Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 360/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 198
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jedn.
article: art. 71 b  ust. 3 i 3a
journal: Dz.U. 1991 nr 95 poz 425
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Starszy referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi Powiatu L. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga Powiatu L. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów znak [...] z [...] marca 2017 r. w przedmiocie nakazu zwrotu do budżetu państwa nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 rok.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

Pismem z 23 marca 2012 r. nr [...] Minister Rozwoju i Finansów (dalej: Minister, organ) powiadomił Powiat L. o przyznanej kwocie części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 w wysokości [...] zł. Część oświatowa subwencji ogólnej została zwiększona w ciągu roku budżetowego o kwotę [...] zł, korygującą subwencję na rok 2012 z tytułu włączenia do subwencji rezerwy celowej nr [...], tj. do wysokości [...] zł.

W wyniku kontroli przeprowadzonej wobec beneficjenta przez Urząd Kontroli Skarbowej w K. (dalej: UKS) w zakresie celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi w 2012 r., w tym prawidłowości wprowadzania danych do Systemu Informacji Oświatowej (zwany dalej: SIO), mających wpływ na wysokość części oświatowej subwencji ogólnej w 2012 r., stwierdzono nieprawidłowości. Ustalono bowiem (protokół z 14 sierpnia 2014 r.), że skarżący otrzymał część oświatową subwencji ogólnej na 2012 r. zawyżoną o kwotę [...] zł oraz zaniżoną o kwotę [...] zł na skutek nieprawidłowości popełnionych przy wprowadzaniu danych do SIO według stanu na dzień 30 września 2011 r. w zakresie liczby uczniów/wychowanków przez: Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. [...] w S. – Technikum i Zasadniczą Szkołę Zawodową, Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w [...] - Liceum Ogólnokształcące, Młodzieżowy Ośrodek Socjoterapii (dalej: MOS) w [...] –Gimnazjum Specjalne, Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. [...] w H. – Szkołę Podstawową, Gimnazjum i Szkołę Przysposabiającą do Pracy.

Decyzją znak [...]z [...]listopada 2016 r. Minister, działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 198, zwana dalej: u.d.j.s.t.) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016 r., poz. 23 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), zobowiązał Powiat L. (zwany dalej: skarżący, beneficjent, powiat) do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 rok w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji Minister powołał się na protokół z kontroli z dnia [...] sierpnia 2015 r. przeprowadzonej przez UKS wobec powiatu w zakresie celowości

i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi w 2012 r., w tym prawidłowości wprowadzania danych do SIO, mających wpływ na wysokość części oświatowej subwencji ogólnej w 2012 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i ustalenie kwoty przypadającej do zwrotu w wysokości uwzględniającej opinię wyrażoną przez Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej w piśmie z [...] listopada 2016 r. nr [...]. W opinii tej Ministerstwo Edukacji Narodowej przedstawiło rekomendację przyjęcia wariantu II, dotyczącego zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej w wysokości [...] zł wskutek zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych, przy jednoczesnym zaniżeniu liczby uczniów o [...]z uwzględnieniem zmiany wskaźnika korygującego Di z 1,0493417623 do 1,0493827831.

Powyższy wariant został przyjęty w wyniku przeliczenia otrzymanej przez powiat w 2012 r. kwoty części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie zmniejszenia subwencji przy braku uwzględnienia liczby wychowanków MOS w [...], którzy na dzień [...] września 2011 r. nie przebywali w placówce, zostali jednak wykazani w SIO na podstawie posiadanych skierowań.

Decyzją znak [...] z [...] marca 2017 r. Minister, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 37 u.d.j.s.t., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu podjętej decyzji organ wskazał, że podstawę do naliczenia kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na 2012 r. dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla beneficjenta, stanowiły m.in. dane statystyczne dotyczące liczby uczniów (dzieci, wychowanków) w roku szkolnym 2011/2012, wykazywane przez dyrektorów szkół/placówek oświatowych w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień [...] września 2011 r. i [...] października 2011 r., zweryfikowane przez organ prowadzący (dotujący) szkoły i placówki oświatowe.

W SIO wykazywani byli również uczniowie (dzieci i młodzież, wychowankowie) na podstawie orzeczeń oraz opinii, o których mowa w art. 71 b ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2017 r. poz. 2198 ze zm., zwana dalej: u.s.o.).

Zgodnie z algorytmem, określonym w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012 (Dz. U. z 2011 r. Nr 288, poz. 1693, zwane dalej: rozporządzeniem MEN), wagą P2, P4 i P5 mogli być przeliczeni uczniowie (dzieci i młodzież, wychowankowie) posiadający orzeczenie, o którym mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o. Warunków do ujęcia w SIO,

a następnie uwzględnienia przy naliczeniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 przy ww. wagach, nie spełniali uczniowie (dzieci i młodzież, wychowankowie), którzy według stanu na dzień 30 września 2011 r. nie posiadali ww. orzeczeń

o potrzebie kształcenia specjalnego.

Organ podał, że kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie i zagrożone niedostosowaniem społecznym, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki odpowiednio w przedszkolach

i szkołach ogólnodostępnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5 u.s.o.

Jedyną podstawą do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym

w SIO, według stanu na dzień [...] września 2011 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012, stanowiły aktualne orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego. Uczniowie posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego na dzień sporządzania sprawozdania SIO, tj. na dzień [...] września 2011 r., powinni zostać wykazani w SIO zgodnie

z niepełnosprawnością wskazaną w orzeczeniu wydanym na dany etap edukacyjny.

Ponadto, zgodnie z algorytmem określonym w załączniku do rozporządzenia MEN, wagą P33 mogli być przeliczeni wychowankowie młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach. W sytuacji, gdy na dzień 30 września 2011 r. wychowankowie nie zgłosili się do placówki i nie korzystali

z zakwaterowywania w ośrodku, brak było podstaw do wykazania ich w SIO według stanu na dzień sprawozdawczy, a tym samym brak podstaw do uwzględnienia ich przy naliczeniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012.

Minister wyjaśnił, iż podstawę dokumentowania liczby uczniów/wychowanków

w szkole/placówce stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej

i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. z 2002 r. Nr 23, poz. 225 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem z 2002 r.).

Według przepisów tego aktu, szkoła prowadzi księgę uczniów, w której wpisuje się m.in. datę przyjęcia ucznia do szkoły oraz odnotowuje się datę ukończenia szkoły albo datę i przyczyny opuszczenia szkoły przez ucznia. Wpisów w księdze uczniów dokonuje się chronologicznie według dat przyjęcia uczniów do szkoły. Specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek socjoterapii oraz placówka zapewniająca opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania prowadzą księgę wychowanków. Do księgi wychowanków wpisuje się m.in. datę przyjęcia wychowanka do placówki oraz datę

i przyczynę skreślenia z listy wychowanków. Wpisów w księdze wychowanków dokonuje się chronologicznie według dat przyjęcia wychowanków. Wpisów w księdze ewidencji, w księdze uczniów oraz w księdze wychowanków dokonuje się na podstawie dowodów osobistych lub innych dokumentów tożsamości rodziców (prawnych opiekunów) lub pełnoletniego ucznia, wychowanka, innych dokumentów zawierających dane podlegające wpisowi do odpowiedniej księgi oraz informacji przekazanych przez organ gminy lub dyrektora innej szkoły. Dyrektor przedszkola, szkoły i placówki ponosi odpowiedzialność za właściwe prowadzenie i przechowywanie dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz za wydawanie odpowiednio przez przedszkole, szkołę lub placówkę dokumentów zgodnych z posiadaną dokumentacją (§ 4, § 5, § 6, § 23 rozporządzenia).

Ponadto, z przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości

i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. z 2011 r. Nr 109, poz. 631, zwane dalej: rozporządzeniem z 2011 r.) wynika, że do celów realizacji zadań określonych w § 14 tego rozporządzenia niezbędny jest pobyt wychowanków w młodzieżowym ośrodku socjoterapii, a podstawową formą organizacyjną pracy z wychowankami w ośrodku jest grupa wychowawcza.

W skład młodzieżowego ośrodka socjoterapii wchodzi co najmniej jedna

z następujących szkół: szkoła podstawowa specjalna, gimnazjum specjalne, szkoła ponadgimnazjalna specjalna (§ 16 rozporządzenia z 2011 r.). Młodzieżowy ośrodek socjoterapii zapewnia wychowankom całodobową opiekę (§ 19 ust. 1 rozporządzenia

z 2011 r.).

Minister podał, że warunków do wykazania w SIO według stanu na dzień [...] września 2011 r., a następnie uwzględnienia przy naliczeniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012, nie spełniali nieletni niezakwaterowani

i nieprzebywający w ośrodku na dzień [...] września 2011 r. (a jedynie skierowani) do placówki. Osoby, która nie jest obecna w placówce, nie jest w niej zakwaterowana, nie korzysta z zajęć edukacyjnych organizowanych przez nią, nie można uznać za wychowanka korzystającego z zakwaterowania w ośrodku. W związku z tym błędne było wprowadzenie do SIO przez dyrektora placówki tzw. pustych miejsc (oczekujących na przybycie osoby skierowanej do ośrodka).

W wyniku błędnych danych wykazanych w SIO, według stanu na dzień [...] września 2011 r., przez dyrektorów:

1. Technikum wchodzącego w skład Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. [...] w S. liczba uczniów przeliczonych: wagą P2 została zawyżona o dwóch uczniów, a wagą P5 została zawyżona o jednego ucznia; uczniów tych wykazano w SIO przez szkołę, mimo nieposiadania przez nich na dzień [...] września 2011 r. orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego;

2. Zasadniczej Szkoły Zawodowej wchodzącej w skład Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. [...] w S. dwoje uczniów zostało niesłusznie przeliczonych wagą P4 zamiast P2; uczniowie ci zostali wykazani w SIO w tabeli NP2 "Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego (o orzeczonej jednej niepełnosprawności)" jako uczniowie słabosłyszący, zamiast jako uczniowie z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim;

3. Liceum Ogólnokształcącego wchodzącego w skład Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w [...] - liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczonych wagą P7 i P40 została zawyżona o jednego ucznia, uczeń ten został wykazany w SIO według stanu na dzień 30 września 2011 r., pomimo że odszedł ze szkoły w dniu 16 września 2011 r.,

4. Szkoły Podstawowej Specjalnej wchodzącej w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] w H. - jeden uczeń został niesłusznie przeliczony wagą P5 zamiast P2 oraz jeden uczeń niesłusznie przeliczony wagą P5 zamiast P4; uczniowie ci zostali wykazani w SIO niezgodnie z niepełnosprawnością wskazaną w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego;

5. Gimnazjum Specjalnego wchodzącego w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno- Wychowawczego im. [...] w H. - troje uczniów zostało niesłusznie przeliczonych wagą P5 zamiast P2 oraz troje uczniów niesłusznie przeliczonych wagą P5 zamiast P4; uczniowie ci zostali wykazani w SIO niezgodnie z niepełnosprawnością wskazaną w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego;

6. Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy wchodzącej w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] w H. -czworo uczniów zostało niesłusznie przeliczonych wagą P5 zamiast P4, uczniowie ci zostali wykazani w SIO niezgodnie z niepełnosprawnością wskazaną w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

Ustalono także, iż z danych wykazanych w SIO w tabeli S03 "Wychowankowie niedostosowani społecznie, zagrożeni niedostosowaniem społecznym, z zaburzeniami zachowania, zagrożeni uzależnieniami" wynika, iż w roku szkolnym 2011/2012 zakwaterowanych było 52 wychowanków/uczniów MOS w [...], natomiast według dziennika zajęć w obiekcie/księgi uczniów na dzień 30 września 2011 r. przebywało tylko 31 wychowanków/uczniów. W wyniku błędnych danych wykazanych w SIO, według stanu na dzień 30 września 2011 r., przez dyrektora:

1. Gimnazjum Specjalnego wchodzącego w skład Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii w [...] liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczonych wagą P2, P26 i P40 została zawyżona o 21 uczniów, ponadto liczba uczniów przeliczonych wagą P2 została zawyżona o 1 ucznia z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim;

2. Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii w [...] liczba wychowanków przeliczonych wagą P33 została zawyżona o 21 wychowanków.

Ww. uczniowie/wychowankowie MOS w [...] zostali wykazani w SIO według stanu na dzień 30 września 2011 r., pomimo iż nie przybyli faktycznie do ośrodka i nie korzystali z zakwaterowania. Zawyżono zatem liczbę uczniów przeliczeniowych o [...] , a tym samym została zawyżona o kwotę [...] zł część oświatowa subwencji ogólnej na rok 2012 dla powiatu.

Różnica pomiędzy wyliczeniami UKS i organu spowodowana jest: zmianą wartości wskaźnika korygującego Di dla beneficjenta z 1,0493417623 do 1,0502565140 na skutek obniżenia liczby uczniów ogółem w szkołach o 22 uczniów, uwzględnieniem przez UKS błędnej wartości (jest 3,6 powinno być 1) przy liczbie uczniów ogółem w Liceum Ogólnokształcącym wchodzącym w skład Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w [...], uwzględnieniem przez UKS w kalkulacji kwoty zaniżonej jednego ucznia Zasadniczej Szkoły Zawodowej wchodzącej w skład Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. [...] w S. przeliczonego wagą P5.

Minister stwierdził, że w przedmiotowej sprawie jednoznacznie ustalono, że kwota części oświatowej subwencji ogólnej na 2012 rok dla beneficjenta została wyliczona z uwzględnieniem nieprawidłowej liczby uczniów/wychowanków wykazanej w SIO, według stanu na dzień 30 września 2011 r. przez dyrektorów szkół/placówek oświatowych prowadzonych przez skarżącego. W SIO, według stanu na dzień 30 września 2011 r. zostali wykazani również uczniowie/wychowankowie Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii w [...], którzy byli skierowani do tego ośrodka, ale do dnia 30 września 2011 r. nie zostali doprowadzeni i nie korzystali z zakwaterowania w nim oraz nie korzystali z zajęć edukacyjnych organizowanych przez ośrodek.

Wskazał, iż przepisy rozporządzenia z 2002 r. nie zawierają definicji wychowanka, ale stanowią podstawę dokumentowania liczby uczniów/wychowanków w szkole/placówce. Przepisy tego aktu jednoznacznie określają, że młodzieżowe ośrodki socjoterapii prowadzą księgę wychowanków. Do księgi wychowanków wpisuje się m.in. datę przyjęcia wychowanka do placówki oraz datę i przyczynę skreślenia

z listy wychowanków. Wpisów w księdze wychowanków dokonuje się chronologicznie według dat przyjęcia wychowanków. Data przyjęcia wychowanka do placówki nie może być datą wskazania ośrodka przez ORE, ponieważ w skrajnych przypadkach oznaczałoby to uznanie za uczniów/wychowanków osób, które nigdy się w placówce nie pojawiły. Pomimo bowiem aktualnego skierowania nieletni mogą nie być doprowadzeni do danego ośrodka i nigdy nie być wychowankami korzystającymi

z zakwaterowania tej placówki.

W sprawie niniejszej ustalono, że dyrektor MOS w [...] wykazał

w księdze wychowanków 31 wychowanków obecnych na dzień 30 września 2011 r., natomiast w SIO w tabeli S03 "Wychowankowie niedostosowani społecznie, zagrożeni niedostosowaniem społecznym, z zaburzeniami zachowania, zagrożeni uzależnieniami", według stanu na dzień 30 września 2011 r. wykazał 52 wychowanków. Z powyższego wynika, że liczba wychowanków została zawyżona o 21. Organ ocenił, iż brak było podstaw do wykazania w SIO, według stanu na dzień 30 września 2011 r., 21 nieletnich skierowanych do MOS w [...], a niedoprowadzonych do placówki do dnia 30 września 2011 r.

Z przepisów wykonawczych wynika, że dyrektor ośrodka ma obowiązek zarezerwować nieletniemu miejsca, ale to nie oznacza, że w SIO dyrektor placówki może wykazywać tzw. miejsca puste (zarezerwowane, oczekujące na przyjazd osoby skierowanej do ośrodka). Również fakt, iż właściwy ośrodek posiadał wiedzę

o wskazaniach do pobytu w tymże ośrodku jeszcze przed wydaniem skierowania przez starostę, nie uprawnia dyrektora placówki do wykazania w SIO uczniów/wychowanków nieprzebywających w ośrodku na dzień 30 września 2011 r. W SIO należy wykazać faktyczną (rzeczywistą) liczbę uczniów/wychowanków według stanu na dzień 30 września poprzedzającego rok budżetowy. Obowiązujący stan prawny - w okresie objętym przedmiotową sprawą - jest w tej kwestii jednoznaczny. Przepisy oświatowe nie obejmują możliwości subwencjonowania placówki również za gotowość przyjęcia wychowanka posiadającego wskazanie i skierowanie do placówki.

Ponadto, z uwagi na potrzebę unikania podwójnego liczenia ucznia/wychowanka, zmiana w SIO, przyporządkowująca ucznia lub wychowanka do określonej jednostki systemu oświaty, następuje po przyjęciu wychowanka do młodzieżowego ośrodka socjoterapii (także do szkoły w MOS) i przekazaniu tej informacji do szkoły macierzystej nieletniego. Zatem, wychowankiem młodzieżowego ośrodka socjoterapii korzystającym z zakwaterowania w ośrodku nie mógł być nieletni, co do którego jedynie wskazano ośrodek lub skierowano go do tegoż ośrodka, bez względu na to, czy nieletni faktycznie znalazł się w ośrodku co najmniej w dniu 30 września 2011 r. Wychowanek skierowany do ośrodka wskazanego przez Ośrodek Rozwoju Edukacji (ORE), który nigdy się

w placówce nie pojawił, zostałby wykazany w SIO podwójnie (raz w szkole funkcjonującej w strukturach ośrodka i drugi raz w szkole macierzystej nieletniego), co skutkowałoby nieprawidłowościami w podziale części oświatowej subwencji ogólnej między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego.

Stwierdził, że do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na 2012 rok były przyjmowane dane o liczbie uczniów i wychowanków albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających, według stanu na 30 września 2011 r. i 10 października 2011 r. Na podstawie wytycznych Ministerstwa Edukacji Narodowej (pismo z 25 kwietnia 2012 r.), jednostki samorządu terytorialnego były zobligowane do ponownego sprawdzenia poprawności danych statystycznych, które zostały przyjęte do wyliczeń części oświatowej subwencji ogólnej na 2012 rok. W przypadku stwierdzenia niezgodności danych statystycznych ze stanem faktycznym, skutkującym naliczeniem dla jednostki samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej, jednostki powinny o tym fakcie powiadomić odpowiedni organ.

Wskazał dalej, iż według algorytmu, wagą P33 mogli być przeliczeni wychowankowie młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy korzystają

z zakwaterowania w tych ośrodkach. Brak było więc podstaw do przeliczenia wagą P33 przy naliczeniu części oświatowej subwencji ogólnej wychowanków, którzy zostali skierowani, a nie przybyli faktycznie do ośrodka i nie korzystali z zakwaterowania. Część oświatowa subwencji ogólnej naliczana jest na podstawie liczby uczniów/wychowanków faktycznie przebywających w szkole/placówce, według stanu na 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy, a nie na podstawie pustych miejsc, czy też na podstawie listy osób, na które oczekujemy i które nigdy mogą nie przybyć do szkoły/placówki oświatowej.

Odnosząc się do argumentów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ za nieuprawnione uznał zarzuty beneficjenta w zakresie zawyżonej liczby uczniów/wychowanków w MOS w [...] wywodząc, że przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 wagą P33 mogli być przeliczeni jedynie wychowankowie korzystający z zakwaterowania w ośrodku na dzień 30 września 2011 r. Wychowankowie, którzy zostali przyjęci do ośrodka poprzez dokonanie stosownego wpisu w księdze, byli w tym ośrodku zakwaterowani i podlegali jego całodobowej opiece.

Co do wniosku beneficjenta o uchylenie zaskarżonej decyzji i ustalenie kwoty przypadającej do zwrotu w wysokości uwzględniającej opinię wyrażoną przez Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej w piśmie z [...] listopada 2016 r. nr [...] (tj. wariant II), Minister podał, że Ministerstwo Edukacji Narodowej w ww. piśmie przedstawiło opinię zawierającą dwa warianty kalkulacji nienależnie otrzymanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012. Pierwszy wariant w kwocie do zwrotu uwzględnia liczbę uczniów/wychowanków młodzieżowego ośrodka socjoterapii, którzy na dzień 30 września 2011 r. nie przebywali w placówce, a zostali jednak wykazani w SIO na podstawie posiadanych skierowań oraz uwzględnia zmianę wysokości wskaźnika korygującego Di. Drugi wariant w kwocie do zwrotu nie uwzględnia liczby uczniów/wychowanków młodzieżowego ośrodka socjoterapii, którzy na dzień 30 września 2011 r. nie przebywali w placówce, a zostali jednak wykazani w SIO na podstawie posiadanych skierowań oraz uwzględnia zmianę wysokości wskaźnika korygującego Di. Minister podał, iż akceptuje opinię w części potwierdzającej zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych w związku z zawyżeniem liczby wychowanków młodzieżowego ośrodka socjoterapii (tj. wariant I). Drugi wariant opinii Ministerstwa Edukacji Narodowej nie mógł być uwzględniony, gdyż nie jest zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa oświatowego.

Odnosząc się do zarzutu, iż wykazując 52 nieletnich beneficjent naruszył przepisy art. 10, art. 16 w związku z art. 3 ust. 3 pkt 1, art. 49 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. z 2011 r. Nr 139, poz. 814 ze zm., zwana dalej: u.s.i.o.), które to naruszenie spowodowało zawyżenie części oświatowej subwencji ogólnej, organ wyjaśnił, że powyższe przepisy jednoznacznie określają, iż dyrektor placówki powinien wykazać w bazie danych SIO poprawne dane w związku

z objęciem ucznia opieką w młodzieżowym ośrodku socjoterapii, obejmując m.in. podstawę pobytu w ośrodku oraz datę rozpoczęcia i datę zakończenia pobytu

w ośrodku. Przekazanie danych do bazy danych SIO z lokalnej bazy danych SIO jest równoznaczne z potwierdzeniem przez kierownika podmiotu, prowadzącego lokalną bazę danych SIO, zgodności przekazanych danych ze stanem faktycznym

i dokumentacją szkoły, placówki oświatowej lub innej jednostki wykonującej zadania

z zakresu oświaty.

Minister stwierdził, iż do podziału części oświatowej subwencji ogólnej przyjmuje się dane zgromadzone w bazie danych SIO, w związku z tym nieprawidłowe dane wykazane w lokalnej bazie danych SIO i przekazane do bazy danych SIO spowodowały zawyżenie części oświatowej subwencji ogólnej na 2012 rok dla powiatu. Obowiązkiem szkoły/placówki jest systematyczne weryfikowanie liczby uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz liczby uczniów/wychowanków ogółem w szkołach/placówkach oświatowych.

Odnosząc się do kwestii, iż nowopowstała placówka - MOS w [...]

w okresie od 1 września do 31 grudnia 2011 r. była utrzymywana wyłącznie ze środków powiatu, organ wskazał, że do zadań własnych powiatu należy zakładanie

i prowadzenie m.in. młodzieżowych ośrodków socjoterapii, których celem jest eliminowanie przyczyn i przejawów niedostosowania społecznego oraz przygotowanie wychowanków do życia zgodnego z obowiązującymi normami społecznymi i prawnymi. W tym zakresie powiat, jako jednostka samorządu terytorialnego, realizuje konstytucyjne zadanie państwa jakim jest oświata. Zadania oświatowe realizowane

w młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, prowadzonych lub dotowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, uwzględnione są przy podziale części oświatowej subwencji ogólnej.

Zauważył dalej, że w ciągu roku budżetowego jednostki samorządu terytorialne mogą wnioskować o zwiększenie części oświatowej subwencji ogólnej ze środków rezerwy, o której mowa w art. 28 ust. 2 u.o.j.s.t., m.in. z tytułu wzrostu zadań szkolnych i pozaszkolnych polegającego na wzroście liczby uczniów przeliczeniowych w stosunku do danych przyjętych do naliczenia algorytmem części oświatowej subwencji ogólnej na dany rok budżetowy. Powiat skorzystał z tej możliwości i otrzymał zwiększenie części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 z powyższego tytułu w wysokości [...] zł oraz na rok 2012 w wysokości [...] zł na skutek wzrostu - w ciągu roku budżetowego - liczby uczniów przeliczeniowych w szkołach i placówkach oświatowych prowadzonych/dotowanych przez powiat.

Zdaniem organu, w niniejszym postępowaniu jednoznacznie wykazano, że kwota części oświatowej subwencji ogólnej na 2012 rok dla beneficjenta została wyliczona z uwzględnieniem nieprawidłowej liczby uczniów/wychowanków wykazanej w SIO, według stanu na dzień 30 września 2011 r. przez dyrektorów szkół/placówek oświatowych prowadzonych/dotowanych przez powiat.

W związku z powyższym powiat otrzymał kwotę części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 w kwocie wyższej od należnej. Po ponownym przeliczeniu, tj. bez uwzględnienia [...] uczniów przeliczeniowych, kwota części oświatowej subwencji ogólnej wynosi [...] zł. Kwotę [...] zł, stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymał powiat na rok 2012, a kwotą ustaloną na podstawie skorygowanych danych, należy uznać za kwotę nienależną. Kwota ta podlega zwrotowi do budżetu państwa.

Skargę do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie złożył skarżący, wnioskując o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji oraz zwrot kosztów postępowania. Wydanemu rozstrzygnięciu postawił zarzut naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

1. art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. przez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że subwencja oświatowa jest zawyżona również w przypadku wykorzystania jej zgodnie z przeznaczeniem na edukację uczniów, którzy wymagają określonego kształcenia specjalnego;

2. § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. poprzez jego zastosowanie w sprawie oraz przyjęcie, że w treści tego rozporządzenia zawarta jest definicja wychowanka, podczas gdy przepis ten nie zawiera takiej definicji, a określa jedynie zasady prowadzenia tzw. ksiąg wychowanków;

3. § 1 w związku z § 3 ust. 1 i 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej

i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania z pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii (Dz. U.

z 2004 r. Nr 178, poz. 1833 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem z 2004 r.) przez ich niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, podczas gdy to przepisy tego rozporządzenia winny zostać zastosowane w sprawie;

4. art. 11 k.p.a. przez naruszenie zasady "przekonywania" ustanowionej w tym przepisie;

5. art. 7 in fine i art. 8 k.p.a. przez przeprowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do władzy publicznej i bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia skarżący wskazał, że kluczowe znaczenie dla interpretacji art. 37 u.d.j.s.t., stanowiącego podstawę zaskarżonych decyzji, ma ustalenie, czy w niniejszej sprawie kwota, której zwrotu domaga się organ, jest kwotą wyższą od należnej. Zdaniem skarżącego, w sytuacji, gdy przyznana subwencja została spożytkowana zgodnie z przeznaczeniem, nie może być mowy

o "nienależnie otrzymanej kwocie". W przedmiotowej sprawie powiat spożytkował całą kwotę subwencji oświatowej ogólnej za 2012 rok w sposób prawidłowy, w pełni zgodny z jej przeznaczeniem.

Minister nieprawidłowo stosuje w sprawie przepisy rozporządzenia z 2002 r., które nie zawierają definicji wychowanka; § 5 tego rozporządzenia określa jedynie zasady prowadzenia tzw. ksiąg wychowanków. Ww. rozporządzenie z 2002 r. nie jest aktem odnoszącym się do sposobu zamieszczania informacji w SIO i nawet gdyby faktycznie § 5 ust. 2 tego aktu zawierał definicję wychowanka, nie mogłaby ona zostać zastosowana w przedmiotowej sprawie. Zdaniem beneficjenta, dyrektor MOS w [...] wykazując w dokumentach 31 wychowanków obecnych na dzień 30 września 2011 r., postąpił zgodnie z zapisami tego rozporządzenia.

Skarżący podał, że zmiany związane z fizyczną obecnością ucznia w placówkach oświatowych wprowadzono dopiero w 2014 r. rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 sierpnia 2014 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1170, zwane dalej: rozporządzeniem z 2014 r.). W § 6 ust. 2 tego rozporządzenia nie wymienia się terminu "przyjęcia ucznia do szkoły", a jedynie termin "data rozpoczęcia nauki w danej szkole". Zdaniem powiatu, dopiero takie sformułowanie pozwala na stwierdzenie, kogo można wpisać do księgi uczniów. Jednakże i w tym rozporządzeniu nie zostało zmienione określenie "przyjęcia do placówki" w przypadku wychowanków m. in. młodzieżowych ośrodków socjoterapii, zawarte w § 7 ust. 2 rozporządzenia

z 2014 r.

W ocenie skarżącego, w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia z 2004 r. Prawidłowa analiza przepisów tego rozporządzenia prowadzi do stwierdzenia, że starosta występuje z wnioskiem do ORE o wskazanie odpowiedniego dla nieletniego ośrodka, następnie nieletni jest kierowany do ośrodka wskazanego przez ORE przez właściwego starostę, a wskazanie ORE następuje po orzeczeniu o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym lub młodzieżowym ośrodku socjoterapii przez sąd rodzinny. Na podstawie wniosku,

o którym mowa w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, ORE informuje m. in. ośrodek, do którego nieletni ma być skierowany oraz właściwego starostę. Dopiero kolejną czynnością jest wydanie przez właściwego starostę skierowania do wskazanego przez ORE ośrodka. Decyzja starosty o wydaniu skierowania do konkretnego ośrodka jest decyzją o charakterze deklaratoryjnym, więc to ORE decyduje, do którego ośrodka zostanie skierowany nieletni, o czym informuje m. in. właściwy ośrodek za pomocą systemu teleinformatycznego. Wobec tego właściwy ośrodek posiada wiedzę o fakcie wskazania tegoż dla konkretnych nieletnich jeszcze przed wydaniem skierowania przez starostę.

Skarżący podał, iż na dzień 30 września 2011 r. MOS w [...] posiadał wskazania do pobytu w tymże ośrodku odnoszące się do 52 nieletnich. Bezspornym w sprawie pozostaje, że na ten dzień w ośrodku przebywało 31 wychowanków, jednakże zgodnie z zapisami rozporządzenia z 2004 r. dla powiatu wiążące było już samo wskazanie przez ORE. Młodzieżowe ośrodki socjoterapii ze względu na swoją specyfikę, wykazując w ORE ogólną liczbę posiadanych miejsc, muszą liczyć się z tym, że w ciągu całego roku kalendarzowego będą zobowiązane do przyjęcia, w ramach "wolnych stanów", nowych wychowanków Zasada ta znalazła potwierdzenie w 2011 r., który był pierwszym rokiem funkcjonowania ośrodka, gdyż do dnia 13 grudnia tego roku w MOS w [...] zostało przyjętych 61 nieletnich, a więc o 9 więcej niż wskazano w SIO na dzień 30 września 2011 r. Kluczowym momentem w całej procedurze było zamieszczenie w systemie teleinformatycznym wskazania ORE o umieszczeniu nieletniego w określonym ośrodku, gdyż zobowiązywało to dyrektora placówki do zarezerwowania nieletniemu miejsca. W terminie późniejszym miało miejsce odebranie przez placówkę wydanego przez właściwego starostę skierowania oraz obowiązek zaktualizowania dokumentacji nieletniego.

Skarżący wskazał, że w odpowiedzi na interpelację poselską nr [...] z [...]maja 2012 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej stwierdziło, iż w przypadku niedoprowadzenia nieletniego w ciągu miesiąca od dnia skierowania do tego środka przez ORE, dyrektor ośrodka powiadamia o tym właściwego starostę oraz ORE za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, a ponadto sąd rodzinny. W tym momencie wygasa termin rezerwowania dla nieletniego miejsca w danym ośrodku. Ponieważ jednak w ciągu tego okresu (jednego miesiąca) nieletni wychowanek może zostać w każdej chwili umieszczony w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, należy go zgodnie

z przepisami traktować jako wychowanka tej placówki. W tym czasie zatem na wychowanka przysługuje dotacja.

Skarżący przyznał, że ww. stanowisko zostało zajęte w odniesieniu do zapytania odnoszącego się do dotacji, a nie subwencji, jednak nieuprawnione jest w tym wypadku różnicowanie podmiotów publicznych i niepublicznych w sytuacji, gdy działają w oparciu o przepisy tego samego rozporządzenia.

Potwierdzeniem powyższego jest rekomendacja Ministerstwa Edukacji Narodowej, zawarta w piśmie z [...] listopada 2016 roku (znak: [...]) i skierowana do Ministerstwa Finansów, w której zarekomendowano przyjęcie wariantu II, dotyczącego zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej wyższą od należnej o [...] zł, ustalonego w wyniku przeliczenia otrzymanej przez beneficjenta w 2012 r. kwoty części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie zmniejszenia subwencji przy braku uwzględnienia liczby wychowanków MOS w [...], którzy na dzień 30 września 2011 r. nie przebywali w placówce, a zostali jednak wykazani w SIO na podstawie posiadanych skierowań.

Skarżący uważa, że ujmowanie w systemie SIO tylko nieletnich doprowadzonych spowodowałoby, iż wysokość otrzymanej subwencji przez powiat prowadzący daną placówkę zależałaby od tego, czy Policji uda się doprowadzić nieletniego do danego ośrodka. Takie stanowisko uniemożliwia tworzenie arkusza organizacyjnego placówki, gdyż do końca września nikt nie może znać liczby wychowanków, którzy na pewno trafią do ośrodka.

Skarżący ocenił, iż organ w decyzji ostatecznej ponownie stwierdził, że wykazując 52 nieletnich powiat naruszył przepisy art. 10, art. 16 w związku z art. 3 ust. 3 pkt 1, art. 49 u.s.i.o., które to naruszenie spowodowało zawyżenie części subwencji oświatowej. Organ jednocześnie nie stwierdził, czym owo naruszenie się objawiło. Zdaniem beneficjenta, żaden przepis u.s.i.o. nie został naruszony w przedmiotowej sprawie, a niewyjaśnienie na czym zarzucone naruszenie ma polegać, jest złamaniem zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana

z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem kontrolowanej decyzji jest zobowiązanie powiatu do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. Podstawę materialnoprawną rozpoznawanej sprawy stanowi art. 37 ust. 1 u.d.j.s.t., z którego wynika, że w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;

2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

Minister Finansów orzekł na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. w związku z tym, że nastąpiło jej naliczenie na skutek nieprawidłowego zastosowania poszczególnych wag, zamiast właściwych, zawyżenia liczby uczniów, którzy nie posiadali orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego oraz zawyżenia liczby uczniów zakwaterowanych w MOS w [...] na dzień 30 września 2011 r. Przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. stanowi samoistną podstawę do żądania zwrotu nienależnie otrzymanej części subwencji.

Sąd w pełni podziela ustalenia dokonane w tym zakresie przez Ministra, uznając je za własne.

Stosownie do art. 28 ust. 5 u.d.j.s.t., Minister Edukacji Narodowej, biorąc pod uwagę zakres zadań oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia MEN.

W okresie, którego dotyczy rozpoznawana sprawa, obowiązywała cytowana wyżej ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej. Stosownie do art. 4 ust. 1 tej ustawy, szkoły i placówki oświatowe prowadziły bazy danych oświatowych obejmujące zbiory danych określone w ustawie, między innymi zbiór danych

o uczniach, słuchaczach, wychowankach i absolwentach. Zbiór ten, stosownie do art. 3 ust. 3 pkt 1 lit.h u.s.i.o., powinien obejmować między innymi zbiory danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z poprzedniego roku szkolnego, w tym niebędących obywatelami polskimi, według specjalnych potrzeb edukacyjnych wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3-3b u.s.o., albo posiadania zezwolenia na indywidualny program lub tok nauki. Dane, o których mowa

w art. 3 ust. 3 pkt 1, są aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień 30 marca i 30 września każdego roku (art. 8 ust. 1 u.s.i.o.).

W świetle art. 71b ust. 1 u.s.o., kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci

i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki

w szkołach ogólnodostępnych, szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5.

Z art. 71b ust. 3 u.s.o. wynika zaś, że opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego

i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.

W załączniku do rozporządzenia MEN zawarto zapisy stanowiące, że podstawę do naliczania określonych wag stanowi orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane na podstawie 71b ust. 3 u.s.o. (P2, P4, P5). Posiadanie orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego było więc warunkiem koniecznym do uwzględnienia uczniów przy określonej wadze. Zatem żaden inny dowód, poza orzeczeniem wydanym na podstawie art. 71b ust. 3 ww. ustawy, nie uprawnia jednostki samorządu terytorialnego do uzyskania zwiększonych dopłat subwencyjnych z tytułu kształcenia uczniów niepełnosprawnych. Tylko uczniowie posiadający orzeczenie wskazanych wyżej poradni mogli być wykazani w sprawozdaniach statystycznych i objęci odpowiednią wagą przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 dla danej jednostki samorządu terytorialnego.

Jeśli więc kontrolowane placówki oświatowe na dzień 30 września 2011 r. zawyżyły liczbę osób posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (wagi: P2, P4, P5), wydane na dany etap edukacyjny, a faktycznie ich uczniowie lub wychowankowie na ww. datę nie posiadali wymaganych orzeczeń, to zasadnie organ to zweryfikował, co w konsekwencji odbiło się na kwocie należnej powiatowi subwencji ogólnej na rok 2012.

Powyższe stanowisko przyjęte przez Ministra jest jednolite w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i niekwestionowane (por. np. wyroki WSA w Warszawie:

z dnia 15 października 2015 r, sygn. akt V SA/Wa 2975/15, z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1708/12, z dnia 16 września 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3834/15,

z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3331/15, z dnia 25 maja 2016 r., V SA/Wa 3795/15, z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 12/15, z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1142/14, z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1708/12, wszystkie publ. cbosa).

Organ zasadnie również przyjął, że zgodnie z algorytmem podziału części oświatowej subwencji ogólnej między jednostki samorządu terytorialnego na 2012 rok, przy wadze P33 mogli być uwzględnieni jedynie wychowankowie MOS w [...] wykazani w SIO, którzy według stanu na 30 września 2011 r. byli zakwaterowani

i przebywali w tym Ośrodku.

Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia MEN, wagę P33=6,500 stosuje się dla wychowanków młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy korzystają

z zakwaterowania w tych ośrodkach. "Zakwaterowanie" to inaczej zameldowanie, zamieszkiwanie w ośrodku, a więc podleganie całodobowej opiece tego ośrodka.

W przeciwieństwie do zarzutów skargi, organ w zaskarżonej decyzji nie przyjął, że przepis § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. zawiera definicję wychowanka. Na stronie 11 uzasadnienia decyzji wyraźnie wskazał, że przepisy tego rozporządzenia nie zawierają definicji wychowanka, lecz stanowią podstawę dokumentowania ich liczby

w placówce, zobowiązując do prowadzenia tzw. ksiąg wychowanków. Przepis § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. dokładnie wskazuje, jakie dane powinny znaleźć się w takiej księdze, m.in. wpisuje się tam datę przyjęcia wychowanka do placówki. Ta data musi być rzeczywista, nie może być datą wskazania dla wychowanka ośrodka przez ORE,

a nawet otrzymania skierowania od starosty.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii (Dz.U. z 2004 r. Nr 178, poz. 1833 ze zm., zwanego dalej: rozporządzeniem z 2004 r.), nieletni, wobec którego sąd rodzinny orzekł o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku socjoterapii, kierowany jest do ośrodka wskazanego przez ORE przez starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania nieletniego (§ 1 ww. rozporządzenia). Dokładnie ten mechanizm przedstawia się następująco: starosta sporządza wniosek o wskazanie odpowiedniego dla nieletniego ośrodka i przekazuje go do ORE za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, następnie ORE wskazuje staroście odpowiedni ośrodek dla danego nieletniego, powiadamia sąd rodzinny, wskazany ośrodek oraz rodziców (opiekunów), w konsekwencji starosta wydaje dla nieletniego skierowanie do wskazanego przez ORE ośrodka i przekazuje je do ośrodka również za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (§ 3 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia z 2004 r.). Do skierowania, przysyłanego do wskazanego ośrodka za pośrednictwem poczty, należy dołączyć dokumentację nieletniego wymienioną w § 6 ww. rozporządzenia. Przyjęcie nieletniego do ośrodka jest więc równoznaczne z jego zakwaterowaniem i objęciem całodobową opieką.

Powyższy schemat umieszczania nieletniego w młodzieżowym ośrodku socjoterapii nie koliduje z przepisami zawartymi w u.s.i.o. i u.s.o., będącymi podstawą do przyznania subwencji oświatowej z budżetu państwa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Sąd nie podważa stanowiska skarżącego zawartego w skardze, że na dzień [...] września 2011 r. MOS w [...] posiadał wskazania do pobytu 52 nieletnich w tym ośrodku, przy czym bezspornie na ten dzień przebywało tam 31 wychowanków.

Jednak, w ocenie Sądu, niezasadne jest stanowisko powiatu, że dla uwzględnienia wychowanka w subwencji wiążące jest już samo wskazanie dla niego MOS w [...] przez ORE. Subwencja oświatowa na 2012 rok dotyczyła rzeczywistego stanu wychowanków na dzień 30 września 2011 rok. Gdyby przyjąć inną datę, aniżeli datę przyjęcia nieletniego do ośrodka, teoretycznie placówka mogłaby otrzymać dotację na wychowanka, który nigdy w placówce się nie pojawił, o czym świadczy § 4 ust. 4 rozporządzenia z 2004 r. (pomimo aktualnego skierowania nieletni mogą nie być doprowadzeni w terminie 1 miesiąca od dnia wskazania ośrodka przez ORE i nigdy nie być jego wychowankami).

Poza tym, z treści art. 49 u.s.i.o. (obowiązującego w dacie 30 września 2011 r.) wynika, że przekazanie danych do bazy danych SIO jest równoznaczne

z potwierdzeniem przez kierownika podmiotu prowadzącego lokalną bazę danych SIO zgodności przekazanych danych ze stanem faktycznym i dokumentacją szkoły, placówki oświatowej lub innej jednostki wykonującej zadania z zakresu oświaty. Stąd dyrektor MOS w [...] mógł zarezerwować nieletniemu miejsce, ale to nie oznacza, że w SIO może wykazywać tzw. puste miejsca (zarezerwowane, oczekujące na przybycie nieletniego skierowanego do ośrodka). W SIO należało wykazać faktyczną liczbę wychowanków według stanu na dzień 30 września 2011 r. i tylko wobec takiej liczby osób można było zastosować wagę P33 przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej wychowanków (wychowankowie korzystający z zakwaterowania

w ośrodku).

Powyższe stanowisko jest akceptowane w aktualnym orzecznictwie sądowym (por. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 4093/15,

z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 12/15, z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3795/15, wszystkie publ. cbosa, wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 1309/15, publ. Lex nr 2258565).

Sąd, w świetle powyższych rozważań, podziela stanowisko Ministra, że przepisy oświatowe nie obejmują możliwości subwencjonowania placówki również za gotowość przyjęcia wychowanka posiadającego wskazanie i skierowanie do placówki. Środków na utrzymanie takich miejsc powiat winien szukać w swych dochodach własnych, bowiem część oświatowa subwencji ogólnej jest jedynie jednym ze źródeł dochodów jednostek samorządu terytorialnego (por. art. 167 ust. 2 Konstytucji RP, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt K 13/10, wyrok WSA

w Warszawie z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3331/15, publ. cbosa).

Wbrew zarzutom skarżącego, Minister właściwie zastosował przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. W sytuacji zawyżenia kwoty części oświatowej subwencji ogólnej naliczonej dla powiatu na rok 2012 na skutek błędnego wykazania danych o liczbie uczniów przez dyrektorów szkół i placówek w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2011 r. i zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla powiatu, Minister zobligowany jest do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Na jego decyzję nie mogła mieć wpływu okoliczność, wskazana przez skarżącego, że przyznana subwencja oświatowa została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem na edukację uczniów, którzy wymagają określonego kształcenia specjalnego oraz przebywających w 2011 r. wychowanków w MOS w [...] (do 13 grudnia 2011 r. przyjęto 61 wychowanków, a więc o 9 więcej niż wskazano w SIO na dzień 30 września 2011 r.).

To na skarżącym i jego organie, a także osobach mu podległych (dyrektorach placówek oświatowych) spoczywał określony obowiązek sprawozdawczy, wynikający

z prawa oświatowego, który powinien być wykonywany rzetelnie. Podmioty te zobowiązane były do przedstawiania informacji zgodnych z rzeczywistością.

Nieuprawnione jest stosowanie w przedmiotowej sprawie przepisów dotyczących przyznawania dotacji z budżetu powiatu dla niepublicznych placówek (art. 90 u.s.o.), czego dotyczy powoływana przez skarżącego interpelacja poselska nr 4731 z dnia 25 maja 2012 r. Przekazanie części oświatowej subwencji ogólnej odbywa się w ramach relacji: budżet państwa – jednostka samorządu terytorialnego, a dotację z budżetu powiatu może uzyskać niepubliczna placówka oświatowa. Skoro subwencja oświatowa stanowi jedno ze źródeł dochodów jednostki samorządu terytorialnego, to błędne jest przekonanie, że ma ona pokrywać wszystkie wydatki na realizację zadań oświatowych tej jednostki.

Nie jest też wiążące dla organu (co skarżący sam przyznaje w skardze) stanowisko Ministerstwa Edukacji Narodowej zawarte w wariancie II w piśmie z dnia 9 listopada 2016 r., ponieważ jest ono sprzeczne z wyżej przedstawionym stanem prawnym i jego interpretacją w przedmiotowym zakresie. W wyroku NSA z dnia 12 października 2016 r. wydanym w sprawie II GSK 696/15 jednoznacznie wskazano, iż w sprawie ustalenia kwoty nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej nie są istotne przyczyny, które spowodowały przyznanie tej subwencji w niewłaściwej wysokości,

w tym z jakich powodów w SIO wykazano wychowanków MOS w [...], którzy na dzień 30 września 2011 r. nie byli zakwaterowani i objęci całodobową opieką tego ośrodka. Istotne jest, że skarżący miał obowiązek stosowania przepisów oświatowych w tym zakresie i przekazać do SIO informacje o stanie rzeczywistym wychowanków tego ośrodka na dzień 30 września 2011 r.

W świetle powyższych rozważań nie sposób podzielić argumentacji skarżącego, że w sprawie doszło do naruszenia art. 8 k.p.a. przez załatwienie sprawy w sposób podważający zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, jak również art. 7 k.p.a. przez pominięcie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Wskazać w tym miejscu należy, że reguła wyrażona w art. 7 in fine k.p.a. ma zastosowanie przede wszystkim w odniesieniu do decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 23 czerwca 1995 r., sygn. akt SA/Wr 2744/94, z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt II GSK 696/15, z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 432/12, wszystkie publ. cbosa). Natomiast decyzja podejmowana w trybie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. jest decyzją związaną. Minister, wobec ustalenia, że część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, miał obowiązek wydania określonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że organ nie mógł wybrać innego sposobu załatwienia sprawy, kierując się interesem społecznym rozumianym jako interes lokalnej wspólnoty powiatu (por. w.cyt. wyrok NSA z dnia 12 października 2016 r., wyroki WSA w Warszawie: z dnia 17 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 770/16, publ. Lex nr 2316937, z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 463/12, publ. Lex nr 1303186).

Minister, wydając zaskarżoną decyzję, podjął wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego, opierając ją na dokumentach sporządzonych przez organy administracji publicznej w zakresie ich działania, w tym na ustaleniach kontroli przeprowadzonej wobec skarżącego. Jednocześnie dokonał wnikliwej analizy i oceny zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego oraz dokonał prawidłowej wykładni obowiązujących w przedmiotowej materii przepisów prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest przekonujące, jasne i logiczne, zawierające odniesienie się do zarzutów odwołania, a więc zgodne z art. 107 § 3 k.p.a. oraz zasadą przekonywania z art. 11 k.p.a.

Zasada przekonywania sprowadza się do wyjaśnienia osobie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym wydanie innej decyzji było niemożliwe. Kwestia realizacji zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a., nie oznacza przekonania osoby o tym, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem. Nie wymaga się od organu osiągnięcia rezultatu, to znaczy faktycznego przekonania skarżącego do prawidłowości podjętej decyzji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 631/13, publ. Lex nr 1387627).

W świetle powyższego zarzuty skargi stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami organu, dlatego Sąd uznał, że są one niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.