Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 218/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 141 § 4, art. 151, art. 193
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 1, art. 151 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Lidia Ciechomska - Florek Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 88/17 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji w przedmiocie renty strukturalnej z naruszeniem prawa oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt I SA/KR 88/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. J. (skarżący, skarżący kasacyjnie), na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie, z dnia [...] grudnia 2016r. Nr [...], w przedmiocie renty strukturalnej oddalił skargę.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W roku 2006 skarżący złożył do Biura Powiatowego ARiMR w C. wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Po jego rozpatrzeniu, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...] lipca 2006 r. decyzję, na mocy której, przyznano dla skarżącego rentę strukturalną, od czerwca 2006 r. do maja 2016 r. Kwota przyznana na mocy tej decyzji była odpowiednio waloryzowana, co znajdowało potwierdzenie w kolejnych decyzjach Biura Powiatowego ARiMR.

W marcu 2014 r. organ I instancji otrzymał od KRUS Oddział Regionalny w Krakowie kopię decyzji z dnia [...] lutego 2014 r., z której wynikało, że skarżący w chwili złożenia wniosku o rentę mógł nie podlegać, co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników. To oznaczałoby, że naruszono jeden z wymogów, uprawniających do uzyskania renty (§ 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, Dz. U. z 2004r., Nr 114, poz. 1191 z późn. zm., dalej rozporządzenie rentowe). Mając na uwadze te okoliczności, organ I instancji wystosował wezwanie do złożenia wyjaśnień przez skarżącego. W odpowiedzi na powyższe, skarżący złożył wyjaśnienia wedle, których cały czasy w minionym 10-leciu prowadził gospodarstwo rolne albo osobiście albo poprzez wynajęte osoby np. szwagra, a nadto przedstawił postanowienie KRUS dotyczące zawieszenia innego postępowania z uwagi na złożenie odwołania od decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. W lutym 2016 r. do organu I instancji wpłynęła informacja z KRUS OR w Krakowie, Wydział Ubezpieczeń o zakończonym postępowaniu sądowym i uzyskaniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 4 lutego 2016r. oddalającego apelację skarżącego, w związku z czym, decyzja KRUS o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników znak [...] z dnia [...] lutego 2014 r. stała się prawomocna.

Organ I instancji uznał, że nastąpiła przesłanka do wznowienia postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej skarżącemu w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nową i nieznaną podczas pierwotnego rozstrzygania sprawy okolicznością, było ujawnienie przez KRUS, że wnioskodawca "mógł nie spełniać" wszystkich warunków do otrzymania renty już w chwili wnioskowania o to wsparcie. Wszczęto zatem postępowanie dotyczące wznowienia z urzędu.

Po jego przeprowadzeniu, decyzją z dnia [...] sierpnia 2016r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] o przyznaniu renty strukturalnej dla skarżącego.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 1512 ze zm., dalej: ustawa o ARiMR), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, że decyzja organu I instancji była decyzją prawidłową, tj. uwzględniającą wszystkie istotne okoliczności prawne i faktyczne sprawy, którą rozstrzygała. Z analizy akt sprawy wynikało bowiem, że odwołujący był ubezpieczony poza KRUS, w związku z wykonywaniem pracy w Niemczech, przynajmniej w okresie od [...] czerwca 1997 r. do [...] września 1997 r. Dokumenty pozyskane w sprawie, potwierdziły, że w tym czasie skarżący wykonywał pracę zarobkową w Niemczech i był ubezpieczony w tamtejszym zakładzie ubezpieczeń. Skarżący nie kwestionował wykonywania ww. pracy i bycia ubezpieczonym poza KRUS w związku z tą pracą. W czasie jej wykonywania nie spełniał warunków do objęcia ubezpieczeniem w KRUS w pełnym zakresie. W takiej sytuacji, praca ta oznaczała utratę ubezpieczenia rolniczego i przejście do powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych (polskiego - ZUS) lub innego (w tym wypadku niemieckiego). W dniu złożenia wniosku o rentę, odwołujący nie spełniał warunku podlegania przez okres, co najmniej 5 lat odpowiedniemu (tj. w KRUS) ubezpieczeniu. Na potwierdzenie zasadności stanowiska, organ odwoławczy powołał treść wyroku SN z dnia 26 stycznia 2011r., sygn. I UK 229/10. Uznał, że organ I instancji prawidłowo wszczął postępowanie w sprawie wznowienia rozpatrzenia wniosku rentowego, jako sposób na ponowne uwzględnienie wszystkich istotnych okoliczności rozpatrzenia sprawy. Zdaniem organu odwoławczego, nową okolicznością dla organu było zatrudnienie i ubezpieczenie społeczne skarżącego w Niemczech w okresie istotnym dla renty strukturalnej. Dowodami zaistnienia tej okoliczności, niepodważonymi przez skarżącego były: zaświadczenie KRUS Oddział Kraków z dnia [...] lutego 2014 r., zawierające zestawienie okresu ubezpieczeń strony w KRUS, decyzja KRUS Oddział Kraków z dnia [...] lutego 2014 r., zawierająca zestawienie okresów ustania ubezpieczenia społecznego, druk E-205 z dnia [...] sierpnia 2013 r., zawierający zestawienie okresów ubezpieczenia odwołującego w związku z pracą w Niemczech. Nadto, organ I instancji prawidłowo wybrał formę rozstrzygnięcia sprawy, opierając się na art. 146 § 1 k.p.a. Podkreślono, że podejmując decyzję, organ I instancji dysponował wiedzą o kasacji wniesionej przez odwołującego, jednak zarówno jej treść, jak i sam fakt jej złożenia nie wpływa i nie wpływał na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powodem tego było niedotrzymanie przez wnioskodawcę, warunków związanych z otrzymywaną rentą strukturalną, tj. podjęcie pracy zarobkowej związanej z ubezpieczeniem społecznym w okresie istotnym dla otrzymywania takiej renty. Dodano, że, zaskarżone rozstrzygnięcie nie rozstrzygało merytorycznie sprawy (tj. np. nie odmawiało przyznania renty), a jedynie stwierdzało, że rozstrzygnięcie pierwotne (przyznające rentę) zostało wydane z naruszeniem prawa. To był z kolei wynik tego, że organ nie miał szans odpowiednio wcześnie uwzględnić zatrudnienia strony w okresie istotnym dla sprawy rentowej tej samej osoby. Po uwzględnieniu całokształtu okoliczności tej sprawy, decyzja organu I instancji została uznana za prawidłową. Nie stwierdził też niedostatecznego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, bądź innych naruszeń k.p.a., lub innych aktów prawnych, regulujących analizowany przypadek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący powielił zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu, a ponadto zarzucił decyzji naruszenie:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, co spowodowało brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i błędne przyjęcie, że skarżący w chwili uprawomocnienia się decyzji, przyznającej rentę strukturalną z dnia [...] lipca 2006 r., nie spełniał kryteriów przyznania renty strukturalnej określonych w § 4 rozporządzenia rentowego,

- art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez brak wskazania, w jakich dokładnie okresach, skarżący podlegał ubezpieczeniu, a w jakich był wykluczony z tego ubezpieczenia, co uzasadniało, że w dniu wydania decyzji, skarżący nie spełniał wymagań dla przyznania renty strukturalnej,

- § 4 ust. 3 rozporządzenia rentowego, poprzez błędne przyjęcie, że przepis ten odnosił się wyłącznie do ubezpieczenia w ramach KRUS, podczas gdy regulacja ta nie zawierała takiego ograniczenia.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, natomiast dodatkowo, odpowiadając na zarzuty skargi w kwestii ewentualnego uzależnienia rozstrzygnięcia dotyczącego renty strukturalnej od kasacji, wniesionej od niekorzystnego dla skarżącego wyroku sądu wskazał, że kasacja nie została uznana za wskazane w art. 97 §1 pkt 4 k.p.a., tzw. zagadnienie wstępne (wpadkowe), wymagające rozstrzygnięcia przez inny organ (w tym wypadku SN) w pierwszej kolejności (przed rozstrzygnięciem sprawy rentowej). Konsekwencją tego była odmowa wstrzymania procedowania w sprawie rentowej do czasu wydania wyroku przez SN.

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718, dalej ppsa) oddalił skargę.

W uzasadnieniu wskazał, że w jego ocenie, w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie o przyznanie skarżącemu renty strukturalnej albowiem niewątpliwym jest, że po wydaniu decyzji ostatecznej wyszły na jaw nowe, nieznane wcześniej okoliczności faktyczne istniejące w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie renty strukturalnej oraz w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nieznane organowi z przyczyn od niego niezależnych, mieszczące się w zakresie pojęcia nowych, istotnych okoliczności z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Wskazał, iż w polskim systemie prawnym renta strukturalna jako szczególny rodzaj świadczenia pieniężnego przyznawanego rolnikom, została uregulowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 114, poz. 1191). Akt ten określa szczegółowe warunki i tryb udzielania, wypłacania oraz zawieszania rent strukturalnych. W przepisie § 4 tego rozporządzenia określono warunki, jakie musi spełnić rolnik ubiegający się o rentę strukturalną.

Aby otrzymać rentę, o którą wnosił i którą uzyskał skarżący, musiał on być rolnikiem zaś rolnik, to osoba podlegająca w Polsce przede wszystkim ubezpieczeniu w

KRUS (art. 5 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Treść art. 16 ust. 2 i 3 ww. ustawy, uniemożliwia bycie jednocześnie w KRUS i w innym systemie emerytalnym. Jak wynika z dokumentów zebranych w aktach sprawy, a w szczególności z prawomocnej decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lutego 2014 r. rolnicze ubezpieczenie społecznie skarżącego ustawało kilkakrotnie na przestrzeni lat 1997 – 2006. W tym czasie z racji sezonowej pracy w Niemczech skarżący był objęty tamtejszym systemem ubezpieczeń, co potwierdziły dokumenty zgromadzone w sprawie.

Wniosek o rentę strukturalną złożony został w dniu [...] maja 2006r. Licząc wstecz i biorąc pod uwagę przedstawioną faktografię, nie sposób uznać, że skarżący podlegał "ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników" przez okres 5 lat w okresie poprzedzającym datę złożenia wniosku o rentę strukturalną. Jak wskazuje orzecznictwo sądów powszechnych (por. np. wyrok SN z dnia 26 stycznia 2011r., sygn. l UK 229/10), ubezpieczenie związane z zatrudnieniem (nawet doraźnie, sezonowo i bez stałego wynagrodzenia miesięcznego), wyłącza z ubezpieczenia w KRUS. Skoro więc skarżący nie spełnił warunku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w wymaganym momencie i okresie czasu, uznał, iż nie spełniał przesłanek do przyznania renty strukturalnej a zatem wydanie decyzji przyznającej to świadczenie nastąpiło z naruszeniem prawa.

W ocenie WSA zasadnie organ administracji wznowił, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu renty strukturalnej. Nowych okoliczności ujawnionych w sprawie po wydaniu decyzji, nieznanych wcześniej organowi nie należy w rozstrzyganej sprawie łączyć jak zarzuca to skarżący li tylko z wydanymi aktami prawnymi w tym decyzją o ustaniu ubezpieczenia emerytalno-rentowego skarżącego. Akt ten jest bowiem jedynie wynikiem stwierdzenia zaistnienia istotnych dla sprawy okoliczności, podważających zgodność z prawem wydanej decyzji. W postanowieniu o wznowieniu postępowania organ I instancji wyraźnie odnosił się do tych okoliczności (niepodlegania ubezpieczeniu rolniczemu w wymaganym okresie czasu). Były to dla niego okoliczności nowe i nieznane w chwili wydawania decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. a równocześnie niewątpliwie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Prawidłowo także organ I instancji wyjaśnił w uzasadnieniu swej decyzji, że w takim stanie faktycznym, zasadną byłaby decyzja odmawiająca przyznania renty, ale jej wydanie w okolicznościach sprawy było niemożliwe skoro na dzień wydania przedmiotowej decyzji, od doręczenia decyzji o przyznaniu renty strukturalnej upłynęło już 5 lat (art. 146 § 1 k.p.a.). W takich okolicznościach organ powinien ograniczyć się do wydania decyzji stwierdzającej, że pierwotne rozstrzygnięcie sprawy, zostało wydane z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu, których uchylenie tej decyzji było już niemożliwe (art. 151 § 2 k.p.a.). Taka też była treść rozstrzygnięcia organu I instancji.

Sąd I instancji stwierdził o niemożności opierania się w swym orzecznictwie na subiektywnie rozumianej zasadzie słuszności powiązanej z regularnym i nieprzerwanym opłacaniem składek na KRUS nawet w okresach objęcia niemieckim ubezpieczeniem społecznym oraz zlecaniem prac w gospodarstwie innym osobom czy zapewnianiem trwałości działania tego gospodarstwa poprzez własne rzetelne działania. Nie można bowiem – wbrew treści obowiązujących przepisów – uczynić przesłankami rozstrzygnięcia okoliczności, które nie są objęte treścią przepisów mających zastosowanie w sprawie.

Od wyżej wskazanego wyroku skargę kasacyjną wniósł skarżący zaskarżając go w całości, zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 3 § 1 i art. 151 ppsa w związku z art. 151 § 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję stwierdzającą wydanie decyzji przyznającej skarżącemu rentę strukturalną z naruszeniem prawa - a to w warunkach, w których taka decyzja zapaści nie mogła, gdyż wciąż pozostaje w mocy (nie zostało dotychczas uchylone) postanowienie organu pierwszej instancji nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. potwierdzające fakt spełnienia warunków przyznania renty strukturalnej skarżącemu,

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 3 § 1 i art. 151 ppsa w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a to poprzez uznanie, że za istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne należy uznać wydanie przez inny organ administracji publicznej innej, późniejszej decyzji administracyjnej.

Z uwagi na powyższe zarzuty wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie

2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych,

Pismem datowanym na dzień [...] lipca 2017 r. Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Krakowie nazwanym "odpowiedzią na skargę kasacyjną“ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej skarżącego w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego artykułu. Przesłanki te w rozpoznanej sprawie nie wystąpiły. Nie stwierdzono również podstaw do odrzucenia skargi oraz umorzenia postępowania przed Sądem I instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 ppsa. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroków sądu pierwszej instancji, na co wskazuje wskazane wyżej związanie podstawami tejże skargi, sprowadzające się do tego, że zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego określa autor skargi kasacyjnej wskazując naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Sąd kasacyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim nie ma prawa domyślania się oraz uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej i argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Zgodnie z art. 176 ppsa, skarga kasacyjna powinna zawierać uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Uzasadnienie to, zasadniczo, powinno stanowić rozwinięcie zarzutów kasacyjnych poprzez przedstawienie argumentacji na poparcie wykładni przepisu odmiennej niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, wskazanie, na czym polega niewłaściwość zastosowania danego przepisu, a w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym – także wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak bowiem wskazano wyżej, to zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczają zakres kontroli sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nakłada to na stronę wnoszącą skargę kasacyjną obowiązek prawidłowego skonstruowania zarówno samych zarzutów kasacyjnych, jak też ich uzasadnienia, którego zadaniem jest wykazanie trafności zarzutów postawionych pod adresem zaskarżonego wyroku.

Według art. 193 zdanie drugie ppsa w brzmieniu nadanym na podstawie art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658; dalej: nowela), a obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt. I GSK 1294/16, z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; publ. CBOSA). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 ppsa, oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Skarga kasacyjna rozpoznana z uwzględnieniem powyższych zasad okazała się niezasadna.

Kasator wnosząc skargę kasacyjną oparł swoje zarzuty na art. 174 pkt 2 ppsa. Podnosząc zarzut naruszenia przepisu art. 3 § 1 i art. 151 ppsa autor skargi kasacyjnej w pkt 1 skargi kasacyjnej łączy je z przepisem art. 151 § 2 k.p.a. zaś w pkt 2 skargi kasacyjnej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skarga kasacyjna we wskazanym wyżej w zakresie, jest formalnie wadliwa, albowiem naruszenie powołanych przepisów zarzucono organowi a nie Sądowi I instancji. Uwzględniając treści całej skargi kasacyjnej Sąd II instancji uznał jednak, że może dokonać oceny podniesionego zarzutu. Dopuszczalność takiego działania NSA jest konsekwencją treści uchwały z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09 (ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 1). Analiza treści uzasadnienia uchwały pozwala przyjąć, że skarżący kasacyjnie stawia Sądowi I instancji wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej i uznanie, że organy miały, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., prawo wznowić postępowanie i zakończyć je decyzją ustalającą wydanie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej skarżącemu z naruszeniem prawa.

W pierwszej kolejności istota rozstrzygnięcia niniejszej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy zaszła przesłanka do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zatem przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych“, "nowych dowodów“ w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest, że "nowe okoliczności faktyczne“, "nowe dowody“, nie były znane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowania powinno następować nie tylko z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów, ale także i nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, przy czym ujawnienie się tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów mających miejsce przed wydaniem decyzji, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania. W k.p.a. posługując się kategorią "nowych okoliczności faktycznych“ oraz "nowych dowodów“, ustawodawca użył bowiem alternatywy zwykłej, a nie koniunkcji. W rezultacie wznowić postępowanie należy także wtedy, gdy wprawdzie nowe dowody powstaną po wydaniu decyzji, ale ujawnione równocześnie zostaną wynikające z nich nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ w chwili wydawania decyzji nie wiedział. Przekładając to na grunt niniejszej sprawy, nowym dowodem była decyzja KRUS Oddział Regionalny w Krakowie nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r., a także wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 4 lutego 2016 r. sygn. akt III AUa 257/15. Z uwagi na to, że dowody te nie istniały w dniu wydania decyzji przyznającej skarżącemu kasacyjnie prawo do renty strukturalnej to wyklucza je jako przesłankę wznowienia z k.p.a. Jednak nową jest okoliczność, wynikająca z tej decyzji i wyroku, że skarżący w dniu wydania tej decyzji tj. z dnia [...] lipca 2006 r., nie podlegał "ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników“ przez okres 5 lat w okresie poprzedzającym datę złożenia wniosku o rentę strukturalną a okoliczność ta istniała w dniu wydania tej decyzji. Jak trafnie stwierdził Sąd I instancji okoliczność ta, jak również przesłanki z powodu których stwierdzono ustanie ubezpieczenia nie mogły podlegać ocenie sądu administracyjnego ponieważ nie posiada on kompetencji w zakresie orzekania o podleganiu rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu a nadto rozstrzygnięcie wydane w tym przedmiocie przez kompetentny organ zostało pozytywnie zweryfikowane przez sąd powszechny i uzyskało status prawomocności. Ujawniona okoliczność ma istotne znaczenie dla przyznania skarżącemu renty strukturalnej albowiem wskazuje, że w dniu złożenia wniosku o rentę struktura, skarżący kasacyjnie nie spełnią warunku podlegania przez okres, co najmniej 5 lat ubezpieczeniu w KRUS. Trafnie zatem przyjęły organy administracji, że w sprawie zaszła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. do wznowienia postępowania w sprawie przyznania skarżącemu renty strukturalnej wskazując, iż nową okolicznością dla organów było zatrudnienie i ubezpieczenie społeczne skarżącego kasacyjnie w Niemczech w okresie istotnym dla renty strukturalnej, co wyłączyło go z ubezpieczenia w KRUS, a Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował to stanowisko.

W sprawie bezsporne jest, że pomiędzy data doręczenia skarżącemu kasacyjnie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej ([...] lipca 2006 r.), a datą wznowienia sprawy ([...] czerwca 2016 r.) upłynęło ponad 5 lat. Upływ terminów określonych w art. 146 § 1 k.p.a., jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Termin pięcioletni ma bowiem charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje skutek w postaci niemożności uchylenia decyzji dotychczasowej, nawet jeżeli została wydana z naruszeniem prawa. Zatem upływ tego terminu oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie. Jednak zakaz uchylania decyzji dotkniętych wadami wymienionymi w art. 145 § 1 k.p.a. po upływie terminu wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a. nie oznacza sanacji takich decyzji. Pomimo braku możliwości ich wyeliminowania z obrotu prawnego z uwagi na upływ terminu przedawnienia, są one decyzjami nieprawidłowymi, wydanymi z naruszeniem prawa. Na gruncie k.p.a. prawne konsekwencje takiego stanu rzeczy uregulowane są w art. 151 § 2 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Zadość temu wymogowi czyni sentencja decyzji organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutu naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. stwierdzić należy, że ma ono miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie oznacza naruszenia tego przepisu. W realiach niniejszej sprawy nie ma podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji uchylił się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w art. 3 § 1 p.p.s.a., co w konsekwencji tego ustalenia prowadzi do wniosku, że zarzut naruszenia tego przepisu mógłby osiągnąć skutek wyłącznie w sytuacji zasadności zarzutów naruszenia przepisów, które zostały z nim powiązane. Tymczasem również zarzuty naruszenia pozostałych przepisów wskazanych w ramach zarzutów skargi kasacyjnej okazały się nieskuteczne.

Co się tyczy zarzutu naruszenia przepisu art. 151 p.p.s.a., to przepis ten ma charakter ogólny, skoro określono w nim, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Naruszenie tego przepisu zachodzić będzie jedynie wtedy, gdyby Sąd I instancji istotnie nie dostrzegł przesłanek nakazujących mu wzruszyć zaskarżoną decyzję i oddalił skargę, a te przesłanki w sprawie w rzeczywistości występowały. Przywołany w skardze kasacyjnej przepis art. 151 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, albowiem skarżący kasacyjnie chcąc wykazać jako zasadną podstawę skargi kasacyjnej naruszenie powyższego przepisu powinna wskazać konkretne przepisy, którym uchybił organ, a którego to uchybienia nie dostrzec miał wadliwie Sąd I instancji. W dalszej kolejności winna przekonać sąd kasacyjny, że uchybienia przepisów przez skarżony organ były tego rodzaju, że mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Nieskuteczność tej argumentacji prowadzi do wniosku, że zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 151 p.p.s.a. musi zostać uznany jako nie oparty na usprawiedliwionej podstawie.

Końcowo zauważyć należy , że wskazane przez skarżącego w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej postanowienie stwierdzało jedynie, że skarżący spełnił warunki, które uprawniały go do otrzymania renty strukturalnej. Jednak postanowienie to pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawie, gdyż organy nie orzekały ponownie o uprawnieniu skarżącego do renty strukturalnej, a stwierdziły jedynie, że decyzja przyznająca mu rentę strukturalną wydana została z naruszeniem prawa.

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów za nieusprawiedliwione i z tego względu, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.