Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1644/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6264 Zarząd gminy (powiatu, województwa)
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 pkt 1a
journal: Dz.U. 2002 nr 113 poz 984
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta.
article: wyrok TK z 13 marca 2007r. (sygn. akt K8/07)
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski (spr.) sędzia del. WSA Mariola Kowalska Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2007 r. sygn. akt III SA/Po 422/07 w sprawie ze skargi Rady Gminy Z. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu wójta oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt III SA/Po 422/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi Rady Gminy Z., uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody W. z dnia [...], nr [...] stwierdzające nieważność uchwały o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy Z.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji podał, że Rada Gminy Z. uchwałą z dnia [...] odmówiła stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy Z. – K. U., z powodu niezłożenia w terminie oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka. W ocenie organu nadzoru ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) przewiduje jedynie obowiązek podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu, natomiast nie zawiera podstawy prawnej do podjęcia uchwały o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. W związku z powyższym Wojewoda W. w drodze rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdził nieważność przedmiotowej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę Rady Gminy Z. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, wskazując, iż powołane przez organ nadzoru przepisy art. 24j ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym i art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984 ze zm.) zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i w związku z powyższym utraciły moc obowiązującą z dniem 19 marca 2007 r. (wyrok TK z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt K 8/07 – Dz. U. Nr 48, poz. 327). Skoro zatem przepisy stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia nadzorczego nie posiadają, w dacie orzekania przez Sąd, mocy obowiązującej, to podniesione w nim zarzuty są pozbawione podstawy prawnej. W odniesieniu do stanowiska Wojewody W. Sąd I instancji powołał pogląd wyrażony w orzeczeniu NSA z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1395/05, w którym stwierdzono, że "uchwała rady gminy odmawiająca, mimo wezwania wojewody, wygaszenia mandatu wójta ma charakter opinii, oświadczenia woli rady będącego wyrazem odmiennej interpretacji prawnych konsekwencji określonych faktów. Taki jej charakter sprawia, że nie można byłoby w stosunku do niej zasadnie podnieść zarzutu naruszenia prawa, a tym samym stwierdzić jej nieważności".

Od powyższego wyroku Wojewoda W. złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W skardze kasacyjnej organ nadzorczy powtórzył zarzut naruszenia art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że Rada Gminy Z. podejmując w dniu [...] uchwałę o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta, miała kompetencje do wydania takiego rozstrzygnięcia. Z wykładni art. 26 ust. 2 powyższej ustawy wynika bowiem, zdaniem Wojewody W., że rada gminy nie posiada kompetencji do oceny przyczyn i okoliczności uchybienia terminu w złożeniu oświadczenia o działalności gospodarczej, które powinien złożyć organ wykonawczy gminy. Za nietrafne organ nadzorczy uznał stanowisko Sądu, że powołana uchwała, jest opinią rady stanowiącą wyraz oceny wezwania dokonanego przez wojewodę, gdyż uchwała ta ma w istocie charakter merytoryczny.

W skardze kasacyjnej podniesiono, że niewątpliwe jest, iż Wójt Gminy Z. nie złożył w wymaganym terminie oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka, a zarówno uchwała Rady Gminy, jak i rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające jej nieważność zostały podjęte na podstawie stanu prawnego sprzed orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i tym samym zakwestionowane przepisy korzystały wówczas z domniemania konstytucyjności.

Pismem z dnia 19 września 2007 r. Rada Gminy Z. złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną, wnosząc o jej oddalenie oraz o zasądzenie od Wojewody na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie może odnieść zamierzonych skutków. Co prawda ma rację wnoszący tę skargę Wojewoda W., że rada może podejmować uchwały tylko na podstawie upoważnienia ustawowego i że za takie upoważnienie nie mogła być w rozpoznawanej sprawie uznana norma art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, która upoważniała radę gminy do podjęcia jedynie deklaratoryjnej uchwały wygaszającej mandat wójta, tym bardziej że konstytucyjność tej normy została zakwestionowana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007 r. (sygn. akt K 8/07), ale nie oznacza to w świetle dotychczasowego orzecznictwa NSA (zob. wyrok z 17 października 2006 r. sygn. akt II OSK 1395/05), że rada nie może wyrazić własnej opinii w sprawie na podstawie przepisów ogólnie upoważniających i uznać, że jej zdaniem ustawowo określone warunki do wygaszenia mandatu nie zaszły.

Ale nawet gdyby założyć, że przedmiotowej uchwały Rady Gminy Z. nie można traktować w kategoriach opinii – a są ku temu podstawy, co zasadnie podnosi się w skardze kasacyjnej – to nie sposób nie zauważyć, że uchwała, o której mowa, wywołuje taki skutek prawny jak uchwała o odmowie podjęcia uchwały o wygaszeniu mandatu, a taką uchwałę ww. Rada nie tylko mogła, ale – jak się zdaje – powinna podjąć, jeżeli z jakichś względów nie chciała podjąć uchwały o wygaszeniu mandatu wójta. Jeżeli tak to uchwała Rady Gminy Z., będąca przedmiotem oceny w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie miała – jak twierdzi Wojewoda W. – charakteru rozstrzygającego o istocie sprawy i nie odbierała mu kompetencji do ewentualnego działania w drodze zarządzenia zastępczego w ówcześnie obowiązującym stanie prawnym. W konsekwencji pozostawienie przedmiotowej uchwały w obrocie prawnym, w wyniku wydania zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uchylającego sporne rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody W. z dnia [...], nie stanowi naruszenia prawa, a jeżeli tak to mimo innego uzasadnienia, wyrok ten odpowiada prawu, co mając na uwadze orzeczono w sentencji na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).