Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 197/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz, Sędziowie NSA Maria Myślińska (spr.), Hanna Szafrańska – Falkiewicz, Protokolant Anna Fyda, po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2004 r., sygn. akt V SA 3474/03 w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie z dnia 14 lipca 2003 r., Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Warszawie na rzecz R. M. 1.050 zł (słownie: jeden tysiąc pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 listopada 2004 r. sygn. akt V SA 3474/03 oddalił skargę R. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie z dnia 14 lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe z następującym uzasadnieniem.

W dniu 26 kwietnia 2000 r. na wniosek R. M. na podstawie zgłoszenia celnego SAD nr [...] objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym importowany z Francji samochód osobowy marki Seat Cordoba o wartości 7.000 franków francuskich. Do zgłoszenia dołączono fakturę nr 622 z dnia 14 kwietnia 2000 roku wystawioną przez sprzedawcę, tj. firmę [...] z siedzibą w Genas, Deklarację Wartości Celnej z dnia 26 kwietnia 2000 roku oraz ocenę techniczną Zespołu Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego A.P. o nr T 1948/00 z dnia 26 kwietnia 2000 roku.

Naczelnik Urzędu Celnego IV w Warszawie decyzją z dnia 13 marca 2003 roku o nr [...] uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej, stawki celnej i wymiaru cła oraz ustalił wartość celną importowanego pojazdu w wysokości 13.000 FRF, stawkę celną autonomiczną w wysokości 35% (2.500 eur/szt.) oraz kwotę długu celnego na poziomie 10.061,30 złotych.

Po rozpatrzeniu odwołania importera Dyrektor Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie decyzją z dnia 14 lipca 2003 roku o nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W skardze na powyższą decyzję zarzucono organom celnym naruszenie art. 122, 187 i 191 Ordynacji podatkowej, polegające na zaniechaniu wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy oraz dokonanie przez organ celny ustaleń w sposób arbitralny i dowolny, bez oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że faktura nr [...] nie jest mu znana i nigdy nie stanowiła dowodu jakiejkolwiek transakcji dokonanej przez niego, w szczególności nie dotyczyła zakupu samochodu Seat Cordoba (rok prod. 1994, nr nadwozia [...]). Skarżący zakwestionował wiarygodność "nowych" faktur, tj. faktur przedstawianych w miejsce faktur dołączonych do zgłoszenia celnego, a nadto podniósł, że otrzymał decyzję organu I instancji, od której wniósł odwołanie, natomiast decyzja II instancji skierowana została do Jacka Maja.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w świetle uzyskanych od francuskich władz celnych informacji, organ celny był uprawniony do dokonania korekty wartości celnej.

Sąd wskazał, że zgodnie z postanowieniami art. 11 ust. 3 Protokołu nr 6 do Układu Europejskiego organy celne obu państw były uprawnione do wykorzystywania jako dowodów, otrzymanych informacji i dokumentów, w tym przypadku faktury [...]. Zdaniem Sądu organy celne miały prawo zakwestionować autentyczność przedłożonej przez skarżącego przy zgłoszeniu celnym faktury, zgodnie bowiem z art. 2 Protokołu nr 6 o wzajemnej pomocy w sprawach celnych do Układu Europejskiego, zebrane przez francuskie organy celne informacje i dowody zostały udostępnione polskiej administracji celnej w celu zapewnienia prawidłowego stosowania ustawodawstwa celnego, w szczególności przez zapobieganie, prowadzenie dochodzeń i wykrywanie naruszeń tego ustawodawstwa.

Sąd uznał za chybione zarzuty skarżącego, że organy celne w swojej decyzji nie wykazały, dlaczego właśnie fakturę ujawnioną przez francuskie władze celne uznały za wiarygodną, pomimo, że za prawdziwością danych ujętych w fakturze nr 622 przemawiała treść dołączonej do zgłoszenia celnego opinii technicznej. Sąd uznał, że sam fakt, że faktura nr [...] została odnaleziona przez francuskie władze celne w toku postępowania prowadzonego na wniosek władz polskich, uprawniała władze polskie do wykorzystywania jej jako dowodu. Do tego celu, z mocy postanowień Protokołu nr 6 o wzajemnej pomocy w sprawach celnych, organy celne nie były zobligowane do przeprowadzenia jakiegokolwiek dodatkowego postępowania dowodowego.

Odnosząc się do zarzutu zastosowania przez organ celny stawki celnej w wysokości 35 procent Sąd wskazał, że obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z innymi państwami bądź grupami państw są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towar importowany spełnia warunki ich zastosowania. Sąd podkreślił, że przepisy art. 13 i 16 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, dotyczące definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 107, poz. 1217) uzależniają możność zastosowania obniżonych stawek celnych od wystąpienia określonych przesłanek.

Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 16 Protokołu nr 4 produkty pochodzące ze Wspólnot Europejskich korzystały przed 1 maja 2004 roku w imporcie do Polski (i odwrotnie) z obniżonych stawek celnych pod warunkiem przedłożenia jako dowodu pochodzenia świadectwa przewozowego EUR 1 albo deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym. W niniejszej sprawie, wobec zakwestionowania wiarygodności przedłożonej przy zgłoszeniu celnym faktury, organ celny przyjął, iż zakwestionowana została nie tylko podana na tym dokumencie cena transakcyjna, ale także wiarygodność innych w nim zamieszczonych danych dotyczących towaru, w tym i wiarygodność deklaracji pochodzenia towaru. Z uwagi na to Sąd uznał, że organ celny w sposób prawidłowy i zgodny z interesem skarżącego, opierając się na danych wynikających z tzw. nr VIN, ustalił, że importowany samochód był wyprodukowany w Hiszpanii i uznał tę informację za wystarczający dowód pochodzenia dla zastosowania stawki celnej autonomicznej w wysokości 35% (2.500 eur/szt.). Sąd uznał, iż bez znaczenia dla oceny sprawy jest podniesiony w skardze zarzut, że w uzasadnieniu decyzji organ podał należną stawkę celną w wysokości 35% (1250 eur/szt.), gdyż jest to oczywisty błąd pisarski.

Sąd uznał, że w toku postępowania nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu strony, czy też zasady zaufania obywateli do organów państwa i podkreślił, że wydając rozstrzygnięcie, organy celne działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów celnych i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W ocenie Sądu wnioski organu odwoławczego wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów, a więc nie stanowią naruszenia prawa.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wskazał jako jej podstawę:

1. Naruszenie prawa materialnego, przejawiające się obrazą art. 13 § 1, art. 23 § 7 w zw. z art. 29 § 1 oraz art. 85 § 1, a także art. 222 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75 poz. 802 z późn. zm.), a także art. 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.)

2. Naruszenie prawa procesowego, przejawiające się obrazą art. 134 § 1 i art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) w związku z art. 231 kpc.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania lub uchylenie tego wyroku oraz decyzji Dyrektora Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie z dnia 14 lipca 2003 r. oraz o zasądzenie kosztów procesu, a w przypadku zmiany wyroku – kosztów za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że Sąd I instancji powołując się na art. 2 Protokołu nr 6 o wzajemnej pomocy w sprawach celnych, uznał, iż polskie władze celne nie były zobligowane do przeprowadzenia jakiegokolwiek dodatkowego postępowania dowodowego. Ponadto w zakresie zastosowanej w sprawie stawki celnej autonomicznej, ustalonej na podstawie stałych oznaczeń na towarze - tu numeru VIN, utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w zakresie zastosowanej stawki celnej autonomicznej w wysokości 35 % nie mniej niż 1250 EUR/szt., Sąd uznał za "oczywisty błąd pisarski", a także nie odniósł się co do błędnego oznaczenia strony postępowania celnego w decyzji odwoławczej utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, jak również nie ocenił legalności skarżonych decyzji w zakresie wymiaru odsetek wyrównawczych.

Skarżący podkreślił, że ocena materiału dowodowego, dokonana przez organ celny nastąpiła w sposób dowolny, naruszający normy art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji. Organ celny bez wystarczającego uzasadnienia uznał dowody, dostarczone przez zagraniczną administrację celną za bardziej wiarygodne od dowodów zgromadzonych w toku postępowania celnego oraz, że stosując przy ustaleniu wartości celnej towaru, przyjęły za podstawę tzw. metodę ostatniej szansy, o której mowa w art. 29 § 1, nie uzasadniając przyczyn pominięcia innych metod zawartych w przepisach art. 25-28 Kodeksu celnego. Ponadto organ pominął zarówno wynik rewizji celnej i oględzin sprowadzonego pojazdu, dokonanych przez funkcjonariusza w dniu zgłoszenia jak również nie wziął pod uwagę stopnia uszkodzenia samochodu, który zgodnie z opinią biegłego rzeczoznawcy wynosił 50 %. Skarżący wskazał również, że organy celne nie wzięły pod uwagę, iż do zgłoszenia celnego przedłożono oryginalny dokument zakupu pojazdu, spełniający wymagania do zastosowania obniżonej stawki celnej jak również dokumenty celne wywozowe, w których dane co do tożsamości towaru, jego wartości a także określenia środka przewozowego są zbieżne z polskimi dokumentami celnymi, obejmującymi towar procedurą dopuszczenia do obrotu. Mając powyższe na uwadze, kwestionując wartość celną samochodu polskie organy celne uznały, iż przedłożona fotokopia faktury o nr A 003127 i wartości 13.000 FRF jest jedynym wiarygodnym dokumentem, stanowiącym podstawę do zakwestionowania wartości celnej oraz zasad zastosowania preferencyjnego cła - tu stawki celnej obniżonej, bez przeprowadzenia analizy porównawczej dokumentów i ich oceny zgodnie z zasadami prawa i doświadczenia życiowego.

Uzasadniając powyższe zarzuty skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2004 r. o sygn. akt V SA 3490/03, uchylający zaskarżoną decyzję w analogicznym jak powyższy stanie prawnym i zbliżonym stanie faktycznym.

Skarżący zakwestionował także rozstrzygnięcie Sądu, który orzekając w granicach sprawy i nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie dopatrzył się naruszenia art. 210 ustawy Ordynacja podatkowa w zakresie wymiaru odsetek wyrównawczych. Zawarte bowiem w sentencji decyzji utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją rozstrzygnięcie co do odsetek wyrównawczych, nie odpowiada wymaganiom art. 210 Ordynacji podatkowej, gdyż stanowiąc, iż "wysokość odsetek wyrównawczych (...) określi Wydział Finansowy Izby Celnej Port Lotniczy" przesądza jedynie zasadę, iż odsetki się należą, podczas gdy prawidłowe rozstrzygnięcie winno określać ich wysokość za jeden dzień oraz początkową datę ich naliczania wraz ze wskazaniem daty końcowej.

Ponadto, zdaniem skarżącego WSA w Warszawie pominął w sprawie przesłankę nieważnościową, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa. Bezspornym jest bowiem, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie z dnia 14 lipca 2003 r. o nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego IV w Warszawie nr [...], której stroną był Pan Ryszard Maj, skierowana została do J. M. - syna skarżącego i strony w innym toczącym się postępowaniu. Zdaniem skarżącego, obowiązki wynikające z decyzji II instancji nałożone zostały na osobę nie będącą stroną w sprawie, a tym samym decyzja z dnia 14 lipca 2003 r. dotknięta jest wadą nieważności, na podstawie przepisu wskazanego powyżej.

Dyrektor Izby Celnej w Warszawie nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszym rzędzie należy odnieść się do zarzutu skarżącego polegającego na skierowaniu decyzji organu II instancji do Jacka Maja, a tym samym nałożenia obowiązków na osobę nie będącą stroną postępowania administracyjnego.

Materiał dowodowy potwierdza, że decyzja organu I instancji skierowana została do Ryszarda Maja, który złożył od niej odwołanie, natomiast decyzja organu II instancji skierowana została do syna skarżącego – J. M. – uczestnika innego postępowania administracyjnego. Kwestię tę podniósł skarżący w skardze na decyzję ostateczną (441), jednak Sąd I instancji uchylił się od jej oceny, aczkolwiek miała ona zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w ramach badania legalności zaskarżonej decyzji. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi tu bowiem o ocenę interesu prawnego w rozumieniu art. 50 p.p.s.a. we wzruszeniu tejże decyzji w drodze kontroli przez sąd oraz w zależności od jej wyniku oceny przesłanki nieważności decyzji na tle art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Zatem przy ponownym rozpoznawaniu sprawy rolą sądu będzie zbadanie i ustalenie statusu prawnego skarżącego w sytuacji gdy był on uczestnikiem postępowania administracyjnego, zaś adresatem decyzji ostatecznej jest inna osoba, która nie brała udziału w tym postępowaniu, a w konsekwencji jego uprawnień do złożenia skargi w świetle art. 50 § 1 p.p.s.a. i w zależności od dokonanych ustaleń ewentualnego rozpoznania skargi z uwzględnieniem art. 134 p.p.s.a.

W tych okolicznościach zbędne jest analizowanie pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Z przytoczonych względów na oparciu o art. 185 § 1, art. 203 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.