Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 416/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Stwierdzono, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 35, art. 36
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do wydania aktu administracyjnego w sprawie rozpatrzenia wniosku A. S., M. L., K. S. i I. W. z dnia 17 listopada 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1982 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] sierpnia 1982 r. nr [...]; 2. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w pkt 1. wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 5. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącego A. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W piśmie z 17 listopada 2015 r. A. S. (dalej: skarżący), M. L., K. S. oraz I. W. reprezentowani przez r. pr. M. F. wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] października 1982 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] sierpnia 1982 r., nr [...].

Wojewoda [...] w piśmie z 26 listopada 2015 r., które wpłynęło do Ministra Infrastruktury i Rozwoju w dniu 3 grudnia 2015 r. na podstawie art. 65 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. dalej: k p a.) przekazał do rozpatrzenia według właściwości wniosek A. S., M. L., K. S. oraz I. W. reprezentowanych przez r. pr. M. F. z 17 listopada 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] sierpnia 1982 r. nr [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] października 1982 r. nr [...].

Wnioskodawcy A. S., M. L., K. S. oraz I. W. reprezentowani przez r. pr. M. F. w piśmie z 24 maja 2016 r., które wpłynęło do Ministra Infrastruktury i Budownictwa w dniu 31 maja 2016 r. skierowali wezwanie, wnosząc o usunięcie stanu naruszenia prawa jakim jest niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. W ocenie wnioskodawców, nie zachodziły żadne podstawy do przedłużania terminu wydania decyzji.

W piśmie z 3 czerwca 2016 r., które zostało wysłane 7 czerwca 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa zawiadomił na podstawie art. 61 § 4 w zw. z art. 157 § 2 k.p.a., że z wniosku A. S., M. L., K. S. oraz I. W. reprezentowanych przez r. pr. M. F. prowadzone jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] października 1982 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] sierpnia 1982 r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania na rzecz M. S. za przejętą na własność Skarbu Państwa nieruchomość położoną we wsi [...], gmina [...] oznaczoną jako działki nr [...],[...],[...] i [...] o powierzchni 3,20 ha.

Jednocześnie organ przepraszając za zwłokę poinformował, że nie było możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie ze względu na konieczność pozyskania akt archiwalnych sprawy. Organ działając na podstawie art. 36 § 2 k.p.a. wyznaczył przewidywany termin rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy do dnia 31 sierpnia 2016 r.

Wójt Gminy [...] w piśmie z [...] czerwca 2016 r., które wpłynęło do Ministra Infrastruktury i Budownictwa w dniu [...] lipca 2016 r. odpowiadając na wniosek znak: [...], NK [...] dotyczący przesłania uwierzytelnionych kopii akt dotyczących ustalenia odszkodowania na rzecz M. S. za przejętą na własność Skarbu Państwa nieruchomość położoną we wsi [...] oznaczoną jako działki Nr [...],[...] i [...] o powierzchni 3,20 ha w związku z wystąpieniem A. S., M. L., K. S. oraz I. W., reprezentowanych prze r. pr. M. F. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] października 1982 r. Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] sierpnia 1982 r. Nr [...] przesłał w załączeniu całość akt związanych z ww. decyzjami.

W piśmie z 11 sierpnia 2016 r. r. pr. M. F. poinformował Ministra Infrastruktury i Budownictwa, że wypowiedział pełnomocnictwo w zakresie udzielonym jego osobie do reprezentacji w sprawie znak: [...].

W piśmie z 18 sierpnia 2016 r., które wpłynęło do Ministra Infrastruktury i Budownictwa w dniu 22 sierpnia 2016 r. adw. K. N. poinformował organ, że na podstawie udzielonego pełnomocnictwa (przesłanego w załączeniu tego pisma) zgłosił swój udział w przedmiotowej sprawie w charakterze pełnomocnika wnioskodawców w miejsce dotychczasowego r. pr. M. F. i poprosił o kierowanie wszelkiej korespondencji w sprawie na podany w piśmie adres kancelarii adwokackiej.

W dniu [...] listopada 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa wydał decyzję znak: [...] na podstawie art. 157 oraz 158 § 1 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku A. S., M. L., K. S. oraz I. W., reprezentowanych przez adw. K. N. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] sierpnia 1982 r., nr [...] o ustaleniu odszkodowania za rzecz M. S. za przejętą na własność Skarbu Państwa nieruchomość położoną we wsi [...], gmina [...], oznaczoną jako działki nr [...],[...],[...] i [...] o powierzchni 3,20 ha, w której odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z [...] października 1982 r. nr [...]oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] sierpnia 1982 r. nr [...].

W piśmie z 4 października 2016 r., które wpłynęło do Sądu 12 października 2016r. skarżący wniósł skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa zarzucając temu organowi naruszenie art. 35 § 1,2,3 oraz art. 36 k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Skarżący w skardze wniósł o: zobowiązanie Ministra Infrastruktury i Budownictwa do wydania decyzji w sprawie dotyczącej wniosku z 17 listopada 2015 r. w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego adwokata według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że Minister Infrastruktury i Budownictwa prowadzi postępowanie z wniosku A. S., M. L., K. S., I. W. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] sierpnia 1982 r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania na rzecz M. S. za przejęte na własność Skarbu Państwa grunty o powierzchni 3,20 ha, oznaczone jako działki nr [...],[...],[...] i [...], położone we wsi [...], gmina [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] października 1982 r. nr [...].

Zdaniem skarżącego, od chwili złożenia wniosku do organu nie zostały podjęte żadne czynności zmierzające do wydania decyzji w tej sprawie. W związku z tym skarżący wniósł wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, jakim jest przekroczenie terminów do załatwienia sprawy przewidzianych w art. 35 k.p.a. Według skarżącego, skierowanie wezwania do organu poza zdawkową informacją o konieczności pozyskania akt archiwalnych sprawy nie przyniosło skutku w postaci wydania rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącego, zaistniały stan bezczynności w postępowaniu dotyczącym wniosku z 17 listopada 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji, prowadzonym przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa stoi w rażącej sprzeczności z zasadami postępowania administracyjnego oraz terminami przewidzianymi do rozpatrzenia sprawy administracyjnej przewidzianymi w k.p.a. Poprzedzające skargę środki nie przyniosły żadnego skutku. W tej sytuacji skarżący nie widzi innej możliwości doprowadzenia do wydania rozstrzygnięcia aniżeli sądowe zobowiązanie organu administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi oraz wyjaśnił, że Minister Infrastruktury i Budownictwa (dawniej Minister Infrastruktury i Rozwoju) w Departamencie Orzecznictwa prowadzi ponad 5 000 spraw. W każdej z tych spraw muszą być podejmowane rozmaite czynności procesowe, zarówno widoczne dla stron, jak wystąpienia o akta archiwalne, stan prawny, adresy stron itp., jak też i niewidoczne,

takie jak analiza obszernych akt sprawy, weryfikacja stron na podstawie treści ewidencji gruntów, elektronicznych ksiąg wieczystych, KRS itp. oraz przygotowywanie projektów rozstrzygnięć. Każda z tych czynności musi być podjęta i nie może być realizowana jednocześnie we wszystkich sprawach. Każda z ww. czynności wymaga także czasu. Zdaniem Ministra, z uwagi na dużą liczbę spraw podjęcie wszystkich niezbędnych czynności w każdej z tych spraw w sposób terminowy jest niemożliwe pomimo podejmowanych przez organ starań.

Organ wskazał również, że sprawy te, ze względu na ilość, co do zasady rozpatrywane są według kolejności wpływu. Minister wyjaśnił, że zasada szybkości postępowania określona w art. 12 k.p.a. jest współzależna z zasadą prawdy obiektywnej. Kładąc na szali te dwie zasady zdaniem Ministra, trzeba dojść do wniosku, że szybkość prowadzonego postępowania nie może pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowemu czy dana okoliczność została udowodniona. Według Ministra, stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest bowiem wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 k.p.a. i może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wynikającymi żart. 156 § 1 k.p.a.

Organ zaznaczył jednocześnie, że istotne znaczenie dla niniejszej sprawy ma fakt, że decyzją z [...] listopada 2016 r. nr [...] Minister infrastruktury i Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] października 1982 r., nr [...]oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] sierpnia 1982 r., nr [...]. Organ uznała, że w tym stanie faktycznym, wobec braku bezczynności organu, biorąc pod uwagę fakt, że sprawa została zakończona decyzją z [...] listopada 2016 r., wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału aktowego wskazuje na zasadność skargi. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 poz. 718 ze zm. dalej: p.p.s.a.), kognicja sądu administracyjnego obejmuje m.in. kontrolę działalności administracji publicznej przez orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadku, gdy nie wydają decyzji administracyjnej w sprawach indywidualnych, podlegających załatwieniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpatrując skargę na bezczynność sąd kontroluje, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a powołanej ustawy oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa. Zatem skarga wniesiona w tym trybie jest środkiem dyscyplinującym organy administracji publicznej do terminowego załatwiania spraw, mającym na celu wyeliminowanie stanu bezczynności organu i doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej.

Istotę bezczynności oddaje w pełni teza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 listopada 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 590/13 (LEX nr 1406499), w której stwierdzono, że bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznawania sprawy jak też zaniechania, w tym stopień przekroczenia terminów, będą miały znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., czy też nie.

Wskazać należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku skarżącego z 17 listopada 2015 r. reprezentowanego przez r. pr. M. F. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] października 1982 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Gminy w [...] z 26 sierpnia 1982 r., nr [...].

Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i § 2 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i § 2 k.p.a. wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

W rozpoznawanej sprawie, po wpłynięciu w dniu 3 grudnia 2015 r. do Ministra Infrastruktury i Rozwoju przekazanego do rozpoznania według właściwości przez Wojewodę [...] w piśmie z [...] listopada 2015 r., znak: [...] wniosku z [...]listopada 2015 r. A. S., M. L., K. S. oraz I. W. reprezentowanych przez r. pr. M. F. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] sierpnia 1982 r. nr [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] października 1982 r. nr [...] powstał obowiązek, wynikający z art. 104 § 1 k.p.a., załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej w terminie określonym w art. 35 § 1 i § 3 k.p.a.

Na podstawie powyższego należy stwierdzić, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności. Zatem organ pozostaje w bezczynności, w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Treść obowiązku płynącego z art. 35 § 1 k.p.a. oznacza zakaz nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadawania im właściwego biegu oraz obowiązek prowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań przewlekłości w postępowaniu.

W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Wprawdzie w piśmie z 3 czerwca 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa zawiadomił skarżącego, że prowadzone jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] października 1982, nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] sierpnia 1982 r., nr [...] o ustaleniu odszkodowania na rzecz M. S. za przejętą na własność Skarbu Państwa nieruchomość położoną we wsi [...], gmina [...] oznaczoną jako działki nr [...],[...],[...] i [...] o powierzchni 3,20 ha, to jednak Minister Infrastruktury i Budownictwa zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania dopiero po upływie sześciu miesięcy od dnia wpłynięcia wniosku do Ministra Infrastruktury i Rozwoju w dniu 3 grudnia 2015 r.

W okresie od 3 grudnia 2015 r. do 3 czerwca 2016 r. Minister nie podejmował żadnych czynności związanych z rozpatrzeniem wniosku skarżącego i pozostawał w bezczynności.

Jak wynika z akt sprawy pierwsze pismo w sprawie wniosku skarżącego Minister Infrastruktury i Budownictwa wysłał do Urzędu Miasta w [...] w dniu 7 czerwca 2016 r. Zawierało ono prośbę o przesłanie uwierzytelnionych kopii całości akt związanych z przedmiotowymi decyzjami, wobec których skarżący wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności.

Jednakże przez okres sześciu miesięcy skarżący nie był informowany przez Ministra na jakim etapie jest sprawa wszczęta na podstawie jego wniosku z 17 listopada 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] października 1982, nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] sierpnia 1982 r., nr [...] o ustaleniu odszkodowania na rzecz M. S. za przejętą na własność Skarbu Państwa nieruchomość położoną we wsi [...], gmina [...] oznaczoną jako działki nr [...],[...],[...] i [...] o powierzchni 3,20 ha.

Po sześciu miesiącach od wpłynięcia wniosku do Ministra Infrastruktury i Rozwoju organ poinformował skarżącego w piśmie z 3 czerwca 2016 r., że nie było możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie ze względu na konieczność pozyskania akt archiwalnych w sprawie. Jednocześnie Minister Infrastruktury i Budownictwa działając na podstawie art. 36 § 2 k.p.a. wskazał przewidywany termin rozstrzygnięcia przedmiotowe sprawy - do dnia 31 sierpnia 2016 r. Po 6 sześciu miesiącach od wszczęcia postępowanie tylko jeden raz Minister (w piśmie z 3 czerwca 2016 r.) poinformował skarżącego, że nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. z uwagi na konieczność pozyskania akt archiwalnych w sprawie. Jak wynika z akt sprawy termin ten nie został dotrzymany.

Z akt sprawy nie wynika, aby w okresie od wpłynięcia wniosku skarżącego do Ministra Infrastruktury i Rozwoju w dniu 3 grudnia 2015 r. do dnia 7 czerwca 2016 r., kiedy Minister Infrastruktury i Budownictwa wystąpił do Urzędu Miasta w [...] o przesłanie uwierzytelnionych kopii całości akt związanych z decyzjami, wobec których skarżący wystąpił o stwierdzenie nieważności były podejmowane przez organ jakiekolwiek czynności procesowe przez ponad sześć miesięcy.

Kolejnego zawiadomienie o terminie załatwienia sprawy Minister nie skierował do skarżącego. Jak wynika zaś z akt sprawy, zakres podejmowanych w tym czasie przez Ministra czynności nie uzasadniał tak długiego czasu jej prowadzenia. Analiza akt wskazuje bowiem, że pomimo podejmowania przez Ministra czynności zmierzających do uzyskania materiałów dowodowych, niezbędnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, organ nie załatwił sprawy, a jedynie jeden raz poinformował skarżącego o terminie jej załatwienia, stosownie do przepisu art. 36 § 1 k.p.a. oraz art. 35 § 3 k.p.a.

Pomimo wyznaczenia dodatkowego terminu na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia, organ także nie wywiązał się z tego obowiązku prawnego, naruszając tym samym przepisy art. 35 § 3 k.p.a. oraz 36 § 1 k.p.a. Organ bowiem przez wiele miesięcy nie wykonywał obowiązków ciążących na nim z mocy art. 36 § 1 k.p.a. Nie sposób uznać w niniejszej sprawie, że przekroczenie terminów do rozpatrzenia sprawy było nieznaczne.

Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał, że organ postąpił wbrew nakazowi płynącemu z treści art. 36 § 1 k.p.a., a to z tej przyczyny, że od 3 grudnia 2015 r. do dnia skierowania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa, nie wydał rozstrzygnięcia. Organ pozostawał zatem w bezczynności. Tak długotrwałej zwłoki nie może także uzasadniać stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, że Minister Infrastruktury i Budownictwa (dawniej Minister Infrastruktury i Rozwoju) w Departamencie Orzecznictwa prowadzi ponad 5 000 spraw, a w każdej z tych spraw muszą być podejmowane rozmaite czynności procesowe, zarówno widoczne dla stron, jak wystąpienia o akta archiwalne, stan prawny, adresy stron itp., jak też niewidoczne, takie jak analiza obszernych akt sprawy, weryfikacja stron na podstawie treści ewidencji gruntów, elektronicznych ksiąg wieczystych, KRS itp. oraz przygotowywanie projektów rozstrzygnięć. Zdaniem Sądu, nic bowiem nie stało na przeszkodzie, aby organ kierując się zasadą wszechstronności wyjaśnienia sprawy oraz szybkości postępowania rozpoznał wniosek skarżącego z 17 listopada 2015 r. Takie działanie organu nie odpowiada wymogom stawianym przez art. 12 k.p.a. i 35 k.p.a., bowiem organ jest obowiązany załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Wprawdzie przepis art. 36 k.p.a. nie stwarza ograniczeń, ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody.

Przepis ten musi być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Jak wskazano wyżej, art. 36 k.p.a. nie może być interpretowany w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego. Zasady ogólne wyrażone wart. 6-16 k.p.a. nie są tylko dezyderatami czy postulatami bądź nie wiążącymi zaleceniami, ale stanowią normy prawne obowiązujące, ustalające prawne wytyczne działania organów administracji.

Stanowią one integralną część przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów administracji wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, są wytycznymi do stosowania przepisów k.p.a. i dlatego należy je stosować razem z przepisami dotyczącymi poszczególnych instytucji procesowych.

Taki charakter zasad ogólnych jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w literaturze. Zasada m. in. szybkości wynika wprost z art. 12 k.p.a., który nakazuje, aby organy administracji działały możliwie szybko, a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. W związku z tym nowy termin załatwienia sprawy, wyznaczony przez organ w trybie art. 36 § 1 k.p.a., należy oceniać przez pryzmat generalnej zasady szybkości postępowania w powiązaniu z podanymi przez organ przyczynami zwłoki. Ponadto w ocenie Sądu, podawane przez organ powody nierozpatrzenia sprawy w terminie nie mogą być usprawiedliwieniem dla zwłoki w jej załatwieniu, gdyż nie mieszczą się w przesłankach określonych wart. 35 § 5 k.p.a.

Kwestia dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy na co powoływał się Minister Infrastruktury i Budownictwa w zawiadomieniu o terminie załatwienia sprawy z 3 czerwca 2016 r. oraz w odpowiedzi na skargę nie mogą usprawiedliwiać zwłoki w załatwieniu sprawy oraz nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony, także w sferze terminów załatwiania sprawy. Za rażące naruszenie powołanych wyżej przepisów należy uznać nieuzasadnione rodzajem sprawy długotrwałe prowadzenie postępowanie, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu ww. okresie.

Brak wydania stosownego rozstrzygnięcia zgodnie z wnioskiem skarżącego z 17 listopada 2015 r., nie może w takiej sytuacji ekskulpować organu orzekającego od zarzutu dopuszczenia się bezczynności. Tym samym zwłoka w wydaniu tego rozstrzygnięcia została zawiniona wyłącznie przez organ, który nie działał w sprawie szybko i nie dołożył należytych starań, aby w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i niezwłocznie załatwić sprawę.

Nowy termin załatwienia sprawy może być uznany za skutecznie wyznaczony w trybie art. 36 § 1 k.p.a., jeżeli zostanie wskazany przez organ właściwy do załatwienia sprawy, zgodnie z zachowaniem ogólnej zasady szybkości postępowania określonej w art. 12 k.p.a. Podobne stanowisko wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zasada sformułowana w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 k.p.a. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 k.p.a., zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa.

Reasumując w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ postąpił wbrew wszelkim zasadom postępowania administracyjnego, nie dokładając należytych starań, by sprawę szybko załatwić przy jednoczesnym obowiązku wnikliwego działania, posługując się przy tym możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Takie postępowanie organu świadczy o tym, że od 3 grudnia 2015 r. (przekazanie wniosku skarżącego przez Wojewodę [...]) do dnia złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostawał on w zawinionej zwłoce w załatwieniu sprawy.

Wskazane wyżej okoliczności uzasadniają więc stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, co uzasadnia uwzględnienie skargi, jako że organ z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył sprawy, czym naruszył postanowienia przepisu art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. i korespondujący z nim art. 12 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a.

Powyższe okoliczności przemawiają również za uznaniem, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa miała rażący charakter. Sąd uznał zatem, że bezczynność organu w nierozpoznaniu wniosku skarżącego z 17 listopada 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] października 1982 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] sierpnia 1982 r., nr [...] jest nadzwyczaj naganna i nosi cechy rażącego naruszenia prawa ze względu na długotrwałość prowadzenia postępowania i czasokres braku jakiejkolwiek aktywności organu, zmierzającej do załatwienia sprawy w formie procesowej, co wynikało wyłącznie i bezpośrednio z jego niedziałania i opieszałości organu, który nie podejmował koniecznych czynności procesowych, zmierzających do zakończenia postępowania.

Z tych względów, w ocenie Sądu, w okresie ocenianym na potrzeby zastosowania art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 i § 1a, p.p.s.a. postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ nie podjął żadnych, konkretnych, realnych i skutecznych prób szybkiego zakończenia postępowania w sprawie i zignorował wszelkie obowiązujące terminy jej załatwienia.

Z powyższych względów, na podstawie art. 149 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punktach 2 i 3 sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 210 § 2 powołanej ustawy w punkcie 5 sentencji wyroku. W kontekście rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1 wyroku stwierdzić należy, że wprawdzie Sąd umorzył postępowanie w zakresie opisanym w tym punkcie, uwzględniając skargę w części wskazanej w pkt 2 wyroku, to należy mieć na uwadze, że działanie organu dokonane po wniesieniu skargi na jego bezczynność, którą ową bezczynność usuwa, należy oceniać i kwalifikować jako działanie samokontrolne (vide: art. 201 § 1 p.p.s.a.) skutkujące zaistnieniem przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, ale jednocześnie gwarantującej stronie skarżącej zwrot poniesionych kosztów postępowania. Przegraną stroną procesu jest bowiem organ, który usunął stan niezgodności z prawem. W konsekwencji zaistniały podstawy do przyjęcia, iż skarga została uwzględniona w całości i zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Z uwagi na wydanie przez organ rozstrzygnięcia, Sąd w pkt 1 sentencji wyroku orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do wydania aktu administracyjnego w sprawie rozpatrzenia wniosku A. S., M. L., K. S. i I. W. z dnia 17 listopada 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1982 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...]sierpnia 1982 r. nr [...].

Sąd stwierdził podstawy do zastosowania w niniejszej sprawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Wymierzona organowi grzywna w ocenie Sądu, będzie pełniła funkcję prewencyjną i powinna przeciwdziałać bezczynności organu prowadzącego postępowanie. Realne zagrożenie sankcją powinno przede wszystkim zdyscyplinować organ i doprowadzić do sprawnego, a zarazem terminowego prowadzenia postępowania. Wymierzona organowi grzywna powinna także przywrócić zaufanie skarżącego do organów władzy publicznej i skłonić organ do sprawnego i efektywnego prowadzenia każdego postępowania administracyjnego.