Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 412/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 154
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2010 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego M.B. kwotę 300 (trzysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną skargą decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. ( tekst jednolity: Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm. z 2000 r. – dalej jako: Kpa ) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], odmawiającą M.B. uchylenia własnej decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87 poz. 395 ze zm.).

Wynikający z akt administracyjnych sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2000 r. M.B. wystąpił do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie mu świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] marca 2001 roku (utrzymaną w mocy po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] września 2001 roku) umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe z uwagi na złożenie wniosku o świadczenie po upływie ustawowego terminu wyznaczonego do [...] grudnia 1999 r.

W wyniku wniosku M.B. postępowanie w sprawie zostało wznowione w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 czerwca 2001 r. w sprawie P 24/02 . W jego wyniku organ, decyzją z dnia [...] maja 2004 roku Nr [...], uchylił własne decyzje z dnia [...] września 2001 r. i [...] marca 2001 r. o umorzeniu postępowania, jednocześnie odmawiając przyznania wnioskodawcy uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Analizując przepis art. 2 ust. 2 lit.a ustawy z dnia z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) organ wskazał, iż warunek deportacji (wywiezienia) w rozumieniu powołanego przepisu oznacza wywiezienie poza terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. Tymczasem wnioskodawca pracował w gospodarstwie rolnym "N" w okolicach Białowieży tj. na terytorium Polski w jej granicach sprzed 1 września 1939 r. Decyzja odmawiająca została utrzymana w mocy decyzją organu z dnia [...] stycznia 2005 roku nr [...].

Ponownie z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej M.B. wystąpił pismem z dnia [...] lutego 2010 r. (nadanym w dniu 12 lutego 2010r.). Przedstawiając okoliczności wykonywania – jak twierdził - pracy przymusowej w okresie deportacji podnosił, iż możliwość wystąpienia ponownie z wnioskiem o świadczenie związane jest z nowym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Do wniosku dołączył kserokopie dokumentów znajdujących się już w aktach sprawy oraz potwierdzoną za zgodność kopię ankiety wypełnionej w dniu 7 października 1957 r. przy ubieganiu się o wydanie dowodu osobistego.

Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych – z powołaniem się na przepis art. 154 § 1 i 2 Kpa - odmówił M.B. uchylenia własnej decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz.U. Nr 8, poz. 395 ze zm. )

W uzasadnieniu organ wskazał, iż M.B. złożył wniosek w przedmiocie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87 poz. 395 ze zm.). Wniosek załatwiony został decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], odmawiającą stronie przyznania przedmiotowego świadczenia. W dniu 17 lutego 2010 r. do Urzędu wpłynął ponowny wniosek strony, w którym nie zostało sprecyzowane żądanie odnośnie trybu jego rozpatrzenia. Organ stwierdził, iż zakwalifikował je jako wniosek o uchylenie decyzji w trybie art. 154 Kpa. Odnosząc się do trybu uchylenia decyzji uregulowanego art. 154 Kpa . organ uznał, że spełniony został jeden warunek jego zastosowania tj. ostateczność kwestionowanej decyzji jest. Jednakże – w ocenie organu - wnioskodawca nie wykazał, aby za uchyleniem decyzji przemawiał interes społeczny lub jego słuszny interes. Okoliczności na które powołuje się strona we wniosku takiej oceny nie uzasadniają, ponieważ od dnia wydania decyzji o odmowie przyznania przedmiotowego świadczenia stan prawny i orzecznictwo Kierownika Urzędu nie uległ zmianie. Jednocześnie organ wskazał, iż interes strony nie może sprowadzać się do obchodzenia tych przepisów. Organ wyjaśnił, iż pojęcie represji w rozumieniu ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu (...) zawiera przepis art. 2 pkt 2 lit. a ustawy, stosownie do którego represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945. Wskazał, iż konstytucyjność powołanego przepisu była przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 stwierdził niezgodność art. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przywołując rozważania zawarte w uzasadnieniu wyroku Trybunału Kierownik Urzędu stwierdził, iż niezbędnym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie jest udowodnienie wysiedlenia do pracy przymusowej i jej wykonywanie na tym wysiedleniu ( tj. poza miejscem dotychczasowego zamieszkania ) przez okres co najmniej 6 miesięcy. Stwierdził też, że nie każda praca przymusowa w okresie okupacji uprawnia do przyznania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie. W ocenie organu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż strona w okresie okupacji wykonywała pracę przymusową w pobliżu stałego miejsca zamieszkania, jako robotnik przedsiębiorstwa rolno – leśnego w Puszczy Białowieskiej (okolice Białowieży). Praca ta nie przybrała, w ocenie organu, szczególnie dotkliwej formy o której mowa w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, tzn. nie była połączona z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska". W konsekwencji organ odmówił uchylenia wydanego wcześniej orzeczenia o odmowie przyznanie świadczenia.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy M.B. ponownie powoływał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. wnosząc jednocześnie o uchylenie decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. Odwołujący, kwestionując prawidłowość ustaleń organu co do miejsca wykonywania pracy przymusowej, podkreślał, iż nie jest prawdą, aby w okresie okupacji pracował w Białowieży. Jedynie na początku okupacji, w czasie kiedy żyła jego matka, pracował przymusowo przy pracach polowych na terenie Białowieży. Jednakże po śmierci matki deportowano go do majątku "N", oddalonego od jego dotychczasowego miejsca zamieszkania (Białowieża) o ok. 60 km. Jego rodzinny dom został rozebrany a on w jako dziecko oderwany został od rodzeństwa, które także zostało deportowane, ale na teren Niemiec.

Do wniosku dołączył kserokopię oświadczenia A.L. i O.S. na okoliczność rozebrania przez okupanta domu rodzinnego wnioskodawcy w 1942 r.

Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2010r. nr [...]. Organ wyjaśnił, iż strona we wniosku nie wskazała aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej. W konsekwencji po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego organ uznał, że wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wskazał, iż jednym ze sposobów wzruszenia decyzji ostatecznej przewiduje przepis art. 154 Kpa, zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Powołując się na treść i uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt P 49/07, stwierdził, iż nie ma zastrzeżeń do zasady by świadczenia otrzymywały tylko osoby wobec których obowiązek pracy przymusowej przybierał szczególnie dotkliwe formy tj. był połączony z wysiedleniem ( przymusową zmianą miejsca) i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska, organ uznał, iż wnioskodawca nie spełnia przesłanki art. 2 pkt 2 lit. a ustawy. Podkreślił, iż represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945. W ocenie organu, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż M.B. wykonywał pracę przymusową w obrębie miejsca stałego zamieszkania. Okoliczność tę potwierdza ankieta osobowa kierowana zaraz po wojnie do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych w celu wydania pierwszego po wojnie dokumentu tożsamości, jak i w oświadczenia pisemne świadków. Kierownik wskazał na oświadczenie świadka – P., z którego wynika, iż wnioskodawca pracował w Białowieży od 1942 r. zaś przyczyną podjęcia pracy była utrata rodziców. W okresie od stycznia 1942 r. do wyzwolenia, tj. do maja 1945 r. M.B. pracował na roli jako robotnik rolny pod administracją władz okupacyjnych, które dysponowały ogromnym obszarem rolnym i łąkami w rejonie Białowieży i N. Organ stwierdził, iż uwzględniając całość materiału dowodowego, stronie nie przysługuje prawo do świadczenia przewidzianego w ustawie, gdyż nie został spełniony warunek deportacji do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy. Praca wykonywana w miejscu zamieszkania nie przybrała, bowiem szczególnie dotkliwej formy na którą wskazywał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. tzn. nie była połączona z wysiedleniem ( przymusową zmianą miejsca pobytu) i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska. Tym samym w toku postępowania nadzwyczajnego nie zostały ujawnione żadne okoliczności, które pozwoliłyby na stwierdzenie, że zostały spełnione wymogi art. 154 Kpa.

W skardze do Sądu Administracyjnego skarżący podkreślał okoliczności faktyczne dotyczące jego wysiedlenia do majątku oddalonego o ok. 50 km od Białowieży. Wyjaśnił, iż cała jego rodzin w Białowieży przestała istnieć, gdyż została rozrzucona po świecie. Ona sam został deportowany na obce mu tereny, w nieznane środowisko. Był bity bo jako dziecko nie był w stanie wykonywać pracy jak dorośli i niedożywiony. Wskazał, iż odmienne ustalenia organu w tym zakresie poczynione w skardze nie są oparte na prawdzie.

Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu jednakże zasadniczo nie z przyczyn w niej podniesionych.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sąd administracyjny właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Uchylenie decyzji administracyjnych następuje więc w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Dodać należy, iż sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie tj. nie orzeka bezpośrednio o prawach i obowiązkach strony wnoszącej skargę co stanowi wyłączną kompetencję organu właściwego w sprawie.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z – mogącym mieć wpływ na wynik sprawy - naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 9 i 154 Kpa. Uchybienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dotyczyło właściwego rozpoznania wniosku strony z dnia [...] lutego 2010 r. i wyboru właściwego trybu do rozpatrzenia go.

W sprawie okolicznością bezsporną pozostawało, iż w obrocie pozostaje ostateczna decyzja Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2005 roku nr [...], utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. nr 87 poz. 395 ze zm.).

Odnosząc się do zgłoszonego ponownie wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia o jakim mowa w powyżej powołanej ustawie, organ stwierdził, iż wniosek ten nie zawiera "jakichkolwiek nowych okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających uchylenie decyzji ostatecznej", kwalifikując go jednocześnie jako wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 Kpa.

Analiza wniosku z dnia 10 lutego 2010 r. wskazuje natomiast, iż skarżący nie zawarł w nim żądania uchylenia czy zmiany decyzji ostatecznej, wnosił o przyznanie świadczenia powołując się na "nowe przepisy", pod pojęciem których rozumiał nowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Wskazać tez należy, iż do wniosku z dnia [...] lutego 2010 r. skarżący dołączył po raz pierwszy nowy, nieznany organowi dokument w postaci, potwierdzonej za zgodność z oryginałem, kopii ankiety wypełnionej w dniu 7 października 1957 r. przy ubieganiu się o wydanie dowodu osobistego. Także do wniosku z dnia 19 marca 2010 r. o ponowne rozpoznanie sprawy dołączona została przez skarżącego nieznana organowi kserokopia oświadczenia dwóch świadków.

Bez wątpienia pismo skarżącego z dnia 10 lutego stanowiło wniosek o wszczęcie postępowania w rozumieniu przepisu art. 61 § 1 Kpa. Zgodnie zaś z przepisem art. 63 ust. 2 Kpa wniosek strony powinien zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres oraz żądanie, którego przedmiot określa sam wnioskodawca. Oceny wniesionego żądania organ dokonuje jednak wówczas, gdy zakres tego żądania zostanie w sposób jednoznaczny określony przez stronę postępowania. Dodatkowo też zwrócić należy uwagę na przepis art. 235 § 1 Kpa, zgodnie z którym skargę w sprawie w której w toku postępowania administracyjnego została wydana decyzja ostateczna, uważa się - zależnie od jej treści - za żądanie wznowienia postępowania lub za żądanie stwierdzenia nieważności albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu. Mając na uwadze wskazane przepisy podkreślić trzeba, że stosownie do art. 61 § 1 Kpa zgłoszone żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji ( por. wyrok NSA z dnia z dnia 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA z 1990, Nr 2-3, poz. 47, wyrok NSA z dnia 31 marca 2009 r. II OSK 1755/07, cbois.nsa.gov. pl ). Wniosek wszczynający postępowanie administracyjne, w przypadku wątpliwości co do treści żądania, stanowi podstawę do podjęcia przez organ ustaleń w zakresie rzeczywistej woli osoby, od której pochodzi. Przypomnieć także należy, iż zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną m.in. w art. 63, art. 65, art. 128 i art. 140 k.p.a., jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Nie można zapominać, iż wprawdzie organy administracji publicznej mają obowiązek rozpatrywania sprawy podlegającej załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej w świetle wszystkich wchodzących w rachubę przepisów oraz udzielania stronom niezbędnych wyjaśnień (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1987 r., IV SA 334/87, GAP 1988, nr 4 z komentarzem H. Starczewskiego), lecz zawsze są związane zakresem swojej właściwości i żądaniem strony. Jeżeli więc organ ma wątpliwości co do charakteru pisma, a w szczególności co do zamiaru i intencji strony, powinien wezwać ją do sprecyzowania żądania udzielając przy tym stosownych wyjaśnień. Odstąpienie od tej czynności stanowi naruszenie zasady ogólnej z art. 9 Kpa. Postępowaniu administracyjnemu powinno towarzyszyć bowiem należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Odpowiednio bowiem do art. 9 Kpa organy zobowiązane są do czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika zaś, iż organ nie wzywał strony do sprecyzowania wniosku ani nie pouczył jej o przesłankach wynikających z treści art. 145 Kpa (w tym o obowiązujących terminach do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w zależności od podstawy wznowienia – art. 148 i 145a § 2, jak i możliwości przywrócenia go oraz skutkach upływu czasu dla możliwości wznowienia postępowania - art.146 § 1) , art. 154 i art. 156 Kpa. Organ arbitralnie uznał , że wniosek zawiera żądanie uchylenia decyzji ostatecznej trybie art. 154 Kpa. Tymczasem fakt, iż skarżący powoływał się na "nowy" wyrok Trybunały Konstytucyjnego (tj. niewątpliwie wyrok z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie K 49/07) i dołączył do wniosków nowe dokumenty budzi wątpliwości co do prawidłowości zastosowania trybu nadzwyczajnego z art. 154 Kpa. Przedłożenie przez skarżącego nowych dowodów i powoływanie się na wyrok TK stwierdzający niezgodność przepisu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej ( ...) w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, może wskazywać, że skarżący domagał się ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem tychże dowodów oraz nowego stanu prawnego wynikającego ze powołanego wyroku TK , a nie tylko przeprowadzenia weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z punktu widzenia interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Również organ orzekający w sprawie przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe (np. odniósł się do nowego dowodu w postaci ankiety osobowej), nie uwzględniając specyfiki zasad weryfikacji decyzji na mocy art. 154 Kpa. Przypomnieć zatem należy, że z treści art. 154 § 1 Kpa wynika, że wzruszenie (zmiana lub uchylenie) decyzji ostatecznej w tym trybie możliwe jest tylko wtedy, gdy za zmianą (lub uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Z omawianego przepisu wynika, że do organu administracji orzekającego w sprawie należy ocena czy w konkretnej sytuacji interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za wzruszeniem decyzji ostatecznej. Należy także zauważyć, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za jej zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej. W przeciwnym wypadku wszczęcie postępowania z art. 154 kpa stawałoby się konkurencyjne dla innych trybów postępowania. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 154 § 1 Kpa również postępowanie dowodowe winno być prowadzone jedynie pod kątem ustalenia, czy za zmianą (uchyleniem) decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

W tym miejscu wskazać należy na uwagi poczynione przez TK w uzasadnieniu jego wyroku odnoszące się do skutków tego orzeczenia dla adresatów zaskarżonej ustawy obejmujących dwie kategorie podmiotów: osoby, którym odmówiono przyznania świadczenia deportacyjnego ze względu na niespełnienie kryteriów "geograficznych i osoby, które nigdy nie składały wniosku o jego przyznanie. Wskazał, iż podmioty należące do pierwszej kategorii osób mają prawo do wznowienia postępowania w swoich sprawach na zasadach określonych w art. 190 ust. 4 Konstytucji oraz w Kodeksie postępowania administracyjnego (zwłaszcza art. 145a) oraz alternatywnie, jak stwierdził Kierownik UdsKiOR, mogą one żądać wzruszenia dotychczasowej decyzji w trybie art. 154 § 1 Kpa. Zauważył przy tym Trybunał Konstytucyjny, że przepis ten umożliwia również UdsKiOR dokonanie z urzędu zmian wszystkich dotychczas wydanych decyzji, odmawiających przyznania świadczenia deportacyjnego ze względu na niespełnienie kryteriów "geograficznych". Zadaniem Sądu orzekającego w sprawie, te uwagi Trybunału nie zwalniają jednakże organu z obowiązku przestrzegania omówionych powyżej reguł przy rozpoznawaniu rozpoznawania wniosku strony.

W rozpoznawanej sprawie organ nie tylko arbitralnie przyjął, iż wniosek M.B. dotyczy żądania weryfikacji decyzji ostatecznej w trybie art. 154 Kpa, ale też prowadząc postępowanie administracyjne w sprawie w wybranym przez siebie trybie uchybił wynikającym z niego – omówionym wyżej - regułom rozparzenia sprawy dokonując tego w kontekście przesłanek wznowienia postępowania (ocena nowego dowodu w sprawie, powołanie się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego o ocena wpływu jego orzeczenia na byt decyzji ostatecznej).

Reasumując – uznać, zdaniem Sądu, należało, iż organ nie wzywając strony do sprecyzowania wniosku i nie udzielając jednocześnie stronie wyjaśnień oraz pouczeń w zakresie trybów wzruszania decyzji ostatecznej (co do przesłanek, terminów i in. wymogów wniosku) oraz zakwalifikowanie wniosku – bez stanowiska strony - jako wniosku o wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 Kpa, dopuścił się naruszenia art. 9 i art. 154 Kpa, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji. Konsekwencją wyroku uwzględniającego skargę jest rozstrzygnięcie o kosztach (art. 200 i 205 § 1 ppsa) obejmujące zwrot uiszczonego wpisu i kosztów dojazdu do Sądu).

Ponownie rozpoznając sprawę rzeczą organu będzie- w uwzględnieniu uwag poczynionych w uzasadnieniu) w pierwszej kolejności wyjaśnienie z udziałem wnioskodawcy jaka jest rzeczywista treść wniosku w kontekście istnienia decyzji ostatecznej , a następnie przyjęcie właściwego , wnioskowanego przez stronę trybu weryfikacji tej decyzji.