Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2165/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 3 ust. 2, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
article: art. 78 § 1, art. 79a, art. 81
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i nałożenie sankcji oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Z.P.(dalej: "skarżący", "strona") jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: "Dyrektor Oddziału", "organ" lub "organ odwoławczy") z [...] września 2019 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej: "Kierownik Biura" lub "organ I instancji") z [...] czerwca 2019 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

10 maja 2017 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności na 2017 r. We wniosku zaznaczył, że ubiega się o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie i płatności dodatkowej do działek rolnych: [...] (numer ewidencyjny działki [...]), [...] (numer ewidencyjny działki [...]), [...] (numer ewidencyjny działki [...]) i [...] (numer ewidencyjny działki [...]) położonych w gminie [...], powiecie [...], województwie [...] o łącznej powierzchni 3,29 ha.

21 lutego 2018 r. Kierownik Biura wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w związku z wykrytymi nieprawidłowościami na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] obręb [...]. W protokole z przesłuchania z [...] lutego 2018 r. [...] oświadczył, że to on jest użytkownikiem spornych działek, prace polowe na jego rzecz wykonują R. i M.Ł., zaś skarżący nie wykonuje żadnych prac na działkach.

13 marca 2018 r. skarżący złożył oświadczenie o wykonywaniu prac pielęgnacyjnych na działkach nr [...], [...], [...] wraz z najętymi pracownikami. 27 kwietnia 2018 r. skarżący złożył fakturę nr [...] z [...] marca 2017 r. dotyczącą kupna nawozów oraz pisemne oświadczenie [...] , iż pomagał skarżącemu w pielęgnacji łąki położonej "wzdłuż starego mostu między olszynami dalej od mostu, wzdłuż siedliska i na siedlisku".

17 maja 2018 r. [...] i [...] złożyli wyjaśnienia dotyczące spornych działek. Oświadczyli, iż to oni od 2015 r. do 2018 r. użytkowali grunty, a plony pozyskane są im niezbędne dla zwierząt. Wszystkie prace wykonywali na zlecenie K.P. . Zaprzeczyli jakoby użytkownikiem działek był skarżący.

Pismami z 18 maja 2018 r. Kierownik Biura wezwał [...] w charakterze świadka celem złożenia wyjaśnień oraz zawiadomił skarżącego o dacie przesłuchania świadka. Wezwanie dla świadka zostało zwrócone przez pocztę jako niepodjęte, po dwukrotnym awizowaniu przesyłki.

[...] czerwca 2018 r., Kierownik Biura wydał decyzję nr [...], którą odmówił przyznania skarżącemu płatności i nałożył sankcje.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] (dalej: "Dyrektor Oddziału", "organ" lub "organ odwoławczy") decyzją Nr [...] z [...] października 2018 r. uchylił w całości decyzję Kierownika Biura z [...] czerwca 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Oddziału wskazał na konieczność prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, poprzez ustalenie faktycznego użytkownika działek rolnych zgłoszonych we wniosku. Wyjaśnił, że może się to odbyć jedynie poprzez przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, o której zostaną poinformowani zarówno świadkowie jak i obie strony postępowania. Dopiero poprzez umożliwienie stronom złożenia w sprawie wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów, odniesienia się do zeznań świadków wskazanych przez drugą stronę konfliktu, Kierownik Biura może dążyć do wydania rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności bezpośrednich, w oparciu o całokształt zebranego materiału dowodowego, mając na uwadze słuszny interes strony oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

19 marca 2019 r. Kierownik Biura przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem skarżącego oraz świadków - R.Ł. , M.Ł. i K.P. . Na rozprawę nie stawił się świadek J.M.. Wezwanie do tego świadka nie zostało podjęte w terminie, pomimo podwójnej awizacji, w związku z czym przyjęto skutek doręczenia na podstawie art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.), dalej: "K.p.a.".

R.Ł. zeznał, że działki o numerach [...], [...], i [...] w 2017 r. były użytkowane przez niego i przez jego syna M.Ł. , i wykonują na nich prace polowe bez przerwy od 2015 r. Nigdy nie zawierał umowy dzierżawy z K.P. dot. ww. działek i nie rozmawiał ze Z.P. na temat użytkowania ww. działek. Co roku, także w 2017 r., [...] zleca jemu i synowi wykonanie prac polowych, w zamian za co pozwala im na zabranie plonów z działek. Na wszystkich trzech działkach wiosną 2017 r. wykonywał z synem nawożenie solą superfosfat i saletrą, w ilości jaka była potrzebna. Pod koniec maja i na początku czerwca wykonali pierwszy pokos oraz zebrali plony w postaci trawy na siano. Pod koniec sierpnia bądź we wrześniu wykonali drugi pokos na działkach i zebrali trawę na siano. Oprócz ww. prac polowych z synem wykonują także wszelkie prace pielęgnacyjne, takie jak rozwalanie kretowisk (włóka) oraz w razie potrzeby usuwają gałęzie. Na działce nr [...] świadek poprawiał z synem drogę dojazdową. Nigdy nie widział by ktoś inny wykonywał prace polowe na tych działkach. Nikt nigdy nie utrudniał mu ani synowi użytkowania tych działek. Na spornych działkach nigdy nie widział Z. P.. Świadek i jego syn uważają za właściciela działek K.P. i wszystkie prace polowe wykonują na jego zlecenie. Nie wie kto jest formalnym właścicielem działek, a o sporze pomiędzy K.P. a Z.P. po części wiedział, ale go to nie interesowało. Jego zdaniem na dzień [...] maja 2017 r. jedynym faktycznym użytkownikiem działek był K.P. .

Świadek M. Ł. zeznał, że faktycznym użytkownikiem działek ewidencyjnych o numerach [...], [...] i [...] w 2017 roku był K.P. . Prace polowe na tych działkach wykonywał z pomocą kolegi oraz z ojcem R. Ł.. Na wszystkich działkach robili nawożenie wiosną (marzec lub początek kwietnia) 2017 r. Mniej więcej ok. połowy czerwca wykonali pierwszy pokos trawy z działek, drugi pokos wykonali pod koniec sierpnia 2017 r. Zebraną trawę belują i zabierają do swojego gospodarstwa. Nigdy nie widział, żeby ktoś oprócz niego i ojca wykonywał jakiekolwiek prace polowe na tych działkach. Nikt nigdy nie utrudniał mu użytkowania tych działek. Jedynym incydentem było robienie mi zdjęć przez Z.P. i jego żonę. Nigdy nie próbował rozmawiać ze Z.P. na temat użytkowania działek. Formalnie nie wie kto jest właścicielem działek, ale wszystkie prace polowe zleca mu K.P. , który decyduje co i kiedy ma tam zrobić. Razem z ojcem wykonują prace polowe na działkach bez przerwy od ok. 5 lat. W zamian za wykonanie prac polowych [...] pozwala im na zabranie plonów z działek. Prace porządkowe na działkach wykonuje głównie K.P. , a on czasem mu tylko pomaga, jak trzeba usunąć jakieś większe drzewo. Nigdy nie widział na spornych działkach Z.P. wykonującego jakiekolwiek prace polowe. Jego zdaniem na dzień [...] maja 2017 r. jedynym faktycznym użytkownikiem ww. działek był K.P. .

Świadek [...]zeznał, że od śmierci ojca w 2011 r. użytkuje działki o numerach ewidencyjnych [...], [...] i [...] oraz inne nieruchomości, włącznie z posesją po rodzicach. Zmiana nastąpiła w październiku 2018 r., kiedy to wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] dwie działki przeszły na własność Z. P.. Prace polowe na działkach na jego zlecenie wykonuje R.Ł. z synem M. Ł.. Prace polowe wykonują po uzgodnieniu z nim, ale plony zbierają R. i M. Ł.. Świadek wykonuje na ww. działkach prace porządkowe typu usunięcie drzew oraz poprawiał drogę dojazdową pomiędzy działkami, na jego zlecenie ziemi nawiózł tam R. Ł.. Podatki od ww. działek opłacane są przez niego. Na działkach nie widział Z. P.. Na dzień [...] maja 2017 r. to on był posiadaczem i użytkownikiem ww. działek.

Skarżący Z.P. zeznał, że obrabiał sporne działki których numerów nie pamięta od 1969 r. do 2004 r. Potem o działki zaczęły się sprawy sądowe, w których brał udział. Sprawa sądowa trwa do chwili obecnej. Od śmierci ojca, od ok. 2005-2007 r. zaczął z powrotem obrabiać działki. Jego brat [...] po ok. 2 latach wygnał go z działek, lecz pomimo tego skarżący nadal siał nawozy, wałował łąki, rozwalał kretowiny. Posiada sprzęt rolniczy tj. prasę, glebogryzarkę i inne. W 2017 r. najpierw rozwalił kretowiny z pomocą pana M. oraz z pomocą żony, pomagał też inny pan, ale nazwiska nie pamięta. Potem zebrali gałęzie i rozsiali nawozy, było to pod koniec kwietnia (dokładnej daty nie pamięta). W miejscach podmokłych siał ręcznie. Wykonał też wałowanie. Potem czekał na plony. Plonu nie udało mu się zebrać, ponieważ plon zebrał pan Ł.. Plon zebrano w lipcu 2017 r. (w drugiej połowie) i nie jest prawdą jak zeznali panowie Ł., że zbierali plon w maju i czerwcu. Drugi pokos z ww. działek zebrał w październiku 2017 r., ponieważ jeszcze w sierpniu podsiał saletrą. Zebrał trochę siana, które ma do dziś. Przy zbiorach pomagała mu żona. Podatki od spornych działek płacił do śmierci ojca, potem nie płacił. Za wykonane prace płacił osobom, które mu pomagały. Zapłata była w formie siana, które zebrał. Zebrane siano zabrał pan M., który zawiózł je do swojego gospodarstwa. Jego zdaniem w 2017 r. to on był, jest i będzie właścicielem spornych działek. Przedłożył postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2015 r. sygn. I Ns [...] w sprawie zasiedzenia. Skarżący oświadczył, że świadkowie Ł. zeznali nieprawdę mówiąc, że to oni siali nawozy, zbierali gałęzie, wałowali i robili drogę. Podał, że zgłoszony przez niego świadek J.M. przebywa za granicą, dlatego nie zgłosił się na rozprawę. Świadek ten będzie w Polsce pod koniec kwietnia tego roku i będzie przebywał tu na stałe. Strona wniosła także o przesłuchanie w charakterze świadka żony D. P., która pomagała mu w pracach polowych oraz jeszcze jednego świadka, którego dane dostarczy w terminie 7 dni.

26 marca 2019 r. skarżący złożył w BP ARiMR w [...] pismo z prośbą o przesłuchanie M. N..

29 marca 2019 r. Kierownik Biura wystosował do D. P. oraz M. N. wezwania do złożenia wyjaśnień w przedmiocie ustalenia faktycznego użytkowania spornych działek.

Wezwanie do świadka D. P. nie zostało podjęte w terminie, pomimo podwójnej awizacji, w związku z czym przyjęto skutek doręczenia na podstawie art. 44 § 4 K.p.a.

2 kwietnia 2019 r. do Biura Powiatowego zgłosił się M. N. i zeznał, że nic nie wie na temat użytkowania gruntów w 2017 r. przez Z.P. i nie wie kto użytkował sporne grunty w tym roku. Nie widział się ze Z.P. i nie rozmawiał z nim, a skarżący podał go jako świadka bez jego wiedzy i zgody.

24 kwietnia 2019 r. Kierownik Biura ponownie wystosował do [...] wezwanie do złożenia wyjaśnień w przedmiocie ustalenia faktycznego użytkowania spornych działek. Wezwanie po raz kolejny nie zostało podjęte w terminie, pomimo podwójnej awizacji, w związku z czym przyjęto skutek doręczenia na podstawie art. 44 § 4 K.p.a.

Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej Kierownik Biura wydał decyzję nr [... ] z [...] czerwca 2019 r., w której odmówił przyznania skarżącemu:

- jednolitej płatności obszarowej na 2017 r. i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR z EFRG lub EFRROW w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych,

- płatności za zazielenienie na 2017 r.,

- płatności redystrybucyjnej nr 2017 r, i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR z EFRG lub EFRROW w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z [...] września 2019 r. nr [...], Dyrektor Oddziału utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura z [...] czerwca 2019 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że tryb składania wniosków oraz warunki uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 reguluje ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1312 ze zm.), dalej: "ustawa o płatnościach". I powołał się na treść art. 8 ust. 1 ww. ustawy. Odwołując się do orzecznictwa i piśmiennictwa Dyrektor Oddziału wyjaśnił, że przez posiadanie należy rozumieć efektywne, rzeczywiste w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy, czyli faktyczne użytkowanie rzeczy, w tym przypadku gruntów rolnych. Posiadaniem nie jest chwilowe władztwo na rzeczą, gdyż chodzi o trwały, ciągły związek z przedmiotem posiadania. Przyznanie płatności determinować powinien więc stan faktyczny dotyczący prowadzenia działalności rolniczej, a nie stan prawny. Płatności należą się posiadaczowi gruntów rolnych utrzymującemu grunty zgodnie z normami. Rozstrzygające dla przyznania płatności jest to, kto w sposób trwały użytkował grunty rolne i utrzymywał je w dobrej kulturze rolnej, w tym w szczególności poczynił nakłady np. ponosił koszty zakupu nawozów, przeprowadzał inne prace polowe niezbędne do uzyskania pożytków. Celem ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych jest bowiem finansowe wspieranie producentów rolnych, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne, nawet gdy nie są ich właścicielami. W konsekwencji rolnik ubiegając się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych winien wykazać, że posiada grunty rolne, tj. trwale, faktycznie je użytkuje i utrzymuje je w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami ochrony środowiska. Rolnik powinien dokonać pomiaru swojej działki i wskazać we wniosku jedynie te działki rolne, które faktycznie w danym roku są przez niego użytkowane, na którym wykonuje zabiegi agrotechniczne, na której posiada uprawy rolne. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Kierownika Biura, że materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje jednoznacznie, iż to [...]w sposób ciągły i trwały faktycznie użytkował w 2017 r. sporne grunty. K.P. , celem udowodnienia tej okoliczności, wskazał świadków, tj. R.Ł. oraz jego syna M.Ł. , którzy zeznali, że na wszystkich trzech spornych działkach w 2017 r. wykonali zabiegi agrotechniczne charakterystyczne dla uprawy łąk oraz zbierali plony w postaci trawy. Wiosną dokonali nawożenia przedmiotowych gruntów, zaś na początku czerwca wykonali pierwszy pokos i zebrali plon po czym kolejny pod koniec sierpnia. Te prace polowe wykonane były na zlecenie K.P. . Świadkowie zeznali też, że ww. prace wykonują na spornych działkach od ok. 5 lat. Organy obu instancji dały wiarę zeznaniom świadków przedstawionych przez. K.P. , oceniając ich zeznania jako spójne i wiarygodne. Świadkowie ci potwierdzają, że w 2017 r. na zlecenie K.P. wykonywali prace polowe na spornych gruntach. Zeznania K.P. są zgodne z zeznaniami R.Ł. i M.Ł.. Zdaniem organu odwoławczego trudno natomiast dać wiarę dowodom powołanym przez skarżącego Z.P. skoro wskazani przez niego świadkowie (D. P. i J.M.) nie odebrali wystosowanych do nich wezwań, a tym samym nie potwierdzili użytkowania spornych gruntów przez skarżącego. Według organu fakt nieodebrania tych wezwań (dwóch do [...] ) należy postrzegać jako celowy, dlatego organ II instancji odstąpił od ponownej próby wezwania wskazanych świadków. Z kolei wskazany przez skarżącego świadek M. N. zeznał, że nie wie kto użytkował sporne grunty w 2017 r. Według organu skarżący nie przedstawia dowodów mogących stanowić podstawę do przyznania płatności w żądanej wysokości. Konsekwencją stwierdzonych nieprawidłowości jest wykluczenie z wniosku skarżącego działek o numerach [...], [...] i [...], o łącznej powierzchni 2,65 ha, a tym samym odmowa przyznania płatności wraz z jednoczesnym naliczeniem kar administracyjnych. Powierzchnia zadeklarowana przez wnioskodawcę we wniosku wyniosła 3,29 ha zaś powierzchnia stwierdzona 0,64 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wyniosła 2,65 ha, a różnica procentowa wyniosła 414%.

Z.P. zaskarżył decyzję Dyrektora Oddziału z [...] września 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie następujących przepisów:

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w szczególności poprzez zaniechanie wezwania świadków, których zeznania miałyby istotny wpływ na wynik sprawy;

2) art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach, poprzez błędne ustalenie, że skarżący nie był posiadaczem spornych działek w dniu [...] maja 2017 r.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Skarżący wniósł o zobowiązanie strony przeciwnej do przedstawienia potwierdzenia zakupu nawozów sztucznych oraz dopuszczenie dowodu z zeznań świadków D.P. , [...] i J.K. na okoliczność faktu użytkowania przez skarżącego spornych działek. Zdaniem strony świadkowie D.P. i J.M. nie odebrali wezwań z przyczyn losowych, a zeznania świadków wskazanych przez K.P. , tj. R.Ł. i M.Ł. , nie mogą stanowić jedynego dowodu w sprawie, skoro świadkowie skarżącego nie zostali ponownie wezwani do złożenia wyjaśnień. Organy pominęły też całkowicie oświadczenie skarżącego, że to on użytkował sporne działki w 2017 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z 24 sierpnia 2020 r. pełnomocnik z urzędu skarżącego uzupełniła skargę zarzucając naruszenie:

1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegające na bezpodstawnym przyjęciu przez organ, że [...] użytkował sporne działki, w sytuacji, gdy w sprawie zaistniały poważne wątpliwości;

2) art. 8 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności niepodjęcie jakichkolwiek czynności mających na celu wyjaśnienie okoliczności przedstawionych przez skarżącego w zakresie użytkowania spornej działki;

3) art. 89 § 2 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy z udziałem świadków zgłoszonych przez skarżącego w sytuacji, gdy ich zeznania mogłyby przyczynić się do dogłębnego wyjaśnienia sprawy;

4) art. 15 K.p.a. poprzez oparcie się organu odwoławczego jedynie na ustaleniach poczynionych przez organ I instancji, tj. naruszenie zasady dwuinstancyjności wyrażonej w powołanym przepisie co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Pełnomocnik skarżącego podniosła, że organ błędnie ograniczył się do przyjęcia, iż doszło do skutecznego doręczenia wezwań na rozprawę [...] i D.P. w trybie art. 44 § 4 K.p.a. oraz uznał, iż świadkowie wskazani przez K.P. w sposób dostateczny wyjaśnili kto użytkował sporną działkę w 2017 r., choć twierdzenia wnioskowanych przez skarżącego świadków, mogły mieć bardzo istotne znaczenie dla sprawy, gdyż ujawniliby nieznane organowi okoliczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji/postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Oceniając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów sąd uznał, iż rozstrzygnięcie to nie narusza prawa.

Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej poprzez przyjęcie przez organ, że skarżący nie użytkował spornych działek w 2017 r., jak również zarzut niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez brak podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie okoliczności przedstawionych przez skarżącego w zakresie użytkowania spornych działek.

Postępowanie w sprawach dotyczących przyznania płatności obszarowych ma charakter wnioskowy, co oznacza, że jest ono wszczynane wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu i prowadzone w ramach określonych we wniosku.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312, z późn. zm.) w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Zatem, w sytuacji, gdy strona dąży do uzyskania określonego przywileju finansowego (w tym środków unijnych) winna dołożyć wszelkiej należytej staranności w celu jednoznacznego i pełnego wykazania, iż spełnia ona wszelkie ustawowe przesłanki uzyskania danej płatności. Jakiekolwiek zaniechania w tym zakresie obciążają natomiast ujemnie danego wnioskodawcę.

W myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach w przypadku, gdy działka rolna lub zwierzę, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności, stanowią przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności bezpośrednie przysługują posiadaczowi zależnemu. Celem systemu wsparcia bezpośredniego jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Dopłaty nie są przewidziane dla właścicieli, którzy, dysponując jedynie tytułem własności, nie zajmują się produkcją rolną (por. wyrok WSA w Białymstoku z dn. 12 lipca 2005 r., sygn. akt. II SA/Bk 718/04). Istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami). W świetle powyższego, w zakresie uprawnień do otrzymania dopłat unijnych decydujące znaczenie ma wyłącznie okoliczność faktycznego władania i użytkowania (uprawy) deklarowanych działek, nie zaś sam tytuł prawny do gruntów. Wnioskujący o płatności ma obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym oraz rzeczywiste rolnicze gospodarowanie na posiadanym gruncie. Aby spełnić warunek utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok, grunty te muszą pozostawać w tym czasie w posiadaniu osoby ubiegającej się o przyznanie płatności. Stan posiadania na dzień 31 maja może być miarodajny jedynie dla określenia wysokości przyznanego świadczenia. Posiadanie powinno mieć charakter trwały.

Sąd podziela stanowisko organów orzekających w sprawie, iż skarżący w toku postępowania prowadzonego przed organami obu instancji nie wykazał, że był faktycznym użytkownikiem spornych działek w roku 2017. Podkreślenia wymaga, że jeżeli o płatności wystąpi rolnik, który posiada grunty rolne, faktycznie je uprawia, utrzymuje je zgodnie z normami i spełnia inne przesłanki warunkujące ich przyznanie, określone w przepisach krajowych i unijnych, płatności będą mu przysługiwać nawet w przypadku bezprawnego użytkowania działek rolnych. Przy ustalaniu prawa do płatności bez znaczenia zatem pozostaje tytuł prawny do nieruchomości. W tym kontekście dowód w postaci postanowienia Sądu Okręgowego w [...] o zasiedzeniu spornych działek nie może mieć decydującego wpływu na rozstrzygnięcie w rozpoznawanej sprawie w sytuacji, gdy organy ustaliły na podstawie innych dowodów (zeznań świadków), że skarżący w okresie, którego dotyczy wniosek był pozbawiony faktycznego władztwa nad spornymi działkami.

Niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy z udziałem świadków zgłoszonych przez skarżącego. Organ I instancji podejmował próby odebrania zeznań od wskazanych przez skarżącego świadków D.P. i [...] , jednak wezwania, wysyłane im na adresy podane przez skarżącego, nie były odbierane. Natomiast wskazany przez skarżącego świadek M. N. zeznał, że nie wykonywał na spornych działkach na zlecenie skarżącego żadnych prac i nie wie kto użytkował te grunty. Oświadczenie pisemne [...] jest nieprecyzyjne, gdyż nie sposób ustalić z jego treści jakich działek ewidencyjnych i jakiej powierzchni ono dotyczy, nie wskazuje ono jednoznacznie położenia ani też powierzchni działek. Na podstawie tego oświadczenia można ustalić jedynie, że J.M. pomagał skarżącemu w kwietniu 2017 r. w wykonywaniu pielęgnacyjnych na łące, polegających na rozsiewaniu nawozów, zbieraniu gałęzi, rozrzucaniu kretowisk i wałowaniu. Jednak samo wykonanie przez skarżącego tych prac na spornych działkach nie może przesądzać o tym, że skarżący posiadał działki w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach. Jak wynika z protokołu z rozprawy administracyjnej z [...] marca 2019 r. skarżący zeznał, że od ok. 2009 r. (w tym także w 2017 r.) był pozbawiony faktycznego władztwa nad spornymi działkami przez K.P. , z którym pozostawał w sporze cywilnoprawnym co do prawa własności tych działek. Skarżący pod nieobecność K.P. , bez jego zgody i wiedzy, wykonywał zabiegi pielęgnacyjne na spornych działkach łąkowych oraz usiłował zbierać plony z tych działek w postaci pokosu trawy. W 2017 r. skarżącemu udało się zebrać plon tylko częściowo (jeden pokos trawy jesienią), gdyż w pozostałej części plon został wcześniej zebrany przez osoby uprawiające sporne działki na zlecenie K.P. . W tych okolicznościach rezygnacja przez organy z przeprowadzenia dowodu z zeznań wnioskowanych skarżącego świadków, którzy mieli potwierdzić podnoszone przez skarżącego okoliczności wykonywania prac pielęgnacyjnych na spornych działkach łąkowych i dokonania częściowego zbioru plonu, nie stanowiła naruszenia przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 78 § 1 K.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Skoro z zeznań skarżącego wynika jednoznacznie, że w okresie objętym wnioskiem był on pozbawiony faktycznego władztwa nad spornymi działkami, a podejmowane przez niego zabiegi pielęgnacyjne oraz zbiór plonów miały charakter sporadyczny i uboczny w stosunku do zabiegów wykonywanych przez osobę, która faktycznie władała tymi działkami, to po złożeniu przez skarżącego tych zeznań na rozprawie administracyjnej [...] marca 2019 r. okoliczności, na które mieli zeznawać wskazani przez skarżącego świadkowie, przestały mieć istotne znaczenie dla sprawy. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Termin "posiadanie" należy bowiem odczytywać przez pryzmat celowościowy, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących systemów wsparcia bezpośredniego.

Nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności, ponieważ skarżący nie przedstawił dowodów na poparcie zasadności zarzutów podnoszonych w odwołaniu. Podkreślić przy tym należy, że w oparciu o szczególną regulację określoną w art. 3 ustawy o płatnościach, organy zostały zobowiązane jedynie do stania na straży praworządności i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, w miejsce określonego w k.p.a., obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Zgodnie z ust. 3 tej regulacji, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W ocenie sądu, w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w prawidłowy sposób ustalił stan faktyczny sprawy oraz zastosował do niego właściwe przepisy prawa materialnego, szczegółowo wyjaśniając przy tym powody swojego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe okoliczności na uwadze sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), oddalił skargę jako niezasadną.