Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1783/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a  par. 1  pkt 1,3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1783/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 czerwca 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędziowie: WSA Grażyna Firek, WSA Maria Zawadzka (spr.), Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2010r., sprawy ze skargi "J" Sp. z o.o. w A., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 12 października 2009r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za marzec i sierpień 1998r., - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 12 grudnia 2009 r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 2 lipca 2009r., Nr [...] odmawiającą stronie skarżącej - "J" Sp. z o.o. w A. umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiące marzec i sierpień 1998 r. w łącznej kwocie 46 361,10 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 104 102 zł.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z dnia 26 października 2006 r. strona skarżąca zwróciła się do Naczelnika Skarbowego o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od usług za marzec i sierpień 1998 r. w łącznej kwocie 46 361,10 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 104 102 zł w ramach pomocy de minimis. W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka podniosła, że zaległość podatkowa uległa przedawnieniu.

Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 31 maja 2007r., Nr [...] odmówił zaległości w podatku od towarów i usług za marzec i sierpień 1998r.

Na skutek odwołania strony skarżącej Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 31października 2007 r., Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego I instancji.

Powyższe decyzje zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który to wyrokiem z dnia 7 października 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 44/08 uchylił zaskarżone decyzje i skierował sprawę do ponownego rozpoznania. Z uzasadnienia wyroku wynikało, że organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego pod kątem ustalenia sytuacji finansowej strony, przyczyn powstania zaległości, a także nie uwzględniły przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. Nr 123, poz. 1291).

W ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego , decyzją z dnia 2 lipca 2009 r. odmówił skarżącej spółce umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za marzec i sierpień 1998 r. wraz z odsetkami. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynikało, że organ podatkowy pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe pod kątem możliwości udzielenia spółce ulgi w postaci umorzenia zaległości w ramach pomocy de minimis. Ustalono, że skarżąca spółka prowadzi działalność w zakresie sprzedaży hurtowej niewyspecjalizowanej, a wnioskowana zaległość wynika z decyzji z dnia 15 marca 2007 r., którą określono skarżącej spółce wysokość zobowiązania w podatku VAT za miesiące marzec i sierpień 1998 r. Zobowiązanie to nie uległo przedawnieniu albowiem zostały zastosowanie środki egzekucyjne skutkujące przerwaniem biegu terminu przedawnienia. Zdaniem skarżącej spółki przedmiotowa zaległość powstała na skutek braku zapłaty znacznej kwoty należności przez nierzetelnego kontrahenta. Organ podatkowy pierwszej instancji dokonał analizy sytuacji finansowej spółki na przestrzeni lat 2007 – 2009 i stwierdził, że prowadzone przez spółkę przedsiębiorstwo jest zagrożone w rozumieniu Wytycznych Wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw (Dz.Urz. UE C 244 z 01.10.2004 r., str. 2). Wytyczne te precyzują, że przedsiębiorstwo należy uznać za zagrożone w sytuacji gry spełnia ono kryteria w prawie krajowym w zakresie podlegania zbiorowej procedurze upadłościowej – co ma miejsce w przypadku skarżącej spółki. W badanym okresie wartość zobowiązań obciążających spółkę przekraczała blisko dwukrotnie wartość aktywów oscylujących wokół kwoty 2,2 min. zł. Także analiza wskaźnikowa bieżącej płynności finansowej, ogólnego zadłużenia, zadłużenia kapitału własnego, rentowności majątku potwierdziła bardzo złą sytuację finansową przedsiębiorstwa skarżącej spółki, zwłaszcza, że skarżącą spółkę obciążają również inne zaległości podatkowe na kwotę około 570 000 zł, zabezpieczone hipoteką przymusową i egzekwowane z prawa wieczystego użytkowania gruntu. Wobec tego uznano, że pomoc publiczna na zasadach de minimis nie może być udzielona.

Od powyższej decyzji strona skarżąca złożyła odwołanie, w którym wniosła o jej uchylenie i umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej.

Dyrektor Izby Skarbowej, decyzją z dnia 12 października 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Urzędu Skarbowego w Wadowicach. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji w pełni podzielił stanowisko i argumentację Naczelnika Urzędu Skarbowego. Stwierdził, że to strona skarżąca ponosi ryzyko i odpowiedzialność związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej dlatego przyczyna powstania zaległości wskazana przez stronę nie stanowi dostatecznej przesłanki udzielenia ulgi.

Na powyższą decyzję skarżąca spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W uzasadnieniu skargi zarzucono decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w ograniczenie oceny stanu faktycznego sprawy jedynie do oceny sytuacji finansowej spółki w dwóch latach, z pominięciem przyczyn zaistniałego stanu rzeczy związanych z nieuczciwym kontrahentem i problemami z wyegzekwowaniem należnej spółce kwoty. Ponadto skarżąca spółka zarzuciła pominięcie przez organ odwoławczy przewlekłości działania w tej kwestii Sądu Gospodarczego w W. oraz Sądu Okręgowego w B.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z postanowieniami art. 67a § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 05r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) organ podatkowy, na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć termin płatności podatku, rozłożyć na raty lub umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe albo odsetki za zwłokę. Dodatkowo w świetle art. 67 b § 1 pkt 2 ustawy organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, które nie stanowią pomocy publicznej (pkt 1), stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis (pkt 2), które stanowią pomoc publiczną udzielaną na cele wskazane w pkt 3.

Interpretując powyższe przepisy trzeba mieć na uwadze, iż w art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej sformułowane zostały ogólne przesłanki udzielania wszystkim podmiotom wskazanych tam ulg w regulacji zobowiązań podatkowych. Art. 67 b § 1 omawianego aktu prawnego odnosi się natomiast do węższego zakresu osób tj. podatników prowadzących działalność gospodarczą, wymieniając dodatkowe przesłanki, których spełnienie jest konieczne dla uzyskania danej ulgi. Innymi słowy, niezależnie od warunków, określonych w art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej najpierw w każdym przypadku muszą zostać spełnione przesłanki, wymienione w art. 67a § 1 ustawy tj. istnienie uzasadnionego ważnego interesu podatnika lub interesu społecznego. Odmienna wykładnia prowadziłaby bowiem do bezpodstawnego uprzywilejowania podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, w stosunku do których nie badano by interesu prywatnego lub publicznego, lecz wyłącznie spełnienie wymogów z art. 67 b § 1 ustawy, które przecież wprowadzono nie celem liberalizacji ale zaostrzenia kryteriów otrzymania przez podmioty gospodarcze pomocy ze względu na zasadę równowagi (wolności) konkurencyjnej między przedsiębiorcami (vide także wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 lutego 2009 roku, I SA/Go 880/2008 LexPolonica nr 2058392). Wobec tego zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie było ustalenie istnienia lub nie uzasadnionego ważnego interesu prywatnego lun interesu publicznego.

W rozpoznawanej sprawie skarga nie jest uzasadniona, albowiem wbrew jej twierdzeniom, zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Istota sporu sprowadza się do oceny zagadnienia, czy w przedmiotowej sprawie organy podatkowe w sposób poprawny przeprowadziły postępowanie podatkowe wszczęte wnioskiem podatnika o umorzenie zaległości podatkowej oraz, czy odmawiając umorzenia tejże zaległości nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

Regulacją prawa wspólnotowego, do której stosowania - w odniesieniu do pomocy de minimis - odsyła przepis art. 67b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, jest Rozporządzenie Komisji Wspólnot Europejskich 1998/2006. Stosownie do art. 6 tego aktu prawa wspólnotowego, rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2007 r. i jest ono w całości wiążące oraz bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Zgodnie z wymienionym Rozporządzeniem, rozpatrzenie wniosku przedsiębiorcy o udzielenie pomocy de minimis wymaga w pierwszej kolejności weryfikacji, czy ogólna kwota pomocy de minimis przyznana temu podmiotowi nie przekroczy 200.000 EUR w dowolnie ustalonym okresie trzech lat budżetowych (w przypadku przedsiębiorcy działającego w sferze usług transportowych - 100.000 EUR). Zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. h ww. Rozporządzenia, aktu tego nie stosuje się do pomocy przyznawanej podmiotom gospodarczym znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji. W tym miejscu należy wyjaśnić pewną nieścisłość terminologiczną. Powyższe rozporządzenie (zarówno w art. 1 ust. 1 lit. h), jak i w pkt 7 preambuły) posługuje się w polskim tłumaczeniu pojęciem "podmiotu gospodarczego znajdującego się w trudnej sytuacji". Natomiast w Wytycznych Wspólnotowych, do których rozporządzenie to odsyła (zarówno w tytule, jak i w treści) mowa jest o "przedsiębiorstwie zagrożonym". Wspominane juz wielokrotnie Wytyczne Wspólnotowe, do których odsyła rozporządzenie Komisji 1998/2006, w części 2.1 (pkt 9-11) wyjaśniają - co należy rozumieć pod pojęciem "przedsiębiorstwa zagrożonego" ("podmiotu znajdującego się w trudnej sytuacji"). Przyjęcie, iż spółka jest przedsiębiorstwem zagrożonym (podmiotem znajdującym się w trudnej sytuacji) w rozumieniu Wytycznych, sprawia, iż nie jest możliwe przyznanie jej w trybie pomocy de minimis, wnioskowanej przez nią ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Natomiast przyjęcie poglądu przeciwnego - czego domaga się spółka - powoduje, iż przyznanie takiej pomocy może mieć miejsce. Ustalenie zatem, że wnioskodawca - przedsiębiorca znajduje się w trudnej sytuacji (w rozumieniu wskazanych Wytycznych), eliminuje możliwość skorzystania przez niego z pomocy de minimis.

Organ podatkowy rozpatrując - w tym trybie, czyli w ramach pomocy de minimis - wniosek spółki, w pierwszej kolejności powinien ustalić, czy istnieje uzasadniony ważny interes podatnika lub interes społeczny, a następnie czy spółka może być beneficjentem tego rodzaju pomocy w świetle wymogów, warunków i zasad określonych w stosownych uregulowaniach prawa wspólnotowego.

Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, iż "ważny interes podatnika" występuje w sytuacjach, w których niemożność uregulowania zaległości podatkowych jest spowodowana przypadkami losowymi, takimi jak np. klęski żywiołowe powodujące utratę majątku. Jest to oczywiście jedynie przykładowa sytuacja. Generalnie przyjmuje się, że skoro umorzenie zaległości podatkowej, czy też odsetek od tej zaległości jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym ważny interes podatnika musi posiadać tę samą cechę, a co za tym idzie musi charakteryzować się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania podatnika. Natomiast przy wykładni "interesu publicznego" należy uwzględnić respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej.

Przystępując zatem do oceny legalności zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić, że kontrola Sądu sprowadza się do oceny czynności prowadzonego postępowania podatkowego i dokonanych na tej podstawie ustaleń faktycznych i prawidłowości ich oceny .

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia, iż organy podatkowe nie sprostały tym wymogom. Zaskarżona decyzja zatem nie narusza przepisów prawa materialnego, w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia, jak również przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Analiza zaskarżonej decyzji, jak również dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, dowodzi, że dostatecznie rozważono okoliczności i fakty istotne dla wyniku niniejszego postępowania. Organy rozstrzygały sprawę w oparciu o fakty wskazane przez podatnika. Zatem przesłanki umorzenia zaległości wynikające z art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej zostały ocenione w kontekście sytuacji majątkowej skarżącej spółki, również z uwzględnieniem okoliczności podnoszonych przez stronę skarżącą, że wpływ na jej sytuację finansową miały okoliczności niezależne od skarżącej, tj. brak skutecznej egzekucji należności wierzytelności spółki od nierzetelnego kontrahenta oraz opieszałość działania sądów powszechnych w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego przedmiotowej wierzytelności. Organy podatkowe wnikliwie oceniły sytuację finansową skarżącej spółki. Zdaniem orzekającego Sądu w pełni uzasadnione jest stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, zgodnie z którym odpowiedzialność i ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej spoczywa tylko i wyłącznie na przedsiębiorcy, a zatem konsekwencje niepowodzeń gospodarczych nie mogą być przenoszone na dochody budżetu państwa i skutkować bezpodstawnym ich uszczupleniem (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 515/08, wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 1067/07). Orzekający Sąd w pełni podziela w/w stanowisko i przyjmuje je za własne.

Odnośnie istnienia przesłanki "ważnego interesu podatnika" orzekający Sąd nie podziela stanowiska organów podatkowych. Brak udzielenia wnioskowanej ulgi może pozbawić spółkę realnej szansy dalszej egzystencji, a zatem przesłanka ta jest w ocenie Sądu spełniona. Nie mniej jednak podkreślić należy, że kwestia ta nie może mieć wpływu na wynik rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Przede wszystkim organ działa w ramach uznania administracyjnego, a ponadto w przypadku skarżącej spółki dla uzyskania wnioskowanej ulgi konieczne jest zaistnienie jeszcze przesłanki "interesu publicznego" oraz warunków koniecznych do skorzystania z pomocy de minimis.

Sąd podziela natomiast w całości stanowisko organów o braku istnienia przesłanki "interesu publicznego", Umorzenie wnioskowanej zaległości pozostawałoby bowiem w sprzeczności z interesem publicznym, który wymaga, by przypadające budżetowi należności publicznoprawne były płacone we właściwych wielkościach i we właściwym czasie.

Dodatkowo skarżąca spółka nie spełnia warunków udzielenia ulgi w ramach pomocy de minimis. We wniosku o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w ramach pomocy de minimis spółka sama przyznaje, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a powodem ubiegania się przez nią o pomoc jest właśnie to, że jej płynność została zaburzona w skutek bezskuteczności egzekucji należnych jej środków od nierzetelnego kontrahenta i nie jest w stanie o własnych siłach, bez wnioskowanej pomocy, przezwyciężyć sytuacji, w której się znajduje.

Trafnie także organy podatkowe zwracają uwagę, na podstawie analizy danych bilansowych przedstawionych przez spółkę, iż wykazuje ona w latach 2007 - 2008 oraz w miesiącach styczeń – marzec 2009 r. wartość zobowiązań obciążających spółkę wynoszącą około 4,2 mln zł i przekraczającą blisko dwukrotnie wartość aktywów oscylujących wokół kwoty 2,2 min. zł. Także analiza wskaźnikowa bieżącej płynności finansowej (wartości znacznie poniżej normatywnych), ogólnego zadłużenia (pwyżej wartości normatywnych), zadłużenia kapitału własnego (poniżej norm), rentowności majątku (bardzo niska lub ujemna) potwierdziła bardzo złą sytuację finansową przedsiębiorstwa skarżącej spółki zwłaszcza, że skarżącą spółkę obciążają również inne zaległości podatkowe na kwotę około 570 000 zł, zabezpieczone hipoteką przymusową i egzekwowane z prawa wieczystego użytkowania gruntu. Tym samym uznanie spółki za przedsiębiorstwo zagrożone w rozumieniu Wytycznych Wspólnotowych wyklucza możliwość pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych w ramach wnioskowanej przez nią pomocy de minimis.

W ocenie Sądu, materiał dowodowy, którym dysponowały organy podatkowe, głównie w postaci przedłożonych przez spółkę danych bilansowych, był w zupełności wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie i upoważniał te organy do uznania, że spółka jest przedsiębiorstwem zagrożonym (znajdującym się w trudnej sytuacji) w rozumieniu Wytycznych Wspólnotowych bez naruszenia ze strony organów zasady swobodnej oceny dowodów.

Mając na uwadze powyższe rozważania i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.