Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1110/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6166  Łowiectwo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. N. na postanowienie Nadleśniczego B. z dnia [...] lipca 2018 r. znak sprawy: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Nadleśniczego B. na rzecz skarżącej A. N. kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Nadleśniczy Nadleśnictwa B. postanowieniem z 6 lipca 2018 r., znak sprawy [...], na podstawie art. 134 w związku z art. 124 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) oraz art. 46 d ust. 1 i art.49 a ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 poz. 651), w wyniku wniesienia odwołania od Protokołu oględzin, ostatecznego szacowania szkody i ponownego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych z 23 maja 2018 r., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu organ wskazał, że dnia 3 lipca 2018 r. A. N. wniosła odwołanie od bezprawnego postępowania sołtysa J. oraz przedstawiciela Koła Łowieckiego "[...]".

Nadleśnictwo B. po otrzymaniu w dniu 3 lipca 2018 r. odwołania i protokołu szacowania szkody oraz kserokopii pism A. N. z 15 maja 2018 r., 11 czerwca 2018 r. i pisma Urzędu Miejskiego w B. z dnia 20 czerwca 2018 r. znak [...] stwierdza, że zgodnie z ustawą z dnia 30 marca 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw Nadleśnictwo występuje jako organ odwoławczy w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za szkody w uprawach i płodach rolnych, a nie rozpatruje odwołań od bezprawnego postępowania zespołu szacującego szkody.

Z przedłożonego protokołu oględzin, ostatecznego szacowania szkody i ponownego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych wynika, że poszkodowana zgłosiła wystąpienie szkody w dniu 27 kwietnia 2018 r. Oględziny uszkodzonej uprawy oraz podpisanie protokołu oględzin odbyło się w dniu 27 kwietnia 2018 r. Następnie ostateczne szacowanie szkody zostało wykonane w dniu 23 maja 2018 r. Zgodnie z art. 46 c pkt 5 " Niezwłocznie po zakończeniu szacowania ostatecznego sporządza się protokół, który zawiera w szczególności następujące dane i informacje: .. ppkt 5 "czytelne podpisy osób biorących udział w szacowaniu ostatecznym".

Na protokole z ostatecznego szacowania szkody z dnia 23 maja 2018 r. znajdują się podpisy przedstawiciela Koła Łowieckiego B. T. i przedstawiciela gminy J. S.. Brak jest adnotacji o zastrzeżeniach wniesionych przez poszkodowaną i brak podpisu poszkodowanej. Nadleśnictwo B. nie posiada dowodu, że protokół z szacowania ostatecznego szkody w uprawie został podpisany w innym dniu, niż 23 maja 2018 r. Zgodnie z art. 46 d ust.1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw "Właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu...".

Odwołanie złożone przez A. N. zostało wniesione dnia 3 lipca 2018 r. po upływie 7 dni od dnia podpisania protokołu (23.05.2018) Zgodnie z art.49 a ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw "W zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego". Przekroczenie ustawowego terminu do wniesienia środka zaskarżenia skutkuje stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania, na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Opisane wyżej postanowienie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. N. zarzucając, że podczas oględzin w dniu 23 maja 2018 r. nie sporządzono protokołu.

Wskazała, że w dniu 23 maja 2018 r. komisja złożona z Sołtysa [...] oraz przedstawiciela Koła Łowieckiego [...]" dokonała pomiaru szkód wyrządzonych przez dziki. Komisja nie sporządziła protokołu na miejscu w jej obecności – tłumacząc ten fakt "brakiem czasu". Protokół ostatecznego szacowania szkody datowany na 23 maja 2018 r. został sporządzony nie wiadomo gdzie i kiedy, co spowodowało pozbawienie skarżącej możliwości wpisania swoich zastrzeżeń do protokołu w odpowiednim do tego miejscu - punkt 19.

Dopiero 5 czerwca 2018 r. sołtys rozwoził protokoły z oględzin i szacowania szkód, który wówczas otrzymała. Tego dnia 5 czerwca 2018 r. Sołtys [...] dostarczył skarżącej kserokopię ostatecznego szacowania szkody z dnia 23 maja 2018 r. w jednym egzemplarzu, pozbawiając jej tym sposobem możliwości datowania odbioru tej kserokopii. Według skarżącej dostarczenie kserokopii pozbawiło jej także możliwości odniesienia się do protokołu ostatecznego szacowania szkody. W związku z czym dnia 12 czerwca 2018 r. złożyła pismo do Urzędu Miejskiego w B., w którym wniosła o wydanie decyzji w sprawie ostatecznego szacowania szkód wyrządzonych przez dziki. W odpowiedzi na ww. pismo Urząd Miejski w B. pismem [...] datowanym na 20 czerwca 2018 r. przesłał oryginalny egzemplarz protokołu ostatecznego szacowania szkód w uprawie ziemniaków sporządzony w dniu 23 maja 2018 r., który to dnia 26 czerwca 2018 r. skarżąca otrzymała z Urzędu Miejskiego w B..

W ocenie A. N. dostarczony oryginalny egzemplarz przez Urząd Miejski w B. świadczy dobitnie o bezprawnym działaniu Sołtysa [...] oraz przedstawiciela Koła Łowieckiego "[...]

W związku z tym dnia 1 lipca 2018 r. skarżąca złożyła odwołanie do Naczelnika Nadleśnictwa w B., w odpowiedzi na które dnia 9 lipca 2018 r. otrzymała postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Odpowiedź na skargę nie została sporządzona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) — dalej określanej jako "p.p.s.a." — sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które przysługuje zażalenie. Do tej właśnie kategorii należy zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie, a zatem sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, bez wyznaczania rozprawy.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie wydane zostało na podstawie art. 134 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia organ wskazał również art. 46d ust. 1 i 49 a ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy- Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 651). W ustawie tej jednakże nie ma tego przepisu, tj. art. 46 d. Przyjąć jednak należy, że organ miał na myśli art. 46 d ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie, w brzmieniu nadanym wyżej wymienioną ustawą z 22 marca 2018 r., a zmiany te weszły w życie w dniu 1 kwietnia 2018 r., a zatem oceny prawidłowości zaskarżanego postanowienia należy dokonać w oparciu o ten właśnie stan prawny. Wskazać nadto należy, że z sentencji postanowienia nie wynika, czyje odwołanie wniesiono po terminie, a okoliczność tę wywieść można dopiero z uzasadnienia postanowienia, co jest nieprawidłowe, lecz samo w sobie uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

W tym miejscu należy pokrótce przedstawić podstawy prawne i zasady dotyczące ustalania szkód łowieckich, wynikające z ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1295 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 46 tej ustawy, dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego jest obowiązany do wynagradzania szkód wyrządzonych: 1) w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny; 2) przy wykonywaniu polowania. (ust. 1). Szacowania szkód, o których mowa w ust. 1, a także ustalania wysokości odszkodowania dokonuje zespół składający się z: 1) przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego; 2) przedstawiciela dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego; 3) właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda. (ust. 2). Wniosek o szacowanie szkód, o których mowa w ust. 1, w tym ustalenie wysokości odszkodowania, właściciel albo posiadacz gruntów rolnych składa do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego. (ust.3).

Szacowanie szkody składa się z: 1) oględzin; 2) szacowania ostatecznego.(ust. 6).

Zgodnie z art. 46 a, podczas oględzin ustala się: 1) gatunek zwierzyny, która wyrządziła szkodę; 2) rodzaj, stan i jakość uprawy; 3) obszar całej uprawy; 4) szacunkowy obszar uprawy, która została uszkodzona; 5) szacunkowy procent zniszczenia uprawy na uszkodzonym obszarze. (ust. 1). Oględzin dokonuje się niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3. (ust. 2). Niezwłocznie po zakończeniu oględzin dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół, który zawiera w szczególności następujące dane i informacje: 1) imiona i nazwiska osób biorących udział w oględzinach; 2) datę sporządzenia protokołu oraz datę dokonania oględzin; 3) dane podlegające ustaleniu podczas oględzin, o których mowa w ust. 1; 4) szkic sytuacyjny uszkodzonej uprawy; 5) czytelne podpisy osób biorących udział w oględzinach (ust.4). Protokół sporządza się w trzech jednobrzmiących egzemplarzach po jednym dla każdego członka zespołu, o którym mowa w art. 46 ust. 2.(ust. 6).

Zgodnie natomiast z art.46 d ust. 1, właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46 a ust. 4 albo art. 46 c ust. 5.

Z przywołanych przepisów wynika niewątpliwie, że ustalenie i wypłata odszkodowania za szkody łowieckie poprzedzona jest określoną w ustawie Prawo Łowieckie specyficzną dla tego rodzaju spraw procedurą. W pierwszej kolejności - po wpływie wniosku od osoby uprawnionej - dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego dokonuje szacowania szkody, które składa się z oględzin na następnie szacowania ostatecznego. Niezwłocznie po zakończeniu oględzin dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół, który musi zawierać określone w ustawie elementy w tym między innymi imiona i nazwiska osób biorących udział w oględzinach, datę sporządzenia protokołu oraz datę dokonania oględzin oraz czytelne podpisy osób biorących udział w oględzinach.

Protokół oględzin znajdujący się w aktach niniejszej sprawy warunków tych nie spełnia, bowiem nie zawiera daty sporządzenia protokołu, a jedynie datę oględzin (23 maja 2018 r.) oraz przede wszystkim nie zawiera podpisu wszystkich osób biorących udział w oględzinach, a w szczególności podpisu skarżącej A. N..

Tymczasem odwołanie od ustaleń zawartych w tym protokole, po myśli art. 46 d ust. 1 ustawy prawo łowieckie, wnosi się do właściwego nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, a nie od daty dokonania oględzin, czy też nawet nie od daty sporządzenia tego protokołu.

Z akt sprawy nie wynika, że skarżąca A. N. w ogóle protokół ten podpisała.

Tym samym ponownie prowadząc postępowanie organ będzie obowiązany w pierwszej kolejności ustalić, czy skarżąca A. N. protokół oględzin, które odbyły się w dniu 23 maja 2018 r. podpisała, a jeśli tak, to w jakiej dacie. Dopiero po niewątpliwym ustaleniu tej okoliczności organ będzie mógł podjąć stosowne rozstrzygnięcie badając, czy termin do wniesienia odwołania został zachowany czy też nie.

Jeśli zaś okaże się, że skarżąca protokołu w ogóle dotychczas nie podpisała, a jedynie - jak twierdzi w skardze - otrzymała go od sołtysa, to z kolei oznaczać będzie, że termin do wniesienia odwołania jeszcze się dla skarżącej nie rozpoczął i dopiero złożenie podpisu pod protokołem spowoduje ten skutek.

Na marginesie dodać też należy, ze skoro w sprawie, po myśli art. 49 a ustawy prawo łowieckie, do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, to protokół powinien zawierać pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niego odwołanie, czego również nie zawiera.

Wobec naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone postanowienie zostało uchylone na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach w pkt II sentencji orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości [...] zł składa się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi.