Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 345/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 5 i 8
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 1, art. 2 ust. 1, art. 18
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 9, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 132 i 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 71 ust. 1, art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz-Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy G. decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 3, art. 5 i art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009r. Nr 129, poz. 1058) i rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.) oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił S.D. przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na K.S. w okresie od 1 listopada 2010 r. do 31 października 2011 r.

Organ ustalił, że wnioskodawczyni prowadzi 3 osobowe gospodarstwo domowe, na którego dochody składają się dochody wnioskodawczyni i ojca dziecka wykazane w zaświadczeniach z urzędu skarbowego (łącznie 23.953,73 zł) oraz w oświadczeniu o wysokości dochodu niepodlegającego opodatkowaniu z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego (2.430,03 zł). Podkreślono, iż zgodnie z art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjmuje się, że w przypadku utrzymywania się z gospodarstwa rolnego za 1 ha przeliczeniowy uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W 2009 r. ogłoszony przez Prezesa GUS dochód z 1 ha przeliczeniowego wyniósł 1.908 zł, wobec tego za dochód strony z gospodarstwa należało uznać kwotę 2.430,03 zł. (12 x 1.2736 ha x 159 zł.). Łączny dochód rodziny wyniósł zatem 26.383,76 -zł., tj. miesięcznie 2.198,65 -zł.

Organ w oparciu o informację o dochodach oraz zaliczkach na podatek dochodowy uzyskany dochód pomniejszył o kwotę miesięczną 100,87 zł. utraconego przez wnioskodawczynię dochodu z tytułu utraty zatrudnienia w firmie A (2.198,65 zł. - 100,87 zł. = 2.097,78 zł), a następnie powiększył o kwotę 262,15 zł. dochodu uzyskanego przez ojca K.S. – A.S. z pierwszego miesiąca po jego uzyskaniu, tj. czerwca 2010 r. (2.097.78 zł. + 262,15 zł. + 2.359,93 zł.). Ustalony w ten sposób dochód rodziny wyniósł 2.359,93 zł., czyli 786,64 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie i przekroczył kryterium dochodowe wynoszące 504,- zł. miesięcznie na osobę w rodzinie.

Wskazano również, że do wniosku dołączono świadectwo pracy potwierdzające utratę dochodu przez A.S. z powodu utraty pracy w B w M. Jednakże w dokumencie tym brak było dokładnej daty, kiedy ustał stosunek pracy A.S. Organ nie zażądał tej informacji, gdyż nawet gdyby dokonać utraty całości dochodu A.S. wyliczonego na podstawie przedłożonych informacji o dochodach i pobranych zaliczkach oraz uwzględnić dochód S.D. i doliczyć do średniego miesięcznego dochodu z 2009 r. (pomniejszonego o dochód utracony) dochód uzyskany przez A.S. z miesiąca czerwca 2010 r., to i tak dochód rodziny strony wyniósłby miesięcznie kwotę 558,89 - zł. i przekraczałby przywołane wcześniej kryterium dochodowe.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła S.D. domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy, bowiem w jej przypadku, obliczony przez organ dochód z gospodarstwa rolnego nie może być aż tak wysoki. Posiadane przez nią gospodarstwo to przeważnie łąki, a nie pola orne. W ocenie odwołującej dochód z gospodarstwa rolnego powinno się obliczać według klas gruntów, gdyż nie każde pole może dać taki sam zysk. Do odwołania dołączono wypisy z rejestru gruntów obrazujące powierzchnię i klasę gruntów do niej należących oraz zaświadczenie potwierdzające pracę A.S. w B w M., w okresie od 16 marca 2002 r. do 31 maja 2010 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., Nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 5 ust. 1 i 8 oraz art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zaakcentował, że w przypadku ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu statystycznego ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia Prezesa GUS na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 z późn. zm.). W obwieszczeniu z dnia 23 listopada 2010 r. Prezes GUS ogłosił, iż przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wyniósł w 2009 r. - 1.908 zł. (M.P. Nr 68, poz. 858). Zatem organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił wysokość dochodu z posiadanego przez stronę gospodarstwa rolnego na kwotę 2.430,03 - zł. i nie ma w tym przypadku znaczenia klasa gruntów posiadanych przez odwołującą. W związku z dołączeniem do odwołania świadectwa pracy Pana A.S. z podaniem daty ustania zatrudnienia w firmie B organ odwoławczy dokonał ponownego przeliczenia dochodu rodziny odwołującej. Według zaświadczenia z Urzędu Skarbowego A.S. w 2009 r. osiągnął dochód w wysokości 22.743,27 - zł. Odwołująca osiągnęła natomiast dochód ze stosunku pracy w wysokości 1.210,46 - zł. oraz dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 2.430,03 zł. Tym samym łączny dochód rodziny w 2009 r. wyniósł 26.383,76 zł. (tj. 2.198,65 zł. miesięcznie na rodzinę). Natomiast kwota miesięcznego dochodu utraconego wyniosła: 100,87 - zł. miesięcznie z tytułu utraty dochodu przez odwołującą w firmie A z R. (1.210,46 zł. : 12), a przez A.S. z powodu utraty zatrudnienia w B w M.- tj. 639,32 - zł. miesięcznie (7.671,82 zł. : 12). Po odliczeniu miesięcznych kwot dochodu utraconego od przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny z 2009 r., wysokość miesięcznego dochodu wyniosła 1.458,46 zł. W dalszej kolejności po doliczeniu dochodu uzyskanego przez A.S. w kwocie 262,15 zł., przeciętny dochód rodziny wyniósł 1.720,61 zł., co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi 573,54 zł. i przekroczył kwotę 504,- zł. uprawniającą do otrzymania zasiłku rodzinnego. Nie było jednocześnie podstaw do zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

S.D. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyraziła niezadowolenie z podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia kwestionując przede wszystkim sposób obliczenia dochodu z posiadanego przez nią gospodarstwa rolnego. W ocenie skarżącej obliczenia organu w tym zakresie są nieprawidłowe, niezgodne z rzeczywistością i obowiązującymi zasadami Konstytucji RP. Skarżąca wskazała, że jej gospodarstwo rolne to głównie łąki i grunty niskiej klasy, co nie pozwala na osiąganie z nich tak dużego dochodu, z tego powodu, domagała się obliczenia rzeczywistego dochodu z posiadanego przez nią gospodarstwa rolnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 20 grudnia 2011 r. skarżąca podtrzymała zarzuty zaprezentowane w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć przyjdzie, że na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie jako p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części bądź stwierdza ich nieważność bądź też wydanie z naruszeniem prawa. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu tylko wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle wyżej powołanych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione.

Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem postępowania administracyjnego było rozpoznanie wniosku skarżącej z dnia [...] r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego.

Warunki nabywania wymienionych świadczeń oraz zasady ustalania, przyznawania i ich wypłaty regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.), zwanego dalej w skrócie rozporządzeniem z dnia 2 czerwca 2005 r.

Organy administracji odmówiły przyznania wnioskowanych przez skarżącą świadczeń z uwagi na przekroczenie przez jej rodzinę dochodu uprawniającego do ich uzyskania. Zatem dalsze rozważania prawne należy poprzedzić analizą konkretnych przepisów warunkujących otrzymanie świadczeń rodzinnych.

Stosownie do art. 5 ust. 1 omawianej ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych przysługuje osobom wymienionym w art. 4 ust. 2, tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,- zł. Także w przypadku przekroczenia tego kryterium o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (por. art. 5 ust. 3 ustawy zdanie drugie). Kwestia ta nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca wcześniej nie otrzymywała zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Natomiast definicja dochodu rodziny została uregulowana w art. 3 pkt 2 ustawy, który stanowi, iż pod pojęciem dochodu rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Z analizy przytoczonych przepisów wynika, że podstawowym warunkiem uzyskania prawa do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami jest, aby średnia miesięczna z sumy dochodów, w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy, uzyskanych przez wszystkich członków rodziny wnioskodawcy w ciągu roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy (dochód dzielimy na 12 miesięcy), podzielona przez liczbę osób wchodzących w skład tego gospodarstwa domowego, nie przekraczała kryterium dochodowego ustalonego stosownie do art. 5 ust. 1 lub 3 ustawy.

Od powyższej zasady obliczania dochodu rodziny wprowadzono jednakże wyjątki, które nakazują zmianę wysokości dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu uprawnień do świadczeń rodzinnych na wypadek, gdyby w sytuacji dochodowej danej rodziny nastąpiły zmiany polegające na pomniejszeniu lub zwiększeniu kwoty pozyskiwanych środków pieniężnych. Ma to na celu pełne zobrazowanie sytuacji, w jakiej faktycznie znajduje się rodzina wnioskodawcy i przyznawanie świadczeń osobom rzeczywiście tego potrzebującym. Dlatego też w ustawie przewidziano instytucję dochodu uzyskanego oraz dochodu utraconego. Zatem przyjdzie wyjaśnić, że dochód rodziny ulega pomniejszeniu o dochód utracony - art. 5 ust. 4 ustawy i odpowiednio zwiększeniu o dochód uzyskany - art. 5 ust. 4a ustawy. Zarówno w definicji dochodu utraconego, jak i i uzyskanego enumeratywnie wyliczone zostały przyczyny warunkujące ich istnienie (art. 3 pkt 23 i 24 ustawy).

W niniejszej sprawie wystąpiła utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło (art. 3 pkt 23 lit. c ustawy) oraz uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło (art. 3 pkt 24 lit. c ustawy).

Z akt sprawy wynika, że w 2009 r. łączny dochód rodziny wyniósł 26.383,76 - zł., co daje przeciętny miesięczny dochód w wysokości 2.198,65 - zł. Ustalenia organów orzekających w sprawie są w tym zakresie zbieżne i potwierdzone odpowiednimi zaświadczeniami.

W tym miejscu należy zauważyć, iż na podstawie art. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 z późn. zm.), opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Takie grunty o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy uważa się za gospodarstwo rolne.

Skarżąca do odwołania załączyła wypis z rejestru gruntów dnia [...] r. potwierdzający, iż jest właścicielem działek w C. i G. sklasyfikowanych jako użytki rolne (grunty orne, łąki, grunty pod stawami) o łącznej powierzchni fizycznej 1, 3136 ha równej powierzchni przeliczeniowej 1, 2736 ha. Zatem jest właścicielką takiego obszaru gruntów, który uważany jest za gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym, za które został jej wymierzony przez właściwy organ podatek rolny z gospodarstwa rolnego. Organy orzekające w sprawie zobowiązane były w zaistniałej sytuacji uwzględnić dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego skarżącej przy obliczaniu dochodu jej rodziny, wskazuje na to zapis art. 3 pkt 1 lit. c tiret (-) 23 ustawy.

Sam sposób ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego określono w art. 5 ust. 8 ustawy, gdzie przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy o podatku rolnym. Zgodnie ze wskazanym przez organy obwieszeniem Prezesa GUS z dnia 23 września 2010 r., przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2009 r. - 1.908 zł. (tak więc w roku za jaki należało obliczyć dochód rodziny skarżącej). Wobec kategorycznego brzmienia przepisów organy administracji zasadnie zastosowały ich treść i obliczyły dochód skarżącej z gospodarstwa rolnego na kwotę 2.430,03 zł.

Nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty skarżącej, dotyczące niewłaściwego obliczenia dochodu uzyskanego przez nią z gospodarstwa rolnego, który to został wliczony do jej dochodu za rok bazowy 2009.

Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów skarżącej, opartych przede wszystkim o naruszenie zasad sprawiedliwości społecznej oraz brak rzeczywistego ustalenia dochodów z gospodarstwa, należy stwierdzić, że są one pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Przewidziany przez ustawę sposób obliczania dochodów z gospodarstwa rolnego ma bez wątpienia charakter uproszczony, jednakże w tym przypadku ma to niewątpliwie na celu zaniechanie dokonywania szczegółowych ustaleń, często niemożliwych do przeprowadzenia, skoro rolnicy nie dysponują zaświadczeniami o uzyskanym dochodzie (w przeciwieństwie do nie-rolników, którzy dokonują rozliczenia podatków przez Urzędem Skarbowym). Dlatego też wedle przyjętej zasady, zarówno w ustawie o podatku rolnym oraz w przepisach szczególnych, gdy niezbędne jest ustalenie dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się dane uśrednione, przeciętne, szacowane corocznie przez Prezesa GUS na podstawie wyliczeń statystycznych. Dla wysokości tego dochodu nie ma tym samym znaczenia klasa gruntu, rzeczywiste plony i osiągany z nich faktyczny dochód. W związku z powyższym, wbrew stanowisku skarżącej, regulacji ustawy wyznaczającej sposób obliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego nie można uznać za niekonstytucyjną.

Potwierdził to zwłaszcza Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 maja 2008r. o sygn. akt K 18/05 (Dz. U. z 2008 r. Nr 82, poz. 503 oraz OTK-A 2008/4/56), który uznał, iż art. 18 ustawy o podatku rolnym oraz art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) są zgodne z Konstytucją RP. Wspomniane przepisy przyjmują, iż z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194,- zł. (obecnie kwota ta jest nieaktualna i wynosi 207 zł. - zob. § 1 pkt 2 lit. e) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. Nr 127, poz. 1055). W tej sytuacji również do świadczeń z pomocy społecznej przyjmuje się dochód statystyczny z gospodarstwa rolnego przy obliczaniu dochodu uprawniającego do przyznania wnioskowanych świadczeń.

Trybunał Konstytucyjny zaznaczył, iż ustalenie rzeczywistego dochodu (przychodu) z konkretnego gospodarstwa rolnego jest obecnie w polskich warunkach, w stosunku do przeważającej liczby gospodarstw rolnych, praktycznie niemożliwe. Racjonalny i uzasadniony jest wobec tego sposób ustalania przeciętnego (szacunkowego) dochodu z hektara przeliczeniowego, na podstawie danych statystycznych, przyjęty w ustawie o podatku rolnym.

W dalszej części rozważenia wymaga kwestia wpływu dochodu utraconego oraz dochodu uzyskanego na faktyczny dochód rodziny skarżącej. Jak zatem wynika z akt sprawy organ odwoławczy wziął pod uwagę dochód utracony przez skarżącą w firmie A z R. w kwocie 1.210,46 zł. oraz dochód utracony przez A.S. z tytułu ustania zatrudnienia w B w M. w wysokości 7.671,82 zł. Dodatkowo za dochód uzyskany uznano otrzymanie przez A.S. kwoty 262,15 zł. za pierwszy przepracowany miesiąc (czerwiec 2010 r.) w firmie C z siedzibą w W.

Organ ustalił, że łączny dochód członków rodziny skarżącej wyniósł 26.383,76 zł., co dało przeciętny miesięczny dochód w wysokości 2.198,65 zł. Następnie od miesięcznego dochodu odliczono dochód utracony przez skarżącą - 100,87 zł (1.210,46:12) oraz A.S. - 639,32 zł. (7.671,82:12), co dało 1.458,46 zł. miesięcznego dochodu w 2009 r.

Ostatecznie opierając się o treść § 18 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. do tej sumy miesięcznego dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę za rok 2009 dodano cały dochód uzyskany przez A.S. za pierwszy przepracowany miesiąc 2010 r. w kwocie 262,15 zł. Z tego powodu przeciętny dochód rodziny skarżącej wyniósł 1.720,61 zł., a w przeliczeniu na osobę w jej rodzinie 573,54 zł. Wartość ta przekroczyła kwotę 504 zł. uprawniającą do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami.

W ocenie Sądu, taki sposób obliczenia dochodu służący ustaleniu uprawnień do świadczeń rodzinnych narusza prawo i nie może zostać uznany za prawidłowy.

Zgodnie z utrwalonym już stanowiskiem sądów administracyjnych, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, przepis § 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego, co przesądza o jego niezgodności z ustawą (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 października 2009 r. o sygn. akt I OSK 351/09; z dnia 30 października 2008 r. o sygn. akt I OSK 1842/07; z dnia 23 czerwca 2009 r. o sygn. akt I OSK 1200/08; z dnia 4 grudnia 2009 r. o sygn. akt I OSK 710/09 i z dnia 9 grudnia 2010 r. o sygn. akt I OSK 1321/10 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Przepis art. 23 ust. 5 ustawy, stanowiący ustawową delegację do wydania rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniał do określenia sposobu ustalania dochodu uprawniającego od świadczeń rodzinnych, a nie do określania dodatkowych kryteriów dochodowych mających bezpośredni wpływ na wysokość dochodu rodziny zdefiniowanego w art. 3 pkt 2 omawianej ustawy. Treść tego ostatniego przepisu stanowi, iż dochód rodziny - oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zatem jakiekolwiek ingerencje wykraczające poza ten sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych nie zasługują na aprobatę.

Tymczasem, zastosowanie § 18 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r., tak jak rozumie to organ odwoławczy, polegające na dodaniu kwoty miesięcznego dochodu uzyskanego przez członka rodziny już po zakończeniu roku, z którego dochody stanowiły podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskanego w roku poprzedzającym okres zasiłkowy nie daje się pogodzić z celami omawianej ustawy.

Prowadziłoby to do trudnych do zaakceptowania skutków, gdyż nawet jednorazowy miesięczny dochód uzyskany po zakończeniu roku poprzedzającego okres zasiłkowy mógłby pozbawić rodzinę świadczenia bądź ograniczyć jego wysokość, czego nie zakładał ustawodawca ustalając zupełnie inne kryteria.

Zdaniem składu orzekającego, dla prawidłowego rozumienia § 18 ust. 1 omawianego rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r., które odpowiadałoby normom ustawowym, konieczna jest jego wykładnia przy zastosowaniu metody systemowej, funkcjonalnej i celowościowej. Przy odczytaniu jego treści nie można mianowicie pominąć nakazu zachowania korelacji z wartościami ujętymi w art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej. W tym kontekście wymieniony przepis rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. należy interpretować jako obowiązek ponownego ustalenia przez organ administracyjny, przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny skarżącej w roku kalendarzowym z uwzględnieniem uzyskanego dochodu.

Przeciętny miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny powinien być liczony w ten sposób, że do dochodu z roku poprzedzającego okres zasiłkowy (z uwzględnieniem utraty dochodu, o jakiej mowa w art. 3 pkt 23 lit. c ustawy) należy dodać dochód uzyskany z tytułu podjęcia zatrudnienia i dopiero od tej kwoty zsumowanego dochodu obliczyć dochód miesięczny rodziny, a następnie podzielić uzyskaną wartość przez liczbę członków rodziny. Taki sposób obliczenia dochodu jest zgodny z regulacjami zamieszczonymi w ustawie, zwłaszcza w art. 5 ust. 4 i 4a ustawy (pomniejszenia czy też powiększenia o dochód utracony bądź uzyskany) oraz wskazówkami zawartymi w rozporządzeniu z dnia 2 czerwca 2005 r., rozumianymi w sposób uwzględniający dobra chronione konstytucyjnie, jakim są niewątpliwie dobro rodziny, zasada równości wobec prawa oraz zasada sprawiedliwości. Natomiast sposób obliczenia dochodu skarżącej przyjęty przez organ odwoławczy może prowadzić do nierównoprawnego jej traktowania, a tym samym naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W ocenie Sądu, taka metoda ustalenia dochodu odpowiada regulacjom ustawy oraz wskazówkom zawartym w akcie wykonawczym, a więc rozporządzeniu z dnia 2 czerwca 2005 r. rozumianym w sposób uwzględniający dobra chronione konstytucyjnie, jak dobro rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej oraz zasadę równości wobec prawa.

Wszystkie wskazane wyżej uchybienia mogły rzutować na wynik sprawy, jako że skutkowały nieprawidłowym ustaleniem wysokości dochodu na osobę w rodzinie skarżącej z uwzględnieniem art. 3 pkt 24 lit. c ustawy.

W tym stanie sprawy, organ odwoławczy przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien zastosować wprost przepisy ustawy, dokonując szczegółowych ustaleń dotyczących dochodów rodziny skarżącej, wskazując również sposób ich wyliczenia. Według dokonanych przez Sąd obliczeń, zgodnie z zaprezentowanym wcześniej sposobem uwzględnienia dochodu uzyskanego, dochód rodziny skarżącej wyniósłby 493,- zł., co uprawniałoby ją do otrzymania wnioskowanego świadczenia.

Przyjdzie jednakże zaakcentować, że Sąd pozostawił organowi administracji ustalenia w zakresie faktycznego dochodu uzyskanego przez A.S. na dzień złożenia przez skarżącą wniosku inicjującego niniejsze postępowanie.

Organy zaliczyły bowiem do dochodu uzyskanego przez A.S. w firmie C wyłącznie jego wynagrodzenie za miesiąc czerwiec 2010 r. w kwocie 262,15 zł. Jak wynika natomiast z wystawionego przez pracodawcę zaświadczenia, A.S. został zatrudniony na okres od 1 czerwca 2010 r. do 31 maja 2012 r., zatem do czasu złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych, mógł on również uzyskać wynagrodzenie za miesiące następujące po miesiącu czerwcu 2010 r.

Treść znajdującego się w aktach administracyjnych zaświadczenia nie pozwala na przyjęcie, że otrzymane wynagrodzenie miało wyłącznie charakter jednorazowy, gdyż na dzień jego wystawienia A.S. nadal pozostawał w stosunku pracy. Istnieje wobec tego potrzeba dokonania w tym zakresie dodatkowych ustaleń, niezbędnych dla określenia spełnienia przez skarżącą wymaganego ustawowo kryterium dochodowego dla jej rodziny. Czynności tych nie może wykonać Sąd, albowiem nie posiada w tym zakresie kompetencji, jak też nie może zastępować organów administracji w czynnościach merytorycznych tylko dla nich zastrzeżonych.

Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności Sąd doszedł również do przekonania, że sprawa nie została należycie wyjaśniona, co narusza przepisy postępowania zwłaszcza art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., przy czym są to takie naruszenia, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia [...]r. organ odwoławczy powinien uwzględnić interpretację przepisów prawa materialnego zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu, uzupełnić brakujący materiał dowodowy, a następnie dokonać merytorycznego jego rozpatrzenia mając na uwadze całokształt poczynionych w sprawie ustaleń. Dopiero pełne ustalenia faktyczne i kompletne rozważania pozwolą na wydanie prawidłowej decyzji, która spełniać będzie wszystkie wymagania przewidziane w art. 107 § 3 K.p.a.

Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności sprawy, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 132 p.p.s.a. Przy czym z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji nie orzekł w sprawie jej wykonania w oparciu o art. 152 p.p.s.a.