Postanowienie WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 642/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2009-08-25 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2009r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za grudzień 2005r. - postanawia - odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy


UZASADNIENIE

Na wstępie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdza z urzędu, iż skarżąca wniosła łącznie 17 skarg na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2009r. w przedmiocie podatku akcyzowego. Skargi te zostały zarejestrowane pod sygnaturami I SA/Rz od numeru 640/09 do numeru 656/09. Łącznie tytułem wpisów we wskazanych sprawach skarżąca ma do uiszczenia 3.616zł. We wszystkich sprawach skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości.

W uzasadnieniu wniosku podała, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza oraz gospodarstwo rolne przynosi straty. Wskazała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z trójką dzieci. Z mężem ma rozdzielność majątkową. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca jako swój majątek i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wskazała nieruchomość rolną o powierzchni 4,32ha oraz dzierżawioną nieruchomość rolną o powierzchni 56ha. Źródłem utrzymania rodziny skarżącej są dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości 1.200zł miesięcznie. Skarżąca dodała także, iż w ostatnim okresie poniosła w gospodarstwie znaczą szkodę na skutek gradobicia.

Pismem z dnia 16 czerwca 2009r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca podała, iż mieszka "u teściów", zajmuje dwa pokoje i kuchnię. Nie pobiera żadnych zapomóg ani dodatków. Posiadany przez nią rachunek bankowy jest niewykorzystywany na skutek zajęcia. Z prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła stratę w wysokości 78.843,38zł. Skarżąca załączyła wykaz jej wierzycieli oraz przysługujących im należności.

W wyniku rozpoznania powyższego wniosku referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2009r. sygn. akt I SA/Rz 642/09, odmówił M. M. przyznania prawa pomocy.

Skarżąca, kwestionując zasadność wydanego postanowienia, wniosła sprzeciw w którym podkreśliła, iż w jej ocenie wykazała, iż nie ma możliwości uiszczenia ciążących na niej kosztów sądowych. Dodała, iż koszty ubezpieczenia społecznego opłaca w podwójnej wysokości, a dopłaty obszarowe nie rekompensują zakupu środków ochrony roślin.

Sprzeciw został złożony w terminie, co zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej w skrócie jako p.p.s.a.) - wywołuje skutek w postaci utraty mocy postanowienia, przeciwko któremu został on wniesiony, a będąca przedmiotem sprzeciwu sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zwolnienie z kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym - zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - następuje, gdy osoba ubiegająca się o pomoc wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy, która ma charakter wyjątkowy i nie może być nadużywana jest także zapewnienie stronie prawa do sądu w sytuacji, gdy z przyczyn od siebie niezależnych nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Prawo pomocy zapewnia stronie możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem, w sytuacji gdy znajduje się ona w ciężkich warunkach materialnych. Główną zatem przesłanką decydującą o przyznaniu stronie prawa pomocy jest jej stan majątkowy, w tym osiągane dochody.

Uwzględniając okoliczności wskazane w uzasadnieniu złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy i jego załącznikach w ocenie Sądu, brak jest przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.

W szczególności okoliczności uzasadniającej przyznanie prawa pomocy nie może stanowić powoływanie się na straty jakie przynosi prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza.

Należy tutaj zauważyć, że strata to często wynik bilansowy nadwyżki kosztów nad przychodami, np. gdy podmiot ponosi nakłady inwestycyjne. Strata może być spowodowana wielkością odpisów amortyzacyjnych będących kosztami uzyskania przychodów, może być wykorzystana do obniżenia dochodu z tego źródła i nie oznacza braku środków finansowych. Co więcej, poniesioną w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej stratę każdy podatnik ma prawo rozliczyć w ciągu pięciu kolejnych lat, poprzez zmniejszenie wykazanego zysku za dany rok, a co za tym idzie okoliczność ta nie zawsze warunkuje potrzebę udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.

Ma to szczególne znaczenie jeżeli weźmie się pod uwagę, iż w 2008r. skarżąca osiągnęła przychód w wysokości 120.793,00zł. Ponadto, mimo powoływania się na straty które przynosi prowadzona działalność gospodarcza, skarżąca wskazuje, iż dysponuje środkami pozwalającymi jej na codzienne utrzymanie. Trudno zatem z tego względu uznać ją za osobę zasługującą na szczególne traktowanie.

Trzeba w tym miejscu podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przypadek taki nie zachodzi w niniejszej sprawie. Skarżąca spłaca między innymi ciążące na niej zobowiązania wynikające z zawartych umów. Jak wynika z ugody zawartej w dniu 27 sierpnia 2008r. przez skarżącą z B. spółka z o.o. do końca maja 2009r. skarżąca zobowiązała się do uiszczenia raty w wysokości 10.000zł oraz do końca sierpnia 2009r. raty w wysokości 30.719,88zł.

Podane kwoty wielokrotnie przewyższająca zadeklarowane przez nią miesięczne dochody. W ocenie Sądu dysponowanie przez skarżącą kwotami w podanych wysokościach prowadzi do wniosku, że nie znajduje się ona w nadzwyczajnie trudnej sytuacji materialnej (ubóstwie). Świadczy to o jej zdolności do uiszczenia wymaganych na obecnym etapie postępowania wpisów od skarg w wysokości 3.616zł (łącznie w 17 sprawach).

Trzeba tutaj zaznaczyć, iż preferowanie jednych wydatków przed innymi, nie może prowadzić do zwolnienia przedsiębiorcy od kosztów sądowych, gdyż prowadziłoby to do kredytowania na uprzywilejowanych warunkach każdego, kto uzna, że wydatki związane stricte z bieżącą działalnością są bardziej istotne niż te, które służą ochronie interesów przedsiębiorców w postępowaniu przed sądem.

Ponadto skarżąca nie uzupełniła swego wniosku w stopniu czyniącym zadość wezwaniu referendarz sądowego z dnia 16 czerwca 2009r. W szczególności, pomimo zawartego w tym wezwaniu wyraźnego żądania, skarżąca nie przedłożyła wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Ograniczyła się w tym zakresie do lakonicznego stwierdzenia, iż "na rachunku nie ma obrotów". Skarżąca nie wskazała także wysokości otrzymywanych dopłat do gruntów rolnych.

W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, aby aktualny stan majątkowy i sytuacja dochodowa strony zostały zobrazowane w sposób dostatecznie dokładny.

Tymczasem należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

Trzeba również zaakcentować, iż brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.