Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 266/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 266/16 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 24 stycznia 2017 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca), , Sędziowie:, Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 stycznia 2017 r., ze skargi J. B., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., z dnia [...] kwietnia 2016 r,. nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, , I. oddala skargę w całości,, II. przyznaje radcy prawnemu T. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 590,40 (słownie: pięćset, dziewięćdziesiąt 40/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym., , , ,


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania J. B. dalej strona, skarżąca, od decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy P., Dyrektora Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., w części dot. odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r. na stałe - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło decyzję organu I instancji w zaskarżonej części i umorzyło postępowanie organu w tym zakresie.

W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] organ I instancji przyznał stronie świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem – J. B. w kwocie 520 zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r.

W dniu 3 grudnia 2015 r. strona zwróciła się do Dyrektora Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o uzupełnienie decyzji z dnia 25 listopada 2015 r., ponieważ w decyzji tej organ nie wypowiedział się co do prawa strony do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres po 30 czerwca 2013 r.

Postanowieniem z dnia 1 lutego 2016 r. organ I instancji uzupełnił rozstrzygnięcie decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w ten sposób, że odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r. na stałe.

Motywując decyzję organ I instancji wskazał, że strona w dniu 13 czerwca

2012 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem. Do wniosku strona dołączyła niezbędne dokumenty. W toku postępowania Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem sygn. akt I OSK 332/14 z dnia 27 sierpnia 2015 r. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 520/13, decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] czerwca 2013 r. oraz poprzedzającą ja decyzję organu I instancji z dnia 6 maja

2013 r., nr [...]. W związku z powyższym, organ orzekł o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem strony w kwocie 520 zł miesięcznie na okres od 1 czerwca 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. Ponadto, odnośnie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r. na stałe, organ I instancji wskazał, że po dniu 30 czerwca 2013 r. zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia; 2) w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Od niniejszej decyzji, w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na stałe strona złożyła odwołanie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko zawarte w piśmie do MGOPS z dnia 3 grudnia 2015 r. oraz w piśmie skierowanym do SKO z dnia 8 stycznia 2016 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., analizując akta administracyjne sprawy na skutek złożonego odwołania stwierdziło, co następuje.

Tytułem wstępu wskazano, że konstrukcja instytucji uzupełnienia decyzji powoduje, iż orzeczenie o uzupełnieniu lub jego odmowa nie ma samodzielnego bytu prawnego, a pozostaje częścią aktu administracyjnego, którego uzupełnienia domagała się strona. W szczególności dzieli losy tego aktu w postępowaniu odwoławczym. Oznacza to, że na postanowienie o odmowie uzupełnienia decyzji nie służy zażalenie, nie jest to postanowienie kończące postępowanie, ani też rozstrzygające sprawę co do istoty. Postanowienie to nie stanowi samoistnego aktu administracyjnego, nie rozstrzyga bowiem odrębnej sprawy (por. postanowienie NSA z 16 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1486/10, LEX nr 74155; postanowienie NSA 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 875/07, LEX nr 505244).

W realiach rozpatrywanej sprawy stwierdzono, że sprawa strony o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem, została wszczęta wnioskiem strony z dnia 13 czerwca 2012 r. Po kilkukrotnym wydawaniu odmownej decyzji i każdorazowym ich uchylaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] organ I instancji odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. Od tej decyzji strona złożyła odwołanie. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w L. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Następnie, wyrokiem z dnia 30 października

2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 520/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, oddalił skargę strony na decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. Strona złożyła skargę kasacyjną od wyroku z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 520/13.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 27 sierpnia

2015 r. sygn. akt I OSK 332/14 uchylił pkt 1 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 520/13, decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...].

Uwzględniając wskazania zawarte w w/w wyroku z dnia 27 sierpnia 2015 r. organ I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] przyznał stronie świadczenie pielęgnacyjne, z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem w kwocie 520 zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. i odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r. na stałe.

Zwrócono uwagę, że strona nie zgadza się z decyzją organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca

2013 r. na stałe. Uważa, że świadczenie to powinno być jej przyznane nieprzerwanie, od dnia złożenia wniosku aż do "dnia dzisiejszego". Tak więc, świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać jej przyznane na cały okres, w jakim spełnia warunki do uzyskania tego świadczenia, a zatem również na nowych zasadach. Warunki te spełnia nie tylko do dnia 31 czerwca 2013 r. ("na dawnych zasadach"), ale również od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października

2014 r.

Bezsporne jest, zdaniem organu, że strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dnia 13 czerwca 2012 r., a zatem przed obowiązywaniem znowelizowanych przepisów. Faktem jest również, że dopiero prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 332/14 zostało przesądzone, że stronie przysługuje wnioskowane w 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne.

Organ odwoławczy podkreślił, że przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), (dalej: ustawa zmieniająca), których niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 5 grudnia

2013 r., sygn. akt K/27 stanowiły, że osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowywały prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniały warunki określone w przepisach dotychczasowych (art. 11 ust. 1). Decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wydane na podstawie przepisów dotychczasowych wygasały z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 (art. 11 ust. 3) tj. z dniem 30 czerwca 2013 r. Regulacja ta wygaszała decyzje, którymi przyznano świadczenia pielęgnacyjne na podstawie przepisów, obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. tj. przed 1 stycznia 2013 r. Jednocześnie w myśl art. 11 ust. 1 osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowywały prawo do tego świadczenia do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniały warunki określone w przepisach dotychczasowych.

Tym samym w ocenie organu, art. 11 ust. 1 noweli nie stanowił sam w sobie podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdzał on jedynie, że osoby, które nabyły prawo do świadczenia na podstawie przepisów sprzed nowelizacji zachowywały to prawo jedynie do dnia 30 czerwca 2013 r. Zatem podstawę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 30 czerwca 2013 r. stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r. Przepis art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej obligował bowiem organ w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. przed dniem 1 stycznia 2013 r., do rozpoznania go według kryteriów warunkujących uzyskanie świadczenia, określonych w przepisach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012 r., a przepis ten w sytuacji strony miał odpowiednie zastosowanie. Wobec powyższego, należy uznać, że decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w wersji sprzed 1 stycznia 2013 r. (także wydane, po tej dacie, w związku z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r.) wydana została na podstawie przepisów dotychczasowych w rozumieniu art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej. Z kolei użyte w art. 11 ust. 3 tej ustawy sformułowanie "wygasają z mocy prawa" oznacza, że decyzja przyznające świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów sprzed 1 stycznia 2013 r., traciły swój byt prawny z dniem 30 czerwca 2013 r. W ocenie Kolegium do tego typu decyzji zalicza się także decyzja, którą przyznano świadczenie do tej daty granicznej, wydane po 1 stycznia 2013 r., jeśli prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało przed dniem wejścia w życie nowelizacji. Data, do której przyznano stronie świadczenie pielęgnacyjne wynikała bowiem z zakwestionowanych przez Trybunał przepisów art. 11 ustawy zmieniającej. Dlatego też organ I instancji, będąc na podstawie art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartą w w/w wyroku, zaskarżoną decyzją prawidłowo przyznał świadczenie pielęgnacyjne, w oparciu o przepis art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), (dalej: u.ś.r.), tj. w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, na okres od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r.

W konsekwencji wymienionych przepisów nowelizacyjnych (następnie usuniętych z systemu prawa wskazanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego) organ mógł wydać decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne do 30 czerwca 2013 r. bowiem wskazane wcześniej przepisy uniemożliwiają przyznanie świadczenia na okres przekraczający wskazaną datę graniczną.

Wobec tego, że strona spełniała warunki do świadczenia pielęgnacyjnego wynikające z przepisów dotychczasowych, przyznano jej prawo do tego świadczenia na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych w wersji obowiązującej do 31 grudnia 2012 r., ustalając termin końcowy tego prawa na dzień 30 czerwca 2013 r. Zdaniem Kolegium należy więc przyjąć, że po upływie tego terminu, decyzja ta wygasła z mocy prawa, na podstawie art. 11 ust. 3 tej ustawy. Zatem stwierdzono, że od dnia 1 lipca 2013 r., w związku ze zmianą stanu prawnego, strona której prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012 r., nie może ubiegać się o dalsze prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na stałe, gdyż w jej sytuacji faktycznej i prawnej, świadczenie to zostało zastąpione zasiłkiem dla opiekuna, wprowadzonym ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567). Zasiłek dla opiekuna przyznawany w trybie ustawy nie jest zatem świadczeniem skierowanym do wszystkich osób, które kiedykolwiek były uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego a jedynie do tych spośród nich, którym świadczenie, przyznane przed dniem 30 czerwca 2013 r. przysługiwałoby nadal, gdyby nie ustawa zmieniająca. Wobec powyższego, orzeczenie organu o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r. na stałe należało, zdaniem organu odwoławczego, uchylić i umorzyć w tej kwestii postępowanie administracyjne w całości, z przyczyn podanych wcześniej.

W związku z argumentacją zawartą w odwołaniu wyjaśniono, że organ I instancji nie rozważał okoliczności dotyczących wieku powstania niepełnosprawności męża strony przyjmując wyłącznie jako podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia na okres po dniu 30 czerwca 2013 r. zmianę przepisów prawa dotyczącą opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Tak więc art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie stanowił w tym zakresie podstawy orzekania przez organ I instancji.

W skardze na powyższą decyzję strona podniosła, że umorzenie postępowania w zakresie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na stałe po dniu 1 lipca 2013 r. jest nieprawidłowe. W ocenie skarżącej decyzja powinna zostać uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zaś organ II instancji powinien merytorycznie rozstrzygnąć wniosek, tj. albo odmówić, albo przyznać świadczenie pielęgnacyjne za okres po dniu 1 lipca 2013 r. Choć na przestrzeni czasu rozpatrywanej sprawy – od złożenia przez nią wniosku z dnia 13 czerwca 2012 r. do wydania decyzji organu I instancji dnia 25 listopada 2015 r. zmieniły się regulacje prawne w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego, to zdaniem skarżącej, nie ma podstaw do umarzania postępowania z tej przyczyny. Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego żądany przez nią na stałe, za okres po 1 lipca 2013 r. powinien zostać rozpatrzony merytorycznie na podstawie przepisów obowiązujących w dacie ostatecznego orzekania przez organ II instancji (zgodziła się przy tym, że co do okresu wcześniejszego powinny zostać stosowane przepisy dawne. Skarżąca podtrzymała zatem wcześniejsze stanowisko wyrażone w postępowaniu administracyjnym o tym, że spełnia warunki do uzyskania wnioskowanego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty i twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 12 grudnia 2016 r. pełnomocnik skarżącej przyznany z urzędu zarzucił zaskarżonej decyzji:

1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej przez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że przepisy te uniemożliwiają przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r. na "nowych zasadach", zgodnie z punktem b poniżej;

b) art. 17 ust. 1 u.ś.r. nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r., przy uwzględnieniu skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, przez jego błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym uznaniu, że przepis ten nie może stanowić podstawy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego po dniu 30 czerwca 2013 r. i w konsekwencji niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy skarżąca przez cały okres, tj. od 1 lipca 2013 r. do nadal spełniała i spełnia wszystkie przewidziane tym przepisem przesłanki przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji ż zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem i w konsekwencji powyższego

2/ naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

a) art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.przez bezpodstawne umorzenie postępowania w sprawie, w zakresie dotyczącym przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na stałe od dnia 1 lipca 2013 r. w sytuacji, gdy postępowanie w tym zakresie nie jest bezprzedmiotowe,

b) art. 15 k.p.a. i wyrażonej w tym przepisie zasady ogólnej dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, poprzez oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia wyłącznie na przepisach art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 30 grudnia 2012 r., podczas, gdy rozstrzygnięcie organu I instancji - w zakresie dotyczącym orzeczenia o prawie skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego po dniu 30 czerwca 2013 r. - oparte zostało na przepisach art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu nadanym tej ustawie przez ustawę nowelizującą.

W związku z tak sformułowanymi zarzutami pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zobowiązanie SKO w L. do wydania w określonym terminie decyzji o uchyleniu decyzji z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w zaskarżonej odwołaniem części i przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r. na stałe, w wysokości określonej przepisem art. 17 ust. 3 u.ś.r. ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.,a także decyzji z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w zaskarżonej odwołaniem części - na zasadzie art. 135 p.p.s.a.

Pełnomocnik wniósł również o przyznanie od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kosztów zastępstwa prawnego (nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu) w postępowaniu w pierwszej instancji, wedle norm przepisanych, powiększonej o podatek VAT, oświadczając jednocześnie, że powyższe koszty nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części.

W uzasadnieniu pełnomocnik przedstawił argumentację stanowiącą w istocie rozszerzenie argumentacji przedstawionej przez skarżącą w skardze, sprowadzającą się głównie do wskazania, że wniosek skarżącej winien zostać oceniony z uwzględnieniem przesłanek znowelizowanego art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a ocena ta, przy uwzględnieniu skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13 powinna doprowadzić do konkluzji, iż skarżąca nieprzerwanie od dnia 1 lipca 2013 r. spełnia wszystkie przewidziane w tym przepisie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na stałe.

W ocenie pełnomocnika, w żadnym razie przepisy ustawy - czy to u.ś.r., czy też nowelizującej (z 7 grudnia 2012 r.) - nie stanowiły przeszkody w przyznawaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego "na nowych zasadach" osobom spełniającym warunki nowo określonego świadczenia. Wprost przeciwnie, założeniem ustawy nowelizującej i tych jej przepisów, które nakazywały po dniu wejścia w życie zmian (tj. po 1 stycznia 2013 r.) rozpatrywać wnioski na podstawie przepisów dotychczasowych (art. 13 ustawy nowelizującej) było wyłącznie to, aby opiekunowie, którzy nie spełniali warunków do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w znowelizowanym art. 17 u.ś.r. nie stracili świadczeń z dnia na dzień. Przepisy art. 11 i art. 13 ustawy nowelizującej nie mogą być zatem odczytywane jako stojące na przeszkodzie w przyznaniu świadczeń na okres przypadający po dniu 30 czerwca 2013 r. w oparciu o znowelizowany art. 17 u.ś.r. w stosunku do osób, które miały prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach, a spełniają także zmienione przesłanki świadczenia pielęgnacyjnego.

Pełnomocnik zarzucił, że organ odwoławczy nie wyjaśnia, w czym konkretnie ma się przejawiać bezprzedmiotowość umorzonego postępowania w zakresie, w jakim dotyczy ono prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po dniu 30 czerwca 2013 r. Co więcej, umarzając postępowanie w tym zakresie, Kolegium w ogóle nie powołuje się wprost na jego "bezprzedmiotowość". Całokształt uzasadnienia decyzji nakazuje przypuszczać, że organ najprawdopodobniej przyjął, iż po dniu 30 czerwca 2013 r. brak jest podstawy prawnej do przyznania żądanego świadczenia. Taka ocena SKO jest jednak błędna jako, że podstawę prawną rozpoznania wniosku skarżącej począwszy od dnia 1 lipca 2013 r. mógł i powinien był stanowić art. 17 u.ś.r. w znowelizowanym brzmieniu. Nie zachodzi zatem sytuacja braku podstawy prawnej przyznania świadczenia.

Bezspornym jest przy tym, zdaniem pełnomocnika, że skarżąca ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne nieprzerwanie od czerwca 2012 r. Nigdy skarżąca nie wskazała daty końcowej, do której chciałaby mieć przyznane świadczenie. Przez cały ten czas - ponad 4 lat - skarżąca stale sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem, nigdy nie podjęła zatrudnienia. Po dniu 1 lipca 2013 r., pomimo toczących się postępowań administracyjnych i sądowych, żaden z organów, ani też żaden Sąd, nie informował skarżącej i nie wskazywał, że powinna złożyć wniosek o jakieś inne świadczenie. Nigdy nie poinformowano skarżącej, że po dacie 1 lipca 2013 r. dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego już nie ma, a zatem, że sprawując opiekę nad mężem, powinna złożyć nowy wniosek o to samo (takie samo) lub jakieś inne świadczenie.

Pełnomocnik zarzucił, że żaden z organów orzekających powołując się na uregulowania art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej nie wspomina o przepisie art. 11 ust. 4 tej ustawy. Zgodnie z nim, organ właściwy w rozumieniu ustawy, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, zobowiązany był poinformować osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów dotychczasowych w wygaśnięciu z mocy prawa decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i warunkach nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujących od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej. Takiego pouczenia skarżąca nie otrzymała.

Zdaniem pełnomocnika należy w sprawie uwzględnić zmianę stanu prawnego wynikającą z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt 38/13.

Pełnomocnik wywiódł, że rozstrzygnięciem zgodnym z zasadami demokratycznego państwa prawnego, jest przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego po dniu 30 czerwca 2013 r. na znowelizowanych zasadach. Skoro bowiem skarżąca przez cały ten okres czasu od złożenia wniosku (w czerwcu 2012 r.) opiekowała się mężem, rezygnując w tym celu z zatrudnienia, to ma ona też prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które w świetle przepisów przysługuje takim osobom, jak Skarżąca, nieprzerwanie przez cały ten okres czasu.

Wreszcie, w ocenie pełnomocnika, nie można w niniejszej sprawie mówić o związaniu wyrokami WSA czy też NSA, jako, że żaden z tych sądów nie wypowiedział się co do niemożności rozpatrywania sprawy skarżącej na nowych zasadach w odniesieniu do okresu po 1 lipca 2013 r. oraz co do niemożności przyznania świadczenia po tej dacie. Uwzględnić należy przy tym fakt, że kontrolowana przez sądy decyzja SKO w L. wydana była w czerwcu 2013 r., zatem odniesieniem kontroli sądowej była sytuacja faktyczna i prawna z tej właśnie daty. Tymczasem ocena prawna zawarta w wyrokach sądów administracyjnych wiąże rebus sic stantibus.

W piśmie z dnia 3 stycznia 2017 r. Kolegium ustosunkowało się do twierdzeń pełnomocnika skarżącej przedstawionych w piśmie procesowym z dnia 12 grudnia 2016 r. Kolegium podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę. Podkreśliło, że podstawą prawną przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem w terminie do 30 czerwca 2013 r. stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

W związku ze sformułowanym w skardze wnioskiem strony o uchylenie decyzji z dnia 15 kwietnia 2016 r. i wydanie decyzji, która rozstrzyga sprawę merytorycznie, tj. odmawia albo przyznaje świadczenie pielęgnacyjne na stałe po dniu 1 lipca 2013 r. wyjaśnić na wstępie należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kreowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy , co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a.

Oceniając więc wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby była ona obarczoną wadą, skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego, wydano ją bowiem w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa zgodne z przedmiotem sprawy.

W punkcie wyjścia rozważań nad zasadnością skargi należy zauważyć, że badana sprawa jest po raz drugi przedmiotem osądu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. Uwzględniając wskazania zawarte w omówionym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 332/14, organ I instancji decyzją z dnia [...]listopada 2015 r., nr [...], przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem w kwocie 520 zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. i odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r. na stałe.

Przedmiotem kontroli tutejszego Sądu w obecnym postępowaniu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 kwietnia 2016 r. uchylająca decyzję pierwszoinstancyjną z dnia 25 listopada 2015 r. w części dotyczącej odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r. na stałe i umarzająca postępowanie organu I instancji w tym zakresie.

Niesporne jest w sprawie, że skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów sprzed nowelizacji u.ś.r. (wniosek z dnia 13 czerwca 2012 r.), co oznacza, że podstawę prawną przyznania świadczenia w terminie od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. stanowiły przepisy u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2012 r.

W niniejszej sprawie wejście w życie powołanej wyżej ustawy zmieniającej nie uszło uwadze organów obu instancji. Omawiana nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych gruntownie zmieniła przesłanki materialnoprawne uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 u.ś.r.) oraz znacząco zmodyfikowała elementy procedury przyznawania i weryfikacji takich świadczeń (zob. zwłaszcza art. 23 ust. 4aa u.ś.r.).

Ubocznie należy wskazać, że wprowadziła ponadto do u.ś.r. zupełnie nowy rodzaj świadczenia rodzinnego – specjalny zasiłek opiekuńczy (art. 16a u.ś.r.).

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 tej ustawy, osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowywały prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniały warunki określone w przepisach dotychczasowych. Zgodnie z art. 11 ust. 3 decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wydane na podstawie przepisów dotychczasowych wygasały z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, tj. z dniem 30 czerwca 2013 r. Regulacja ta wygaszała decyzje, którymi przyznano świadczenia pielęgnacyjne na podstawie przepisów, obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. tj. przed 1 stycznia 2013 r.

Jak wynika z treści powyższych przepisów zamiarem ustawodawcy było wprowadzenie rozwiązania umożliwiającego osobom, o których tam mowa, zachowanie prawa do świadczeń do dnia 30 czerwca 2013 r., bez weryfikacji tego prawa w odniesieniu do wprowadzonych od dnia 1 stycznia 2013 r. zmian do u.ś.r.

Podkreślenia wymaga, że przepis art. 11 ust. 1 noweli nie stanowił sam w sobie podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdzał on jedynie, że osoby, które nabyły prawo do świadczenia na podstawie przepisów sprzed nowelizacji zachowywały to prawo jedynie do dnia 30 czerwca 2013 r. Zatem podstawę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 30 czerwca 2013 r. stanowiły przepisy u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r. Przepis art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej obligował bowiem organ w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. przed dniem 1 stycznia 2013 r., do rozpoznania go według kryteriów warunkujących uzyskanie świadczenia, określonych w przepisach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012 r., a przepis ten w sytuacji skarżącej miał odpowiednie zastosowanie. Wobec powyższego, organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w wersji sprzed 1 stycznia 2013 r. wydana została na podstawie przepisów dotychczasowych w rozumieniu art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej. Z kolei użyte w art. 11 ust. 3 tej ustawy sformułowanie "wygasają z mocy prawa" oznacza, że decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów sprzed 1 stycznia 2013 r., traciły swój byt prawny z dniem 30 czerwca

2013 r. Do tego typu decyzji zalicza się także decyzja, którą przyznano świadczenie do tej daty granicznej, wydane po dniu 1 stycznia 2013 r., jeśli prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało przed dniem wejścia w życie nowelizacji. Data, do której przyznano stronie świadczenie pielęgnacyjne wynikała bowiem z przepisów art. 11 ustawy zmieniającej.

Wprawdzie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt K/27 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność omówionych wyżej przepisów, jednak jak wynika z art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej, decyzje o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach wygasły dnia 1 lipca 2013 r. z mocy prawa. W obowiązujących przepisach nie została przewidziana żadna procedura ani wskazany organ władzy publicznej właściwy do orzekania o ewentualnym "przywróceniu" prawa do tego świadczenia. Jest to o tyle naturalne, że skutki art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej nastąpiły ex lege i nie były uzależnione od wydania aktów stosowania prawa czy przeprowadzenia postępowań w indywidualnych sprawach świadczeniobiorców. Ponadto sam wyrok Trybunału nie tworzy ani roszczeń o wypłatę utraconych korzyści za okres po 30 czerwca 2013 r., ani nie daje podstaw do ubiegania się o nowe świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, które przewiduje obowiązująca ustawa o świadczeniach rodzinnych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1213/14, LEX nr 1989820.

Z wymienionymi przepisami przejściowymi koreluje art. 13, (którego niekonstytucyjności Trybunał nie zakwestionował), zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, ustalając to prawo za ten okres stosuje się przepisy dotychczasowe (tj. z uwzględnieniem zmian wynikających z art. 11 ust. 1 i 3 ustawy).

Uwzględniając powyższe, organ I instancji, będąc na podstawie art. 153 p.p.s.a. związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartą w powołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2015 r., prawidłowo przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, w oparciu o przepis art. 17 u.ś.r., tj. w brzmieniu sprzed nowelizacji u.ś.r., na okres od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r.

Kolegium zasadnie też uznało, że po dniu 30 czerwca 2013 r. decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej co oznacza brak podstawy prawnej do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r. na stałe. Jak wskazał organ, świadczenie to zostało zastąpione zasiłkiem dla opiekuna, wprowadzonym ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567). Zasiłek dla opiekuna przyznawany w trybie ustawy nie jest zatem świadczeniem skierowanym do wszystkich osób, które kiedykolwiek były uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego a jedynie do tych spośród nich, którym świadczenie, przyznane przed dniem 30 czerwca 2013 r. przysługiwałoby nadal, gdyby nie ustawa zmieniająca. Skoro organ odwoławczy stwierdził brak podstaw do merytorycznych do orzekania świadczeniu pielęgnacyjnym po dniu 1 lipca 2013 r., zasadnie uchylił orzeczenie o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca

2013 r. na stałe i umorzył postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe.

Uzasadniony jest zarzut pełnomocnika skarżącej odnośnie braku wyjaśnienia przez organ, na czym polega bezprzedmiotowość postępowania w sprawie. Sąd dostrzega, że w zaskarżonej decyzji zabrakło w tym względzie argumentacji organu. Jednak uchybienie to nie ma wpływu na podjęte przez Sąd rozstrzygnięcie, a jak istotnie zauważył pełnomocnik skarżącej całokształt uzasadnienia zaskarżonej decyzji nakazuje przyjąć, że po dniu 30 czerwca 2013 r. brak było podstawy prawnej do przyznania żądanego świadczenia.

Odnośnie zarzutu pominięcia wyroku TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 podkreślenia wymaga, że przedmiotem rozważań w sprawie była zmiana przepisów prawa dotyczącego opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych a nie okoliczności dotyczące wieku powstania niepełnosprawności męża skarżącej.

Z tych wszystkich względów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Stwierdzenie powyższego obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W przedmiocie wynagrodzenia radcy prawnego ustanowionego w ramach pomocy prawnej orzeczono zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października

2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805).