Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 1763/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 3, 3b, 5 i 6
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Kowalczyk, Protokolant Asystent sędziego Radosław Stelmasiak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r., nr [...] w sprawie zatrzymania T. M. prawa jazdy kategorii B.

Powyższa decyzja zapadła w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Ostateczną decyzją Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z dnia [...] r., T. M. został uznany za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Pismem z dnia [...] r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. wystąpił o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy. Do wniosku dołączono powyższą decyzję.

W tych okolicznościach, decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta L. zatrzymał T. M. prawo jazdy.

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r. Kolegium nie uwzględniło zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji i stwierdziło, że art. 5 ust. 5 ustawy z dnia [...] r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (D. U. 2012 r., poz. 1228 ze zm.) nakłada na organ obowiązek zatrzymania prawa jazdy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów podstępowania, tj. art. 7 oraz 77 k.p.a. poprzez przeprowadzenie przez organy orzekające w sprawie postępowania bez przeprowadzenia dowodu co do wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, jak również art. 8 oraz 11 k.p.a. poprzez przekroczenie przez organy orzekające w sprawie granic swobodnej oceny dowodów i prowadzenie ustaleń faktycznych jedynie na podstawie okoliczności niekorzystnych dla skarżącego. Wskazał także na naruszenie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez pominięcie okoliczności, że w stosunku do skarżącego brak jest podstaw do dalszego utrzymywania statutu dłużnika alimentacyjnego bowiem zadłużenie z tytułu alimentów na rzecz małoletnich dzieci zostało przez niego częściowe spłacone. Podniósł, że prawo jazdy jest mu niezbędne, a jego odebranie prowadzić będzie do utraty przez T. M. zatrudnienia (od dnia [...] r. pracuje jako kierowca zawododwy), a tym samym powiększania się zadłużenia alimentacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia [...] r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. 2012 r., poz. 1228 ze zm., dalej jako: "ustawa"). Powołany przepis stanowi, że starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b. Wniosek określony w art. 5 ust. 3b to wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, kierowany przez organ właściwy dłużnika do starosty, w przypadku gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, wydana po przeprowadzeniu postępowania na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy, stanie się ostateczna. Zgodnie z powołanym przepisem organ właściwy dłużnika dołącza do wniosku odpis tej decyzji oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia [...] r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.).

Z treści przepisu art. 5 ust. 5 ustawy wynika, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu nie jest decyzją uznaniową. Organ administracji publicznej obowiązany jest więc do jej wydania. Organ nie dokonuje oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 3 ustawy. W postępowaniu w sprawie zatrzymania prawa jazdy nie mogą być więc podnoszone zarzuty dotyczące postępowania o uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy. Przesłanką wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest wniosek organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy kierowany do starosty na podstawie art. 5 ust. 3b, gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że decyzją z dnia [...] r. skarżący uznany został za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (k. 57 akt administracyjnych).

Organ właściwy dłużnika zobowiązany był więc do skierowania do starosty wniosku o zatrzymanie prawa jazdy skarżącego. Podkreślić w tym miejscu należy, że z treści art. 5 ust. 3b ustawy wynika obowiązek organu skierowania zarówno wniosku o zatrzymanie prawa jazdy, jak i wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego. Organ nie ma zatem możliwości odstąpienia od skierowania do starosty wniosku o zatrzymanie prawa jazdy, gdy decyzja o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna.

Wyjaśnić również należy, że wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt K 23/10 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 5 ust. 3b ustawy z dnia [...] r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 i 1548) w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jest zgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalności (OTK-A 2014/2/10, Dz. U. z 2014 r., poz. 236).

W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny odniósł się do swojego wyroku z [...] r. sygn. P 46/07, stwierdzającego niezgodność z Konstytucją przepisu art. 5 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia [...] r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732, z późn. zm.). Trybunał uznał w tym wyroku, że regulacja zatrzymania prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego w jej ówczesnym kształcie i stanie prawnym nie spełniała wymogów proporcjonalności. Badając zgodność z Konstytucją nowego unormowania Trybunał podkreślił, że wyrok w sprawie P 46/07 wydany został w innym stanie prawnym. Po wydaniu tego wyroku, w 2011 r. w ustawie alimentacyjnej dokonano zmian mających na celu realizację zasady proporcjonalności oraz sprawiedliwej procedury przez wprowadzenie nowych rozwiązań w procedurze zatrzymywania prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego.

Trybunał stwierdził, że instytucja zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu jest instrumentem, który w założeniu ustawodawcy ma się przyczynić do realizacji celu ustawy, tj. zwiększenia stopnia wywiązywania się dłużników z ustalonego przez sąd zobowiązania alimentacyjnego.

W ocenie Trybunału, stanowiąca istotną dolegliwość dla dłużnika alimentacyjnego ingerencja w sferę jego interesów (korzystania z przyznanego uprawnienia do kierowania pojazdami) nie jest w sposób oczywisty nadmierna. D. chronionym, ze względu na które ustawodawca umożliwił taką ingerencję, są uzasadnione, usprawiedliwione potrzeby dziecka, którego sytuacja zarówno społeczna, jak i materialna uległa pogorszeniu, i które ponadto bezskutecznie dochodzi od jednego z rodziców alimentów ustalonych przez sąd w wymiarze możliwym do ich realizacji.

Trybunał stwierdził, że istotne znaczenie ma również to, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy jest stosowana wobec wąskiej kategorii osób zobowiązanych do alimentacji. Ustawodawca, kształtując przesłanki wszczęcia postępowania o uznanie dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, zawarte w art. 5 ust. 3 ustawy alimentacyjnej, wyodrębnił bowiem grupę dłużników alimentacyjnych, którzy w jego ocenie, wykazują się szczególną uporczywością w utrudnianiu egzekucji oraz w uchylaniu się od współpracy z właściwymi organami w zakresie aktywizacji zawodowej.

Środek w postaci zatrzymania prawa jazdy nie jest stosowany automatycznie w sytuacji niewywiązywania się dłużnika ze zobowiązań alimentacyjnych, ale jedynie wówczas, gdy dłużnik alimentacyjny uporczywie utrudnia egzekucję lub nie podejmuje żadnej aktywności w celu aktywizacji zawodowej, a proponowane przez właściwe instytucje prace bez uzasadnionej przyczyny odrzuca. Jeśli dłużnik alimentacyjny nie jest w stanie wywiązać się z alimentów, ale współpracuje z właściwymi organami, prawa jazdy nie można mu zatrzymać.

W ocenie Trybunału, powyższe argumenty łagodzą ocenę dolegliwości przewidzianej przez ustawodawcę i przemawiają za uznaniem, że zakwestionowana instytucja nie stanowi nadmiernej ingerencji w interes prawny dłużnika alimentacyjnego.

Kierując się wszystkimi wskazanymi ustaleniami, Trybunał nie dopatrzył się w zakwestionowanym przepisie ewidentnego naruszenia zasady proporcjonalności wyprowadzanej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Brak zatem podstaw do kwestionowania w rozpoznawanej sprawie zgodności z Konstytucją przewidzianej w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów instytucji zatrzymania prawa jazdy.

Podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest ostateczna decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od obowiązku alimentacyjnego. Związany charakter decyzji wydawanej w trybie art. 5 ust. 5 ustawy uniemożliwia organowi zobowiązanemu do wydania decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy badanie zasadności uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W postępowaniu tym organ nie bada też prawidłowości przeprowadzenia postępowania w sprawie uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Podkreślić należy, że okoliczności wskazywane w skardze odnoszące się do podjęcia przez skarżącego pracy zarobkowej oraz starania w zakresie uregulowania zadłużenia alimentacyjnego mogłyby mieć znaczenie przy ocenie decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, która jednak nie stanowi w niniejszej sprawie przedmiotu skargi. Nie mogą one natomiast rzutować na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia o zatrzymaniu prawa jazdy, którego podjęcie determinują wyłącznie dwie ustawowe przesłanki, jakimi są: po pierwsze - ostateczna decyzja, o której mowa w art. 5 ust. 3b ustawy i po drugie - skierowanie do starosty przez organ właściwy dłużnika wniosku o zatrzymanie prawa jazdy.

A zatem, to dłużnik alimentacyjny, zachowując się zgodnie z prawem, ma decydujący wpływ na niezastosowanie wobec niego środka w postaci zatrzymania prawa jazdy. W myśl bowiem przepisu art. 5 ust. 3a ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika, który przez okres ostatnich sześciu miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Skarżący miał zatem możliwość zapobieżenia skierowaniu wniosku o zatrzymanie prawa jazdy, wywiązując się należycie z nałożonych na niego obowiązków alimentacyjnych.

Ubocznie zauważyć należy, że art. 5 ust. 6 ustawy określa przesłanki, jakie muszą zostać spełnione, aby decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy została uchylona. Zgodnie z tym przepisem uchylenie tej decyzji następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy:

1) ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub

2) nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego.

Mając na względzie treść cyt. przepisu stwierdzić trzeba, że to od samego dłużnika alimentacyjnego – jego starań w wywiązywaniu się ze zobowiązań alimentacyjnych – uzależnione jest uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy i jego zwrot.

W świetle powyższego brak podstaw do uwzględnienia skargi.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...] r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718).