Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 953/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp.z.o.o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 1321/10 w sprawie ze skargi [...] Sp.z.o.o. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia z mocy prawa nabycia użytkowania wieczystego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 24 lutego 2011 r., II SA/Kr 1321/10 oddalił skargę [...] Sp. z o.o. z/s w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2408/98, LEX 44392, wyrok WSA w Olsztynie z 16 czerwca 2009 r., II SA/Ol 443/09).

Sprawa ta była przedmiotem rozpoznania tutejszego sądu w postępowaniu II SA/Kr 678/06 oraz II SA/Kr 1329/09. W pierwszej sprawie wyrażono wiążącą ocenę prawną i wskazania co dalszego postępowania także dla sądu - tak w niniejszej sprawie, jak i w sprawie II SA/Kr 1329/09. W uzasadnieniu wyroku II SA/Kr 678/06 sąd stanął na stanowisku, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy powinno zapaść w oparciu o unormowanie zawarte w ustawie z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) zwanej dalej u.g.n. – w szczególności w art. 200 ust. 1 tej ustawy oraz wydanego na podstawie zawartego w tej ustawie upoważnienia - rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r., Nr 23, poz. 120 ze zm.). Ponadto wskazano, że w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw i instytucji oraz zakładów nieruchomości i innych obiektów (jedn. tekst Dz. U. z 1970 r., nr 28, poz. 225 ze zm.) gdyż nie istnieje podstawa prawna do stosowania tego nieobowiązującego już aktu prawnego. Sąd przesądził także, że dla stwierdzenia prawa zarządu koniecznym było wykazanie tej okoliczności (sprawowanie zarządu) na podstawie jednego z dokumentów wskazanych przepisem § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. Ciężar wykazania tej okoliczności spoczywał na organach administracji, które miały podjąć w tym zakresie inicjatywę dowodową. Wyrok w sprawie II SA/Kr 678/06 przesądził też, że jeżeli uprawniony będzie wniosek w kwestii nieistnienia dokumentów, o których mowa § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r., to dopuszczalny jest wniosek, że w sprawie nie miał zastosowania § 4 ust. 3 tego rozporządzenia.

Sąd I instancji, związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Kr 678/06 zobligowany był uznać, że stosując przepis art. 200 ust. 1 u.g.n. i § 4 ust. 1 Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych (...), organy administracji mogły dokonać ustaleń, co do wykonywania na dzień 5 grudnia 1990 r. przez poprzednika prawnego strony skarżącej [...] w S. prawa zarządu w stosunku do nieruchomości oznaczonych obecnie jako działki nr [...] i [...] w Z., jedynie w oparciu o dokumenty enumeratywnie wymienione w § 4 ust. 1 rozporządzenia. W sytuacji pozytywnego wykazania, że żaden z wymienionych tam dokumentów nie był sporządzony w przeszłości, wykluczone zostało przeprowadzenie dowodów osobowych (zeznań świadka, przesłuchanie strony) na wykazanie sprawowania zarządu w stosunku do tej nieruchomości przez [...] w S. Uprawiony jest bowiem pogląd wyrażony przez organ, że z brzmienia § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. wynika, że dowód taki można przeprowadzić jedynie w sytuacji, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia, tj. w sytuacji kiedy takie dokumenty rzeczywiście istniały, ale nie zachowały się do dnia orzekania. Nie ma przy tym znaczenia sposób objęcia tej nieruchomości przez [...] w S., tj. że był on zgodny z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej (...), gdyż rozporządzenie to nie może być (jako nieobowiązujące) uwzględniane przez organy administracji w wykazywaniu sprawowania prawa zarządu. Analogiczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku II SA/Łd 587/09.

Zgodnie z dyspozycją § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

Nie budzi wątpliwości sądu, że organy administracji dokładając należytej staranności w realizacji wytycznych sądu w sprawach II SA/Kr 678/06 oraz II SA/Kr 1329/09 pomimo, że uzyskały wszelkie dostępne dokumenty obrazujące przekazanie poprzednikowi prawnemu strony skarżącej przedmiotowej nieruchomości, nie uzyskały żadnego dokumentu, o którym mowa w cyt. przepisie. Dokumentami takimi nie są w szczególności uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Suchej Beskidzkiej z [...] listopada 1972 r. i [...] czerwca 1972 r. oraz Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z [...] grudnia 1972 r. Wykazują one fakt utworzenia państwowej jednostki organizacyjnej, poprzednika prawnego skarżącej oraz przekazanie mu przez Przedsiębiorstwo [...] w K. m.in. restauracji "[...]" w Z., ale z całą pewnością nie są one dokumentami wymienionym w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. Uchwały te w szczególności nie są wskazanymi w pkt 8 uchwałami, zarządzeniami lub decyzjami wydanymi w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, ponieważ ich treść nie zawiera oznaczenia nieruchomości. Z kolei przekazane przez stronę skarżącą protokoły przekazania środków, nie spełniają warunku o którym mowa w pkt 9, gdyż nie są protokołami przekazania nieruchomości.

Nie ma znaczenia argument skarżącej, że jej poprzednik prawny przejął przedmiotowe nieruchomości od Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w K. zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, protokołem zdawczo-odbiorczym zawierającym określenie składników majątkowych, gdyż nieruchomości jako składnik zakładu nie podlegały odrębnemu przekazaniu, a wobec tego nie obowiązywał go wynikający z art. 80 ust. 1a i 2 o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), nakaz wystąpienia o wydanie decyzji o oddanie w zarząd nieruchomości bowiem legitymował się on dokumentami o przekazaniu gruntów sporządzonymi w formie prawem przewidzianej. Sąd I instancji związany jest poglądem wyrażonym w sprawie II SA/Kr 678/06, że rozporządzenie Rady Ministrów z 4 października 1958 roku w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej (...), jako nieobowiązujące nie może być uwzględniane przez organy administracji w wykazywaniu sprawowania prawa zarządu. Ocena prawna poprzednika prawnego strony skarżącej, że z uwagi na dysponowanie dokumentami o przekazaniu mu składników majątkowych (w tym nieruchomości) zgodnie z przepisami ówcześnie obowiązującymi, nie jest zobligowany do wystąpienia do odpowiedniego organu o oddanie mu nieruchomości w zarząd w trybie art. 80 ust 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, jest też bez znaczenia. Istotnym jest bowiem skutek tego zapatrywania, w konsekwencji którego strona skarżąca dokumentami takimi się nie legitymuje.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut, że na wykazanie sprawowania zarządu jest możliwe przez przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony lub zeznań świadków, co organy administracji zignorowały. Sąd w sprawie II SA/Kr 678/06 przesądził, że prawidłowa jest ocena prawna organów administracji, że w razie wykazania że dokumenty o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. nigdy nie istniały, przepis § 4 ust. 3 tego rozporządzenia Rady Ministrów (stanowiący o możliwości przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków lub przesłuchania stron) nie ma zastosowania. Sąd w sprawie SA/Kr 678/06 przesądził także, że prawidłowa była negatywna ocena zeznań świadka M. P. dokonana przez organy administracji oraz, że na podstawie oświadczeń składanych na rozprawie administracyjnej (aczkolwiek nie jest to oczywiście dowód z przesłuchania strony w trybie art. 86 kpa) można wywieść, że Prezes Zarządu strony skarżącej żadnych informacji ponad składane przez stronę dowody z dokumentów nie posiadał. Bezpodstawnym jest także zarzut, że organ nie podjął czynności zmierzających do uzyskania z archiwum uchwały Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z [...] grudnia 1972 r. Dokument ten organ bowiem uzyskał i to od strony skarżącej a znajduje się on w aktach administracyjnych pod kartą 249-247.

Skargę kasacyjną od tego wyroku złożyło "[...]" sp. z o.o. w S., zaskarżając go w całości. Jako podstawę kasacyjną wskazano:

1) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 151 i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez pominięcie uchybień organów administracji publicznej, tj. art. 7 i 77 oraz 75 k.p.a., które nie uznały, że skarżący wykazał uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie nr [...] z [...].12.1972 r. w sprawie połączenia państwowych przedsiębiorstw przemysłu gastronomicznego na terenie województwa krakowskiego objęcia w użytkowanie nieruchomości stanowiących dz. ew. nr [...] i [...];

2) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię:

a) art. 200 ust. 1 u.g.n. w oraz § 4 ust. 1 pkt 8 i 9 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych (...) przez uznanie, że wnoszący skargę nie spełnił warunku wynikającego z tego przepisu przedkładając uchwałę Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej nr [...] z [...].12.1972 r. w sprawie połączenia państwowych przedsiębiorstw gastronomicznych na terenie województwa krakowskiego oraz protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.

b) art. 80 ust. 1 ustawy z 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przez błędną wykładnię poprzez przyjęcie, że stan faktyczny władania przez poprzednika prawnego spółki nie stanowił użytkowania w rozumieniu tego przepisu, przez co nie nastąpiło przekształcenie tegoż użytkowania w prawo zarządu,

c) błędną wykładnię § 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 04 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej (...) - przez przyjęcie, że przekazanie nieruchomości stanowiących obecnie dz. ew. [...] i [...] bilansem przekazania wg stanu na 01.01.1973 r. wykonane na podstawie uchwały Prezydium WRN w Krakowie z [...].12.1972 r. doprowadziło jedynie do przeniesienia posiadania objętych bilansem składników majątkowych, a nie spowodowało powstania prawa użytkowania po stronie [...] w S. oraz niezastosowanie § 4 ust. 1 pkt 8 i 9 tego rozporządzenia,

d) błędną wykładnię § 4 ust. 1 pkt 8 i 9 i ust. 3 rozporządzenia z 10 lutego 1998 r. dotyczącego uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu przez uznanie, że wnoszący skargę nie spełnił warunku wynikającego z tego przepisu przedkładając uchwałę Prezydium WRN nr [...] z [...].12.1972 r. oraz protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przez stwierdzenie, że postanowienia rozporządzenia Rady Ministrów z 04.10.1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw instytucji oraz zakładów nieruchomości i innych obiektów majątkowych jako nieobowiązujące nie mogą być uwzględniane przez organy administracji przy wykazywaniu sprawowania prawa zarządu,

e) błędną wykładnię art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji przez nieuwzględnienie wynikającej z tego przepisu zasady równości wobec prawa która została naruszona przez art. 15 ustawy z 30.07.1997 r. o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej "Poczta Polska" (Dz. U. z 1997 Nr 106, poz. 675 ze zm.), art. 2 ustawy z 24.04.1997 r. o zmianie ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych (Dz. U. Nr 75, poz. 467) oraz art. 35 ust. 3 ustawy z 08.09.2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 84, poz. 948), w których stan faktycznego posiadania nieruchomości Skarbu Państwa skutkuje uzyskaniem z mocy prawa wieczystego użytkowania gruntu i prawa własności usytuowanych na nich budynków.

Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę spółki uznając, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 4.10.1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej (...) nie obowiązują, a zatem nie mogą stanowić podstawy prawnej wykazania tytułu prawnego do nieruchomości objętej wnioskiem o stwierdzenie nabycia prawa wieczystego użytkowania, z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r.

Poprzednik prawny spółki [...] z dniem 1 stycznia 1973 roku przejął od byłego [...] jako użytkownika nieruchomości stanowiące mienie państwowe, które obecnie stanowią dz. ew. [...], [...] i [...]. Skarżący otrzymał nieruchomości i znajdujące się na nim obiekty zgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami tj. rozporządzenia Rady Ministrów z 4.10.1958 roku. Jako podstawę prawną uchwały Prezydium WRN w Krakowie z [...].12.1972 r. powołano § 1 ust. 2 i § 2 ust. l cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z 4.10.1958 r. § 2 ww. rozporządzenia przewidywał przekazanie zakładu w drodze decyzji administracyjnej na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego zawierającego określenie składników majątkowych zakładu (§ 4 rozp.). Nieruchomości objęte postępowaniem jako stanowiące składnik zakładu nie podlegały odrębnym przekazaniom, bo tak stanowi § 7 tego rozporządzenia, dlatego nie ma protokołu przekazania gruntu z oznaczeniem konkretnej nieruchomości. Z powyższych przyczyn poprzednika prawnego wnioskodawcy nie obowiązywał nakaz wynikający z art. 80 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, bowiem legitymował się dokumentami wydanymi w formie prawem przewidzianym, tj. na zasadach określonych rozporządzeniem Rady Ministrów z 4 października 1958 r. Zatem zgodnie z ust. 1 art. 80 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z mocy prawa użytkowane przez poprzednika prawnego spółki nieruchomości przeszły w zarząd tego przedsiębiorstwa. Dlatego zgodnie z tym przepisem nieruchomości użytkowane przez poprzednika prawnego spółki z mocy prawa przeszły w zarząd tego przedsiębiorstwa. Z tego powodu do poprzednika prawnego spółki nie odnosił się przepis art. 81 ust. 1a i 2 powyższej ustawy nakładający na posiadaczy nieruchomości państwowych nielegitymujących się dokumentami o przekazaniu gruntów wydanymi w formie prawem przewidzianym - obowiązek wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji o oddanie w zarząd nieruchomości. Pojęcie zarządu wprowadziła ustawa z 29.04.1985 r. a przekazanie nastąpiło w roku 1973 zatem nie można było przekazać zarządu bo taka forma prawna władania nieruchomościami państwowymi wówczas nie istniała.

Z treści powołanych przepisów prawnych wynika, że poprzednik prawny spółki powyższe nieruchomości miał w zarządzie. Obecnie obowiązujące przepisy wykonawcze do art. 200 u.g.n., a to rozporządzenie Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. przewidują, że fakt przysługiwania prawa zarządu w dniu 5 grudnia 1990 ustala się na podstawie co najmniej jednego z dokumentów, to znaczy m.in. decyzji lub protokołu przekazania nieruchomości sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed 1 sierpnia 1985 r. Takie dokumenty wynikające z rozporządzenia Rady Ministrów z 4.10.1958 r. zostały przedłożone zatem spełnione zostały przesłanki z § 4 ust. 1 pkt 8 i 9 rozporządzenia z 10.02.1998 r.

Naruszony został także art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji przez nieuwzględnienie zasady równości wobec prawa, która została naruszona przez postanowienia art. 15 ustawy z 30.07.1997 r. o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej "Poczta Polska", art. 2 ustawy z 24.04.1997 r. o zmianie ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych i art. 35 ust. 3 ustawy z 08.09.2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", w których stan faktycznego posiadania nieruchomości Skarbu Państwa skutkuje uzyskaniem z mocy prawa wieczystego użytkowania gruntu i prawa własności usytuowanych na nich budynków.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

2. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że będąc związany oceną prawną (art. 153 p.p.s.a.) wyrażoną w niniejszej sprawie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 20 listopada 2007 r., II SA/Kr 678/06, dokonał kontroli zaskarżonej decyzji wedle przepisów prawa mających zgodnie z tą oceną zastosowanie w niniejszej sprawie i w znaczeniu nadanym im w tej ocenie. Uznał, że w stanie prawnym wynikającym z tej oceny, organy administracji nie naruszyły prawa.

3. Ocena prawna wyrażona w prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Zarówno organ administracji, jak i sąd administracyjny, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie, zarówno gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach - por. szerzej wyrok NSA z 1 września 2010 r., I OSK 920/10.

4. Natomiast niezastosowanie się przez sąd I instancji do oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu administracyjnego jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej wskazaną w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., ponieważ art. 153 p.p.s.a. należy uznać za przepis prawa materialnego. Kształtuje on bowiem rozstrzygnięcie sądu w postępowaniu wszczętym na skutek powtórnego zaskarżenia danego aktu lub czynności organu administracji publicznej. Mówiąc innymi słowy, sąd administracyjny nie może przyjąć innego znaczenia mającego zastosowanie w sprawie przepisu, niż ustalone w ocenie prawnej zwartej w uzasadnieniu prawomocnego wyroku. W orzecznictwie stwierdzono nawet, że wojewódzki sąd administracyjny, który pomija ocenę prawną wiążącą go w danej sprawie, dopuszcza się naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego zawartej w art. 2 Konstytucji RP – por. wyrok NSA z 21 maja 2010 r., II FSK 153/09 (niepubl.).

5. Naczelny Sąd Administracyjny, badając orzeczenie Sądu I instancji wyłącznie pod względem zgodności z prawem (art. 174 p.p.s.a.) i stwierdzając związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego oceną prawną w myśl art. 153 p.p.s.a., jest uprawniony jedynie do oceny, czy sąd I instancji prawidłowo ten przepis zastosował. W przypadku odpowiedzi pozytywnej nie można stwierdzić naruszenia przez ten sąd, czy to przepisów postępowania administracyjnego w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., czy to przepisów prawa materialnego, które były już przedmiotem wykładni wyrażonej w prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego - por. np. wyrok NSA z 16 maja 2007 r., I FSK 857/06, OSP 2008, nr 11, poz. 119.

6. Jednakże skarżące przedsiębiorstwo nie zarzuciło Sądowi I instancji, ani tego, że nie był on związany w niniejszej sprawie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 20 listopada 2007 r., II SA/Kr 678/06, ani też tego, że przyjęta przez niego ocena prawna jest niezgodna z oceną wyrażoną w przywołanym wyroku z 20 listopada 2007 r. Tym samym podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi nie mają usprawiedliwionych podstaw, ponieważ jako pozostające w sprzeczności z wiążącą w tej sprawie na zasadzie art. 153 p.p.s.a. oceną prawną nie mogą być wzięte pod uwagę.

7. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.