Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 235/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 2 pkt 1, par. 4 ust. 1, par. 4 ust. 2, par. 4 ust. 3, par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 68
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu - tekst jedn.
article: art. 8 ust. 3, art. 8 ust. 4, art. 61 ust. 1 pkt 1, art. 61 ust. 2 pkt 2, art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 października 2021 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej opłatę za pobyt w centrum rehabilitacyjno-opiekuńczym 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu W.. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ul. A 46 lok. 22 kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu A.O. z urzędu. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] r. nr [...] o zmianie decyzji ustalającej opłatę za pobyt w centrum rehabilitacyjno-opiekuńczym.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że decyzją z [...] grudnia 2020 r., nr [...] Prezydent Miasta Ł. zmienił decyzję z [...] maja 2019 r., nr [...] o ustaleniu opłaty za pobyt A. O. w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym w Ł. przy ul. A 255/[...], zmienioną decyzją z [...] lipca 2019 r., nr [...] w ten sposób, że ustalił opłatę A.O. w wysokości 1 150,09 zł miesięcznie od 1 października 2019 r. do 29 lutego 2020 r., w wysokości 1 216,31 zł miesięcznie od 1 marca 2020 r.

W odwołaniu A. O. zarzucił, że decyzja organu pierwszej instancji narusza przepisy postępowania, tj. art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.p.s.", ponieważ decyzja może wywierać jedynie skutki na przyszłość, a nie z mocą wsteczną. Jednocześnie skarżący wskazał na "brak próby kontaktu MOPS z ZUS, który realizuje świadczenia emerytalne z uwzględnieniem stosownych potrąceń na rzecz CRO, zgodnie z (...) wnioskiem, a treść postanowienia MOPS nie informuje ZUS o zmianie decyzji".

Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję z [...] grudnia 2020 r. podniósł, że A. O. jest osobą leżącą, pampersowaną, bardzo otyłą (waga ponad 150 kg), cierpi na stłuszczenie wątroby, nadciśnienie tętnicze, przewlekłą niewydolność krążenia. Nie ma możliwości samodzielnego funkcjonowania w środowisku – konieczna jest pomoc w prowadzeniu gospodarstwa domowego, w czynnościach higieniczno-pielęgnacyjnych, w przygotowywaniu posiłków. Skarżący ma syna, z którym od lat nie utrzymuje żadnych kontaktów. Z rodzeństwem ma sporadyczny kontakt, głównie telefoniczny. Wymaga całodobowej opieki i pielęgnacji. Niewystarczająca jest pomoc w formie usług opiekuńczych (opiekunki nie chcą świadczyć usług ze względu na otyłość podopiecznego i jego trudny charakter). 8 kwietnia 2019 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek wraz z dokumentacją o skierowanie skarżącego do domu pomocy społecznej. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji stwierdzono, że skarżący z uwagi na stale pogarszający się stan zdrowia (osoba leżąca, pampersowana, bardzo otyła), znacznie ograniczoną zdolność do samodzielnego funkcjonowania w miejscu zamieszkania, pomimo przyznanej pomocy w formie usług opiekuńczych, z uwagi na brak możliwości zapewnienia stałej pomocy ze strony najbliższej rodziny, wymaga stałej całodobowej opieki. Zgodnie z art. 56 pkt 2 u.p.s. ze względu na stan zdrowia A.O. kwalifikuje się do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Wobec powyższego decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...] Prezydent Miasta Ł. skierował skarżącego do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...] organ pierwszej instancji umieścił skarżącego w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym w Ł. przy ul. A 255/[...]. Następnie decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...] organ pierwszej instancji ustalił miesięczną opłatę za pobyt w centrum rehabilitacyjno-opiekuńczym od dnia przyjęcia do placówki w następujący sposób: skarżący w wysokości 959,97 zł, a Miasto Ł. w wysokości różnicy między średnim miesięcznym kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez osoby zobowiązane. Kolejną decyzją z [...] lipca 2019 r., nr [...] organ pierwszej instancji zmienił decyzję z [...] maja 2019 r. w części dotyczącej opłaty w ten sposób, że ustalił opłatę skarżącego w wysokości 878,78 zł od 1 czerwca 2019 r. Decyzją z [...] grudnia 2020 r. organ pierwszej instancji zmienił decyzję z [...] maja 2019 r. o ustaleniu opłaty za pobyt centrum rehabilitacyjno-opiekuńczym, zmienioną decyzją z [...] lipca 2019 r., w ten sposób, że ustalił opłatę skarżącego w wysokości 1 150,09 zł miesięcznie od 1 października 2019 r. do 29 lutego 2020 r., w wysokości 1 216,31 zł miesięcznie od 1 marca 2020 r.

Organ drugiej instancji powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazujące, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną. Następnie organ drugiej instancji wskazał, że kwota zmiany dochodu skarżącego przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (tj. 70,10 zł.). Od 1 października 2019 r. dochód A. O. stanowi świadczenie emerytalne z ZUS w wysokości 1 043,39 zł, dodatek pielęgnacyjny w wysokości 222,01 zł oraz świadczenie uzupełniające w wysokości 377,59 zł, tj. łącznie 1 642,99 zł. Natomiast 70% dochodu wynosi 1 150,09 zł i stanowi miesięczną opłatę skarżącego za pobyt w domu pomocy społecznej od 1 października 2019 r. Od 1 marca 2020 r. jego dochód stanowi świadczenie emerytalne z ZUS w wysokości 1 100,09 zł, dodatek pielęgnacyjny w wysokości 229,91 zł oraz świadczenie uzupełniające w wysokości 407,59 zł, tj. łącznie 1 737,59 zł. Natomiast 70% dochodu wynosi 1 216,31 zł. i stanowi miesięczną opłatę skarżącego za pobyt w domu pomocy społecznej od 1 marca 2020 r. Wobec powyższego decyzją z [...] grudnia 2020 r. organ pierwszej instancji zmienił decyzję z [...] maja 2019 r. o ustaleniu opłaty za pobyt skarżącego w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym w Ł. przy ul. A 255/[...], zmienioną decyzją z [...] lipca 2019 r., w ten sposób, że ustalił opłatę w wysokości 1 150,09 zł miesięcznie od 1 października 2019 r. do 29 lutego 2020 r., w wysokości 1 216,31 zł miesięcznie od 1 marca 2020 r.

W ocenie organu drugiej instancji, postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało zgodnie z prawem i doprowadziło do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. O. wniósł o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił niezgodność z prawem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

1 czerwca 2021 r. pełnomocnik skarżącego radca prawny W. S. w piśmie z 29 maja 2021 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jednocześnie oświadczył, że udzielona pomoc prawna nie została opłacona ani w całości, ani w części.

W uzasadnieniu uzupełniając argumentację skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że zdaniem skarżącego nie można zmieniać jego odpłatności za pobyt w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym w Ł. z mocą wsteczną, co wprost wynika z zasady lex retro non agit. W sytuacji, gdy upłynął już okres, którego dotyczyć ma zmiana decyzji określającej wysokość opłaty za pobyt w placówce, brak jest podstaw do dokonywania tej zmiany z datą wsteczną. Zmiana decyzji może bowiem wywoływać skutki wyłącznie na przyszłość. Zdaniem skarżącego, przy wydawaniu decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, to jest art. 106 ust. 5 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię, tj. uznanie, że przepis ten daje podstawę do wydania decyzji z mocą wsteczną, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że zmiana decyzji na niekorzyść strony może wywołać skutki wyłącznie na przyszłość. Wydając tę decyzję naruszono również art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pewności praw przez dokonanie zmiany decyzji na niekorzyść strony z mocą wsteczną za okres od października 2019 r., a także art. 16 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych. Tryb uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej z art. 106 ust. 5 u.p.s. nie znajdzie zastosowania do decyzji już zrealizowanej, której skutki zostały skonsumowane.

16 czerwca 2021 r. organ administracji złożył wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na zawiadomienie o złożeniu przez organ administracji tego wniosku, 8 lipca 2021 r. pełnomocnik skarżącego także wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Wobec tego zarządzeniem z 15 września 2021 r. sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów 11 października 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 1 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.".

Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

W rozpoznawanej sprawie strony zgodnie wniosły o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zaistniała zatem przesłanka, o jakiej stanowi art. 119 pkt 2 p.p.s.a., do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

Z przepisów tych wynika że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy. W ramach swej kognicji sąd administracyjny natomiast bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Sąd administracyjny orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Nie tworzy prawa i nie może zastępować ustawodawcy.

Stwierdzenie istnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek określonych w art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkuje wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu odpowiednio w całości albo w części.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej.

Rozpoznając wniesioną w tej sprawie skargę, sąd zauważa, że skarżący nie kwestionuje poczynionych przez organy administracji ustaleń faktycznych, w szczególności wysokości uzyskiwanych dochodów oraz ich wzrostu od 1 października 2019 r., a następnie od 1 marca 2020 r. oraz wysokości ustalonych opłat za pobyt w domu pomocy społecznej stosownie do art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zgodnie z którym obowiązanym do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jest w pierwszej kolejności mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu. Z akt administracyjnych wynika, że za październik 2019 r. skarżący otrzymał emeryturę w wysokości 1 222,41 zł brutto wraz z świadczeniem uzupełniającym w wysokości 377,59 zł oraz dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości 222,01 zł. Zaliczka na podatek oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne wyniosły odpowiednio 69,00 zł i 110,02 zł (pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 13 grudnia 2019 r.). Od 1 marca 2020 r. podwyższono skarżącemu emeryturę do kwoty 1 292,41 zł brutto, świadczenie uzupełniające do kwoty 407,59 zł, dodatek pielęgnacyjny do kwoty 229,91 zł. Zaliczka na podatek dochodowy odprowadzana do urzędu skarbowego wynosi 76,00 zł. Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi łącznie 116,32, w tym odliczana od podatku 100,16 zł, odliczana z kwoty świadczenia 16,16 zł (decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2020 r.). W art. 8 ust. 3 u.p.s. ustawodawca określił, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z kolei art. 8 ust. 4 u.p.s. zawiera zamknięty katalog przychodów, które nie stanowią dochodu w rozumieniu tej ustawy. Dodatek pielęgnacyjny i świadczenie uzupełniające nie zostały wymienione w tym katalogu, co oznacza, że na zasadach ogólnych podlegają wliczeniu do dochodu stanowiącego podstawę obliczenia kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zawarte z kolei w art. 8 ust. 4a u.p.s. wyraźne odesłanie nie do całego art. 61 ust. 2 ustawy, a jedynie do jego pkt 2 nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że intencją ustawodawcy było niewliczanie świadczenia uzupełniającego do dochodu osób wymienionych tylko i wyłącznie w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy (małżonek, zstępnie, wstępni) – na potrzeby ustalenia odpłatności naliczanej od tych osób za pobyt ich krewnego w domu pomocy społecznej – a już nie pozostałych podmiotów, wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy, a więc w szczególności samego mieszkańca domu pomocy społecznej. Tym samym organy obowiązane były do uwzględnienia tych świadczeń przy obliczaniu dochodu skarżącego na potrzeby ustalenia wysokości opłaty za jego pobyt w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym (por. wyrok WSA w Łodzi z 5 marca 2020 r., II SA/Łd 857/19 i wyrok WSA w Gliwicach z 21 października 2020 r., II SA/Gl 571/20).

Jednakże według skarżącego zmiana decyzji o ustaleniu wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. nie może nastąpić z mocą wsteczną.

Istotą rozpoznawanej sprawy jest więc dopuszczalność nadania decyzji, o której mowa w art. 106 ust. 5 u.p.s., mocy wstecznej w stosunku do daty jej wydania. Przepis ten stanowi, że decyzję administracyjną przyznającą świadczenia z pomocy społecznej zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11 (m. in. marnotrawienie przyznanych świadczeń, brak współdziałania), art. 12 (dysproporcja między udokumentowaną wysokością dochodu, a sytuacją majątkową osoby lub rodziny), art. 107 ust. 5 (odmowa złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym). Z powołanego art. 106 ust. 5 u.p.s. wynika, że zmiana sytuacji dochodowej strony stanowi obligatoryjną przesłankę weryfikacji decyzji. Regulacja ta koresponduje z art. 109 u.p.s., który nakłada na osoby i rodziny korzystające ze świadczeń pomocy społecznej oraz osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 (wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s.), obowiązek niezwłocznego poinformowania właściwego organu o każdej zmianie ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczenia.

Należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje zawsze w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W konsekwencji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną, a o temporalnej skuteczności decyzji nie przesądza jej deklaratoryjność lub konstytutywność (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2014 r., I OSK 993/13; z 13 października 2017 r., I OSK 2170/16; z 25 stycznia 2019 r., I OSK 3158/18; z 27 maja 2020 r., I OSK 1406/19 i powołane w nich orzecznictwo oraz stanowisko doktryny). Kwestia z jaka datą uzyska skuteczność (ex tunc czy ex nunc) określony akt administracyjny nie jest związana podziałem aktów administracyjnych na konstytutywne albo deklaratoryjne, lecz zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy. Każdy bowiem akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne powinny być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy zatem uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje zawsze w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (por. wyrok SN z 19 lutego 2009 r., III PO 7/08, OSNP 2010/17-18/222; wyrok NSA z 28 października 2009 r., II GSK 153/09; wyrok NSA z 30 listopada 2012 r., I OSK 982/12; wyrok NSA z 2 marca 2016 r., I OSK 221/16). Zasada niedziałania prawa wstecz dotyczy stanowienia prawa, a nie jego stosowania. Odnosi się do stanowienia reguł prawnych, a nie konkretnych decyzji. Nie dotyczy zatem decyzji, która może być decyzją niekorzystną. Nieretroaktywność prawa nie jest też zasadą absolutną, ustawodawca może wprost ustanowić wyjątek od tej zasady (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2019 r., I OSK 3158/18). Dodać należy, że również z uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 11 czerwca 2018 r., I OPS 7/17 (ONSAiWSA 2018 r., nr 5, poz. 77), wynika analogiczny wniosek. W uzasadnieniu tej uchwały podkreślono, że wydanie decyzji w celu ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, albowiem decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Zmiany sytuacji prawnej lub faktycznej mające wpływ na istnienie lub rozmiar pomocy społecznej winny być uwzględnione od momentu ich wystąpienia (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r., I OSK 3003/19). Zwrócić w tym miejscu należy, że powołane w piśmie z 29 maja 2021 r. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 25 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 209/18 i z 26 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 998/18 zostały uchylone wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 3158/18 i z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1406/19, a skargi zostały oddalone.

Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że w związku ze zmianą sytuacji dochodowej skarżącego od 1 października 2019 r. i następnie od 1 marca 2020 r., organ pierwszej instancji był uprawniony do dokonania, na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s., zmiany decyzji z [...] maja 2019 r., zmienionej decyzją z [...] lipca 2019 r., w sposób określony w decyzji z [...] grudnia 2020 r. W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym zmiana decyzji mogła wywołać skutek prawny od daty wskazanej w rozstrzygnięciu, która była wcześniejsza od daty wydania decyzji zmieniającej. Decyzja zmieniająca, oparta o art. 106 ust. 5 u.p.s., pozostaje w związku z zaistnieniem określonych przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych, co wpływa na jej temporalną skuteczność.

Reasumując w ocenie sądu, organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie, a następnie właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego. Wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa.

Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 1, § 4 ust. 1-3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 68).

dc