Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 20/01
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 2002-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 210 par. 4-5, art. 217, art. 219, art. 273 par. 1 pkt 2 lit. a, art. 273 par. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Zaliczenie wpłaty na poczet zaległości podatkowej nie stanowi czynności materialne technicznej, lecz jest rozstrzygnięciem organu podatkowego według przepisów rozdziału 5 i 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, czemu wyraz organ ten daje w postanowieniu wymagającym uzasadnienia faktycznego i prawnego /art. 217 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej/.

TEZY

Zaliczenie wpłaty na poczet zaległości podatkowej nie stanowi czynności materialne technicznej, lecz jest rozstrzygnięciem organu podatkowego według przepisów rozdziału 5 i 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, czemu wyraz organ ten daje w postanowieniu wymagającym uzasadnienia faktycznego i prawnego /art. 217 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Bożenny G. i Krystiana G. na postanowienie Izby Skarbowej w G. z dnia 27 września 2000 r. (...) w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej - uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienia Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. z dnia 27 lipca 2000 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Pierwszy Urząd Skarbowy w G. postanowieniami z dnia 27 lipca 2000 r. - wydanymi na podstawie art. 273 par. 1 pkt 2 w związku z art. 55 par. 2, art. 62, art. 75 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ - wpłatę z dnia 23 czerwca 2000 r. dokonaną za pośrednictwem polecenia księgowania w kwocie 13.716,-zł:

- w sprawie (...) zaliczono w podatku od towarów i usług na poczet należności głównej za kwiecień 1999 r. w kwocie 2.694,- zł i odsetek za zwłokę w kwocie 1.122,30 zł oraz stwierdzono, że do należności głównej brakowało 0,00 zł;

- w sprawie (...) zaliczono na należność główną za czerwiec 1999 r. w kwocie 1.689,- zł i odsetki za zwłokę w kwocie 606,10 zł /do należności głównej brakowało 0,00 zł/;

- w sprawie (...) zaliczono na należność główną za maj 1999 r. kwotę 5.480,- zł i odsetki za zwlokę w kwocie 2.124,60 zł /do należności głównej brakowało 3.853,- zł/.

Wymienione postanowienia sporządzone zostały w formie formularza i nie zawierały uzasadnienia, zaś jako adresata wymieniały Bożennę G.

W odrębnych zażaleniach z dnia 14 sierpnia 2000 r. Bożenna G. i Krystian G. zarzucili wydanym postanowieniom naruszenie przepisu art. 217 par. 2 Ordynacji podatkowej, gdyż nie zawierały uzasadnienia faktycznego i prawnego, czym pozbawiono żalących się możliwości merytorycznej dyskusji oraz naruszenie art. 55 par. 2 Ordynacji podatkowej poprzez nie przedstawienie sposobu rozliczenia dokonanej wpłaty, którą dokonano w innej formie niż przytaczał organ podatkowy, bo poleceniem przelewu.

Izba Skarbowa w G. postanowieniem z dnia 27 września 2000 r. (...) nie uwzględniła zażaleń i zaskarżone postanowienia utrzymała w mocy.

W części wstępnej uzasadnienia drugoinstancyjnego podano zasady rządzące zaliczeniem wpłaty na poczet zaległości podatkowej oraz sposoby naliczenia odsetek za zwłokę wynikające z przepisów art. 55 i art. 53 par. 1 Ordynacji podatkowej.

Natomiast podniesione przez żalących się zarzuty organ odwoławczy uznał za bezzasadne. Brak uzasadnienia faktycznego zaskarżonych postanowień wytłumaczono w ten sposób, że skoro podatnicy świadomi byli istnienia zaległości podatkowej, to fakt ten przesądzał również o wymagalności odsetek za zwłokę, a organ podatkowy nie mógł odstąpić od ich naliczania i pobrania.

Zarzut braku uzasadnienia prawnego uznano za nietrafny, gdyż zaskarżone postanowienia organ podatkowy wydał w oparciu o stosowne przepisy prawa podatkowego, które zostały powołane w sentencji rozstrzygnięć.

W skardze z dnia 3 stycznia 2001 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Bożenna G. i Krystian G. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowień pierwszoinstancyjnych podtrzymali zarzuty podniesione w zażaleniach i stwierdzili, że organ drugoinstancyjny nie odniósł się rzetelnie do podniesionych zarzutów ograniczając się do sformułowania, że podatki należy płacić.

W odpowiedzi na skargę z dnia 28 lutego 2001 r. wnoszono o jej oddalenie, wyrażając przy tym pogląd, że zarachowanie wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest czynnością materialno-techniczną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Według przepisu art. 273 par. 1 pkt 2 lit. "a" powołanej na wstępie ustawy - Ordynacja podatkowa organ podatkowy wydaje postanowienie w sprawie zaliczenia na poczet zaległości podatkowych wpłaty dokonanej przez podatnika, zaś przepis par. 2 art. 273 stanowi, że na takie postanowienie służy zażalenie.

Nie może ulegać wątpliwości, że przytoczony przepis nie znajdował odpowiednika w poprzednio obowiązujących w zakresie procedury podatkowej przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.

Charakterystyczne również jest to, że zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej nadano rangę ustawową, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii wymaga wydana jednego z dwóch najważniejszych oznak władczego działania organu podatkowego, tj. postanowienia.

Spostrzeżenia te prowadzą do wniosku, że nie można twierdzić, tak, jak to uczynił organ drugoinstancyjny w odpowiedzi na skargę, iż omawianą czynność należy do kategorii materialno-technicznej. Właśnie w poprzednim ustroju prawnym można tak było powiedzieć w przypadku zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej, bowiem nie było takiego uregulowania tej czynności, jak obecnie pod rządami Ordynacji podatkowej.

Przeciwko stanowisku organu udzielającego odpowiedzi na skargę przemawia również fakt, że na przedmiotowe postanowienie służy zażalenie, co nie ma miejsca w przypadku czynności materialno-technicznych, a ponadto z mocy przepisu art. 217 par. 2 postanowienie to zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne.

Jak powinny przedstawiać się wspomniane uzasadnienia należy, poprzez przepis art. 219 Ordynacji podatkowej, sięgnąć do art. 210 par. 4 tejże ustawy. Na marginesie, będąc przy temacie uzasadnień, zauważyć należy, iż przepis art. 210 par. 5 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej, stanowi, że można odstąpić od uzasadnienia postanowienia, gdy uwzględnia ono w całości żądanie strony. Zaliczenie wpłaty na poczet zaległości podatkowej, ze swej natury kontrowersyjne, nigdy nie może doprowadzić do odstąpienia od uzasadnienia postanowienia w myśl art. 210 par. 5.

W świetle powyższych rozważań uznać należy stanowisko organu drugoinstancyjnego, że zarzuty skarżących były bezzasadne lub nietrafne za całkowicie chybione. Analiza przedstawionych przepisów wskazuje wyraźnie na wymóg uzasadnienia faktycznego i prawnego przedmiotowego postanowienia, bowiem postanowienie to nie jest, jedynie potwierdzeniem stanu faktycznego i prawnego" /cytat z odpowiedzi na skargę - str. 3/, lecz rozstrzygnięciem organu podatkowego związanego z przepisami przykładowo art. 55 par. 2 Ordynacji podatkowej.

Nie dokonanie prawidłowego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia powoduje -jak to słusznie wskazali skarżący - pozbawienie ich merytorycznej dyskusji, albo innymi słowy - obrony ich interesu, a dla Sądu wykluczenie możliwości kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. W przypadku postanowień pierwszoinstancyjnych kwestia ta przybiera tym bardziej rażący obraz, jako że postanowienia te wydano w formie formularza, skoro zaliczenie wpłaty przybrało formę tabelki, w którą wpisano należność główną, odsetki za zwłokę i okres.

W konkluzji zatem należy stwierdzić, że /zaliczenie wpłaty na poczet zaległości podatkowej nie stanowi czynności materialno-technicznej, lecz jest rozstrzygnięciem organu podatkowego według przepisów rozdziału 5 i 6 Ordynacji podatkowej, czemu wyraz organ ten daje w postanowieniu wymagającym uzasadnienia faktycznego i prawnego /art. 217 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej/.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 22 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienia je poprzedzające, a o kosztach postępowania orzekł w myśl art. 55 ust. 1 cyt. ustawy o NSA.