Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 764/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: § 2 ust. 1 pkt 1  4
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: § 23 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 21 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski ( sprawozdawca ) sędzia WSA Jolanta Strumiłło Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016r. sprawy ze skargi E. Ż. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego za lata 2010 - 2013 oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" o ustaleniu E.Ż. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego za lata 2010 – 2013.

Podstawę wydania rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia postępowania administracyjnego, z których wynika, że decyzjami z "[...]","[...]","[...]" i "[...]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowe na lata 2010 – 2013 z tytułu realizacji wariantu 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), do powierzchni 3 ha. Płatności zostały przekazane na rachunek bankowy rolnika w dniach 3 lutego 2011 r., 2 marca 2012 r., 4 marca 2013 r. oraz 6 grudnia 2013 r..

W dniu 18 czerwca 2014 r. wpłynęła do Biura Powiatowego, podpisana przez E.Ż. Informacja o zrealizowanym zobowiązaniu rolnośrodowiskowym w ramach PROW 2007 – 2013, wraz z oświadczeniem o kontynuowaniu programu rolnośrodowiskowego i załącznikami. Pismem z 26 marca 2015 r. organ I instancji zawiadomił zaś stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie przyznanych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego, na skutek niezłożenia wniosku kontynuacyjnego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 lub też informacji o realizowanym zobowiązaniu rolnośrodowiskowym w ramach PROW 2007 - 2013. Następnie wydaną w wyniku tego postępowania decyzją z dnia "[...]" organ ten ustalił kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości 20.766 zł.

W związku z utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR powołał przepisy art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173) oraz art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 ze zm.). Stwierdził, iż w związku z przystąpieniem przez stronę w dniu 15 marca 2010 r. do programu rolnośrodowiskowego, przyznanie płatności uzależnione było od spełnienia wymogów określonych w § 2 ust. 1 pkt 1 – 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, beneficjent podejmuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe na okres 5 lat, w ramach którego zobowiązuje się przestrzegać warunki uczestnictwa w programie od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Wraz z wejściem w życie w dniu 15 marca 2013 r. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, ze zm.), straciło moc rozporządzenie z 2009 r., jednak na podstawie § 50 ust. 1 i ust. 3 ww. rozporządzenia z 2013 r., do przyznawania kolejnych płatności rolnośrodowiskowych (oraz określania zmniejszania płatności) stosuje się zasady określone w rozporządzeniu z 2009 r.. Równocześnie przepis § 50 ust. 3 ww. rozporządzenia z 2013 r. stanowi, że w zakresie składania wniosków kontynuacyjnych o przyznanie kolejnych płatności rolnośrodowiskowych z tytułu wariantu 2.9, 2.10, 2.11, 2.12 stosuje się przepisy rozporządzenia z 2013 r..

Organ podniósł, że określony w § 23 ust. 2 rozporządzenia z 2013 r. oraz w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), termin do złożenia wniosku kontynuacyjnego upłynął w dniu 15 maja 2014 r.. Przy czym termin ten podlegał przedłużeniu o 25 dni kalendarzowych na podstawie art. 21 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18 ze zm.). W takiej sytuacji złożenie wniosku pomocowego po terminie prowadzi do zmniejszenia kwoty płatności o 1% na każdy dzień roboczy. Jeśli jednak opóźnienie będzie wynosiło ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek nie zostanie przyjęty.

Organ zwrócił uwagę, że producentka nie złożyła wniosku o przyznanie płatności za rok 2014, a jedynie Informację o zrealizowanym zobowiązaniu rolnośrodowiskowym

w ramach PROW 2007 – 2013. Wskazał również na § 23 ust. 3 rozporządzenia z 2013 r., zgodnie z którym, jeżeli rolnik nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej za realizację danego wariantu, zamiast wniosku o jej przyznanie składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o gruntach, na których realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie tego wariantu w danym roku, wskazując ich położenie i powierzchnię.

Jak podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z powyższych przepisów wynika, że w przypadku, gdy strona nie zamierzała ubiegać się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w 2014 r., powinna złożyć informację o gruntach w nieprzekraczalnym terminie do dnia 15 maja 2014 r.. Przepis art. 21 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 odnosi się bowiem jedynie do możliwości złożenia wniosku o przyznanie płatności w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków, tj. do dnia 9 czerwca 2014 r.. Nie przewiduje natomiast możliwości złożenia w terminie do 9 czerwca, informacji o gruntach. Ponadto terminy składania wniosków mają charakter materialnoprawny, a ich uchybienie wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków. Przy czym organ II instancji zwrócił uwagę, że strona nie była zobowiązana do osobistego złożenia wniosku o przyznanie płatności bądź informacji o gruntach. Czynności tej mogła za nią dokonać osoba trzecia.

Uwzględniając powyższe stwierdził, że w sprawie znajduje zastosowanie przepis § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia z 2013 r., stanowiący, iż płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub zwierząt.

W świetle uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie zaistniały w sprawie przesłanki wykluczające zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności ze względu na to, że płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach, określone w:

- art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L z 2009 r., Nr 316, str. 65 ze zm.) oraz

- art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L z 2011 r., Nr 25, str. 8 ze zm.).

Z akt sprawy nie wynika też, aby w jej okolicznościach wystąpiła siła wyższa. Nie zaistniały ponadto przesłanki wykluczające zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności określone w § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r..

W kwestii terminu przedawnienia obowiązku zwrotu płatności organ odwołał się do art. 3 ust. 1 w rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z 1995 r., Nr 312, str. 1 ze zm.). Wskazał, że w odniesieniu do programów wieloletnich, okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu. W związku z powyższym, w odniesieniu do płatności w ramach PROW 2007-2013 będzie to data nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015 r. (do której możliwe jest dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie późniejsza niż 30 czerwca 2016 r. (tj. termin przedstawienia Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu, stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.8.2005, str. 1 ze zm.). Przy czym w niniejszej sprawie nastąpiło również przerwanie biegu przedawnienia poprzez doręczenie stronie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Organ nie znalazł podstaw do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w oparciu o przepis art. 28a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, a także art. 54 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 547). Stwierdził bowiem, że łączna kwota nadmiernie przyznanych płatności z tytułu renty strukturalnej przekroczyła równowartość kwoty 100 Euro.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, wnosząc o uchylenie decyzji podniosła, że podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe została pouczona o obowiązku składania w terminie wniosków obszarowych, jak warunku otrzymywania kolejnych, corocznych płatności obszarowych Realizowała ten obowiązek i program rolnośrodowiskowy, co potwierdzają wyniki kontroli Jednostki Certyfikującej. W 2014 r., ze względów rodzinnych i pobytu za granicą nie była w stanie złożyć wniosku w terminie. 18 czerwca 2014 r. zgłosiła się do Biura Powiatowego ARiMR celem złożenia wniosku o przyznanie płatności obszarowej, informacji o realizowanych pakietach rolnośrodowiskowych, pisma informującego o przyczynach niezłożenia wniosków w ustawowym terminie oraz oświadczenia o kontynuacji w 2014 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego. Pracownik organu odmówił przyjęcia wniosku i informacji ze względu na upływ terminu, skutkiem czego strona złożyła jedynie pismo wyjaśniające przyczyny niezłożenia wniosku w terminie oraz oświadczenie o kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. W 2014 r. w gospodarstwie odbyła się coroczna kontrola Jednostki Certyfikującej, która wykazała, że gospodarstwo realizuje pakiety ekologiczne.

Skarżąca podniosła, że wobec uchybienia terminowi do złożenia wniosku, nie domaga się wypłaty płatności bezpośrednich i rolnośrodowiskowych za rok 2014. Nie zgadza się jednak z rozstrzygnięciem dotyczącym zwrotu całości dotychczas uzyskanych płatności rolnośrodowiskowych, których nie jest w stanie zwrócić. Zwróciła uwagę, że w chwili rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego obowiązywały przepisy rozporządzenia z 2009 r., które nie ustanawiały obowiązku zwrotu płatności w sytuacji niezłożenia kolejnego wniosku. Strony nie poinformowano zaś o zmianie tych przepisów i o tym, że niezłożenie kolejnego wniosku o płatność lub informacji o kontynuowaniu programu rolnośrodowiskowego traktowane jest jako zaprzestanie realizacji tego programu, powodując konieczność zwrotu dotychczas uzyskanych płatności.

Jak podniesiono w skardze, w związku z prowadzeniem uprawy sadowniczej na powierzchni 3 ha producentka poniosła duże koszty, zaś otrzymane płatności zrekompensowały tylko ich część. Poniosła też koszty kontroli przeprowadzonej przez Jednostkę Certyfikującą w 2014 r.. Wykazała należytą staranność we wszystkich sprawach dotyczących programu rolnośrodowiskowego. Nie zaprzestała jego realizacji i złożyła wymaganą informację. Organ odmówił zaś przyjęcia samego wniosku.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 26 listopada 2014, poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz.U. z 14 marca 2012r., poz. 270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a. ), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.

Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Takie określenie kompetencji sądu administracyjnego oznacza, że jest on uprawniony i zobligowany do badania, czy organ administracji prowadząc określone postępowanie działał zgodnie o obowiązującymi przepisami prawa. Wzruszenie decyzji następuje zaś wówczas, gdy kontrola wykaże, że narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę według powołanych wyżej kryteriów legalności, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia organu stanowiły przepisy m.in. ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (j.t. - Dz.U. z 2014r. poz.1438 ) oraz ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013r., poz. 173 , dalej jako u.w.r.o.w ).

Artykuł 29 ust. 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa określa właściwość organu rozstrzygającego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, stanowiąc, że jest nim organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust.1 (w tym pochodzących z funduszy Unii Europejskiej).

Podstawę materialnoprawną określenia zwrotu nienależnie pobranej pomocy stanowi natomiast art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy u.w.r.o.w., zgodnie z którym:

"1. Pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba, że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1 lub przepisy ustawy stanowią inaczej.

2. Pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie jest w szczególności pomoc:

1) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem (....)".

Szczegółowe uregulowania dotyczące przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" na lata 2007-2013 zawarto w przepisach rozporządzeń Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. i 13 marca 2013r., regulujących warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Z akt sprawy wynika, ze beneficjentka podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe na okres 5 lat w roku 2010, a więc w czasie obowiązywania wymienionego wyżej rozporządzenia z 2009 roku i stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 1 – 4 tego rozporządzenia, zobowiązana była do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Rozporządzenie z 2009r. straciło moc z dniem 15 marca 2013 r., tj. wejścia w życie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Na podstawie § 50 ust. 1 ww. rozporządzenia z 2013 r., rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia z 2009 może kontynuować realizację tego zobowiązania, w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia z 2009r.. Jednak do kolejnych płatności rolnośrodowiskowych przyznawanych za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie, o którym mowa w ust. 1, należy w myśl § 50 ust. 3 rozporządzenia z 2013r., stosować przepisy tego aktu, co jak słusznie wskazał organ, dotyczy także składania wniosków kontynuacyjnych dla wymienionych wariantów.

W przekazanych do kontroli Sądu aktach badanej sprawy brak jest wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za rok 2014. Z uchybieniem terminu określonego w § 23 ust. 2 rozporządzenia z 2013 r., w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (15 maja 2014 r.), jak i po upływie 25 – dniowego terminu, o którym mowa w art. 21 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE L 141 z 30 kwietnia 2004, str. 18 ze zm.), skarżąca złożyła natomiast w dniu 18 czerwca 2014r., jedynie informację o zrealizowanym zobowiązaniu rolnośrodowiskowym, oświadczając w załączonym do niej piśmie, że złożenie wniosku po terminie nastąpiło na skutek jej wyjazdu za granicę. Przy czym zauważenia wymaga, że w myśl § 23 ust. 3 rozporządzenia z 2013 r., informację o gruntach na których realizowane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe w danym roku, zamiast wniosku o przyznanie płatności, rolnik składa wówczas, gdy nie zamierza ubiegać się w tym roku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej za realizację danego wariantu.

Stosownie natomiast do treści art. 21 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004:

Poza przypadkami działania siły wyższej oraz sytuacjami wyjątkowymi, o których mowa w art. 72, złożenie wniosku pomocowego zgodnie z niniejszym rozporządzeniem po wyznaczonym terminie będzie prowadziło do zmniejszenia o 1 % na każdy dzień roboczy kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik gdyby wniosek został złożony w terminie.

Z zastrzeżeniem określonych działań, które mają być podjęte przez Państwo Członkowskie w odniesieniu do potrzeby złożenia dokumentów pomocniczych w wyznaczonym czasie w celu umożliwienia wyznaczenia terminu oraz przeprowadzenia kontroli, pierwszy akapit ma również zastosowanie w odniesieniu do dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy dostarczyć właściwym władzom zgodnie z art. 12 i 13 jeśli takie dokumenty, umowy oraz oświadczenia stanowią o kwalifikowalności do otrzymania rozpatrywanej pomocy. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie odnosiło się do kwoty wypłacanej w ramach rozpatrywanej pomocy.

Jeśli opóźnienie będzie wynosiło ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek nie zostanie przyjęty.

W świetle przekazanych do kontroli Sądu materiałów sprawy nie budzi wątpliwości, że producentka nie złożyła wniosku kontynuacyjnego w zakresie płatności za rok 2014. Tym samym, wobec tego, że art. 21 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 odnosi się jedynie do wniosku pomocowego, którego nieterminowe złożenie skutkuje 1 % zmniejszeniem kwoty płatności za każdy dzień roboczy zwłoki, zaś opóźnienie powyżej 25 dni kalendarzowych, w ogóle wyłącza możliwość przyjęcia takiego wniosku od rolnika, prawidłowo organ stwierdził, że informację o gruntach należało złożyć najpóźniej do 15 maja 2014 r.. Upływ tego materialnoprawnego terminu wywołał skutek w postaci wygaśnięcia prawa do ubiegania się o płatność za kolejny rok realizacji programu rolnośrodowiskowego. Bez znaczenia dla oceny okoliczności sprawy jest więc w tej sytuacji powoływana przez skarżącą przyczyna dla której doszło do uchybienia temu terminowi, podobnie jak nie znajdujące potwierdzenia w aktach sprawy, wywody skargi odnośnie odmowy przyjęcia przez pracowników organów, zarówno wniosku o płatność, jak i informacji o realizowanym programie rolnośrodowiskowym. Wobec wskazania przez stronę w toku postępowania, jako przyczyny spóźnienia wyjazdu za granicę, zauważenia jednakże wymaga, iż w jej interesie było dochowanie należytej staranności w celu prawidłowej realizacji na czas nieobecności w kraju, obowiązków związanych z realizacją podjętego zobowiązania, chociażby poprzez ustanowienie stosownego pełnomocnictwa.

Bez wpływu na ocenę prawną okoliczności sprawy pozostaje również argumentacja skargi, że nie poinformowano strony o zmianie przepisów w zakresie realizowanego programu rolnośrodowiskowego, tym bardziej, że w chwili rozpoczęcia tego programu obowiązujące przepisy rozporządzenia z 2009 r. nie ustanawiały obowiązku zwrotu płatności na skutek niezłożenia kolejnego wniosku. W tej kwestii podnieść należy, że stosownie do treści art. 21 ust. 1 u.w.r.o., z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z ustępu 2 pkt 3 i 4 tego artykułu wynika, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Zapewnia też stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności obowiązki organu są zatem, na tle zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, dalece ograniczone. W szczególności organ nie z urzędu, a na wniosek strony, udziela jej niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Również jedynie na żądanie strony zapewnia jej czynny udział w postępowaniu.

Z punktu widzenia normy prawnej wyrażonej w przepisie 21 ust. 1 i 2 u.w.r.o., podnoszone zarzuty dotyczące nie poinformowania strony o aktualnym stanie prawnym w zakresie realizowanej przez nią płatności, nie mogą zasługiwać na uwzględnienie. Skarżąca nie może skutecznie powoływać się na te zarzuty, gdyż składając wniosek o przyznanie płatności podpisała oświadczenie, że znane są jej zasady przyznawania płatności. Nie budzi żadnych wątpliwości, że powinnością organów administracji publicznej jest prowadzenie postępowania z zachowaniem zasad określonych w art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a.. Nie oznacza to jednak, że ich obowiązkiem w tym postępowaniu jest uwzględnienie stanu wiedzy podmiotów na temat przepisów prawa. Nieznajomość prawa w odniesieniu do aktualnie realizowanego zobowiązania rolnośrodowskowego nie może być okolicznością usprawiedliwiającą, bowiem taka reguła nie istnieje w prawie administracyjnym (p. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2015 r., II GSK 737/14, dostępny na stronie www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). Wbrew twierdzeniom skarżącej, ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) nie nakłada na organy obowiązku dokonywania z urzędu niezbędnych pouczeń ubiegającego się o dofinansowanie producenta rolnego. Obowiązek pouczenia wyraźnie związany jest z uprzednim, jasno sformułowanym żądaniem rolnika. W niniejszej sprawie ubiegająca się o dofinansowanie producentka nie uprawdopodobniła tego, że z żądaniem takim zwróciła się do właściwego organu. Zauważyć zaś należy, że na obowiązujące rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. wyraźnie wskazano w pouczeniu do decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" przyznającej producentce płatność rolnośrodowiskową na rok 2013.

Dla oceny poprawności prowadzenia postępowania w sprawie o przyznanie płatności istotne było, czy organy naruszyły przepisy procesowe. Tylko bowiem wtedy można byłoby postawić im zarzut działania niezgodnego z prawem. W niniejszej sprawie można zdaniem Sądu, mówić jedynie o braku należytej staranności strony skarżącej, a nie o wadliwym działaniu organów.

Z powyższych względów, brak wniosku kontynuacyjnego oraz złożenie informacji o gruntach dopiero w dniu 18 czerwca 2014r. prawidłowo skutkowały zastosowaniem przez organy przepisu § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia z 2013 r., jasno określającego obowiązek zwrotu pobranej płatności rolnośrodowiskowej, również w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub zwierząt.

Słusznie stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, brak przesłanek wykluczających zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z przyczyn określonych w art. 80 ust. 3 cyt. wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. i art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., a więc ze względu na to, że płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Organy prawidłowo przeanalizowały też kwestię zniesienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, na podstawie § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r.. Zasadnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w niniejszym przypadku nie ma podstaw do przyjęcia, iż wystąpiła siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności, których nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a mającego wpływ na jego realizację. Koniecznym jest w razie ich wystąpienia, zgłoszenie takiego faktu przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę, na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Zdaniem Sądu, słusznie organ ocenił, że stosownie do art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE, L 1995. 312/1), termin przedawnienia nie upłynie nie wcześniej niż 31 grudnia 2015 r. (tj. data, do której możliwe jest dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie później niż dnia 30 czerwca 2016 r. (tj. termin na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11 sierpnia 2005, str. 1 ze zm.). Zasadnie też zwrócił uwagę, na przerwanie biegu przedawnienia poprzez doręczenie stronie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Brak było również podstaw do odstąpienia przez organy od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w oparciu o przepis art. 28a u.w.r.o.w. oraz art. 54 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 547), skoro łączna kwota nadmiernie przyznanych płatności przekroczyła równowartość kwoty 100 Euro.

Reasumując należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna. Skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie płatności za rok 2014, a jedynie z uchybieniem terminu, informację o zrealizowanym zobowiązaniu rolnośrodowiskowym, naruszając tym samym warunki przyjętego do realizacji wieloletniego programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007 – 2013. Konsekwencją powyższego było prawidłowe określenie przez organy obowiązku zwrotu płatności pobranej za lata 2010 – 2013. Przeprowadzone z respektowaniem przepisów prawa procesowego, postępowanie dowodowe nie wykazało, aby spełnione zostały przesłanki odstąpienia od żądania zwrotu tej należności. Nie doszło także do jej przedawnienia. Rozpoznając sprawę, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na jej wynik.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.