Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1616/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 100 ust. 1 pkt 3 lit. b, art. 100 ust. 2, art. 100 ust. 3
journal: Dz.U. 2011 nr 108 poz 626
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym - tekst jednolity.
article: art. 122, art. 187 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 134 § 1, art. 156  § 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia NSA Lidia Ciechomska- Florek Protokolant Ilona Szczepańska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 4 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 1544/13 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego 1. prostuje oczywistą omyłkę pisarską w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 4 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 1544/13 w ten sposób, że datę zaskarżonej decyzji "[...] września 2013 r." zastępuje datą "[...] września 2013 r."; 2. oddala skargę kasacyjną; 3. zasądza od A. J. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w G. 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 1544/13, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., oddalił skargę A.J. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu sprzedaży na terytorium kraju następującej po pierwszej sprzedaży samochodu osobowego.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji podał, że w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. Skarżący, prowadzący działalność gospodarczą, kupił w kraju 19 pojazdów, które uprzednio zostały nabyte wewnątrzwspólnotowo i sprzedane przed ich pierwszą rejestracją w kraju. Wśród nich znajdował się sporny samochód marki BMW. Samochód ten skarżący sprzedał w dniu 29 września 2011 r. M. sp. z o.o. w L. za kwotę 307.000 zł. W dniu 30 września 2011 r. samochód został przez tę spółkę po raz pierwszy zarejestrowany w kraju, jako samochód pięciodrzwiowy. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w G. wszczął postępowanie podatkowe, mające na celu określenie zobowiązania w podatku akcyzowym od samochodu marki BMW o numerze nadwozia [...]. W protokole przeprowadzonych oględzin wskazano, że jest to pojazd posiadający pięciodrzwiowe nadwozie, dwa rzędy siedzeń – 5 miejsc siedzących, każde wyposażone w pasy bezpieczeństwa, górne uchwyty pasażerskie oraz zagłówki i siedzenia zamontowane w oryginalnych miejscach kotwiczenia. Tapicerka siedzeń jest jednolita, skórzana, podsufitka jednolita na całej długości, bez śladów ingerencji, wykładzina podłogi jednolita z gumowymi dywanikami dla pasażerów. Samochód wyposażony jest w automatyczną klimatyzację dwustrefową, elektryczne mechanizmy podnoszenia i opuszczania szyb we wszystkich drzwiach, oświetlenie wewnętrzne dla dwóch rzędów siedzeń, ekskluzywne wykończenie wnętrza pojazdu (CD/mp3). Pojazd nie posiada żadnej przegrody oddzielającej część pasażerską od bagażowej. W trakcie oględzin stwierdzono w bagażniku sejf, służący do przewozu pieniędzy, który zgodnie z przedłożonym dokumentem posiada certyfikat nr [...] zgodności z wymaganiami rozporządzenia MSWiA z dnia 7 września 2010r. dla bankowozu typu C z dnia 1 sierpnia 2012r. W dniu 22 maja 2013r. złożono do akt postępowania oświadczenie sprzedawcy pojazdu E. w G., że wszelkie daniny publiczne, w tym podatek akcyzowy zostały uregulowane. W wyniku weryfikacji tego oświadczenia zwrócono się z pytaniem do Urzędu Celnego w O. podmiot ten czy złożył deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego od tego pojazdu lub też czy zapłacił należny podatek akcyzowy zgodnie ze złożonym oświadczeniem. W odpowiedzi Naczelnik Urzędu Celnego w O. poinformował, że podmiot ten nie złożył deklaracji uproszczonej nabycia wewnątrzwspólnotowego, a podatek akcyzowy nie został zapłacony. Z informacji uzyskanej od autoryzowanego dealera BMW – BMW Group Polska uzyskano informację, że samochód ten został wyprodukowany na podstawie europejskiej homologacji osobowej nr [...], typ M1G, czyli jako samochód osobowy (terenowy), ilość miejsc siedzących – 5, w dwóch rzędach siedzeń z pięcioma miejscami kotwienia foteli i 5 pasami bezpieczeństwa, liczba drzwi – 4, rodzaj nadwozia – kombi, całkowicie przeszklony, brak przegrody. Ponadto w dniu 28 maja 2013 r. dokonano w oparciu o system EUROTAXGLASS’S Polska wyceny pojazdu, z wykorzystaniem parametrów tego samochodu znajdujących się w zebranym materiale dowodowym. Średnia wartość brutto podobnego pojazdu co zakupiony przez skarżącego wyniosła 269.700 zł. Podstawa opodatkowania została wyliczona na kwotę 210.450 zł: wartość pojazdu z faktury sprzedaży - 307.000 zł, wartość pomniejszona o VAT 23% - 249.593 zł, wartość pomniejszona o akcyzę 18,6% - 210.449,82 zł.

W związku z powyższym decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w G. określił skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu sprzedaży na terytorium kraju, następującej po pierwszej sprzedaży ww. samochodu osobowego marki BMW, od którego nie została wcześniej zapłacona akcyza w należnej wysokości, w kwocie 39.144 zł.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w G. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając to rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Celnej powołał m.in. art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz. U. z 2011 r., nr 108, poz. 626 ze zm.), zwanej dalej: u.p.a., w myśl którego, w przypadku samochodu osobowego przedmiotem opodatkowania akcyzą jest również sprzedaż na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju, następująca po sprzedaży, o której mowa w ust. 1 pkt 3, jeżeli wcześniej akcyza nie została zapłacona w należnej wysokości, a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony. Następnie stwierdził, że zgodnie z zawartą w ustawie o podatku akcyzowym definicją, samochodami osobowymi są pojazdy samochodowe i pozostałe pojazdy mechaniczne objęte pozycją CN 8703 przeznaczone zasadniczo do przewozu osób, inne niż objęte pozycją 8702, włącznie z samochodami osobowo-towarowymi (kombi) oraz samochodami wyścigowymi, z wyłączeniem skuterów śnieżnych o kodzie CN 8703 10 11, pojazdów typu meleks o kodzie CN 8703 10 18 oraz pojazdów typu quad o kodzie CN 8703 10 18. Dalej organ wskazał, że klasyfikację towarową przeprowadza się w oparciu o Scaloną Nomenklaturę Taryfową zawartą w Taryfie Celnej Wspólnot Europejskich, która stanowi załącznik 1 do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. U. EU L 256 z 7 września 1987 r.), zwanego dalej: rozporządzeniem nr 2658/87, którą oparto na Międzynarodowej Konwencji w sprawie Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów znanego jako "System zharmonizowany", a także wyjaśnienia do taryfy celnej ogłoszone w Obwieszczeniu Ministra Finansów z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie wyjaśnień do taryfy celnej (M.P. nr 86, poz. 880). Organ wskazał, że podstawowym zadaniem przy klasyfikowania towaru do pozycji CN 8703 lub też 8704 jest zbadanie zasadniczego przeznaczenia pojazdu.

W ocenie organu, sporny samochód jest zasadniczo przeznaczony do przewozu osób. W kodzie CN 8703 nie zawarto zwrotu "samochody osobowe", lecz objęto tym kodem szerszy zakres, tj. pojazdy osobowe i pozostałe pojazdy mechaniczne zasadniczo przeznaczone do przewozu osób, włącznie z pojazdami osobowo-towarowymi. Ponadto sporny samochód nie posiada cech przemawiających za przeznaczeniem go do transportu towarów z pozycji CN 8704. Organ zaznaczył, że ewentualne zmiany dokonane w tym pojeździe nie spowodowały, iż pojazd osobowy uzyskał cechy pojazdu ciężarowego. Montażu kratki za przednim fotelem oraz zdemontowania tylnej kanapy nie można uznać za zmianę konstrukcyjną, czy też projektową. Organ podkreślił, że łatwość demontażu dokonanych zmian i przywrócenie do pierwotnego wyglądu i funkcji pojazdu wskazują na powierzchowność oraz tymczasowość przeróbek. Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo przyporządkował pojazd do kodu CN 8703, a przeprowadzone postępowanie wykazało, że skarżący stał się podatnikiem podatku akcyzowego.

W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 122, art. 187 § 1, art. 188, art. 192, art. 199 i art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), zwanej dalej: ord. pod. poprzez odstąpienie od wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie stanu (właściwości) spornego pojazdu w kontekście jego zasadniczego przeznaczenia w chwili powstania obowiązku podatkowego i w konsekwencji dowolne przyjęcie, że w chwili powstania obowiązku podatkowego stan pojazdu wskazywał na jego zasadnicze przeznaczenie do przewozu osób. Zdaniem skarżącego, doszło w sprawie do błędnej i dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego w postaci zgromadzonych w sprawie dowodów z dokumentów oraz zeznań świadków. Błędnie też ustalono kwotę zobowiązania podatkowego, w tym przyjęto za podstawę wartość faktury, a nie rzeczywistą wartość samochodu. Zarzucił też naruszenie prawa materialnego, tj. ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym poprzez bezzasadne zastosowanie.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalając skargę wskazał, że istotę sporu w tej sprawie stanowi zaklasyfikowanie przez organy podatkowe spornego pojazdu do pozycji 8703 CN, obejmującej samochody osobowe, a nie - jak domaga się tego Skarżący - do pozycji CN 8704 (pojazdy ciężarowe), co wpłynęło na objęcie jego sprzedaży podatkiem akcyzowym. Odnosząc się do stanowiska Skarżącego, że w tej sprawie organ winien określić zobowiązanie w podatku akcyzowym w związku z tą czynnością, podlegającą opodatkowaniu, co do której wiadomym jest, że wystąpiła w najwcześniejszej fazie obrotu samochodem osobowym, Sąd podkreślił, że z treści art. 100 ust. 2 u.p.a., wynika, że określona w tym przepisie czynność podlega opodatkowaniu niezależnie od czynności wymienionych w art. 100 ust. 1 u.p.a. Przepis ten stanowi podstawę prawną do nałożenia podatku akcyzowego w sytuacji, gdy sprzedawca samochodu niezarejestrowanego na terytorium kraju nie będzie w stanie udowodnić, że akcyza została zapłacona na wcześniejszym etapie obrotu, tj. z tytułu importu, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub wcześniejszej sprzedaży na terenie kraju.

Zdaniem Sądu I instancji, organy dokonały prawidłowej wykładni przepisów ustawy o podatku akcyzowym i zasadnie stwierdziły, że skarżący stał się podatnikiem podatku akcyzowego, ponieważ jak wynika z akt sprawy, od spornego pojazdu nie została odprowadzona akcyza ani w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym, ani z tytułu pierwszej sprzedaży na terytorium kraju spornego pojazdu niezarejestrowanego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Organy celne prawidłowo wskazały, że sporny pojazd przeznaczony jest zasadniczo do przewozu osób. Ustaleń tych dokonano na podstawie zgromadzonych dokumentów oraz przeprowadzonych oględzin. Wzięto przy tym pod uwagę, że pojazd ten posiada wszystkie cechy samochodu osobowego, zasadnie stwierdzając, że został on zaprojektowany jako pojazd osobowy, zaś dokonane zmiany konstrukcyjne nie były trwałe. Zdemontowanie części wyposażenia pojazdu i zamontowanie przegrody oddzielającej część przeznaczoną dla kierowcy i pasażera od części ładunkowej, nie wpływa na zmianę zasadniczego przeznaczenia tego pojazdu w sytuacji, gdy przegroda może być w każdej chwili zdemontowana poprzez odkręcenie śrub mocujących. Tego rodzaju dostosowanie pojazdu do aktualnych potrzeb jego użytkownika nie stanowi ingerencji w konstrukcję pojazdu powodującą zmianę jego zasadniczego przeznaczenia. Wprawdzie zmiany te potwierdzają, że samochód spełniał wymogi do przewozu towarów i dwóch osób, jednakże nie wyłącza to jego zasadniczego przeznaczenia do przewozu osób. Zmiany dokonane w samochodzie umożliwiające przewóz towarów, nie były właściwe temu pojazdowi, którego właściwość do przewozu osób została uformowana już na etapie produkcji. Odwracalność tego rodzaju przeróbek świadczy o ich tymczasowości. Tego rodzaju zmiany, na które w sprawie powołuje się skarżący miały charakter krótkotrwały i nie spowodowały zmiany zasadniczego przeznaczenia tego samochodu do przewozu osób.

W ocenie Sądu I instancji, sporny samochód posiada szereg cech charakterystycznych dla pojazdów zdefiniowanych kodem CN 8703: samochód został wyprodukowany jako osobowy, a zatem w tym celu zaprojektowany, o czym świadczy ilość drzwi (5), pełne oszklenie także w tylnej części, tzw. "towarowej", brak stałej przegrody pomiędzy przestrzenią dla kierowcy i przednich siedzeń pasażerów, a przestrzenią tylną, wyposażenie, wygląd zewnętrzny. Skoro prawidłowo organy zaklasyfikowały pojazd w pozycji CN 8703 jako pojazd osobowy, to stosownie do ustawy o podatku akcyzowym, podlegał on akcyzie.

W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że organy nie naruszyły też przepisów postępowania, zwróciły uwagę na okoliczności wynikające z zebranych w toku postępowania dowodów, zwłaszcza na zapisy w dokumencie rejestracyjnym oraz stan samochodu stwierdzony w toku oględzin. Zasadnie zakwestionowały oświadczenie E. sp. z o.o. z dnia 29 września 2011 r. w którym wskazano, że wszelkie daniny publiczne wobec budżetu państwa (akcyza, VAT) zostały uregulowane. Ustalono na podstawie informacji uzyskanych z Urzędu Skarbowego w O., że sprzedawca pojazdu nie złożył deklaracji uproszczonej nabycia wewnątrzwspólnotowego, a podatek akcyzowy od spornego pojazdu nie został zapłacony. Organy w sposób wyczerpujący uzasadniły i wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody, którym dano wiarę oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówiono wiarygodności. Nie ma dla rozpoznawanej sprawy znaczenia fakt, że sporny pojazd na czas przekroczenia granicy został zarejestrowany na podstawie przepisów o ruchu drogowym jako samochód dwumiejscowy ciężarowy, po to by stać się ponownie samochodem osobowym w dniu jego sprzedaży, a aktualnie od dnia 16 sierpnia 2012 r. pojazdem specjalnym. Skarżący sprzedał samochód osobowy marki BMW na podstawie faktury nr [...]za kwotę 307.000 zł, nie złożył deklaracji oraz nie zapłacił należnego podatku akcyzowego z tego tytułu. Z mocy zaś art. 101 ust. 3 i ust. 4 u.p.a. sprzedawca jest zobowiązany do wykazania na wystawionej fakturze kwoty akcyzy od dokonanej sprzedaży.

Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisu postępowania, to jest art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez uchylenie się przez Sąd I instancji od oceny zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego, to jest art. 100 ust. 3 u.p.a., polegającego na odstąpieniu od jego zastosowania i określeniu zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu sprzedaży na terytorium kraju, następującej po pierwszej sprzedaży na terytorium kraju, mimo że kwota podatku akcyzowego została zadeklarowana w należnej wysokości w związku z wykonaniem innej czynności oraz zarzutu naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 122 w związku z art. 187 § 1 ord. pod., polegającego na odstąpieniu od wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie zadeklarowania kwoty akcyzy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, to jest:

- art. 100 ust. 1 pkt 3 lit. b) w związku z art. 100 ust. 2 w związku z art. 100 ust. 3 u.p.a., poprzez ich niewłaściwą wykładnię, która polega na przyjęciu, że zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym powstaje w związku z dowolnie wybraną przez organ podatkowy czynnością podlegającą opodatkowaniu (w realiach rozpatrywanej sprawy sprzedaż na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju następująca po pierwszej sprzedaży na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym), podczas gdy prawidłowa wykładnia wymienionych powyżej przepisów wymaga, aby organ podatkowy, w przypadku stwierdzenia, że podatek akcyzowy nie został zapłacony na poszczególnych fazach obrotu samochodem osobowym, określił zobowiązanie podatkowe w związku z tą czynnością podlegającą opodatkowaniu, co do której wiadomym jest, że wystąpiła w najwcześniejszej fazie obrotu samochodem osobowym,

- art. 100 ust. 1 pkt 3 u.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, to jest odstąpienie od jego zastosowania, w sytuacji kiedy w realiach rozpatrywanej sprawy wystąpiła pierwsza sprzedaż na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym,

- art. 100 ust. 2 u.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, to jest określenie wysokości zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu sprzedaży na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju następującej po pierwszej sprzedaży na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, w sytuacji kiedy w realiach rozpatrywanej sprawy wystąpiło nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym oraz pierwsza sprzedaż na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.

Argumentację na poparcie zarzutów Skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej oraz w piśmie procesowym z dnia 17 maja 2016 r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w G. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Nie jest trafny zarzut sformułowany w pkt I petitum skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak zwiazany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Innymi słowy, określa on granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikajacy z treści zaskarżonej decyzji. O naruszeniu wskazanego przepisu można byłoby mówić wtedy, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której skarga została wniesiona albo gdyby – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego lub też gdy wydał orzeczenie na niekorzyść skarżącego pomimo niestwierdzenia naruszeń prawa skutkującego nieważnością aktu lub czynności. Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. może nastąpić w przypadku gdy sąd pierwszej instancji nie zauważy niewskazanego w skardze naruszenia prawa przez organy administracji publicznej (por. wyroki NSA z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 528/14, z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt II OSK 30/14 opubl. baza orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarżący w uzasadnieniu zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. argumentuje bowiem, że Sąd pierwszej instancji uchylił się od oceny zarzutu naruszenia przez organy podatkowe art. 100 ust. 3 u.p.a., polegającego na odstąpieniu od zastosowania tego przepisu prawa materialnego, który to zarzut został sformulowany w treści skargi i pisma uzupełniającego. Ponadto argumentował, że powyższy przepis został naruszony, gdyż naruszono art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ord. pod. przez odstąpienie od wyjaśniania stanu faktycznego w zakresie zadeklarowania kwoty akcyzy. Zarzucił też, że na tę okoliczność skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu.

Tego rodzaju argumentacja mogłaby zostać zaprezentowana na poparcie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie w jakim np. sąd pierwszej instancji nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów i wniosków strony sformułowanych w skardze i w składanych pisamch procesowych, ewentualnie w zakresie naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 Ord. pod. przy powiązaniu z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. z zarzutem wadliwej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Tego rodzaju zarzuty w ogóle nie zostały sformułowane w skardze kasacyjnej. Ponadto zauważyć należy, że Sąd I instancji w motywach zaskarżonego wyroku odniósł się do zarzutów skarżecego dotyczących naruszenia przez organy podatkowe wskazanych przepisów ustawy o podatku akcyzowym, a także przedstawił obszerną argumentację prawną i faktyczną w zakresie sformułowanych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przepisów podatkowego postępowania dowodowego zawartych w Ordynacji podatkowej.

Z tych zatem przyczyn zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie sformułowanym przez skarżącego należało uznać za całkowicie chybiony.

Nie są także zasadne zarzuty sformułowane w pkt II poz. 1 i 3 petitum skargi kasacyjnej, dotyczące niewłaściwej wykładni art. 100 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 100 ust. 2 w zw. z art. 100 ust. 3 u.p.a. oraz niewłaściwego zastosowania art. 100 ust. 2 u.p.a.

Zgodnie z art. 100 ust. 1 u.p.a., w przypadku samochodu osobowego przedmiotem opodatkowania akcyzą jest:

1) import samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym;

2) nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym;

3) pierwsza sprzedaż na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym:

a) wyprodukowanego na terytorium kraju,

b) od którego nie została zapłacona akcyza z tytułu czynności, o których mowa w pkt 1 albo 2.

W myśl art. 100 ust. 2 u.p.a., w przypadku samochodu osobowego przedmiotem opodatkowania akcyzą jest również sprzedaż na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju, następująca po sprzedaży, o której mowa w ust. 1 pkt 3, jeżeli wcześniej akcyza nie została zapłacona w należnej wysokości a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony.

Zgodnie natomiast z art. 100 ust. 3. u.p.a., jeżeli w stosunku do samochodu osobowego powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem jednej z czynności podlegającej opodatkowaniu to nie powstaje obowiązek podatkowy na podstawie innej czynności podlegającej opodatkowaniu, jeżeli kwota akcyzy została określona lub zadeklarowana w należnej wysokości.

Analiza wskazanych wyżej regulacji prowadzi do wniosku, że art. 100 ust. 1 i 2 u.p.a. regulują przedmiot opodatkowania w podatku akcyzowym w związku z czynnościami dotyczącymi samochodów osobowych.

Zauważyć ponadto należy, że zgodnie z art. 102 ust. 1 u.p.a., podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która dokonuje czynności, o których mowa w art. 100 ust. 1 lub 2 u.p.a. Ustawodawca wyraźnie zatem powiązał podmiot podatku (podatnika) z przedmiotem opodatkowania.

Przedstawione powyżej regulacje prawne zawarte w art. 100 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 u.p.a. były przedmiotem wykładni przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt I GSK 998/14, I GSK1335/14, I GSK 518/14, I GSK 1635/14 (publ. Baza orzeczeń orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy wykładni wskazanych unormowań Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się do konstrukcji przedmiotu opodatkowania oraz wiążącego się z nim powstania obowiązku podatkowego.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy prawne przedstawione w wyżej wymienionych orzeczeniach.

Podzielić zatem należy pogląd, że analiza postanowień art. 100 ust. 1 oraz art. 100 ust. 2 u.p.a. prowadzi do wniosku, że przepisy te konstruują szczególny schemat odmiennych, jednakże powiązanych sytuacji, w których powstaje przedmiot opodatkowania (przedmioty opodatkowania). Po pierwsze, przedmiotem opodatkowania jest import samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym oraz nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym (art. 100 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.a.). Z kolei pierwsza sprzedaż na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym powoduje powstanie obowiązku podatkowego (jest przedmiotem opodatkowania) jeżeli od samochodu tego nie została zapłacona akcyza z tytułu czynności, o których mowa w pkt 1 albo 2 (art. 100 ust. 1 pkt 3 lit. b u.p.a.). Ponadto przedmiot opodatkowania pojawia się również w przypadku, gdy dokonywana jest sprzedaż na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju, jednakże następująca po sprzedaży, o której mowa w art. 100 ust. 1 pkt 3, jeżeli wcześniej akcyza nie została zapłacona w należnej wysokości, a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony.

Można zatem dojść do wniosku, że ustawodawca na gruncie wskazanych wyżej regulacji skonstruował w istocie tzw. kaskadową konstrukcję przedmiotu opodatkowania, a w konsekwencji również kaskadową konstrukcję podatników tego podatku. W odniesieniu do tego samego samochodu osobowego, a zatem do tego samego "obiektu", ustawodawca wskazał na różne, następujące po sobie czynności, które powodują powstanie obowiązku podatkowego; przy czym - co należy podkreślić - obowiązek podatkowy może dotyczyć różnych podmiotów, a zatem różnych podatników.

Ową kaskadową konstrukcję przedmiotu opodatkowania w pewnym sensie "spina" wyrażona w art. 100 ust. 3 u.p.a. zasada jednofazowości podatku akcyzowego, zgodnie z którą jeżeli w stosunku do samochodu osobowego powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem jednej z czynności podlegającej opodatkowaniu to nie powstaje obowiązek podatkowy na podstawie innej czynności podlegającej opodatkowaniu, jeżeli kwota akcyzy została określona lub zadeklarowana w należnej wysokości. Wskazana zasada umożliwia odkodowanie właściwych relacji pomiędzy przedmiotami opodatkowania i podatnikami uregulowanymi w art. 100 ust. 1 i ust. 2 u.p.a. Przepisy te uzupełniają się wzajemnie i tworzą konstrukcję prawną zapewniającą "szczelność" podatku akcyzowego.

Zauważyć należy, że art. 100 ust. 3 u.p.a. reguluje sytuację, w której w ogóle nie powstaje obowiązek podatkowy, pomimo zaistnienia zdarzeń, które generują powstanie takiego obowiązku, jeżeli tylko kwota akcyzy związana z inną czynnością dotyczącą tego samego samochodu została określona lub zadeklarowana w należnej wysokości. Niepowstanie obowiązku podatkowego oznacza, że podmiot dokonujący czynności w ogóle nie jest podatnikiem.

Podkreślić należy, że konstrukcja wskazanych wyżej przepisów u.p.a. nie pozostawia żadnej swobody organowi podatkowemu w ustaleniu, kto jest podatnikiem, mając na uwadze następujące po sobie czynności rodzące obowiązek podatkowy. Otóż w pierwszej kolejności podatnikiem jest importer samochodu osobowego oraz nabywca wewnątrzwspólnotowy takiego samochodu. Jeżeli jednak od czynności importu lub wewnątrzwspólnotowego nabycia nie została zapłacona akcyza to podatnikiem jest (w pewnym sensie w następnej kolejności) pierwszy sprzedawca na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju. Natomiast jeżeli również ten podmiot nie zapłaci podatku akcyzowego to podatnikiem jest kolejny sprzedawca na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju, jeżeli wcześniej akcyza nie została zapłacona w należnej wysokości, a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony.

Podkreślić należy, że organ podatkowy nakładając podatek w związku z którąkolwiek z czynności wskazanych w art. 100 ust. 2 u.p.a. nie działa w ramach uznania administracyjnego. Nie mamy tu również do czynienia z tzw. opcją podatkową, co oznaczałoby możliwość wyboru skutków prawnopodatkowych przez stronę stosunku podatkowoprawego, ani też z konstrukcją solidarnego obowiązku podatkowego. Na gruncie art. 100 ust. 2 u.p.a. należy zwrócić uwagę na zwrot "jeżeli kwota akcyzy została określona lub zadeklarowana w należytej wysokości". Poprzez to sformułowanie ustawodawca, w sposób precyzyjny określił przesłanki determinujące status podatnika podatku akcyzowego. W związku z powyższym organ podatkowy nie miał podstaw prawnych do nałożenia podatku na podmiot, dokonujący wewnątrzwspólnotowego nabycia przedmiotowego samochodu, czy też na podmiot dokonujący pierwszej sprzedaży tego samochodu. Co więcej, działanie takie, w postaci nałożenia podatku na wskazane podmioty, pozostawałoby w sprzeczności z postanowieniami art. 100 ust. 1, 2 i 3 u.p.a.

Postanowienia art. 100 ust. 1, 2 i 3 u.p.a. wprowadzają konstrukcję subsydiarnego obowiązku podatkowego, a zatem subsydiarnej podmiotowości ujętej w ramach instytucji podatnika podatku akcyzowego. Z brzmienia ustawy wynika bowiem, że przesłanką powstania i realizacji obowiązku podatkowego jest uprzedni brak uiszczenia podatku (niewykazanie tego faktu w toku postępowania) w związku z określonymi czynnościami dotyczącymi samochodów osobowych (zob. też K. Radzikowski, Prawnopodatkowe skutki wadliwości czynności cywilnoprawnych, Warszawa 2014).

Przedstawiony schemat powiązanych ze sobą przedmiotów opodatkowania, zawarty w art. 100 ust. 1, 2 i 3 u.p.a., jest przykładem daleko idącej kompetencji ustawodawcy do nakładania danin publicznych i kształtowania treści przepisów regulujący te daniny. Prawo do nakładania podatku oznacza swobodę wyboru instrumentów podatkowych przez podmiot polityki podatkowej, w szczególności zaś możliwość autonomicznego określenia podmiotu, przedmiotu podatku i podstawy opodatkowania - składających się na hipotezę normy prawnopodatkowej, a także pozostałych elementów techniki podatkowej (zob. A. Kostecki, Elementy konstrukcji instytucji podatku, w: M. Weralski (red.), System instytucji prawno - finansowych PRL, t. III, Wrocław 1985, s. 155 i 156). To bowiem ustawodawca podatkowy określając podatkowoprawny stan faktyczny wskazuje - nie gdzie indziej, tylko w tekście aktu prawnego o randze ustawy - na zdarzenia lub działania, których występowanie rodzi obowiązek podatkowy i wpływa na jego zakres. Również w opinii Trybunału Konstytucyjnego działanie prawodawcy podatkowego mieści się w granicach swobody suwerena do kształtowania normatywnych konstrukcji przedmiotu opodatkowania oraz definiowania przedmiotu opodatkowania. Władza ustawodawcza ma w dziedzinie kształtowania treści systemu podatkowego szeroką swobodę wyboru między różnymi konstrukcjami zobowiązań podatkowych. Zadanie parlamentu polega na kształtowaniu polityki podatkowej w taki sposób, aby ustanowiony system podatkowy zapewniał systematyczne dochody umożliwiające realizację założonych wydatków, a jednocześnie wpływał na gospodarcze, socjalne i społeczne zachowania podatników (zob. wyrok TK z dnia 9 listopada 1999 r., sygn. akt K. 28/98, opubl. w: OTK 1999, Nr 7, s. 156).

Kształtując normatywnie przedmiot opodatkowania ustawodawca podatkowy uwzględnia przede wszystkim te stany faktyczne, które mogą być obiektywnie łatwo ustalone przez organy podatkowe w związku z weryfikacją samoobliczenia podatku przez podatnika. Tak zwana kaskadowa konstrukcja przedmiotu opodatkowania ujęta w art. 100 ust. 1, 2 i 3 u.p.a. jest niewątpliwie podyktowana przede wszystkim zabezpieczeniem interesów fiskalnych państwa. Jeżeli opodatkowanie podatkiem akcyzowym czynności odnoszącej się do samochodu osobowego nie nastąpiło w związku z czynnościami określonymi w art. 100 ust. 1 u.p.a., to konieczne jest w takim przypadku zastosowanie subsydiarnej konstrukcji, ujetej w art. 100 ust. 2 u.p.a.

Mając na uwadze powyżej przedstawione rozważania za nietrafne należało uznać zarzuty zawarte w pkt. II poz. 1 i 3 petitum skargi kasacyjnej. Dodać przy tym należy, że organy podatkowe miały wszelkie podstawy prawne do zastosowania art. 100 ust. 2 u.p.a., co zostało również zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji. Co przy tym istotne w skardze kasacyjnej nie sformułowano zarzutów opartych o podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które zmierzałyby do zakwestionowania dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych. Natomiast zarzut odnoszący się do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. z przyczyn wyżej przedstawionych nie mógł także doprowadzić do podważenia przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego ustalonego przez organy podatkowe.

Z tych wszystkich przyczyn w konsekwencji za nietrafny należało uznać zarzut sformułowany w pkt. II poz. 2 petitum skargi kasacyjnej. Jak już bowiem wcześniej wskazano zastosowanie przez organy podatkowe w zaistniałym stanie prawnym i niezakwestionowanym stanie faktycznym art. 100 ust. 1 pkt 3 u.p.a. i opodatkowanie pierwszej sprzedaży na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym naruszałoby postanowienia art. 100 ust. 2 u.p.a.

Nie zasługują też na uwzględnienie zarzuty zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej oraz w piśmie procesowym z dnia 17 maja 2016 r., w których wskazano poprzez odwołanie się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, na zastosowanie regulacji prawnych, które są niejasne i nieprecyzyjne, przez co mogłyby stanowić przesłankę stwierdzenia ich niezgodności z Konstytucją.

Oczywiście przepisy art. 100 u.p.a., choćby już ze względu na rozbudowaną konstrukcję w ramach poszczególnych ustępów tej normy prawnej wymagają przeprowadzenia procesu dekodyfikacji treści w nich zawartych o określonym stopniu skomplikowania, co jest jednak cechą charakterystyczną prawa podatkowego. Nie oznacza to automatycznie, że przepisy te są niejasne i nieprecyzyjne.

Nie jest też trafne odwoływanie się do poglądu zawartego w wyroku NSA z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt I FSK 900/08, gdyż dotyczy on odmiennego stanu faktycznego aniżeli ten, który został ustalony w rozpoznawanej sprawie. Nadto pogląd ten został wydany na gruncie uregulowań ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.).

W rozpoznawanej sprawie znajdował zastosowanie art. 100 ust. 2 u.p.a. Powołany ostatnio przepis daje podstawę prawną nałożenia podatku akcyzowego w sytuacji gdy sprzedawca samochodu niezarejestrowanego na terytorium kraju nie będzie w stanie udowodnić, że akcyza została zapłacona na wcześniejszym etapie obrotu, tj. z tytułu importu, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub wcześniejszej sprzedaży na terenie kraju. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Taki bowiem stan faktyczny został ustalony przez organy podatkowe i zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji. Przyjęty w sprawie stan faktyczny nie został zaś skutecznie zakwestionowany w oparciu o podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpatruje sprawę w granicach, jakie strona wnosząca skargę kasacyjną nakreśli w oparciu o podstawy z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w § 2 powołanego przepisu, a która nie zachodzi w tej sprawie.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na p[odstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekła w oparciu o art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Na podstawie art. 156 § 1 i § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował oczywisty błąd pisarski w komparycji wyroku WSA w G. poprzez właściwe oznaczenie daty zaskarżonej decyzji na "23 września 2013 r." a nie jak błędnie wskazano "12 września 2013 r.".