Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 99/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art.95 ust 3 pkt 3, art.97 ust.5
journal: Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec del. WSA Leszek Kamiński (spr.) Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 5 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 562/11 w sprawie ze skargi M. S., G. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy z dnia 4 kwietnia 2011 r. nr 3/2011 w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 562/11, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. S. i G. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy z dnia 4 kwietnia 2011 r., nr 3/2011 oddalił skargę oraz przyznał ze Skarbu Państwa na rzecz adwokata M. K. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W motywach wyroku Sąd powołał się na następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Decyzją z dnia 2 kwietnia 2010 r. Komendant Miejski Policji w Bydgoszczy na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r., Nr 43; poz. 277, ze zm.), zw. dalej ustawą o Policji, zobowiązał M. S. do opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego w Bydgoszczy przy ul. P. i przekazania go dysponentowi, tj. Komendantowi Miejskiemu Policji w Bydgoszczy wraz z kluczami, w terminie miesiąca od dnia otrzymania niniejszej decyzji, zaznaczając, że niewykonanie obowiązku określonego w ust. 1 i 2 decyzji spowoduje skierowanie sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, celem przeprowadzenia eksmisji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podniósł, że zobowiązany nie jest członkiem rodziny policjanta w rozumieniu art. 89 cyt. ustawy, a ponadto nie spełnia przesłanek zawartych w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r., Nr 8; poz. 67, ze zm.). Organ orzekający zwrócił uwagę, że zajmowane mieszkanie zostało przyznane w dniu 18 maja 1973 r. Z.J. - pracownikowi byłego KMMO w Bydgoszczy, lecz osoby uprawnione do zamieszkiwania tego lokalu nie żyją, a pozostali członkowie rodziny uwzględnieni przy przydziale lokalu utracili to prawo w myśl obowiązujących przepisów.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. M. wyraził swoje niezadowolenie z treści zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, podnosząc, iż w przedmiotowym lokalu mieszka 32 lata, wychował w tym miejscu dwoje dzieci i pomimo zadłużenia z tytułu opłat czynszowych, wyraził wolę dalszego zamieszkiwania. Strona odwołująca się oświadczyła również, że nie posiada uprawnień do innego lokalu mieszkalnego. Komendant Wojewódzki Policji w Bydgoszczy po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr 3/2011 z dnia 4 kwietnia 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Bydgoszczy nr 1/10, z dnia 2 kwietnia 2010 r. w części dotyczącej określenia terminu opróżnienia zajmowanego lokalu, stwierdzając, że w pozostałej części ta zachowuje moc obowiązującą.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, że Komendant Miejski Policji w Bydgoszczy wcześniej, tj. decyzją z dnia 2 grudnia 2009 r. zobowiązał G. S. do opróżnienia przedmiotowego lokalu, a wobec tego, że zainteresowana nie wniosła odwołania, decyzja ta stała się ostateczna. Kolejnymi decyzjami Komendant Miejski Policji w Bydgoszczy zobowiązał do opróżnienia przedmiotowego lokalu również M. S. (decyzja nr 27/09 z dnia 24.12.2009 r.) oraz S. S. (decyzja nr 27A/09 z dnia 24.12.2009 r.). S. S. od decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego nie wniósł odwołania i w związku z powyższym decyzja ta stała się ostateczna. Natomiast M. S. odwołał się od decyzji z dnia 24 grudnia 2009 r., wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaś Komendant Wojewódzki Policji w Bydgoszczy decyzją z dnia 26 stycznia 2010 r. uchylił decyzję I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na fakt naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Komendant Miejski Policji w Bydgoszczy decyzją z dnia 2 kwietnia 2010 r. zobowiązał M. S. do opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego w terminie miesiąca od dnia otrzymania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego. Również od tej decyzji M. S. odwołał się, lecz w dniu 11 czerwca 2010 r. Komendant Wojewódzki Policji wydał postanowienie stwierdzające, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.), zw. dalej k.p.a. Na przedmiotowe postanowienie zainteresowany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 686/10 uchylił zaskarżone postanowienie i stwierdził, że termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. został przez zainteresowanego zachowany.

Orzekając w sprawie ponownie Komendant Wojewódzki Policji stwierdził, że na podstawie przydziału nr 6/73 z dnia 18 maja 1973 r. KMMO w Bydgoszczy, lokal mieszkalny przy ul. P. w B. został przydzielony Z. J. i na mocy tej decyzji osobami uprawnionymi do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu pozostawali następujący członkowie jego rodziny: J. A. - żona, T. L. - syn, T. G. - córka. Obecnie w lokalu mieszkalnym zamieszkuje G. S. razem z mężem M. i synem S..

W związku z powyższym, w świetle art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, zdaniem organu istotą rozpatrywanej sprawy jest stwierdzenie, czy odwołujący się posiada tytuł prawny do przedmiotowego lokalu mieszkalnego, zważywszy na okoliczność, iż na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji prawo do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji odpowiednio Ministra Spraw Wewnętrznych lub Ministra Sprawiedliwości albo podległych im organów, przysługuje również członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej oraz po zmarłych emerytach i rencistach.

Skoro więc przedmiotowy lokal nie został przydzielony odwołującemu się w formie decyzji administracyjnej oraz nie posiada on prawa do lokalu mieszkalnego w dyspozycji Policji na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, to w świetle art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji zasadne pozostaje wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego.

Organ odwoławczy podniósł ponadto, że ani przepisy ustawy o Policji, ani rozporządzenie wykonawcze Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów nie uprawniały organu I instancji do wyznaczenia odwołującemu się terminu opróżnienia zajmowanego przez niego lokalu mieszkalnego, dlatego brak było regulacji pozwalających na wyznaczenie terminu do opuszczenia lokalu, dlatego uznać należało, że nałożenie takiego obowiązku przez organ I instancji było naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

W skardze do Sądu M. S. i G. S. zakwestionowali zgodność z prawem decyzji organu odwoławczego, podnosząc argumentację analogiczną jak w odwołaniu od decyzji organu i instancji. Strony podniosły przede wszystkim okoliczność długiego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu oraz brak jakiegokolwiek alternatywnego mieszkania. Skarżący zwrócili uwagę na swoją trudną sytuację zdrowotną i finansową oraz bezrobotny status zamieszkującego z nimi syna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd zwrócił uwagę na odrębny reżim prawny regulujący status prawny lokali mieszkalnych będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266 ze zm.), przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej.

W przypadku lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, a do takich należy sporny lokal - przepisami odrębnymi, dotyczącymi lokali mieszkalnych, jest rozdział 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Przepisy te mają bezpośrednie zastosowanie do funkcjonariuszy Policji, a poprzez art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, zw. dalej ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, w stosunku do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin uprawnionych do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, albo już był emerytem lub rencistą policyjnym.

Przepisy ustawy o Policji w sposób szczególny uregulowały status prawny tych lokali, krąg osób, które są uprawnione do uzyskania tytułu prawnego do takiego lokalu, a także zasady postępowania i opróżniania lokali w przypadku, gdy lokale zajmowane są przez osoby bez tytułu prawnego. Na podstawie art. 89 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji członkami rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są pozostający z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym: małżonek, dzieci (...) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia (...), przy czym uprawnienie członków rodziny policjanta do zajmowania lokalu pozostającego w dyspozycji Policji wynika z posiadanego przez policjanta tytułu prawnego do lokalu. Wyszczególnienie w decyzji o przydziale lokalu członków rodziny policjanta nie daje im samodzielnego tytułu prawnego do lokalu, ponieważ uprawnienie to ma charakter pochodny i jest związane z prawem do lokalu, które posiada policjant. Czym innym jest bowiem uprawnienie do lokalu na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, a czym innym uwzględnienie danej osoby przy przydziale lokalu na podstawie art. 89 ust. 2 ustawy o Policji. Natomiast art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji określa, że decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby - bez tytułu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie jest osobą uprawnioną do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu Policji, który w chwili śmierci spełniał warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, czy też po zmarłym emerycie czy renciście policyjnym. Ponadto przedmiotowy lokal nie został przydzielony skarżącemu w formie decyzji administracyjnej. Tym samym nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu mieszkalnego, a nadto w świetle obowiązujących przepisów nie mógł takiego tytułu prawnego uzyskać, jest zatem osobą zajmującą lokal mieszkalny bez tytułu prawnego. Konsekwencją zajmowania lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji przez osobę, która nie posiada do niego tytułu prawnego jest wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu na podstawie przepisu art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1 przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby - bez tytułu prawnego.

Z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika bezspornie, że na podstawie przydziału nr 6/73 z dnia 18 maja 1973 r. KMMO w Bydgoszczy, lokal mieszkalny przy ul. P. w B. został przydzielony Z. J.. Na mocy powyższej decyzji osobami uprawnionymi do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu pozostawali następujący członkowie jego rodziny: J. A. - żona, T. L. - syn, T. G. - córka. Obecnie w lokalu mieszkalnym zamieszkuje córka Z. J. – G. S. razem z mężem M. i synem S..

Jeżeli więc przedmiotowy lokal nie został przydzielony skarżącemu w formie decyzji administracyjnej oraz nie posiada on prawa do lokalu mieszkalnego w dyspozycji Policji na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, w świetle art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji zasadne pozostaje wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego. Nie ma też wpływu na wynik rozstrzygnięcia okazana umowa najmu, zawarta z G. S.. Stroną tej umowy nie jest adresat decyzji, Sąd nie ocenia w tym postępowaniu umów cywilnoprawnych.

Skargę kasacyjną od Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 października 2011 r. złożył M. S., zaskarżając go w części oddalającej skargę. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisu art. 133 § 1 oraz art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zw. dalej p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie w ustalonym stanie faktycznym istotnej dla rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy okoliczności istnienia umowy najmu lokalu mieszkalnego położonego w Bydgoszczy przy ul. P. zawartej dnia 28 lutego 2005 r. pomiędzy G. S., a Spółka z o.o. w Bydgoszczy za zgodą dysponenta lokalu, Komendanta Miejskiego Policji dającej skarżącemu tytułu prawny do zajmowania spornego lokalu;

2. naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie przepisu art. 680 w zw. z art. 659 kodeksu cywilnego oraz art. 680 1 § 1 kodeksu cywilnego, oraz błędną wykładnią art. 95 ust 3 pkt 3 ustawy o Policji, a mianowicie poprzez ustalenie, iż skarżącemu nie przysługuje tytuł prawny do zajmowanego lokalu, nieuznanie za okoliczność istotną dla sprawy, iż skarżący legitymuje się tytułem prawnym do lokalu w postaci umowy najmu przedmiotowego lokalu położonego w B. przy ul. P zawartej dnia 28 lutego 2005 r.

Skarżący podniósł, iż zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem prawa materialnego i procesowego: Sąd nie wziął pod uwagę, iż skarżący z uwagi na dyspozycję art. 680 k.c. w zw. z art. 659 k.c. oraz art. 6801 k.c. posiada tytuł prawny do przedmiotowego lokalu i ma prawo lokalu powyższego używać. Okoliczność ta wynika ze zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego. Niestety, o zawartej dnia 28 lutego 2005 r. umowie najmu, a także o jej znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy i konsekwencjach prawnych nie ma mowy w uzasadnieniu wyroku. Przemilczenie tej okoliczności stanowi rażące i mające znaczenie dla rozstrzygnięcia naruszenie normy proceduralnej wypływającej z dyspozycji art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a.

Okoliczność ta jest relewantna dla rozpoznania sprawy, albowiem przepis art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji wskazuje, iż decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się wobec osób nieposiadających doń tytułu prawnego. Pojęcie "tytuł prawny", zostało przez Sąd w sposób niedopuszczalny zinterpretowane zawężająco przy ograniczeniu jedynie do treści ustawy o Policji, która nie zawiera autonomicznej definicji "tytułu prawnego" do lokalu. W konsekwencji brak jest norm pozwalających na zawężającą, pomijającą systemową wykładnię pojęcia. Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie umotywował w żaden sposób przyjętej wykładni. Niewątpliwie za tytuł prawny należy uznać ważną umowę cywilnoprawną, do której zastosowanie mają przepisu kodeksy cywilnego, a uprawniającą skarżącego do zajmowania lokalu. Tytuł prawny uprawniający skarżącego do zajmowania lokalu i tym samym uniemożliwiający wydanie decyzji o zobowiązaniu go do opróżnienia zajmowanego lokalu wynika z umowy najmu lokalu zawartej dnia 28 lutego 2005 r. przez małżonkę skarżącego – G. S. Mocą przepisu art. 6801 § 1 kodeksu cywilnego małżonkowie są oboje najemcami lokalu bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe, jeżeli nawiązanie stosunku najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych założonej przez nich rodziny nastąpiło w czasie trwania małżeństwa.

Zawarcie umowy nastąpiło za zgodą dysponenta lokalu - Komendanta Miejskiego Policji w Bydgoszczy po śmierci matki G. S. Przed wydaniem decyzji o zobowiązaniu skarżącego do opróżnienia zajmowanego lokalu należało doprowadzić do jej wypowiedzenia, a następnie, po upływie stosownego, wynikającego z przepisów prawa okresu wypowiedzenia - podejmować stosowne decyzje administracyjne. Wydanie decyzji o zobowiązaniu do opróżnienia zajmowanego lokalu mimo istnienia ważnej umowy, mocą której skarżący ma prawo lokal ów użytkować na cele mieszkaniowe, łamie podstawowe zasady konstytucyjne państwa prawa, zaufania obywateli do państwa, a także ochrony praw słusznie nabytych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania zawarty w skardze kasacyjnej okazał się usprawiedliwiony.

Naczelny Sąd Administracyjny, jak stanowi art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli, Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniających nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty mają w części usprawiedliwioną podstawę.

W świetle art. 174 powołanej ustawy, skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (ust. 1), a nadto przez naruszenie przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (ust. 2).

W sytuacji przytoczenia w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności rozpoznaje ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, można przejść – w granicach określonych w skardze - do ocen o charakterze prawnomaterialnym.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy ocenił, iż okazana mu na rozprawie umowa najmu przedmiotowego lokalu zawarta dnia 28 lutego 2005 r. przez dysponenta lokalu, za wiedzą i zgodą Komendanta Miejskiego Policji w Bydgoszczy z G. S., nie ma wpływu na wynik rozstrzygnięcia, ponieważ stroną tej umowy nie jest adresat decyzji, a Sąd nie ocenia w tym postępowaniu umów cywilnoprawnych.

Powyższe sformułowanie świadczy o tym, że Sąd Wojewódzki nie dokonał oceny wskazanej wyżej umowy w świetle znajdujących się w aktach dokumentów, ani też nie ocenił jej skutków.

Tymczasem w aktach administracyjnych sprawy, na odwrocie wniosku G. S. (k-27 verte), znajduje się zgoda Komendanta Miejskiego Policji w Bydgoszczy na zawarcie takiej umowy, która w rezultacie została zawarta. Ma zaś rację autor skargi kasacyjnej, podnosząc, że mocą przepisu art. 6801 § 1 kodeksu cywilnego małżonkowie są oboje najemcami lokalu bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe, jeżeli nawiązanie stosunku najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych założonej przez nich rodziny nastąpiło w czasie trwania małżeństwa. Nie ma zatem znaczenia, że stroną tej umowy nie był skarżący, a jego małżonka. Obowiązkiem zatem Sądu Wojewódzkiego było odniesienie się w uzasadnieniu wyroku do wskazanych okoliczności wynikających z umowy najmu, w zakresie posiadania tytułu prawnego do zajmowania lokalu przez skarżącego. W kontrolowanej przez Sąd decyzji powołano się na bowiem na art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, stanowiący podstawę do nakazu opróżnienia lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 tej ustawy przez członków rodziny policjanta lub inne osoby, w przypadku zajmowania takiego lokalu bez tytułu prawnego.

Nie jest wprawdzie rzeczą sądów administracyjnych dokonywanie oceny ważności aktów prawa cywilnego, w tym umów cywilnych łączących strony stosunku administracyjnoprawnego, niemniej jednak sąd administracyjny nie może uchylić się od oceny skutków umowy cywilnej pozostającej w obrocie prawnym, szczególnie, gdy kwestię taką strony podnoszą, a zapisy umowy cywilnej mogą mieć wpływ na zaistnienie bądź nieistnienie przesłanki, w oparciu o którą wydawana jest decyzja administracyjna.

Rzeczą Sądu Wojewódzkiego była zatem w kontrolowanej sprawie ocena, czy wspomniana umowa stanowi tytuł prawny do zajmowania przez skarżącego przedmiotowego lokalu, w świetle wymienionych wyżej dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Niewyrażenie takiej oceny w wyroku stanowi naruszenie art. 144 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a.

Uwzględnienie zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych, a po części również argumentacji, odnoszącej się do naruszeń proceduralnych, zawartej w uzasadnieniu zarzutu naruszenia prawa materialnego powoduje, że zarzut procesowy zawarty w skardze kasacyjnej należało uwzględnić.

Nie było natomiast podstaw do oceny skuteczności zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. Wskazać bowiem należy, że zarzut taki może być uznany za skuteczną podstawę skargi kasacyjnej jedynie przy bezspornym stanie faktycznym sprawy, pozwalającym na zastosowanie do niego odpowiedniej normy prawa materialnego. Inaczej mówiąc, zarzut naruszenia prawa materialnego skutecznie można postawić jedynie wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, na podstawie którego wyprowadzono subsumpcję prawną, nie budzi wątpliwości. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może zatem odnieść zamierzonego skutku, jeśli jest oparty na kwestionowaniu stanu faktycznego, ponieważ badanie zasadności podstawy kasacyjnej naruszenia prawa materialnego można jedynie dokonywać na podstawie niekwestionowanego stanu faktycznego, przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

Sąd Wojewódzki, nie odnosząc się do wspomnianej umowy najmu jako wskazywanej przez skarżącego podstawy do ustalenia tytułu prawnego do zajmowanego lokalu pominął w istocie tę umowę i jej skutki, a zatem wydał orzeczenie z pominięciem istotnego fragmentu stanu faktycznego sprawy. Nie mógł zatem popełnić zarzuconego mu błędu interpretacyjnego, nie tylko z przytoczonego wyżej względu, ale również dlatego, że w żadnej części uzasadnienia nie wypowiadał się co do tego, czy umowa ta może stanowić dostateczną podstawę do uznania jej za tytuł wykonawczy. Z wymienionych wyżej przyczyn zarzut naruszenia prawa materialnego nie okazał się usprawiedliwiony.

Mając na względzie, że okazał się usprawiedliwiony zarzut naruszenia przepisów proceduralnych, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy należało uchylić, a sprawę na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. przekazać temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy będzie miał na uwadze powyższe rozważania.