Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 281/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszego postępowania jest skarga A. A. (dalej również jako: "skarżący"), reprezentowanego przez pełnomocnika adwokata M. Ż., od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej również jako: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub w skrócie: "SKO") z dnia 30 kwietnia 2020 r., nr [...], uchylającej decyzję Kierownika Wydziału Spraw Społecznych Ośrodka Pomocy Społecznej w Głuchołazach, działającego z upoważnienia Burmistrza Głuchołaz, (dalej również jako "organ I instancji") z dnia 17 stycznia 2020 r., nr [...], odmawiającej przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem H. A. i orzekającej o przyznaniu tego świadczenia na okres od 1 listopada 2019 r. do dnia [...] 2020 r., przy czym:

1. w okresie od dnia 1 listopada 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. w kwocie 1583,0 zł,

2. w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 28 lutego 2020 r. w kwocie 1830,00 zł,

3. w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia [...] 2020 r. w kwocie 354,2 zł

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 10 czerwca 2019 r., organ I instancji przyznał A. A. specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad swoim ojcem H. A. - od 1 czerwca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. Wnioskiem złożonym w dniu 11 lipca 2019 r. skarżący zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem, będącym wdowcem. Do wniosku załączył m.in. orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 22 lutego 2016 r., zaliczające H. A. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Jednocześnie orzeczono, że nie można ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 11 lutego 2016 r. Nadto skarżący przedłożył także oświadczenie z dnia 5 lipca 2019 r., w którym podał, iż z dniem przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W aktach sprawy znajduje się nadto pismo jego pełnomocnika adwokata M. Ż. (pełnomocnictwo złożone do akt w dniu 11 lipca 2019 r.), w którym zawarto wniosek o uchylenie decyzji dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, w przypadku wydania decyzji przyznającej wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne. W piśmie tym pełnomocnik zwrócił uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, który stwierdził niekonstytucyjność części art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm; obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), dalej w skrócie: "u.ś.r."., a także na regulację art. 27 ust. 5 u.ś.r. wskazując na możliwość wyboru przez stronę świadczenia korzystniejszego, w sytuacji zbiegu uprawnień do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia 31 lipca 2019 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu żądanego świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał (m.in.), że w myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, natomiast w niniejszej sprawie niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w okresie, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Dalej organ ten podał, że drugą przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt przyznania A. A. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w związku z opieką nad H. A., co stosownie do treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący, w wyniku wniesionego odwołania, SKO decyzją z dnia 31 października 2019 r., nr [...], uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał, że wydanie decyzji na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP tego przepisu, w określonym w nim zakresie, nie znajduje uzasadnienia i uznał rozstrzygnięcie organu I instancji, w tym zakresie za nieprawidłowe. Dalej SKO wskazało, że w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja ostateczna organu I instancji z dnia 10 czerwca 2019 r., którą organ I instancji przyznał A. A. specjalny zasiłek opiekuńczy, w związku z opieką nad H. A. na okres od dnia 1 czerwca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. Natomiast z uwagi na fakt, że wnioskiem z dnia 5 lipca 2019 r. strona zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, składając równocześnie oświadczenie, iż z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego wyżej wymienioną decyzją. Dalej Kolegium wskazało, że pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, a z przekazanych akt sprawy nie wynikało, aby organ I instancji podjął jakiekolwiek czynności w związku z tym oświadczeniem i wnioskiem skarżącego. W ocenie SKO należało przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w tym zakresie, zastosować art. 27 ust. 5 u.ś.r. i nadać sprawie właściwy bieg, w przypadku wyboru przez A. A. świadczenia pielęgnacyjnego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji, działając z upoważnienia Burmistrza Głuchołaz, w piśmie z dnia 18 listopada 2019 r. wezwał skarżącego do złożenia oświadczenia dotyczącego rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w związku z opieką nad ojcem H. A. Organ I instancji wyjaśnił przy tym, że będzie ono miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy o przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W piśmie z dnia 3 grudnia 2019 r. A. A. oświadczył, że rezygnuje z przyznanego mu decyzją nr [...] z dnia 3 września 2019 r. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od dnia złożenia wniosku.

Decyzją z dnia 17 stycznia 2020 r. organ odmówił przyznania A. A. wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ I instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz wyjaśnił, że A. A. w oświadczeniu z dnia 3 grudnia 2019 r. nie zrezygnował z przyznanego mu specjalnego zasiłku opiekuńczego decyzją z dnia 10 czerwca 2019 r. na okres od dnia 1 czerwca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. Nadto wskazał, że H. A. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, przy czym nie można ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 11 lutego 2016 r. W ocenie organu I instancji skarżącemu nie może zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ ma on przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od dnia 1 czerwca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r., z którego to prawa nie zrezygnował, a co wynika z treści oświadczenia złożonego z dnia 3 grudnia 2019 r. Dalej podkreślił, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r., który to przepis nadal pozostaje w porządku prawnym, pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Zauważył również, że zgodnie z oświadczeniem A. A. z dnia 3 grudnia 2019 r. zrezygnował z przyznanego mu prawa do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, a to decyzją z dnia 3 września 2019 r., ale nie zrezygnował z podobnego świadczenia przyznanego decyzją z dnia 10 czerwca 2019 r., na okres od dnia 1 czerwca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. Dalej organ opisał, że wobec tej rezygnacji decyzją z dnia 23 grudnia 2019 r., nr [...], organ I instancji uchylił w całości własną decyzję z dnia 3 września 2019 r., nr [...] w sprawie ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznanego w związku z opieką nad H. A.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się A. A., reprezentowany przez pełnomocnika. W odwołaniu do SKO wniósł o uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenia co do istoty sprawy, poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzji organu I instancji zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., poprzez nieuwzględnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, który uznał ten przepis za niekonstytucyjny w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r. (powinno być art. 17 ust. 1b u.ś.r.- przyp. Sądu) poprzez zastosowanie normy prawnej w nim wyrażonej w sposób literalny, czego w jego ocenie nie można pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości. W uzasadnieniu odwołania przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych, w myśl których oceny spełnienia przesłanek uprawniających do świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium wieku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. W toku postępowania odwoławczego, organ I instancji przekazał Kolegium odpis skrócony aktu zgonu H. A., który zmarł [...] 2020 r..

Decyzją z dnia 30 kwietnia 2020 r. SKO uchyliło kwestionowaną decyzję organu I instancji i orzekło o przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na H. A. na okres od dnia 1 listopada 2019 r. do dnia [...] 2020 r., w określonych w sentencji przedziałach czasowych i kwotach. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył podstawy prawne oraz wszystkie okoliczności faktyczne ustalone w toku postępowania obu instancji i wskazał, że nie podziela stanowiska organu I instancji dotyczącego interpretacji przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kolegium ponownie podkreśliło, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, stwierdził niezgodność art. 17 ust. 1b u.ś.r. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W ocenie Kolegium, jeżeli Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w przedstawionym zakresie, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r. (wejście w życie orzeczenia), powołany art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie. Dalej SKO wyjaśniło, że nie jest dopuszczalne wydanie decyzji administracyjnej po wejściu w życie tego orzeczenia, na podstawie przepisu w takim jego kształcie normatywnym, który Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją RP, co oznacza, że w sprawie wniosku A. A. nie jest dopuszczalne wydanie decyzji administracyjnej na podstawie literalnego brzmienia art. 17 ust. 1b u.ś.r. W ocenie organu odwoławczego przytoczony przepis winno się stosować, ale z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Tym samym Kolegium uznało za nieprawidłowe odmowę skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia warunków wskazanych w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Następnie wyjaśniło, że decyzją z dnia 10 czerwca 2019 r., organ I instancji, przyznał A. A. specjalny zasiłek opiekuńczy, w związku z opieką nad H. A. na okres od dnia 1 czerwca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. W dniu 3 września 2019 r. ten sam organ przyznał skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy, z tego samego tytułu, na okres od dnia 1 listopada 2019 r. do dnia 31 października 2020 r. Decyzja ta, w związku z oświadczeniem skarżącego z dnia 3 grudnia 2019 r., została uchylona od dnia 1 listopada 2019 r. decyzją organu I instancji z dnia 23 grudnia 2019 r. W oświadczeniu tym A. A. wskazał, że rezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, natomiast nie zrezygnował z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego decyzją z dnia 10 czerwca 2019 r. W związku z tym, w ocenie Kolegium skarżący spełnia przesłanki do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem do [...] 2020 r. ciążył na nim obowiązek alimentacyjny wobec ojca i zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania nad nim opieki. Dalej SKO wskazało, że z przepisu art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika, że przy zbiegu uprawnień do świadczeń uregulowanych w powołanej ustawie stronie przysługuje jedno z tych świadczeń przez nią wybrane. A. A. nie zrezygnował ze specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego na okres od dnia 1 czerwca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r., a zatem w ocenie Kolegium świadczenie pielęgnacyjne nie mogło zostać mu przyznane od miesiąca, w którym został złożony wniosek, lecz dopiero od dnia 1 listopada 2019 r., tj. od miesiąca, od którego zrezygnował z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Następnie SKO wyjaśniło różnice w wysokościach wypłacanego świadczenia, wskazanych w sentencji decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu A. A., reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżył wyżej wymienioną decyzję w części, w jakiej nie przyznano wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. Tak określając zakres zaskarżenia zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego; art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w ocenie pełnomocnika miało miejsce. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik A. A. opisał przebieg postępowania i odniósł się do kwestii prawnych wskazanych w decyzji SKO podkreślając, że nie zgadza się z nim, co do ustalenia okresu za jaki skarżącemu przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, podkreślając, że skarżący wniósł o "uchylnie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia". W jego ocenie A. A. dokonał wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., a zatem nie może zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku. Dalej zauważył, że zgodnie z dyspozycją zawartą w treści art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie uwzględnił przy tym okoliczności, iż nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, mimo iż skarżąca mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne. W ocenie pełnomocnika wybór świadczenia pielęgnacyjnego, jako świadczenia korzystniejszego był przez wnioskodawcę wyrażony już w dniu złożenia wniosku do organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że skarżone rozstrzygnięcie zapadło z uwzględnieniem stanu faktycznego jaki zaistniał po złożeniu przez A. A. w dniu 3 grudnia 2019 r. wniosku o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego decyzją organu I instancji z dnia 3 września 2019 r. na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. Rozstrzygnięcie to zostało przez organ I instancji uchylone na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej w skrócie: "k.p.a.", decyzją z dnia 23 grudnia 2019 r. Następnie organ odwoławczy podkreślił, że skarżący nie zrezygnował z przyznanego mu decyzją z dnia 10 czerwca 2019 r. specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od dnia 1 czerwca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r., co było m. in. podstawą odmowy przyznania świadczenia przez organ I instancji, stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Dalej Kolegium zauważyło, że organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego między innymi z tego powodu, że skarżący miał przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy. Skarżący składając w dniu 5 lipca 2019 r. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oświadczył, iż z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zrezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W ocenie SKO dopóki w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, to w światłe art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie było możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną.

Na marginesie SKO wskazało, że w dacie swojego orzeczenia nie było możliwości nakazania organowi I instancji uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od dnia 1 czerwca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. , w nadzwyczajnym trybie wynikającym z art. 155 k.p.a., bowiem realizacja decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy zakończyła się z dniem 31 października 2019 r. Natomiast warunek wskazany we wniosku skarżącego ziścił się w dniu 1 listopada 2019 r., czyli w momencie, kiedy decyzja przyznająca stronie specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. została uchylona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów zgodnie z zawiadomieniem z dnia 3 listopada 2020r.

Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Sąd nie ma zatem możliwości merytorycznego orzekania w sprawie rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej aktami administracyjnymi poddanymi jego kontroli.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala zgodnie z art. 151 p.p.s.a.

Badając w zakreślonych wyżej ramach zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego uwzględnienie skargi.

Materialną podstawę rozpoznania sprawy stanowi art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony, stosownie do art. 24 ust. 4 u.ś.r.

W niniejszej sprawie skarżący zrezygnował ze specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego mu decyzją z dnia 3 września 2019 r., w konsekwencji złożonego oświadczenia organ I instancji wydał decyzję w trybie art. 155 k.p.a. w dniu 23 grudnia 2019 r. i uchylił wyżej wymienione rozstrzygnięcie. W takim stanie faktycznym zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 listopada 2019 r., a zatem od miesiąca, gdy A. A. nie posiadał już uprawnienia do specjalnego zasiłku opiekuńczego wnikającego, jak sam wskazał w oświadczeniu, z decyzji z dnia 3 września 2019 r. Skarżący składając w dniu 5 lipcu 2019 r. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oświadczył, iż w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne z dniem jej wydania wnosi o uchylenie decyzji dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nadto przytoczyć należy, że organ I instancji wezwał skarżącego do złożenia oświadczenia dotyczącego rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w związku z opieką nad ojcem H. A. W oświadczeniu z dnia 3 grudnia 2019 r. A. A. wskazał, że stosownie do art. 27 ust. 5 u.ś.r., rezygnuje z przyznanego mu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego decyzją nr [...] z dnia 3 września 2019 r. od dnia złożenia wniosku. Nie ulega zatem wątpliwości, iż składając wniosek nie zrzekł się świadczenia przyznanego decyzją z dnia 10 czerwca 2019 r. za inny okres.

Mając na względzie treść oświadczeń złożonych w toku postępowania przez skarżącego Kolegium nie miało możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku tj. 5 lipca 2019 r., bowiem w dacie jego złożenia A. A. miał ustalone prawo do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu warunkowe oświadczenie, iż w przypadku wydania decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z dniem jej wydania, wnioskodawca wniesie o uchylenie decyzji dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie można uznać za zrzeczenie się tego uprawnienia. Oświadczenie o takiej treści złożył dopiero w dniu 3 grudnia 2019 r. i wyłącznie w odniesieniu do zasiłku przyznanego decyzją z dnia 3 września 2019 r.

Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dopóki zatem skarżący, nie zrezygnował z posiadanego zasiłku, nie było możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną. Wskazana regulacja ma na celu uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego, ale nie wyklucza możliwości przyznania np. tego pierwszego w przypadku spełnienia przesłanek i skorzystania z prawa wyboru świadczenia korzystniejszego przez osobę wnioskującą. Niemniej warunkiem jest wcześniejsza rezygnacja z dotychczas pobieranego będącego w zbiegu wykluczającym.

Rację ma Kolegium, że wobec treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie jest możliwe w pierwszej kolejności przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu rezygnacja z dotychczas pobieranego świadczenia konkurencyjnego i wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji przyznającej to świadczenie. Taka interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której osoba uprawniona otrzymałaby dwa różne świadczenia, w niniejszej sprawie specjalny zasiłek opiekuńczy i świadczenie pielęgnacyjne, a dopiero później złożyłaby oświadczenie o rezygnacji z tego pierwszego uprawnienia. W konsekwencji doszłoby do wydania decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego wbrew dyspozycji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. i w takim stanie faktycznym rozstrzygnięcie byłby sprzeczne z tym przepisem. Jego treść jednoznacznie wyklucza przyznanie tego świadczenia w sytuacji, gdy wnioskodawca ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Odnosząc się do kwestii podniesionej przez pełnomocnika skarżącego, co do możliwości wyboru świadczeń, zauważyć należy, że ratio legis regulacji zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. sprowadza się do tego, aby uniemożliwić osobom uprawnionym równoczesne pobieranie świadczeń, których istotą jest rekompensata opiekunowi utraty dochodów w związku z rezygnacją z zatrudnienia na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przepis ten należy interpretować w taki sposób, że nie jest dopuszczalna jednoczesna wypłata dwóch lub więcej opisanych w nim świadczeń, natomiast stronie przysługuje prawo wyboru, z którego z nich chce skorzystać. Tym samym Kolegium prawidłowo przyznało świadczenie pielęgnacyjne skarżącemu od dnia 1 listopada 2019 r. tj. od dnia, w którym nie posiadał on równoczesnego uprawnienia do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego, stosownie do art. 17 ust. pkt 1 lit. b u.ś.r.

Ponownie podkreślić należy, że oświadczenie skarżącego złożonego we wniosku z dnia 5 lipca 2019 r. jednoznacznie wskazywało, że zrzeknie się on ustalonego specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego po otrzymaniu świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu SKO prawidłowo uznało, że w takiej sytuacji nie jest możliwe przyznanie A. A. wnioskowanego świadczenia od dnia złożenia wniosku. Zauważyć przy tym należy, że w oświadczeniu z dnia 3 grudnia 2019 r. skarżący zrzekł się zasiłku przyznanego decyzją z dnia 3 września 2019 r., a w dacie jego złożenia upłynął już okres pobieranego zasiłku z decyzji z dnia 10 czerwca 2019 r. Tym samym w ocenie Sądu nie mógł już zrzec się zasiłku, który mu nie przysługiwał w tym czasie.

Niezależnie od powyższego Sąd podziela stanowisko Kolegium dotyczące interpretacji przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., prawidłowo bowiem organ odwoławczy przyjął, że po wejściu w życie orzeczenia Trybunał Konstytucyjny z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, nie jest dopuszczalne wydanie decyzji administracyjnej, na podstawie tego przepisu w takim jego kształcie normatywnym, który Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją RP, co oznacza, że w sprawie wniosku A. A. nie można było wydać decyzji administracyjnej na podstawie literalnego brzmienia art. 17 ust. 1b u.ś.r., jak dokonał tego organ I instancji w decyzji z dnia 17 stycznia 2020 r.

Tym samym zasadnie Kolegium decyzją z dnia 30 kwietnia 2020 r. uchyliło decyzję Burmistrza Głuchołaz, i orzekło o przyznaniu A. A. świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 listopada 2019 r., z wyszczególnieniem przedziałów czasowych i kwot przyznanego świadczenia a wskazanych w sentencji.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę stosownie do art. 151 p.p.s.a.