Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 362/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi F. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", uchylił decyzję Starosty [...] z [...] grudnia 2013 r. nr [...], i umorzył postepowanie przed organem I. instancji w przedmiocie zwrotu nieruchomości stanowiącej własność Miasta W., położonej w W., przy ulicy [...], oznaczonej jako projektowana działka ew. nr [...] (pow. 0,1664 ha), powstałej w wyniku podziału działki ew. nr [...].

Uzasadniając zaskarżona decyzję organ administracji wskazał następujące uwarunkowania prawne i faktyczne, które uwzględnił orzekając w sprawie:

- w myśl art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.) nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

- pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

- pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

- jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości zwrotowi podlega pozostała część.

- zakres przedmiotowy nieruchomości, podlegających zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, został określony w jej art. 216 poprzez wskazanie zamkniętego katalogu aktów prawnych lub poszczególnych przepisów ustaw na podstawie, których nastąpiło przejęcie lub nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa; zgodnie z brzmieniem art. 216 ust. 1 przepisy te stosuje się odpowiednio m. in. do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94),

- w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że nieruchomość, o której orzekał organ I. instacji została nabyta przez Skarb Państwa na zasadach zrównanych przez ustawodawcę z wywłaszczeniem (wywłaszczona sensu largo); w oparciu o zgromadzony w aktach niniejszej sprawy materiał dowodowy możliwe jest ustalenie aktualnego oznaczenia w ewidencji gruntów nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego z [...] sierpnia 1973 r. (Repertorium [...]); z treści pisma Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. z [...] lutego 2010 r. wynika m.in., że dawna działka ewidencyjna nr [...] (z dawnego obr. [...]) aktualnie jest oznaczona także jako część działki ew. nr [...] (obr. [...]),

- postanowieniem Wojewody [...] z [...] listopada 2008 r. Starosta [...] został wyznaczony do rozstrzygnięcia o zasadności roszczenia zwrotowego p. F. L. obejmującego nieruchomość, oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] (obr. [...]),

- w oparciu o informację zamieszczoną w sporządzonym na potrzeby niniejszego postępowania opracowaniu geodezyjnym - projekcie podziału nieruchomości, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] (obr. [...]), sporządzonym przez geodetę uprawnionego można ustalić, że działka ew. nr [...] została podzielona na działki nr [...] i [...] (w wyniku wydzielenia gruntów o jednorodnym stanie prawnym); podział nastąpił w oparciu o zarejestrowane opracowanie (nr [...]); następnie z działki ew. nr [...] na potrzeby niniejszego postępowania wydzielono nieruchomość o powierzchni 1664 m2, którą na mapie z projektem podziału oznaczona jako działka ew. nr [...]; opracowanie geodezyjne, sporządzone przez uprawnionego geodetę, zostało przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (nr [...]),

- w toku postępowania Starosta [...] ustalał aktualny sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości,

- w niniejszej sprawie cel publiczny, uzasadniający wywłaszczenie został wskazany w treści aktu notarialnego z [...] sierpnia 1973 r. (Repertorium [...]) jedynie ogólnikowo jako budowa zespołu mieszkaniowego "[...]" i częściowo pod ulice miejskie zespołu mieszkaniowego; organ I. instancji, prowadząc postępowanie, podejmował działania zmierzające do pozyskania dowodów, pozwalających na konkretyzację ogólnie określonego celu wywłaszczenia,

- jednak Starosta [...], rozpatrując kwestię zbędności przedmiotowej nieruchomości, winien rozstrzygnąć uprzednio, czy w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działka ew. nr [...] nie zachodzą formalne przeszkody dla powtórnego orzekania w tym zakresie,

- ponowne merytoryczne orzekanie jest bezprzedmiotowe (niedopuszczalne) z uwagi na objęcie przedmiotowej nieruchomości, oznaczonej aktualnie jako działka ew. nr [...], ostateczną decyzją Starostę Powiatu [...] z [...] listopada 2001 r. o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy [...] i [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] (obr. [...]) na rzecz p. F. L. (w pkt I) oraz o odmowie zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni 11168 m2 (w pkt IV),

- ponowne postępowanie w przedmiocie zwrotu, zainicjowane kolejnym wnioskiem, należało umorzyć wobec art. 105 § 1 K.p.a., zapobiegając merytorycznemu orzekaniu w zakresie objętym ostateczną decyzją już wydaną w tej sprawie; status nieruchomości o powierzchni 11168 m2, pochodzącej z dawnych działek nr [...] (dawny obręb [...]) i nr [...] (dawny obręb [...]), której to części odpowiada projektowana działka ew. nr [...], został uregulowany ostateczną decyzją Starosty Powiatu [...] z 2001 roku, której adresatem były wszystkie strony niniejszego postępowania; dobrowolnie zrezygnowały one z prawa do wniesienia odwołania, o czym świadczy klauzula umieszczona na znajdującym się w aktach sprawy egzemplarzu decyzji,

- ostateczna decyzja z 2001 roku dotyczy tych samych stron postępowania, tego samego przedmiotu, istotny dla sprawy stan faktyczny nie zmienił się -nakłady dokonane na przedmiotowej nieruchomości po 2001 roku nie mają znaczenia dla oceny zbędności dla realizacji celu wywłaszczenia; przy tym identyczny jest również stan prawny, ponieważ 10 letni termin - dodany przez ustawodawcę w art, 1 pkt 89 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), zwanej "nowela z 2004 roku", zmieniający art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie; wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. o sygn. akt P 38/11 (Dz.U. z 2014 r., poz. 376), nie może być wątpliwości, że reguła zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zgodnie z którą, za zbędną dla realizacji celu wywłaszczenia należy uznać nieruchomość na której pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany, znajduje zastosowanie jedynie do tych nieruchomości wywłaszczonych przed 27 maja 1990 r., na których w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. nie zrealizowano celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu,

- w niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma zatem ustalenie, czy na przedmiotowej nieruchomości nastąpiła realizacja celu uzasadniającego wywłaszczenie; na plan dalszy schodzi kwestia, czy cel publiczny zrealizowany został z zachowaniem 10 letniego terminu, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami,

- w związku z powyższym, w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, reguła zwrotu - określona w 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w jej aktualnym brzmieniu - odpowiada w swojej istocie regule sprzed nowelizacji, dokonanej nowelą z 2004 roku; wobec rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt P 38/11 zasadniczym dla rozstrzygnięcia organu administracji - zapadłego zarówno przed 22 września 2004 r., jak i po tej dacie - jest ustalenie, czy został zrealizowany cel, uzasadniający wywłaszczenie; przy tym ustalenie, że realizacja celu nastąpiła z naruszeniem terminu 10 lat od dnia wywłaszczenia, nie może w niniejszej sprawie skutkować wydaniem rozstrzygnięcia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości,

- mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że zasada określona w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w jego pierwotnym brzmieniu, i zastosowana przez Starostę Powiatu [...] w decyzji z 2001 roku, jest kontynuowana, wobec nieruchomości stanowiącej przedmiot zaskarżonego rozstrzygnięcia Starosty [...]; także obecnie zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest możliwy bowiem dopiero po ustaleniu, że realizacja celu uzasadniającego wywłaszczenie w ogóle nie nastąpiła (bez znaczenia jest realizacja bez zachowania 10 letniego terminu), co odpowiada podstawie prawnej ostatecznej decyzji z 2001 roku, opartej o identyczną normę prawną,

- zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, wyrażonym w wyroku o sygn. akt P 38/11: "Brak w ustawie nowelizującej z 2003 r. przepisów intertemporalnych nie oznacza bezwzględnej konieczności stosowania zasady bezpośredniego działania nowego prawa do wszelkich stanów ukształtowanych zarówno po, jak i przed zmianą prawa, ani też zezwolenia na wsteczne działanie nowych przepisów. Brak przepisów intertemporalnych nie oznacza zezwolenia ustawodawcy na wsteczne działanie nowych lub zmienionych przepisów. W sytuacji, gdy nowa ustawa nie reguluje kwestii intertemporalnych, "lukę" powinny wypełnić w drodze odpowiedniej wykładni organy stosujące prawo"; zaznaczył one też: "stany faktyczne, powstałe lub zrealizowane w okresie formalnego obowiązywania norm dotychczasowego prawa, powinny podlegać, co do zasady jego dalszej ocenie normatywnej (tzn. ocenie według "starych" reguł), chyba że prawodawca wskaże dostatecznie przekonywujące argumenty, które uzasadniają wprowadzenie wstecznego działania nowego prawa.",

- mając powyższe na uwadze, w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania, zasada prawna zastosowana w ostatecznej decyzji z 2001 roku jest kontynuowana, pomimo zmiany brzmienia art. 137 ust. 1 pkt 2 po 22 września 2004 r.; wobec orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt P 38/11, niezmiennie zasadność orzeczenia o zwrocie nieruchomości uzależniona jest od braku realizacji celu uzasadniającego wywłaszczenie,

- mając powyższe na uwadze w istocie zachodzi tożsamość podmiotowa, przedmiotowa i prawnofaktyczna pomiędzy sprawą zakończoną ostateczną decyzją z 2001 roku., a sprawą rozstrzyganą przez organ I. instancji decyzją z [...] grudnia 2013 r.,

- w kwestii tożsamości spraw administracyjnych wypowiadał się m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 30 września 2008 r. (sygn. akt II SA/Kr 618/08); był on wydany w stanie faktycznym zbliżonym do zaistniałego w niniejszej sprawie; w ocenie Sądu "[...] zmiany przepisów oraz zdarzenia faktyczne, które mają miejsce po wydaniu aktu jurysdykcji, są już poza granicami rozstrzygniętej sprawy (por. J. Swiątkiewicz: Nowe okoliczności w sprawie jako przyczyna wznowienia postępowania administracyjnego, PiP 1963, z. 4, s, 649; B. Adamiak: Wznowienie postępowania administracyjnego, AUW No 1093, Przegląd Prawa i Administracji XXVI, Wrocław 1990, s. 46). Nie oznacza to jednak, że zawsze kreują nową sprawę administracyjną i stanowią o możliwości podjęcia nowej decyzji stosowania prawa (por. T. Kiełkowski: Sprawa administracyjna w ujęciu dynamicznym, Casus 2001, nr 21, s. 25). Sprawa administracyjna traci swój prawny byt, w założeniu definitywnie, z chwilą, gdy będąca jej istotą możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego zostaje zrealizowana, a jej miejsce w obrocie prawnym zajmuje decyzja ostateczna, której trwałość jest chroniona zasadą wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. Zasada ta, choć literalnie odnosi się do samej decyzji, implikuje w istocie trwałość autorytatywnie skonkretyzowanej normy indywidualnej i oznacza, że w normę tę nie można ingerować bez wyraźnego upoważnienia ustawowego. Zmiana prawnych elementów, które uprzednio kształtowały rozstrzygniętą już sprawę administracyjną, sama przez się nie ma tu zatem żadnego znaczenia; aby powstała nowa sprawa administracyjna, konieczne jest bowiem nie tylko zaistnienie tej zmiany, ale także - a raczej przede wszystkim - związanie z nią wspomnianego upoważnienia (por. J. Filipek: Granice między normami prawa materialnego a normami postępowania w prawie administracyjnym (Administracja publiczna w państwie prawa. Księga jubileuszowa dla profesora Jana Jendrośki, AUW No 2154, Prawo CCLXVł, Wrocław 1999, s. 101)."; w dalszej części uzasadnienia wyroku zaznaczono, że takie upoważnienie, pozwalające organom administracji na ponowne rozpatrywanie sprawy administracyjnej, mogą zawierać przepisy przejściowe, w których ustawodawca często przesądza w sposób wyraźny lub dorozumiany o losach uprzednio skonkretyzowanych uprawnień i obowiązków (będąc w zasadzie ograniczonym jedynie obowiązkiem poszanowania zasady ochrony praw nabytych); zdaniem Sądu nie może natomiast być mowy o powstaniu nowej sprawy administracyjnej w sytuacji, gdy zmiana elementów prawnych sprawy już rozstrzygniętej decyzją ostateczną nie została przez ustawodawcę powiązana ani ze zniesieniem autorytatywnie skonkretyzowanych uprawnień i obowiązków (pozbawieniem decyzji ostatecznej mocy wiążącej), ani z upoważnieniem dla organu administracji do ich weryfikacji w ramach czynności jurysdykcyjnych; powstaniu nowej sprawy administracyjnej i tym samym możliwości wydania nowej decyzji z uwzględnieniem aktualnego stanu prawnego sprzeciwia się wówczas zakaz ne bis in idem; w ocenie Sadu, o zniesieniu zakazu powtórnego orzekania w tej samej sprawie nie może przy tym przesądzać rozumiana wąsko tożsamość sprawy, rozstrzygniętej uprzednio decyzją ostateczną; decydujące znaczenie należy przyznać, wchodzącej do obrotu prawnego, normie indywidualnej oraz skonkretyzowanym w niej stosunku administracyjnoprawnym, które determinują zakres stanu rzeczy osądzonej oraz zakres sytuacji, w których działał będzie zakaz ne bis in idem; podkreślono, że przyjęcie założenia, zgodnie z którym punktem odniesienia dla ustalenia granic rei iudicatae jest właśnie sprawa i ogół elementów ją kształtujących, a zmiana któregokolwiek z tych elementów czyni wspomniany zakaz bezprzedmiotowym, jest w ocenie Sądu nieporozumieniem,

- organ podzielił stanowisko, zaprezentowane w przywołanym wyroku; tym samym, na gruncie niniejszego postępowania, nie znalazł podstaw dla powtórnego orzekania o zbędności przedmiotowej nieruchomości, wyrażającej się w niezrealizowaniu celu uzasadniającego wywłaszczania, przy czym - z przyczyn, o których mowa powyżej - uznał za niecelowe badanie przez organy administracji, czy realizacja takiego celu nastąpiła z zachowaniem 10-letniego terminu,

- dodatkowo jak zaznaczono, ewidentna jest podmiotowa wspólność ostatecznej decyzji z 2001 roku i decyzji z [...] grudnia 2013 r.; adresatami obu orzeczeń, wskazanymi w rozdzielnikach, byli dysponenci tego samego interesu prawnego; jest to spadkobierca poprzednich właścicieli przedmiotowej nieruchomości (p. J. i A. L.) i nawet ta sama osoba – p. F. L.,

- bezsporna jest też tożsamość przedmiotowa decyzji z 2001 roku i tej, z [...] grudnia 2013 r.; Starosta Powiatu [...] odmówił zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni 11 168 m2, obejmującej również aktualnie projektowaną działkę ew. nr [...] (pow. 1789 m2),

- po wydaniu decyzji z 2001 roku nie uległ zmianie istotny dla rozstrzygnięcia sprawy stan faktyczny; urządzenie na przedmiotowym gruncie placu zabaw, już po złożeniu wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (a także po uzyskaniu przez W. ostatecznego rozstrzygnięcia odmawiającego zwrotu), nie może bowiem wpływać na ocenę jej zbędności dla realizacji celu uzgadniającego wywłaszczenie; nie uległa również dezaktualizacji podstawa prawna, w oparciu o którą została wydana decyzja z 2001 roku,

- niezależnie od merytorycznej oceny decyzji z [...] grudnia 2013 r. organowi I. instancji nie było wolno ponownie rozpoznać identycznego wniosku zwrotowego, a należało zakończyć sprawę decyzją formalną, unikając naruszenia powagi rzeczy ostatecznie rozstrzygniętej; decyzja z [...] grudnia 2013 r., w razie braku odwołania, obarczona byłaby kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., gdyż dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, skutkowałoby to koniecznością stwierdzenia jej nieważności; decyzja ta jest wręcz zaprzeczeniem ostatecznej decyzji z 2001 roku; utrzymując ją w mocy, organ odwoławczy rażąco naruszyłby prawo, w myśl art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), gdyby zaś uchylił decyzję i orzekł inaczej, to też naruszyłby powagę rzeczy ostatecznie rozstrzygniętej, zakazującą wszelkiej merytorycznej oceny sprawy już zakończonej (także powielania ostatecznej decyzji),

- dopóki Wnioskodawca nie wyeliminuje we właściwym trybie przeszkody dla ponownego orzekania w postaci ostatecznej decyzji, kończącej sprawę w 2001 roku, niedopuszczalne jest uwzględnienie, a nawet merytoryczna ocena już załatwionego identycznego roszczenia o zwrot nieruchomości.

W skardze, sformułowano zarzut naruszenia przepisów

- art. 138 § 1 pkt. 2 K.p.a. (jako oczywisty błąd pisarski kwalifikować należy użycie w skardze skrótu "k.p.k."), poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania I. instancji, pomimo, że brak było podstaw do jego zastosowania, bowiem w sprawie nie występuje res iudicata, z uwagi na odmienny stan prawny w stosunku do sprawy, rozstrzygniętej uprzednio decyzją ostateczną z 2001 roku,

- art. 105 § 1 i art. 16 K.p.a. poprzez błędne ich zastosowanie i przyjęcie, że sprawa wszczęta na wniosek p. F. L. została już uprzednio rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną, podczas gdy deczyja Starosty [...] z [...] grudnia 2013 r. nie jest tożsama ze sprawą rozstrzygniętą uprzednio decyzją ostateczną z 2001 roku.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że tożsamość sprawy jest wyznaczana przez element podmiotowy (ta sama strona lub strony postępowania) i elementy przedmiotowe - niezmieniony stan faktyczny, z którego wynikają prawa lub obowiązki stron oraz – co podkreślono - ta sama podstawa prawna rozstrzygnięcia (powołano wyrok NSA o sygn. akt II OSK 1996/09 – dostępny w CBOSA). W piśmiennictwie zwraca się uwagę na to, że zmiana obowiązującego prawa powoduje powstanie nowej sprawy, zarówno w sensie procesowym, jak i materialnoprawnym.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonym akcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.

Trafnie organ administracji skonstatował brak przesłanek dla ponownego procedowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości objętej wnioskiem skarżącego. Zarówno ocena stanu faktycznego sprawy jak i uwarunkowań prawnych, dokonane przez ten organ, były prawidłowe. Z uwagi na ich uprzednie szczegółowe zreferowanie, powtarzanie argumentacji organu byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić trzeba, co następuje.

W skardze nie są kwestionowane istotne okoliczności faktyczne sprawy w szczególności kwestia, że przedmiotem orzekania o zwrocie w decyzji z 2001 roku była także działka, której zwrotu ponownie zażądano –odmowa uwzględnienia wniosku, co do zwrotu w pkt IV decyzji z 2001 roku obejmowała również nieruchomość, oznaczoną obecnie jako projektowana działka ew. nr [...].

Spór w istocie sprowadza się do tego, czy nowela z 2004 roku, skutkowała takim ukształtowaniem stanu prawnego, że wniosek może być rozpoznawany ponownie, jako nowa sprawa administracyjna.

Rozważanie w tym zakresie trzeba rozpocząć uwagą, że bezsprzecznie nie każda nowelizacja przepisów prawa materialnego, stanowiących uprzednio podstawę orzekania w sprawie indywidualnej, może stanowić podstawę ukształtowania się nowej sprawy administracyjna (wobec braku tożsamości regulacji stanowiących podstawę orzekania). Trafnie poglądy judykatury w tym zakresie przytoczono w zreferowanych uprzednio fragmentach uzasadnienia zaskarżonego aktu.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji, przed jak i po nowelizacji, był generalnie uprawniony do orzekania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych uprzednio nieruchomości (o uwzględnieniu wniosku bądź odmowie zwrotu). Określnej zmianie uległy przesłanki, kiedy można ubiegać się o zwrot nieruchomości. Chodziło o pozytywne przesłanki uwzględnienia wniosku o zwrot.

Wskazano mianowicie w znowelizowanym przepisie, że podstawą ustalenia braku zrealizowania celu wywłaszczania jest nie zakończenie realizacji inwestycji w przeciągu 10 lat od jego dokonania. Wcześniej przesłanka pozytywną było zaś zdarzenie w postaci utraty mocy decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Jednocześnie - jak trafnie podkreślono w przywoływanym przez organ administracji wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt P 38/11 - gdy chodzi o przypadki wywłaszczeń dokonanych przed datą nowelizacji - dla oceny zasadności zwrotu nadal przesadzające znacznie ma kwestia, czy cel wywłaszczenia został osiągnięty, według stanu faktycznego na dzień złożenia wniosku. Dotyczyć to będzie w szczególności przypadków, gdy pierwotny wniosek o wywłaszczenie był wniesiony jeszcze przed nowelizacją.

W takiej sytuacji - gdy chodzi o przypadki wywłaszczeń, dokonanych przed nowelizacją - osiągnięcie celu wywłaszczenia jeszcze przed datą dokonania zmiany, stanowi przesłankę negatywną dla uwzględnienia żądania zwrotu. W tym zakresie stan prawny nie uległ zmianie w stosunku do sytuacji sprzed nowelizacji. Z kolei - jak wynika z treści uzasadnienia decyzji z 2001 roku - przesłanką odmowy zwrotu fragmentów nieruchomości, obejmujących także obecną, projektowaną działkę ew. nr [...], była ówcześnie ocena, że cel wywłaszczenia został na nich już zrealizowany.

Jak wskazano, podstawę orzekania stanowił ten fragment złożonej normy prawnej, gdzie zakreślono przesłanki negatywne dla zwrotu nieruchomości. Nie uległ on żadnej modyfikacji, w następstwie nowelizacji, gdy chodzi o przypadki wywłaszczeń dokonanych przed nowelizacją, gdy cel wywłaszczenia był osiągnięty przed dokonaniem zmiany. Stąd nie można uznać, że w - kwestiach istotnych w sprawie - nowelizacja z 2004 roku skutkowała ukształtowaniem nowego stanu prawnego, np. poszerzono przesłanki zwrotu w przedmiotowym przypadku, co otwierałoby drogę do ponownego rozpatrywania wniosku, dotyczącego tej samej nieruchomości (jej wydzielonej części).

Jak wskazano na wstępie, bezsprzecznie nie każda zmiana ram matrialnoprawnych orzekania w określonym przedmiocie może być podstawą do uznania, że powstaje nowa sprawa administracyjna, mogąca być przedmiotem władczego rozstrzygania przez organ administracji publicznej, w oderwaniu od uprzednich orzeczeń.

Trafnie skonstatował organ administracji, że w danym przepadku dokonana nowelą z 2004 roku zmiana – choć generalnie modyfikowała warunki dochodzenia zwrotu nieruchomości – nie mogła mieć znaczenia w sprawie, skoro nie dotyczyła w istocie przypadków (przy prawidłowej ocenie uwarunkowań prawnych dotyczących zasad intertemporalnych – wskazywanych m.in. w uzasadnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt P 38/11) wywłaszczeń dokonanych przed nowelą, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany jeszcze przed jej wejściem w życie.

W takiej sytuacji zmiana przepisów nie mogła otworzyć drogi do ponownej oceny tej samej (tu negatywnej) przesłanki dla orzekania o zwrocie – czy cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Z kolei poza granicami niniejszej sprawy pozostaje kwestia, czy trafne były konkluzje sformułowane w decyzji z 2001 roku, co do działki, będącej przedmiotem wniosku w mniejszym przypadku. Mogą one podlegać weryfikacji jedynie w ramach trybów nadzwyczajnych, służących ewentualnemu wzruszeniu ostatecznych decyzji administracyjnych. Przesądzone ostateczną decyzją kwestie nie mogą być natomiast przedmiotem rozważań w kolejnych postępowaniach, prowadzonych w trybie zwykłym w tym samym przedmiocie, bowiem - jak trafnie zauważył organ - ewentualne ostateczne orzeczenie byłoby dotknięte wadą nieważności, w zw. z treścią art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.

Wobec powyższych uwarunkowań, chybione są zarzuty skargi, jakoby - uchylając decyzję organu I. instancji oraz umarzając postępowanie - naruszono art. 138 §. 1 pkt 2, art. 105 bądź art. 16 K.p.a. Wobec bezzasadnego wszczęcia przed organem I. instancji postępowania w sprawie ostatecznie rozstrzygniętej (czym uchybiono art. 61a K.p.a.), organ odwoławczy - ustaliwszy, że prowadzenie sprawy administracyjnej było bezprzedmiotowe - trafnie uchylił orzeczenie organu I. instancji, którym merytorycznie rozstrzygnięto sprawę, i umorzył postepowanie przed tym organem.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.