Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3524/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od czynności cywilnoprawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1 art. 174 i art. 176 art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Grażyna Nasierowska, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Bd 463/13 w sprawie ze skargi W. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 19 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. z siedzibą w B. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 7200 (słownie: siedem tysięcy dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 6 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 463/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę W. spółka z o.o. spółka komandytowo- akcyjna z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 19 kwietnia 2013 r. w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych. Ze stanu sprawy przyjętego do wyrokowania przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że spółka zwróciła się z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych, pobranego w związku z ww. podwyższeniem kapitału spółki. Zdaniem wnioskodawcy pobór podatku był nieuzasadniony, gdyż Polska nieprawidłowo implementowała Dyrektywę Rady z dnia 17 lipca 1969 r. (69/335/EWG) dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz. U. UE z 1969 r. L 249, poz. 25 ze zm., dalej "Dyrektywa") w zakresie opodatkowania wkładów do spółki komandytowo- akcyjnej. Postanowieniem z 7 stycznia 2013r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wszczął postępowanie podatkowe w sprawach określenia zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu podwyższenia kapitału zakładowego spółki, następnie decyzją z 28 stycznia 2013 r., określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych z tego tytułu na kwotę 253.500,00 zł.

Decyzją z 19 kwietnia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił w całości decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. i określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 253.485 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że rozpatrywana czynność podwyższenia kapitału zakładowego spółki, dokonana aktem notarialnym z 29 września 2012 r., nie była zwolniona od podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 101, poz. 649, ze zm., dalej "u.p.c.c."). Kolejno Dyrektor Izby Skarbowej w B. podniósł, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo ustalił podstawę opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. b) u.p.c.c. podstawę opodatkowania stanowi, w przypadku spółki komandytowo- akcyjnej, wartość, o którą podwyższono kapitał zakładowy. W rozpatrywanej sprawie wartość wyniosła 50.700.000,00 zł. Organ podatkowy pierwszej instancji pominął w swoim rozstrzygnięciu treść art. 6 ust. 1 pkt a) u.p.c.c. W niniejszej sprawie, sporządzając akt notarialny notariusz pobrał tytułem wynagrodzenia kwotę 2.500,00 zł oraz tytułem podatku V AT kwotę 575,00 zł. W związku z powyższym podstawa opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych wynosi 50.696.925,00 zł, a należny podatek obliczony wg stawki 0,5% po korekcie wynosi 253.485,00 zł.

2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy spółka zarzuciła naruszenie m.in. art. 1a pkt 1 i pkt 2 u.p.c.c. w związku z art. 2 ust. 1 Dyrektywy Rady z dnia 12 lutego 2008r. (2008/7/WE) dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz. U. UE z 2008 r. L46, poz. 11 ze zm., dalej "Dyrektywa 2008/7"), poprzez niezastosowanie przez organ przepisów Dyrektywy 2008/7 określających katalog spółek kapitałowych w rozumieniu tej Dyrektywy, wśród których znajdują się spółki komandytowo-akcyjne; art. 3 ust. 1 Dyrektywy Rady z dnia 17 lipca 1969 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz. U. UE z 1969 r. L 249, poz. 25 ze zm., dalej "Dyrektywa 69/335/EWG"), poprzez błędne uznanie, iż spółka komandytowo- akcyjna nie podlega regulacjom tej Dyrektywy i nie jest spółką kapitałową w jej rozumieniu; art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69/335, poprzez uznanie, iż obligatoryjne zwolnienie przewidziane w tym przepisie ma zastosowanie jedynie do sytuacji, w której operacja kapitałowa rozumiana przedmiotowo nie podlegała opodatkowaniu w Polsce w dniu 1 lipca 1984 r.; art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r. Nr 137 poz. 926 ze zm., dalej "Ordynacja podatkowa") poprzez brak bezpośredniego zastosowania przepisów Dyrektywy, pomimo ich wadliwej implementacji do krajowego porządku prawnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

3. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł, że kwestią sporna w niniejszej sprawie jest zastosowanie art. 7 ust 1 Dyrektywy 69/335/EWG, który przewiduje zwolnienie z opodatkowania podatkiem kapitałowym operacji polegającej na podwyższeniu kapitału zakładowego spółki. Spornym w sprawie jest również, czy spółka komandytowo-akcyjna jest spółką kapitałową w rozumieniu Dyrektywy 2008/7/WE. Kolejna kwestia sporna dotyczy tego, czy Polska nowelizując ustawę o podatku od czynności cywilnoprawnych w dniu 19 grudnia 2003 r. i wprowadzając podwyższoną, w stosunku do uprzednio obowiązującej, stawkę opodatkowania zmiany umowy spółki, która weszła w życie z dniem 1 maja 2004 r., naruszyła zasadę stand still wyrażoną w Dyrektywie 69/355, która zastąpiła Dyrektywa 2008/7.

Sąd wskazał, że spółka komandytowo- akcyjna nie spełnia kryteriów uznania jej za spółkę kapitałową w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 2 w związku z art. 9 Dyrektywy 2008/7, a zatem opodatkowanie to pozostaje poza regulacją Dyrektywy 2008/7. Sąd pierwszej instancji za prawidłowe uznał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, że wskazane we wniosku o stwierdzenie nadpłaty czynności polegające na wniesieniu aportów do spółki komandytowo– akcyjnej będą opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych, jako zmiany umowy spółki osobowej, na podstawie przepisów krajowych, tj. regulacji zawartych w u.p.c.c. Następnie Sąd dodał, że zwolnienie przewidziane w art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69/335 nie miało zastosowania do zawarcia umowy spółki, jak również jej zmiany polegającej na podwyższeniu kapitału zakładowego. Uprawnionym zatem przez państwo polskie było opodatkowanie ww. czynności podatkiem od czynności cywilnoprawnych, a przewidziana w art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.c.c. stawka podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości 0,5% nie przekracza stawki podatkowej (tj. 1 %) przewidzianej w art. 7 ust. 2 Dyrektywy 69/335.

4. W skardze kasacyjnej pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W oparciu o art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 z ze zm., dalej "p.p.s.a."), autor skargi kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego tj.:

"a) art. 3 ust. 1 lit. b) Dyrektywy Rady z dnia 17 lipca 1969 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (69/335 EWG) (dalej "Dyrektywa 69/335") w związku z (art. 2 Aktu Akcesyjnego w związku z art. 1a pkt 2) Ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. 2010 r. Nr 101 poz. 649 ze zm. dalej "Ustawa o PCC") poprzez niewłaściwe zastosowanie (brak zastosowania) wyraźnego, bezwarunkowego i bezpośrednio skutecznego przepisu powołanej Dyrektywy w związku z brakiem stwierdzenia nieprawidłowej implementacji do krajowego porządku prawnego przepisu art. 3 ust. 1 lit. b) Dyrektywy 69/335 w związku ze zbyt wąską definicją spółki kapitałowej zawartą w art. 1a pkt 2) Ustawy o PCC, która nie uwzględnia faktu spełniania przez spółkę komandytowo-akcyjną wszystkich warunków wymaganych dla uznania danego podmiotu za spółkę kapitałową, przewidzianych w art. 3 ust. 1 lit. b) Dyrektywy 69/335, a w związku z powyższym dalsze naruszenia wskazane w lit. b) i e) poniżej; prawidłowe działanie Sądu powinno polegać na stwierdzeniu, iż spółka komandytowo-akcyjną jest spółką kapitałową w rozumieniu tej Dyrektywy, a przez to mają do niej zastosowanie wszystkie zasady wynikające z tej Dyrektywy, w związku z czym interpretacja powinna zostać uchylona,

b) art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69/335 w związku z art. 2 Aktu Akcesyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie (brak zastosowania) wyraźnego, bezwarunkowego i bezpośrednio skutecznego przepisu powołanej Dyrektywy poprzez stwierdzenie zgodności z prawem nałożenia na podwyższenie kapitału zakładowego spółki komandytowo-akcyjnej podatku kapitałowego, pomimo braku opodatkowania tej operacji w dniu 1 lipca 1984 r. (spółka komandytowo-akcyjną nie istniała w polskim porządku prawnym w tym czasie) co stoi w wyraźnej sprzeczności z powołanym przepisem Dyrektywy; prawidłowe działanie Sądu powinno polegać na stwierdzeniu, że transakcja podwyższenia kapitału zakładowego Spółki nie powinna być zgodnie z Dyrektywą opodatkowana, w związku z czym interpretacja powinna zostać uchylona,

c) art. 2 ust. 1. lit b) Dyrektywy Rady 2008/7/WE z dnia 12 lutego 2008 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (2008/7/WE) (dalej: "Dyrektywa 2008/7") w związku z art. 2 Aktu Akcesyjnego w związku z art. la pkt 2) Ustawy o PCC poprzez niewłaściwe zastosowanie (brak zastosowania) wyraźnego, bezwarunkowego i bezpośrednio skutecznego przepisu powołanej Dyrektywy w związku z brakiem stwierdzenia nieprawidłowej implementacji do krajowego porządku prawnego przepisu art. 2 ust. 1. lit b) Dyrektywy 2008/7/WE w związku ze zbyt wąską definicją spółki kapitałowej zawartą w art. la pkt 2) Ustawy o PCC, która nie uwzględnia faktu spełniania przez spółkę komandytowo-akcyjną wszystkich warunków wymaganych dla uznania danego podmiotu za spółkę kapitałową, przewidzianych w art. 2 ust. 1. lit b) Dyrektywy 2008/7/WE, a w związku z powyższym dalsze naruszenia wskazane w lit. d) i e) poniżej; prawidłowe działanie Sądu powinno polegać na stwierdzeniu, iż spółka komandytowo-akcyjna jest spółką kapitałową w rozumieniu tej Dyrektywy, a przez to mają do niej zastosowanie wszystkie zasady wynikające z Dyrektywy, w związku z czym interpretacja powinna zostać uchylona,

d) art. 9 Dyrektywy 2008/7 poprzez błędną wykładnię i stwierdzenie dopuszczalności wyłączenia przez polskiego ustawodawcę spółki komandytowo-akcyjnej z kategorii spółek kapitałowych, mimo że przepis ten przewiduje możliwość dokonania takiego wyłączenia jedynie w stosunku do spółek wskazanych w art. 2 ust. 2 tej dyrektywy, a nie spółek wskazanych w art. 2 ust. 1 lit. b) tej dyrektywy gdzie kwalifikowana powinna być spółka komandytowo-akcyjna; prawidłowe działanie Sądu powinno polegać na stwierdzeniu, że polski ustawodawca nie miał prawa wyłączenia spółki komandytowo-akcyjnej z kategorii spółek kapitałowych w rozumieniu Dyrektywy 2008/7 i mają do niej zastosowanie wszelkie zasady opodatkowania spółek kapitałowych wynikające z tej Dyrektywy, w związku z czym interpretacja powinna zostać uchylona,

e) art. 3 ust. 2 Dyrektywy 69/335 poprzez błędną wykładnię i stwierdzenie dopuszczalności wyłączenia przez polskiego ustawodawcę spółki komandytowo-akcyjnej z kategorii spółek kapitałowych, mimo że przepis ten przewiduje możliwość dokonania takiego wyłączenia jedynie w stosunku do spółek wskazanych w art. 3 ust. 2 tej dyrektywy a nie spółek wskazanych w art. 3 ust. 1 lit. b) tej dyrektywy gdzie kwalifikowana powinna być spółka komandytowo-akcyjna; prawidłowe działanie Sądu powinno polegać na stwierdzeniu, że polski ustawodawca nie miał prawa wyłączenia spółki komandytowo-akcyjnej z kategorii spółek kapitałowych w rozumieniu Dyrektywy 69/335 i mają do niej zastosowanie wszelkie zasady opodatkowania spółek kapitałowych wynikające z tej Dyrektywy, w związku z czym interpretacja powinna zostać uchylona".

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. pełnomocnik spółki podniósł ponadto zarzut naruszenia przepisów postępowania tj.:

"a) art. 141 § 4 PPSA mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez sporządzenie uzasadnienia Wyroku w sposób, które nie wskazuje podstawy prawnej dla przyjmowanych przez Sąd tez, a w szczególności dla pominięcia przez Sąd wyraźnych, bezwarunkowych i bezpośrednio skutecznych przepisów obu dyrektyw kapitałowych wskazanych w pkt 1), a poza tym pozostaje wewnętrznie sprzeczne,

b) art. 146 § 1 PPSA w związku z art. 2 Aktu Akcesyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak bezpośredniego zastosowania wskazanych wyżej wyraźnych, bezwarunkowych i bezpośrednio skutecznych art. 3 ust. 1 lit. b) Dyrektywy 69/335, art. 3 ust. 2 Dyrektywy 69/335, art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69/335, art. 2 ust. 1. lit b) Dyrektywy 2008/7, pomimo braku prawidłowej implementacji treści przywołanych dyrektyw przez Polskę; prawidłowe działanie Sądu powinno podlegać na zastosowaniu powołanych wyżej przepisów Dyrektywy 69/335 i Dyrektywy 2008/7 i stwierdzeniu, że transakcje opisane przez Wnioskodawcę nie podlegają opodatkowaniu PCC a w konsekwencji na uchyleniu interpretacji indywidualnej".

W odpowiedzi na skargę kasacyjna Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

5. Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona uzasadnionych podstaw wobec czego podlega oddaleniu. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest bowiem granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Innymi słowy, wskazanie przez autora skargi kasacyjnej przepisów, jakie w jego ocenie naruszył sąd administracyjny pierwszej instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym to naruszenie polegało, wyznacza granice, w których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty, jak ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. Wniesiona skarga kasacyjna, mimo że sporządzona została przez profesjonalnego pełnomocnika, obarczona jest szeregiem wad, które wykluczają możliwość merytorycznego odniesienia się do sformułowanych w niej zarzutów.

Przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy była decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 19 kwietnia 2013 r. w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych. W zarzutach dotyczących naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania skarżący zawarł wniosek o uchylenie interpretacji, a więc aktu, który nie był przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji. Nieuzasadniony jest zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Powołany przepis wskazuje na uzasadnienie jako jeden z elementów wyroku. Jego istota ogranicza się zatem do ustalenia wymaganej treści uzasadnienia wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wskazane w tym przepisie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu ustosunkował się do twierdzeń spółki i wyjaśnił jakie motywy kierowały sądem przy rozstrzyganiu sprawy. Rozpatrując sprawę Sąd dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego, co również znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku. Reasumując uprawnione jest twierdzenie, że sporządzone przez Sąd uzasadnienie rozstrzygnięcia jest prawidłowe. Z kolei opisując zarzuty natury procesowej, autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie art. 146 § 1 p.p.s.a., czyli przepisu, którego Sąd w ogóle nie stosował. Zgodnie bowiem z art. 146 §1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a., uchyla ten akt lub interpretację, albo stwierdza bezskuteczność czynności. Niewątpliwie można byłoby zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie powyższego przepisu, gdyby kontroli sądowej poddana została interpretacja podatkowa. Kontroli Sądu poddana była zaś decyzja ostateczna Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 19 kwietnia 2013 r. Postępowanie podatkowe, które było przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy sygn. akt I SA/Bd 463/13, dotyczyło określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu podwyższenia kapitału zakładowego spółki, dokonanego w formie aktu notarialnego z 29 września 2012 r.

Pełnomocnik skarżącej spółki, co prawda, pismem z 18 października 2013 r. sprostował oczywistą omyłkę pisarską na stronie 4 skargi kasacyjnej i zdanie: "Wniosek wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego oraz przebieg postępowania przed Organem" zastąpił zdaniem: "Wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych oraz przebieg postępowania przed Organem", jednakże na stronach 2, 3, 4 skargi kasacyjnej, sześciokrotnie stwierdza, że "interpretacja powinna być uchylona". Na stronie 10 skargi kasacyjnej pełnomocnik spółki stwierdza, że "Organ podatkowy oceniając stanowisko Wnioskodawcy o wydanie interpretacji indywidualnej, a Sąd oceniając tak wydaną interpretację, powinien powołać się na treść Dyrektywy". Na stronie 17 skargi kasacyjnej, "argumenty przedstawione przez Dyrektora w interpretacji indywidualnej, zaś na stronie 17 skargi kasacyjnej, dwukrotnie pisze o "braku uchylenia interpretacji".

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że ustawodawca wprowadził przymus adwokacko- radcowski po to, by realnie wyegzekwować rygoryzm formalny w stosunku do skargi kasacyjnej. Opisane wyżej zarzuty dotyczące naruszeń prawa materialnego i prawa procesowego skierowane wobec wyroku Sądu, który kontrolował zgodność z prawem decyzji wymiarowej, nie kontrolował zaś indywidualnej interpretacji podatkowej, nie mogą być przedmiotem kontroli instancyjnej. Warunkiem tej kontroli jest sformułowanie skargi kasacyjnej w postaci profesjonalnego, poprawnego jurydycznie wywodu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.4.wydanie LEX Wolters Kluwer, W.2011, s.566-567).

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 tej ustawy i § 14 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).