Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 288/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2019-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 par. 1, art. 62
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 39 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2019 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 11 czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2019 r. J. M. (dalej zwana również skarżącą lub wnioskodawczynią) zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie (dalej w skrócie: OPS) o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie w całości kosztów wykupu leków, zakupu żywności, odzieży, bielizny osobistej, obuwia, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, celem umożliwienia jej życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. W uzasadnieniu podania wskazała, że sytuacja, w jakiej się znalazła potwierdzona została podczas wielokrotnych wywiadów środowiskowych przeprowadzonych przez pracowników OPS. Odrębnym wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2019 r. J. M. wystąpiła o dokonanie refundacji kosztów zakupu okularów korekcyjnych, jakie są jej niezbędne w codziennym życiu. Do wniosku załączyła kopię zlecenia na wykonanie okularów na kwotę 300 zł.

Decyzją z dnia 26 kwietnia 2019 r., nr [...], Zastępca Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej i Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działająca z upoważnienia Burmistrza Nysy, przyznała skarżącej prawo do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego przeznaczonego na częściowe pokrycie kosztów leków, żywności, odzieży, bielizny oraz obuwia, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw, refundacji kosztów wykupu okularów w kwocie 100 zł (pkt 1). Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 2). Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał przepisy art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4, art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1358), zwanego dalej rozporządzeniem, a także art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ pierwszej instancji wskazał, że skarżąca spełnia warunki uprawniające do przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z powodu długotrwałej choroby oraz spełnienia kryterium dochodowego. Odnotował również, że na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 24 kwietnia 2019 r. oraz przedłożonych dokumentów ustalono, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe o miesięcznym dochodzie 660,50 zł, jest w separacji z mężem T. R., choruje przewlekle i wymaga systematycznego przyjmowania leków. Natomiast przyznany zasiłek celowy w kwocie 100 zł obejmuje częściowe pokrycie kosztów leków, żywności, odzieży, bielizny oraz obuwia, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także częściową refundację kosztów wykupu okularów. Organ wyjaśnił, że przyznana kwota jest minimalną pomocą, ale ograniczone środki finansowe nakładają na organ szczególną dbałość o racjonalne ich wydatkowanie, tak aby zaspokoić potrzeby jak najszerszej grupy osób. Przyznana wysokość zasiłku nie tylko wynika z sytuacji materialno-społecznej czy zdrowotnej osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc społeczną, ale i też z realnych możliwości finansowych OPS. Organ przyjął zasadę, że zasiłek celowy w wyższej wysokości jest przyznawany rodzinom z dziećmi, osobom samotnie wychowującym dzieci, które nie posiadają dochodu lub mają bardzo niski dochód. Z kolei zasiłek celowy w niższej wysokości przyznawany jest osobom i rodzinom w sytuacji, gdy choćby jedna osoba otrzymuje stały miesięczny dochód i jest mała różnica pomiędzy dochodem faktycznym rodziny a kryterium dochodowym ustalonym zgodnie z art. 8 ustawy. Rozpatrując sytuację rodziny lub osoby, brane są również pod uwagę obciążenia finansowe związane z utrzymaniem mieszkania lub domu. Dalej organ podał, że - co do zasady - górna granica zasiłku celowego dla rodzin wynosi 250 zł, natomiast dla osób samotnych 150 zł, w zależności na co dana osoba lub rodzina przeznaczy zasiłek. Następnie odnotował, że w 2019 r. OPS zaplanował przeznaczyć na zasiłki celowe miesięcznie kwotę 18.354,83 zł. Stąd, przeciętna wysokość zasiłku dla rodzin wynosi 150 zł, a dla osób samotnych przeciętnie 80 zł. Z uwagi na wyjątkowo ważny interes strony, stosownie do art. 108 K.p.a., nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. M., zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego i prawnego poprzez błędną jego wykładnię, co polegało na przyjęciu, że przyczyna rozpoznania dwóch odrębnych wniosków, które nie pozostają ze sobą w związku, objęta jest jedną ustawą, "a zatem podlegała jako postępowanie dotyczące jednej strony",

2) sprzeczność istotnych ustaleń OPS z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, że znaczne rozbieżności w przedmiocie pomocy nie stanowią przeszkody do nadania wspólnego biegu i rozpoznania ich w trybie jednego wniosku, a tym samym wydania jednej decyzji,

3) naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez błędne przyjęcie interpretacji okoliczności, że zgromadzone w sprawie dowody świadczą o zasadności wydania jednej decyzji, która nie spełnia kryteriów zasady współżycia społecznego, oraz świadomego pominięcia regulacji prawnych (ustawa i orzecznictwo) "w przedmiocie bierności zawodowej tytułem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem (bardzo istotne znaczenie w sprawie).

Skarżąca wniosła o zmianę decyzji w całości poprzez uznanie odwołania za zasadne "na zasadach zaufania do organów mających stać na straży praworządności i współżycia społecznego". Ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania J. M. wskazała, że wskutek nasilenia powikłań zdrowotnych i konieczności ich leczenia domagała się całkowitego pokrycia kosztów zakupu dwóch par okularów, które są jej niezbędne do codziennego życia. Kosztów tych nie jest w stanie pokryć, a organowi doskonale jest znana jej sytuacja zdrowotna, losowa i finansowa. Natomiast przyznana kwota zasiłku jest dalece niewystarczająca, więc decyzja organu "nie pozwala na zaspokojenie skarżącej uzasadnionych potrzeb egzystencjalnych mieszczących się w minimum socjalnym obywatela polskiego - w zakresie uzyskania niezbędnych środków na niezbędne leczenie i prawidłowe funkcjonowanie w społeczeństwie". W ocenie skarżącej, każda forma pomocy podlega odrębnemu rozpoznaniu, zatem organ winien wydać odrębną decyzję w sprawie pokrycia kosztów zakupu okularów.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (zwane w skrócie: Kolegium) decyzją z dnia 11 czerwca 2019 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, uznając je za prawidłowe. Kolegium zrelacjonowało przebieg postępowania i wskazało na mające w sprawie zastosowanie przepisy ustawy (art. 2 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i 4 oraz art. 39 ust. 1 i 2) i rozporządzenia (§ 1 pkt 1 lit. a). Następnie ustaliło, że J. M. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest osobą bierną zawodowo, przewlekle choruje, na jej dochód składa się specjalny zasiłek opiekuńczy na męża oraz zasiłek okresowy w łącznej kwocie 660,50 zł, który to dochód nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej w kwocie 701 zł. Natomiast wydatki z tytułu utrzymania mieszkania wynoszą 182,62 zł. W świetle tych ustaleń Kolegium uznało, że J. M. uprawniona jest do świadczeń z pomocy społecznej, w tym do wnioskowanego zasiłku celowego w wysokości 100 zł, przeznaczonego na częściowe pokrycie kosztów leków, żywności, odzieży, bielizny oraz obuwia, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw, a także częściowej refundacji kosztów zakupu okularów. Ponadto Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja obejmuje swoim rozstrzygnięciem oba wnioski strony z dnia 15 kwietnia 2019 r. i wyjaśniło, że w jednym postępowaniu można prowadzić kilka spraw administracyjnych dotyczących tego samego wnioskodawcy, gdy jego wnioski zmierzają do uzyskania różnych świadczeń z pomocy społecznej, gdy prawa strony wynikają z tego samego stanu faktycznego i właściwy jest ten sam organ. Takie stanowisko potwierdza również orzecznictwo sądowoadministracyjne. Dalej organ odwoławczy powołał się na przedstawioną w decyzji pierwszoinstancyjnej analizę wydatkowania środków przeznaczonych na realizację zasiłków celowych oraz przyjęte przez OPS zasady rozdziału tych środków, i w tym zakresie odnotował, że przeciętna wysokość zasiłków dla osób samotnych wynosiła 80 zł. Dodatkowo zaznaczył, że z urzędu posiada wiedzę, iż w kwietniu 2019 r. z pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego wypłacanego przez OPS skorzystały 203 rodziny, tj. 285 osób w rodzinach i przyznano 205 świadczeń. Zatem, zasiłek celowy w kwocie 100 zł, jaki otrzymała J. M. nieznacznie przekracza średnią wysokość przyznawanych w tym okresie zasiłków celowych. W dalszej części uzasadnienia Kolegium stwierdziło, że postępowanie organu pierwszej instancji było prawidłowe, oraz podkreśliło, iż celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie przezwyciężyć wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Oznacza to, że ustawodawca nie stworzył po stronie organów dysponujących środkami pomocy społecznej obowiązku zaspokojenia wszystkich, chociażby nawet jak najbardziej uzasadnionych potrzeb osoby lub rodziny ubiegającej się o taką pomoc i do tej pomocy uprawnionej. Zadaniem organów pomocy społecznej jest jedynie wspomaganie w działaniach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie zagwarantowanie źródła utrzymania. Jest to więc pomoc dla osoby korzystającej z pomocy społecznej w jej dążeniu do polepszenia swojej sytuacji życiowej, co nie może jednak polegać na bezwarunkowym zaspokajaniu jej wszystkich żądań. W ocenie Kolegium, tak rozumiana pomoc została skarżącej udzielona, zaś wysokość tej pomocy zabezpieczy w części zgłoszone potrzeby. Końcowo, za zasadne Kolegium uznało nadanie decyzji pierwszoinstancyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na powyższą decyzję J. M. zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło "do braku prawdy obiektywnej" i naruszenia zasady współżycia społecznego,

2) sprzeczność istotnych ustaleń Kolegium z treścią zebranego w sprawie materiału, przez przyjęcie, iż w ramach ustawy o pomocy społecznej organ nie ma ustawowych uprawnień do całkowitej pomocy tytułem refundacji zakupu okularów dla osoby żyjącej w niedostatku nie ze swojej winy.

J. M. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, zaś w uzasadnieniu skargi dodatkowo zarzuciła, że decyzja Kolegium narusza jej interes, znajdujący oparcie w obowiązujących przepisach, narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do państwa oraz stanowionego przezeń prawa, podważa standardy państwa demokratycznego, prawnego i sprawiedliwego. Akcentowała, że skarżony organ nie analizował dostatecznie jej sytuacji życiowej i finansowej oraz nie badał, czy jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoje potrzeby. Przypomniała, że ma problemy finansowe i grozi jej eksmisja z lokalu mieszkalnego. Odniosła się też do polityki kadrowej w OPS, uznając, że zatrudnienie pracowników jest zbyt duże, co z kolei wpływa na niski poziom świadczeń przyznawanych przez organ. Skarżąca wywodziła, że przyznanie jej tak niskiego zasiłku doprowadziło do "naruszenia prawa materialnego co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, został naruszony słuszny interes strony, została naruszona zasada pogłębiania zaufania obywateli do państwa, co w konsekwencji doprowadziło do braku prawdy obiektywnej, a w rezultacie do naruszenia zasady współżycia społecznego, gdzie tym samym naruszenie przepisów procedury mogło mieć wpływ na wynik sprawy".

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 20 sierpnia 2019 r. J. M. wniosła "o niedopuszczenie" odpowiedzi na skargę, ponieważ - w jej ocenie - nie odnosi się ona do meritum zarzutów zgłoszonych w skardze. Brak jest w niej "oceny merytorycznej i obiektywnej".

Pismem z dnia 22 września 2019 r. T. R., działając w imieniu J. M., wniósł o zmianę terminu rozprawy wyznaczonej na dzień 22 października 2019 r., podnosząc, że skarżąca chce wziąć w niej udział, jednak w ww. dniu musi być też obecna na rozprawie przed Sądem Rejonowym w [...] (sprawa o sygn. akt [...]).

Na wezwanie Sądu, skarżąca nadesłała podpisane przez siebie pełnomocnictwo do reprezentowania jej w niniejszej sprawie przez męża T. R., natomiast co do wezwania Sądu o uprawdopodobnienie, że w dniu 22 października 2019 r. ma uczestniczyć w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w [...], oświadczyła, iż nie posiada wezwania na rozprawę, jaka ma się odbyć w sprawie o sygn. akt [...], a w której występowała jako kurator. Stwierdziła, że WSA w Opolu może zażądać od Sądu Rejonowego w [...] stosownych akt, w celu wyjaśnienia "kto kim jest i kto kim był, dla ustalenia prawdomówności wnioskodawczyni w przedmiocie własnego uznania wytoczenia wnioskodawczyni procesu o czyn z art. 233 KK".

Na rozprawie w dniu 22 października 2019 r. Sąd oddalił wniosek skarżącej o odroczenie rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Dlatego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy cyt. wyżej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, nadal zwanej w skrócie "ustawą". Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, służy ona wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). W myśl art. 7 ustawy, pomocy udziela się osobom i rodzinom m.in. z powodu ubóstwa, bezrobocia oraz długotrwałej lub ciężkiej choroby.

Formy pomocy społecznej ustawodawca określił w art. 36 ustawy, wśród których wymienił świadczenie w postaci zasiłku celowego. W myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, zasiłek ten może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jest to wyliczenie przykładowe, co oznacza, że zawarty w powyższym przepisie katalog nie ma charakteru zamkniętego. Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest jednak od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, a które zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 701 zł. Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy, prawo do świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy, przysługuje zatem osobie samotnie gospodarującej, której dochód określony jako suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, nie przekracza kwoty 701 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca niewątpliwie była uprawniona do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej. Jej trudna sytuacja życiowa związana jest bowiem z brakiem pracy i przewlekłą chorobą, czyli okolicznościami wskazanymi w art. 7 ustawy, uzasadniającymi przyznanie pomocy. Jednocześnie dochód skarżącej, ustalony zgodnie z zasadami określonymi w art. 8 ustawy, z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. z marca 2019 r., nie przekracza kwoty wymaganego kryterium dochodowego i wynosi 660,50 zł, a potrzeby, na których zaspokojenie wnioskodawczyni domagała się wsparcia, z całą pewnością można zaliczyć do niezbędnych. Przyznanie skarżącej zasiłku celowego znajdowało zatem umocowanie prawne.

Natomiast w związku z zarzutami skargi kwestionującymi wysokość przyznanego skarżącej świadczenia, wyjaśnić trzeba, że rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza treść art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, w którym w odniesieniu do zasiłku celowego ustawodawca użył zwrotu "może być przyznany". Oznacza to, że orzekając w konkretnej sprawie organ może, ale nie musi przyznać wnioskowanej pomocy, oceniając sytuację wnioskodawcy, a w szczególności jego potrzeby w całokształcie okoliczności sprawy. Ponadto, rozpoznając złożony wniosek organ musi uwzględnić środki finansowe, jakimi dysponuje oraz zakres zgłoszonych przez wnioskodawców żądań (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2771/17, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonując zatem kontroli legalności rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne, sąd bada, czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, czy zgodnie z nimi ustalono stan faktyczny sprawy i czy rozstrzygnięcie wynika z tych ustaleń.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie wydanie decyzji nastąpiło po dokonaniu pełnych ustaleń co do okoliczności faktycznych oraz na podstawie oceny uwzględniającej zgromadzony materiał dowodowy. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej, przy czym rozstrzygnięcie podjęto po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, wymaganego na mocy art. 106 ust. 4 ustawy. W postępowaniu tym ustalono zarówno sytuację osobistą, jak i majątkową skarżącej. W tym celu zebrano konieczne dowody m.in. w postaci wywiadu środowiskowego, oświadczenia skarżącej o jej potrzebach i wydatkach miesięcznych.

W przekonaniu Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozpoznania wniosków skarżącej z dnia 15 kwietnia 2019 r. i wydania decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na określone przez nią cele. Nie zostały przy tym ujawnione jakiekolwiek okoliczności mogące podawać w wątpliwość ustalony stan faktyczny. Okoliczności takich nie wskazała również skarżąca.

W świetle powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja wydana w pierwszej instancji odpowiadają prawu, a kwota 100 zł, przyznana skarżącej w formie zasiłku celowego, umożliwi częściowe sfinansowanie wydatków na wskazane we wnioskach potrzeby.

W niniejszej sprawie nie można też stwierdzić, że oceniane decyzje były dowolne i naruszały regulacje ustawy, a zwłaszcza, że wnioskowaną pomoc - jak uważa J. M. - przyznano w zaniżonej wysokości. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie wskazała łącznej kwoty oczekiwanego wsparcia, czyli na wszystkie określone we wnioskach cele. Jedynie co do zakupu okularów podała, że chodzi o kwotę 300 zł. Odnosząc się do tych zarzutów, podkreślić przyjdzie, że subiektywne przekonanie skarżącej, iż jej potrzeby winny być zaspokojone w całości ze środków publicznych, nie oznacza, że organ był zobowiązany uwzględnić taki wniosek. Jak wyjaśniono już wcześniej, decyzji o przyznaniu zasiłku celowego nie można podjąć z pominięciem ogólnych zasad wynikających m.in. z przytoczonego wyżej art. 2 i art. 3 ustawy. Organ administracyjny nie jest bowiem powołany do świadczenia pomocy społecznej tylko wybranym jednostkom, lecz wszystkim potrzebującym osobom. Muszą zatem być wzięte pod uwagę możliwości finansowe Ośrodka i w związku z tym nie w każdym przypadku będzie możliwe uwzględnienie wszystkich wniosków strony. Istotnym elementem działalności organu jest w tym zakresie dokonanie wyważenia różnych grup interesów pomiędzy samymi potrzebującymi obywatelami, przy jednoczesnym uwzględnieniu celów, zadań i funkcji, jakie ma do zrealizowania organ powołany do świadczenia pomocy społecznej. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżącej przyznano zasiłek na dofinansowanie wskazanych przez nią celów, zaś ustalając wysokość tego świadczenia, organy obu instancji zbadały sytuację finansową wnioskodawczyni i przedstawiły analitykę dotyczącą wielkości środków pieniężnych przeznaczonych miesięcznie w 2019 r. na pomoc w formie zasiłków celowych. Dodatkowo Kolegium wskazało liczbę wnioskodawców, którzy w kwietniu 2019 r. zostali objęci pomocą finansową w postaci zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Ponadto organy wyjaśniły skarżącej, jakimi zasadami kieruje się OPS przy podziale środków, jednocześnie podając, że przeciętna wysokość zasiłków dla rodzin wynosi 150 zł, a dla osób samotnych przeciętnie 80 zł. Nie sposób nie dostrzec, że skarżąca będąca osobą samotną otrzymała zasiłek powyżej tej wysokości. Tym samym w sytuacji, gdy organ kierował się dbałością o racjonalne wydatkowanie środków, tak aby zaspokoić potrzeby jak najszerszej grupy osób wymagających pomocy, chybiony jest zarzut, że przyznanie skarżącej zasiłku celowego w wysokości, która nie spełniła jej oczekiwań, nastąpiło z naruszeniem jej interesu i zasad współżycia społecznego, czy też w sposób niezgodny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do państwa oraz stanowionego przezeń prawa. W ocenie Sądu, subsydiarny charakter świadczeń z zakresu pomocy społecznej przesądza, że w sytuacji skarżącej organy przyznając zasiłek celowy nie pozbawiły jej pomocy, a jedynie miarkowały środki finansowe, którymi dysponowały. W tym miejscu odnotowania również wymaga, że organowi pomocy społecznej jest doskonale znana sytuacja życiowa skarżącej, ponieważ objęta jest stałą opieką ze strony OPS. Sytuacja ta znana jest również organowi odwoławczemu z racji korzystania przez skarżącą ze środków odwoławczych. Stąd, za nieuprawniony Sąd uznał zarzut skargi dotyczący braku dostatecznego przeanalizowania sytuacji życiowej i finansowej skarżącej oraz braku zbadania, czy jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoje potrzeby. Zresztą, sama skarżąca w uzasadnieniu odwołania wywodziła, że organ zna dokładnie jej sytuację zdrowotną, losową i finansową.

Badając dalej zaskarżoną decyzję, Sąd zgodził się ze stanowiskiem Kolegium co do możliwości rozpatrzenia w jednym postępowaniu obu wniosków skarżącej z dnia 15 kwietnia 2019 r. dotyczących przyznania zasiłku celowego, a następnie wydania w tej sprawie jednego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Połączenie przedmiotowych wniosków do rozpoznania jedną decyzją znajduje zatem oparcie w wyżej wymienionym przepisie, określającym zasadę szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego. O połączeniu spraw do wspólnego rozpoznania stanowi art. 62 K.p.a. Wedle tego przepisu w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Przepis ten co prawda odnosi się do sytuacji, gdy sprawy dotyczą więcej niż jednego podmiotu, to jednak przepis ten nie wyklucza prowadzenia jednego postępowania dotyczącego tej samej strony (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1155/10). Wskazane ww. przepisem warunki uzasadniające w okolicznościach kontrolowanej sprawy odniesienie się do obu wniosków skarżącej jedną decyzją zostały niewątpliwie spełnione. Odnotować przy tym należy, że po myśli art. 14 ustawy, w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Omawiana ustawa nie posiada regulacji odrębnych w tym zakresie, a zatem przepis art. 62 K.p.a. można stosować na gruncie spraw z zakresu pomocy społecznej.

Niezależnie od powyższego zaznaczyć trzeba, w związku z przedstawioną w skardze argumentacją dotyczącą niewłaściwej polityki kadrowej w OPS, która ma wpływać - według skarżącej - na niski poziom świadczeń przyznawanych przez organ, że kwestie związane ze stanem zatrudnienia w OPS, ilością środków przeznaczonych na pomoc społeczną czy celowością wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej pozostają poza kompetencjami sądów administracyjnych.

Reasumując, Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo i doprowadziło do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia i jego oceny zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Raz jeszcze podkreślić przyjdzie, że z uzasadnienia kontrolowanych decyzji wyraźnie wynika, jakie okoliczności zadecydowały o przyznaniu skarżącej zasiłku celowego w wysokości 100 zł, ze wskazaniem przeznaczenia tej kwoty na zgłoszone we wnioskach cele, zatem nie można postawić organom skutecznego zarzutu przekroczenia granic uznania administracyjnego. W takiej sytuacji przyznanie skarżącej przedmiotowego świadczenia znajduje oparcie w przepisach prawa i nie może być uznane za dowolne działanie organu. Sąd miał również na uwadze, że Kolegium dokonało powtórnej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz prawidłowo odniosło się do zarzutów stawianych w odwołaniu. Ponadto organy obu instancji wskazały - stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. - podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia. Natomiast Sąd nie dopatrzył się z urzędu innych wadliwości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z porządku prawnego.

Na koniec wyjaśnić jeszcze trzeba, że Sąd nie uwzględnił wniosku o zmianę terminu rozprawy, ponieważ J. M., na wezwanie Sądu, nie uprawdopodobniła, że w dniu 22 października 2019 r. ma uczestniczyć w rozprawie przed Sądem Rejonowym w [...], co - według oświadczenia skarżącej - stanowiło przeszkodę w udziale w rozprawie przed tut. Sądem. Zgodnie z art. 99 P.p.s.a., sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny. Natomiast brak właściwej reakcji na wezwanie Sądu nie pozwolił na dokonanie oceny zasadności wniosku skarżącej. Wskazać też można, że według § 48 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1177), rozprawę przygotowuje i przeprowadza się tak, aby sprawę można było rozstrzygnąć w jednym dniu, bez jej odraczania.

W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a.