Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 400/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153 i art. 170, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 152, art. 200 i art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 103 ust. 2, art. 29 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 37 ust. 1 (pkt  1 i 2), art. 28 ust. 1, art. 40, art. 42 ust. 1,
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: par. 12 ust. 1 i par. 13 ust. 1, par. 286
journal: Dz.U. 1980 nr 17 poz 62
law: Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.
article: par. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 33 pkt 1
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2014 r. sprawy ze skargi M. M. i A. [...]M. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., znak [...], Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również: "WWINB"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania A. [...] M. i M. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (zwanego dalej również: "PINB w Z.") z dnia [...] 2012 r., znak [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. nr 38, poz. 229 z późn. zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) nakazał M. M. rozbiórkę obiektu drewnianego o wymiarach 3,00 x 3,[...] m, usytuowanego na nieruchomości położonej przy [...] w [...] (działka nr [...]).

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] 2011 r., znak [...] PINB w Z., działając na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane nakazał M. M. rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,00 m x 3,[...] m, usytuowanego na nieruchomości nr [...] przy ul. [...] w [...], wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż w związku z pismem J i M. J. przeprowadzona została kontrola powyższej nieruchomości. Podczas kontroli stwierdzono, że na nieruchomości znajduje się obiekt o konstrukcji drewnianej i wymiarach 3,00 m x 3,[...] m. Przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność trzech rodzin, tj. M. i J. M., J i M. J. oraz A. [...] M. i M. M.. Z oświadczeń M. i J. M., J i M. J., a także z ustaleń poczynionych w trakcie prowadzonego poprzednio postępowania, wynika, iż M. i J. M. nabyli w 1988 r. lokal mieszkalny nr [...] od poprzednich właścicieli – A. i L. A. Obiekt konstrukcji drewnianej został wzniesiony na przełomie lat 70. i 80. XX wieku przez ówczesnych właścicieli lokalu mieszkalnego nr [...], tj. A. i L. A. Na podstawie umowy darowizny z dnia [...] 2010 r. właścicielem omawianego obiektu stał się M. M.. Organ ustalił, iż A. i L. A. nie uzyskali pozwolenia na budowę oraz nie dokonali zgłoszenia budowy obiektu konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,00 x 3,[...] m. Organ uznał, iż wedle art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 z późn. zm.) do obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę przed dniem 1 stycznia 1995 r. stosuje się przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlanego (Dz. U. Nr 38 poz. 229 z późn. zm). Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Ponadto, art. 29 ust. 5 tejże ustawy wskazuje, iż pozwolenie na budowę obiektu może być wydane wyłącznie jednostce organizacyjnej lub osobie, która wykaże prawo do dysponowania nieruchomością. Dlatego organ zwrócił się do wszystkich współwłaścicieli o zajęcie stanowiska w kwestii zgody na istnienie niniejszego obiektu, przy czym J i M. J. nie wyrazili takiej zgody.

W ocenie organu powyższe oznaczało, iż obecny właściciel nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co oznacza, iż nie zostały zatem spełnione przesłanki umożliwiające legalizację samowolnie wykonanego obiektu.

Pismem z dnia 11 kwietnia 2011 r. M. M. oraz M. i J. M. odwołali się od tej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 73 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz art. 6-11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071).

Decyzją z dnia [...] września 2011 r., znak [...], Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na okres, w którym powstał przedmiotowy obiekt należy przyjąć, iż jest on obiektem budowlanym w rozumieniu art. 2 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., który zgodnie z art. 28 ust. 1 tejże ustawy wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Rozpoznając sprawę organ I instancji powinien zatem zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 tejże ustawy zbadać najpierw, czy przedmiotowy obiekt (1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub (2) powoduje bądź też w razie jego wybudowania powodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie bowiem którejś z tych przesłanek będzie obligowało do orzeczenia o rozbiórce. Natomiast wyeliminowanie tych przesłanek da możliwość zastosowania art. 40 tej ustawy, gdy zajdzie potrzeba dokonania zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.

Organ odwoławczy wskazał także, iż przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie wiążą możliwości legalizacji obiektu z prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Kwestie ewentualnego naruszenia prawa własności mogą być rozpatrzone wyłącznie przez sąd powszechny, tak więc brak zgody na posadowienie obiektu nie może przesądzać o konieczności rozbiórki.

Skarga J i M. J. na decyzję WWINB z dnia [...] września 2011 r. została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 10 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Po 1076/11.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, iż podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 z późn. zm.). Właśnie ten akt normatywny znajduje bowiem w myśl art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243 poz. 1623 z późn. zm.) zastosowanie do obiektów, których budowa została zakończona przed 1 stycznia 1995 r. bądź też w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu wyroku wskazano nadto, iż organ odwoławczy trafnie ocenił decyzję organu I instancji jako wadliwą, bowiem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. w sposób nieusprawiedliwiony pominął w swoich rozważania zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo budowlanego z 1974 r., stosując od razu art. 37 ust. 2 tejże ustawy. Wada ta miała istotny charakter przez co wpłynęła negatywnie na wydane rozstrzygnięcie. Ponadto organ I instancji nie zastosował prawidłowo także art. 37 ust. 2 cytowanej ustawy, odwołując się błędnie do zagadnień własnościowych przedmiotowej działki nr [...], co nie może być uznane za inne ważne przyczyn z tegoż przepisu.

Ponownie rozpoznając sprawę PINB w Z. przeprowadził kolejną kontrolę przedmiotowej nieruchomości ustalając, iż stan faktyczny nie uległ zmianie.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. PINB w Z. nałożył na M. M. obowiązek sporządzenia i przedstawienia ekspertyzy technicznej wykonanych robót budowlanych związanych z budową przedmiotowego obiektu konstrukcji drewnianej. Postanowienie to zostało następnie uchylone postanowieniem WWINB z dnia [...] lipca 2012 r.

W wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania PINB w Z. decyzją z dnia [...] 2012 r. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał M. M. rozbiórkę wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę obiektu garażowego konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,00 x 3,[...] m, usytuowanego na nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] przy [...] w Z..

W uzasadnieniu swojego orzeczenia organ I instancji wskazał, iż na nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] znajduje się obiekt konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,00 x 3,[...] m.

Organ wskazał, iż, Państwo M. oświadczyli, iż przedmiotowy obiekt konstrukcji drewnianej został wybudowany na przełomie lat 70-tych i 80-tych [ubiegłego wieku] przez ówczesnych właścicieli lokalu mieszkalnego nr [...] – A. i L. A., a podobnie w tej kwestii wypowiedział się M. J., który stwierdził, iż obiekt ten został wzniesiony w połowie lat 80-tych. Dalej PINB w Z. stwierdził, iż aktualnym właścicielem przedmiotowego obiektu konstrukcji drewnianej, na podstawie umowy darowizny z dnia [...] 2010 r., jest M. M.

Organ nadzoru budowlanego I instancji wskazał nadto, iż przedmiotowy obiekt usytuowany jest w odległości 5,2 m od ściany budynku mieszkalnego konstrukcji murowanej, 6,3 m od budynku garażowo-gospodarczego konstrukcji drewnianej, 0,7 m od budynku gospodarczego konstrukcji murowanej i około 7 m od budynku użyteczności publicznej konstrukcji murowanej wykorzystywanego przez ZUS znajdującego się na działce sąsiedniej nr [...].

Jako przesłanki odmowy legalizacji przedmiotowego budynku gospodarczego organ I instancji wskazał na dwojakiego rodzaju okoliczności.

W pierwszym rzędzie wskazał, iż decyzja Burmistrza Miasta Złotowa z dnia 10 stycznia 2012 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego na nieruchomości przy [...] w [...], dz. Nr [...] nie rozstrzyga istniejącego w sprawie stanu faktycznego, nowiem organ nadzoru budowlanego prowadzi postępowanie legalizacyjne w sprawie robót związanych z budową na w/w nieruchomości budynku garażowego, a nie budynku gospodarczego, co oznacza, iż decyzja o warunkach zabudowy nie rozstrzyga czy teren na którym znajduje się przedmiotowy obiekt przeznaczony jest pod zabudowę obiektami garażowymi.

Drugą z okoliczności uniemożliwiających legalizację przedmiotowego obiektu było w ocenie organu niezachowanie przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r. nr 17, poz. 62, z późn. zm.) odległości przedmiotowego obiektu w stosunku do obiektu gospodarczego konstrukcji murowanej oraz od obiektu gospodarczego konstrukcji drewnianej, które to odległości winny wynosić 3 m i 10 m, a wynoszą odpowiednio 0,7 m i 6,3 m.

Od decyzji PINB w Z. z dnia [...] 2012 r. odwołali się A. [...]M. i M. M., zarzucając naruszenie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. i art. 71 Prawa budowlanego z 1994 r. oraz art. 6, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 i art. 113 K.p.a. Odwołujący zakwestionowali m.in. ustalenie, że przedmiotowy obiekt jest garażem, mimo że jest użytkowany jako pomieszczenie gospodarcze, co organ nadzoru budowlanego stwierdził już w postępowaniu w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu gospodarczo-garażowego, decyzją z dnia [...] 2010 r. znak [...], umarzając to postępowanie. Kwestionowali również ustalenie, że przedmiotowy obiekt wymagał uzyskania pozwolenia na budowę.

Decyzją z dnia [...] 2013 r., znak [...], Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. dnia [...] 2012 r. w całości i na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. nr 38, poz. 229 z późn. zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) nakazał M. M. rozbiórkę obiektu drewnianego o wymiarach 3,00 x 3,[...] m, usytuowanego na nieruchomości położonej przy [...] w [...] (działka nr [...]).

WWINB w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. stwierdził, że na działce nr [...] istnieje wybudowany samowolnie na przełomie lat 70-tych i 80-tych obiekt konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,00 x 3,[...] m, który w toku postępowania naprawczego kwalifikowany był jako obiekt konstrukcji drewnianej bądź jako obiekt garażowy, jednak dokumentacja fotograficzna z ostatniej kontroli w dniu 30 sierpnia 2012 r. nie potwierdza użytkowania obiektu jako garażu. W odniesieniu do kwestii użytkowania obiektu WWINB podniósł, że organ prowadzący postępowanie ocenia aktualną funkcję obiektu, tak jak jest obecnie użytkowany, gdyż nie może być mowy o pierwotnym legalnym użytkowaniu obiektu wzniesionego nielegalnie. Dalej organ II instancji stwierdził, że obecnie przedmiotowy obiekt jest obiektem gospodarczym, który jako niepołączony trwale z gruntem jest tymczasowym obiektem budowlanym w rozumieniu § 4 pkt 5 obowiązującego w dacie budowy rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r. nr 17, poz. 62, z późn. zm.). Ponadto wyjaśnił, że zgodnie z § 44 pkt 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. z 1975 r. nr 8, poz. 48) "pozwolenia na budowę wymaga: wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków" i uznał, że wobec tego budowa przedmiotowego obiektu winna być poprzedzona uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, a obecny właściciel nie posiada dokumentów potwierdzających legalność inwestycji. Ponadto WWINB przywołał brzmienie art. 103 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. i stwierdził, że przepisu art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r. lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, co powoduje, że skutki samowoli budowlanej należy likwidować używając środków prawnych przewidzianych w przepisach ustawy Prawo budowlane obowiązującej przed tą datą.

Dalej organ odwoławczy przywołał treść art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i podniósł, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, prowadząc postępowanie na podstawie przepisów tej ustawy, organ ocenia zgodność obiektu z przepisami budowlanymi z czasu jego realizacji, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym z daty orzekania.

Odwołując się do brzmienia § 12 i § 13 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r., WWINB stwierdził, że przedmiotowy obiekt drewniany o nieskomplikowanej konstrukcji drewnianej posadowiony jest bezpośrednio na gruncie, w odległości 0,70 m od granicy z działką sąsiednią i nie spełnia warunku z § 13 (nie znajduje się bezpośrednio przy granicy); okoliczność ta uniemożliwia prowadzenie procesu legalizacji obiektu, tj. nakazanie wykonania robót dla uzyskania niepalności bądź trudnopalności użytych materiałów i w związku z tym zastosowanie ma przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., nakazujący rozbiórkę obiektu.

W ocenie organu odwoławczego PINB w Z. nie wskazał wyczerpująco podstawy prawnej rozstrzygnięcia, bowiem w niniejszej sprawie zaistniała konkretna przesłanka z art. 37 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, wobec czego WWINB wydał decyzję kasacyjno-merytoryczną, uznając, że brak precyzyjnego określenia podstawy prawnej nie uzasadnia wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego z art. 138 § 2 K.p.a.

Organ odwoławczy nie uznał za mające istotne znaczenie dla sprawy zarzutów dotyczących naruszenia art. 113 K.p.a.

Na decyzję WWINB z dnia [..] lutego 2013 r. skargi wnieśli M. M. (samodzielnie oraz wspólnie z żoną) i A. [...] M. (wspólnie z mężem M. M.), wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

• art. 10 K.p.a. poprzez wydanie decyzji o rozbiórce tylko w stosunku do skarżącego, z pominięciem współwłaściciela obiektu – A. [...] M.;

• art. 7 K.p.a. poprzez brak ustalenia stanu faktycznego,

• art. 9 K.p.a. poprzez wprowadzanie skarżących w błąd treścią wydanych rozstrzygnięć i zawiadomień, że sporny obiekt jest garażem,

• art. 12 K.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania,

• art. 71 i art. 79 § 1 K.p.a. poprzez skreślanie i poprawianie sygnatur w protokole kontrolnym obiektu z dnia 30 sierpnia 2012 r. i brak sprostowania błędnego zawiadomienia o kontroli z dnia 21 sierpnia 2012 r.,

• art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez pominięcie stanu prawnego działki sąsiedniej o nr [...], która od chwili powstania spornego obiektu była nieprzerwanie użytkowana przez wszystkich współwłaścicieli działki nr [...],

• art. 6 K.p.a. poprzez oparcie decyzji na przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. (Dz. U . z 1980 r. nr 17, poz. 62, z późn. zm.) obowiązującego od 1 stycznia 1981 r. pomimo tego, że w ustalonym przez organ stanie faktycznym sprawy przepisy powołanego rozporządzenia zastosowania mieć nie mogły, skoro przedmiotowy obiekt powstał przed datą wejścia w życie tego rozporządzenia,

• art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane poprzez przyjęcie, iż naruszenie przepisów technicznych dotyczących usytuowania obiektu budowlanego stanowi podstawę do orzekania o rozbiórce, podczas gdy ustawodawca wymaga, by tak wybudowany obiekt powodował niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia,

• § 12 i 13 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. (Dz. U. z 1980 r. nr 17, poz. 62, z późn. zm.) poprzez ich zastosowanie mimo że przepisy te odnoszą się tylko do budynków "mieszkalnych", budynków "gospodarczych" oraz "wolno stojących jednorodzinnych domów mieszkalnych", natomiast w ogóle nie mają zastosowania do budynku "tymczasowego", jakim jest przedmiotowy obiekt;

• art. 7, art. 32 ust. 1 i art. 30 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez naruszanie norm prawa materialnego i procesowego, nierówne traktowanie stron, uwzględnianie wyłącznie okoliczności podnoszonych przez jedną stronę.

W uzasadnieniach skarg rozwinięte zostały ich zarzuty oraz podniesiono, że organy nie wykazały, iż zachodziła bezwzględna konieczność rozbiórki wynikająca z treści art. 37 ust. 1 pkt 2 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Ponadto skarżący podnieśli, że orzekający uprzednio w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Po 1076/11 kategorycznie stwierdził, że zgodnie z przepisami Prawa budowlanego z 1974 r. zasadą jest legalizacja budynku, chyba że zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1-2 tej ustawy i tych przesłanek nie wolno interpretować w sposób rozszerzający. Skarżący zarzucił również brak dokładnego ustalenia daty realizacji przedmiotowego obiektu – niewyczerpanie wszelkich dostępnym możliwości dowodowych.

W odpowiedzi na skargę WWINB podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 7 marca 2014 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał wnioski i argumentację skargi, akcentując, że przedmiotem postępowania jest obiekt tymczasowy, a nie budynek czy budowla. Uczestnicy postępowania M. M. i J. M. oświadczyli, że popierają skargę, a J. M. podniósł dodatkowo, że w ocenie burmistrza wydającego decyzję o warunkach zabudowy przedmiotowy obiekt nie wymagał pozwolenia na budowę. Natomiast uczestnik postępowania M. J. wniósł o oddalenie skargi, podkreślając, że toczy się postępowanie o uregulowanie sposobu korzystania ze wspólnej nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie okazały się trafne wszystkie podniesione w niej zarzuty.

W pierwszym rzędzie zauważyć należy, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Z kolei art. 170 p.p.s.a. przewiduje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą, w tej samej sprawie, w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

Powyższe uwagi są o tyle istotne, iż w rozpatrywanej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (wyrok z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. II SA/Po 1076/11), a orzeczenie to stało się prawomocne wobec niezaskarżenia go przez którąkolwiek ze stron. Zarówno organy orzekające po zapadnięciu wyżej opisanego wyroku jak i Sąd orzekający w niniejszym składzie są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania.

W prawomocnym wyroku z dnia 10 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu za prawidłowe uznał orzekanie w sprawie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 z późn. zm., dalej Prawo budowlane z 1974 r.) wskazując, iż to ten akt normatywny znajduje zastosowanie do obiektów, których budowa została zakończona przed 1 stycznia 1995 r.

Powyższe oznacza, iż nie może zostać uznane za trafne stanowisko uczestnika postępowania J. M. wyrażone na rozprawie jakoby przedmiotowy obiekt nie wymagał pozwolenia na budowę.

Choć pewne wątpliwości budzić może faktyczna data zrealizowania przedmiotowego obiektu (o czym w dalszej części niniejszego uzasadnienia), to jednocześnie okolicznością niesporną jest, że przedmiotowy obiekt budowlany został zrealizowany przed 1 stycznia 1995 r. a zatem - zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm. dalej: Prawo budowlane z 1994 r.), który stanowi, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, do takich obiektów stosuje się zatem przepisy dotychczasowe - w niniejszej sprawie będą miały zastosowanie przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1974 r.

Zgodnie zaś z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Przywołany powyżej przepis w sposób jednoznaczny wskazuje, iż dla oceny zgodności wybudowania obiektów z przepisami znaczenie mają przepisy obowiązujące w dacie ich budowy, a nie przepisy obowiązujące w dacie orzekania w postępowaniu legalizacyjnym.

W realiach niniejszej sprawy powyższe oznacza, iż nie ma znaczenia prawnego okoliczność, czy aktualnie obowiązujące przepisy ustanawiają dla budowy obiektu takiego jak przedmiotowy budynek, obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, lecz czy obowiązek takowy istniał na gruncie na gruncie Prawa budowlanego z 1974 r. obowiązującego w dacie budowy obiektu.

Poprzednio obowiązująca ustawa (tak jak i obecna) ustanawiała, w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., zasadę, że roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Ustawa ta nie przewidywała przy tym wyłączenia o jakim mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 aktualnie obowiązującego Prawa budowlanego z 1994 r.

Niewątpliwie A. i L. A. przed rozpoczęciem robót budowlanych nie uzyskali pozwolenia na budowę, co pozwala na stwierdzenie, iż przedmiotowy budynek wybudowany został niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy i stanowi samowolę budowlaną.

W konsekwencji obowiązkiem organu było przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego w ramach, którego winien ustalić czy nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. i które w zależności od poczynionych ustaleń winno się zakończyć albo wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę (art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.), albo decyzją nakazującą inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.), względnie umorzeniem postępowania legalizacyjnego jako bezprzedmiotowego w przypadku ustalenia, iż obiekt wybudowano bez pozwolenia na budowę, ale zgodnie z przepisami zarówno z zakresu planowania przestrzennego, jak i innymi, w tym warunkami technicznymi i zasadami sztuki budowlanej.

Zauważyć bowiem należy, iż według przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. samowola budowlana nie zawsze wymagała przeprowadzenia działań legalizacyjnych. Przepis art. 37 ust. 1 tej ustawy należy bowiem interpretować z uwzględnieniem innych jej przepisów, a w szczególności regulujących tryb legalizacji samowoli budowlanej. Z treści art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. wynika, że nakaz rozbiórki mógł być wydany na podstawie tego przepisu tylko w przypadku, gdy obiekt budowlany został zrealizowany bez pozwolenia na budowę i na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie był przeznaczony pod zabudowę lub był przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę (pkt 1) lub obiekt ten powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (pkt 2). Jeżeli inwestor zrealizował obiekt bez pozwolenia na budowę, ale na terenie, na którym dopuszczalna była tego rodzaju zabudowa, to nie było podstaw do wydania nakazu rozbiórki, chyba, że zachodziła przesłanka określona w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy. W takim przypadku organ mógł prowadzić postępowanie zmierzające do legalizacji tego obiektu na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Przepis ten stanowi, że w sytuacji wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ administracji wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Jednak przepis ten miał zastosowanie do sytuacji, gdy obiekt zrealizowano bez pozwolenia na budowę i niezgodnie z innymi przepisami niż przepisy o planowaniu przestrzennym (przykładowo z przepisami dotyczącymi warunków technicznych). Jeżeli natomiast obiekt wybudowano wprawdzie bez pozwolenia na budowę, ale zgodnie z przepisami zarówno z zakresu planowania przestrzennego, jak i innymi, to organ nie miał podstaw do prowadzenia postępowania w trybie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., ani na podstawie art. 40 i art. 42 ust. 1 tej ustawy. Ten ostatni przepis przewidywał obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie - jako decyzji kończącej postępowanie w sprawie likwidacji samowoli budowlanej - tylko w odniesieniu do obiektów, co do których wydano nakaz przewidziany w art. 40 tej ustawy.

Analiza tych przepisów wskazuje, że w Prawie budowlanym z 1974 r. samowola budowlana mogła mieć charakter formalny i materialnoprawny. Samowola formalna oznaczała realizację obiektu bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, ale zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym, warunkami technicznymi i zasadami sztuki budowlanej. Do obiektów wybudowanych w ramach takiej samowoli nie miał zastosowania ani przepis art. 37 ust. 1, ani art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. i organ nie miał też podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o te przepisy i wydania decyzji w sprawie likwidacji samowoli budowlanej. Oznacza to, że w odniesieniu do niektórych samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych nie było potrzeby podejmowania żadnych działań legalizacyjnych, gdyż przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie przewidywały ani obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, ani innych aktów legalizujących samowolę (por. uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. II OPS 2/13, dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Podkreślić przy tym należy, iż sposób rozstrzygnięcia nie został przez ustawodawcę pozostawiony swobodnemu uznaniu organu administracji.

Obiekt budowlany bądź inne prace budowlane wykonane w ramach samowoli budowlanej, które nie spełniają przesłanek orzeczenia przymusowej rozbiórki ściśle określonych w art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r., podlegają bowiem wyłącznie rygorom przewidzianym w art. 40 tej ustawy, które umożliwiają legalizację samowoli.

Dalej zauważyć należy, iż dokonując wykładni językowej art. 37 ust. 1 przepisu należy zwrócić uwagę, że ustawodawca zarówno w pkt 1 jak i w pkt 2 używa w nim czasu teraźniejszego – "znajduje się" i "powoduje" co wskazuje na konieczność przeprowadzenia oceny stanu faktycznego co do zaistnienia tych przesłanek według stanu prawnego z daty orzekania o skutkach samowoli budowlanej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. II OSK 1664/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Na powyższe wskazano także w uzasadnieniu przywołanej już powyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. II OPS 2/13, gdzie sformułowana została teza, iż redakcja tych przesłanek rozbiórki, które zostały sformułowane w czasie teraźniejszym, wskazuje, że ich zaistnienie powiązane jest z oceną stanu faktycznego i prawnego, której dokonuje organ w chwili orzekania.

Za wskazaną wykładnią art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. przemawiają również względy wynikające z wykładni systemowej przepisów prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej i likwidacji jej skutków. W literaturze oraz w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (Z. Niewiadomski (w:) Prawo budowlane. Komentarz pod red Z. Niewiadomskiego, Wyd. 4, Warszawa 2011, s. 516, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 stycznia 1999 r., P 2/98, OTK 1999, Nr 1, poz. 2, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 marca 2002 r., SK 2/01, OTK-A 2002, Nr [...], poz. 15, m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2010 r., sygn. II OSK 878/09, dost. W Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) podkreśla się, iż przepisy regulujące sposób likwidacji samowoli budowlanej mają charakter restytucyjny, a nie represyjny. Celem tych przepisów jest wyeliminowanie stanu naruszenia prawa i doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami, a nie ukaranie sprawcy samowoli. Legalizacja skutków samowoli budowlanej ma więc na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie tej legalizacji, a nie w dacie realizacji obiektu budowlanego. Nie sposób przy tym doszukać się jakiejkolwiek racjonalności w doprowadzaniu nielegalnie wybudowanego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, które już nie obwiązuje.

W realiach niniejszej sprawy powyższe oznacza, iż organy nadzoru budowlanego winny w pierwszej kolejności dokonać oceny czy realizacja przedmiotowego obiektu stanowiła samowolę budowlaną o charakterze materialnoprawnym (to jest była niezgodna z obowiązującymi w czasie budowy przepisami budowlanymi, w tym w szczególności warunkami technicznymi i zasadami sztuki budowlanej), co w myśl art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. warunkuje dopuszczalność procedowania w przedmiocie legalizacji samowoli, a następnie dokonać oceny zaistnienia przesłanki "powodowania niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia" według stanu prawnego z daty orzekania.

Wymogom powyższym orzekające w sprawie organy nie sprostały.

Dokonując ustaleń odnośnie zaistnienia przesłanki nakazania rozbiórki o jakiej mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. WWINB błędnie dokonał oceny stanu faktycznego co do dopuszczalności legalizacji, a więc zaistnienia przesłanki "powodowania niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia" wyłącznie według stanu prawnego z daty realizacji samowoli, a nie z daty orzekania o skutkach samowoli budowlanej. Organ odwoławczy wskazał bowiem, iż niemożliwą jest legalizacja tej samowoli w świetle uregulowań zawartych § 12 i § 13 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r. nr 17, poz. 62, z późn. zm.), podczas gdy przepisy tego rozporządzenia winny stanowić jedynie wzorzec kontroli odnośnie zgodności przedmiotowej inwestycji z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, zaś przesłankę oceny czy przedmiotowa samowola powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia winny stanowić przepisy obowiązujące w dacie orzekania o legalizacji samowoli.

Jednocześnie zauważyć należy, iż wymogi ustawowe zostały przez organy spełnione odnośnie oceny przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 dotyczącej zgodności z aktualnie obowiązującymi przepisami o planowaniu przestrzennym, albowiem właściciel obiektu przedłożył ostateczną decyzję Burmistrza Miasta Złotowa z dnia 10 stycznia 2012 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego na nieruchomości przy [...] w [...], która to decyzja – jak trafnie ocenił organ II instancji - przesądza o tym, iż odnośnie przedmiotowego obiektu nie zachodzi przesłanka orzeczenia o nakazie rozbiórki o jakiej mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.

Kolejnym uchybieniem organu było przeoczenie, iż w myśl § 12 ust. 1 w/w rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. Z akt kontrolowanego postępowania administracyjnego nie wynika zaś, by działka na której znajduje się przedmiotowa zabudowa miała charakter działki zagrodowej, co uzasadniałoby zastosowanie w sprawie powyższego przepisu.

Ustosunkowując się do argumentacji podnoszonej w skardze jakoby naruszenie przez organ § 12 i 13 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. polegało na ich zastosowaniu mimo że przepisy te odnoszą się tylko do budynków "mieszkalnych", budynków "gospodarczych" oraz "wolno stojących jednorodzinnych domów mieszkalnych", natomiast w ogóle nie mają zastosowania do budynku "tymczasowego", jakim jest przedmiotowy obiekt, zauważyć natomiast należy, iż Dział 2 wyżej wskazanego rozporządzenia zatytułowany jest "Warunki i wymagania obowiązujące przy sytuowaniu budynków" co wskazuje, iż stanowił on generalną regulację zagadnień związanych z sytuowaniem budynków. Poszczególne przepisy tego działu mogły zawierać dodatkowe ograniczenia zakresu ich stosowania, jak na przykład ograniczenie do działek zagrodowych, o jakim mowa w § 12, jednakże nie oznacza to, iż co do zasady nie znajdują one zastosowania do budynków określanych w rozporządzeniu jako tymczasowe.

Okoliczność, iż dany obiekt należy do kategorii budynków tymczasowych nie eliminuje go bowiem z kręgu desygnatów szerszego znaczeniowo pojęcia jakim jest budynek.

Inaczej rzecz ujmując nie budzi wątpliwości Sądu, iż § 12 ust. 1 rozporządzenia będzie się stosował do budynków gospodarczych na działkach zagrodowych, w tym także do budynków tymczasowych, zaś § 13 ust. 1 do wszelkich budynków gospodarczych, w tym także tymczasowych budynków gospodarczych.

Zauważyć jednocześnie należy, iż odnośnie budynków tymczasowych ogólne regulacje dotyczące wszystkich budynków modyfikowane były przez przepisy Działu 8 zatytułowanego "Warunki szczególne, jakim powinny odpowiadać budynki tymczasowe", jednakże analiza tego Działu pozwala na stwierdzenie, iż nie zawiera on regulacji dotyczących sytuowania budynków wyłączających stosowanie odnośnie tych obiektów przepisów działu 2 tego samego rozporządzenia.

Niezależnie od wskazanego powyżej naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia i które samodzielnie uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) organ odwoławczy dopuścił się nadto szeregu naruszeń prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia i co za tym idzie również uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż ustalając stan faktyczny sprawy WWINB stwierdził, iż na działce przy [...] w [...] istnieje wybudowany samowolnie na przełomie lat 70-tych i 80-tych obiekt konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,00 x 3,[...] m.

Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji brak wskazania w oparciu o jakie dowody organ poczynił takowe ustalenie co do czasu budowy obiektu i dlaczego odmówił wiarygodności dowodom przeciwnym.

Jest to o tyle istotne, że w toku postępowania pojawiły się dwa stanowiska co do czasu realizacji przedmiotowej samowoli budowlanej, z których jedno prezentowane przez M. M. czas ten określa jako przełom lat 70-tych i 80-tych, a drugie prezentowane przez M. J. jako połowę lat 80-tych.

Okoliczność ta może mieć istotne znaczenia dla sprawy, albowiem skoro rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r. nr 17, poz. 62, z późn. zm.) weszło w życie z dniem 1 stycznia 1981 r. (§ 286 rozporządzenia), to niewątpliwie będzie znajdowało ono zastosowanie dla oceny czy doszło do zaistnienia samowoli budowlanej w rozumieniu materialnoprawnym odnośnie obiektu zrealizowanego w połowie lat 80-tych, a jednocześnie brak jest podstaw dla stosowania przepisów tegoż rozporządzenia do obiektów, których budowa została zakończona najpóźniej 31 grudnia 1980 r.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż ani M. M., ani M. J. nie byli naocznymi świadkami budowy przedmiotowego obiektu, przy czym M. J. podał, iż wiedzę o czasie jego realizacji posiada od rodziców, zaś M. M. nie wskazuje, skąd posiada informację, iż przedmiotowy obiekt zrealizowany został na przełomie lat 70-tych i 80-tych.

Powyższe rodzi po stronie organu administracji konieczność przeprowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego, w toku którego należy uzyskać od M. M. informację skąd posiada on wiedzę co do czasu budowy spornego tymczasowego budynku gospodarczego i ewentualnie podjąć próbę zweryfikowania tych informacji, na przykład poprzez zwrócenie się do poprzedniego właściciela przedmiotowego obiektu J. M.

Następnie organ winien dokonać oceny całokształtu dostępnego materiału dowodowego i w oparciu o to poczynić właściwe ustalenia faktyczne, przy czym tok rozumowania organu winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Dalej wskazać należy, iż WWINB w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, że przedmiotowy obiekt drewniany posadowiony jest bezpośrednio na gruncie, w odległości 0,70 m od granicy z działką sąsiednią, z której okoliczności faktycznej wyprowadził tezę o niemożności legalizacji tegoż obiektu.

Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji brak wskazania o granicę, z którą działką sąsiednią chodzi oraz wskazania w oparciu o jakie dowody odwoławczy organ poczynił takie ustalenie faktyczne. Podkreślić przy tym należy, iż organ II instancji nie przeprowadzał samodzielnie czynności dowodowych na terenie przedmiotowej działki, jak również nie czynił samodzielnie pomiarów.

Z pomiarów poczynionych przez PINB w Z. podczas kontroli w dniu [...] sierpnia 2012 r. wynika zaś, jedynie, iż przedmiotowy obiekt usytuowany jest w odległości 5,2 m od ściany budynku mieszkalnego konstrukcji murowanej, 0,7 m od budynku gospodarczego konstrukcji murowanej i około 7 m od budynku użyteczności publicznej konstrukcji murowanej wykorzystywanego przez ZUS znajdującego się na działce sąsiedniej nr [...] (k. 47 akt organu I instancji).

Z analizy geodezyjnej inwentaryzacji obiektu przedłożonej przez pełnomocnika M. M. (k. 48 akt administracyjnych) można zaś wyprowadzić wniosek, iż przedmiotowy obiekt położony jest na działce nr [...] w odległości około 0,5 m od granicy z działką [...] i około 2 metrów od granicy z działką nr [...].

Powyższe w sposób jednoznaczny wskazuje na oczywistą wadliwość ustaleń faktycznych poczynionych przez organ odwoławczy, co powoduje, iż ustalenia te nie mogą stanowić podstawy zgodnych z prawem rozstrzygnięć organu administracji. Można przy tym jedynie domniemywać, iż organ II instancji pomylił pomierzoną w postępowaniu administracyjnym odległość przedmiotowego obiektu od położonego na tej samej działce budynku gospodarczego konstrukcji murowanej, z odległością od granicy działki.

Gwoli wszechstronnego wyjaśnienia sprawy zauważyć w tym miejscu należy, iż trafna jest sugestia skarżących, iż przy dokonywaniu oceny skutków pranych położenia obiektu względem granic działki organ winien także uwzględnić specyfikę sprawy wyrażającą się w istnemu działki nr [...]. Działka ta stanowi bowiem pas gruntu o szerokości około 1,5 metra położony pomiędzy działką nr [...] na której zlokalizowana jest przedmiotowa samowola budowlana, a działką nr [...] zabudowaną budynkiem ZUS.

Kształt i wielkość działki nr [...] powoduje, iż nie może być ona uznana za działkę budowlaną, co jest o tyle istotne, że przepisy aktualnie obowiązującego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, według których winna być dokonywana ocena zaistnienia przesłanki powodowania niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia określają wymogi dotyczące sytuowania budynków w określonej odległości nie od granicy z działką sąsiednią, lecz od granicy z sąsiednią działką budowlaną (por. § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), którą w realiach niniejszej sprawy jest nie działka nr [...], lecz działka nr [...].

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi zauważyć należy, iż nietrafnym okazał się zarzut wydania decyzji o rozbiórce tylko w stosunku do skarżącego, z pominięciem współwłaściciela obiektu – A. [...] M.

Zauważyć bowiem należy, iż przedmiotowa szopka nie jest obiektem trwale związanym z gruntem, bowiem nie posiada fundamentów, a co za tym idzie nie stanowi ona części składowej nieruchomości i nie stosuje się do niej zasada superficies solo cedit.

Jak wynika z umowy darowizny z dnia 8 lipca 2010 r. właścicielem przedmiotowego obiektu konstrukcji drewnianej jest obecnie M. M..

Zauważyć w tym miejscu należy, iż zgodnie z art. 33 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę należą do majątku osobistego każdego z małżonków, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił. W umowie darowizny z dnia 8 lipca 2010 r. wskazano wyraźnie że darowizna przeznaczona jest dla M. M. i brak w niej postanowień dotyczących jego żony. Strony nie przedłożyły również do akt sprawy jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego włączenie przedmiotowego obiektu budowlanego niezwiązanego trwale z gruntem do majątku wspólnego małżonków.

W tym stanie rzeczy, uznając decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r. za wadliwą, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji.

Ponownie rozpatrując sprawę organ nadzoru budowlanego winien uwzględnić ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu (art. 153 P.p.s.a.).

W szczególności organ winien prawidłowo ustalić stan faktyczny sprawy wskazując w uzasadnieniu swojej decyzji dowody na jakich się oparł i dowody, którym przymiotu wiarygodności odmówił i w stosunku do tak ustalonego stanu faktycznego dokonać zbadania czy samowola budowlana polegająca na wzniesieniu bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu drewnianego o wymiarach 3,00 x 3,[...] m, usytuowanego na nieruchomości położonej przy [...] w [...] wiązała się z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących w czasie budowy przedmiotowego obiektu oraz czy w świetle aktualnie obowiązujących przepisów powoduje ona niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a jeśli nie to jakie ewentualnie zmiany lub przeróbki są niezbędne dla doprowadzenia tego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami aktualnie obowiązującymi.

Stosownie do art. 152 P.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., mając na uwadze rodzaj i wysokość poniesionych przez stronę kosztów sądowych.