Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 834/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153, art. 193
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego Miasto (dalej jako organ I instancji), działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualnie tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1202; dalej u.p.b.) oraz art. 104 k.p.a., nałożył na A. i P.S. obowiązek wykonania robót budowalnych związanych z ociepleniem i otynkowaniem części budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej położonego na działce nr [...] (dotyczy ściany południowej na granicy z działką nr [...]) zgodnie z przepisem zawartym w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. Nr 75 poz. 690 ze zm.) zwane dalej jako rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, określającym wymagania cieplne i inne wymagania związane z oszczędnością energii, w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia decyzji.

1.1. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. zostało umorzone postępowanie w sprawie realizacji budowy budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej posadowionego na działce nr [...] w sposób istotny odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę oraz przepisach prawa. Bezprzedmiotowość postępowania naprawczego prowadzonego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b. wynikała z faktu, że wyrokiem z dnia 28 września 2011 r., (sygn. akt II SA/Go 583/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.) uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2011 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oraz nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu. Ponieważ decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2007 r. zatwierdzająca projekt budowlany zamienny danego budynku mieszkalnego została wyeliminowana z obrotu prawnego, dalsze postępowanie w sprawie odstępstw od ustaleń i warunków określonych w tym pozwoleniu stało się bezprzedmiotowe.

W toku oględzin przeprowadzonych w dniu [...] października 2014 r. organ stwierdził, że budynek jednorodzinny w zabudowie bliźniaczej posadowiony na działce nr [...] w [...] jest zrealizowany, a działka jest zagospodarowana. Oględziny widocznych elementów budynku pozwalały na stwierdzenie, że jest on wybudowany zgodnie z projektem budowlanym zamiennym opracowanym w kwietniu 2011 r. Do zakończenia robót pozostało ocieplenie i otynkowanie ściany południowej na granicy z działką B.K. i R. C. – nr [...].

1.2. Poczynione ustalenia, zdaniem organu, dawały podstawę do wszczęcia postępowania w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. Ponadto, w ocenie organu przepis § 12 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w wersji wówczas obowiązującej, zezwalał na sytuowanie ściany budynku bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią – ze względu na rozmiar i nietypowy kształt działki nr [...]. Organ nie stwierdził również naruszenia przepisów dotyczących bezpieczeństwa pożarowego zawartych w § 271– § 273 rozporządzenia. Budynek położony na działce nr [...] nie jest dobudową do istniejącego budynku, lecz jest budową budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej i dla takiej zabudowy obowiązują przepisy zawarte w § 217 pkt 2 rozporządzenia dotyczące odporności ogniowej ściany pomiędzy segmentami – tj. REI 60. Ściana oddzielająca segmenty jednorodzinnych budynków w zabudowie bliźniaczej posiada wymaganą klasę odporności dla tego typu budynków tzn. co najmniej 60 REI, spełnia więc wymogi z § 216 i § 217 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

2. Po rozpoznaniu odwołania B. K., decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wyznaczenia terminu wykonania określonego obowiązku i orzekł w tym zakresie o wyznaczeniu terminu wykonania obowiązku na 6 miesięcy od daty otrzymania niniejszej decyzji, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

3. Od powyższej decyzji B. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt II SA/Go 584/15, uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

4. Wyrokiem z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt II OSK 149/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną B. K. od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.

5. Po ponownym rozpatrzeniu odwołania B. K., decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] i jednocześnie - stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. nałożył na A. i P. S. obowiązek wykonania w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia decyzji robót budowlanych polegających na ociepleniu i otynkowaniu części budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej zlokalizowanego na działce nr [...] w zakresie ściany południowej w/w budynku usytuowanej na granicy z działką nr [...], z zachowaniem warunków:

- roboty budowlane należy wykonać przy użyciu wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnionych na rynku krajowym zgodnie z przepisami odrębnymi oraz zgodnie z zamierzonym zastosowaniem, tak aby współczynnik przenikania ciepła Uc docieplonej ściany wynosił co najmniej 0,23 W/(m2(K) stosownie do wymagania określonego w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.) dla przegrody wymienionej w pkt 1.1 w/w załącznika, tabela - pozycja 1 litera "a", to jest dla ściany zewnętrznej przy temperaturze pomieszczenia ogrzewanego ti ≥ 16°C;

- forma architektoniczna warstwy ocieplenia oraz użyty materiał winny odpowiadać istniejącemu ociepleniu pozostałej części budynku;

- roboty budowlane należy wykonać zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz zgodnie ze sztuką budowlaną pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie przygotowanie zawodowe, to jest osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane oraz będącej członkiem właściwej izby samorządu zawodowego.

6. Po rozpoznaniu skargi B.K. na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 197/18 uchylił zaskarżoną decyzję.

6.1. W uzasadnieniu wyroku, Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie po wydaniu wyroku z dnia 14 października 2015 r., sygn. II SA/Go 584/15, w dniu [...] lutego 2018 r. została złożona do organu II instancji, sporządzona przez mgr inż. bud. lądowego R. B. (rzeczoznawcę budowlanego w specjalności konstrukcyjno-budowlanej i konstrukcyjno-inżynieryjnej) "ocena zakresu projektu budowlanego i opinii technicznych sporządzonych przez mgr. inż. H. P. dla zakresu robót budowlanych związanych z realizacją drugiej części budynku mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej na działkach [...]". Z treści tej oceny i dołączonej do niej dokumentacji fotograficznej wynikało, że w budynku należącym do skarżącej widoczne są postępujące uszkodzenia na skutek istotnych oddziaływań w postaci osiadania.

6.2. Zdaniem Sądu, organ II Instancji do tych nowych okoliczności faktycznych odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji bardzo ogólnikowo stwierdzając tylko, że przedstawionej przez stronę opinii technicznej nie można traktować jako opinii biegłych w rozumieniu art. 84 k.p.a., lecz jako inny dowód przewidziany w art. 75 § 1 k.p.a. Złożona opinia została sporządzona na zlecenie strony i wyłącznie na podstawie dokumentów udostępnionych przez zlecającą stronę. Przedstawienie przez stronę takiej prywatnej opinii biegłego (opinią może być ocena lub ekspertyza techniczna) jest w rzeczywistości przedstawieniem własnego poglądu strony. Sąd podkreślił, ż organ odwoławczy nie był zwolniony od ustosunkowania się do tych twierdzeń opartych na wiedzy fachowej autora "oceny" i znajdujących potwierdzenie w dokumentacji fotograficznej. Ponadto jest zobowiązany rozpoznać i ustalić we własnym zakresie prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie. Brak ustosunkowania się przez organ II instancji do powyższych kwestii stanowiło uchybienie noszące cechę uchybienia rażącego.

6.3. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy powinien ustosunkować się do twierdzeń zawartych w ocenie rzeczoznawcy R.B. i rozważyć, czy w związku z tym zachodzi potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego w celu jednoznacznego ustalenia, czy doszło do uszkodzeń budynku należącego do skarżącej na skutek istotnego oddziaływania w postaci osiadania i jaki ma to wpływ na treść decyzji wydawanych w postępowaniu naprawczym.

7. Po ponownym rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...] organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2015 r. w całości i jednocześnie - stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. nałożył na A. i P. S. obowiązek wykonania w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia decyzji robót budowlanych polegających na ociepleniu i otynkowaniu części budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej zlokalizowanego na działce nr [...] w zakresie ściany południowej w/w budynku usytuowanej na granicy z działką nr [...], z zachowaniem następujących warunków:

- roboty budowlane należy wykonać przy użyciu wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnionych na rynku krajowym zgodnie z przepisami odrębnymi oraz zgodnie z zamierzonym zastosowaniem, tak aby współczynnik przenikania ciepła Uc docieplonej ściany wynosił co najmniej 0,23 W/(m2(K) stosownie do wymagania określonego w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm., dalej rozporządzenia w sprawie warunków technicznych) dla przegrody wymienionej w pkt 1.1 w/w załącznika, tabela - pozycja 1 litera "a", to jest dla ściany zewnętrznej przy temperaturze pomieszczenia ogrzewanego ti ≥ 16°C;

- forma architektoniczna warstwy ocieplenia oraz użyty materiał winny odpowiadać istniejącemu ociepleniu pozostałej części budynku;

- roboty budowlane należy wykonać zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz zgodnie ze sztuką budowlaną pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie przygotowanie zawodowe, to jest osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane oraz będącej członkiem właściwej izby samorządu zawodowego.

7.1 W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że przedłożony projekt zamienny spełnił wymagania przepisów Prawa budowlanego, został sporządzony przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane i należące do właściwej izby samorządu zawodowego oraz spełnił wymagania rozporządzenia. bBak było jakichkolwiek okoliczności mogących nasuwać przypuszczenie nierzetelności bądź niekompletności rozwiązań konstrukcyjno-materiałowych przewidzianych w w/w projekcie budowlanym zamiennym.

Organ podkreślił, że nie jest rzeczą organów nadzoru budowlanego merytoryczno-techniczna weryfikacja szczegółowych rozwiązań zastosowanych w przedłożonych projektach lub innych opracowaniach technicznych sporządzonych przez osoby posiadające stosowne uprawnienia w tym zakresie. Organ nie może również kwestionować uprawnień posiadanych przez autora przedłożonego opracowania. Natomiast osoba sporządzająca tego rodzaju opracowanie ponosi odpowiedzialność zawodową i cywilną za ewentualne skutki wynikające ze swojego opracowania. Również usytuowanie budynku określone w projekcie spełnia wymagania przepisów techniczno-budowlanych, a w szczególności przepisu § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji), który dopuszcza sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli będzie on przylegał całą powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce. Jednocześnie organ II instancji zauważył, że w charakterze zabudowy w rejonie lokalizacji przedmiotowego budynku przeważa budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne szeregowe lub bliźniacze, zatem lokalizacja budynku A. i P. S. odpowiada typologii urbanistycznej przyjętej do realizacji w obrębie ulicy [...]

7.2. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że dowodem świadczącym o wykonaniu inwestycji zgodnie z obowiązującymi przepisami i sztuką budowlaną są również ustalenia zawarte w ocenie technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego H. P. przedłożonej w dniu [...] października 2010 r. Z opracowania tego wynikało bowiem, że fundamenty, słupy podporowe i dodatkowa belka poddasza spełniają normatywne warunki nośności oraz wykonano je zgodnie z warunkami technicznymi i sztuką budowlaną oraz nie zostaną przekroczone naprężenia dopuszczalne pod fundamentem wspólnym dla budynków. W opinii technicznej tego samego rzeczoznawczy przedłożonej w dniu [...]kwietnia 2015 r. wskazano, że wykonana ścianka działowa posiada odporność ogniową co najmniej REI 60, a także że rozwiązanie konstrukcyjne na styku dwóch bryi budynków jest poprawne technicznie i spełnia warunki normowe, oraz że budynek został wykonany zgodnie z przepisami budowlanymi.

7.3. Odnosząc się do zarzutów i wniosków zawartych w odwołaniu, organ odwoławczy powołując się na wydane w sprawie wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. (z dnia 14 października 2015 r., II SA/Go 584/15 oraz wyrok NSA z dnia 27 września 2017 r., II OSK 149/16) wyjaśnił, że rozstrzygnięcie organów nadzoru budowalnego zapadło po dokonaniu oględzin budynku, w oparciu o ocenę techniczną robót budowlanych sporządzoną w sprawie, stosownie do art. 81c ust. 2 u.p.b., a także po dokonaniu analizy i oceny przedłożonych przez strony opinii prywatnych.

Wobec powyższego nie zachodziła konieczność powoływania w sprawie dowodu z opinii biegłego, nie uzasadniało tego bowiem odmienne stanowisko strony skarżącej. W ocenie organu odwoławczego nie można stwierdzić, by do uszkodzeń budynku należącego do skarżącej doszło na skutek istotnego oddziaływania w postaci osiadania budynku inwestorów małżonków S.. Jak wynika natomiast z dowodu w postaci sporządzonej w czerwcu 2018 r. przez rzeczoznawcę budowlanego H. P., opartej również na bezpośrednich oględzinach obu budynków, uszkodzenia te wynikają z usytuowania komina i kotłowni w budynku skarżącej oraz wad technologicznych robót wykończeniowych w pomieszczeniach budynku skarżącej.

Organ wskazał również, że na podstawie ustaleń przeprowadzonych podczas lokalnych, że do zakończenia przedmiotowej inwestycji pozostało wykonanie ocieplenia i otynkowanie ściany południowej budynku od strony granicy z działką nr [...] - na części tej ściany, powyżej dachu garażu skarżącej B. K., wykonane ocieplenie ze styropianu uległo degradacji na skutek warunków atmosferycznych i powinno ulec wymianie.

7.4. Analizując przedłożone w dniu [...] lutego 2018 r. przez inwestorów opracowanie, organ odwoławczy nie mógł stwierdzić, aby do uszkodzeń budynku należącego do skarżącej doszło na skutek istotnego oddziaływania w postaci osiadania budynku inwestorów A. i P. S.. Z dowodu w postaci sporządzonej w czerwcu 2018 r. przez rzeczoznawcę budowlanego mgr. inż. H. P., opinii opartej również na bezpośrednich oględzinach obu budynków, uszkodzenia te wynikają z usytuowania komina i kotłowni w budynku skarżącej oraz wad technologicznych robót wykończeniowych w pomieszczeniach budynku skarżącej.

7.5. Nałożony w drodze niniejszej decyzji obowiązek odpowiada przepisom obowiązującego prawa i został sformułowany w taki sposób, aby nie narzucać inwestorowi szczegółowych rozwiązań wymaganego ocieplenia. Tylko osoba posiadająca odpowiednie przygotowanie zawodowe winna sprawować bieżący nadzór nad robotami naprawczymi i artykułować konkretny i szczegółowy zakres prac (w tym rozwiązań materiałowych), jaki należy wykonać aby wypełnić w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami obowiązek nałożony w drodze niniejszej decyzji wydanej stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b.

7.6. Wyznaczony w zaskarżonej decyzji termin jest, zdaniem organu odwoławczego wystarczający dla wykonania obowiązku, biorąc pod uwagę zakres oraz charakter nałożonego obowiązku. Przy czym zmiana rozstrzygnięcia organu I instancji nie powoduje naruszenia art. 139 k.p.a., bowiem nie zmieniła się sytuacja prawna skarżącej w rozpatrywanym przypadku. Rozstrzyganie natomiast ewentualnych sporów związanych z wykonaniem robót budowlanych, w tym również sporów dotyczących odszkodowań za ewentualne straty, jakie wynikły na skutek wykonania tych robót, możliwe jest na drodze powództwa cywilnego przed sądami powszechnymi. Celem bowiem przepisów art. 50 i art. 51 u.p.b. jest doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem robót wykonanych z naruszeniem prawa budowlanego.

8. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosła B.K. zarzucając jej:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b., przez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji nałożenie na inwestorów jedynie obowiązku wykonania wskazanych w decyzji robót budowlanych, w sytuacji gdy w przypadku istotnego odstąpienia od projektu budowlanego z naruszeniem art. 36a ust. 1a jak miało to miejsce w stanie faktycznym niniejszej sprawy, przepisy art. 51 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 4 i 5 u.p.b. stosuje się odpowiednio, co miało wpływ na wynik sprawy, jako że istotne odstąpienie od projektu budowlanego w stanie faktycznym niniejszej sprawy powinno skutkować zastosowaniem art. 51 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 4 i 5 u.p.b., w szczególności- nakazaniem wykonania robót stanowiących rozbiórkę części obiektu budowlanego;

2) naruszenie § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że budynek mieszkalny posadowiony na działce ewidencyjnej nr [...]usytuowany jest zgodnie z tym przepisem, który dopuszcza sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną ponieważ przylega on cała powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce, podczas gdy przedmiotowy budynek mieszkalny nie przylega całą powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce, jak również nie spełnia warunku że jego część leżąca w pasie o szerokości 3 m wzdłuż granicy działki będzie miała długość i wysokość nie większe niż ma budynek istniejący lub projektowany na sąsiedniej działce budowlanej;

3) naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej k.p.a.), przez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, jak też naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów wyrażające się w nieuwzględnieniu oceny zakresu projektu budowlanego i opinii technicznych sporządzonych przez mgr inż. H. P., co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, w konsekwencji do uznania, że budynek posadowiony na działce ewidencyjnej nr [...] został wybudowany zgodnie z obowiązującymi przepisami.

8.1. Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji PINB, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazane zarzuty zostały rozwinięte i uszczegółowione.

9. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

10.1. Zaskarżona decyzja została wydana w następstwie dwukrotnego uchylenia prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 października 2015 r., II SA/Go 584/15 (utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z dnia 27 września 2017 r., II OSK 149/16) oraz wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2018 r., II SA/Go 197/18 - decyzji organu II instancji nakładających na inwestorów takie same , choć nieco inaczej sformułowane, obowiązki, jak zawarte w kontrolowanej w niniejszej sprawie, wydanej po raz trzeci decyzji.

W związku z tym, w rozpatrywanej sprawie zachodzi związanie oceną prawną wyrażoną w powołanych orzeczeniach wydanych w tej sprawie (art. 153 p.p.s.a.; w przypadku orzeczenia NSA- art. 190 i art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a.). Kwestia ta ma kluczowe znaczenie dla sprawy bowiem w kontekście tego związania należy ocenić legalność kontrolowanej decyzji. Relewantne dla niniejszej kontroli elementy oceny prawnej wskazane w powołanych wyrokach sprowadzają się do następujących kwestii.

10.2. Po pierwsze decyzja z dnia [...] marca 2007 r. (zmieniająca decyzję z dnia [...] października 2003 r.) o udzieleniu pozwolenia na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego, w wyniku wznowienia postępowania została uchylona, a postępowanie w tej sprawie umorzono. W tych okolicznościach sprawy zachodziły podstawy do przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b., o czym wiążąco i jednoznacznie wypowiedział się tutejszy sąd w wyroku z dnia 14 października 2015 r., II SA/Go 584/15 (utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z dnia 27 września 2017 r., II OSK 149/16).

Jak wynikało z uzasadnienia tego orzeczenia przyczyną decyzji kasacyjnej było nieprawidłowe i niezgodne z prawem sformułowanie obowiązku w sentencji decyzji nakazującej wykonanie robót budowlanych, co może prowadzić do niewykonalności tej decyzji. Tryb ten został zaakceptowany, bowiem NSA wskazanym wyżej wyrokiem z dnia wyrokiem NSA z dnia 27 września 2017 r., (II OSK 149/16) oddalił skargę kasacyjną B. K.. Trybu tego nie podważa również drugie orzeczenie tutejszego sądu wydane w tej sprawie, a więc wyrok z dnia 25 kwietnia 2018 r., II SA/Go 197/18. W wyroku tym stwierdzono bowiem wprost, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b.

10.3. W wyroku z dnia 14 października 2015 r., II SA/Go 584/15 wskazano również jednoznacznie, że zawarty § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, wymóg nakładający na inwestora obowiązek, by w wypadku sytuowania budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, jego część w pasie o szerokości 3 m wzdłuż granicy działki miała długość i wysokość nie większe niż ma budynek istniejący lub projektowany na sąsiedniej działce budowlanej wprowadzono dopiero z dniem [...] lipca 2009 r. wobec czego przepis ten nie został naruszony, a przyjęte rozwiązanie nie były sprzeczne z obowiązującym wówczas warunkami technicznymi (por. wywody zawarte na s. 7 i 8 uzasadnienia tego wyroku).

Jak trafnie zatem konstatuje organ, usytuowanie budynku określone w projekcie spełnia wymagania przepisów techniczno-budowlanych, a w szczególności przepisu § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który dopuszcza sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli będzie on przylegał całą powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce. Nadto inwestycja odpowiada typologii urbanistycznej przyjętej do realizacji w obrębie ulicy [...]

Konstatacji tej nie podważa treść drugiego wyroku tutejszego sądu – wyroku z dnia 25 kwietnia 2018 r., II SA/Go 197/18) bowiem zawarte w uzasadnieniu tego wyroku wskazania dotyczące § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, związane były z brakiem oceny przez organ opinii prywatnej R. B. i jej ewentualnym wpływem na ustalenia faktyczne sprawy (o czym niżej w punkcie 10.5.).

10.4. W powołanych orzeczeniach sądy wypowiedziały się również co do kwestii dowodowych, które są głównym przedmiotem sporu determinującym ustalenia faktyczne (na czym w istocie skupiają się zarzuty skargi zarzucające wadliwość ustaleń faktycznych a w konsekwencji podnosząc błąd kwalifikacji materialnoprawnej).

Mianowicie w wyroku z dnia 14 października 2015 r., II SA/Go 584/15 wskazano, że w sprawie nie było potrzeby prowadzenia dowodu z opinii biegłego. Kwestia ta, podniesiona w skardze kasacyjnej została rozstrzygnięta przez NSA. W uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku z dnia 27 września 2017 r., (II OSK 149/16) NSA stwierdził, że art. 81c ust. 2 u.p.b. stanowi przepis szczególny w relacji o do art. 84 § 1 i 2 k.p.a. Z tego względu pomimo, że autorowi oceny lub ekspertyzy nie przysługuje status biegłego w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to okoliczność, że osoba ta legitymuje się wysokim poziomem kwalifikacji zawodowych (posiadaniem wymaganych ustawą uprawnień) nakazuje przyjąć, że przedstawiane przez tę osobę opracowanie powinno być traktowane na równi z opinią biegłego, a więc środkiem, który posiada szczególnego rodzaju moc dowodową.

Jak podkreślił NSA dla skuteczności formułowanego przez stronę zarzutu niezbędne jest jednak zatem podważenie prawidłowości dokonanych przez biegłego ustaleń w sposób wykraczający ponad czysto polemiczne zgłoszenie zastrzeżeń opierających się na subiektywnym postrzeganiu spornej materii. Zasadnie, w ocenie NSA, sąd I instancji przyjął, że w sprawie nie zachodzi konieczność powoływania dowodu z opinii biegłego.

10.5. W drugim z wydanych w sprawie wyroków (z dnia 25 kwietnia 2018 r., II SA/Go 197/18) tutejszy sąd, jak wyżej wskazano, przyjął związanie wynikające z poprzednich orzeczeń i zajął się tylko jedna nową kwestią – mianowicie tym, że w dniu [...] lutego 2018 r. została złożona do organu II instancji opinia sporządzona z inicjatywy skarżącej B. K. przez R. B.(rzeczoznawcę budowlanego w specjalności konstrukcyjno-budowlanej i konstrukcyjno-inżynieryjnej), w której zawarto ocenę opinii H. P., na której to głównie opierał się organ. Z treści opinii R. B. wynikało, że w budynku należącym do skarżącej widoczne są postępujące uszkodzenia na skutek istotnych oddziaływań w postaci osiadania.

Jak zauważył sąd wojewódzki, organ II Instancji odniósł się do nowej opinii bardzo ogólnikowo stwierdzając tylko, że przedstawionej przez stronę opinii technicznej nie można traktować jako opinii biegłych w rozumieniu art. 84 k.p.a., lecz jako inny dowód przewidziany w art. 75 § 1 k.p.a. Zdaniem sądu jednak nawet przy przyjęciu, że twierdzenia zawarte w nowej ocenie stanowią twierdzenia strony, organ odwoławczy nie był zwolniony od ustosunkowania się do tych twierdzeń w myśl przytoczonych w uzasadnieniu zasad postępowania dowodowego oraz wymogów decyzji administracyjnej. Tylko ta kwestia, co wynika wprost powoływanego uzasadnienia wyroku WSA w Gorzowie Wlkp., stała się przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji.

11. W kontekście opisanego wyżej związania i jego elementów opisanych w punktach od 10.1 do 10.5 kontrola niniejszej sprawy koncentrowała się na realizacji wskazań powołanych we wcześniejszych orzeczeniach. W stosunku do ostatniego wyroku wydanego w sprawie nie zmienił się bowiem stan prawny, ani stan faktyczny co pozwala na zastosowanie trybu przewidzianego art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b.

11.1. Uznanie, że realizacja tego trybu ma polegać na wykonaniu w wyznaczonym terminie robót budowlanych związanych z ociepleniem i otynkowaniem części przedmiotowego budynku jest uzasadnione stanem faktycznym sprawy. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że organ II instancji przystąpił do realizacji wskazań wyrażonych w wyroku tutejszego sądu z dnia 25 kwietnia 2018 r., (II SA/Go 197/18) bowiem szczegółowo i szeroko odniósł się do opinii R. B.. Dodatkowo organ odniósł się do złożonej w czerwcu 2018 r. przez inwestorów opinii rzeczoznawcy H. P., stanowiącej w istocie odniesienie się do opinii R. B..

Jak wynika z analizy przeprowadzonej szczegółowo na stronach 13 do 15 decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w odniesieniu do przedmiotowej inwestycji zachodzą nieprawidłowości związane z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych, niemniej jednak istnieje możliwość doprowadzenia obiektu do zgodności z prawem poprzez nałożenie w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. obowiązku wykonania w wyznaczonym terminie robót budowlanych związanych z ociepleniem i otynkowaniem części przedmiotowego budynku na działce nr [...] (ściany południowej na granicy z działką nr [...]) zgodnie z przepisem zawartym w załączniku nr 2 do rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie określającym wymagania izolacyjności cieplnej i inne wymagania związane z oszczędnością energii.

11.2. Zdaniem sądu wnioski organu są trafne i korespondują z materiałem dowodowym sprawy. Nadto stanowią realizację wskazań zawartych w powoływanych orzeczeniach. W szczególności organ rozważył i ocenił całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym nowe opinie w niej złożone oraz przekonywująco uzasadnił dlaczego nie podziela wniosków zawartych w opinii R.B. Pozostały materiał dowodowy sprawy, ustalony, na co trafnie zwraca uwagę organ, w oparciu o bezpośrednie oględziny i badania, nie potwierdza tezy, że przyczyną pęknięć budynku skarżącej jest osiadanie spowodowane zrealizowaniem inwestycji, co miałoby w konsekwencji prowadzić do zastosowania najradykalniejszego środka czyli rozbiórki budynku małżonków S.

W tym zakresie za wcześniejszymi orzeczeniami powtórzyć należy, że organy nadzoru budowlanego są profesjonalnie przygotowane do oceny stanowiska stron bez potrzeby powoływania "zewnętrznego" biegłego (kwestia była już przedmiotem oceny w pierwszym z powołanych orzeczeń, zaakceptowanym przez NSA).

Treść opinii R. B. tej oceny nie zmienia, bowiem z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu decyzji trafnie nie została ona uznana za wartościową dla oceny stanu faktycznego sprawy. Porównując opinie oraz odnosząc się do wcześniej poczynionych ustaleń organ trafnie wskazał, że miarodajna i wiarygodna w swojej treści jest opinia techniczna przedstawiona przez inwestorów rozpatrywanego budynku. Opisuje ona bowiem w sposób logiczny kwestie dotyczące sporządzenia projektu budowlanego budynku inwestorów i zgodności budowy z przepisami techniczno-budowlanymi, a także odnosi się w sposób zrozumiały i fachowy do zarzutów zawartych w opracowaniu technicznym sporządzonym na zlecenie skarżącej odnośnie uszkodzeń jej budynku.

11.3. Istota decyzji wydawanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. polega na tym, że na inwestora nakłada się obowiązek wykonania, w wyznaczonym terminie, określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Stan zgodny z prawem oznacza przy tym zgodność z przepisami prawa administracyjnego materialnego, przede wszystkim z określonymi tam warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wydana decyzja odpowiada tym warunkom. Kwestia zgodności inwestycji z § 12 rozporządzenia wykonawczego została wyżej omówiona z uwzględnieniem związania (por. pkt 10.3.). Zdyskwalifikowana opinia R. B. do tej kwestii nic nie wnosi.

11.4. Jeśli zaś chodzi o nakazany w decyzji zakres robót jest on również zgodny z prawem. Ponownie wskazać należy na związanie i zauważyć, że treść nakazu nie została w żadnej części zakwestionowana w poprzednim wyroku (wyroku z dnia 25 kwietnia 2018 r., II SA/Go 197/18 odnoszącym się do takiej samej w treści decyzji). Jeśli uzupełnione postępowanie nie zmieniło zasady ustaleń, to jest nie potwierdziło wskazywanej przez skarżącą przyczyny pękania jej budynku (ponowione postępowanie dotyczyło bowiem tego aspektu w kontekście przedłożonej przez skarżącą opinii), to należy uznać, że roboty pozostały aktualne.

Celem postępowania prowadzonego w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. jest doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, po uprzednim wyjaśnieniu legalności (zgodności z przepisami) i jakości wykonywanych robót, w szczególności w kontekście zgodności z warunkami technicznymi oraz innymi przepisami administracyjnego prawa materialnego. Z tych względów obowiązki wynikające z decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. mogą dotyczyć tylko i wyłącznie czynności faktycznych, konkretnych robót budowlanych. Dla prawidłowego zastosowania unormowania zawartego w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane wystarczające jest ustalenie jedynie zakresu niezbędnych czynności lub robót budowlanych do doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, a więc prac koniecznych, aby stan ten osiągnąć.

W ocenie sądu organy nadzoru budowlanego właściwie uznały, że wykonanie przez inwestorów prac określonych w sentencji zaskarżonej decyzji, zgodnie ze sztuką budowlaną pozwoli na doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Nadto organ wykazał faktyczną możliwość ich wykonania, co przesądza o niezasadności zarzutów skargi dotyczących tej kwestii.

12. Z wyżej wymienionych przyczyn Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała wymienione w skardze przepisy prawa materialnego i procesowego. Zdaniem Sądu, organy dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, stosując się do zasad regulujących postępowanie administracyjne, określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. oraz zrealizowały wytyczne zawarte w wyrokach zapadłych w tej sprawie. Ustalenia i ocena organów znalazły wyraz w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. W konsekwencji wobec prawidłowości przyjętych przez organ ustaleń faktycznych nie doszło do naruszenia prawa materialnego, w szczególności we wskazanym w skardze zakresie.

Poza tym sąd nie dostrzegł z urzędu wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.