Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 508/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 33
journal: Dz.U. 2017 poz 1065
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Zachodniopomorskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 1088/17 w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie statusu bezrobotnego oraz stypendium 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Wojewody Zachodniopomorskiego na rzecz A. L. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Wojewodę Zachodniopomorskiego (dalej: "Wojewoda"), jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1088/17, którym w wyniku uwzględnienia skargi A. L. (dalej: "skarżący"), na decyzję skarżącego kasacyjnie organu z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], uchylono powyższą decyzję oraz poprzedzającą decyzję Starosty M. z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], wydane w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie statusu bezrobotnego oraz stypendium.

Wyrok wydany został w następujących, ustalonych przez Sąd I instancji, okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu [...] grudnia 2014 r. skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w M. i tego dnia Starosta M. (dalej: "Starosta"), wydał decyzję o uznaniu A. L. z dniem [...] grudnia 2014 r. za osobę bezrobotną, jednocześnie orzekając o odmowie przyznania prawa do zasiłku.

Decyzją z [...] kwietnia 2015 r. Starosta przyznał skarżącemu prawo do stypendium w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie odbywania stażu, od dnia [...] kwietnia 2015 r. Następnie, w związku z zakończeniem odbywania stażu, decyzją z [...] grudnia 2015 r. orzekł o utracie prawa do tego stypendium z dniem [...] grudnia 2015 r. Decyzją z [...] grudnia 2015 r. Starosta orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] grudnia 2015 r., a to wobec podjęcia przez niego zatrudnienia.

Po wznowieniu postępowania, decyzją z [...] maja 2017 r., Starosta, w oparciu o art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (aktualnie: Dz. U. z 2017 r., poz. 1065 ze zm.), dalej: "ustawa", oraz art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił następujące własne decyzje ostateczne z dnia:

- [...] grudnia 2014 r. w sprawie przyznania statusu bezrobotnego,

- [...] kwietnia 2015 r. w sprawie przyznania prawa do stypendium,

- [...] grudnia 2015 r. w sprawie utraty prawa do stypendium,

- [...] grudnia 2015 r. w sprawie utraty statutu bezrobotnego.

i orzekł o odmowie przyznania skarżącemu statusu bezrobotnego od dnia [...] grudnia 2014 r. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu rejestracji bezrobotny zapoznał się z informacją w karcie rejestracyjnej dla osób rejestrujących się, co potwierdził własnoręcznym podpisem. Z przedłożonego w dniu [...] stycznia 2017 r. świadectwa pracy wynika, że w okresie od [...] do [...] grudnia 2014 r. A. L. był zatrudniony w W. Spółka z o.o. w B., zatem [...] grudnia 2014 r. uzyskał status osoby bezrobotnej na podstawie nieprawdziwych informacji oraz fałszywie złożonych oświadczeń.

A. L. odwołał się od tej decyzji podnosząc, że rejestrując się w urzędzie pracy [...] grudnia 2014 r. pozostawał w przekonaniu, że jego stosunek pracy uległ rozwiązaniu z chwilą porzucenia pracy w dniu [...] grudnia 2014 r., po przedłożeniu pracodawcy odpowiedniego oświadczenia w tym zakresie. W dniu rejestracji nie miał świadomości, że w dniu [...] grudnia 2014 r. pozostawał jeszcze w stosunku pracy.

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2017 r. Wojewoda Zachodniopomorski, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, w uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że w dniu [...] grudnia 2014 r. skarżący złożył oświadczenie, że jest m.in. osobą niezatrudnioną oraz że zobowiązuje się do poinformowania urzędu pracy o wszelkich zmianach danych przekazanych w dniu rejestracji. Pomimo tego, nawet po powzięciu jednoznacznej informacji o okresie swego zatrudnienia, tj. po otrzymaniu oświadczenia pracodawcy o rozwiązaniu stosunku pracy, a następnie świadectwa pracy, nie poinformował o tym organu. Skoro [...] grudnia 2014 r. był on zatrudniony, oczywiste jest, że w tym dniu wykluczone było posiadanie przez niego statusu bezrobotnego. Organ wyjaśnił również, odwołując się do przepisu § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 listopada 2012 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz. U. z 2012 r., poz. 1299), że nie mógł rozpatrywać możliwości przyznania statusu bezrobotnego na dzień inny niż dzień zgłoszenia się zainteresowanej osoby do powiatowego urzędu pracy.

W skardze strona zarzuciła naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 ustawy poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący nie spełniał warunków do przyznania mu statusu osoby bezrobotnej, a tym samym do przyznania mu prawa do stypendium, podczas gdy warunki określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy zostały przez niego spełnione od dnia [...] grudnia 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uwzględniając skargę podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowań dotyczących statusu osoby bezrobotnej oraz uzyskanego przez skarżącego stypendium. Jako podstawę procesową organy powołały art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W tym zakresie organy wskazały na nową, nieznaną im okoliczność faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji przyznającej skarżącemu status osoby bezrobotnej ([...] grudnia 2014 r.), którą było pozostawanie przez skarżącego w zatrudnieniu, czego dowodzić ma świadectwo pracy wystawione [...] stycznia 2015 r. przez byłego pracodawcę skarżącego. Sąd zgodził się z organem odwoławczym, że dla oceny podstaw wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., pod kątem spełnienia przesłanek do rejestracji danej osoby jako osoby bezrobotnej, istotny jest przewidziany ustawą obiektywny warunek do uzyskania takiego statusu, warunek bycia osobą niezatrudnioną. Nie jest sporne, że [...] grudnia 2014 r. skarżący nie przedstawił w Powiatowym Urzędzie Pracy świadectwa pracy wystawionego dnia [...] stycznia 2015 r., bowiem w dniu rejestracji nim nie dysponował. Z dodatkowych wyjaśnień udzielonych przez Wiceprezesa Zarządu byłego pracodawcy strony w piśmie z [...] marca 2017 r. wynika, że skarżący był zatrudniony od dnia [...] grudnia 2014 r. do [...] grudnia 2014 r. Faktycznie świadczył pracę do dnia [...] grudnia 2014 r. W dniach [...] - [...] grudnia 2014 r. nie stawił się do pracy, w związku z czym pracodawca wysłał dnia [...] grudnia 2014 r. do niego oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia, które ten odebrał dnia [...] grudnia 2014 r. Informacje te zgodne są z wyjaśnieniami skarżącego, który potwierdził fakt porzucenia pracy. Rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w M. w dniu [...] grudnia 2014 r. skarżący otrzymał "Informację dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy", zawierającą wyjaśnienia o prawach i obowiązkach bezrobotnego, co potwierdził własnoręcznym podpisem. W punkcie II ppkt 1 Informacji, poświęconym statusowi bezrobotnego, podano, że "status bezrobotnego ma osoba, która nie jest zatrudniona tzn. nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą". Pouczenie to odbiegało od obowiązującej w dniu rejestracji definicji osoby bezrobotnej wynikającej z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, niejako zrównało pojęcie "niezatrudnienia" z "niewykonywaniem pracy" i mogło prowadzić do przeświadczenia, że bezrobotnym może być osoba, która "nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy (...)". Mogło to uzasadniać przyjęcie przez skarżącego, że w dniu [...] września 2014 r. nie był osobą zatrudnioną – wykonującą pracę. Z tego względu kierowane przez organy pod adresem skarżącego zarzuty wprowadzenia organów w błąd i niepowiadomienia o uzyskaniu w terminie późniejszym świadectwa pracy, są – w ocenie Sądu I instancji – nieuprawnione. Niesporna jest okoliczność nieświadczenia pracy przez skarżącego w dniu [...] grudnia 2014 r. i jej porzucenia z dniem [...] grudnia 2014 r., skutkującego oświadczeniem pracodawcy z [...] grudnia 2014 r. o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 30 § 1 pkt 3 w zw. z art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. W realiach sprawy konieczne było zatem rozważenie, czy skarżący w dniu rejestracji był osobą zatrudnioną w rozumieniu przepisów ustawy, która zdefiniowała pojęcie zatrudnienia w art. 2 ust. 1 pkt 43. Według tego przepisu, ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy. Postępowanie wyjaśniające potwierdziło, że pomimo formalnego pozostawania w stosunku pracy, skarżący w dniu [...] grudnia 2014 r. nie świadczył/nie wykonywał pracy na podstawie stosunku pracy. Okoliczność ta winna stanowić podstawę do dokonania przez organ oceny, czy rzeczywiście wystąpiła przesłanka wyjścia na jaw istotnej dla sprawy nowej okoliczności faktycznej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Odbywanie stażu i otrzymywanie z tego tytułu stypendium może być realizowane tylko przez osobę bezrobotną. Zatem utrata statusu osoby bezrobotnej oznacza utratę wszelkich związanych z tym świadczeń, w tym stypendium z tytułu odbywania stażu. W rozpoznawanej sprawie organy nie rozważyły w sposób należyty, czy sam fakt wystawienia świadectwa pracy przez pracodawcę, w którym jako datę końcową zatrudnienia wskazano dzień doręczenia pracownikowi oświadczenia o rozwiązaniu stosunku pracy, jest wystarczającym dowodem na to, że skarżący w okresie tym był osobą zatrudnioną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 43. Sąd dostrzegł przy tym pewną "niefrasobliwość" skarżącego w jego zachowaniu się względem pracodawcy, z którym zawarł umowę o pracę, a która mogła wynikać z jego młodego wieku. Tym niemniej skutki braku formalnego rozwiązania umowy o pracę i niepoinformowania organu o incydentalnym świadczeniu pracy w dniu [...] grudnia 2014 r., zdaniem Sądu, nie powinny nieść ze sobą skutków trudnych do zaakceptowania z punktu widzenia ratio legis przepisów, których celem ma być pomoc osobom bezrobotnym i ich aktywizacja zawodowa. Skarżący mógł pozostawać w przekonaniu, że nie jest osobą wykonującą pracę na podstawie stosunku pracy, co potwierdzają wyjaśnienia pracodawcy. Niejednoznaczne pouczenie ze strony organu przy jednoczesnym braku świadomości strony o podaniu informacji niepełnych, nie powinno wywoływać negatywnych dla strony skutków, trudnych do pogodzenia w demokratycznym państwie prawnym. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien rozważyć, czy wystąpiła przesłanka do wznowienia i ostatecznie pozbawienia skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] grudnia 2014 r. wraz z konsekwencjami z tego wynikającymi.

W skardze kasacyjnej Wojewody zarzucono naruszenie prawa materialnego na skutek błędnej wykładni przepisów art. 2 ust. 1 pkt 2 i pkt 43 ustawy na skutek przyjęcia, że pomimo formalnego pozostawania skarżącego w stosunku pracy nie świadczył on i nie wykonywał pracy na podstawie umowy o pracę oraz na skutek przyjęcia, że niewykonywanie pracy uzasadniało uznanie przez skarżącego, że nie jest on osobą zatrudnioną.

Wskazując na powyższe wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania lub o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W skardze zawarto również oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

W uzasadnieniu podkreślono, że definiując pojęcie bezrobotnego przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy odwołuje się do pojęcia zatrudnienia zdefiniowanego w art. 2 ust. 1 pkt 43 ustawy, nawiązującego do art. 2 Kodeksu pracy. O posiadaniu tego statusu decyduje stan prawny, natomiast nie ma znaczenia, czy pracownik w określonym czasie faktycznie wykonuje pracę. Faktyczne przerwanie wykonywania pracy nie wywołuje skutków prawnych w sferze zatrudnienia, a decydujące znaczenie ma złożenie oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę. Sąd nieprawidłowo zatem uznał, że pouczenie dla osoby bezrobotnej było wadliwe i wprowadzało bezrobotnego w błąd. Skarżący w dniu rejestracji złożył oświadczenie, że jest osobą niezatrudnioną, a przyjęcie przez Sąd, że mógł on być w okolicznościach sprawy o tym przekonany, wynika z błędnej wykładni powołanych przepisów.

Skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosił o jej oddalenie i przychylił się do wniosku o jej rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym. Zgodził się ze stanowiskiem i uzasadnieniem Sądu I instancji. Wniósł też o zasądzenie kosztów postępowania.

W związku z tym, że pełnomocnik skarżącego kasacyjnie organu – na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej: P.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona skarżąca również nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt l OPS 10/09, opubl. w ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).

W rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania przed Sądem I instancji, a zatem należało dokonać kontroli zaskarżonego wyroku jedynie pod kątem zgłoszonych w skardze kasacyjnej naruszeń prawa.

Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutu kasacyjnego należało zwrócić uwagę na to, że opiera się on wyłącznie na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. (naruszenie prawa materialnego). W sytuacji zaś, w której skargi kasacyjnej nie oparto na drugiej podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 P.p.s.a., tj. na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, związany jest też ustaleniami i oceną stanu faktycznego sprawy, która legła u podstaw zaskarżonego wyroku.

Treść podniesionego zarzutu prawa materialnego sprowadza się do błędnej wykładni wskazanych przepisów ustawy (art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 2 ust. 1 pkt 43), natomiast z jego uzasadnienia wynika, że Wojewoda zarzuca, że błędna jest wykładnia tych przepisów dokonana przez Sąd I instancji, dopuszczająca możliwość zakończenia trwania stosunku pracy na skutek jednostronnej czynności faktycznej pracownika (zaprzestanie świadczenia pracy) bez złożenia stosownego oświadczenia woli przez pracodawcę o rozwiązaniu umowy o pracę.

Wykładnia taka co do zasady jest prawidłowa. Stosownie do treści art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy w wersji obowiązującej na datę wydania zaskarżonej decyzji, starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 bezrobotnym w rozumieniu tej ustawy jest osoba, która w szczególności bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej, a także mająca ukończone 18 lat, która nie nabyła prawa do emerytury lub renty. Jak z powołanej w skrócie definicji wynika, jedną z podstawowych przesłanek posiadania (nabycia lub zachowania) statusu osoby bezrobotnej jest niepozostawanie w zatrudnieniu oraz niewykonywanie innej pracy zarobkowej. Zgodnie z definicją zamieszczoną w art. 2 ust. 1 pkt 43 ustawy, zatrudnienie oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy, pojęcie "innej pracy zarobkowej" oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło. Legalna definicja "osoby bezrobotnej", o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy skonstruowana jest jako suma przesłanek (warunków) koniecznych do łącznego spełnienia. Przy czym by można było zyskać status osoby bezrobotnej jedna część z nich musi zostać spełniona (warunki pozytywne), a druga nie może się ziścić (warunki negatywne). Nie ulega wątpliwości, iż niewykonywanie innej pracy zarobkowej jest jednym z warunków negatywnych uzyskania statusu osoby bezrobotnej wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Orzecznictwo sądowoadministracyjne jest w tej mierze bardzo restrykcyjne, ale wbrew twierdzeniom skargi to nie wadliwa wykładnia tego przepisu legła u podstaw korzystnego dla skarżącego wyroku.

Sąd I instancji dokonał bowiem bardzo wnikliwej analizy okoliczności faktycznych sprawy w kontekście pouczenia zawartego w informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy, doręczonego skarżącemu w dniu rejestracji, tj. w dniu [...] grudnia 2014 r., dopatrując się jego wadliwości, skutkującej wprowadzeniem w błąd skarżącego.

Odnosząc się do kwestii prawidłowości tego pouczenia, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu pierwszej instancji. W znajdującym się w aktach sprawy pouczeniu dołączonym do decyzji o uznaniu za osobę bezrobotną przytoczono szereg przepisów, wśród których wskazano, że za osobę bezrobotną może być uznana osoba, "która nie jest zatrudniona tzn. nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą". Wynika z tego sformułowania, że organ zredagował własną definicję osoby niezatrudnionej, ale nie odbiegającą od tej, jaka wynika z przepisów ustawy [(bezrobotny – oznacza osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej (...)]. Określenie to odpowiada definicji pojęcia "zatrudnienia" z art. 2 ust. 1 pkt 43 ustawy zatrudnieniu - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą. Organ wprowadził zatem element wykonywania pracy dla scharakteryzowania pojęcia "osoby niezatrudnionej", z pewnością niesprzeczny z definicją ustawową, ale w okolicznościach sprawy definicja ta mogła być dla skarżącego myląca. W pojęciu potocznym skarżący bowiem – jak wynika to z niekwestionowanych ustaleń Sądu I instancji – w dniu rejestracji pracy nie świadczył (nie wykonywał), a także nie mógł oczekiwać, że za okres trwania łączącego go z pracodawcą stosunku pracy uzyska jakiekolwiek wynagrodzenie (art. 80 Kodeksu pracy).

Prawidłowe pouczenie, aby mogło służyć celowi powinno jednak nie tylko ograniczać się do zacytowania obowiązujących regulacji prawnych, ale również regulacje te wyjaśniać. Podpisane przez skarżącego pouczenie, zawierające zobowiązanie do poinformowania urzędu pracy, o okolicznościach mających wpływ na wypłatę zasiłku, oraz posiadanie statusu osoby bezrobotnej, tj. o podjęciu pracy na podstawie umowy o pracę, innej pracy zarobkowej (umowa zlecenie) i podleganiu ubezpieczeniu społecznemu z innego tytułu lub ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz innych okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłku i statusu bezrobotnego było bardzo ogólne i w istocie sprowadzało się do przytoczenia przepisów prawa (ustawy).

Dlatego trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, że analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy można mieć wątpliwości, czy rzeczywiście pouczenia zawarte w aktach sprawy, dotyczące poinformowania skarżącego jako bezrobotnego o przyczynach powodujących pozbawienie go statusu bezrobotnego były na tyle precyzyjne, że obejmowały również taką sytuację, z jaką organy wiążą utratę przez niego w tej sprawie takiego statusu. Pouczenie mogło budzić wątpliwości co do tego, czy w dniu rejestracji skarżący był bezrobotnym, a w szczególności czy wykonywanie czynności zarobkowych przez okres jednego dnia, a następnie porzucenie pracy (czyli w rozumieniu potocznym jej nieświadczenie), będzie skutkowało pozbawieniem statusu bezrobotnego.

Trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że pomiędzy zaistnieniem okoliczności, która ma wpływ na status danej osoby jako bezrobotnej a wyraźnym wskazaniem, że zaistnienie danej okoliczności będzie skutkowało pozbawieniem statusu osoby bezrobotnej – istnieje dość istotna różnica. Prawidłowe poinformowanie osoby bezrobotnej powinno polegać na tym, że taka osoba wie, jakie będą konsekwencje zaistnienia danego zdarzenia, a zatem w rozpoznawanej sprawie powinno zawierać wyraźne wskazanie, że bezrobotnym nie jest osoba pozostająca w stosunku pracy, do chwili jego rozwiązania. Nie byłoby wątpliwości, gdyby skarżący złożył oświadczenie, zgodnie z którym pozostawanie w stosunku pracy, niezależnie od okresu czasu trwania tego stosunku, a nie "niewykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy", będzie skutkowało pozbawieniem statusu bezrobotnego. Takiego jednak oświadczenia w tej sprawie nie złożył.

Sytuacja w jakiej znalazł się skarżący z pewnością nie jest sytuacją typową. Mając na względzie jego wiek, wykształcenie i doświadczenie życiowe, przede wszystkim w kontekście ustalonego stanu faktycznego, nie sposób uznać, żeby miał on możliwość zakwalifikowania sytuacji, w której się znalazł jako przypadek podpadający pod jakąkolwiek przesłankę wskazaną w pouczeniu i oświadczeniu. Nie mógł on przypuszczać, iż stawienie się w Powiatowym Urzędzie Pracy w trzy dni po faktycznym zaprzestaniu świadczenia pracy, będzie skutkować pozbawieniem go ex post statusu bezrobotnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że warunkiem zastosowania sankcji pozbawienia statusu bezrobotnego jest jego pouczenie o nałożonym na niego obowiązku, w sposób umożliwiający mu jego późniejsze wykonanie. Zatem bezrobotny może zostać pozbawiony statusu bezrobotnego tylko wówczas, jeżeli miał świadomość wystąpienia zdarzeń, które zgodnie z udzielonym mu uprzednio w sposób właściwy pouczeniem, skutkują określonymi konsekwencjami prawnymi, w tym m.in. utratą uzyskanego statusu bezrobotnego. Skarżący w odwołaniu wyraźnie oświadczył, iż nie był świadomy tego, że pomimo zaprzestania świadczenia pracy w dniu [...] grudnia 2014 r., sama okoliczność, że zawarty z pracodawcą stosunek pracy nie został jeszcze formalnie rozwiązany, stanowi przeszkodę do prawidłowej rejestracji. Można jedynie domniemywać, że gdyby posiadał takową wiedzę oraz gdyby dysponował w tym dniu świadectwem pracy, to nie było przeszkód, by to świadectwo bez żadnych negatywnych dla niego konsekwencji złożyć. Ponadto o niezdawaniu sobie przez niego z wadliwości swojego zachowania, polegającego na niepoinformowaniu Urzędu Pracy o faktycznej dacie rozwiązania stosunku pracy przez jego byłego pracodawcę, świadczy też to, że przedmiotowe świadectwo pracy sam przedłożył, nie próbując ukryć go przed organami zatrudnienia.

Usprawiedliwione zatem jest stanowisko Sądu I instancji, że skarżący mógł być przekonany, iż otrzymanie świadectwa pracy nie wpłynęło na jego status jako osoby bezrobotnej, a brak jakiegokolwiek działania z jego strony wynikał z nieświadomości co do znaczenia prawnego tego dokumentu i z nieznajomości przepisów, a także nazbyt ogólnego pouczenia dokonanego w dniu rejestracji.

Końcowo należy zaznaczyć, że skoro w skardze kasacyjnej zarzucono wyłącznie błędną wykładnię wskazanych przepisów ustawy, natomiast nie zawarto w niej zarzutu błędnej subsumcji stanu faktycznego sprawy pod te przepisy, to stanowisko Sądu I instancji, opierające się na niemożności ich zastosowania w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, w istocie w skardze kasacyjnej nie mogło zostać skutecznie podważone.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną, jako nie opartą na usprawiedliwionych podstawach.

Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 204 pkt 2 P.p.s.a.