Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 78/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 39 ust. 1 i ust 2
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, po rozpatrzeniu odwołania A. P. od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. odmówił przyznania A. P. zasiłku celowego na zakup leków. Organ I instancji przywołał przepisy art. 7 pkt 6, art. 8 ust. 1 pkt 3, art. 39 ust. 1 i 2 , art. 41 pkt 1, art. 106 ust 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 930 z późn. zm. – dalej "u.p.s."). W uzasadnieniu wskazał, że strona wystąpiła w dniu 26 maja 2017 r. z wnioskiem o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup leków. W trakcie wywiadu środowiskowego strona oświadczyła, iż mieszka, ale odrębnie gospodaruje z B. K. Jest osobą niepracującą i posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Pozyskuje środki na życie z żebrania w kwotach od 20 do 30 złotych miesięcznie. Z posiadanego dochodu strona zaspokaja potrzeby życiowe takie jak żywność i zakup środków czystości. Strona wyjaśniła, że ma nieodpłatnie udostępnione łóżko w jednym z dwóch pokoi oraz swoje miejsce w szafie na rzeczy osobiste, środki czystości, przybory kuchenne. Fakt prowadzenie odrębnego gospodarstwa domowego argumentowała tym, że B. K. nie jest rodziną i nie pomaga stronie w żaden sposób. Organ I instancji wyjaśnił, że B. K. , mimo prośby pracownika socjalnego, nie wypełniła oświadczenia w sprawie prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych. Wobec powyższego stwierdził, że działania A. P., który oświadczył, że B. K. nie jest stroną postępowania administracyjnego uniemożliwiły zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego dotyczącego prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych .Nie dał wiary wyjaśnieniom i deklaracjom strony. Podkreślił, że uzyskiwanie kwot od 20 do 30 zł miesięcznie nie pozwala stronie na zabezpieczenie niezbędnych potrzeb życiowych. Wskazał w szczególności na ich wspólne centrum życiowe strony oraz fakt, że strona nie reguluje żadnych opłat mieszkaniowych. Uznał wobec powyższego, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z B K. W konsekwencji stwierdził, że po uwzględnieniu jej renty z ZUS, dochód na członka rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi 3 759.66zł i przekracza kryterium dochodowe, które w przypadku rodziny dwuosobowej wynosi 1028.00 zł. Wskazał, że strona jest w stanie we własnym zakresie pokryć koszt zakupu leków w wysokości 145.64 zł. Organ I instancji wskazał nadto, że ustawa o pomocy społecznej przewiduje dla osób, które nie spełniają kryterium dochodowego, a sytuacje ich można uznać za przypadek szczególnie uzasadniony, pomoc w formie zasiłku celowego specjalnego lub celowego zwrotnego zgodnie z treścią art.41 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. Uznał, że taka sytuacja nie występuje w rozpatrywanym przypadku. Wyjaśnił dodatkowo, że w bieżącym roku wysokość środków finansowych jaką dysponuje na realizację świadczeń w formie zasiłku celowego, celowego specjalnego i zwrotnego wynosi średnio 83.333 zł miesięcznie, a liczba osób ubiegających się o pomoc w tej formie wynosi średnio 284, co wymusza konieczność wnikliwego oceniania sytuacji osób występujących o przyznanie pomocy.

W odwołaniu strona wskazała, że organ I instancji dokonał niewłaściwego obliczenia wysokości dochodu i kryterium dochodowego bowiem błędnie przyjął, iż wraz z B. K. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Tymczasem nie można mówić o wspólnym prowadzeniu gospodarstwa domowego w tym przypadku. Zdaniem strony, skoro B. K. nie jest z nim spokrewniona to powinna być brana pod uwagę tylko jego sytuacja finansowa. Jakkolwiek dochody strony są bardzo skromne i nieregularne to ona sama nie pozostaje na utrzymaniu B. K., a przysługi jakie jej wyświadcza w codziennym życiu nie mogą spełniają warunków wspólnego gospodarowania. Ponadto nie zgodziła się z formą przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Zarzut, że B. K. nie złożyła oświadczenia uznała za niezasadny, gdyż nie jest ona stroną postępowania. Uznała decyzję, za krzywdzącą ponieważ faktycznie nie dysponuje środkami na leki. Zdaniem strony zaskarżona decyzja, jako dowolna i oparta na nieprawidłowo poczynionych ustaleniach faktycznych nie powinna się ostać.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku – Białej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium ponownie rozpatrzyło sprawę na podstawie całego materiału dowodowego podnosząc przede wszystkim, że zgodnie art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Kolegium wskazało na treść art. 39 ust. 1 u.p.s. i podkreśliło, że jednym z podstawowych warunków przyznania zasiłku celowego jest spełnienie kryterium dochodowego, przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 u.p.s. Wyjaśniło dalej, że w świetle art. 6 ust. 14 u.p.s. ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie należy przez to rozumieć rodzina osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.

Dalej wskazało, że niniejsza sprawa była już rozpatrywana przed Kolegium, które to decyzją z dnia [...]. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta B. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kolegium odniosło się do ustaleń dokonanych przez organ I instancji uznając, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy. Zauważyło, że prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego jest możliwe pod warunkiem posiadania stałego dochodu, z którego osoba jest w stanie się utrzymać (patrz WSA w Wrocławiu w wyroku z dnia 11.02.2015r. IV SA/Wr 473/14). Wobec powyższego wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 6 pkt 14 u.p.s., rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Kolegium powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt IOSK 618/13 oraz z dnia 25 czerwca.2014r. sygn. akt I OSK 801/13 wskazało, że istotną cechą wspólnego gospodarowania jest pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy. Zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji odnośnie nie prowadzenia przez stronę odrębnego gospodarstwa domowego, bowiem zyskiwanie przez stronę kwot od 20 do 30 zł miesięcznie nie pozwala na zabezpieczenie niezbędnych potrzeb w postaci żywności, środków czystości, leków, tym bardziej, że strona deklaruje, iż nie korzysta ze wsparcia innych osób, czy instytucji takich jak np. Bank Chleba czy Towarzystwo Pomocy św. Brata Alberta. Strona nie reguluje również żadnych opłat mieszkaniowych, nie posiada własnych sprzętów, przyborów kuchennych itp.

Kolegium jednocześnie zaznaczyło, że w sytuacjach wątpliwych czy mamy do czynienia z osobą samotnie gospodarującą, czy prowadzącą gospodarstwo z osobami wspólnie zamieszkującymi, powinien rozstrzygać wywiad środowiskowy. To bowiem pracownik przeprowadzający wywiad jest najwłaściwszą osobą do oceny rzeczywistej odrębności gospodarstw, w szczególności tego, czy osoby mające ten sam adres zamieszkania nie zaspokajają wzajemnie swoich potrzeb, nie ponoszą wspólnych wydatków, nie czerpią wzajemnych korzyści, nie przyczyniają się do funkcjonowania tworzonej przez nich wspólnoty, nie zarządzają czymś wspólnie. W ocenie Kolegium organ I instancji prowadząc postępowanie udowodnił, iż strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z B. K. w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej. Stąd też właściwie wzięto pod uwagę dochód B. K. dokonując weryfikacji kryterium dochodowego strony. Zatem kryterium dochodowe rodziny w rozumieniu przepisów u.p.s. zostało znacznie przekroczone. Dochód B. K. z tytułu renty (wg informacji ZUS) w miesiącu kwietniu 2017 r. łącznie wyniósł 3739,66 zł, a zatem kryterium dochodowe dla rodziny dwuosobowej wynoszące 1028, 00zł zostało znacznie przekroczone. Wobec tego koszt zakupu leków w wysokości 145,64 zł nie powinien nadmiernie obciążyć budżety rodziny. Ponadto organ I instancji słusznie wskazał na brak przesłanek do zastosowania art. 41 u.p.s. dotyczących specjalnego zasiłku celowego.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że wspólne zamieszkiwanie strony i B. K. ma charakter prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Strona bowiem nie dysponuje własnym dochodem w wysokości umożliwiającej zaspokojenie nawet najbardziej podstawowych życiowych potrzeb. Nie ponosi żadnych wydatków mieszkaniowych.

Ponadto zauważyło, że decyzje wydawane na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. są decyzjami wydawanymi w ramach uznania administracyjnego, a badając zgodność z prawem tego rodzaju decyzji Kolegium przede wszystkim bada prawidłowość przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego i motywy dokonanego wyboru sposobu załatwienia sprawy. Wobec powyższego Kolegium wskazało, że odmowa przyznania stronie wnioskowanej pomocy została należycie umotywowana, a organ I instancji nie naruszył granicy uznania administracyjnego, odmawiając przyznania zasiłku celowego na wniosek z dnia 26 maja 2017 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Kolegium skarżący zarzucił naruszenie przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż Kolegium bezpodstawnie podzieliło pogląd wyrażony w decyzji organu I instancji, że skarżący prowadzi z B. K. wspólne gospodarstwo domowe w rozumieniu u.p.s.; naruszeniu art. 7 K.p.a - poprzez podjęcie decyzji przy braku uwzględnienia słusznego interesu obywatela; naruszeniu art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów przy formułowaniu wniosków w przedmiocie kryterium dochodowego; naruszeniu art. 138 § 1 kpa - poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji oraz naruszeniu art. 8 K.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w sposób godzący w zasadę budowania zaufania obywateli do Państwa i jego organów. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu podtrzymał zarzuty, jakie formułowane były pod adresem organu I instancji. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem prezentowanym przez organy obu instancji uznając je za nielogiczne, dyskryminujące i dyskredytujące. Dodał, że także wobec pracownika socjalnego, ani skarżący, ani B. K. nie złożyli oświadczenia o rzekomo wspólnym prowadzeniu gospodarstwa domowego. Zdaniem skarżącego fakt, że w mieszkaniu nie przechowuje on żadnych rzeczy i nie dysponuje przyborami kuchennymi czy sprzętami logicznie utwierdzać winno w przekonaniu, iż jego bytność w mieszkaniu ma wyłącznie charakter przebywania tam celem przenocowania, nie zaś celem uczynienia z tego lokalu centrum interesów i spraw życiowych skarżącego, a powoływanie się na dokument wykreowany przez pracownika socjalnego niczego nie dowodzi. Stwierdził, że okoliczności opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, mające uzasadniać istnienie wspólnego gospodarowania, w sprawie nie występują i nie zostały wykazane w toku postępowania dowodowego, a opierają się jedynie na spekulacjach organu administracji i stanowią jego nieuprawnioną ocenę, a wobec powyższego w sposób nieprawidłowy organy uznały, że kryterium dochodowe zostało przekroczone. Dodatkowo zauważył, że jest zmuszony korzystać z życzliwości osoby, która udzieliła mu dachu nad głową, bowiem od dwunastu lat oczekuje na rozpatrzenie przez miasto wniosku o przyznanie mu lokalu socjalnego, a organy pomocowe szukają podstaw do odmowy udzielenia mu jakiejkolwiek pomocy socjalnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 29 października 2018 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego podtrzymał jego osobistą skargę. Dodatkowo wskazał powołując się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 17 lutego 20111 r. sygn. akt II SA/Ke 14/11, że sam fakt wspólnego zamieszkiwania nie uprawnia do zaliczenia konkretnej osoby w poczet członków danej rodziny w rozumieniu u.p.s. Zauważył, że aby uznać, czy przy obliczaniu dochodu strony występującej z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego trzeba uwzględnić dochody innych osób nie wystarczy ustalić, że osoby te przebywają pod wspólnie w jednym mieszkaniu, co oznacza, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, lecz należy dokonać szerszych ustaleń pozwalających przyjąć istnienia stanu wspólnego gospodarstwa. Zdaniem pełnomocnika skarżący nawiązał z B. K. stosunek najmu pokoju, gdzie zamiast czynszu w pieniądzu zobowiązał się on do realizacji określonych czynności w zakresie pomocy w zakupach czy utrzymaniu porządku w mieszkami. W tym zakresie wskazał na regulacje wynikające z art. 659 K.c. Stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego organ pominął rzetelne i pełne przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka B. K. . Niepełne i błędne ustalenia poczynione w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie zostały dostatecznie wyjaśnione przez organ co uzasadnia zarzut naruszenia art. 7 i i art. 77 § 1 K.p.a. Jednocześnie wniósł o przyznanie wynagrodzenia za udzieloną z urzędu pomoc prawną i oświadczył, że koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone w żadnej części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.- dalej "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu.

Po pierwsze wskazać należy, że zgodnie z treścią artykułu 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Powyższe oznacza zatem, że organy administracji państwowej działają w oparciu o obowiązującą normę prawną, o przepisy prawa powszechnie obowiązującego.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku – Białej z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków. Organy obu instancji uznały, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z B. K. i przy ustalaniu kryterium dochodowego uwzględniły również jej dochód. Przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było znaczne przekroczenie kryterium dochodowego. Skarżący kwestionował ustalenia organów podkreślając, że jego zdaniem nie było podstaw do uwzględniania dochodu osoby, z którą nie jest spokrewniony, nie stanowi rodziny i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego.

W dniu wydawania decyzji przez organ I instancji jak i organ odwoławczy obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.- dalej "u.p.s."). Art. 2 ust. 1 u.p.s. zawierający konstytucyjną zasadę pomocniczości , stanowi iż, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 7 u.p.s. pomocy tej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Na mocy natomiast art. 8 ust. 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40,41, 78 i 91 przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł., zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny",

przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt. 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Ustawa o pomocy społecznej jednoznacznie określa, w jaki sposób organy obowiązane są ustalać dochód osób ubiegających się o przyznanie świadczenia. Ogólna definicja dochodu dla celów pomocy społecznej ujęta została w art. 8 ust. 3 u.p.s. Zgodnie z tą regulacją dochód stanowi sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, jak również kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób Pomoc społeczna jest instytucją mającą za zadanie wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Po myśli art. art. 39 ust 1 i 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

W sprawie sporną jest kwestia prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa domowego. Skarżący utrzymuje, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i spełnia określone przepisami prawa kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. Wobec powyższego wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 6 pkt 14 u.p.s., rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 618/13 (dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdzono że faktyczny związek, o jakim mowa w powołanym przepisie, oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie polega na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólnie gospodarować oznacza wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego. Cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują. Wbrew wywodom skargi taki stan udowodniono w niniejszej sprawie. W wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 626/14 (dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazano natomiast, że na okoliczność wspólnego gospodarowania składają się różne elementy, jak ponoszenie kosztów i opłat za mieszkanie, opieka udzielana w chorobie, wykonywanie zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, dysponowanie wspólnym dochodem z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu, organy obu instancji, prawidłowo opisały sytuację skarżącego i stwierdziły, że jest on osobą wspólnie zamieszkującą i gospodarującą z B. K.. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażany w literaturze (I.Sierpowska: Pomoc społeczna. Komentarz, Lex 2014), że w sytuacjach wątpliwych, czy mamy do czynienia z osobą samotnie gospodarującą, czy prowadzącą gospodarstwo z osobami wspólnie zamieszkującymi, powinien rozstrzygać wywiad środowiskowy. To pracownik przeprowadzający wywiad jest najwłaściwszą osobą do oceny rzeczywistej odrębności gospodarstw, w szczególności tego, czy osoby mające ten sam adres zamieszkania nie zaspokajają wzajemnie swoich potrzeb, nie ponoszą wspólnych wydatków, nie czerpią wzajemnych korzyści, nie przyczyniają się do funkcjonowania tworzonej przez nich wspólnoty, nie zarządzają czymś wspólnie. Nie ulega zdaniem Sądu wątpliwości, że kwestionowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie oparte zostało na rzetelnie przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym i przekonująco umotywowanych wnioskach pracownika socjalnego o prowadzeniu przez skarżącego i B. K. wspólnego gospodarstwa, a zatem prawidłowo wyliczyły dochód w rodzinie. Stąd też, Kolegium prawidłowo stwierdziło, iż rodzina strony posiada dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej powyżej ustawowego kryterium dochodowego.

Należy również wskazać, że przekroczenie kryterium dochodowego nie wyklucza możliwości przyznania stronie pomocy pieniężnej. Art. 41 u.p.s. stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (ust. 1), zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (ust 2). Zatem art. 41 u.p.s. przesądza o wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego, zasiłku celowego lub pomocy rzeczowej. Przyznanie wskazanych świadczeń nie może dotyczyć przypadków czy okoliczności zwykłych, powszechnych. W orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, że "szczególnie uzasadniony przypadek", w rozumieniu cytowanego przepisu będącego podstawą przyznania tego świadczenia, to taka sytuacja życiowa, która nie należy do zdarzeń codziennych i drastycznie ingeruje w plany życiowe osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia. O tym czy w danym przypadku mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie.

Jak natomiast wynika z powołanych wyżej przepisów, przyznanie świadczenia z zakresu pomocy społecznej ma charakter uznaniowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 K.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ administracji podejmując decyzje w ramach uznania administracyjnego winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia.

Podsumowując, w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący z poszanowaniem zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W ustalonym stanie faktycznym sprawy organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. Uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji, wbrew zarzutom skargi, odpowiada wymogom wynikającym z art. 107 § 3 K.p.a., bowiem zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne zawiera natomiast wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez skarżącego dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności, które przesądziły, że wnioskowana przez skarżącego pomoc nie została jej przyznana. Nie są zasadne również pozostałe zarzuty skargi, bowiem w toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych.

Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 p.p.s.a.