc finansową

z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w kwocie [...] zł z zastrzeżeniem dopełnienia określonych warunków. Jednym z tych warunków było podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie jako rolnik co najmniej do dnia upływu 3 lat od daty wypłaty pomocy. Wypłata przyznanej pomocy nastąpiła [...]lipca 2009 r. Skarżący został powiadomiony przez ARiMR pismem z [...].12.2011 r. doręczonym [...].12.2011 r. o skróceniu okresu obowiązku pozostawania w pełnym ubezpieczeniu jako rolnik z trzech lat do jednego roku. Z zaświadczenia KRUS wynikało, ze skarżący podlegał ubezpieczeniu rolników w KRUS z mocy ustawy

w okresie od [...]04.2009 r. do [...]05.2010 r., a od [...].06.2010 r. został wyłączony z tego ubezpieczenia w związku z rozpoczęciem działalności gospodarczej. Skarżący nie złożył w terminie 14 dni od podjęcia działalności gospodarczej oświadczenia

o zamiarze kontynuacji ubezpieczenia społecznego jako rolnik zgodnie z wymogiem art. 5 a ust. 1pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Taki stan faktyczny jest bezsporny pomiędzy stronami.

W tej sytuacji należy uznać, że zostały spełnione określone w § 20 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z 17 października 2007 r. przesłanki do powstania obowiązku zwrotu udzielonej skarżącemu pomocy dla młodych rolników. Należy przy tym zauważyć, że nie miał tu zastosowania powoływany przez skarżącego przepis § 20 ust. 4 rozporządzenia z 17 października 2007 r., gdyż obowiązek zwrotu pomocy nie powstał na skutek nieprzedłożenia dokumentów, o których mowa w § 19, lecz na skutek niespełnienia warunku, o jakim mowa w § 18 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia. Skarżący przestał podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników w związku

z podjęciem działalności gospodarczej przed upływem 12 miesięcy od uzyskania pomocy, nie złożył stosownego wniosku, który mógłby umożliwić kontynuacje ubezpieczenia rolniczego mimo podjęcia działalności gospodarczej. Nie jest przy tym istotne, w jakiej dacie podjął rzeczywiste czynności związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą podlegają ubezpieczeniu społecznemu na podstawie przepisów tej ustawy. Art. 8 ust. 6 pkt 1 tej ustawy stanowi z kolei, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarcza uważa się osobę prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej. Przepisami takimi są przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. (Dz. U. 2013 poz. 672). Zgodnie zaś z art. 14 ust 1 i 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (w brzmieniu obowiązującej w dacie podjęcia działalności gospodarczej przez skarżącego) przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, przy czym ma prawo we wniosku o wpis określić późniejszą datę z podjęcia działalności niż dzień złożenia wniosku. Skoro wiec takiej późniejszej daty nie podaje, to jest przedsiębiorcą, a więc osobą prowadzącą działalność gospodarczą podlegającą ubezpieczeniu z tego tytułu z datą złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej

Nie było więc potrzeby ustalania, kiedy faktycznie skarżący podjął faktyczne czynności związane z pozarolniczą działalnością gospodarczą.

W piśmie z [...].11.2013 r. skarżący stwierdził, że podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników do [...].06.2010 r., przyznał, że nie miał świadomości, że od tego czasu podlegał ubezpieczeniu w ZUS, a nie w KRUS.

Takie tłumaczenie skarżącego nie uzasadnia niezastosowania wyżej omówionych przepisów obligujących go do zwrotu pomocy. Prowadząc działalność rolniczą, korzystając z pomocy dla młodych rolników powinien mieć świadomość obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Składając wniosek o udzielenie pomocy oświadczył m.in., że znane mu są zasady przyznawania pomocy, zobowiązał się powiadamiać ARiMR o wszystkich faktach mających wpływ na przyznanie płatności lub na zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych z tego tytułu świadczeń.

Bezpodstawny jest też zarzut niestosowania do postępowania

w sprawie przepisów Ordynacji podatkowej. Art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR nakazuje stosować do należności z tytułu nienależnie pobranych środków publicznych przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749). Przepisy działu III Ordynacji podatkowej nie regulują kwestii postępowania (te regulowane są w Dziale IV), a kwestie materialnoprawne dotyczące natury zobowiązań podatkowych, w szczególności dotyczące dnia powstania zobowiązania, zabezpieczenia wykonania zobowiązań, terminów płatności, odsetek, wygaśnięcia zobowiązań. Art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi przy tym, że termin płatności wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania. W dacie wydawania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych świadczeń, a więc decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] marca 2014 r. obowiązywał przepis art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR sprzed zmiany dokonanej art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U z 2014 r. poz. 341) wprowadzającej 60-dniowy termin płatności podlegającej zwrotowi kwoty pomocy, która to zmiana weszła w życie [...] kwietnia 2014 r.

Nietrafny jest też zarzut naruszenia art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 r. Zgodnie z art. 73 ust. 5 tego rozporządzenia obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres pomiędzy datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze

o nieuzasadnionym charakterze płatności jest dłuższy nie dziesięć lat, przy czym jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Kwestia właściwego określenia działania beneficjenta w dobrej lub w złej wierze wymaga wskazania, że obowiązujące przepisy prawa w tej mierze nie zawierają żadnych definicji. Pojęcia te wiążą się z tzw. klauzulami generalnymi w prawie. Ich istotą jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych, które w oderwaniu od konkretnej sprawy nie mogą być ocenione raz na zawsze i w jednakowy sposób, według schematu o walorze bezwzględnym. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli, że działał zgodnie z prawem. W dobrej wierze jest zatem ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach stosowności". Ocena okoliczności konkretnej sytuacji (np. co do uznania błędu za usprawiedliwiony) i zasadności postępowania z ogólnie przyjętymi normami postępowania powinna być poddana surowym i ostrym kryteriom. Oczywiście szczególny przepis prawa może wprowadzić w sposób wyraźny lub dorozumiany pewne modyfikacje w rozumieniu pojęcia dobrej wiary. Analizowany przepis tego rodzaju unormowań nie zawiera. Zatem, obowiązujące

w tym względzie powinny być ogólnie przyjęte pojęcia, co do rozumienia dobrej i złej wiary, z uwagi na zasadę jednolitości systemu prawa. Co do zasady przyjmuje się, że dobrą wiarę uchyla już brak staranności, bowiem "w złej wierze jest ten, kto zna rzeczywisty stan prawny albo nawet wprawdzie go nie zna, ale mógł się o nim przy dołożeniu należytych starań dowiedzieć" (A. Wolter, J. Ignatowicz, K. Stefaniuk, Prawo cywilne. Zarys..., s. 358). Jako zasadę stosowaną w przypadku braku odmiennej woli ustawodawcy należy jednak przyjąć, że już zwykłe niedbalstwo, czyli brak należytej staranności, wyklucza dobrą wiarę. Generalnie w obrocie prawnym nie można bowiem usprawiedliwiać niedbalstwa (komentarz do art. 7 k.c. w : B. Giesen, W.J. Katner, P. Księżak, B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, R. Majda, E. Michniewicz-Broda, T. Pajor, U. Promińska, M. Pyziak-Szafnicka, W. Robaczyński, M. Serwach, Z. Świderski, M. Wojewoda, Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, LEX, 2009). W realiach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę, że rolnik korzystając z pomocy unijnej jest zobowiązany do staranności w zakresie wiedzy co do przepisów prawa

z tym związanych, przyjęcie przez organy braku dobrej wiary w rozumieniu art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 r. było w ocenie sadu uzasadnione.

Nie zasługują też na uwzględnienie zarzuty skarżącego dotyczące braku ustaleń organu co do decyzji KRUS o wyłączeniu skarżącego z ubezpieczenia rolników i oparcie się w tej mierze tylko na zaświadczeniu KRUS. Zgodnie z art. 3a ust. 1 (w brzmieniu obowiązującym do 29. 11.2013 r.) ubezpieczenie z mocy ustawy ustaje z dniem następującym po dniu, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganiu ubezpieczeniu. I nie jest tu wymagane wydanie decyzji. Słusznie też organy zauważyły, że zgodnie z art. 21 ustawy EFRROW ustanowiono odstępstwa od ogólnych zasad postępowania administracyjnego sprowadzające się

w szczególności do tego, że strony zobowiązane sią przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Skoro więc skarżący nie przedstawił żadnych dowodów dla obalenia treści zaświadczenia KRUS, na którym oparły się organy ARiMR, to organy miały prawo przyjąć to zaświadczenie za dowód na ustanie podlegania ubezpieczeniu rolniczemu.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się też innych naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie stwierdził też naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ani okoliczności powodujących stwierdzenie nieważności objętych kontrola decyzji.

Biorąc to wszystko pod uwagę, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r, poz. 270 ze zm.), był zobowiązany orzec jak w sentencji .