Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 542/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-08-09 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Zwolniono od uiszczenia wpisu w części
Powołane przepisy: article: art. 245 par 3, art 246 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par 2 ust 3 pkt 12
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 sierpnia 2012 r. wniosku K.T.T. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.T.T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług postanowił: 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi w części przekraczającej 150 (sto pięćdziesiąt) złotych; 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K.T.T. (skarżącego) jest decyzja Dyrektora Izby Celnej orzekająca o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległość podatkową spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług.

W związku ze skargą skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy domagając się w nim całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych.

Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego, jak również z przedstawionych dodatkowych dokumentów, wynika, co następuje.

Skarżący jest żonaty i ma dwoje dzieci (w wieku 18 i 13 lat). Jest właścicielem samochodu osobowego o wartości 40.000 zł, wykorzystywanego przez niego w działalności gospodarczej. Żonie skarżącego natomiast przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o pow. 52 m kw. Małżonkowie T. nie posiadają oszczędności. Każde z nich odrębnie prowadzi działalność gospodarczą - skarżący jest taksówkarzem, a jego żona świadczy usługi transportowe. Miesięczne przychody skarżącego z tego tytułu wynoszą 4.380,20 zł miesięcznie, a jego żony 6.200 zł brutto. Przychody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego są opodatkowane na podstawie karty podatkowej. Skarżący stwierdził, że koszty prowadzenia działalności są zmienne. Oszacował je na 3.784,99 zł, zaliczając do nich wydatki na: kartę podatkową, składkę ZUS, paliwo, "opłatę abonamentową taxi" oraz ratę kredytu zaciągniętego na zakup samochodu. Wydatki te udokumentował dowodami przelewu raty kredytu oraz podatków i składek ZUS i raportami kasowymi. Skarżący nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Żona skarżącego również nie ewidencjonuje kosztów uzyskania przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, ponieważ przychody z tej działalności opodatkowane są ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Podała jednak, że w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej miesięcznie ponosi 2.182,91 zł na: zryczałtowany podatku, składkę ZUS zł oraz koszty zakupu paliwa. Na dowód tych wydatków przedłożono dowody przelewów oraz wydruk syntetycznego zestawienia z ewidencji przychodów. Przedstawiono również odpis deklaracji VAT-7 za czerwiec 2012 r. potwierdzający deklarowaną we wniosku wartość sprzedaży towarów i usług w związku z działalnością gospodarczą prowadzoną przez żonę skarżącego.

Skarżący oraz jego żona łącznie spłacają cztery kredyty: hipoteczny na zakup mieszkania (1900 zł miesięcznie), na zakup samochodu wykorzystywanego przez skarżącego w prowadzonej działalności gospodarczej (990,93 zł miesięcznie), "dofinansowanie ubezpieczenia" (196 zł miesięcznie) oraz na zakup komputera (176,80 zł miesięcznie). Dodatkowo skarżący spłaca zobowiązania z posiadanych dwóch kart kredytowych. Miesięczne koszty utrzymania rodziny skarżącego wynoszą 1.135,60 zł miesięcznie.

Skarżący przedstawił również aktualne wyciągi z rachunków bankowych swoich i żony zaświadczające brak istotnych oszczędności.

Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zasadą jednak jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym, zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony - przy uwzględnieniu oczywiście wysokości kosztów postępowania. Koszty sądowe jako należności Skarbu Państwa winny mieć prymat wśród tych wydatków stron, które nie służą koniecznemu utrzymaniu. W konsekwencji, strona posiadająca stałe źródło dochodów winna poczynić oszczędności w swoich wydatkach do granic zabezpieczenia podstawowego utrzymania, tak by w maksymalnym możliwym zakresie partycypować w kosztach postępowania.

Skarżący i jego żona uzyskują stałe dochody z działalności gospodarczej. W świetle przedstawionych dokumentów, niewiarygodne jest oświadczenie skarżącego o braku środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych. Przychody uzyskiwane przez żonę skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej przewyższają bowiem znacznie deklarowane koszty ponoszone w związku z tą działalnością (przychód brutto 6200 zł, przy kosztach rzędu 2500 zł pomijając należny podatek od towarów i usług). Nadto skarżący ponosi wydatki niezwiązane z utrzymaniem koniecznym takie jak wydatki na opłacenie abonamentu telewizji kablowej czy wysokie rachunki telefoniczne.

Oceny zdolności majątkowych skarżącego nie zmienia fakt obowiązywania w małżeństwie skarżącego ustroju rozdzielności majątkowej

Przyjmuje się bowiem, że w takiej sytuacji wnioskodawcę obarcza obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania nawet z pomocą małżonka. Wynika to z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajdującego umocowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w art. 13 i 27). W orzecznictwie wprost wskazuje się, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi (zob. post. NSA z 22 grudnia 2009 r. II OZ 1142/09 LEX 582903). Za okoliczność faktyczną stanowiącą kryterium rozstrzygające o takim obowiązku zgodnie przyjmuje się fakt pozostawania przez wnioskodawcę we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też niepozostawnia w separacji z małżonkiem, pomimo rozdzielności majątkowej (tak np. NSA w postanowieniach: z 25 października 2010 r. II FZ 492/10 www.orzeczenia.nsa.gov.pl , z 26 maja 2011 II FZ 180/11 niepubl., z 6 października 2004 r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005 r. nr 1 poz. 8).

Podobnie nie można uznać, by za całkowitym zwolnieniem od kosztów sądowych przemawiał fakt ponoszenia znacznych wydatków związanych ze spłatą kredytów. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wprost wskazuje się bowiem, że koszty sądowe stanowią należności Skarbu Państwa i że powinny one być zaspokajana na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a zobowiązania prywatne takie jak rata kredytu hipotecznego nie mają przed nimi pierwszeństwa (post. NSA z 20 października 2011 r. I OZ 783/11 LEX 984400). Akcentuje się również, że utrzymanie konieczne, stanowiące prawne ekonomiczne kryterium oceny istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy obejmuje, co oczywiste, wydatki związane z potrzebami mieszkaniowymi, co jednak nie oznacza, że dla zaspokojenia tych potrzeb niezbędne jest ponoszenie wydatku z tytułu spłaty rat kredytu hipotecznego (post. NSA z 16 marca 2011 r. II FZ 22/11 LEX 783814). Przywołane poglądy - odnoszące się do kredytu hipotecznego - należy jednak w całej rozciągłości odnieść do faktu ponoszenia wydatków związanych z uiszczaniem rat kredytów niesłużących zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych czy innych podstawowych potrzeb życiowych, takich jak np. spłacany przez skarżącego kredyt na zakup komputera. Argumentacja wniosku o licznych zobowiązaniach kredytowych nie mogła zatem stanowić samodzielnej podstawy uwzględnia żądania skarżącego. Skarżący zresztą - jak sam wskazał - korzysta z dwóch kart kredytowych. Tymczasem powszechnie wiadome jest, że uzyskanie kredytu czy też karty kredytowej wiąże się z oceną tzw. zdolności kredytowej podmiotu ubiegającego się o tego rodzaju wsparcie instytucji finansującej. Pośrednio dowodzi to, że sytuacja finansowa skarżącego nie jest tak krytyczna, jak zdaje się przedstawiać ją we wniosku i składanych oświadczeniach.

Oceniając możliwości uiszczenia przez skarżącego wpisu należy mieć jednak na względzie, że ze K.T., obok skargi inicjującej niniejsze postępowanie, zaskarżył także inne decyzje Dyrektora Izby Skarbowej i w sprawach zainicjowanych tymi skargami jest również potencjalnie zobowiązany do poniesienia wpisu od skargi.

Przed tutejszym sądem toczy się jeszcze ponad 20 spraw, w których skarżący nie uiścił wpisu. Przedmiotem wszystkich spraw jest kwestia orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością skarżącego jak członka jej zarządu. Z uwagi na taki przedmiot zaskarżonego aktu cały wpis od skargi, choć nie został póki co ustalony winien wynieść 500 zł, co wynika z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Poniesienie takiej opłaty w licznych sprawach przekracza możliwości finansowe skarżącego. Stąd też orzeczono o zwolnieniu skarżącego od wpisu od skargi w części przekraczającej 150 zł.