Postanowienie NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt SA/Gd 796/90
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1990-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 626  Ustrój samorządu terytorialnego, w tym referendum gminne
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 91 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 16 poz. 95
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.
Teza: Akt ślubowania radnych gminy nie stanowi uchwały rady gminy, a wyrażony na piśmie pogląd wojewody na temat sposobu złożenia ślubowania nie może być uznany za orzeczenie organu nadzoru w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./.

TEZY

Akt ślubowania radnych gminy nie stanowi uchwały rady gminy, a wyrażony na piśmie pogląd wojewody na temat sposobu złożenia ślubowania nie może być uznany za orzeczenie organu nadzoru w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił na podstawie art. 204 par. 1 Kpa skargę Henryka L. na pismo teleksowe Wojewody E-kiego z dnia 11 czerwca 1990 r. w przedmiocie wadliwego ślubowania radnych.


UZASADNIENIE

Pismem teleksowym z dnia 11 czerwca 1990 r., skierowanym do Jana Ch. i Henryka L. - radnych gminy R. oraz do wiadomości Bogusława W., pełniącego funkcję wójta, Wojewoda E-ki wskazał, że otrzymał informację, iż radni gminy R. złożyli ślubowanie według innej roty niż określona w ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./. Ślubowanie to, jako sprzeczne z prawem, jest nieważne. Fakt ten powoduje, iż osoby wybrane na radnych nie mogą pełnić swego mandatu, a podjęte przez nie uchwały są dotknięte wadą nieważności. Wobec tego, w razie potwierdzenia okoliczności ślubowania według nieprawidłowego tekstu Wojewoda proponował dokonać aktu ponownego ślubowania na najbliższej sesji rady gminy oraz ponownego podjęcia uchwał przewidzianych w porządku obrad pierwszej sesji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na to pismo teleksowe Wojewody Henryk L. wnosi o "uchylenie decyzji i stwierdzenie jej sprzeczności z prawem". W uzasadnieniu skargi wskazał, że decyzja Wojewody E-kiego, zawarta w piśmie teleksowym, jest sprzeczna z art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym. Przy czytaniu roty ślubowania, którą powtarzali wszyscy radni, przewodniczący sesji Rady Gminy R. dodał kilka własnych słów, zachowując w całości tekst roty. Na obrady drugiej sesji Rady, wyznaczonej na dzień 15 czerwca 1990 r., przybył pełnomocnik Rządu do Spraw Reformy i stwierdził nieważność całości obrad pierwszej sesji, łącznie z wyborami organów rady. W tej sytuacji skarżący, jako przewodniczący Rady, uznał, że wskazane jest powtórzenie roty ślubowania i głosowania w sprawie podjętych uchwał bez ponownego wyboru organów Rady, albowiem wybory nie stanowią uchwały. Pełnomocnik Rządu, mimo że nie był z mocy ustawy o samorządzie terytorialnym uprawniony do podejmowania arbitralnych decyzji i kierowania obradami sesji, doprowadził do ponownych wyborów organów Rady, w wyniku których wybrano do nich inne osoby niż na pierwszej sesji Rady. Przepisy ustawy o samorządzie terytorialnym nie uzależniają prowadzenia obrad i podejmowania uchwał, a tym bardziej dokonywania wyborów organów Rady, od uprzedniego złożenia ślubowania. Radni pełnią swoją funkcję w wyniku przeprowadzonych wyborów, co reguluje ordynacja wyborcza.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda E-ki wniósł o jej odrzucenie, albowiem zaskarżone pismo teleksowe nie jest orzeczeniem o nieważności uchwały Rady Gminy. Takiego orzeczenia Wojewoda nie wydał. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności w całości lub w części aktu organu gminy nie zostało wszczęte. Pismo teleksowe zawierało wyłącznie informację o ewentualnych konsekwencjach złożenia wadliwego ślubowania przez radnych i nie może być traktowane jako rozstrzygnięcie nadzorcze.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Artykuł 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ stanowi, że uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. O nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty doręczenia uchwały w trybie określonym w art. 90 tej ustawy. Rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego /art. 91 ust. 3 ustawy/.

Na tle treści tych przepisów ustawy o samorządzie terytorialnym należy rozważyć, czy rotę ślubowania radnych gminy można uznać za uchwałę rady gminy.

W literaturze i w powszechnym rozumieniu rotę ślubowania uznaje się za akt przyjęcia na siebie praw i obowiązków wynikających z jej treści. W odniesieniu do radnych gminy, przed przystąpieniem do wykonywania mandatu składają oni ślubowanie według następującego tekstu:

"Ślubuję uroczyście jako radny pracować dla dobra i pomyślności gminy, działać zawsze zgodnie z prawem oraz z interesami gminy i jej mieszkańców, godnie i rzetelnie reprezentować swoich wyborców, troszczyć się o ich sprawy oraz nie szczędzić sił dla wykonania zadań gminy" /art. 23a ust. 1 omawianej ustawy w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 18 maja 1990 r. o zmianie ustawy o samorządzie terytorialnym oraz innych ustaw - Dz.U. nr 34 poz. 199/.

Należało zatem dojść do wniosku, że akt ślubowania radnych gminy nie stanowi uchwały rady gminy, a pismo teleksowe Wojewody E-kiego w części dotyczącej sposobu złożenia ślubowania przez radnych na pierwszej sesji Rady Gminy Nie może być uznane za orzeczenie organu nadzoru w rozumieniu art. 91 ust. 1 cytowanej ustawy o samorządzie terytorialnym.

Zaskarżone pismo teleksowe Wojewody E-kiego nie może być także uznane za orzeczenie organu stwierdzające nieważność uchwał podjętych przez Radę Gminy Na pierwszej sesji. Pismo teleksowe nie wymienia nawet poszczególnych uchwał podjętych na tej sesji. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, że organ nadzorczy orzekł o nieważności poszczególnych uchwał podjętych na pierwszej sesji.

Sąd podzielił pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że w sprawach omówionych w skardze nie zostało wszczęte postępowanie nadzorcze, a pismo teleksowe Wojewody E-kiego zawiera wyłącznie informację o ewentualnych konsekwencjach w wypadku wadliwego ślubowania przez radnych i nie może być traktowane jako rozstrzygnięcie nadzorcze.

Dodatkowo należy zauważyć, że według art. 98 ust. 1 omawianej ustawy o samorządzie terytorialnym rozstrzygnięcie organu nadzorczego dotyczące gminy, a także stanowisko zajęte w trybie art. 89 tej ustawy podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od daty doręczenia. Do złożenia skargi uprawniona jest gmina lub związek komunalny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone, przy czym podstawą wniesienia skargi jest uchwała organów gminy. W tej sytuacji skarga Henryka L., radnego Gminy R., jest niedopuszczalna, albowiem nie jest oparta na uchwale organów gminy. Pogląd ten znajduje uzasadnienie także w tym, że - jak wynika ze skargi - na drugiej sesji Rady Gminy R. dokonano ponownych wyborów organów gminy oraz podjęto ponownie uchwały, które zostały podjęte na pierwszej sesji Rady Gminy.

Oznacza to, iż Rada Gminy Nie kwestionowała w formie uchwały stanowiska Wojewody E-kiego, wyrażonego w piśmie teleksowym, skoro na drugiej sesji dokonała ponownych wyborów organów gminy oraz podjęła ponownie uchwały, które podjęte zostały na pierwszej sesji.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 204 par. 1 Kpa skargę odrzucił.