Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1493/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 122, art. 187 par. 1, art. 191, art. 194 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca), sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant referent stażysta Anna Barska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi I. J., J.J. i K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2013 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. solidarnie na rzecz I. J., J.J. i K. J. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z 20 marca 2017r., J. J., I. J. i K. J. (zwani dalej: "Skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzję z [...] marca 2017r., nr [...], w przedmiocie ustalenia J. J., I. J. i K. J. wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego dla nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (dz. ew. nr [...],[...] z obrębu [...]) na 2013r. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Z akt podatkowych wynika, że decyzją z [...] marca 2013r. Prezydent [...] W. ustalił Skarżącym wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego dla nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (dz. ew. nr [...],[...] z obrębu [...]) na 2013r. w wysokości 85,00 zł. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 207 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2012r. poz. 749 ze zm., dalej "Ordynacja podatkowa") i art. 2-6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010r., Nr 95, poz. 613 ze zm.) – dalej: "u.p.o.l." oraz uchwały Rady m. st. Warszawy z dnia 8 listopada 2012r. nr XLVI/1237/2012 w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości na 2013r. oraz komunikatu Prezesa GUS z dnia 19 października 2012r. w sprawie średniej ceny skupu żyta za trzy kwartały 2012 i z dnia 19 października 2012r. w sprawie średniej ceny drewna za trzy kwartały 2012r.

W odwołaniu od tej decyzji J. J. podniósł, iż decyzją Prezydenta [...] W. z [...] kwietnia 2012r., nr [...], zatwierdzono podział nieruchomości położonych w W. przy ul. [...], w wyniku czego nieruchomość oznaczona jako dz. ew. [...] z obrębu [...] przeszła z mocy prawa na własność [...] W. W jego ocenie, z dniem gdy decyzja ta stała się ostateczna, przestał on być współwłaścicielem działki nr [...].

Decyzją z [...] października 2013r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu SKO przywołało brzmienie przepisów art. 6 ust. 7, art. 4 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 6 u.p.o.l. i wskazało, że z akt sprawy wynika, iż Skarżący złożył do organu podatkowego korektę informacji o nieruchomościach i obiektach budowalnych [...] oraz korektę Informacji o gruntach [...], w których wskazał, że jest współwłaścicielem działek nr [...] i [...] z obrębu [...]. Okoliczność ta wynika również ze znajdujących się w aktach sprawy wypisów z ewidencji gruntów dla przedmiotowych nieruchomości.

Odnosząc się natomiast do powołanej ostatecznej decyzji Prezydenta [...] W. z [...] kwietnia 2012r. Nr [...] organ stwierdził, iż na jej podstawie nie doszło do nabycia z mocy prawa nieruchomości objętych ww. decyzją, przeznaczonych pod projektowaną ulicę [...].

Zdaniem organu, podstawowe znaczenie w sprawie ma treść decyzji podziałowej, bowiem to na jej podstawie dochodzi do wydzielenia działki gruntu z przeznaczeniem na drogi publiczne, które stosownie do art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) – dalej: "u.g.n.", przechodzą na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne. W związku z tym, to z decyzji podziałowej musi wynikać, że wydzielona działka gruntu została wydzielona pod drogę publiczną, a nie jedynie pod drogę, jako ciągu komunikacyjnego, która nie ma charakteru publicznego.

Zdaniem SKO, organ pierwszej instancji nie dokonywał interpretacji art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n., bowiem nie było takiej potrzeby merytorycznej, a więc nie mógł dokonać błędnej jego wykładni. Natomiast zasadnie uznał, iż brak jest podstaw do zastosowania ust. 3 art. 98 u.g.n. Z decyzji podziałowej wynika jednoznacznie, że działka nr [...] została wydzielona jako droga, ale nie o charakterze publicznym. Wynika to wprost z powołanej podstawy prawnej decyzji oraz jej rozstrzygnięcia. Organ argumentował, że stosownie do art. 93 ust. 3 u.g.n. w jego brzmieniu na dzień wydawania decyzji podziałowej, podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki nie mają dostępu do drogi publicznej, przy czym za dostęp do drogi publicznej uważa się m.in. wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustaleniem na tej drodze odpowiednich służebności drogowych. Stosownie zaś do art. 99 u.g.n., jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustaleniu służebności, o których mowa w powołanym wyżej przepisie, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Zdaniem organu, taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. W rozstrzygnięciu decyzji zawarty jest warunek, o którym mowa wyżej.

W takiej sytuacji, zdaniem organu, wydzielona w wyniku podziału droga nie ma charakteru drogi publicznej. Stanowisko, że o charakterze tej drogi przesądzają obowiązujące w dacie uchwalenia przepisy dotyczące zagospodarowania przestrzennego czy też zapisy planu miejscowego, organ uznał za chybione. O charakterze działek gruntu wydzielonych pod drogi przesądza, w jego opinii, treść decyzji podziałowej, bowiem to na jej podstawie określone działki gruntu przechodzą z mocy prawa na własność gminy i to za te działki przysługuje ich dotychczasowym właścicielom odszkodowanie.

Pismem z 4 listopada 2013r. Skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niniejszą decyzję.

Argumentowali, że przedmiotowa decyzja ustalająca podatek za działkę nr [...] z obrębu [...] na rok 2013 jest wydana bez podstawy prawnej i nie odzwierciedla stanu faktycznego, gdyż z dniem [...] kwietnia 2012r., w którym decyzja nr [...] stała się ostateczna, działka nr [...] przestała być prywatną własnością i stała się własnością [...] W. W konsekwencji nie mogą być oni obciążani podatkiem za działkę, która przestała z mocy prawa być ich własnością.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 maja 2014r., sygn. akt III SA/Wa 2955/13, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] W. z dnia [...] marca 2013r. nr [...]. Sąd uznał, że zarówno decyzja organu pierwszej, jak i drugiej instancji wydana została z naruszeniem art. 122 w związku z art. 187 § 1, 191 oraz 194 § 3 Ordynacji podatkowej, co uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu. Wskazał również, że rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji dokona ustaleń faktycznych co do przedmiotu opodatkowania, przy czym jeżeli konieczne dla wyjaśnienia, czy Skarżący są właścicielami działki [...], okaże się wystąpienie z odpowiednim wnioskiem do sądu powszechnego, w tym ewentualnie z wnioskiem o wpis do księgi wieczystej, [...] W. rozważy możliwość zastosowania art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i zawieszenia postępowanie w sprawie.

Decyzją z [...] czerwca 2015r., nr [...], Prezydent [...] W. po ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalił K. J., I. J. i J. J. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego dla nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (dz. ewid. nr [...] i [...] obręb [...]) na rok 2013 w kwocie 85 zł, na którą składają się: podatek od nieruchomości w kwocie 72 zł: część dz. ewid. [...] o pow. 160 m2 — grunty pozostałe wg. stawki 0,45 zł podatek rolny w kwocie 13 zł: powierzchnia użytków rolnych w ha fiz. 0,0331.

Od ww. decyzji Strona skarżąca wniosła odwołanie. Skarżący wskazali, że Prezydent [...] W. błędnie przypisuje sobie prawo do podejmowania decyzji o stosowaniu lub niestosowaniu w wydawanych decyzjach przepisów art. 93 i art. 98 u.g.n.

Skarżący odnieśli się do oświadczenia Prezydenta [...] W. o przejściu z mocy prawa nieruchomości o nr ewid. [...],[...],[...],[...] i [...]na rzecz [...] W., wskazując że nadal ono funkcjonuje w obrocie i nie może być zastąpione jakąś informacją z Biura Gospodarki Nieruchomościami. Skarżący wskazali, że twierdzenie, iż Prezydent [...] W. wydzielił jakąś prywatną drogę wewnętrzną, jest rażąco błędne i stanowi pogwałcenie obowiązującego prawa miejscowego, gdyż działki o nr ewid. [...],[...],[...],[...] i [...] wydzielone zostały na wniosek właścicieli dla wydzielenia publicznej drogi gminnej ul [...]. Skarżący wskazali, ze ich prawo własności wygasło z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się decyzji podziałowej już w roku 2011.

Decyzją z dnia [...] marca 2017r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] W.

W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że decyzją z [...] kwietnia 2012r., nr [...], Prezydent [...] W. zatwierdził projekt podziału nieruchomości [...] [...] i [...], działki o nr [...],[...],[...],[...],[...]zostały przeznaczone pod projektowaną ulicę [...]. Decyzja stała się ostateczna w dniu [...] kwietnia 2012r. Przedmiotowa decyzja została wydana w oparciu o art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1, art. 98a u.g.n.

Zgodnie z art. 98 ust. 1 u.g.n., działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, których podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Zgodnie z ust. 2 ww. przepisu, właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek grunty wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział.

SKO wskazało, iż wyżej wymieniona ulica została zaliczona do kategorii dróg gminnych na podstawie uchwały nr XVI/239/2003 Rady m.st. Warszawy z 4 września 2003r. w sprawie zaliczenia niektórych dróg na terenie m.st. Warszawy do kategorii dróg gminnych oraz pozbawienia niektórych dróg na terenie m.st. Warszawy kategorii dróg gminnych. Na podstawie tej uchwały, ulica [...] jest drogą publiczną kategorii gminnej na odcinku stanowiącym działkę ewid. [...] obręb [...], tj. na odcinku, na którym wówczas istniała w terenie, od ulicy [...] na długości 140 cm. Pozostały odcinek drogi stanowiący przedmiotowe działki (w tym działkę o nr ewid, [...]), dopiero po uregulowaniu stanu formalno - prawnego własności gruntów na rzecz [...] W. oraz po wybudowaniu stanie się drogą publiczną na podstawie przepisów ustawy o drogach publicznych (tak wskazał Zastępca Burmistrza Dzielnicy B. [...] W. w piśmie z [...] października 2014r., nr [...]. W piśmie z [...] października 2014r., nr [...], Biuro Gospodarki Nieruchomościami również poinformowało, że m.in. działka o nr ewid. [...] nie przeszła w trybie art. 98 u.g.n. na własność [...] W. Pisma te jako jedne z ostatnich w sprawie, SKO uznało za ostateczne stanowisko organu I instancji w sprawie.

Z decyzji podziałowej z [...] kwietnia 2012r., nr [...], zdaniem SKO nie wynika, aby ww. działki zostały wydzielone pod drogę publiczną, w decyzji tej wskazano wprost, że działka m.in. o nr ewid. [...] została wydzielona pod projektowaną ulicę [...], ale nie wskazano - że o charakterze publicznym. A tylko w sytuacji wydzielenia działek pod drogę publiczną nastąpiłby skutek przejścia prawa własności z mocy prawa. Z tego też względu, zarzuty strony nie mogły zostać uwzględnione.

Niezależnie od powyższego SKO wskazało również, że odstępstwa od bezwzględnego związania wypisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków mogą mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w ewidencji pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów.

SKO podkreśliło, że ewidencja gruntów nie może przesądzać o własności nieruchomości (prawie użytkowania wieczystego), co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W tym zakresie, zgodnie z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), należy w pierwszej kolejności uwzględniać wpisy ujawnione w dziale drugim księgi wieczystej (dotyczące własności i użytkowania wieczystego). Organ podatkowy w sprawach dotyczących wymiaru podatku od nieruchomości, nie ma uprawnień do podważania zgodności z prawem wpisów zawartych w dziale drugim księgi wieczystej, dotyczącym właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości. Organ II instancji stwierdził, że rękojmia ta oznacza, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi wieczystej nabył własność lub inne prawo rzeczowe (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).

SKO skonstatował, iż choć przewidziany w art. 98 u.g.n. skutek prawnorzeczowy w postaci przejścia na właściwy podmiot publiczny prawa własności nieruchomości wydzielonej pod drogę publiczną następuje z mocy samego prawa, to kwestia, czy skutek ten wystąpił czy też nie, jest rozstrzygana przez sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej.

Pismem z 20 marca 2017r., Skarżący wnieśli przywołaną na wstępie skargę.

Zdaniem Skarżących, ważnym jest, że SKO nie rozpatrzyło sprawy, czy Prezydent [...] W. mógł wydać decyzję [...] z [...] kwietnia 2012r. w rażącej sprzeczności z ustaleniami prawa miejscowego w postaci Uchwały Nr LXXl/2230/2010 Rady m st. Warszawy z 28 stycznia 2010r. (Dz. Urz. Nr 41 z dnia 25 lutego 2010, poz. 570), gdyż jeśli wydał decyzję, w której wydzielił "inną" drogę, tzn. nie drogę publiczną, to oznacza, że wydał swoją decyzję z rażącym naruszeniem prawa miejscowego i podlega odpowiedzialności karnej.

Skarżący podkreślili, iż już wielokrotnie wskazywali, że część składów orzekających SKO w decyzjach podatkowych za lata 2013, 2014, 2015 i 2016 nie zauważało, że w obrocie prawnym są wyroki WSA i decyzje SKO wskazujące na nietrafioną argumentację, jakoby do zadziałania mocy prawa art. 98 ust. u.g.n. było konieczne wcześniejsze nadanie jej kategorii drogi publicznej lub wykonanie utwardzonej nawierzchni lub przekazanie "jakimś dokumentem" jako rażąco błędne.

Zdaniem Strony skarżącej, rażącym naruszeniem prawa przez skład orzekający SKO jest przerzucenie na nią odpowiedzialności o wpis do ksiąg wieczystych, że działki nr ew. [...],[...],[...],[...] i [...] wydzielone pod publiczną drogę gminną ul. [...][...] przeszły z mocy prawa na rzecz podmiotu publicznego np. [...] W., co rażąco narusza art 98 ust. u.g.n., gdyż to właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne, co zrobił Prezydent [...] W. w przedmiocie decyzji nr [...] a zaniechał w przedmiocie decyzji nr [...].

Skarżący zwrócili też uwagę na to, że organy podatkowe nie wykonały wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 maja 2014r., sygn. akt III SA/Wa 2955/13, zobowiązującego Prezydenta [...] W. do wystąpienia z wnioskiem o dokonanie wpisu do księgi wieczystej działki nr [...] z obrębu [...], wydzielonej decyzją Prezydenta [...] W.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Sąd wskazuje również, że z mocy art. 153 p.p.s.a. jest związany oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 maja 2014r., sygn. akt III SA/Wa 2955/13. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem. Uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają bowiem zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu (zob. wyrok NSA z dnia 2 września 2016r., II OSK 2971/14). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że skutki wydanego orzeczenia sądowego wykraczają poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, rzutując tak na ponownie prowadzone postępowanie administracyjne w danej sprawie, jak też na ewentualne postępowanie sądowoadministracyjne w razie ponownego zaskarżenia kolejnego rozstrzygnięcia ostatecznego (wyrok NSA z 10 listopada 2015r. sygn. II OSK 541/14). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a więc, gdy – przykładowo - gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować inne przepisy prawa, odmienne od wyjaśnionych w poprzednio wydanym wyroku (zob. wyrok NSA z 3 września 2008r., sygn. akt I OSK 1311/07), a także, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia, zmienił się stan prawny (wyrok NSA z 14 grudnia 2005r., sygn. II OSK 342/05). Tego rodzaju okoliczności, mogących skutkować odstąpieniem od związania oceną prawną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 maja 2014r., sygn. akt III SA/Wa 2955/13, nie stwierdzono.

Skarga rozpoznana w świetle przywołanych wyżej kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Sąd wskazuje, że nie może podzielić ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez SKO, z których wynika, że przedmiotowa działka stanowi własność Skarżących.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi, czy Skarżący mogą być uznani jako właściciele nieruchomości za podatników podatku od nieruchomości na rok 2013 w odniesieniu do działki nr [...] położonej w W. przy ul. [...].

Skarżący twierdzą, że nie można uznać ich za podatników podatku od nieruchomości w odniesieniu do działki [...], ponieważ nie przysługuje im w stosunku do powyższej działki prawo własności. Wywodzą, że z chwilą, w której decyzja Prezydenta [...] W. zatwierdzająca podział nieruchomości objętych [...][...],[...] i [...] położonych w W., w dzielnicy B. przy ul. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków działki [...],[...],[...],[...] i [...], stała się ostateczna, wydzielona z nich działka nr [...] przeznaczona pod drogę dojazdową stała się własnością [...] W.

Zdaniem organów podatkowych powyższa działka stanowi własność Skarżących, dlatego są oni podatnikami podatku od nieruchomości w odniesieniu do przedmiotowej działki.

SKO wskazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż ulica [...] została zaliczona do kategorii dróg gminnych na podstawie uchwały nr XVI/239/2003 Rady m.st. Warszawy z 4 września 2003r. w sprawie zaliczenia niektórych dróg na terenie m.st. Warszawy do kategorii dróg gminnych oraz pozbawienia niektórych dróg na terenie m.st. Warszawy kategorii dróg gminnych. Na podstawie tej uchwały, ulica [...] jest drogą publiczną kategorii gminnej na odcinku stanowiącym działkę ewid. [...] obręb [...], tj. na odcinku, na którym wówczas istniała w terenie, od ulicy B. na długości 140 m. Pozostały odcinek drogi stanowiący przedmiotowe działki (w tym działkę o nr ewid, [...]), dopiero po uregulowaniu stanu formalno - prawnego własności gruntów na rzecz [...] W. oraz po wybudowaniu stanie się drogą publiczną na podstawie przepisów ustawy o drogach publicznych (tak wskazał Zastępca Burmistrza Dzielnicy B. [...] W. w piśmie z [...] października 2014r., nr [...]. W piśmie z [...] października 2014r., nr [...], Biuro Gospodarki Nieruchomościami również poinformowało, że m.in. działka o nr ewid. [...]nie przeszła w trybie art. 98 u.g.n. na własność [...] W. Pisma te jako jedne z ostatnich w sprawie, SKO uznało za ostateczne stanowisko organu I instancji w sprawie, uznając za nieaktualny odmienny pogląd organu I instancji formułowany na wcześniejszym etapie postępowania. Wskazać w tym miejscu należy, że w piśmie z [...] maja 2013r. (znak [...] skierowanym do SKO, a dotyczącym odwołania J. J., Prezydent [...] W. przywołał swoją decyzję z [...] kwietnia 2012r., zatwierdzającą podział nieruchomości, jak również zacytował art. 98 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne.

Należy wyjaśnić, że pojęcie "drogi publiczne" należy rozumieć tak, jak zostało ono zdefiniowane w ustawie o drogach publicznych. Nie ma bowiem w ustawie o gospodarce nieruchomościami odrębnej definicji tego pojęcia.

Należy jednak odróżniać ustalenie przeznaczenia terenu pod drogę publiczną (np. w planie miejscowym) od ustawowo zdefiniowanej drogi publicznej, jako budowli o nadanej kategorii drogi publicznej (nadawanie takiej kategorii następuje w odrębnej procedurze dla każdej z kategorii dróg publicznych, więc nie można nadać drodze publicznej kategorii w planie miejscowym). Kategoria może zostać nadana drodze publicznej dopiero po jej wybudowaniu, jako obiektu budowlanego, i po uzyskaniu przez nią warunków techniczno-użytkowych określonych w przepisach jako odpowiednie dla danej kategorii drogi. Nadanie kategorii drodze następuje zatem po planistycznym przeznaczeniu gruntu pod drogę publiczną, po ewidencyjnym i prawnym wydzieleniu tych gruntów i po wybudowaniu drogi, jako budowli o określonych parametrach techniczno-użytkowych.

Tymczasem ustawodawca w art. 98 ust. 1 u.g.n. wymienił określone kategorie dróg, o których mowa w ustawie o drogach publicznych (gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe). W tej sytuacji należy przyjąć, że wskazanie tych kategorii w omawianym przepisie ma związek raczej z tym, który podmiot publiczny ma się stać właścicielem działek wydzielonych pod drogi, a nie z nadawaniem kategorii drogom, które jeszcze nie zostały wybudowane. Dlatego powszechnie uważa się, że przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że na podstawie ustalonej w planie miejscowym (lub w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego) funkcji danej drogi ustala się, jaka powinna docelowo być kategoria danej drogi i kto ma w związku z tym zostać właścicielem wydzielonych pod drogę działek gruntu.

Funkcję drogi w planie miejscowym powinno się określać na podstawie art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy o drogach publicznych.

Wydzielenie działki pod drogę publiczną może w omawianym przypadku nastąpić, jeśli obszar wydzielanej działki jest przeznaczony pod taką drogę w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 marca 2009r., II SA/Gd 413/08, LEX nr 602032). Nie chodzi przy tym o wybudowanie drogi (która może zostać wybudowana dużo później), ani o nadanie drodze określonej kategorii drogi publicznej, lecz o samo przeznaczenie gruntu pod drogę publiczną. Określona kategoria może być bowiem nadana drodze publicznej (zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o drogach publicznych) dopiero wtedy, gdy droga spełnia ustawową funkcję w sieci drogowej, co jest możliwe wtedy, gdy uzyska ona określone parametry techniczno-użytkowe i związaną z nimi klasę (por. art. 2 ust. 3 ustawy o drogach publicznych), a uzyskanie tych parametrów następuje w praktyce dopiero po wybudowaniu drogi.

Skutki prawne, o których mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n., w postaci utraty własności lub prawa użytkowania wieczystego działek wydzielonych pod drogi publiczne, nie są przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, ale są następstwem tej decyzji i nie ma na nie wpływu ani dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty, ani organ orzekający o zatwierdzeniu podziału nieruchomości.

Skutkiem praktycznym decyzji zatwierdzającej na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości podział nieruchomości obejmujący wydzielenie działek pod drogę publiczną lub pod poszerzenie takiej drogi jest to, że przejście działek pod drogi publiczne z mocy prawa na podstawie art. 98 u.g.n. jest rozstrzygane przez sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej, względnie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dopiero ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gmin – por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2014r., I OSK 1857/14, LEX nr 1779026.

Postanowienia decyzji w sprawie podziału nieruchomości dotyczące przejścia własności nie mają żadnego znaczenia, gdyż przejście prawa własności dokonuje się nie z mocy decyzji w sprawie podziału, ale z mocy prawa (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2006r., I OSK 276/05, LEX nr 299525). Istotne jest natomiast, czy z decyzji podziałowej wynika, czy działka gruntu została wydzielona pod drogę publiczną czy też jedynie pod drogę wewnętrzną, która, choć jest ciągiem komunikacyjnym, to jednak nie ma charakteru publicznego.

Przenosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że nie jest przedmiotem sporu, że nie doszło w 2013r. do wybudowania drogi publicznej na przedmiotowej działce. Równocześnie nie jest przedmiotem sporu to, że na przedmiotowej działce ma zostać wybudowana ulica [...], jak również i to, że ulica [...] w 2013r. już istniała na innej działce i miała status drogi gminnej. Ulica [...] po wybudowaniu jej na przedmiotowej działce stanie się drogą położoną w ciągu ulicy [...] istniejącej w 2013r.

Sporne pomiędzy stronami są natomiast skutki prawne decyzji Prezydenta [...] W. z [...] kwietnia 2012r. zatwierdzającej podział nieruchomości.

Sąd wyjaśnia, że sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem aktów administracyjnych. W kompetencji sądów administracyjnych nie leży natomiast rozstrzyganie sporów o własność. W konsekwencji, ustalenie, czy prawo własności powołanych nieruchomości należy do Skarżących czy do jednostki samorządu terytorialnego, nie leży w kompetencjach sądu administracyjnego.

Tym niemniej, sąd wskazuje, że nie może podzielić ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez SKO z których wynika, że przedmiotowa działka stanowi własność Skarżących.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej i gospodarki nieruchomościami stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jak wynika z dalszych przepisów ustawy, prowadzenie ewidencji gruntów należy do zadań starosty (art. 7d ust. 1 powołanej ustawy).

Zgodnie z § 51 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001r. (Dz. U. nr 38 poz. 454, zwanego dalej Rozporządzeniem), starosta udostępnia dane ewidencyjne w formie: 1) komputerowych wydruków mapy ewidencyjnej, rejestrów, kartotek, zestawień, wykazów i skorowidzów, o których mowa w § 22-32 rozporządzenia, 2) wypisów z rejestrów i kartotek, 3 ) wyrysów z mapy ewidencyjnej, 4) plików komputerowych, 5) informacji przekazywanych ustnie i wizualnie.

Jak wskazano w ust. 2 powołanego paragrafu, wymiana danych ewidencyjnych pomiędzy ewidencją a innymi ewidencjami i rejestrami publicznymi, a także udostępnianie danych ewidencyjnych w postaci plików komputerowych odbywa się według szczegółowych zasad określonych w załączniku nr 4 do rozporządzenia.

Stosownie do załącznika nr 5 Rozporządzenia, treść wypisu z rejestru gruntów, kartoteki budynków, kartoteki lokali oraz rejestru budynków i rejestru lokali obejmuje m.in. nazwisko i imię osoby, która wykonała dokument, oraz jej podpis, pieczęć urzędowa organu, podpis osoby reprezentującej organ lub osoby upoważnionej przez ten organ oraz data złożenia podpisu.

W aktach administracyjnych przekazanych sądowi znajduje się pismo Urzędu [...] W. [...] z [...] maja 2013r. z którego wynika, że Skarżący figurują w bazie ewidencji gruntów jak współwłaściciele niezabudowanych działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. Do pisma tego dołączona została informacja z rejestru gruntu z dnia [...] maja 2013r. z której wynika, że Skarżący są współwłaścicielami powołanej nieruchomości.

Tym niemniej zwrócić należy uwagę; że w piśmie z [...] maja 2013r. (znak [...] skierowanym do SKO, a dotyczącym odwołania J. J., Prezydent [...] W. przywołał swoją decyzję z [...] kwietnia 2012r., zatwierdzającą podział nieruchomości, jak również zacytował art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997r. (Dz. U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zmianami), zgodnie z którym działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne.

Następnie w piśmie z [...] maja 2013r. [...], sporządzonym w związku z odwołaniami od decyzji z [...] marca 2013r. NR [...] (czyli decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] dz. ew. [...] i [...] oraz NR [...] (czyli decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] dz. ew. [...],[...],[...],[...],[...]) Prezydent wprost wskazał, że w zaskarżonych decyzji wskazane zostały jako przedmioty opodatkowania nieruchomości, które od uprawomocnienia się decyzji z [...] kwietnia 2012r. stały się własnością [...] W.

Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Burmistrza Dzielnicy B. [...] W. z [...] marca 2011r., wynika, że na podstawie uchwały nr XVI/2369/2003 z 4 września 2003r. w sprawie zaliczenia niektórych dróg na terenie m.st. Warszawy do kategorii dróg gminnych oraz pozbawienia niektórych dróg na terenie m.st. Warszawy kategorii dróg gminnych została nadana ul. [...] kategoria drogi publicznej. Wskazano również, że nieodpłatne pozyskanie gruntów w docelowych liniach rozgraniczających pod w/w ulicę możliwe będzie pod warunkiem utworzenia w budżecie [...] W. stosownego zadania inwestycyjnego i przeznaczenia odpowiednich Śródków na sporządzenie dokumentacji geodezyjnej i okrycie kosztów związanych z nabyciem nieruchomości.

W ocenie sądu pominięcie stanowiska Prezydenta [...] W. zawartego w piśmie z [...] maja 2013r., jak również pominięcie pisma Burmistrza Dzielnicy B. [...] W. z [...] marca 2011r. przy dokonywaniu oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, stanowi naruszenie art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej i skutkuje niemożnością podzielenia przez sąd ustaleń faktycznych, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

Jak już wyżej wskazano, dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę m.in. wymiaru podatków od nieruchomości. Tym niemniej, jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 lipca 2012r. sygn. akt. II FSK 2632/10, "co do zasady, organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń w kwestii klasyfikacji gruntu, wiążąca zatem dla organów podatkowych jest klasyfikacja gruntów wynikająca z wyżej wskazanej ewidencji na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 p.g.k. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a więc organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane zawarte w ewidencji gruntów. Dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, i zgodnie z tym przepisem stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ustalenia oparte na treści tych dokumentów urzędowych są istotnym elementem określenia podatkowego stanu faktycznego. W związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Jednakże gdy podatnik uprawdopodobni, że w przewidzianej prawem procedurze zainicjował uzgodnienie klasyfikacji danej nieruchomości w ewidencji gruntów ze stanem rzeczywistym, a wbrew przesłankom do takiej zmiany organy ewidencyjne nie skorygowały klasyfikacji, organy podatkowe są zobowiązane do krytycznej oceny danych z ewidencji gruntów, aby uczynić zadość naczelnej zasadzie postępowania podatkowego, tj. zasadzie prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej. Należy zgodzić się ze skarżącymi, że w takiej sytuacji ewidencja gruntów ma moc dokumentu urzędowego i przeciwko jej treści mogą być przeprowadzone dowody przeciwne, zgodnie z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej (taki sam pogląd został już wyrażony w doktrynie - por. np. L. Etel: Dane z ewidencji gruntów i budynków jako podstawa opodatkowania gruntów i budynków, "Finanse Komunalne" 2008, nr 6, s. 26 i 28)".

W realiach niniejszej sprawy Skarżący wykazali przywołując decyzję z [...] kwietnia 2012r., że dane zawarte w ewidencji gruntów mogą być niezgodne ze stanem rzeczywistym, co więcej, okoliczność ta przyznana została również przez organy reprezentujące [...] W., jakkolwiek na późniejszym etapie rozpatrywania sprawy organy reprezentujące [...] W. prezentowały odmienne stanowisko co do tej kwestii. SKO uznało za ostateczne stanowisko prezentowane w późniejszych pismach, to jest w piśmie Zastępcy Burmistrza Dzielnicy B. [...] W. z [...] października 2014r. oraz w piśmie Biura Gospodarki Nieruchomościami z [...] października 2014r. – uznając te pisma za wyrażające ostateczne stanowisko [...] W.

W ocenie Sądu przywiązywanie decydującego znaczenia przy ocenie dowodów do dat pism, w których właściwe organy przedstawiały stanowisko co do powyższej kwestii, narusza art. 191 Ordynacji podatkowej. Z przepisu tego wynika, że organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ podatkowy nie może zatem odstąpić od oceny wcześniejszych pism powołując się na fakt istnienia pisma lub pism o późniejszej dacie.

SKO powołało się również na to, że z decyzji podziałowej z [...] kwietnia 2012r. nie wynika, że przedmiotowa działka została wydzielona pod drogę publiczną, jakkolwiek w decyzji tej wskazano, że działka ta została wydzielona pod projektowaną ulicę [...], nie wskazując przy tym, czy ma to być droga publiczna. SKO wskazało, że w decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości należy między innymi określić działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne lub pod poszerzenie takich dróg i wskazać dokument, z którego wynika ich przeznaczenie pod drogi publiczne.

Nie jest zadaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę dokonywanie oceny prawidłowości decyzji podziałowej z [...] kwietnia 2012r., w tym wypowiadanie się na temat znaczenia wskazania w tej decyzji w odniesieniu do przedmiotowej działku, że jest ona przeznaczona pod projektowaną ulicę [...] – bez wskazania, czy jest to droga publiczna. Zadaniem Sądu w tej sprawie jest dokonanie oceny, czy organy podatkowe zgodnie z prawem przyjęły, że nie istnieją wątpliwości co do tego, że Skarżący jako właściciele przedmiotowej nieruchomości są podatnikami podatku od nieruchomości. Usunięcie wątpliwości w tym zakresie w kierunku uznania Skarżących za podatników podatku od nieruchomości z tytułu bycia właścicielami przedmiotowej nieruchomości wymaga stwierdzenia, że decyzja podziałowa z [...] kwietnia 2012r. nie mogła w żadnym przypadku wywołać skutków, o których mowa w art. 98 u.g.n. Zdaniem Sądu SKO w zaskarżonej decyzji nie przedstawiło jednak dowodów ani argumentów przemawiających na rzecz takiej tezy.

Wobec powyższego należy uznać, że Skarżący przywołując decyzję z [...] kwietnia 2012r. wykazali, że dane zawarte w ewidencji gruntów mogą być niezgodne ze stanem rzeczywistym.

W tym stanie rzeczy Sąd uznaje, że decyzja organu drugiej instancji wydana została z naruszeniem art. 122 w związku z art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, co uzasadnia wyeliminowanie jej z obrotu.

Rozpoznając ponownie sprawę organ drugiej instancji dokona oceny zebranego materiału dowodowego, przy czym jeżeli konieczne dla wyjaśnienia, czy Skarżący są właścicielami działki [...], okaże się wystąpienie z odpowiednim wnioskiem do sądu powszechnego, w tym ewentualnie z wnioskiem o wpis do księgi wieczystej, to organ podatkowy rozważy możliwość zastosowania art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i zawieszenia postępowania w sprawie.

Z uwagi na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję.

Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach był art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.