Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 133/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 ust 1, art. 3 ust 1 pkt 2 i art. 4 ust. 1 i 2 w związku z art. 8
journal: Dz.U. 2005 nr 175 poz 1459
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości
article: art. 7, art. 8, art. 77 par 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. K. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących M. K. i J. K. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. M. K. i J. K. wystąpili z wnioskiem o nabycie, w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209, ze zm.), prawa współwłasności nieruchomości gruntowej, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położonej w K. przy ul. Ś., pozostającej we współużytkowaniu wieczystym wnioskodawców.

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. odmówił wnioskodawcom stwierdzenia nabycia prawa własności. W ocenie organu I instancji M. K. i J. K. nie spełniali warunków określonych w art. 1 o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] r. oddalił skargę na tę decyzję.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną M. i J. K. od powyższego orzeczenia, wyrokiem z dnia 22 listopada 2006r. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2007r. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r.

Pismem z dnia [...] r. M. K. i J. K. wezwali organ I instancji do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2007 r. poprzez wydanie decyzji w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości położonej w K. przy ul. Ś.

Pismem z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. poinformował M. K. i J. K. o zmianie stanu prawnego, tj. o wejściu w życie z dniem 13 października 2005 r. ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz. U. Nr 175, poz. 1459) oraz o zmianie stanu prawnego nieruchomości, będącej wynikiem wydania w dniu [...] r. decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału działki nr [...] na działki nr [...]. Na wezwanie organu do wypowiedzenia się, czy M. K. i J. K. potwierdzają wolę rozpatrzenia wniosku w trybie aktualnie obowiązujących przepisów, podtrzymali oni swój wniosek z dnia [...] r. w sprawie stwierdzenia nabycia prawa własności działki nr [...].

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w przedmiocie przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wobec braku podstaw do rozstrzygnięcia wniosku stron w sposób zgodny z ich żądaniem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] r., uchyliło w całości powyższe rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zakończenie postępowania jest możliwe wyłącznie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., co znajduje również odzwierciedlenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 kwietnia 2007 r.

Pismem z dnia [...] r. M. K. i J. K. wnieśli o rozpatrzenie wniosku z dnia [...] r. w sposób zgodny z prawem i o wydanie decyzji kończącej postępowanie.

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. odmówił przekształcenia prawa współużytkowania wieczystego w prawo współwłasności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zabudowanej na cele mieszkaniowe, z uwagi na brak jednoznacznego stanowiska stron w sprawie akceptacji obowiązujących zasad przekształcania innych niż w dacie złożenia wniosku, tj.[...] r.

W odwołaniu od tej decyzji strona zmieniła dotychczasowe stanowisko i wniosła o odpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.

Organ I instancji uwzględnił oświadczenie zawarte w odwołaniu i decyzją z dnia [...] r. orzekł o odpłatnym przekształceniu prawa współużytkowania wieczystego w prawo współwłasności przedmiotowej nieruchomości, zabudowanej na cele mieszkaniowe.

Od powyższej decyzji M. K. i J. K. także złożyli odwołanie podnosząc, że wniosek z dnia [...]r. o nieodpłatne nabycie prawa własności jest nadal aktualny i nie został przez nich cofnięty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...]r., uchyliło zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. w całości i umorzyło postępowanie przed organem I instancji.

W konsekwencji wniesionej przez M. K. i J. K. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , Sąd ten wyrokiem z dnia 19 listopada 2008 r. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Następnie Kolegium, decyzją z dnia [...] r. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 i art. 4 ust. 1 i 2 w związku z art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia 8 września 2003r., odmówił nieodpłatnego przekształcenia prawa współużytkowania wieczystego w prawo współwłasności nieruchomości gruntowej, oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [..] ha, położonej w K. przy ul. Ś..

Organ I instancji ustalił, że wnioskodawcy nadal podtrzymują wniosek z dnia 8 września 2003 r. o nieodpłatne nabycie prawa współwłasności nieruchomości oraz oczekują wydania decyzji zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2008 r., tj. na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. W ocenie Prezydenta Miasta K. uwzględnienie wniosku M. K. i J. K. nie było możliwe, ponieważ nie byli oni użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości w obu datach wskazanych w ustawie z dnia 26 lipca 2001 r., tj. w dniu [...] r. oraz [...] r., jak również z uwagi na okoliczność zagospodarowania nieruchomości w sposób niezgodny z celem wynikającym z tej ustawy. Prezydent Miasta K. ustalił, że M. K. i J. K., umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego [...] z dnia [...] r. nabyli prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] o pow. [...] ha, położonej w K. przy ul. Ś., zabudowanej budynkiem Motelu "W." o pow. [...] m2, domem mieszkalnym o pow. [...] m2 oraz budynkiem gospodarczym o poz. [...] m2. Na wniosek stron z dnia [...] r. ujawniono w księdze wieczystej budynek motelu o pow. [...] m2, dom mieszkalny parterowy o pow. [...] m2, budynek gospodarczy o pow. [...] m2 i dwa garaże o pow. [...] m2 każdy. Zdaniem organu, nieruchomość powyższa w przeważającej części wykorzystywana jest na cele usługowe i z tego względu nigdy nie spełniała przesłanek uprawniających do stwierdzenia nabycia prawa własności w trybie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Dlatego też, zdaniem organu, nie można stwierdzić po stronie wnioskodawców istnienia ukształtowanej ekspektatywy nabycia prawa własności w trybie przepisów wymienionej ustawy. Organ podniósł też, że w toku postępowania zmienił się stan prawny nieruchomości, jako że decyzją z dnia [...] r. zatwierdzony został podział działki nr [...] na działki o nr [...].

Prezydent podkreślił, iż zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. i nie zakończonych decyzją ostateczną na dzień 13 października 2005 r. stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. W związku z treścią art. 5 ostatniej z wymienionych ustaw, organ I instancji stanął na stanowisku, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości nie zachodzą przesłanki nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Uwzględniając stan prawny i faktyczny nieruchomości, Prezydent Miasta K. nie zgodził się z poglądem Samorządowego Kolegium Odwoławczego , wyrażonym w decyzji z dnia [...] r. oraz z poglądem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , wyrażonym w wyroku z dnia [...] r., że stronom na dzień złożenia wniosku przysługiwało ex lege prawo nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości tj. działki nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M. K. i J. K. na rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta k. z dnia [...] r., decyzją z dnia [...] r., działając na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że M. K. i J. K. nabyli prawo użytkowania przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] r. od osoby fizycznej, która z kolei prawo użytkowania wieczystego nabyła od osoby prawnej – "U." Sp. z o.o. w K. w dniu [...] r. Tym samym nie byli oni w dniu [...] r. użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości i nie są następcami prawnymi osób (osoby), którym prawo to przysługiwało w dniu [...] r. i w dniu [...] r. stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 października 2009 r., II SA/Sz 865/09, oddalił skargę M. K. i J. K. na powyższą decyzję.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że w stanie prawnym aktualnym na dzień wydania decyzji ostatecznej, stanowisko Kolegium, uwzględniające zapatrywania prawne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2008 r. II SA/Sz 682/08, co do interpretacji art. 8 w związku z art. 10 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w zakresie, w jakim odnosi się do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i niezakończonych decyzją ostateczną, jest trafne i w istocie rzeczy w sprawie obecnie poddanej kontroli sądu nie jest kwestionowane. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 24 października 2001 r. użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna. Stosownie do ust. 2 art. 1 tej ustawy prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1. Ustawodawca, jako jeden z warunków skorzystania z przewidzianego w ustawie roszczenia przyjął zakres czasowy przysługiwania użytkowania wieczystego. Warunkiem określonym w art. 1 ust. 1 ustawy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym, czy też współużytkowaniu wieczystym było legitymowanie się przez daną osobę fizyczną prawem użytkowania wieczystego do nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r., jak i w dacie wejścia w życie ustawy. W świetle art. 1 ust. 2 ustawy z uprawnienia tego skorzystać mogli także następcy prawni osób, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy, tj. osoby, które w uprawnienie tych użytkowników wieczystych weszły w drodze sukcesji uniwersalnej (np. dziedziczenia) lub sukcesji pod tytułem szczególnym, tzw. sukcesji syngularnej (w drodze umowy). W przypadku, gdy użytkownik wieczysty posiadał prawo użytkowania wieczystego w dniu [...] r. i prawo to przed dniem [...] r. przeszło na następcę prawnego, to następca prawny był kontynuatorem tego prawa związanego z użytkowaniem wieczystym nieruchomości, któremu przysługiwało roszczenie z art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy. Z uwagi zatem na treść art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, organ miał obowiązek dokonania ustaleń odpowiadających prawdzie i zmierzających do wykazania, czy wnioskodawcy spełniają również przesłankę określoną w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że sprawa była już przedmiotem trzykrotnego rozstrzygania przez ten Sąd. Zaznaczył jednak, że związanie co do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, o którym mowa w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm..), funkcjonuje tak długo, jak długo występuje orzekanie na podstawie niezmienionego stanu faktycznego i prawnego. Kolegium orzekało na podstawie stanu prawnego - ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a zatem zgodnie z oceną prawną wyrażoną w wyroku WSA z dnia 19 listopada 2008 r., II SA/Sz 682/08.

Sąd zauważył, że Kolegium, na podstawie przedłożonych akt ustaliło, że skarżący prawo użytkowania przedmiotowej nieruchomości nabyli na podstawie umowy zawartej w dniu [...] r. od osoby fizycznej – W. A., która z kolei prawo to nabyła od osoby prawnej- "u." Sp. z o.o. w K. w dniu [...] r. Z powyższych ustaleń wynika więc, że W. A. nie posiadała prawa użytkownika wieczystego w dacie [...] r., zatem niewątpliwie skarżący nie są następcami prawnymi użytkownika wieczystego posiadającego to prawo w dacie [...] r. Konsekwencją takich ustaleń było stwierdzenie przez Kolegium, że skarżący nie spełnili przesłanki z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy, co doprowadziło do wydania decyzji negatywnej. Sąd podkreślił przy tym, że związanie organów administracji publicznej i sądów wynikające z art. 153 P.p.s.a. nie obejmuje ustaleń faktycznych. Jeśli zatem w toku kolejnego rozpatrzenia sprawy ujawnią się fakty, które uzasadniają poczynienie ustaleń odmiennych od dotychczasowych lub gdy przy kolejnym rozpatrzeniu sprawy okaże się, że dotychczasowe ustalenia istotnej okoliczności było błędne, to organ nie tylko jest uprawniony, ale też zobligowany do poczynienia ustaleń odpowiadających prawdzie. Zdaniem Sądu Kolegium trafnie dostrzegło, że dotychczas zarówno w decyzjach organów administracji publicznej rozpatrujących wniosek skarżących z dnia [...] r., jak i w wyrokach sądów obu instancji, przyjmowano założenie, że skarżący są następcami prawnymi użytkownika wieczystego posiadającego to prawo w dacie [...] r. Tymczasem, co trafnie ustaliło Kolegium w obecnie zaskarżonej decyzji, poprzednik prawny skarżących nie był użytkownikiem wieczystym w dacie [...] r. Z ustalonego w zaskarżonej decyzji stanu faktycznego sprawy wynika bowiem, że w dniu [...] r. użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości był podmiot niebędący osobą fizyczną, tj. "U." Sp. z o.o. w K. Spółka ta jako inny niż osoba fizyczna, podmiot prawa nie należała do kręgu podmiotów objętych zakresem podmiotowym omawianej ustawy. Kolejnym użytkownikiem wieczystym była W. A., która nabyła przedmiotową nieruchomość w dniu [...] r. Tak więc W. A., jako poprzednik prawny skarżących nie była użytkownikiem wieczystym nieruchomości w dniu [...] r., a nadto jej poprzednik prawny, jako osoba prawna, a nie osoba fizyczna, nie nabył z dniem [...] r. uprawnienia, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r.

Od powyższego wyroku pełnomocnik M. K. oraz J. K. złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 3 § 1, art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a., polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, a nadto niezweryfikowanie błędnie ustalonego stanu faktycznego sprawy dokonanego przez organ administracyjny, poprzez ustalenie, że w dniu [...] r. użytkownikiem wieczystym był podmiot niebędący osobą fizyczną, tj. "U." Sp. z o.o. w K., co pozostaje w sprzeczności z wypisem dotyczącym prawa wieczystego użytkowania nieruchomości, w którym zostało wskazane, że w tym dniu użytkownikiem wieczystym była I. W. oraz R. W. na zasadzie wspólności ustawowej, którzy są poprzednikami prawnymi kolejnych użytkowników wieczystych,

- art. 113 § 1 w związku z art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że w dniu [...] r. użytkownikiem wieczystym nieruchomości była osoba prawna;

- art. 106 § 3 w związku z art. 113 § 1 P.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z urzędu w postaci wypisu dotyczącego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, mimo że dowód ten ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu i nie spowodowałby nadmiernego przedłużenia postępowania, a brak jego przeprowadzenia spowodował ustalenie błędnego stanu faktycznego oraz pozbawił stronę możności obrony praw;

- art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga na podstawie akt sprawy administracyjnej, a nie na podstawie akt zgromadzonych w toku postępowania przed sądem administracyjnym, co w konsekwencji prowadzi do niestosowania w praktyce art. 106 § 3 P.p.s.a.) tj. nieprzeprowadzania dowodów uzupełniających,

- art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy administracyjne art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy;

2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości poprzez przyjęcie, że skarżący nie spełnili przesłanek w nich zawartych, w sytuacji gdy skarżący są następcami prawnymi osoby fizycznej będącej użytkownikiem wieczystym w dniu [...] r. i posiadali to prawo w dniu [...] r. oraz w sytuacji, gdy skarżący dysponują prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 3 października 2001 r., w którym Sąd potwierdził przysługujący skarżącym w dacie złożenia po raz pierwszy wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, status następców prawnych, a następnie w wyroku z dnia 22 listopada 2006 r. stwierdził, że przysługuje im roszczenie o nabycie z mocy prawa własności nieruchomości, co stwierdził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 18 kwietnia 2007 r. oraz z dnia 19 listopada 2008 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 grudnia 2010 r.,. I OSK 262/10, uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego z dnia 29 października 2009 r., II SA/Sz 865/09 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skarga kasacyjna zawiera częściowo usprawiedliwione podstawy. NSA zaznaczył, że w zaskarżonym wyroku przyjęto, i podstawę prawną do rozpatrzenia wniosku o nieodpłatne przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności stanowią przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, co jest skutkiem związania oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2008 r. II SA/Sz 682/08.

W świetle powyższej okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując analizy akt sprawy doszedł do przekonania, że Sąd I instancji przyjął jako podstawę orzekania okoliczności, które nie znajdowały odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale aktowym, nie wynikały również z poczynionych przez organy administracji publicznej ustaleń faktycznych. Z treści zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego ani z akt sprawy nie wynika bowiem, aby na dzień [...] r. użytkownikiem wieczystym nieruchomości była osoba prawna – "U." Sp. z o.o. Organ ten jedynie przyjął, że W. A. nabyła przedmiotową nieruchomość od wymienionej spółki w dniu [...] r. Dodatkowo wskazać trzeba, że z załączonej do akt administracyjnych kserokopii aktu notarialnego z dnia [...] r. Rep.[...] wynika, że spółka "U." nabyła przedmiotową nieruchomość w dniu [...] r. Tym samym za zasadny w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać należało zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 133 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. Z powołanych przepisów wynika bowiem, że sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu, a wynikającego z akt sprawy. Sąd ma zatem obowiązek przyjąć stan faktyczny wynikający z administracyjnych akt sprawy, chyba że wykaże, iż w oparciu o znajdujący się w tych aktach materiał dowodowy nie da się ustalić stanu faktycznego. Nie ulega również wątpliwości, że sąd administracyjny co do zasady nie posiada kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego w będącej przedmiotem jego rozpoznania sprawie administracyjnej. Zadanie to należy do organu administracji publicznej. Skoro zatem Sąd I instancji nie jest uprawniony do czynienia w sprawie własnych ustaleń, które wykraczałyby poza materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej, bezpodstawne przyjęcie przez Sąd I instancji, że na dzień [...]r. użytkownikiem wieczystym była osoba prawna, narusza wskazane przepisy P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny za nieuzasadnione uznał natomiast zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 106 § 3 w związku z art. 113 § 1 oraz w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a. NSA wyjaśnił, że celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. jest wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły prawidłowo stan faktyczny w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Przeprowadzenie takiego postępowania stanowi jedynie uprawnienie sądu administracyjnego, a nie obowiązek, stąd też nie można w ramach podstawy kasacyjnej zarzucić sądowi I instancji nieprzeprowadzenia dowodu uzupełniającego z urzędu.

Sąd ten wyjaśnił także, że nie mógł zostać uwzględniony, złożony w postępowaniu kasacyjnym, wniosek o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z dokumentu urzędowego w postaci wypisu dotyczącego prawa wieczystego użytkowania nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...] na okoliczność, że w dniu [...] r. użytkownikiem wieczystym był podmiot będący osobą fizyczną. Otóż do wniosku załączone zostały jedynie niepotwierdzone za zgodność kserokopie, które w żaden sposób nie mogły zostać uznane za wypisy z urzędowych dokumentów. Dowód ten ponadto nie był niezbędny w postępowaniu kasacyjnym, bowiem z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, którymi dysponowały organy jak i Sąd I Instancji wynika, że w sprawie nie zostało ustalone, pomimo wielokrotnego jej rozpatrywania, kto był użytkownikiem wieczystym nieruchomości w dniu [...]r. Okoliczność ta ma zaś podstawowe znaczenie dla merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Naczelny Sad Administracyjny podkreślił również, że wobec nieprawidłowego przyjęcia przez Sąd I instancji ustaleń w sprawie stanu faktycznego i związaną z tym trafnością podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., ustosunkowanie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego jest na obecnym etapie przedwczesne.

Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżących złożył do akt kserokopię księgi wieczystej Rep.[...] i oświadczył, że powinna ona zostać rozpatrzona z uwzględnieniem tych kwestii, które zostały rozstrzygnięte we wcześniejszych orzeczeniach sądów administracyjnych. Wskazał, że sprawa toczy się od dłuższego czasu, aczkolwiek stan faktyczny został już ustalony. Pod względem prawnym sprawa natomiast jest wielowątkowa, lecz organy, które rozstrzygały sprawę zlekceważyły ją w tym znaczeniu, że nie wzięły pod uwagę prawdy ustalonej w dotychczasowym toku postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem.

Ponadto w myśl art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Zaznaczyć należy przy tym, iż przedmiotową sprawę Sąd rozpatruje ponownie w związku z uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2010 r., I OSK 262/10, poprzednio wydanego w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2009 r., II SA/Sz 865/09 i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W myśl art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W świetle powyższego, przeprowadzona powtórnie kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do uznania, że decyzja ta, jak również poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta K., wydane zostały z naruszeniem prawa.

Przedmiotem kontrolowanego postępowania była skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., wydaną na podstawie o art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, którą organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., Nr [...], odmawiającą M. K. i J. K. nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej, oznaczonej w obrębie ewidencyjnym nr [...] jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położonej w K. przy ul. Ś.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że M. K. i J. K. prawo użytkowania przedmiotowej nieruchomości nabyli na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...]r. od osoby fizycznej - W. A. Osoba ta z kolei prawo użytkowania wieczystego nabyła od osoby prawnej - "U." Sp. z o.o. w K. w dniu [...] r. Tym samym M. K. i J. K. nie byli w dniu [...] r. użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości i nie są następcami prawnymi osób (osoby), którym prawo to przysługiwało w dniu [...] r. i w dniu [...] r. stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

Podkreślenia wymaga, iż rozpatrywana sprawa była już kilkakrotnie przedmiotem prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

W świetle powyższego zaznaczyć należy, że organ II instancji słusznie za podstawę prawną do rozpatrzenia wniosku o nieodpłatne przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności przyjął przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Konieczność przyjęcia powyższego aktu, jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi bowiem konsekwencję związania oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2008 r. akt II SA/Sz 682/08, stosownie do powołanego przepisu art. 153 P.p.s.a.

Nie znajduje natomiast uzasadnienia stanowisko pełnomocnika skarżących, że skarżący są następcami prawnymi osoby fizycznej będącej użytkownikiem wieczystym w dniu [...] r. i posiadali to prawo w dniu [...] r., którą to okoliczność potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r.

Jak słusznie wskazano bowiem w uchylonym przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2009 r., SA/Sz 865/09, art. 153 P.p.s.a. nie obejmuje ustaleń faktycznych. Jeśli zatem w toku kolejnego rozpatrzenia sprawy ujawnią się fakty, które uzasadniają poczynienie ustaleń odmiennych od dotychczasowych lub gdy przy kolejnym rozpatrzeniu sprawy okaże się, że dotychczasowe ustalenia istotnej okoliczności było błędne, to organ nie tylko jest uprawniony, ale też zobligowany do poczynienia ustaleń odpowiadających prawdzie.

Taka sytuacja wystąpiła w rozpatrywanej sprawie w związku z ustaleniami, że poprzednik prawny skarżących W. A. nabyła przedmiotową nieruchomość od "U." Sp. z o.o. w K. w dniu [...] r.

W związku ze stwierdzeniem, że M K. i J. K. nabyli prawo użytkowania przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] r. od osoby fizycznej, która z kolei prawo użytkowania wieczystego nabyła od osoby prawnej - "U." Sp. z o.o. w K. w dniu [...] r. organ odwoławczy uznał, że tym samym skarżący nie byli w dniu [...]r. użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości i nie są następcami prawnymi osób (osoby), którym prawo to przysługiwało w dniu [...] r. i w dniu [...] r. stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywanie przez użytkowników wieczystych prawo własności nieruchomości – osoby fizyczne będące w dniu [...] r. oraz w dniu wejścia w życie, tj. [...] r. ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna.

Stosownie do ust. 2 art. 1 powołanej ustawy, prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1. Z treści przytoczonych przepisów wynika zatem, że ustawodawca, jako jeden z warunków skorzystania z przewidzianego w niej roszczenia przyjął zakres czasowy przysługiwania użytkowania wieczystego. Warunkiem określonym w art. 1 ust. 1 ustawy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym, czy też współużytkowaniu wieczystym było legitymowanie się prawem użytkowania wieczystego do nieruchomości w dniu [...] r., jak i w dacie wejścia w życie ustawy tj. [...] r., tylko przez osobę fizyczną.

Z załączonej do akt administracyjnych kserokopii aktu notarialnego z dnia [...] r. Rep. [...] wynika, że spółka "U." nabyła przedmiotową nieruchomość w dniu [..] r.

Organ odwoławczy nie poczynił jednak ustaleń, jaki podmiot lub podmioty były użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] r., a okoliczność ta ma, jak wyżej podkreślono, podstawowe znaczenie dla merytorycznego rozpatrzenia sprawy i możności uznania istnienia po stronie skarżących uprawnienia (ekspektatywy) nabycia prawa własności nieruchomości w trybie określonym ustawą z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

Zaznaczyć należy przy tym, że na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżących złożył do akt kserokopię księgi wieczystej, Rep. [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych dla analizowanej nieruchomości. Dowód ten nie został jednak uwzględniony przez Sąd przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, ponieważ podobnie, jak w przypadku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w większości przedłożono jedynie niepotwierdzone za zgodność kserokopie, które w żaden sposób nie mogły zostać uznane za wypisy z urzędowych dokumentów. Potwierdzenie za zgodność znajduje się bowiem jedynie na stronie, która w zakresie użytkowników wieczystych nieruchomości wskazuje na spółkę "U". Karty wskazujące na poprzedników prawnych tej spółki, nie zostały natomiast potwierdzone za zgodność. Poza tym uwzględnienie wniosku pełnomocnika o przeprowadzenie dowodu z przedłożonego dokumentu skutkowałoby w istocie dokonaniem przez Sąd ustaleń faktycznych w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, co nie mieści się w zakresie jego kompetencji. Zadanie to spoczywa bowiem na organach administracji publicznej.

Niezależnie od wskazanej wadliwości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego , wolne od uchybień nie jest także rozstrzygnięcie organu I instancji. Jak zaznaczono, w związku z treścią art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie, w świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 listopada 2008 r. II SA/Sz 682/08, należało przyjąć, co podkreślono już także, przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Prezydent Miasta K., w wydanej przez ten organ decyzji z dnia [...] r. nie uwzględnił natomiast wskazań prawnych Sądu i jako podstawę rozstrzygnięcia przyjął art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 i art. 4 ust. 1 i 2 w związku z art. 8 ustawy wskazał natomiast, że ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz. U. Nr 175, poz. 1459).

Reasumując, wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wydało zaskarżoną decyzję bez dokonania koniecznych w sprawie ustaleń, uchybiając art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.), dopuszczając się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji w zakresie podjętego rozstrzygnięcia naruszył natomiast art. 153 P.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów orzekających powinno być zatem zbadanie, kto w dniu [...] r., był użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości, objętej wnioskiem skarżących. Zależnie od poczynionych ustaleń organy te powinny podjąć dalsze ustalenia niezbędne do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, stosownie do wskazań oraz ocen prawnych wyrażonych w wydanych w sprawie orzeczeniach sądów administracyjnych

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku (pkt II) oparte zostało o przepis art. 152 P.p.s.a

Natomiast w przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt III), Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy P.p.s.a.