Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 748/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Renata Czeluśniak Sędziowie WSA: Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) AWSA: Janusz Kasprzycki Protokolant Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2007 r. sprawy ze skargi P.M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. [ ] w przedmiocie uprawnień kombatanckich skargę oddala


UZASADNIENIE

P.M. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z następujących tytułów:

1. osadzenie od ............. 1941 r. na okres 6 miesięcy w więzieniu w M.,

2. służba w Armii Krajowej,

3. służba w Ludowym Wojsku Polskim w końcowych miesiącach II wojny światowej,

4. służba w Armii Gen. Władysława Andersa od października 1945 r. do 1947 r.,

5. pobyt w więzieniu Urzędu Bezpieczeństwa w S. w pierwszej połowie 1948 r.

6. skazanie wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w K. z dnia .......1948 r. i związane z tym wyrokiem tymczasowe aresztowanie w dniach od ....... do ...... kwietnia 1948 r,

7. pobyt w areszcie Urzędu Bezpieczeństwa w S. od lipca do grudnia 1948 r.,

8. skazanie przez Sąd Powiatowy w P. na karę jednego roku pozbawienia wolności i pobyt w więzieniu przez ten okres (1958 r.) za nielegalne przekroczenie granicy).

Decyzją z dnia ................2005 r. ...........Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. przyznał P.M. uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w areszcie w ............1948 r. oraz odmówił przyznania uprawnień w pozostałym zakresie.

P.M. wydane rozstrzygnięcie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. pismem z dnia ..........2005 r. poinformował P.M. , że na skutek mylnego pouczenia zawartego w decyzji z dnia .........2005 r. strona wniosła skargę na decyzję wydaną w l instancji. Z tego względu Kierownik Urzędu uznał skargę P.M. za wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i pouczył stronę o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Pismem z dnia ..........2005 r. P.M. wniósł o przywrócenie mu terminu do wniesienia środka odwoławczego. Wniosek ten został uwzględniony postanowieniem Kierownika Urzędu z dnia .............2006 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu decyzją z dnia .........2006 r. .....................uchylił decyzję własną z dnia ..........2005 r. ...........w części dotyczącej określenia tytułów i okresów działalności kombatanckiej i przyznał P.M. uprawnienia kombatanckie z tytułu pełnienia służby w Brygadzie ..............NSZ w okresie od czerwca 1945 r. do sierpnia 1945 r., tj. w wymiarze 3 miesięcy oraz z tytułu pobytu w areszcie w kwietniu 1948 r., tj. w wymiarze jednego miesiąca - łącznie w wymiarze czterech miesięcy. W pozostałym zakresie odmówiono stronie przyznania uprawnień.

W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Urzędu wskazał, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia .........2005 r. w zakresie przyznania stronie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w areszcie w kwietniu 1948 r. jest prawidłowe i niekwestionowane. Prezes Sądu Okręgowego w K. w dniu .........2005 r. wydał decyzję potwierdzającą pobyt wnioskodawcy w więzieniu w kwietniu 1948 r. na mocy skazania za działalność niepodległościową. Rozstrzygnięcie to odpowiada dyspozycji art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach. Ponieważ jednak orzeczenie to dotyczyło wyłącznie pobytu w areszcie w kwietniu 1948 r., brak było podstaw do przyznania wnioskodawcy uprawnień w związku z pobytem w areszcie -więzieniu UB od lipca do grudnia 1948 r. Przepisy ustawy o kombatantach... nie przewidują możliwości przyznania uprawnień z tytułu pobytu w więzieniu po 1956 r. i dlatego nie uwzględniono wniosku strony w zakresie skazania i pobytu w więzieniu za nielegalne przekroczenie granicy w latach 1958 -1959.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy do akt dołączono dokumenty potwierdzające służbę P.M. w Brygadzie ..........Narodowych Sił Zbrojnych od dnia ........ czerwca 1945 r. do dnia .......sierpnia 1945 r. Kierownik Urzędu opisał działalność Brygady ...........i uznał, że służba w tej formacji odpowiada treści art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o kombatantach...

Pozostałe podniesione przez P.M. okoliczności w ocenie Kierownika Urzędu nie zostały udokumentowane, względnie nie stanowią podstawy przyznania uprawnień. Brak jest dowodów potwierdzających pobyt strony w więzieniu w M. (art. 4 ust. 1 pkt 4 lit. "a" powołanej ustawy) oraz jego służbę w Armii

Krajowej (art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy) i w Ludowym Wojsku Polskim w końcowym okresie II wojny światowej (art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy). Służba w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie, którą można uznać za udokumentowaną pośrednio w rozpatrywanym przypadku nie może stanowić podstawy przyznania uprawnień, gdyż strona pełniła ją dopiero od października 1945 r., a więc po zakończeniu działań wojennych. Nie odpowiada to treści art. 1 ust. 2 pkt 1 i pkt 4 ustawy o kombatantach...

Kierownik Urzędu jako oczywiście niezasadne ocenił żądanie strony przyznania jej świadczenia z wyrównaniem od dnia 27 maja 1991 r. Żaden z przepisów Ustawy o kombatantach... nie daje podstaw organowi orzekającemu do uznaniowego określenia daty, od której stronie przysługuje prawo do świadczeń, w szczególności wskazania, że jest to data złożenia wniosku do Kierownika Urzędu lub organizacji kombatanckiej. W przedmiocie określenia daty, od której realizowane są świadczenia wynikające z Ustawy o kombatantach... rozstrzyga wyłącznie art. 129 ust. 1 Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, póz. 593 ze zm.). P.M. po raz pierwszy złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich już w 1991 r. do Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych, jednakże podmiot ten nigdy nie posiadał kompetencji do wydawania decyzji przyznających uprawnienia kombatanckie.

Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie P.M. domagając się przyznania uprawnień kombatanckich za okres osadzenia od kwietnia 1941 r. na okres 6 miesięcy w więzieniu w M. , służbę w Armii Krajowej w okresie od ........1943 r., służbę w Armii Gen. Andersa od ............ 1945 r. do ..........1947 r., pobyt w więzieniu Urzędu Bezpieczeństwa w S. od lipca do grudnia 1948 r. oraz pobyt w więzieniu na podstawie wyroku Sądu Powiatowego w P. Ponadto skarżący wniósł o przyznanie prawa do świadczeń kombatanckich od dnia złożenia wniosku, tj. od 1991 r. W uzasadnieniu skargi podniósł, że obowiązkiem Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych wynikającym z kodeksu postępowania administracyjnego było przekazanie jego wniosku według właściwości. Strona nie może ponosić ujemnych konsekwencji zaniedbania takiego obowiązku.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Nie ma podstaw do przyznania

skarżącemu uprawnień z tytułów wskazanych w skardze, brak jest również możliwości przyznania skarżącemu uprawnień od 1991 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Dokonując kontroli przeprowadzonego w sprawie postępowania Sąd nie stwierdził niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, ani naruszenia przepisów postępowania.

Prawidłowo przyznano stronie uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w areszcie w kwietniu 1948 r. W decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w K. z dnia ........2005 r. znak ..........stwierdzono, że P.M. w okresie od dnia ...... kwietnia do dnia ...... kwietnia 1948 r. przebywał w więzieniu na mocy skazania za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Odpowiada to treści art. 4 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o kombatantach..., a więc orzeczenie w tym zakresie jest słuszne. Również służba w Brygadzie ..............NSZ w okresie od czerwca 1945 r. do sierpnia 1945 r. - mieszcząca się w zakresie art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o kombatantach... - została w niniejszym postępowaniu administracyjnym udowodniona.

Sąd podziela ocenę organu, że nie było podstaw do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich z innych podanych przez niego tytułów. Art. 1 - 3 ustawy o kombatantach... definiuje pojęcie działalności kombatanckiej i równorzędnej z kombatancką, a art. 4 określa na potrzeby tej ustawy pojęcie represji wojennych i okresu powojennego. W zakresie żadnego z tych przepisów nie mieści się służba w Armii Gen. Władysława Andersa od .........1945 r. do 1947 r., gdyż była ona pełniona już po zakończeniu działań wojennych. Z kolei skazanie na karę jednego roku pozbawienia wolności i pobyt w więzieniu w roku 1958 za nielegalne przekroczenie granicy nie może być uznane za represję okresu powojennego. Nie mieści się bowiem w zakresie art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach..., który za taką represję uznaje pobyt w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski w latach 1944 -1956.

Pozostałe okoliczności wskazane przez skarżącego wprawdzie mieszczą się w zakresie ustawy o kombatantach..., ale nie zostały w żaden sposób potwierdzone w postępowaniu administracyjnym. Art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach... wymaga udokumentowania wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o kombatantach... pobyt w więzieniach lub innych miejscach

odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956 (...) przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość winien być potwierdzony przez prezesa sądu okręgowego, a pobyt bez wyroku - przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Wobec nieprzedłożenia decyzji potwierdzających pobyt skarżącego w więzieniu Urzędu Bezpieczeństwa w S. w 1948 r. nie było możliwości przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich z tego tytułu. Odnośnie pozostałych okoliczności trzeba stwierdzić, że sam skarżący zarówno w piśmie z dnia ............2005 r. (uznanym później za odwołanie), jak i w piśmie z dnia ..........2006 r. zaznacza, że nie jest w stanie wykazać jakimikolwiek dokumentami faktu osadzenia w więzieniu w M. w okresie od kwietnia do października 1943 r. ani też służby w Armii Krajowej, oraz, że członkowie jego grupy już nie żyją. Również w Archiwum państwowym w K. nie odnaleziono żadnych dokumentów mogących potwierdzić skazanie P.M. przez Sąd Obwodowy w C. i osadzenie go w więzieniu w M. w latach II wojny światowej (pismo k. 77 akt administracyjnych). Przyznanie uprawnień kombatanckich nie jest możliwe w przypadku braku jakichkolwiek dowodów na okoliczności wskazywane przez osobę ubiegającą się o przyznanie uprawnień i dlatego prawidłowo odmówiono przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich w omawianym zakresie.

Bezzasadne jest żądanie skarżącego, by w treści decyzji przyznać mu uprawnienia od 1991 r. Organy administracji co do zasady wydają decyzje w oparciu o stan faktyczny i prawny na dzień orzekania. Wydanie decyzji ze skutkiem wstecznym wymaga szczególnej podstawy prawnej. Żaden z przepisów ustawy o kombatantach... nie przewiduje takiej możliwości. Na podstawie art. 22 tej ustawy Kierownik Urzędu może jedynie wydać decyzję o przyznaniu lub o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich z określonych tytułów, nie może natomiast modyfikować treści orzeczenia w żaden inny sposób, w szczególności poprzez oznaczenie daty, od której uprawnienia te przysługują. Na tym etapie postępowania Kierownik Urzędu bada jedynie, czy wnioskodawca spełnia warunki, o których mowa w art. 21 ustawy o kombatantach... i wydaje stosowną decyzję. Przyznanie konkretnych świadczeń, o których mowa w rozdziale trzecim ustawy o kombatantach... odbywa się w innym postępowaniu administracyjnym, a o ich przyznaniu orzeka Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Do dodatku kombatanckiego ma zastosowanie art. 129 ust. 1 ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39 póz. 353 ze zmianami), który stanowi, że świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt l UK 144/05 nie ma podstaw do uznania, że we wskazanym wyżej art. 129 ust. 1 mowa jest o wniosku składanym do innego organu niż organ dokonujący wypłaty świadczenia. Oznacza to, że czynnikiem decydującym o dacie początkowej przyznania świadczeń wynikających z uprawnień kombatanckich jest data złożenia do ZUS wniosku o przyznanie tych świadczeń, a nie wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich.

Niezależnie od powyższego trzeba stwierdzić, że w 1991 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich do podmiotu, który nie był kompetentny do przyznawania takich uprawnień. Nie był również organem administracji publicznej ani organem pełniącym funkcje zlecone z zakresu administracji publicznej, który na mocy art. 65 § 1 k.p.a. byłby zobowiązany przekazać wniosek strony według właściwości. Nie można w tej sytuacji w ogóle mówić o skutecznym złożeniu wniosku, a co za tym idzie o bezczynności organu lub przewlekłości postępowania.

Wobec niestwierdzenia w rozpatrywanej sprawie naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania skargę P.M. należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.).