Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1222/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119, 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec Sędzia del. SO Aleksandra Westra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skarg Gospodarstwa Rolnego [...] sp. z o. o. z siedzibą w C. i A. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na nabycie nieruchomości rolnej oddala skargi


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołań A. G. oraz [...] sp. z o. o. z siedzibą w [...] od decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z [...] listopada 2017 r. nr [...] o odmowie wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości rolnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

Wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. A. G. wystąpił do Dyrektora Oddziału Terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w [...] o wydanie na podstawie art. 2a ust. 4 pkt 1 ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1405 ze zm.), zwanej dalej także "ustawą", zgody na zbycie na rzecz spółki [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] nieruchomości rolnej o pow. 1,0300 ha, stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], położonej w miejscowości [...], gm. [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...].

Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., odmówił wyrażenia zgody na zbycie przez A. G. na rzecz spółki [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] objętej wnioskiem nieruchomości rolnej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że niespełnienie jednego z warunków określonych w art. 2a ust. 4 pkt 1 ustawy skutkuje brakiem możliwości wyrażenia zgody na nabycie nieruchomości. W rozpatrywanej sprawie, w wyniku nabycia nieruchomości objętej wnioskiem doszłoby do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych. Nabywca posiada już bowiem grunty rolne, których powierzchnia przekracza 300 ha. Organ I instancji odstąpił więc od badania spełnienia pozostałych przesłanek wynikających z art. 2a ust. 4 pkt 1 ustawy, jako bezprzedmiotowych.

A. G. oraz [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...], reprezentowani przez radcę prawnego M. B., pismami z dnia [...] grudnia 2017r. złożyli odwołania od ww. decyzji, wnosząc o jej uchylenie i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez wyrażenie zgody na zbycie nieruchomości, bądź o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Pełnomocnik odwołujących zarzucił organowi I instancji, że wydając rozstrzygnięcie skupił się wyłącznie na przesłance nadmiernej koncentracji gruntów rolnych. Wskazał, że w ocenie skarżących, dla oceny okoliczności wystąpienia nadmiernej koncentracji gruntów, poza badaniem kwestii powierzchni gruntów, koniecznym byłoby zbadanie innych okoliczności, takich jak potencjał ekonomiczny gruntu, ustalenie wielkości gospodarstw rolnych w miejscowości [...] i okolicach oraz zapotrzebowania na grunty służące powiększeniu gospodarstw rodzinnych. Koniecznym jest również zbadanie celu, dla którego nabywca chce nabyć nieruchomość.

Rozpatrując przedmiotowe odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że zgoda na nabycie nieruchomości rolnej na podstawie art. 2a ust. 4 pkt 1 może mieć miejsce wyłącznie po spełnieniu łącznie wszystkich wymienionych w nim przesłanek.

Organ odwoławczy stwierdził, że przepisy ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, która posługuje się pojęciem "nadmiernej koncentracji gruntów rolnych" nie definiują go wprost. Z art. 2a ust. 1 i 2 ustawy wynika jednak, że nabywcą nieruchomości rolnych może być wyłącznie rolnik indywidualny, a powierzchnia nabywanych nieruchomości rolnych wraz z powierzchnią nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rodzinnego nabywcy nie może przekraczać powierzchni 300 ha użytków rolnych, ustalonej zgodnie z art. 5 ust. 2 i 3 ustawy. Przepis art. 5 ust. 1 ustawy definiuje pojęcie gospodarstwa rodzinnego wskazując, że jest nim gospodarstwo rolne prowadzone przez rolnika indywidualnego, w którym łączna powierzchnia użytków rolnych jest nie większa niż 300 ha. Skoro zatem nawet w przypadku preferowanego nabywcy, jakim jest rolnik indywidualny, powierzchnia nabywanej nieruchomości rolnej wraz z powierzchnią nieruchomości rolnych już wchodzących w skład gospodarstwa rodzinnego nie może przekraczać 300 ha użytków rolnych, to powierzchnia ta powinna być także wytyczną dla innych podmiotów nabywających nieruchomości rolne.

Tymczasem, jak wynika z oświadczenia z dnia [...] października 2017r., spółka posiada 255,0429 ha gruntów własnych i 531,9494 ha dzierżawionych, co łącznie daje 786,9923 ha użytkowanych gruntów.

Odnosząc się do spełnienia przesłanki z art. 2a ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy Minister wskazał, że zbywca nie udowodnił, iż nie było możliwości nabycia nieruchomości przez podmioty, o których mowa w art. 2a ust. 1 i 3 ustawy. Z dołączonego do wniosku oświadczenia A. G. z dnia [...] października 2017r. wynika jedynie, że A. G., w sposób zwyczajowo przyjęty w okolicy, ustnie ogłosił chęć sprzedaży nieruchomości za określoną cenę, co zostaje potwierdzone przez przedstawiciela Gminnej Izby Rolniczej - Pana J. K. oraz Sołtysa Sołectwa [...] – E. Z., których podpisy widnieją na oświadczeniu. W wyniku braku chętnych, A. G. zamierza zbyć nieruchomość spółce [...] Sp. z o. o., która posiada grunty graniczące z gruntami zbywcy (działkę nr [...]). W ocenie organu odwoławczego ustne poinformowanie o chęci sprzedaży nieruchomości nie było wystarczającym dowodem na to, że zbywca starał się znaleźć preferowanych nabywców nieruchomości rolnej, wymienionych w art. 2a ust. 1 i 3 pkt ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, nawet jeśli było skierowane czy zdeklarowane przy sołtysie lub lokalnym przedstawicielu izby rolniczej. Zbywca nie przedstawił żadnych ogłoszeń o zamiarze sprzedaży nieruchomości potwierdzonych przez organy gminy czy lokalną prasę, ani dokumentów świadczących o tym, by takie działania w ogóle zostały przez niego podjęte.

Oceniając spełnienie przesłanki z art. 2a ust. 4 pkt 1 lit. b ustawy, Minister stwierdził, że nabywca daje rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej. Z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego spółki [....] Sp. z o. o. (KRS nr [...]) wynika, że przedmiotem działalności spółki jest produkcja roślinna i działalność usługowa wspomagająca produkcję roślinną. Mając jednak na uwadze, że nie zostały spełnione pozostałe przesłanki warunkujące wydanie zgody na zbycie nieruchomości, mianowicie w wyniku planowanej transakcji doszłoby po stronie nabywcy do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych, a zbywca nie udowodnił, że nie było możliwości nabycia nieruchomości przez podmioty, o których mowa w art. 2a ust. 1 i 3 ustawy, organ odwoławczy doszedł do wniosku, że odmowa wydania zgody na zbycie objętej wnioskiem nieruchomości rolnej jest uzasadniona.

Dwie jednobrzmiące skargi na powyższą decyzję wnieśli: [...] sp. z o. o. z siedzibą w [...] (Sygn. akt IV SA/Wa 1222/18) i A. G. (Sygn. akt IV SA/Wa 1223/18).

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1. naruszenie art. 2a ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na błędnym ustaleniu, że w przypadku gdy nabywca nieruchomości rolnej posiada więcej niż 300 ha gruntów, które łącznie stanowią jego własność i są przez niego dzierżawione, to jest to stan jednoznaczny ze stwierdzeniem, że nabycie przez taki podmiot nieruchomości rolnej automatycznie prowadzi do nadmiernej koncentracji gruntów;

2. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w konsekwencji zaniechania wezwania zbywcy nieruchomości do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących sposobów ogłoszenia o zamiarze sprzedaży nieruchomości rolnej, skoro organ administracyjny uznał, że dokumenty przedłożone przez zbywcę nieruchomości nie były wystarczające dla wypełnienia przesłanki, o której mowa w art. 2a ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, to powinien wezwać zbywcę do ich przedłożenia;

3. naruszenie art. 2a ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że zbywca nieruchomości zobowiązany jest do podjęcia szeregu wymienionych przez organ administracyjny czynności mających na celu ogłoszenie o zamiarze sprzedaży nieruchomości, podczas gdy przepis nie określa żadnych kryteriów doboru środków do pozyskania nabywcy nieruchomości, w konsekwencji organ administracyjny nałożył na zbywcę większe obowiązki w zakresie sposobu pozyskania nabywcy nieruchomości, niż przewiduje to ustawodawca.

Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz każdego ze skarżących kosztów postępowania, w tym koszów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz kwoty 17 zł uiszczonej tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Ponadto skarżący wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli m. in., że w art. 2a ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego określającego brak nadmiernej koncentracji gruntów rolnych jako skutek nabycia nieruchomości rolnej przez osobę inną niż indywidualny rolnik, nie ma odwołania do limitu gruntów, które mogą nabyć rolnicy indywidualni, tj. 300 ha. Tym samym nieuzasadnione jest stanowisko organu administracyjnego, że posiadanie przez podmiot inny niż rolnik indywidualny gruntów rolnych przekraczających 300 ha stanowi sam w sobie wystarczający argument, aby twierdzić, że przekroczenie tej liczby hektarów stanowi nadmierną koncentrację gruntów rolnych, wykluczając tym samym możliwość nabycia gruntu rolnego przez [...] Sp. o.o. Według skarżących wyłączenie przedsiębiorstw działających w formie spółek prawa handlowego stanowi naruszenie praw i wolności oraz zasadę swobody prowadzenia działalności gospodarczej, a w konsekwencji prowadzi do traktowania tych spółek jako podmiotów drugiej kategorii.

Zdaniem skarżących badając przesłankę nadmiernej koncentracji gruntów, poza badaniem kwestii powierzchni gruntów posiadanych przez nabywcę, konieczne jest zbadanie innych okoliczności - zbadanie potencjału ekonomicznego gruntu, którego dotyczy sprawa, ustalenie wielkości gospodarstw rolnych w [...] i okolicach oraz zapotrzebowania na grunty służące powiększeniu gospodarstw rodzinnych. Konieczne jest również zbadanie celu, dla którego nabywca chce nabyć nieruchomość i możliwość zbycia tej konkretnej nieruchomości.

W rozpatrywanej sprawie organ nie wziął pod uwagę innych równie istotnych składowych przesłanek uzasadniających wydanie decyzji w zakresie zgody na nabycie nieruchomości przez podmiot inny niż rolnik indywidualny. To zbywca nieruchomości dążył do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości na rzecz [...] Sp. o.o., ponieważ mimo podjętych działań nie zdołał uzyskać innego podmiotu, w tym rolnika indywidualnego zainteresowanego zakupem gruntu rolnego. Okoliczność braku chętnych do nabycia nieruchomości wynika jednoznacznie z załączonych do wniosku oświadczeń Gminnej Izby Rolniczej oraz sołtysa sołectwa w [...].

Z niezrozumiałych dla skarżącego względów organ administracyjny rozszerzył zakres czynności jakie powinien podjąć zbywca nieruchomości, aby wykazać, że nie miał możliwości sprzedaży nieruchomości na rzecz rolnika indywidualnego. Art. 2a ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego nic wskazuje konkretnych działań jakie powinien podjąć zbywca nieruchomości, aby były wystarczające dla ustalenia, że zbycie na rzecz rolnika indywidualnego nic jest możliwe. W tej sytuacji zbywca powinien podjąć dostępne mu środki, aby pozyskać zbywcę. A. G. podjął działania celem ogłoszenia zamiaru sprzedaży nieruchomości, jednak ogłoszenie nic spotkało się z żadnym odzewem.

W odpowiedzi na skargi Minister wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle art. 1 § 2 ww. ustawy kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne - art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej w skrócie: "P.p.s.a.". Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania jej z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny uchyla akt administracyjny, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.), względnie naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z treścią art. 119 ust. 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

W rozpatrywanej sprawie skarżący w swych skargach zawarli wnioski o rozpoznanie spraw w trybie uproszczonym, zaś organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wobec powyższego sprawy zostały skierowane do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Postanowieniami z dnia [...] września 2018 r. Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach IV SA/Wa 1222/18 (sprawa ze skargi [...] sp. z o. o. z siedzibą w [...] i IV SA/Wa 1223/18 (sprawa ze skargi A. G.), oraz postanowił prowadzić te sprawy pod sygnaturą 1222/18.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, utrzymująca w mocy decyzję wydaną przez Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa o niewyrażeniu zgody na zbycie prawa własności nieruchomości rolnej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zastosowanie w niniejszej sprawie znajdują przede wszystkim przepisy ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego a konkretnie jej art. 2a ust. 4 pkt 1. Z przepisu tego wynika, że nabycie nieruchomości rolnej przez inne podmioty niż wymienione w ust. 1 i ust. 3 pkt 1 oraz w innych przypadkach niż wymienione w ust. 3 pkt 2-4, może nastąpić za zgodą Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka, wyrażoną w drodze decyzji administracyjnej, wydanej na wniosek zbywcy, jeżeli:

a) wykaże on, że nie było możliwości nabycia nieruchomości rolnej przez podmioty, o których mowa w ust. 1 i 3,

b) nabywca daje rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej,

c) w wyniku nabycia nie dojdzie do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych.

Powodem niewyrażenia zgody na nabycie przez skarżącą przedmiotowych nieruchomości było stwierdzenie przez organ I instancji, że na skutek tej czynności dojdzie do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych, a więc wystąpienie negatywnej przesłanki z art. 2a ust. 4 pkt 1) lit. c) ustawy. Organ pierwszej instancji stwierdził jednocześnie, że wystąpienie powyższej przesłanki skutkuje brakiem możliwości wyrażenia zgody na nabycie nieruchomości, tym samym badanie spełnienia pozostałych przesłanek stało się bezprzedmiotowe. Natomiast organ odwoławczy, zgadzając się z organem pierwszej instancji, że w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka – w wyniku nabycia doszłoby do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych, oraz, że zgodę na zbycie gruntu organ może wydać wyłącznie po spełnieniu łącznie wszystkich trzech przesłanek - poddał analizie również spełnienie pozostałych przesłanek. W wyniku tej analizy doszedł do wniosku, że w sprawie nie została także spełniona przesłanka z art. 2a ust. 4 pkt 1 lit. a (wykazanie, że nie było możliwości nabycia nieruchomości rolnej przez podmioty, o których mowa w art. 2a ust. 3 ustawy). Organ odwoławczy stwierdził, że wystąpienie jedynie przesłanki określonej w art. 2a ust. 4 pkt 1 lit b ustawy (nabywca daje rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej), nie daje podstaw do wyrażenia wnioskowanej zgody, skoro ustawa wymaga aby wszystkie trzy warunki były spełnione łącznie.

W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, potencjalny nabywca nieruchomości rolnej [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] posiada 255,0429 ha gruntów własnych i 531,9494 ha gruntów dzierżawionych. W tym miejscu należy wskazać, że z żadnego przepisu ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego nie wynika, aby pojęcie nadmiernej koncentracji gruntów rolnych interpretować przez pryzmat prawa własności takich gruntów. Zdaniem Sądu, istotny jest sam fakt ich posiadania, zwłaszcza że w okolicznościach niniejszej sprawy opiera się ono o uregulowany stan wynikający z umowy dzierżawy (pogląd ten, wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3371/17, orzeczenia.nsa.gov.pl, określanej dalej CBOSA, podziela skład orzekający). Zatem należy stwierdzić, że spółka łącznie posiada 786,9923 ha użytkowanych gruntów i właśnie tę wartość należy brać pod uwagę badając przesłankę nadmiernej koncentracji gruntów.

Oceniając przesłankę nadmiernej koncentracji gruntów rolnych, należy tytułem wstępu podnieść, że przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji gruntów rolnych ustawodawca uznał za jeden z podstawowych celów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (patrz: art. 1 pkt 2 ustawy). Można przyjąć, że przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji gruntów rolnych jest wyrazem polityki państwa preferowanej przez ustrojodawcę w art. 23 Konstytucji RP, który stanowi, że podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne. Pojęcie gospodarstwa rolnego precyzuje ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego, która w art. 5 ust. 1 definiuje, że za gospodarstwo rodzinne uważa się gospodarstwo rolne prowadzone przez rolnika indywidualnego, w którym jednocześnie łączna powierzchnia użytków rolnych jest nie większa niż 300 ha. Przepisy ustawy nie definiują natomiast pojęcia nadmiernej koncentracji gruntów rolnych. Należy jednak mieć na uwadze, że zgodnie z art. 2a ust. 1 i 2 ustawy, nabywcą nieruchomości rolnych może być wyłącznie rolnik indywidualny, a powierzchnia nabywanych nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rodzinnego nie może przekraczać powierzchni 300 ha użytków rolnych, ustalonej zgodnie z art. 5 ust. 2 i 3 ustawy. Pozwolenie na nabywanie nieruchomości rolnych innym podmiotom wskazanym w ustawie, o których mowa w art. 2a ust. 4 pkt 1 ustawy, jest zatem wyjątkiem od zasady nabywania nieruchomości rolnych przez rolników indywidualnych. W tej sytuacji, zdaniem Sądu za prawidłową należy uznać interpretację organu, że skoro nawet w przypadku preferowanego nabywcy, jakim jest rolnik indywidualny, powierzchnia nabywanej nieruchomości rolnej wraz z powierzchnią nieruchomości rolnych już wchodzących w skład gospodarstwa rodzinnego nie może przekraczać 300 ha użytków rolnych, to powierzchnia ta powinna być także wytyczną dla innych podmiotów nabywających nieruchomości rolne. Nie może ujść uwadze, że skarżąca Spółka już posiada 786,9923 ha użytkowanych gruntów, a zatem powierzchnia gospodarstwa przekracza ponad dwuipółkrotnie wskazaną w ustawie górną granicę powierzchni gospodarstwa dla preferowanych przez ustawodawcę gospodarstw rodzinnych. W ocenie Sądu brak jest podstaw, aby skarżącą spółkę traktować lepiej niż preferowanego nabywcę. W tym też kontekście za pozbawione podstaw należy uznać zarzuty zawarte w skardze, iż podmioty inne niż rolnik indywidualny, w tym spółki prawa handlowego traktowane są gorzej, jako podmioty drugiej kategorii, a przez to naruszona zostaje chroniona konstytucyjnie zasada swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej. Nie sposób bowiem uznać, że pozwolenie skarżącej spółce na powiększenie gospodarstwa rolnego o powierzchni ponad dwuipółkrotnie większej od górnej dopuszczalnej granicy powierzchni gospodarstwa, jaką może posiadać rolnik indywidualny, stawia ją w gorszej, dyskryminowanej pozycji.

Dodatkowo można podnieść, że według ogłoszenia nr [...] Prezesa Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2018 r. średnia wielkość powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w 2018 r. w województwie [...] (na terenie którego położona jest nieruchomość objęta wnioskiem) wynosi 19,42 ha, zaś średnia wielkość powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju w 2018 r. wynosi 10,81 ha. Aczkolwiek organy nie odwołały się do powyższych wartości, to w ocenie sądu, mogą one służyć jako dodatkowe przesłanki interpretacyjne pojęcia "nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych". Zatem średnia wielkość gospodarstwa rolnego w kraju (10,81 ha), jak i w województwie [...] (19,42 ha) znacznie odbiega od ustawowej granicy 300 ha, a tym bardziej od wielkości areału posiadanego przez skarżącą spółkę.

Biorąc zatem pod uwagę następujące okoliczności: ustrojodawca za podstawę ustroju rolnego RP uznaje gospodarstwo rodzinne, górna granica powierzchni takiego gospodarstwa wynosi 300 ha, średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju wynosi 10,81 ha, zaś w województwie [...] 19,42 ha, oraz to, że sprzedaż nieruchomości rolnych innym podmiotom niż preferowane (rolnikom indywidualnym) stanowi wyjątek, Sąd doszedł do wniosku, że nabycie nieruchomości rolnej przez podmiot, który już posiada gospodarstwo rolne o pow. 786,9923 ha, prowadziłoby do nadmiernej koncentracji gruntów, o której mowa w art. 2a ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego.

Odnosząc się zaś do kolejnej spornej przesłanki, tj. wykazania, że nie było możliwości nabycia nieruchomości rolnej przez podmioty, o których mowa w art. 2a ust. 1 i 3 ustawy, to w ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że również ten warunek nie został spełniony. Zdaniem skarżących o spełnieniu powyższej przesłanki świadczy znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia A. G., z którego wynika, że A. G. w sposób przyjęty zwyczajowo w okolicy ogłosił ustnie chęć sprzedaży nieruchomości za określoną cenę, co zostało potwierdzone przez sołtysa oraz przedstawiciela Gminnej Izby Rolniczej. W wyniku braku chętnych nie było możliwości zbycia nieruchomości podmiotom, o których mowa w art. 2a ust. 1 i 3 ustawy.

Przepisy ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego nie precyzują, na podstawie jakich dowodów należy uznać, że przesłanka ta została spełniona, zatem konieczne jest odwołanie się do ogólnych reguł postępowania dowodowego zawartych w Kpa. Zgodnie z art. 75 § 1 Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych. Natomiast z treści przepisu art. 2a ust. 4 pkt 1 ustawy wynika, że ciężar dowodu spoczywa na zbywcy nieruchomości (ma on wykazać, że nie było możliwości nabycia nieruchomości przez wskazane w przepisie podmioty). Należy się zgodzić z organem odwoławczym, że trudno jest uznać, aby ustne ogłoszenia zamiaru sprzedaży nieruchomości za określoną cenę – nie wiadomo kiedy i do kogo skierowane – stanowiło o spełnieniu analizowanej przesłanki. Skarżący zarzucił w skardze, że organ - jeżeli miał wątpliwości – to powinien wezwać zbywcę do przedłożenia dodatkowych dowodów, czego zaniechał. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie, mając na uwadze fakt, że wszystkie wymienione w omawianym przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie, a organ szczegółowo przeanalizował kwestię "nadmiernej koncentracji gruntów rolnych", dochodząc do wniosku, że w tej sprawie właśnie ta przesłanka stoi na przeszkodzie udzieleniu zgody na zbycie nieruchomości, to nie było potrzeby wzywania skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego co do przesłanki z art. 2a ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy. Dlatego też Sąd uznał, że nie doszło do zarzucanego w skargach naruszenia art. 77 § 1 Kpa.

W ocenie Sądu – w świetle powyższych wywodów - również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 2a ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy nie zawierały usprawiedliwionych podstaw i nie mogły doprowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. Sąd dokonując z urzędu kontroli prawidłowości zaskarżonych aktów administracyjnych, nie dostrzegł również uchybień tego rodzaju, by uzasadniały one uchylenie zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji