Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 3737/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski, Sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.), Asesor WSA Wanda Zielińska - Baran, Protokolant Karolina Sikora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2004 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia mienia -oddala skargę-


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 156 § 1,157 §1, 158 § 1 kpa po rozpatrzeniu odwołania A. W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] września 1950 r. o przejściu na własność Państwa mienia stanowiącego własność S. F. położonego na wsi W. oraz decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] września 1968 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji podano, że kwestionowanym orzeczeniem zostały przejęte na własność Skarbu Państwa nieruchomości położone we wsi W. opuszczone przez właścicieli w związku z wysiedleniem na tereny Związku Radzieckiego w tym nieruchomości S. F.. Podstawę prawną przejęcia nieruchomości stanowiły, przepisy dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR. W myśl art. 1 powyższego dekretu wszelkie mienie ruchome i nieruchome osób przesiedlonych do ZSRR pozostałe na obszarze Państwa Polskiego przechodziło z mocy prawa z chwilą wyjazdu tych osób na własność Państwa bez odszkodowania. W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie Wojewody [...] jest prawidłowe i zgodne z obowiązującym prawem. Żądanie wypłacenia zadośćuczynienia nie może być uwzględnione, gdyż przepisy nie przewidują odszkodowania za przejęte mienie. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła A. W. podnosząc, że organy obu instancji nie zbadały legalności wydanych orzeczeń z punktu widzenia wymogów dekretu oraz rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym z dnia 22 marca 1928 r. W szczególności brak jest stanowiska organów czy zaistniały przesłanki wznowienia postępowania, które regulował przepis art. 95 cyt. rozporządzenia a ponadto czy orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] września 1956 r. odpowiada wymogom stawianym przez przepisy będące podstawą przejęcia nieruchomości.

Skarżąca wskazuje, że orzeczenie nie zawiera danych dotyczących poszczególnych przyjmowanych nieruchomości należących do osób w nim wymienionych co narusza przepisy rozporządzenia z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie "gdy ich granice zostały zatarte". Nieokreślenie w osnowie decyzji poszczególnych przejmowanych nieruchomości stanowi zdaniem skarżącej naruszenie art. 75 ust. 1 cyt. rozporządzenie gdyż prowadzi do niewykonalności takiej decyzji, która nie mogła się stać tytułem wykonawczym nakierowanym na odebranie nieruchomości.

Zarzucając zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w szczególności nie zbadanie legalności orzeczeń stanowiących podstawę przejęcia nieruchomości należących do S. F. skarżąca wnosi o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w L. z dnia [...] września 1956 r. oraz decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] września 1968 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przytoczone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna.

Skarżąca A. W. wystąpiła w dniu 20 maja 2002 r. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] września 1956 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa mienia stanowiącego własność zmarłego w 1968 r. na Ukrainie jej ojca S. F. a znajdującego się we wsi W. pow. L. Z ustaleń poczynionych przez organy obu instancji nie kwestionowanych przez skarżącą wynika, że S. F. wraz z rodziną został wysiedlony na teren Ukrainy w 1946 lub 1947 r. Pozostałe po nim mienie zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa. Podstawą przejęcia na własność Skarbu Państwa pozostałego mienia były przepisy dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejście na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR ( Dz. U. z 1947 r. Nr 59, poz. 318). Zgodnie z treścią art. 1 cyt. dekretu wszelkie mienie ruchome i nieruchome osób przesiedlonych do ZSRR pozostałe na obszarze Państwa Polskiego przechodzi z mocy prawa z chwilą przesiedlenia tych osób nas własność Państwa bez odszkodowania. Tak więc w rozpoznanej sprawie grunty oraz zabudowania należące do S. F. położone we wsi W. przeszły na własność Państwa z mocy prawa bez odszkodowania ze względu na to, że należały do osoby przesiedlonej do ZSRR. Kwestionowane przez skarżącą orzeczenie z dnia [...] września 1956 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. wydane na podstawie art. 3 ust. 1 cyt. dekretu i rozporządzenia Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 15 lipca 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR ( Dz.U. 48. 37. 271) ma jedynie charakter deklaratoryjny i stanowi dowód świadczący o tym, że określone w nim mienie przeszło na własność Państwa. Na wniosek właściwej władzy na podstawie takiego orzeczenia następowało ujawnienie w księdze wieczystej przejścia tego mienia na własność Państwa.

Powyższe rozporządzenie wykonawcze w § 2 stanowiło, że orzeczenie o przejściu mienia na własność Państwa może obejmować mienie jednej lub więcej osób przesiedlonych do ZSRR a w § 3 określało, że orzeczenie powinno zawierać imię i nazwisko osoby wysiedlonej, rodzaj mienia oraz miejsce jego położenia a także datę przejścia mienia na własność Państwa.Według § 3 ust.l lit c rozporządzenia za datę tę przyjmuje się chwilę faktycznego opuszczenia granic Państwa Polskiego, a jeżeli chwila ta nie jest znana - datę sporządzenia opisu mienia przez władze przesiedleńcze. Gdyby również opisu mienia nie sporządzono, za datę przesiedlenia przyjmuje się pierwszy dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym według oświadczenia władz lub organów przesiedleńczych została ukończona akcja przesiedleńcza w gminie położenia mienia. W § 1 rozporządzenie stanowiło, że przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22.03.1928 r. o postępowaniu administracyjnym mają zastosowanie o ile rozporządzenie niniejsze nie stanowi inaczej. Orzeczenie, którego stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca zawiera wszystkie elementy wyliczone wyczerpująco w § 3 rozporządzenia wykonawczego. Nie można zatem podzielić zarzutu zawartego w skardze, że orzeczenie rażąco narusza art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym, gdyż w tym zakresie rozporządzenie wykonawcze zawiera odrębne uregulowania. Przejęcie mienia na własność Państwa należącego do S. F. nastąpiło z mocy prawa a nie na podstawie orzeczenia administracyjnego. Obalenie stanu powstałego z mocy prawa nie może nastąpić w drodze decyzji administracyjnej lecz w drodze ewentualnego procesu cywilnego i orzeczenia o ustalenie nieistnienia przejścia mienia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa. Oznacza to, że nawet stwierdzenie nieważności orzeczenia o charakterze deklaratoryjnym a taki charakter ma kwestionowane w sprawie orzeczenie z dnia [...] września 1956 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. nie może obalić stanu powstałego z mocy prawa. Spadkobierca właściciela przejętego mienia, który legitymuje się postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku może wnosić o ustalenie przez sąd nieistnienia przejścia nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa.

Skarżąca powołuje się w skardze na wyrok NSA z dnia 29.11.1999 r. w sprawie IV SA 1632/92, w którym sąd zajął stanowisko, że nieokreślenie przedmiotu przejęcia w osnowie decyzji stanowi rażące naruszenie art. 75 ust.l rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym. Rozstrzygnięcie powyższe dotyczy odmiennego stanu faktycznego i prawnego.

Ocenie Sądu w powyższym postępowaniu podlegało orzeczenie oparte o przepis dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego ( Dz.U. 49.46.339), który to dekret nie przewidywał przejmowania z mocy prawa nieruchomości ziemskich, które nie były we władaniu właścicieli a jedynie dopuszczał mo-iiwość takiego przejęcia na podstawie orzeczenia administracyjnego.

Powyższe prowadzi do wniosku, że zarzut niedokonania przez organy legalności orzeczeń, których stwierdzenia nieważności domagała się skarżąca nie jest zasadny. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 02, 153. 1270) skargę oddalił