Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 564/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1, art. 54, art. 59 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o. o. Sp. k. [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prowadził wobec "[...]" sp. z o.o. sp. k. (dalej: (skarżąca") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] października 2018 r., nr [...] obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień 2018 r. W sprawie [...] stycznia 2019 r. zostały sporządzone dwa zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w "[...] S.A. oraz "[...]" S.A. Zawiadomienia zostały doręczone bankom tego samego dnia przy czym doręczenie względem "[...]" S.A. nastąpiło o godzinie 08:53:57, zaś doręczenie względem "[...] S.A. nastąpiło o godzinie 08:54:44. Skarżąca zapłaciła egzekwowane zobowiązanie [...] stycznia 2019 r. o godzinie 9:02. Środki te wpłynęły na rachunek organu podatkowego [...] stycznia 2019 r. Tego samego dnia zostało sporządzone zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, tj. nadpłaty w podatku od towarów i usług za wrzesień 2018 r., celem wyegzekwowania powstałych kosztów egzekucyjnych.

Pismem z [...] stycznia 2019 r. skarżąca wniosła skargę na czynność zajęcia innej wierzytelności pieniężnej podnosząc zarzut:

– zastosowania środka egzekucyjnego w sytuacji, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym został wykonany – art. 7 § 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.");

– dokonania zajęcia wierzytelności, która nie przysługuje skarżącej wobec Urzędu Skarbowego w [...], co powoduje, że dokonana czynność jako skierowana do podmiotu niebędącego wierzycielem skarżącej nie może ostać się w obrocie prawnym – art. 89 § 1 u.p.e.a.;

– obciążenia skarżącej kosztami egzekucji, podczas gdy skarżąca dobrowolnie wpłaciła należność przed doręczeniem jej tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych nr [...] [...] oraz nr [...] [...], nie dając tym samym powodów do obciążenia jej jakimikolwiek kosztami postępowania egzekucyjnego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z [...] lutego 2019 r., nr [...] oddalił skargę. Naczelnik w uzasadnieniu wyjaśnił, że zawiadomieniami z [...] stycznia 2019 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zawiadomienie z [...] stycznia 2019 r. zostało doręczone [...] S.A. tego samego dnia o godzinie 08:53:57. Drugie z zawiadomień z [...] stycznia 2019 r. zostało doręczone [...] S.A. tego samego dnia o godzinie 08:54:44. Powołując się na art. 26 § 5 u.p.e.a. wyjaśnił, że wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Z uwagi na powyższe niezasadne jest twierdzenie pełnomocnika skarżącej, że wszczęcie egzekucji nastąpiło w dniu doręczenia jej tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z [...] stycznia 2019 r., tj. [...] stycznia 2019 r. Bezspornie skarżąca uiściła należne zobowiązanie [...] stycznia 2019 r. o godzinie 9:02 co wynika z potwierdzenia realizacji przelewu. Ze stanu faktycznego wynika, że w chwili wszczęcia egzekucji istniał obowiązek podlegający egzekucji, a w dniu zastosowania środka egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie posiadał dowodu potwierdzającego wykonanie obowiązku, jak również środków pieniężnych, które wpłynęły na rachunek wierzyciela [...] stycznia 2019 r. Ponieważ analiza konta skarżącej w podatku od towarów i usług za wrzesień 2018 r. wykazała nadpłatę , organ egzekucyjny miał obowiązek wykonania zajęcia stwierdzonej nadpłaty. Zaskarżony środek egzekucyjny w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z [...] stycznia 2019 r. został wykonany celem wyegzekwowania należnych kosztów egzekucyjnych. Dłużnik zajętej wierzytelności wykazując nadpłatę w podatku od towarów i usług za wrzesień 2018 r. w związku z wpłatą z [...] stycznia 2019 r. przekazał na wskazany w zajęciu rachunek organu egzekucyjnego, należne koszty egzekucyjne w kwocie [...]zł.

Konkludując rozważania Naczelnik stwierdził, że zastosowane środki egzekucyjne i naliczone opłaty egzekucyjne, zostały wykonane zgodnie prawem. Zarzut zastosowania środka egzekucyjnego w sytuacji, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym został wykonany nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonej dokumentacji. Zapłata podatku miała bowiem miejsce po zastosowaniu środka egzekucyjnego.

Pismem z [...] marca 2019 r. skarżąca wniosła zażalenie na omówione powyżej postanowienie Naczelnika z [...] lutego 2019 r. wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uchylenie czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności przysługującej skarżącej wobec Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

1) art. 54 § 5a u.p.e.a., poprzez nieuchylenie zakwestionowanej czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy istniały ku temu uzasadnione podstawy;

2) art. 80 § 2 u.p.e.a., poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na przyjęciu, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą, w której bank mógł zapoznać się z zawiadomieniem o zajęciu, podczas gdy z przepisu tego wynika, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu;

3) art. 7 § 3 u.p.e.a., poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego w sytuacji, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym został wykonany;

4) art. 89 § 1 u.p.e.a., poprzez niezasadne dokonanie zajęcia wierzytelności przysługującej skarżącej wobec Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]

5) art. 64c § 3 u.p.e.a., poprzez obciążenie skarżącej kosztami egzekucji, podczas gdy skarżąca dobrowolnie wpłaciła należność przed doręczeniem jej tytułu wykonawczego oraz przed dokonaniem zajęć, o których mowa w zawiadomieniach o nr [...] oraz [...]. [...], nie dając tym samym powodów do obciążania jej jakimikolwiek kosztami postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z [...] lutego 2019 r. W ocenie Dyrektora zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z [...] stycznia 2019 r. zawierało wszystkie elementy konieczne, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zostało dokonane prawidłowo zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. poz. 1339). Odnosząc się do faktu wykonania obowiązku Dyrektor stwierdził, że co do zasady, w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 u.p.e.a., skarga przysługuje wyłącznie na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Podkreślił, przedmiotem skargi nie mogą być okoliczności stanowiące podstawę złożenia innych środków prawnych (np. zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). W ocenie Dyrektora organ egzekucyjny dokonując kwestionowanego zajęcia nie naruszył zasad prowadzenia egzekucji.

Pismem z [...] czerwca 2019 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę na omówione powyżej postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] kwietnia 2019 r. wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

1) art. 64c § 6 u.p.e.a., poprzez zajęcie wierzytelności w wysokości przyjętych przez organ kosztów egzekucji, pomimo iż nie został wydany tytuł wykonawczy na koszty egzekucyjne;

2) art. 7 § 3 u.p.e.a., poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego podczas gdy przyjmując nawet, że skarżąca była zobowiązana do uiszczenia kosztów egzekucyjnych, egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym został wykonany;

3) art. 89 § 1 u.p.e.a., poprzez dokonanie zajęcia wierzytelności, która nie przysługuje skarżącej wobec Urzędu Skarbowego w [...], ale wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], co powoduje, że dokonana czynność jako skierowana do podmiotu niebędącego wierzycielem skarżącej nie może ostać się w obrocie prawnym;

4) art. 64c § 3 u.p.e.a., poprzez obciążenie skarżącej kosztami egzekucji, podczas gdy skarżąca dobrowolnie wpłaciła należność przed doręczeniem jej tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych nr [...] oraz nr [...]. [...], nie dając tym samym powodów do obciążania jej jakimikolwiek kosztami postępowania egzekucyjnego;

5) art. 8 k.p.a. w z w. z art. 107 § 3 w zw. z art. 140 w zw. z art. 126 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez uchylenie się od obowiązku należytego wyjaśnienia podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, czym organ uchybił zasadzie pogłębiania zaufania do organów administracyjnych wyrażonej w art. 8 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżąca spółka jest zdania, że koszty egzekucyjne zostały od niej nienależnie pobrane, ponieważ przed doręczeniem jej tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych dobrowolnie uiściła należność.

Stosownie do treści w art. 54 u.p.e.a. w ramach skargi na czynności egzekucyjne, której zasadność była przedmiotem oceny w niniejszej sprawie, można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora. Nie można natomiast podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się, że skarga z art. 54 u.p.e.a. nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienie, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (por. R. Hauser i Z. Leoński – Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Warszawa 1992r. s. 84.; wyrok NSA z 17 kwietnia 2000r., III SA 827/99, LEX nr 43032; wyrok NSA z 12 stycznia 1999r., III SA 4503/97, ONSA 2000/1/20; wyrok NSA z 13 kwietnia 2016r., II FSK 1069/14, dostępny: CBOSA). Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w u.p.e.a. mających prowadzić – w wyniku ich uwzględnienia – do jednakowych skutków procesowych. Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyroki WSA w [...] z [...] lipca 2008 r., III SA/Wa [...], LEX 489600 i z [...] kwietnia 2008r., III SA/Wa [...], LEX 486252).

Sąd podkreśla, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają wyłącznie kwestie formalnoprawne dotyczące prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego w związku z dokonywaniem czynności egzekucyjnych, w tym na podstawie art. 89 u.p.e.a. Skarga ta nie może natomiast stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia w stosunku do innych środków zaskarżenia przewidzianych w u.p.e.a. Skarga na czynności egzekucyjne nie może zatem dotyczyć m.in. okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Organem właściwym do rozpoznania zarzutów jest organ egzekucyjny.

Skarga na czynności egzekucyjne nie może też dotyczyć okoliczności, które mogą być przedmiotem wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a., w myśl którego postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W kontekście powyżej poczynionych uwag sąd stwierdza, że podstawą skargi na czynność egzekucyjną zajęcia innej wierzytelności pieniężnej nie mogła być żadna z podnoszonych przez skarżącą spółkę kwestii. Skoro bowiem instytucją pozwalającą zobowiązanemu kwestionować między innymi istnienie i wymagalność obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym, a także dopuszczalność egzekucji są zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, to zarzuty te nie mogą być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne.

Organ egzekucyjny zatem, rozpoznając skargę na opisaną wyżej czynność egzekucyjną, prawidłowo nie analizował tych okoliczności, które mogły być podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Okoliczności dotyczące nieistnienia egzekwowanego obowiązku – mogą być wyłącznie przedmiotem badania w odrębnym trybie, w ramach zgłoszonych osobno przez stronę skarżącą na mocy art. 33 § 1 u.p.e.a. zarzutów. Sądowi z urzędu wiadomo, że skarżąca oprócz niniejszej skargi na czynności egzekucyjne, złożyła także zarzut wykonania obowiązku. Skarga w tym przedmiocie została oddalona przez WSA w [...] wyrokiem z [...] listopada 2019 r. sygn. I SA/Po [...].

Podsumowując sąd stwierdza, że kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych pod uwagę z urzędu wykazała, że postanowienie to jest zgodne z prawem.

Mając na uwadze powyższe okoliczności sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.