Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 300/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c, art. 135 i art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 29 ust 3, ust 1
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art. 107 par 3,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 września 2015 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta D. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej Spółki A. kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] r. ustalającą, że nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie działki nr [... ] obręb [...] miasta D. i ich ewentualnego niekorzystnego oddziaływania na grunt sąsiedniej działki nr [...] obręb [...] miasta D.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...]r. S. złożyła wniosek do Burmistrza Miasta o nakazanie na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, P. – właścicielowi nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] obręb [...] Miasta D. – przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom zaistniałym między działkami nr [...] . Zdaniem S. usypując skarpę ziemną wzdłuż "ostrej" granicy z działką wnioskodawcy dopuściło się działania skutkującego naruszeniem stanu wód ze szkodą dla gruntów sąsiednich, co przyczyniło się do zaburzenia kierunku odpływu wody opadowej, przez co dochodzi do zalewania działki wnioskodawcy.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Burmistrz Miasta D., po rozpatrzeniu wniosku A. odmówił nakazania właścicielowi działki nr [...] obręb [...] miasta D., zlokalizowanej przy ul.[...] , przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom pomiędzy działkami nr [...] a [...] obręb [...] miasta D.

W uzasadnieniu Burmistrz powołał się m.in. na opinię techniczną w sprawie zakłócania stosunków wodnych na terenie przedmiotowej działki sporządzoną na zlecenie organu, w której nie stwierdzono stagnowania wody oraz zastoisk wody na działce [...]. Jak wynika z tej opinii, zrealizowany przez P. drenaż odprowadzający wody opadowe z budynku wielorodzinnego na działce [...] funkcjonuje prawidłowo i wody opadowe z tej nieruchomości nie przedostają się na teren działki [...].

Badając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] podzieliło stanowisko organu I instancji i decyzją z dnia [...] r., nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta D. z dnia [...] r.

Na skutek rozpoznania skargi złożonej przez A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem wydanym w dniu 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 172/12 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta D. z dnia [...] r.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że wnioski Kolegium przedstawione w zaskarżonej decyzji są przedwczesne, ponieważ zarówno Kolegium jak i organ I instancji w sposób niedostateczny uchwyciły istotę sprawę, w ramach której powinno zostać skoncentrowane postępowanie wyjaśniające. Kolegium nie dostrzegło bowiem, że jego celem było nie tyle ustalenie potencjalnych przyczyn istniejącego stanu wody na działce nr [...], ale wyjaśnienie czy w wyniku robót budowlanych lub innych działań doszło do zmiany stanu wody na gruncie działki [...], a w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalenie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunt działki [...] . W ocenie Sądu już pierwsza czynność podjęta w sprawie, polegająca na zleceniu wykonaniu opinii technicznej "W sprawie zakłócenia stosunków wodnych na terenie działki nr [...] obręb [...] miasta D.", ukierunkowała postępowanie na niewłaściwe tory. Realizując takie zlecenie autorzy opracowania nie skoncentrowali się na ustaleniu czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie działki [...], natomiast uznali, że celem opracowania jest "rozpatrzenie przyczyn zakłócenia stosunków wodnych na działce nr [...] ". Sąd uznał również, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze względu na to, że niewłaściwy kierunek prowadzenia postępowania wyjaśniającego wystąpił od momentu jego podjęcia przez organ pierwszej instancji, Sąd za zasadne uznał uchylenie wraz z zaskarżoną decyzją również decyzji Burmistrza D. z dnia [...] r.

W toku dalszego postępowania, uwzględniając uwagi Sądu, Burmistrz Miasta D. w oparciu o sporządzoną opinię techniczną, mającą na celu ustalenie, czy w wyniku robót budowlanych lub innych działań doszło do zmiany stanu wód na gruncie działki nr [...] obręb [...] miasta D. i ich ewentualnego niekorzystnego oddziaływania na grunt sąsiedniej działki nr [...] w decyzji wydanej w dniu [...] r., nr [...] "ustalił, że nie doszło do zmiany stanu wód na gruncie działki nr [...] obręb [...] miasta D. i ich ewentualnego niekorzystnego oddziaływania na grunt sąsiedniej działki nr [...] w związku z czym brak jest podstaw do wydania decyzji przewidzianej w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne".

W uzasadnieniu organ wskazał, że rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o opinię techniczną opracowaną przez mgr inż. T. K., z której wynika, że Ośrodek Wypoczynkowy Laguna zlokalizowany na działce nr [...] obręb [...] miasta D. przy ul. [...] usytuowany od zachodniej strony ulicy, wybudowany został przed rokiem [...] i jest uzbrojony w sieć wodociągową, kanalizację sanitarną, energię elektryczną, sieć telefoniczną, a wody opadowe z dachów, chodników, dróg i parkingów z całej działki [...] i z budynku zlokalizowanego na działce nr [...] mogły swobodnie ze spadkiem naturalnym powierzchniowo i wgłębnie odpływać nieprawnie na działki położone niżej i niektóre już zagospodarowane[...] . Wody opadowe z działki nr[...] – Ośrodka Wypoczynkowego "L. mogły swobodnie odpływać na działkę nr [...] B. do chwili rozpoczęcia robót, tj. do dnia [...] r. B. własne wody deszczowe z dachów, dróg i parkingów odprowadza do drenażu rozsączającego i skrzynek rozsączających w grunt na własnej działce nr [...] , co jest zgodne z wydanymi przez Starostwo Powiatowe w S. warunkami technicznymi oraz rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie warunków jakie trzeba spełnić przy wprowadzeniu wód do ziemi (Dz.U. Nr 168, poz. 1763). Wody deszczowe rozprowadzane drenażem rozsączającym przy deszczach nawalnych i trwających 15 minut występują w ilości Q = [...] dm3 i nie zalewają własnej działki nr [...], a tym samym nie zalewają działek sąsiednich tj. nr[...] . Przedsiębiorstwo B. nie zmieniło stanu wody na gruncie ze szkodliwym wpływem na sąsiednią działkę nr [...], lecz zabezpieczyło się przed napływem wód opadowych z tej działki. A,. sama sobie nawadnia teren z braku drenażu przy budynku i przejęcia wód opadowych z dachu, dróg i parkingu nie mając zezwolenia z Wydziału Ochrony Środowiska. Wody te z rur spustowych budynku rzygaczami rozlewają się po powierzchni działki i z parkingu spływają na część niższą trawiastą działki w pobliżu ogrodzenia z działką [...]. Ich ilość jest znaczna i w okresie deszczy nawalnych w ciągu 15 minut opadu wynosi ca Q = [...] dm3, przy retencji 0,95. Wody te grupują się po deszczach nawalnych i zanim wsiąkną w grunt trawiasty działki lub odparują gromadzą się w najniższych punktach terenu rzędnych 0,90 – 0,95 m n.p.m. obok ogrodzenia obu działek.

We wnioskach opinii wskazano m.in., że wybudowana na działce Przedsiębiorstwa B. skarpa z drenażem rozsączającym nie powoduje napływu wód na działkę Ośrodka Wypoczynkowego L., przy czym niezatrzymanie przez właściciela tego ośrodka wód deszczowych spowoduje jej okresowe zaleganie na działce [...] koło ogrodzenia.

Odwołanie od opisanej decyzji złożyła A. zarzucając jej naruszenie:

- art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne poprzez jego niezastosowanie w sprawie w wyniku wadliwego uznania, że nie ma podstaw do wydania decyzji w oparciu o powyższy przepis,

- art. 7 i 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i podjęcie decyzji na skutek całkowicie dowolnej oceny zgromadzonego materiału a zwłaszcza bezkrytyczną ocenę opinii technicznej sporządzonej na potrzeby postępowania,

- art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 11 K.p.a. polegające na całkowicie wadliwym sporządzeniu uzasadnienia poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienia podstawy prawnej, a w konsekwencji niezastosowanie się do podstawowej zasady postępowania administracyjnego tj. zasady przekonywania,

- art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenia postępowania w taki sposób, że wytworzono u odwołującego się brak zaufania do organów administracji.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy ewentualnie przekazanie sprawy do rozpoznania organowi I instancji.

Zdaniem skarżącej opinia sporządzona przez mgr inż. T. K. jest nierzetelna i zawiera szereg błędów i nieścisłości na które organ winien zwrócić uwagę. Przede wszystkim w ocenie skarżącej:

-biegły nie dokonał inwentaryzacji geodezyjnej wysokościowej terenu pomiędzy budynkiem B. a ogrodzeniem działek w celu stwierdzenia, czy rzędne wysokości terenu uległy zmianie,

- nie poinformował o wizji lokalnej,

- nie zwrócił się do strony o wyjaśnienia i przedstawienie posiadanej dokumentacji - załączone do opinii zdjęcia nie przedstawiają stanu faktycznego z kwietnia b.r. , o czym świadczy bardzo rozwinięty proces wegetacji roślinności,

- twierdzenia biegłego, że swą analizę opiera na treści mapy zasadniczej są wątpliwe, ponieważ załączniki do oceny technicznej takiej mapy nie zawierają,

- brak w dokumentacji załączonej do opinii załączników pozwolenia na budowę obiektu na działce [...], nie pozwala stwierdzić zgodności jego wykonania z pozwoleniem na budowę

- wrysowane na rysunku nr 1 kierunki spływu wód oraz przyjęta teza o zalewaniu z działki [...]oraz działki [...] na działkę [...] nie są poparte żadnymi badaniami,

- nieprzeprowadzenie inwentaryzacji instalacji rozsączającej zrealizowanej na działce [...] w tym w szczególności brak określenia rzędnych wysokości tej instalacji, co jest istotną okolicznością, która winna zostać ustalona w opinii,

- załączone do opinii mapy pochodne nie posiadają elementów świadczących o ich zgodności z materiałami z zasobów map geodezyjnych,

- mimo szeregu wniosków wysnutych w opracowaniu biegły nie wskazał, czy doszło do zmiany wód na gruncie działki [...] i ich niekorzystnego oddziaływania na grunt sąsiedniej działki [...],

- brak uprawnienia biegłego do oceny, czy odpływ wód z działki [...] swobodnie ze spadkiem naturalnym na działki sąsiednie odbywał się "nieprawnie", ponieważ uprawnieni takie leży wyłącznie w gestii organu.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 14 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi A. wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1453/13 uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Rozstrzygnięcie Sądu spowodowało obowiązek merytorycznego rozpoznania przez organ odwoławczy odwołania A. od decyzji organu I instancji z dnia [...]r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] r., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy stan sprawy a także przepisy mające w tym wypadku zastosowanie. Kolegium powołało się także na opinię biegłego, który ocenił, że właściciel działki [...] nie dokonał zmian stanu wody na gruncie, które oddziaływałyby ze szkodą dla gruntów A. i powodowały zalewanie jej działki. Biegły podkreślił, że zabudowa działki [...] związana była od razu z budową drenażu, natomiast działka [..] zabudowana Ośrodkiem Wczasowym L. została na znacznej powierzchni utwardzona i nie posiada drenażu, co powoduje, że wody z całej jej powierzchni spływają do miejsca najniżej położonego na działce, które położone jest na rzędnych [...] m n.p.m.

Powyższe potwierdziła strona skarżąca, wskazując, że przed wybudowaniem na działce [...] budynku i usypaniem skarpy ziemnej wzdłuż granicy z działką [...] wody opadowe z dachów, chodników, dróg i parkingów z całej działki [...] i budynku zlokalizowanego na działce [...] spływały swobodnie zgodnie ze spadkiem naturalnym powierzchniowo i wgłębnie na działki położone niżej, w tym również działkę [...]. Ponadto biegły podkreślił, że właściciel działki [...] czynił powyższe w sposób niezgodny z przepisem art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy, który zabrania odprowadzania ścieków na sąsiednie działki.

Organ zaznaczył, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza fakt, że na działce [...] nie występuje stagnowanie wody, a przeprowadzone w [...]r. oględziny i wykonana niwelacja, wykazały, że drenaż wykonany na działce [...] odprowadzający wody opadowe z budynku wielorodzinnego funkcjonuje prawidłowo, w związku z czym wody z działki [...] nie przedostają się na teren działki [...]. Natomiast, jak wynika z opinii, to wody opadowe z budynku Ośrodka Wypoczynkowego L. z terenów utwardzonych tej nieruchomości spływają na teren działki [...] w kierunku granicy z działką [...], który w tym miejscu jest miejscem najniższym i z tego powodu mogą okresowo tworzyć się na nim zastoiska wodne, a w okresie intensywnych opadów może nastąpić zalewanie działki.

W ocenie organu odwoławczego sporządzona opinia szczegółowo wyjaśnia stan faktyczny na gruntach obu nieruchomości. Uwzględnia również istotną okoliczność, że obie nieruchomości położone są na terenie polderu "[...] ", czyli płaskim, depresyjnym terenie położonym poniżej poziomu morza, który w sposób sztuczny jest stale odwadniany, poprzez m.in. odprowadzanie z niego wód siecią rowów, z których wody "pompowane" są dalej do morza. Na polderach poziom wód utrzymywany jest jak dla gruntów rolnych a nie jak dla terenów przeznaczonych pod zabudowę.

Kolegium przyjęło za uprawnione stwierdzenie biegłego, że P. nie zmieniło stanu wody na gruncie ze szkodliwym wpływem na działkę sąsiednią [...], a poprzez podwyższenie terenu w pobliżu granicy z działką [...] jedynie zabezpieczyło się przed napływem wód opadowych z działki [...]. Z ustaleń dokonanych w trakcie postępowanie jednoznacznie wynika, że na działce [...] nie ma drenażu i kanalizacji deszczowej.

Odnosząc się do odwołania, za nieuzasadniony organ uznał zarzut dotyczący braku przeprowadzenia inwentaryzacji instalacji drenażu rozsączającego na działce [...], braku rzutu posadowienia budynków mieszkalnych i garaży oraz dokonywania ustaleń w oparciu o niewłaściwe mapy, ponieważ biegły w sposób wnikliwy odniósł się do tych kwestii. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo zastosował przepis art. 29 Prawa wodnego i w oparciu o jego treść oraz ustalenia zawarte w opinii i uzupełnieniu do niej prawidłowo uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną i odmówił przeprowadzenia dodatkowych dowodów. Zasadne i zgodne z prawem jest również oparcie decyzji organu I instancji na opinii biegłego, a dokonanym w sprawie ustaleniom faktycznym nie można postawić zarzutu sprzeczności z treścią zebranego materiału dowodowego.

Bezzasadny w ocenie Kolegium, jest także zarzut naruszenia art. 7 i 77 K.p.a., ponieważ obowiązek przeprowadzenia gruntownego postępowania dowodowego został należycie wypełniony, na co wskazuje powołanie biegłego z zakresu melioracji wodnych celem sporządzenia stosownej opinii, czynny udział strony odwołującej się w postępowaniu, dowody z uwag i wniosków wnoszone przez właścicieli obydwu nieruchomości. Za bez znaczenia dla niniejszej sprawy Kolegium uznało zgłaszane przez skarżącą wnioski o dołączenie do akt sprawy dokumentacji architektoniczno-budowlanej, pozwoleń na budowę obiektu usytuowanego na działce [...] i instalacji rozsączającej oraz dokumentacji powykonawczej znajdującej się w Starostwie Powiatowym jak również dokumentacji dotyczącej postępowania w sprawie legalności wykonania kanalizacji deszczowej będącej w posiadaniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego

W oparciu o powyższe Kolegium uznało decyzję organu I instancji za zgodną z prawem, stwierdzając, że brak odpowiednich urządzeń odprowadzających własne ścieki deszczowe na działce nr [...] nie może skutkować nakazaniem właścicielowi działki nr [...] obowiązku usunięcia na jego działce zmian dokonanych na podstawie prawomocnych, zgodnych z prawem decyzji i pozwoleń.

Na opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Wnosząc o uchylenie kwestionowanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ponownie zarzuciła naruszenie przepisów art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, art. 7 i 77 § 1, i art. 80 K.p.a., art. 11 K.p.a., art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 153 P.p.s.a., art. 78 § 1 K.p.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i 10 K.p.a. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne poprzez jego niezastosowanie w sprawie w sytuacji, gdy materiał dowodowy pozwala na dokonanie ustalenia, że doszło do zmiany stanu wody na gruncie działki [...] ze szkodliwym skutkiem dla działki sąsiedniej [...], w związku z czym istnieje podstawa prawna do wydania decyzji w oparciu o art. 29 ust. 3 tej ustawy; art. 153 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 172/12.

Powielając argumentację podniesioną w odwołaniu skarżąca dodatkowo podniosła, że organ nie uwzględnił wszystkich jej wniosków dowodowych zawartych w piśmie z dnia [...] r., pominął całkowicie treść protokołu kontroli przeprowadzonej przez PINB w dniu [...] r., z którego wynikało, że ustalenia stanu panującego na gruncie dokonane przez biegłego są sprzeczne z ustaleniami dokonanymi przez PINB. W ocenie skarżącej, gdyby organy samodzielnie dokonały oceny sporządzonej opinii zgodnie z logiką i zasadami doświadczenia życiowego, mogłyby wywieść, że stan wody na działce [...] uległ zmianie w ten sposób, że wody, które dotychczas w sposób naturalny, zgodny z ukształtowaniem terenu spływały z działki [...] w kierunku działki [...] zostały sztucznie zatrzymane w wyniku usypania skarpy ziemnej na granicy działek. Sam fakt, że pozostała woda i ścieki na działce [...] są w sposób prawidłowy odprowadzane za pomocą drenażu do gruntu nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, ponieważ najważniejszą okolicznością jest fakt – potwierdzony również przez biegłego - że dotychczas nadmiar wody z działki [...] w sposób naturalny spływał w kierunku działki [...] i wsiąkał w jej grunt. Natomiast uwagi biegłego, stwierdzające, że właściciel działki [...] "nieprawnie" odprowadzał ścieki na grunty sąsiednie są bezpodstawne i nie znajdują oparcia w zaistniałym stanie faktycznym. Zdaniem skarżącej, opinia mimo, że niepełna i zawierająca w przeważającej części ustalenia nieistotne dla sprawy, umożliwiała wydanie prawidłowej merytorycznie decyzji, jeżeli tylko organy zapoznałyby się w sposób rzetelny z jej treścią i dokonały samodzielnej oceny zawartych w niej wniosków.

W odpowiedzi na skargę organ nie znajdując podstaw do zmiany rozstrzygnięcia wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

W piśmie procesowym z dnia 7 września 2015 r. strona skarżąca podsumowując swoje stanowisko w sprawie wskazała, że:

- jej działka [...] położona jest na wysokości [...] m n.p.m., a sąsiadująca działka B. na wysokości [...] m n.p.m., co jest wystarczające do ustalenia pierwotnego stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne,

- biegły w opinii stwierdza, że nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie, jednak przedstawia twierdzenia świadczące odwrotnie,

- zmiana stanu wody nastąpiła ze szkodą dla gruntu sąsiedniego tj. działki [...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje.

W oparciu o przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w § 2 tego przepisu sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) zaskarżone orzeczenie podlega wówczas wyeliminowaniu z obrotu prawnego, sąd administracyjny nie ma natomiast kompetencji do merytorycznego orzekania w sprawie.

Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez organy obu instancji przepisów art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana została w wyniku rozpoznania przez ten organ odwołania skarżącej od decyzji z [...] r., wydanej po uchyleniu wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 kwietnia 2012 r. (sygn. akt II SA/Sz 172/12) wcześniejszej decyzji tego organu oraz poprzedzającej jej decyzji Burmistrza Miasta D. z dnia [....] r.

Sąd ten, uchylając wspomniane decyzje, wskazał, że organ odwoławczy podobnie jak Burmistrz w sposób niedostateczny uchwycił istotę sprawy, w ramach której winno skoncentrować się postępowanie wyjaśniające. Kolegium nie dostrzegło, że przedmiotem postępowania było nie tyle ustalenie potencjalnych przyczyn istniejącego stanu wody na działce nr [...] co wyjaśnienie, czy w wyniku robót budowlanych lub innych działań doszło do zmiany stanu wody na gruncie działki [...]. W przypadku uzyskania na to pytanie odpowiedzi twierdzącej, organ korzystając z pomocy osób posiadających wiedzę specjalistyczną, powinien następnie ustalić, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunt działki [...]. W rozpoznawanej sprawie takich ustaleń nie poczyniono jednak.

Sąd w omawianym wyroku wskazał, że organ ponownie rozpatrujący sprawę zobowiązany będzie uwzględnić powyższe spostrzeżenia i w zależności od wyniku ustaleń, czy właściciel działki nr [...] zmienił stan wody na gruncie ze szkodliwym wpływem na grunty sąsiednie, wydać odpowiednie rozstrzygnięcie, które winno odpowiadać nie tylko zakresowi orzeczenia przewidzianego przez art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, ale i przepisom postępowania, tj. art. 107 K.p.a. Sąd zwrócił uwagę, że wydana przez Burmistrza decyzja z dnia [...] r. wymogów art. 107 § 3 K.p.a. nie spełnia. Uzasadnienie faktyczne decyzji, zgodnie z tym przepisem powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Analiza tej części decyzji Burmistrza która miałaby stanowić jej uzasadnienie, poza przytoczeniem podejmowanych czynności procesowych, przytoczeniem stanowiska stron oraz obszernym zacytowaniem fragmentów opinii technicznej, nie zawiera oceny zgromadzonego materiału dowodowego i konkluzji jakie z niego wyciągnął organ w wyniku poczynionych ustaleń i dokonanej wykładni art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.

Należy podkreślić, że wbrew zaleceniom Sądu, organ I instancji nie poczynił prawidłowych ustaleń w omawianym zakresie. Pomimo, że podjął kroki zmierzające do realizacji zaleceń Sądu jednak nie przyniosły one oczekiwanych rezultatów. Co prawda Burmistrz w zamówieniu z dnia [...] r. zlecając opinię prawidłowo określił jej zakres – "ustalenie czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie działki nr [....] obręb [...] miasta D. i ich ewentualnego niekorzystnego oddziaływania na grunt sąsiedniej działki nr [...] obręb [...] miasta D.", jednak sporządzona opinia okazała się niepełna zaś organowi nie udało się wyegzekwować należytego jej uzupełnienia w niezbędnym zakresie. Autor opinii bardzo szeroko omówił przyczyny okresowego zalegania wody na działce nr [...], jak również wskazał, że P. nie zmieniło stanu wody na gruncie ze szkodliwym wpływem na działkę sąsiada nr [...], jednak powyższego stanowiska nie uzasadnił.

Stanowisko takie zaaprobował organ odwoławczy, który co prawda zobowiązał autora opinii do ustosunkowania się do zarzutów wniesionych do opinii przez Spółkę A., jednak pomimo, że nadesłana odpowiedź była niepełna uznał opinię za kompletną a zebrany materiał za wystarczający do wydania decyzji.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.), zgodnie z którym, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Z kolei w myśl art. 29 ust. 1 cytowanej ustawy, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. (art. 29 ust. 2 ustawy).

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że na działce 97/2, sąsiadującej z działką A. nr [...] , teren został podwyższony, poprzez nawiezienie ziemi i został posadowiony budynek wielorodzinny. Istotą prowadzonego na wniosek A. . postępowania – zważywszy na treść zacytowanych powyżej przepisów - winno być zatem ustalenie, czy w skutek działań podejmowanych na działce [...] doszło do zmiany stanu wody na gruncie, które szkodliwie wpływałoby na grunt sąsiedniej działki 27/4.

Takie też były zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zawarte w wyroku z dnia 18 kwietnia 2012 r. Jak już powyżej wskazano, organy podjęły co prawda starania by zalecenia te zrealizować jednak poczynione ustalenia w dalszym ciągu są niepełne. Autor opinii z [...] r. podobnie jak autor wcześniejszej opinii z [....] r. skupił się na ustaleniach dotyczących przyczyn okresowego zalegania wody na działce nr [...] , natomiast nie wskazał z jakich względów uważa, że P. nie zmieniło stanu wody na gruncie ze szkodliwym wpływem na działkę sąsiada nr [...] W szczególności nie przestawił on jakiegokolwiek porównania stanu wody na gruncie przed podjęciem prac budowlanych na działce nr [[...] oraz po wykonaniu tych prac. Choć autor opinii słusznie wskazuje, że w myśl cytowanych przepisów ustawy Prawo wodne, niedopuszczalne jest odprowadzanie wód na grunty sąsiednie, a zebrany materiał dowodowy w powiązaniu z twierdzeniami samej skarżącej Spółki wskazuje na taką właśnie sytuację (woda z powierzchni dachów Ośrodka L. spływała wcześniej na działki niżej położone – w tym działkę P. , przy czym po wykonaniu prac woda spływa na trawiastą część działki skarżącej w pobliże ogrodzenia działki [...] ) to jednak z powyższego nie wynika, czy na skutek prac prowadzonych na działce nr [...] doszło do zmiany stanu wody na gruncie tejże działki czy też nie. Wbrew sugestiom skarżącej rolą organu nie jest przy tym ustalenie czy w wyniku prac wykonanych na działce nr [...] doszło zmiany stanu wód na działce skarżącej, ewentualnie czy doszło do zmiany kierunku odpływu znajdującej się na jej gruncie wody opadowej, bowiem z uwagi na treść cytowanych powyżej przepisów ustawy Prawo wodne, chodzi tu wyłącznie o zmiany na gruncie działki nr [...] – tj. działki należącej do P.

W tym miejscu należy podkreślić, że – wbrew poglądowi wyrażonemu przez autora opinii z [...] r. - z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 18 kwietnia 2012 r. w żadnym razie nie wynika by Sąd ten uważał, iż wykonanie skarpy spowodowało zachwianie równowagi na gruncie działki nr [...]. Sąd ten uznał jedynie, że powyższa kwestia wymaga wyjaśnienia w wypadku ustalenia, iż doszło do zmiany stanu wody na gruncie działki [...]

Powyższe stanowisko w dalszym ciągu, zdaniem Sądu, pozostaje aktualne bowiem – jak już wskazano powyżej – w opinii z [...] r. kwestia ta nie została wyjaśniona. Nie ustalono także, czy zmienił się sposób lub kierunek odprowadzania pozostałych wód opadowych z działki nr [...] – nie tylko tych z budynku.

Nie można przy tym zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej Spółki, że "opinia biegłego o ile niepełna i zawierająca w przeważającej części ustalenia nieistotne dla sprawy, umożliwiała wydanie prawidłowej merytorycznie decyzji", ale tylko w przypadku gdyby organy zapoznały się z jej treścią i "dokonały samodzielnej oceny wniosków w niej zawartych". Ewentualne przyjęcie, że wnioski biegłego są niewłaściwe czy przedwczesne nie daje bowiem organowi uprawnień do zastąpienia ich własnymi wnioskami w sytuacji gdy wymagana jest specjalistyczna wiedza, jaką organ nie dysponuje.

Aktualne są także uwagi dotyczące niedostatków uzasadnienia decyzji organu I instancji. W dalszym ciągu nie zawiera ono należytej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i konkluzji jakie z niego wyciągnął organ w wyniku poczynionych ustaleń.

W takim stanie rzeczy Sąd uznał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia wymienionych wcześniej przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Powyższe skutkowało w konsekwencji wydaniem rozstrzygnięcia, które zostało oparte na niekompletnych ustaleniach, a co za tym idzie nie zawierało uzasadnienia o pełnej treści. Biorąc pod uwagę przy tym zakres i wagę dostrzeżonych wadliwości, dla końcowego załatwienia sprawy, konieczne okazało się uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji Kolegium, ale również uchylenie decyzji ją poprzedzającej organu pierwszej instancji, o czym Sąd orzekł mając na uwadze treść art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Organ ponownie rozpatrujący sprawę zobowiązany będzie uwzględnić przedstawione wyżej spostrzeżenia i w zależności od wyniku ustaleń, czy właściciel działki nr [...] zmienił stan wody na gruncie ze szkodliwym wpływem na grunty sąsiednie, wydać stosowne rozstrzygnięcie, które winno odpowiadać zakresowi orzeczenia przewidzianego przez art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne oraz przepisom postępowania, tj. art. 107 K.p.a. W szczególności organ winien wydając wspomniane rozstrzygnięcie mieć na uwadze, że z treści cytowanego przepisu ustawy Prawo wodne wynika, iż organ może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Rolą organu jest zatem – w zależności od poczynionych ustaleń – nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń wymienionych w tym przepisie bądź też odmowa nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonani wspomnianych urządzeń (nie zaś ustalenie, że nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie – jak orzeczono w decyzji z dnia [...]r.).

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.