Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 691/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 201 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2012r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] r. Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w [...], na podstawie art. 216 oraz art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm. – dalej: "O.p."), odmówił [...], prowadzącemu działalność pod nazwą [...], zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] marca 2011 r., wymierzającej stronie karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

W uzasadnieniu organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry bez zezwolenia.

Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wymierzył [...] karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania.

W trakcie postępowania odwoławczego, pismem z dnia [...] czerwca 2011 r., strona wniosła o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnoskarbowego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...]. Uzasadniając wniosek strona wskazała, że rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Ponadto strona wskazała na pytania prejudycjalne skierowane do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.

Ustosunkowując się do wniosku strony organ pierwszej instancji uznał, że w sprawie nie występuje zagadnienie wstępne, które uzasadniałoby zawieszenie postępowania w trybie art. 201 § 1 pkt 2 O.p.

W zażaleniu z dnia [...] grudnia 2011 r. strona, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez bezzasadną odmowę zawieszenia postępowania oraz naruszenie art. 122, 187 § 3 O.p. poprzez błędne ustalenie faktyczne i zaniechanie dokonania niezbędnych dla rozpoznania sprawy ustaleń faktycznych.

Zdaniem strony wynik postępowania karnego może i powinien mieć wpływ na samą kwestię dopuszczalności nakładania kary administracyjnej w świetle Konstytucji i konwencji międzynarodowych wykluczających podwójne karanie za ten sam czyn.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w związku z art. 201 § 1 pkt 2 oraz art. 239 O.p. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy zauważył, iż zasadniczym elementem pozwalającym stwierdzić, czy dana przesłanka stanowi obligatoryjnie o zawieszeniu postępowania, jest istnienie zależności pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.

Organ nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] marca 2011 r. w przedmiocie wymierzenia [...] kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry z uwagi na prowadzone przeciwko ww. osobie postępowanie karnoskarbowe. W ocenie organu samo postępowanie karnoskarbowe jak również jego wynik nie stanowią przesłanek do zastosowania przepisu art. 201 § 1 pkt 2 O.p.

Organ celny zwrócił uwagę, że postępowanie karnoskarbowe ma na celu stwierdzenie, czy nie zostało popełnione przestępstwo lub wykroczenie przeciwko organizacji gier hazardowych.

W skardze z dnia [...] lipca 2012 r. skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 233 § 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a, art. 239 w związku z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia, którym organ I instancji bezzasadnie odmówił zawieszenia postępowania;

- art. 122, art. 187 O.p. poprzez błędne ustalenie faktyczne i zaniechanie dokonania niezbędnych dla rozpatrzenia i wyniku sprawy ustaleń faktycznych.

Wobec powyższych zarzutów skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona podnosi, że w niniejszej sprawie istnieje co najmniej jedno zagadnienie wstępne, od rozstrzygnięcia którego zależy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w przedmiocie wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej.

Skarżący podnosi, że równolegle z postępowaniem w sprawie wymierzenia kary pieniężnej prowadzone jest postępowanie karnoskarbowe. Zdaniem skarżącego przepisy kodeksu karnego skarbowego oraz ustawy o grach hazardowych formułują dwie odrębne sankcje za ten sam czyn. Nie ma bowiem, jego zdaniem, żadnych podstaw, by rozróżniać znaczenie urządzania gier na gruncie ww. ustaw.

Skarżący podkreśla, że stan w którym za ten sam czyn ustawa przewiduje dwie kary, jest rażąco sprzeczny z Konstytucją RP, jak również z przepisami obowiązujących w Polsce konwencji i umów międzynarodowych. Jak podkreślił skarżący kwestia podwójnego karania była przedmiotem analizy Trybunału Konstytucyjnego, który uznał szereg przepisów w tym zakresie za niezgodne z Konstytucja.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Dyrektor Izby Celnej poinformował, że na dzień wydania postanowienia z dnia [...] maja 2012 r. Sąd Rejonowy we [...] nie rozstrzygnął jeszcze sprawy w przedmiocie udzielenia zezwolenia na dobrowolne poddanie się karze w związku z tym nie może być mowy o podwójnym ukaraniu za ten sam czyn z dwóch różnych aktów prawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] odmawiające zawieszenia prowadzonego przez organ postępowania odwoławczego od decyzji wymierzającej stronie karę pieniężną.

Kwestia sporna sprowadza się do rozstrzygnięcia czy toczące się postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej równolegle z postępowaniem karnoskarbowym o przestępstwo z art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. nr 111 z 2007 r., poz. 765, ze zm. – dalej: "k.k.s.") może stanowić przesłankę do zawieszenia postępowania w trybie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Zasadniczym elementem pozwalającym stwierdzić, czy dana przesłanka stanowi obligatoryjnie o zawieszeniu postępowania jest istnienie zależności pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.

Wbrew stanowisku Dyrektora Izby Celnej w rozpatrywanej sprawie podstawę do zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry stanowi prowadzone przeciwko skarżącemu postępowanie karnoskarbowe.

W ocenie Sądu postępowanie karnoskarbowe, jak również jego wynik, stanowią przesłankę do zastosowania art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Istnieje bowiem zależność pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem postępowania karnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.

Skarżący argumentuje możliwość wystąpienia sytuacji, w której jedna osoba zostanie ukarana za ten sam czyn z dwóch różnych aktów prawnych.

Istotna jest zatem ocena czy wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 89 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. 2009, Nr 201, poz. 1540 ze zm. – dalej: "u.g.h.") w sytuacji, gdy ten sam podmiot prawa może ponieść odpowiedzialność karnoskarbową na podstawie art. 107 §1 k.k.s. nie narusza zakazu powtórnego karania za ten sam czyn.

Sąd zwraca uwagę na pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowym, zgodnie z którym w przypadku ukarania lub skazania osoby fizycznej za czyn zabroniony w rozumieniu art. 107 k.k.s., bądź udzielenia zgody przez sąd karny na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności karnoskarbowej w rozumieniu tej ustawy, nie jest prawnie dopuszczalne wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 u.g.h. za zachowanie stanowiące naruszenie tego przepisu, jeżeli zachowanie to jest tym samym, które zostało już poddane prawnokarnej ocenie w postępowaniu karnoskarbowym. W takim przypadku ustalenie kary pieniężnej w postępowaniu administracyjnym stanowi o naruszeniu zawartej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego oraz zasady proporcjonalności, a to godzi w gwarancje obywatelskie zawarte w wiążących Rzeczypospolitą Polskę umowach międzynarodowych, zwłaszcza w art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. Nr 61 z 1993 r., poz. 284) oraz art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz.U. Nr 38 z 1977 r., poz. 167). Nie jest zatem możliwe wymierzenie kary pieniężnej za urządzenie gry hazardowej bez koncesji lub zezwolenia albo urządzenie gry na automacie poza kasynem gry, jeżeli uprzednio pociągnięto tę samą osobę fizyczną do odpowiedzialności za czyn zabroniony jako przestępstwo (albo wykroczenie) skarbowe (por. np. wyrok z dnia 06 marca 2012 WSA w Białymstoku o sygn. akt II SA/Bk 871/11, wyrok z dnia 16 czerwca 2011 r. WSA w Rzeszowie o sygn. akt II SA/Rz 204/11, dostępne na stronach internetowych www. orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcie postępowania karnoskarbowego wobec skarżącego będzie miało zatem związek na odrębnie toczące się postępowanie administracyjne w przedmiocie wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej.

Ponownie prowadząc postępowanie organy celne winny wziąć pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku oraz rozważyć zasadność zawieszenia postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. do czasu ostatecznego zakończenia sprawy karnoskarbowej.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.