Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 436/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 21
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art.2 lit. a i c
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art.4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi Gospodarstwa Rolnego [...] spółki jawnej na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 13 maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek spółki Gospodarstwo M sp. jawna o przyznanie płatności na rok 2013. W złożonym wniosku spółka zadeklarowała do płatności rolno środowiskowej (płatność PRŚ):

Pakiet - Rolnictwo ekologiczne

Wariant 2.1- Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania), do powierzchni 12,49 ha,

Wariant 2.3- Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawienia) do powierzchni 17,67 ha,

Pakiet - Ekstensywne trwałe użytki zielone,

Wariant 3.1.1- Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach do powierzchni 13,71 ha,

Wariant 3.1.2- Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 do powierzchni 3,96 ha,

Pakiet - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarem Natura 2000

Wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków do powierzchni 76,42 ha,

Wariant 4.6 - Półnaturalne łąki wilgotne do powierzchni 1,70 ha.

W dniu 15 maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR została złożona przez Gospodarstwo korekta do wniosku, w dniach 31 maja 2013r., 15 lipca 2013r., 24 października 2013r. i 30 kwietnia 2014r. zostały złożone przez Gospodarstwo zmiany do wniosku.

W dniu [...] lipca 2014 r.nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał postanowienie o przeprowadzeniu dowodu wskazując, że włączone zostały do akt sprawy protokoły z zeznań świadków i podejrzanych zgromadzonych w postępowaniu prokuratorskim i sądowym pod sygnaturą akt [...].

W dniu [...] lipca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania Gospodarstwu M sp. jawna płatności rolnośrodowiskowej rok 2013.

W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, iż podstawą rozstrzygnięcia dotyczącego odmowy przyznania płatności PRŚ był fakt stwierdzenia nie posiadania przez Gospodarstwo działek rolnych zgłoszonych do płatności w roku 2013, w związku ze stworzeniem sztucznego podziału swoich gruntów przez M.W. na osoby fizyczne oraz spółki jawne, a tym samym stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, zgodnie z art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011 r., str. 8). Art. 4 ust 8 rozporządzenia stanowi, że nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przeanalizował dokumentację przekazaną przez Prokuratora Okręgowego z której wynika, że M.W. będący właścicielem ponad tysiąca hektarów gruntów rolnych wspólnie z innymi osobami w tym m.in. z S.M., reprezentującą Gospodarstwo M doprowadził Skarb Państwa do niekorzystnego rozporządzenia mieniem otrzymując nienależne dotacje do posiadanych przez siebie gruntów. M.W. prowadząc od kilkunastu lat działalność rolniczą zatrudniał pracowników do prac biurowych i innych prac zleconych przez niego, między innymi do prac rolnych. Część osób, które znajdowały się w stosunku zależności służbowej od M.W., powiązanych z nim rodzinnie lub towarzysko nabywała dla pozoru ziemię, które w rzeczywistości pozostawały we władania M.W.. Zakup ziemi odbywał się na polecenie i za pieniądze M.W. w celu uzyskania przez niego pełnych dopłat unijnych, omijając w ten sposób ograniczenia wynikające z degresywności płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt (PRO W 2004-2006), płatności z tytułu płatności rolno środowiskowej PRO W (2007-2013). O pozorności nabycia gruntów rolnych jedynie w celu uzyskania maksymalnej stawki dotacji świadczyło zabezpieczenie prawa do gruntu "ukrytego" właściciela w postaci weksla wystawionego przez takiego nabywcę na rzecz M.W.. Część osób za namową W. podpisała z nim fikcyjne umowy dzierżawy ziemi. W rzeczywistości cała ziemia była użytkowana przez M.W. za pomocą osób otrzymujących za to wynagrodzenie. Z jego polecenia fikcyjni właściciele i dzierżawcy składali wnioski o dotacje do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - zwana w dalszej części ARiMR. Kwoty płatności przyznane w ramach złożonych wniosków do ARiMR były przekazywane M.W., który odbierał także korespondencję z ARiMR przeznaczoną dla beneficjentów tj. wezwania decyzje, protokoły z kontroli na miejscu. Ustalono, że w ten sposób uzyskały nienależne dotacje w tym m.in. S.M.. M.W. inicjował składanie wniosków o przyznanie płatności do ARiMR przez m.in. S.M., a później współdziałał w celu uzyskania wszystkich tych płatności w maksymalnych stawkach. Służyć temu miał podział jego gruntów rolnych pomiędzy fikcyjnych posiadaczy, aby powierzchnia działek zgłaszanych przez każdą z tych osób nie przekraczała 50 hektarów, co uprawniało do uzyskania dopłat w maksymalnej wysokości.

Powyższe ustalenia poparte są dowodami w postaci wyjaśnień samych podejrzanych oraz zeznań świadków, którzy byli zatrudnieni i poznali funkcjonowanie mechanizmu polegającego na wyłudzaniu dopłat do gruntów rolnych posiadanych przez M.W. i jego w tym roli jako jedynego decydenta i jednocześnie beneficjenta.

W niniejszej sprawie ustalony stan faktyczny, który w znaczącym zakresie wynika z zeznań złożonych przez świadków i podejrzanych potwierdzają, iż S.M. nie prowadziła indywidualnie działalności rolniczej. Świadkowie w trakcie przesłuchań jednoznacznie wskazali, że to M.W. był właścicielem i użytkownikiem gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2013 przez Gospodarstwo M. Dodatkowo Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci zeznań świadków i podejrzanych jednoznacznie wynika, że M.W. sam decydował co będzie uprawiane, na jakim areale, używał do tego swojego sprzętu rolniczego i zatrudnionych przez siebie pracowników. M.W. sam osiągał korzyści finansowe albowiem fikcyjni użytkownicy przekazywali mu bezpośrednio pieniądze z dopłat bezpośrednio lub zostawiali je w wyznaczonych miejscach firmy. M.W. posiadał całość dokumentacji dotyczącej wniosków o przyznanie płatności składanych przez świadków i podejrzanych. Wydawał polecenia wyznaczonym osobom do przygotowania wniosków dla wszystkich fikcyjnych użytkowników. Nadzorował ich podpisywanie oraz wykorzystywał faksymile do podpisu części wniosków i innych dokumentów składanych do ARiMR w celu uzyskania płatności. W tym samym czasie wysyłał wszystkie wnioski do ARiMR.

Kierownik Biura Powiatowego ARIMR wskazał, iż całokształt okoliczności faktycznych potwierdza zaistnienie swoistego "mechanizmu w mającego na celu obejście przez M.W. przepisów ograniczających uprawnienie do uzyskanych płatności. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, że M.W. podzielił gospodarstwo rolne pomiędzy następujące osoby składające wnioski o przyznanie płatności w ARiMR tj.: M.C., K.S., J.J., M.B., P.S., T.S., S.B., J.M., S.M., J.G., J.B., B.P., K.P., T.P. oraz P sp.j., Spółka Rolna M sp.j., Gospodarstwo M sp.j., U sp. j.

Wobec powyższych faktów Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, iż grunty rolne zgłoszone przez gospodarstwo i przez ww. osoby zarządzane były przez M.W. i nie stanowią samodzielnych, odrębnych gospodarstw, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Prowadzeniem działalności na przedmiotowych gruntach zajmował się faktycznie M.W., a przekazanie swoich gruntów ww. osobom nastąpiło w celu sztucznego podzielenia gospodarstwa, w celuuzyskania większych kwot płatności. Degresywny system udzielania płatności rolnośrodowiskowej, określono bezpośrednio w § 14 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia PRŚ gdzie w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 8 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w wysokości:

100 % stawki płatności - za powierzchnię od 0,1 ha do 100 ha;

50 % stawki płatności - za powierzchnię powyżej 100 ha do 200 ha;

10 % stawki płatności - za powierzchnię powyżej 200 ha.

Natomiast w przypadku wariantu pierwszego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 3 realizowanego poza obszarem Natura 2000 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w wysokości:

100 % stawki płatności - za powierzchnię od 0,1 ha do 10 ha;

75 % stawki płatności - za powierzchnię powyżej 10 ha do 50 ha;

50 % stawki płatności - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha;

10 % stawki płatności - za powierzchnię powyżej 100 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR na podstawie zgromadzonej dokumentacji w sprawie oraz ustalonych faktów, stwierdził, iż ww. działanie wyczerpało przesłanki określone w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28 stycznia 2011r., str. 8). Wskazany przepis stanowi, że nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Dodatkowo Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, iż w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek o którym mowa w art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. Urz. UE. L. 2008.321.14). Wskazany przepis stanowi, iż "gospodarstwo rolne" lub "gospodarstwo" oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną. Dodatkowo wskazał, że dla oceny czy mamy do czynienia z oddzielnym gospodarstwem można zastosować kryterium odpowiedzialności prawnej i ekonomicznej za gospodarstwo wskazane w załączniku II do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1200/2009, gdzie wyodrębniono następujące kategorie gospodarstw: osoba fizyczna, która jest wyłącznym użytkownikiem w przypadku gdy gospodarstwo rolne jest niezależne, jedna lub więcej osób fizycznych będących partnerami, w przypadku gdy gospodarstwo jest gospodarstwem grupowym, osoba prawna.

Wobec przytoczonego wyżej przepisu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, że jednostka winna być organizmem odrębnym pod względem technicznym i ekonomicznym, to również kierowana przez odrębne kierownictwo. Powinna posiadać odrębne środki produkcji, wyposażenie, nieruchomości, jednak zarządzana przez to samo kierownictwo, winna być uznana w świetle przepisów za jedno gospodarstwo. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał ponadto, że w przypadku gdy warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc jest przyznawana temu współposiadaczowi gruntu na którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Przepis ten ma w rzeczywistości na celu wyeliminowanie sztucznych podziałów gospodarstw celem ominięcia przepisów o modulacji w przypadku części programów pomocowych, czy też limitu zalesionych hektarów przez współwłaścicieli, a tym samym współposiadaczy. W przedmiotowej sprawie M.W. nie występował jako współposiadacz gospodarstwa zgłoszonego do płatności i ukrywał przed organami ARiMR fakt posiadania zgłoszonych we wniosku na rok 2013 gruntów rolnych. Nie udzielił też pisemnej zgody wnioskodawcy na zgłoszenie działek do płatności.

Wobec przytoczonych powyżej faktów Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał na przepis § 2 rozporządzenia PRŚ zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", przy spełnieniu szeregu wymienionych w nim warunków.

Zgodnie z § 14 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.)gospodarstwa mniejsze otrzymują większe wsparcie i tym samym podział dużego gospodarstwa na mniejsze poprzez przekazanie działek rolnych w posiadanie różnym pomiotom przekłada się wprost na znaczący wzrost płatności.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR na podstawie przytoczonych powyżej przepisów rozporządzenia ONW wskazał, iż w § 2 rozporządzenia PRŚ określono, że płatność przysługuje rolnikowi zgodnie z art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, który oznacza osobę fizyczną łub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Natomiast gospodarstwo rolne zgodnie z art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego.

Na podstawie ww. przepisów Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, iż celem systemu wsparcia jest finansowe, wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Termin "posiadanie" należy odczytywać przez pryzmat celowościowy, z uwzględnieniem kraj owych i wspólnotowych przepisów dotyczących systemów wsparcia bezpośredniego. Istotą płatności obszarowych jest zatem to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami). Wobec braku sformułowania oddzielnych definicji "posiadania gospodarstwa rolnego" na potrzeby rozdziału pomocy finansowej dla rolnictwa oraz z uwagi na posługiwanie się tym pojęciem we wszystkich powołanych aktach prawnych dotyczących pomocy dla rolnictwa, sięgnąć należy kodeksu cywilnego. Stosownie do art. 336 k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na określonym władztwie nad rzeczą.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w świetle ustalonego powyżej stanu faktycznego na podstawie zgromadzonej dokumentacji w niniejszej sprawie w oparciu o przepisy prawa stwierdził, iż gospodarstwo zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności tym samym nie spełnia warunków do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określonych w ustawie o płatnościach. Gospodarstwa mniejsze otrzymują większe wsparcie i tym samym podział dużego gospodarstwa na mniejsze poprzez przekazanie działek rolnych w posiadanie różnym podmiotom przekłada się wprost na znaczący wzrost płatności bezpośrednich, pomocy ONW i płatności rolnośrodowiskowych,

Odwołanie od powyższej decyzji złożyło Gospodarstwo M Sp. j., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika. W uzasadnieniu strona podniosła, że organ I instancji nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w sprawie administracyjnej. Oparł się na protokołach przesłuchań z postępowania przygotowawczego, a takie postępowanie jest sprzeczne z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Ustalenia faktyczne w sprawie na podstawie zeznań świadków, którym przedstawiono zarzuty nie mogą stanowić dowodu w sprawie. Ponadto nie można czynić ustaleń faktycznych na podstawie wyjaśnień składanych w sprawie albowiem osoba taka nie jest pouczona o treści art. 233 § 1 kk, co jest warunkiem uznania zeznań za dowód w sprawie. W związku z powyższym organ oparł się na protokołach przesłuchań, które z przyczyn formalnych nie mogą stanowić dowodu w sprawie i decyzja nie może się ostać gdyż organ zaniechał przeprowadzenia postępowania dowodowego.

W odwołaniu podniesiono, iż stroną toczącego się postępowania administracyjnego nie jest S.M.. Zatem żadne toczące się przeciwko niej postępowanie karne nie ma żadnego wpływu na toczące się postępowanie administracyjne w stosunku do spółki Gospodarstwo M. W stosunku do skarżącej spółki nie toczyło się i nie toczy żadne postępowanie karne. Ewentualna odpowiedzialność skarżącej spółki może mieć miejsce dopiero w sytuacji gdy podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności jeżeli popełnienie przestępstwa zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym lub innym. Okres którego dotyczy okres postępowanie karne nie odnosi się do okresu którego dotyczy toczące się postępowanie administracyjne (różnica 5 łat).

Strona podniosła, że organ całkowicie dowolnie i błędnie ustalił, że spółka nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego. Potwierdzeniem powyższej tezy stanowi fakt, iż za poprzednie okresy lata 2010 organy ARiMR przyznawały spółce płatności, przedstawiciele spółki brali udział w kontrolach przeprowadzanych przez ARiMR, które potwierdzały że wymieniona jest posiadaczem gospodarstwa. Spółka uzyskiwała certyfikaty rolnictwa ekologicznego, przyznane były płatności uzupełniające do suszu paszowego, prowadziła wszelkie wymagane przez ARiMR rejestry działalności rolnośrodowiskowej i rejestr zabiegów, utrzymywała grunty w dobrej kulturze rolnej prowadząc stosowne zabiegi agrotechniczne, brała czynny udział w postępowaniach administracyjnych tj. składała środki zaskarżenia od wydawanych rozstrzygnięć i przedstawiciele spółki uzupełniali wszelkie braki formalne do których była wzywana. Ponadto strona wskazuje, że twierdzenie dotyczące stworzenia sztucznych warunków jest całkowicie dowolne. Nie powołano ani jednego dowodu przemawiającego za tym twierdzeniem, opierając się jedynie na domysłach. Strona wskazała, że postępowanie wyjaśniające winno być przeprowadzone zgodnie z ogólnymi regułami postępowania administracyjnego, w szczególności z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa, a rozwinięciem tej zasady jest art, 77 kpa, który nakazuje zebrać i rozważyć cały materiał dowodowy, czego organ I instancji nie wykonał.

Wobec powyżej wskazanych argumentów strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanych płatności zgodnie z wnioskiem, ewentualnie uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz przeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania wspólników reprezentujących skarżącego na okoliczność posiadania i utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej.

Decyzją z dnia [...] lutego 2016r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy stwierdził, iż postępowanie organu I instancji było prawidłowe oraz przytoczył przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że do organów ARiMR wpłynęło pismo Prokuratora Prokuratury Rejonowej z dnia [...] listopada 2011 r., w którym wskazał, iż prowadzone jest śledztwo [...], sprawie wyłudzenia dopłat unijnych od ARiMR w latach 2004-2011. Następnie w wyniku przeprowadzonych czynności Prokurator Prokuratury Okręgowej postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. sygn. akt [...] zamknął prowadzone postępowanie przygotowawcze i skierował do Sądu Okręgowego Wydział Karny akt oskarżenia. Natomiast w dniu 9 listopada 2012 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo [...] Prokuratora Prokuratury Okręgowej z dnia [...] listopada 2012 r. z informacją, iż przeciwko m.in. S.M. został sporządzony i przesłany akt oskarżenia do Sądu Okręgowego sygn. [...]. W dniu 11 stycznia 2013 r. do Oddziału Regionalnego ARiMR pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. Sąd Okręgowy Wydział Karny przekazał odpis aktu oskarżenia Prokuratora Okręgowego [...].

Organ odwoławczy wskazał, iż w ramach prowadzonej kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, w myśl art. 75 kpa, który stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opnie biegłych oraz oględziny, uwzględnił i włączył do akt sprawy dokumenty zgromadzone w toku postępowania przed Sądem Okręgowym Wydział Karny (sygnatura akt [...]) oraz będących przedmiotem postępowania prokuratorskiego (sygnatura akt [...]) tj. zeznania podejrzanych i świadków oraz akt oskarżenia.

W dalszej części uzasadnienia organ II instancji przytoczył definicję rolnika, posiadacza oraz gospodarstwa i stwierdziłw oparciu o przedłożone dokumenty, iż Gospodarstwo nie wypełnia wskazanych powyżej przesłanek na podstawie których przyznawane są płatności PRŚ albowiem nie było rolnikiem ani gospodarstwem, nie prowadziło działalności rolniczej na zgłoszonych gruntach jak również nie było faktycznym posiadaczem zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 gruntów rolnych. Organ podał, iż powyższych ustaleń dokonano na podstawie włączonej do akt sprawy, dokumentacji zgromadzonych w postępowaniu prokuratorskim, sądowym oraz dokumentów będących w posiadaniu organów ARiMR. Dyrektor przytoczył następnie zeznania świadków opisujących mechanizm podziału gruntów oraz ich rolę w tym procederze.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR mając na uwadze, że S.M. i M.W. pomimo wielokrotnie wyznaczanych terminów nie stawili się w celu złożenia wyjaśnień dotyczących posiadania gruntów, w dniu 28.10.2015 r. wystosował do adwokata D.K. jako pełnomocnika Gospodarstwa M sp. j. wezwanie do złożenia wyjaśnień na piśmie przez wspólników S.M. i M.W. w zakresie użytkowania gruntów rolnych zgłoszonych do płatności w latach 2011, 2012 i 2013. Pomimo skutecznego doręczenia ww. wezwania w dniu 16 listopada 2015 r. do dnia wydania niniejszej decyzji stosowne wyjaśnienia nie zostały złożone.

Organ podkreślił, iż w przedmiotowym postępowaniu to na stronie spoczywa obowiązek przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Dokonując analizy zadeklarowanych powierzchni zgodnie z § 3 ust.3 rozporządzenia ONW organ odwoławczy wskazał, iż M.W. dzieląc swoje gospodarstwo na poszczególne osoby, które występowały o płatności wynika, że kwota płatności ONW tylko z jednego roku wyniosła 167.049,10 zł. Natomiast jeśli M.W. zadeklarowałby ww. powierzchnię tylko jednym wnioskiem otrzymałby kwotę płatności 22.375 zł. Tak więc dzieląc swoje gospodarstwo na mniejsze w jednym tylko roku M.W. zyskiwał 144 674,10 zł z tytułu płatności ONW.

Ponadto w przypadku podziału gospodarstwa na mniejsze nie będzie miał zastosowanie art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011. Zgodnie z tym przepisem do celów stosowania niniejszego artykułu obszary zadeklarowane przez beneficjenta, które otrzymują tę samą stawkę pomocy w ramach określonego środka obszarowego, uznaje się za tworzące jedną grupę upraw. W przypadku stosowania degresywnych kwot pomocy uwzględnia się jednak średnią tych kwot w stosunku do odpowiednich obszarów zadeklarowanych.

Natomiast w zakresie płatności rolnośrodowiskowej mając na uwadze przepisy § 14 rozporządzenia PRŚ oraz fakt, iż tylko osoby tj. J.M., J.J. K.S., K.P., S.B., S.M., T.S., P.S. oraz M.W. ubiegały się wyniosła 706,23 ha. W świetle degresywnych stawek płatności kwota do gospodarstwa o powierzchni 706,23 ha przyjmując najniższą ze stawek w gospodarstwie ekologicznym wyniosłaby 154 442,17 zł. Natomiast w wyniku podziału gospodarstwa na ww. osoby, gdzie każda z osób nie posiadała więcej niż 100 ha wówczas kwota płatności wyniosła557 919,90 zł. Tym samym zysk wyniósł 403 477,73 zł.

W związku z fikcyjnym wydzierżawieniem gruntów przez M.W. na pracowników swojej firmy oraz tworząc fikcyjne spółki jawne, którzy ujawnili ten proceder doszło w niniejszym przypadku oprócz powyższych ograniczeń stosowanych w przypadku płatności ONW i płatności PRŚ do ominięcia regulacji prawnych stosowanych od roku 2013 rozporządzeniem wykonawczym Komisji Europejskiej (UE) Nr 964/2013 z dnia 9 października 2013 r. w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013 (Dz. Urz. UE L 268, str. 5) została wprowadzona dyscyplina finansowa. Wprowadzenie dyscypliny finansowej wynika z art. 11 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009.

W świetle ustaleń dokonanych w przedmiotowej sprawie M.W. dzieląc na mniejsze gospodarstwa tj. na fikcyjnych dzierżawców i użytkowników oraz spółki na pewno miało na celu ominięcie wskazanych powyżej przepisów prawa określonych w § 3 ust. 3 Rozporządzenia ONW jak również 16 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011 oraz art. 7 rozporządzenia nr 73/2009 i § 14 rozporządzenia PRŚ i tym samym zaistniał sztuczny podział gospodarstwa.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał na tle przytoczonych powyżej faktów, iż grunty rolne zgłoszone do płatności na rok 2013 przez Gospodarstwo były własnością M.W. i S.M., a co za tym idzie to M.W. dokonał sztucznego podziału gospodarstwa. Tym samym w niniejszej decyzji organ odwoławczy ukazując mechanizm stosowany przez M.W., mający na celu zmaksymalizowanie wysokości otrzymanych płatności oparł się na danych z łat 2004-2012 albowiem sztuczność i pozorność w podziale gruntów będących w posiadaniu M.W. przekłada się także na ustalenia dokonane przez organ I instancji w sprawie o przyznanie płatności na rok 2013, które w trwającym postępowaniu odwoławczym nie zostały zakwestionowane przez wspólników.

Organ nadmienił, iż przedmiotem deklaracji ww. spółki we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 są 25 działki ewidencyjne (vide wniosek o przyznane płatności na rok 2013), które z jak wynika z dokumentów urzędowych przekazanych przez Starostwa Powiatowe są własnością Gospodarstwa, B.P., K.P., M.W., Z.W.. Organ wskazał, iż w latach 2010 - 2012, Gospodarstwo deklarowało działki rolne o powierzchni 57,42 ha, które były własnością M.W., Gospodarstwa, B.P.. Natomiast w roku 2013 Gospodarstwo weszło w posiadanie dodatkowych gruntów o powierzchni 52,21 ha, które były własnością Z.W. i K.P.. Organ wskazał, że oprócz Gospodarstwa, M.W. wraz z S.M. zawiązali jeszcze w 2011 roku kolejne spółki tj. Spółka M sp. j., P sp. j. oraz U sp, j.

Dalej organ stwierdził, iż grunty rolne były swobodnie przekazywane pomiędzy spółkami, w których wspólnikiem był M.W.. Dodatkowo przekazywanie gruntów następowało pomiędzy osobami fizycznymi, a spółką, czyli w tym przypadku pomiędzy rodziną tj. B.P. (siostra ojca M.W.), Z.W. (ojciec M.W.) oraz spółkami.

Organ odwoławczy stwierdził, iż przeniesienia posiadania ww. działek miały charakter pozorny i stanowiły jedynie formalny tytuł do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat przez spółki, których wspólnikiem jest M.W.. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, iż grunty zgłaszane do płatności, w tym grunty zgłaszane przez Gospodarstwo, były w faktycznym posiadaniu M.W., a ich pozorny podział spowodowany był chęcią obejścia przepisów modulacyjnych i chęcią zwielokrotnienia możliwych do uzyskania płatności dystrybuowanych przez ARiMR. Za potwierdzeniem powyższych ustaleń przemawia fakt, iż M.W. oraz S.M. (jak wynika z danych starostw powiatowych) będący w posiadaniu gruntów tworzą wspólnie spółki, które potem występują o dopłaty.

Organ nie kwestionuje tworzenia spółek na podstawie prawa handlowego jednakże jak wykazano w niniejszym przypadku Gospodarstwo jako podmiot został utworzony w celu uzyskania większych dopłat. W ocenie organu odwoławczego M.W. oraz S.M. dokonali multiplikacji spółek celem zmaksymalizowania wysokości otrzymanych płatności.

Przedmiotem deklaracji Gospodarstwa we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 są działki ewidencyjne, które były w roku wnioskowania własnością Gospodarstwa, B.P., K.P., M.W., Z.W.. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że Gospodarstwo zgodnie danymi z ewidencji gruntów i budynków było w roku 2013 właścicielem, oprócz części działek zgłaszanych we wniosku, także działek które, były deklarowane do płatności przez inne spółki M.W. i S.M. a mianowicie Spółki M s.j. oraz U s.j.

W ocenie organu odwoławczego poczynione ustalenia potwierdzają stanowisko Kierownika Biura powiatowego ARiMR dotyczące stworzenia przez M.W. i S.M. pozorów samodzielności działania stworzonych spółek poprzez luźne przypisywanie gruntów poszczególnym podmiotom. Jednocześnie organ wskazał, iż dysponent lub właściciel większości gruntów M.W. rozdzielając ww. grunty na poszczególne podmioty de facto dokonał podziału własnego potencjału produkcyjnego, który to podział w ocenie organu odwoławczego miał tylko na celu niezgodne z celami działania obejście przepisów ograniczających kwoty wypłacane czyli zwielokrotnienie otrzymywanych płatności w ramach systemów wsparcia.

Strona w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających uznać, iż działania Gospodarstwa, S.M. oraz pozostałych osób były prowadzone na własny rachunek, stanowiły odrębne podmioty wykonujące działalność gospodarczą na swoich gruntach.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR odnosząc się do treści odwołania oraz zarzutów w nim wskazanych stwierdził, iż zarzut dotyczący włączenia ustaleń faktycznych w sprawie na podstawie zeznań świadków, którym przedstawiono zarzuty jest bezzasadny. Zgodnie z art. 75 kpa jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

Ponadto organ nie zgodził się z twierdzeniem strony, że osoby zeznające nie były pouczone o treści art. 233 § 1 kk. Każdy protokół pod którym osoby podejrzane się podpisywały zawierały klauzulę o uprawnieniach i obowiązkach określonych w art. 300 kpk (kodeks postępowania karnego). W przedmiotowym artykule wskazano, że zastosowanie mają przepisy art. 177-192a czyli również art. 190 § 1 i § 2 kpk stanowiący, że przed rozpoczęciem przesłuchania należy uprzedzić świadka o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy łub zatajenie prawdy. W postępowaniu przygotowawczym świadek podpisuje oświadczenie, że został uprzedzony o tej odpowiedzialności.

Kolejnym chybionym zarzutem jest fakt, iż stroną toczącego się postępowania jest S.M.. S.M. jako jeden ze wspólników gospodarstwa występowała z wnioskiem o płatności w roku 2013 składając oświadczenia, że jest użytkownikiem zadeklarowanych gruntów. A jak zostało to wykazane w niniejszym postępowaniu gospodarstwo jak również S.M. byli fikcyjnymi posiadaczami gruntów.

Za chybiony uznano zarzut, że organy przyjęły jakoby spółka nie była posiadaczem gospodarstwa podczas gdy za poprzednie okresy lata 2010 organy ARiMR przyznawały płatności. Odnosząc się do tej kwestii organ stwierdził, iż organy ARiMR o fikcyjnym podziale swoich gruntów przez M.W. dowiedziały się od Prokuratora Prokuratury Rejonowej pismem z dnia [...] listopada 2011 r. tym samym nie miał dowodów o stworzonym i istniejącym procederze związanym z gruntami M.W.. Dodatkowo Posiadanie gruntów określone zostało w § 2 rozporządzenia PRŚ, a jej rozszerzeniem jest art. 336 kc, a w ocenie organu strona nie spełniła wskazanej definicji posiadania.

W ocenie organu odwoławczego zarzut dotyczący nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego poprzez przesłuchanie świadków jest absurdalny i niezrozumiały. Organ wielokrotnie podejmował czynności w celu umożliwienia stronie oraz wspólnikom złożenie wyjaśnień mogących się przyczynić do ustalenia faktycznego posiadacza gruntów deklarowanych przez gospodarstwo. Co więcej Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR umożliwił stronie oraz wspólnikom wypowiedzenie się z formie pisemnej ww. zakresie. Jednakże strona ani wspólnicy na żadne wyjaśnienia się nie stawili jak również nie przesłali wyjaśnień w formie pisemnej. Ponadto wskazany przez stronę świadek J.H. potwierdził, że od 2009 roku nie ma nic wspólnego z gospodarstwem, a w latach wcześniejszych prace na gruntach gospodarstwa wykonywał na prośbę M.W.. Organ podkreślił, iż to na stronie spoczywa obowiązek przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Kolejnym niezrozumiałym twierdzeniem jest, że w uzasadnieniu skarżonej decyzji błędnie wskazano, że właścicielami działek były osoby tam wskazane. Otóż z posiadanych dokumentów urzędowych otrzymanych ze Starostwa Powiatowego właśnie wynika, jak już wskazano w uzasadnieniu niniejszej decyzji, że właścicielem/władającym działkami ewidencyjnymi są M.W., B.P., P sp. j., Spółka M sp. j., S.M., S.B., P.S., Gospodarstwo M sp. jawna.

Skargę na decyzję organu odwoławczego złożyło Gospodarstwo M S.j., które wniosło o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach rozpoznania i zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa, polegające na zaniechaniu zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego.

2. Dokonanie ustaleń na podstawie protokołów zeznań świadków, którym przedstawiono zarzuty, co zgodnie z art. 182 § 3 kpk nie może stanowić dowodu w sprawie - bezwzględny zakaz dowodowy oraz poczynienie ustaleń faktycznych na podstawie wyjaśnień składanych w sprawie, w sytuacji gdy osoba je składająca nie jest pouczana o treści art. 233 § 1 kk, co jest warunkiem uznania zeznań za dowód w sprawie i w konsekwencji oparcie się na protokołach przesłuchań, które z przyczyn formalnych nie mogą stanowić dowodu w sprawie.

3. pozbawienie strony postępowania prawa do złożenia zeznań w sprawie przed pierwszą instancją, gdzie strony winny być przesłuchane z urzędu, czego próby sanowania tych czynności przez organ drugiej instancji, nie mogą zastąpić.

4. pominięcie dowodu z zeznań stron w sytuacji gdy z powodu choroby strony nie mogły zostać przeprowadzone, co w istocie potwierdza, że całe postępowanie było jednoinstancyjne, a nie dwuinstancyjne, tak jak nakazują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

5. Błędne przyjęcie, iż skarżący nie jest posiadaczem gospodarstwa bądź stworzył sztuczne warunki, w sytuacji gdy brak jest ku temu dowodów.

6. Naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez pominięcie przez organ I instancji oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. w sprawach:

– sygn. akt II Sa/Go 531/13 z dnia 8 sierpnia 2013r.

– sygn. akt II Sa/Go 532/13 z dnia 8 sierpnia 2013r.

– sygn. akt II Sa/Go 533/13 z dnia 8 sierpnia 2013r.

7. Przyjęcie, iż jedynym i zupełnym dowodem w postępowaniu administracyjne w przedmiocie przyznania płatności za rok 2013 jest akt oskarżenia, w sytuacji gdy zarówno okres objęty postępowaniem, jak i jego strona nie pozostają w żadnym związku przyczynowym i zarazem materialnym z zagadnieniami prawnymi objętymi aktem oskarżenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2014. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U 2016. 718 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu podlegała decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] lipca 2014 r. o odmowie przyznania skarżącej spółce jawnej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na realizację programu rolnośrodowiskowego, reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., dalej powoływane jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe).

Zgodnie z § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność taka udzielana jest rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003, 2009-01-31, E, Dz.U.UE.L 2011, nr 25, poz. 8), jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych, łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit.c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha, realizuje on 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej i spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów, określone w rozporządzeniu.

Z powyższego wynika, że koniecznymi warunkami uzyskania płatności rolnośrodowiskowych jest bycie "rolnikiem", posiadania działek rolnych zgłoszonych do płatności i prowadzenie na nich "działalności rolniczej". "Rolnikiem" w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska.

Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do dokonania przez Sąd oceny, czy organy prawidłowo przyjęły, że skarżąca spółka jawna nie spełnia warunków do uzyskania płatności rolnośrodowiskowych albowiem nie była posiadaczem zadeklarowanych działek rolnych i nie prowadziła na nich działalności rolniczej w zakresie wskazanych we wniosku pakietów.

Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z naruszeniem przepisów proceduralnych - art. 7 i art. 77 k.p.a. należy wskazać, że ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich zawiera szczególną, w stosunku do k.p.a. regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą obowiązki organu w tym zakresie.

Przepis art. 21 ust. 1 tej ustawy stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Według art. 21 ust. 2 w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:1) stoi na straży praworządności;2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Z kolei ust. 3 art. 21 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W powyższym uregulowaniu ustawodawca zdecydował się więc na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. - nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a.

Obowiązek organów został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na organie nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności (por. np. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012r., sygn. akt II GSK 810/11).

Zdaniem Sądu organy orzekające w rozpoznawanej sprawie nie naruszyły powołanych wyżej przepisów, przy czym należy jeszcze raz podkreślić, że nie ma racji skarżąca spółka jawna odwołując się do przepisów k.p.a. (art. 7 i art. 77), które wobec szczególnej regulacji nie znajdują zastosowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 863/11, LEX nr 1217430).

W świetle powołanych wyżej przepisów, w razie wątpliwości co do okoliczności faktycznych mających uzasadnić przyznanie płatności, organ prowadzący postępowanie jest jedynie obowiązany do żądania od strony dodatkowych wyjaśnień i dowodów.

Takie działania w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zostały podjęte. Jednak wspólnicy skarżącej spółki jawnej S.M. i M.W. pomimo wielokrotnie wyznaczanych terminów nie stawili się w celu złożenia wyjaśnień dotyczących posiadania gruntów, a po skierowaniu do profesjonalnego pełnomocnika skarżącej spółki jawnej wezwania do złożenia wyjaśnień na piśmie, odnośnie użytkowania gruntów rolnych zgłoszonych do płatności, takie wyjaśnienia nie zostały złożone.

Skarżąca spółka jawna, na której ciąży ciężar dowodu, mimo kierowanych do niej wezwań nie tylko zatem nie przedstawiła dowodów, które uzasadniałyby wystąpienie przez ten konkretnie podmiot o płatności, ale również nie podjęła jakiegokolwiek współdziałania z organami w celu wykazania powyższego.

Raz jeszcze należy podkreślić, że zasadą jest, iż to podmiot domagający się pomocy jest obowiązany wykazać okoliczności uprawniające do otrzymania tej pomocy. Zatem, to rolnik ma przedłożyć organowi stosowne dokumenty na poparcie swoich uprawnień (np. faktury potwierdzające wykonywanie zabiegów agrotechnicznych, potwierdzenie zbywania plonów, sprawozdania finansowe itd.). Organ rozpatrując wniosek pomocowy, co do zasady nie jest zobowiązany ani do poszukiwania dowodów, ani do informowania rolnika o tym, co jest potrzebne, o ile rolnik nie zwraca się o pouczenia i informacje, bowiem wszystkie wymagania wynikają precyzyjnie i wprost z przepisów prawa. Organ ocenia to, co wnioskodawca mu przedstawił i wydaje stosowną decyzję.

Płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym, korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których w danym roku objętym przyznawaną płatnością nie posiadał i nie prowadził na nich upraw. Powoływanie się zatem przez skarżącą spółkę na tytuł prawny do zgłoszonych do płatności gruntów nie jest wystarczające.

Zaniechanie przedstawienia dowodów potwierdzających prowadzenie przez skarżącą spółkę jawną odrębnego gospodarstwa rolnego, przez które - zgodnie z art. 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 roku w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej – należy rozumieć wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą, wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną powoduje, że prawidłowo organy przyjęły, że skarżąca nie wykazała tej okoliczności. Podkreślenia wymaga, że to od konkretnych podmiotów podejmujących działalność gospodarczą zależy, w jakiej formie organizacyjnej (prawem dopuszczalnej), będą prowadzić dane przedsięwzięcie, a więc np. produkcję rolną. Prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki jawnej, nie może zwalniać od obowiązku wykazania, że to ten podmiot samodzielnie prowadzi działalność rolniczą i na własny rachunek użytkuje konkretne objęte wnioskiem o przyznanie płatności grunty rolne. Sąd w pełni akceptuje stanowisko prezentowane w objętej skargą decyzji, że w toku postępowania skarżąca spółka jawna nie przedstawiła żadnych dowodów to potwierdzających, a tym samym prawidłowe było ustalenie, że w 2013r. nie była faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych do płatności działek i nie prowadziła na nich samodzielnej działalności rolniczej.

Nie budzą zastrzeżeń Sądu ustalenia organów, dokonane na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach postępowania karnego, odnośnie sztucznego tworzenia w okresie od 2004 do 2011r. przez M.W. oraz osoby i podmioty z nim powiązane warunków do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemów wsparcia. Należy jednak zauważyć, iż działania te w stosunku do skarżącej spółki jawnej, w odniesieniu do 2013r. i zgłoszonych do płatności gruntów, nie przyniosły efektu w postaci stworzenia warunków polegających na posiadaniu gruntów zgłoszonych do płatności oraz prowadzeniu na nich działalności rolniczej, albowiem okoliczności te nie zostały wykazane. W tej sytuacji nie zaistniały przesłanki do zastosowania regulacji przewidzianej w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, zgodnie z którym nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Przesłanka odmowy płatności w postaci sztucznego stworzenia warunków do przyznania płatności może bowiem dotyczyć "beneficjentów", a więc podmiotów, które spełniają ustawowe warunki do przyznania płatności, czyli posiadanie gruntów zgłoszonych do płatności oraz prowadzenie na nich działalności rolniczej. W przypadku skarżącej spółki jawnej w zakresie płatności za rok 2013 te warunki nie zostały skutecznie stworzone albowiem skarżąca spółka nie była posiadaczem gruntów i nie prowadziła na nich działalności rolniczej i już z tego względu nie mogła otrzymać płatności.

Z powyższych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, należało na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzec jak w sentencji wyroku.

-----------------------

fiilJfC ;

Strona 35 z 56