Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 149/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-06-29 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par.1,2,3 i 4,art. 246 par.1 pkt 1)oraz art. 258 par.1 i par.2 pkt 7)
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi S. P. i S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2010 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżący S. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W jego motywach wnioskodawca podał, że bieżące wydatki na swoje utrzymanie pokrywa z emerytur swojej oraz swojej żony oraz dzięki pomocy materialnej otrzymywanej od swoich dzieci. Nadmienił, że on i jego żona są inwalidami II i III grupy.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że wraz żoną są właścicielami dwóch mieszkań o powierzchni ok. 51m² i ok. 31 m², nadto posiadają samochód marki Opel (rocznik 1999), altanę na działce ogrodowej oraz grobowiec rodzinny na urny. Oświadczył również, iż z tytułu świadczeń emerytalnych otrzymują miesięcznie z żoną łączną kwotę 3.238,01 zł.

Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki sądowej w dniu 4 czerwca 2012 r. skarżącemu S. P. doręczono wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących ich sytuacji materialnej i rodzinnej.

Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie zareagował na to wezwanie w sposób w nim określony.

Postanowieniem z dnia 1 marca 2011 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania stronie skarżącej w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami

Sygn. akt. I SA/ Wr 149/11

administracyjnymi). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie.

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Zdaniem referendarza sądowego ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.

Istotą prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z usług profesjonalnego pełnomocnika wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów.

W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie

Sygn. akt. I SA/ Wr 149/11

doradcy podatkowego przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, zaś ocena ta musi być odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów oraz opłacenia profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu, zostałby przeniesiony. Badanie zasadności zwolnienia wnioskodawców od kosztów postępowania (kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego) oparte jest na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wynikające z akt sprawy, odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. wykazaniu niemożności ponoszenia przez S.P. pełnych kosztów postępowania.

Na mocy art. 255 ustawy procesowej, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący w sposób lakoniczny umotywował swoje żądanie, a nadto nie dostarczył, mimo wezwania, informacji wskazanych przez referendarza sądowego. Jednocześnie nie przedstawił innych dokumentów, których treść uprawdopodobniłaby, iż jego aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. W konsekwencji nie było możliwe ustalenie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, podlegającej ocenie w postępowaniu wpadkowym, wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych przez skarżącego oświadczeń.

Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle powołanych regulacji prawnych i wynikających z nich zasad, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna i

Sygn. akt. I SA/ Wr 149/11

rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku skarżący ograniczył się jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o braku wystarczających dochodów na jednoczesne ponoszenie kosztów swojego utrzymania i kosztów postępowania sądowego. Uchylił się natomiast od ich wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu.

Istotne w sprawie jest również, że w sytuacji materialnej i życiowej skarżącego i jego gospodarstwa domowego nie nastąpiły w porównaniu ze stanem faktycznym ustalonym w wyżej wskazanym postanowieniu referendarza sądowego z dnia 1 marca 2011r. zmiany, które uzasadniałyby odmienną ocenę ziszczenia się w sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy.

W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie, że na obecnym etapie postępowania skarżący nie wykazał, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania jej prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania S. P. prawa pomocy.