Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 11/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 59 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska - Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędzia WSA Joanna Wierchowicz (spr.) Protokolant Starszy specjalista Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi M.T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Go 11/11

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postawieniem z dnia [...] października 2010r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2010r. nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku skarżącej M.T., przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym:

W dnu [...] czerwca 2003r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił tytuł wykonawczy nr [...], skierowany do organu właściwego do prowadzenia egzekucji - Naczelnika Urzędu Skarbowego - wszczynający egzekucję należności obejmującej zobowiązanie podatkowe skarżącej M.T. w podatku do towarów i usług za styczeń

2000 r.

Zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2003r. nr [...] skierowanym do [...] S.A. organ egzekucyjny wezwał adresata do niedokonywania wypłat z rachunku bankowego skarżącej bez jego zgody. Wskazane zawiadomienie o zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono skarżącej w dniu 16 czerwca 2003r.

Zaświadczeniem z dnia [...] października 2008r. nr [...][...] S.A. w odpowiedzi na wniosek skarżącej poinformował, iż rachunek bankowy firmy pod nazwą B M.T. został zamknięty [...] czerwca 2003r.

Wnioskiem z [...] stycznia 2009r. skarżąca – reprezentowana przez adwokata A.J. – wystąpiła o umorzenie prowadzonego w stosunku do niej postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2009r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, uchylił w całości postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010r., i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z [...] kwietnia 2010r. ponownie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu wskazał, iż przekazanie przez bank – dłużnika zajętej wierzytelności – kwoty 10,00 zł organowi egzekucyjnemu potwierdza skuteczność zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zajęcie wierzytelność, jest zdaniem organu egzekucyjnego dowodem na to, iż ta wierzytelność musiała istnieć.

Stwierdził również, iż informacja zawarta w zaświadczeniu z dnia [...] października 2008r. nr [...] o zamknięciu rachunku bankowego skarżącej przed dokonaniem zajęcia, nie niweczy skuteczności dokonanego wcześniej zajęcia, którego częściowa realizacja została potwierdzona przez bank.

Odnosząc się do zarzutu niedoręczenia decyzji będącej podstawą prawną dochodzonej należności, organ I instancji wskazał, iż błąd polegający na wskazaniu w tytule wykonawczym decyzji z dnia [...] maja 2003r., podczas gdyż została ona wydana i doręczona w dniu [...] maja 2003r., nie może skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Wskazana wada tytułu wykonawczego mogła jedynie zdaniem organu podlegać ocenie w trybie art. 34 w zw. z art. 33 pkt. 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Pismem z dnia [...] maja 2010r. skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu jeszcze raz podniosła, iż tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o decyzję nieistniejącą w obrocie prawnym, gdyż zobowiązanej doręczono decyzję z dnia [...] maja 2003r. nr [...], a nie wskazaną w tytule wykonawczym decyzję z dnia [...] maja 2010r. nr [...], co obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania z uwagi na określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia organu administracji.

Podkreśliła, iż z uwagi na fakt, że w dniu [...] czerwca 2003r. rachunek bankowy w banku [...] S.A. został zlikwidowany, nie mogło dojść do skutecznego zajęcia znajdujących się na nim wierzytelności w dniu [...] czerwca 2003r. tj. w dniu doręczenia bankowi zawiadomienia z dnia [...] czerwca 2003r. nr [...] o zajęciu rachunku. Również to, iż bank przekazał po dacie [...] czerwca 2003r. kwotę 10,00 zł nie świadczy, iż kwota ta stanowiła jakąkolwiek wierzytelność banku wobec zobowiązanej. Tym samym, przekazane środki nie stanowią własności zobowiązanej i nie pochodzą z jej rachunku bankowego, gdyż ten został [...] czerwca 2003r. zamknięty.

Zdaniem skarżącej organ nie zastosował skutecznie żadnego środka egzekucyjnego, o którym zostałaby poinformowana, a który wynikałby z art. 1a pkt 12 lit. "a". W konsekwencji - w jej ocenie - dochodzone zobowiązanie podatkowe przedawniło się z dniem 31 grudnia 2005 r., a organ egzekucyjny po tej dacie nie był kompetentny do podejmowania jakichkolwiek środków egzekucyjnych.

Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] października 2010r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu podkreślił, iż przekazanie sprawy jest konieczne z uwagi na fakt, iż organ egzekucyjny nie wyjaśnił okoliczności dotyczących przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, w wyniku zastosowania egzekucji z pieniędzy w okresie od [...] stycznia 2006r. do [...] września 2006r.

Z uwagi na wskazanie przez organ I instancji okoliczności mających wpływ na przerwanie biegu przedawnienia w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. w dniu [...] czerwca 2003r., egzekucji z pieniędzy w okresie 2006r. oraz zastosowania skutecznie środka egzekucyjnego w dacie [...] września 2006r., niezbędne było zdaniem organu odwoławczego ustalenie w oparciu o zgromadzone dowody, czy wskazane powyżej pobrania stanowią środek egzekucyjny określony w art. 1 pkt 12 lit. "a" ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a jeśli tak , to czy skarżąca została skutecznie powiadomiona o jego zastosowaniu.

Organ II instancji wskazał również w nawiązaniu do zarzutu braku zastosowania środka egzekucyjnego stanowiącego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A., iż zajęcie rachunków bankowych zobowiązanego jest skuteczne niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu o zajęciu numery tych rachunków. Skierowanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego jest ponadto równoznaczne z zajęciem wszystkich rachunków zobowiązanego prowadzonych przez ten bank.

W świetle powyższego - zdaniem organu odwoławczego - przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ egzekucyjny winien wpierw ustalić stan faktyczny sprawy w zakresie skuteczności zastosowanych środków egzekucyjnych, następnie zaś rozważyć które z nich ewentualnie doprowadziły do przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o:

- przeprowadzenie autokontroli zaskarżonych postanowień w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej P.p.s.a.).;

- uchylenie w całości postanowień organów obu instancji;

- w przypadku nieuwzględnienia skargi w ramach autokontroli, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Zarzucając wadliwość postępowania podniosła, iż w wyjaśnieniu sprawy nie uwzględniono szeregu istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, w tym rażących naruszeń przepisów obowiązującego prawa, co w konsekwencji doprowadziło do niemerytoryczności rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu ponownie podkreśliła, że zasadniczym jest fakt, iż tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] czerwca 2003r. jest tytułem wystawionym niezgodnie z przepisami prawa. Organ podatkowy w zakresie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń 2000 r. wydał bowiem zupełnie inną decyzję niż tę wskazaną w tytule wykonawczym, a mianowicie decyzję z dnia [...] maja 2003r. nr [...]. Tym samym w jej ocenie tytuł wykonawczy w którym jako podstawę prawną należności wskazano decyzję z dnia [...] maja 2003r. nr [...] nie może być podstawą jakichkolwiek czynności egzekucyjnych, wszczęte zaś postępowanie egzekucyjne podlega obligatoryjnemu umorzeniu. Na poparcie tej tezy przywołała wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 30 czerwca 2009r. (sygn. akt I SA/Go 235/09).

Jej zdaniem brak również podstaw do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia w celu ustalenia charakteru nieskutecznie zastosowanego środka egzekucyjnego z rachunku bankowego w [...] S.A., z uwagi na fakt, iż na chwilę dokonywania tego zajęcia skarżąca nie posiadała już w tym banku rachunku, czego dowodzi zaświadczenie z [...] S.A. nr [...] z dnia [...] października 2008r. potwierdzające, iż rachunek został zamknięty w dniu [...] czerwca 2003r. Podkreśliła, iż jest to dowód na to, iż na dzień [...] czerwca 2003r. nie posiadała względem banku żadnych wierzytelności ani długów, w przeciwnym razie nie doszłoby do likwidacji rachunku, zaś kwota 10,00 zł przelana przez [...] S.A. nie należała do skarżącej. Dodała również, iż poza zamkniętym rachunkiem nie posiadała żadnego innego w w/w banku. W związku z tym, zamiar zajęcia przez organ egzekucyjny rachunku na podstawie zawiadomienia nr [...] z dnia [...] czerwca 2003r. należy uznać za nieskuteczny.

Nie bez znaczenia jest w ocenie skarżącej również to, iż organ egzekucyjny usiłował dokonać zajęcia konkretnie oznaczonego rachunku tj. o numerze [...], co obligowała bank do podjęcia wskazanych działań.

Istotnym jest jej zdaniem również to, iż organ egzekucyjny w tym samym dniu doręczył bankowi szereg zajęć dotyczących kilkunastu innych tytułów wykonawczych, przez co w rezultacie kwotę 10,00 zł zaliczył na zupełnie inny tytuł wykonawczy tj. o nr [...] z dnia [...] czerwca 2003r. dotyczący zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za lipiec 1998 r.

Podsumowując zaznaczyła, że wskazane okoliczności potwierdzają, iż brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy w sposób kasacyjny, gdyż jest to w procedurze administracyjnej wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podkreślając słuszność wyboru podjętego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) – sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. – sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 – 150 ustawy).

Skarga dotyczy postanowienia organu II instancji wydanego na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej: Kpa - tj. postanowienia kasacyjnego, istotą którego jest uchylenie zaskarżonej decyzji (postanowienia) i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Przepis ten upoważnia organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że określone w art. 138 § 2 Kpa przesłanki podjęcia przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia kasacyjnego nie mogą być rozpatrywane samoistnie bez związku z przewidzianymi w art. 136 Kpa obowiązkami organu odwoławczego w sferze postępowania wyjaśniającego. Wymieniony przepis przewiduje, iż organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Tak więc organ odwoławczy może powołać się na przepis art. 138 § 2 zd. 1 tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 Kpa nie jest wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005). Z drugiej strony, w sytuacji gdy organ odwoławczy stwierdzi istnienie przesłanki określonej w art. 138 § 2 Kpa zd. 1 obowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję w całości nawet wówczas, gdy konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

Dokonując zatem oceny zaskarżonego orzeczenia Dyrektora Izby Skarbowej Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązany był dokonać jej we wskazanym wyżej zakresie. Tak przeprowadzona kontrola pozwoliła stwierdzić, że zarzuty skarżącej podniesione w skardze okazały się niezasadne. Dyrektor Izby Skarbowej konkretnie i w sposób wyczerpujący podał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przyczyny dla których konieczne stało się uchylenie rozstrzygnięcia pierwszej instancji. Braki postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych dotyczyły samej istoty prowadzonego postępowania w sprawie z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Ujawnienie ich w toku postępowania zażaleniowego uniemożliwiało, w ocenie Sądu, wydanie przez organ II instancji orzeczenia reformatoryjnego. Dotyczyły one bowiem podstawowych przesłanek umorzenia postępowania wymienionych w art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r., Nr 110, poz. 968 ze zm.), przede wszystkim związanych z zarzutem przedawnienia zobowiązania podatkowego skarżącej objętego tytułem wykonawczym [...], co wiązała ona z nieskutecznym, jej zdaniem, zajęciem rachunku bankowego, które nie mogło skutkować przerwaniem biegu terminu przedawnienia. Niewyjaśniona została również kwestia kilkukrotnych pobrań należności dokonanych w 2006r. oraz ich wpływu na bieg terminu przedawnienia zobowiązania. Zgromadzony materiał dowodowy uniemożliwiał także dokonanie oceny czy pobrania te stanowiły środek egzekucyjny określony w art. 1 pkt 12 lit.a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie wyjaśniono ponadto, czy zobowiązana prawidłowo została powiadomiona o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Poprawność orzeczenia organu odwoławczego potwierdzają również zarzuty skarżącej zawarte w skardze do Sądu Administracyjnego a dotyczące niewyjaśnienia szeregu zajęć doręczonych [...] SA, a dotyczących kilkunastu innych tytułów wykonawczych jak również wykazania zdaniem skarżącej, na poczet jakiego tytułu wykonawczego zaliczono uzyskaną od tegoż Banku kwotę 10 zł.

Wbrew twierdzeniom skargi nie dawał podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego przez organ odwoławczy podniesiony przez skarżącą zarzut wadliwego wskazania orzeczenia stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. W myśl art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa. Sąd nie stwierdził by zachodziła rozbieżność między treścią obowiązku opisanego w tytule wykonawczym a treścią obowiązku wynikającego z decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] w sensie materialnym. W obu bowiem przypadkach wskazano, że chodzi o zobowiązanie skarżącej w podatku od towarów i usług za styczeń 2000r. i kwotę należności głównej 6360 zł. W żaden więc sposób nie zmodyfikowano w treści tytułu wykonawczego obowiązku podatkowego skarżącej. Wadliwe natomiast wskazanie w tytule wykonawczym daty decyzji oraz podatnie niekompletnego numeru decyzji jakkolwiek stanowi uchybienie to jednak nie jest ono tożsame z "treścią obowiązku" i nie może samo z siebie stanowić podstawy umorzenia postępowania przez organ odwoławczy. Stosownie bowiem do art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a., tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy uzasadnia uruchomienie ukształtowanej w tym przepisie sankcji wzruszalności zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia). Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lutego 2011r. – sygn. akt II FSK 1842/09 Przypomnieć ponadto należy, iż skarżąca miała możliwość powoływania się na to uchybienie zgłaszając zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z uprawnienia tego jednak nie skorzystała.

Reasumując należy podkreślić, iż Dyrektor Izby Skarbowej stwierdziwszy w toku postępowania odwoławczego, że sprawa nie została wyjaśniona przez organ pierwszej instancji w stopniu dostatecznym dla potrzeb rozstrzygnięcia, obowiązany był uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozstrzygnięcia . Zaniechanie tego mogłoby wręcz narazić organ odwoławczy na zarzut rażącego naruszenia art. 138 § 2 Kpa.

Zważywszy na to, Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów, ani takiego naruszenia przepisów proceduralnych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.

/-/ J. Wierchowicz /-/ K. Pastuszko-Skowrońska /-/ S. Kowalczyk