Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 907/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 183 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 77 § 4, art. 78 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Tomasz Świstak /spr./ Protokolant: starszy asystent sędziego Katarzyna Miller po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 2556/15 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w P. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 16 grudnia 2015 r. oddalił skargę Stowarzyszenia "A" z siedzibą w P. (dalej: Stowarzyszenie) na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: GDOŚ) z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fabryki samochodów.

Wyrok ten wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 9 czerwca 2014 r. do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. (dalej RDOŚ) wpłynął wniosek Spółki "A" w P. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pod nazwą "[...]".

Do wniosku został załączony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, sporządzony w czerwcu 2014 r., opracowany zgodnie z art. 66 u.u.i.ś. Pismem z dnia 23 czerwca 2014 r., znak [...] RDOŚ w P. wezwał pełnomocnika do uzupełnienia treści raportu w zakresie, m.in.: ochrony przed hałasem, gospodarki odpadami, pół elektromagnetycznych, ochrony powietrza, ochrony środowiska gruntowo-wodnego i gospodarki wodno-ściekowej. Przy piśmie z dnia 4 lipca 2014 r. pełnomocnik przedstawił wyjaśnienia oraz zaktualizowane wypisy z rejestru gruntów dla terenu objętego inwestycją, w związku ze zmianą własności gruntów, a także zaktualizowaną mapę ewidencyjną. Pismem z 15 lipca 2014 r. pełnomocnik przedstawił dodatkowe wyjaśnienia, które czyniły zadość wezwaniu organu I instancji.

Po zgromadzeniu całości materiału dowodowego RDOŚ w P. pismem z dnia 15 lipca 2014 r. wystąpił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. o opinię w sprawie realizacji przedsięwzięcia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W., pismem z 29 lipca 2014 r., znak: [...] zaopiniował pozytywnie pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych realizację planowanego przedsięwzięcia, bez zastrzeżeń.

Pismem z dnia 28 lipca 2014 r. Stowarzyszenie "A" z siedzibą w P. wniosło o dopuszczenie do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r., znak [...] RDOŚ w P. dopuścił Stowarzyszenie "A" do udziału w postępowaniu na prawach strony.

Pismem z 24 lipca 2014 r. o dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu wniosło Stowarzyszenie "B" z siedzibą w Ł. Postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r., znak [...] RDOŚ w P. dopuścił Stowarzyszenie "B" do udziału w postępowaniu na prawach strony.

Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., znak: [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. oddalił wniosek dowodowy Stowarzyszenia "A" i odmówił przeprowadzenia dowodu z oględzin miejsca planowanego przedsięwzięcia, bowiem w ocenie organu nie przyczyniłoby się to wyjaśnienia sprawy z uwagi na fakt, że opis stanu terenu, na którym ma być realizowane przedsięwzięcie w raporcie jest zgodny z obserwacjami wnoszącego podanie o przeprowadzenie dowodu.

Decyzją z dnia [...] września 2014 r., znak [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. (dalej RDOŚ) ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia "[...]" na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb Ch. M., [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb B., [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb O., [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb G.

W decyzji wskazano, że całkowita powierzchnia terenu przeznaczonego pod realizację inwestycji wynosi 220,4451 ha. Pod planowane przedsięwzięcie przewiduje się zajęcie fragmentu przedmiotowego terenu. Pozostała część, aktualnie niezainwestowana, stanowić będzie rezerwę pod przyszłą rozbudowę zakładu. W ramach planowanego przedsięwzięcia przewiduje się budowę następujących obiektów, budynków, budowli i instalacji: budynek centrum dostaw i magazynowania surowców, podzespołów i opakowań - park dostawców (centrum dostaw i składowe) (HI); wydział budowy karoserii (H2); wydział lakierni (H3), m.in. z linią odtłuszczająco - fosforanującą (VBH), kataforetyczną linią do nakładania pierwszej warstwy lakiem (KTL), linią uszczelniania karoserii masą PVC (linia PVC), linią lakieru bazowego (BC1 i BC2), linią lakiem nawierzchniowego (CCI i CC2), kabiną konserwacji przestrzeni zamkniętych (HRK); wydział montażu i wykończenia (fhiish) (H4); budynek samochodów specjalnych (BUS) (H5) wraz z parkingiem; budynek wielofunkcyjny - (biura, kantyna, IT, zaplecze socjalne, centrum techniczne, prototypowania, zakładowa przychodnia medyczna, serwerownia, warsztaty utrzymania ruchu, itd.) (H6); budynek mediów (H7); magazyn odpadów (H8); zakładowy magazyn paliw i płynów technicznych ze stacją paliw (H9); plac gotowych wyrobów z miejscem załadunku pojazdów gotowych na system transportu samochodowego i kolejowego - O. z obiektem socjalno biurowym (H10); stacje transformatorowe (FI 11); estakady transportu technologicznego wraz z systemem sterowania; magazyny gazów technicznych; zespoły wartowni, portierni, posterunków; zadaszenia nad nawierzchniami utwardzonymi; laboratoria na poszczególnych wydziałach; instalacje chłodzenia wody z zespołem chłodni; przyłącza sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, gazowej, energetycznej; instalacje mediów podziemne i naziemne; bocznica kolejowa wraz z rozjazdem z linii kolejowej 281; układy komunikacji wewnętrznej z miejscami postojowymi, place manewrowe, składowe, rozładunkowe; tor testowy samochodów z rampą najazdową do kontroli podwozia; instalacja kanalizacji deszczowej z systemem podczyszczania ścieków deszczowych będącym integralną częścią kanalizacji; instalacja kanalizacji mieszaniny ścieków sanitarnych i przemysłowych - kanalizacja sanitarno - przemysłowa wewnątrzzakładowa; ogrodzenie i oświetlenie terenu oraz obszary biologicznie czynne.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 75 ust. 6 oraz art. 82 i art. 85 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r, poz. 1235 j.t. ze zm., dalej u.u.i.ś.), w związku z art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 j.t. ze zm.).

Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji RDOŚ w P. wskazał, iż planowanie przedsięwzięcie, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r., Nr 213, poz. 1397) zalicza się do mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego ocena oddziaływania na środowisko jest wymagana. Przedsięwzięcie obejmuje również realizację przedsięwzięć wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 4, § 3 ust. 1 pkt 7, § 3 ust. 1 pkt 14, § 3 ust. 1 pkt 17, § 3 ust. 1 pkt 35, § 3 ust. 1 pkt 36, § 3 ust. 1 pkt 37, § 3 ust. 1 pkt 52, § 3 ust. 1 pkt 56, § 3 ust. 1 pkt 60, § 3 ust. 1 pkt 79 rozporządzenia, zaliczających się do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a także przebudowę przedsięwzięcia wymienionego w § 3 ust. 1 pkt 58 rozporządzenia, które na podstawie § 3 ust 2 pkt 2 zalicza się również do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

Dalej wskazano, że lokalizacja przedsięwzięcia jest zgodna z ustaleniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz przedstawiono charakter zamierzonego przedsięwzięcia i obszernie je omówiono. W szczególności wskazano, iż na terenie projektowanego zakładu prowadzona będzie produkcja różnych wersji samochodu użytkowego nowej generacji V. wykorzystywanych do transportu ładunków, osób oraz jako samochody specjalne (np. policyjne, pocztowe). W zlokalizowanym w centrum zakładu budynku wielofunkcyjnym przewidziano: dział zapewnienia jakości, prototypownię, powierzchnie biurowe i socjalne, zakładową przychodnię medyczną, centrum IT, kantynę, warsztaty utrzymania mchu. Wokół budynku rozmieszczono hale działów: budowy karoserii, lakierni z centrum sterowniczym oraz montażu z wykańczaniem. Rozmieszczenie działów zostało zoptymalizowane pod względem przepływu produkcyjnego. Logistyka poszczególnych działów będzie zintegrowana w odpowiednich halach branżowych. Hale produkcyjne (z wewnętrznymi elementami - podestami montażowymi, podestami urządzeń, fundamentami maszyn, kanałami, szybami, wannami, cokołami, urządzeniami dźwignicowymi, wózkami suwnicowymi, nadbudówkami) wykonane będą w formie konstrukcji stalowej, albo w konstrukcji żelbetowej. Na dachach niektórych obiektów (budowa karoserii i montaż) powstaną nadbudówki tzw. penthousy, w których zlokalizowane będą urządzenia techniczne jak np. centrale wentylacyjne, stacje transformatorowe, rozdzielnice. Zakład pracować będzie przez: 7 dni w tygodniu, w systemie trzyzmianowym, 260 dni w roku. Średni czas pracy linii technologicznych w ciągu doby wyniesie 22,5 h. Szczegółowy opis użytkowania zakładu przedstawiony został w załączniku nr 1 do decyzji stanowiącym charakterystykę przedsięwzięcia.

Organ I instancji wskazał także, iż teren lokalizacji inwestycji jest objęty Programem ochrony powietrza dla strefy: gnieźnieńsko - wrzesińskiej (strefa powiat gnieźnieński) w woj. Wielkopolskim zatwierdzonym Uchwałą Nr XXIX/563/12 Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z dnia 17 grudnia 2012 r., jednakże rozwiązania jakie zastosuje inwestor tj.: stosowanie paliwa niskoemisyjnego - gazu ziemnego do zasilania energetycznych i technologicznych źródeł, stosowanie technicznych środków oczyszczania gazów odlotowych ze spawalni z pyłów o skuteczności minimum 90%, stosowanie wysokosprawnych urządzeń grzewczych, odzysk ciepła z dopalaczy termicznych i wykorzystanie go w suszarkach, okresowe przeglądy instalacji gazowych i regulacje palników, systematyczne czyszczenie nawierzchni utwardzonych na terenie zakładu celem minimalizacji wtórnej emisji pyłu oraz minimalizacja strat w trakcie przesyłu ciepła z kotłowni w budynku mediów dzięki właściwej izolacji przewodów przesyłowych wpisują się w działania kierunkowe zawarte w programie zmierzające do przywrócenia standardów jakości powietrza w zakresie pyłu PM 10 i PM 2,5.

Podsumowując swoje obszerne rozważania organ I instancji stwierdził, iż realizacja przedsięwzięcia nie powinna negatywnie oddziaływać na środowisko, jeśli spełnione będą warunki określone w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz w niniejszej decyzji.

Organ I instancji wskazał także, iż ze względu na szczegółowy i jednoznaczny opis planowanej inwestycji oraz stosowanych środków mających na celu zmniejszenie uciążliwości dla środowiska w związku z planowanym przedsięwzięciem, nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś., pod warunkiem jednak, że we wniosku o wydanie tej decyzji nie zostaną dokonane zmiany w stosunku do wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w raporcie.

Uzasadniając nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności organ wskazał, że przedsięwzięcie stanowi ważny interes społeczny i wyjątkowo ważny interes strony i z tego powodu przychylił się do wniosku strony w tym zakresie.

Z decyzją powyższą nie zgodziły się biorące udział w postępowaniu organizacje społeczne, to jest Stowarzyszenie "A" oraz Stowarzyszenie "B", które w terminie prawem przewidzianym wywiodły odwołania wnosząc o uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

GDOŚ decyzją z dnia 7 maja 2015 r. po rozpatrzeniu powyższych odwołań utrzymał w mocy decyzję RDOŚ w P. z dnia 7 września 2014 r., nr 7.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w postępowaniu I-instancyjnym dokumentację zgromadzono w stopniu wystarczającym do pełnego i prawidłowego rozpoznania sprawy. GDOŚ opierając się na materiałach dołączonych przez inwestora do wniosku oraz stosownych opiniach organów, wnioskach i informacjach przedstawionych przez strony postępowania, a także materiałach zebranych w wyniku postępowania z udziałem społeczeństwa, dokonał analizy i oceny w zakresie wpływu przedmiotowej inwestycji na środowisko, zdrowie i warunki życia ludzi. Po wnikliwym zbadaniu poprawności postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji i stwierdzeniu braku uchybień i naruszenia prawa, organ II instancji w dalszej kolejności szczegółowo rozpatrzył i ustosunkował się do wniesionych zarzutów.

GDOŚ odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 108 K.p.a. wskazał, że rygor natychmiastowej wykonalności oznacza, że decyzja administracyjna staje się wykonalna i stanowi tytuł egzekucyjny, mimo że nie jest jeszcze ostateczna. Oznacza to odstępstwo od ustanowionej w postępowaniu administracyjnym zasady, że przed upływem terminu wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu i że wniesienie odwołania wstrzymuje wykonanie decyzji (art. 130 § 1 i § 2 K.p.a.). Niemniej opatrzenie rozstrzygnięcia organu administracji rygorem natychmiastowej wykonalności nie wywołuje skutków w postaci uostatecznienia się decyzji administracyjnej, natomiast sprawia że decyzja nadaje się do wykonania. W kontekście tego organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma na celu określenie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji inwestycji, w tym wskazanie na zagrożenia jakie mogą wystąpić w związku z tą realizacją oraz na sposoby przeciwdziałania tym zagrożeniom. Decyzja ta ustala czy planowane przedsięwzięcie jest zgodne z przepisami prawa w zakresie ochrony środowiska, nie powoduje jednak żadnych skutków prawno-rzeczowych w postaci np. utraty praw własności, nie upoważnia również do rozpoczęcia robót budowlanych. Postępowanie administracyjne zmierzające do wydania omawianej decyzji, jak i sama decyzja, mają charakter przygotowawczy, a jednocześnie obligatoryjny do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.u.i.ś. Wykonalność decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wyraża się w taki sposób, że jej wydanie jest przesłanką uprawniającą podmiot wnioskujący do wystąpienia o kolejne decyzje w procesie inwestycyjnym.

GDOŚ uznał, że bezpodstawności nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nie można upatrywać w braku możliwości wykonania decyzji środowiskowej. Zgodnie bowiem z art. 86 u.u.i.ś. decyzja środowiskowa wiąże organ wydający decyzje, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.u.i.ś. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji środowiskowej umożliwia inwestorowi ubieganie się o zezwolenie na realizacji inwestycji i z tego względu należy je ocenić jako w pełni uzasadnione. Skoro więc objęcie decyzji środowiskowej instytucją wyrażoną w art. 108 K.p.a. wywołuje skutek bezpośredni w postaci jej natychmiastowej wykonalności, który w przedmiotowej sprawie należy identyfikować z możnością posługiwania się nią przed organami wydającymi kolejne decyzje, to tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.

Odnosząc się do zarzutu że decyzję środowiskową wydano na podstawie uchylonego aktu prawa miejscowego - uchwały Sejmiku Woj. Wlkp. z 17 grudnia 2012 r. Nr XXIX/563/12 w sprawie Aktualizacji Programu Ochrony Powietrza dla strefy: gnieźnieńsko — wrzesińskiej (strefa powiat gnieźnieński) w woj. wielkopolskim (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2013 r., poz. 469), organ odwoławczy wyjaśnił, że każdorazowo podstawę prawną w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji środowiskowej są przepisy u.u.i.ś., a nie akty prawa miejscowego. Choć w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji RDOŚ przytoczył uchyloną uchwałę Sejmiku Woj. Wlkp. z 17 grudnia 2012 r., to zastępująca ją uchwała tego organu z 23 listopada 2013 r., Nr XXXIX/769/13, w sprawie określenia Programu ochrony powietrza dla strefy wielkopolskiej (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2013 r., poz. 7401), jest wynikiem wprowadzenia nowego podziału stref, w których dokonuje się oceny jakości ochrony powietrza i uwzględnia ona dotychczasowe programy ochrony powietrza wraz z ich aktualizacjami. Ponadto RDOŚ nie opierał się na uchylonej uchwale, a jedynie stwierdził, że działania, jakie inwestor zamierza podjąć przy realizacji przedsięwzięcia, wpisują się w działania kierunkowe zmierzające do przywrócenia standardów jakości powietrza w zakresie pyłu PM 10, a tym samym pyłu PM 2,5.

Za chybiony GDOŚ uznał też zarzut naruszenia przez RDOŚ art. 81 u.u.i.ś. poprzez niezaproponowanie alternatywnego rozwiązania realizacji inwestycji, które w niższym stopniu oddziaływałoby na środowisko. Wyjaśniono, że z odwołania nie wynika, czy wariant, który miałby zostać zaproponowany do realizacji przez organ administracji, ma być jednym z przedstawionych przez wnioskodawcę w raporcie, ale innym niż wybrany przez niego, czy też zupełnie nowym, wcześniej przez wnioskodawcę nierozważanym, który zdaniem odwołującego się podmiotu "najpełniej umożliwi zapewnienie właściwych standardów ochrony środowiska". W świetle zapisów raportu o oddziaływaniu na środowisko o wynikach analiz środowiskowych, z których wynika, że nie dojdzie do przekroczenia standardów jakości środowiska, niezasadne jest wymaganie od organu wydającego decyzję środowiskową przeprowadzania kolejnych procedur oceny oddziaływania na środowisko, celem ewentualnego znalezienia wariantu mniej ingerującego w środowisko. W postępowaniu, w ramach którego przeprowadzana jest ocena oddziaływania na środowisko, organ określa warunki realizacji przedsięwzięcia w wariancie wskazanym przez inwestora, o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 81 ust. 1 u.u.i.ś., a tych GDOŚ nie stwierdził.

Odnosząc się do zarzutu braku przeprowadzenia wnioskowanego przez Stowarzyszenie "A" postępowania dowodowego — w szczególności dowodu z oględzin terenu inwestycji, dowodów z dokumentów oraz przesłuchania zawnioskowanych świadków GDOŚ wskazał, że organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania przeprowadzenia, jeżeli dotyczy ono okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, zaś organ I instancji doszedł do wniosku, że stan faktyczny w jakim znajduje się teren, na którym ma być realizowane przedsięwzięcie oraz prace, które zostały już na nim wykonane, opisano w raporcie o oddziaływaniu na środowisko, na co zresztą wskazuje sam wnioskujący i zgodnie z twierdzeniami wnioskującego.

Z kolei zarzut nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań świadków uznano za chybiony bowiem wniosek o ten dowód złożono 9 września 2014 r. tj. po wydaniu przez RDOŚ decyzji z dnia 7 września 2014 r.

Odnosząc się do zarzutu niedoszacowania wielkości produkcji w planowanej fabryce GDOŚ wyjaśnił, że rycina nr 18 zawarta w raporcie (str. 120) i przywołana w odwołaniu dotyczy jedynie przykładowo analizowanej koncepcji zagospodarowania zakładu, a nie "deklarowanego przez inwestora zagospodarowania terenu zakładu". Nadto GDOŚ stwierdził, że domniemanie Stowarzyszenia, że łączna powierzchnia hal produkcyjnych jest dowodem na planowaną produkcję większej ilości pojazdów niż zadeklarowana przez inwestora we wniosku nie znajduje poparcia w materiale dowodowym. Nie można bowiem za taki dowód uznać wyłącznej opinii skarżącego, według której na powierzchni 200.000 m2 możliwe jest wyprodukowanie 450.000 samochodów rocznie.

Dalej organ II instancji wskazał, że instrumentem weryfikującym przyjęte na etapie projektowania przedsięwzięcia założenia jest analiza porealizacyjna, o której mowa m.in. w art. 135 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm., dalej: p.o.ś.). W zaskarżonej decyzji nałożono obowiązek przeprowadzenia analizy porealizacyjnej w terminie roku od oddania inwestycji do użytkowania.

Za nieadekwatny do informacji zawartych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko, oraz wydanej na jego podstawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, organ odwoławczy uznał zarzut dotyczący nieuwzględnienia przez inwestora w projekcie przedmiotowego przedsięwzięcia konieczności budowy parkingów dla samochodów osobowych i ciężarowych. Stwierdzono, że pełnomocnik Stowarzyszenia nie przytoczył żadnych parametrów kwestionowanych obiektów, wobec czego wątpliwa jest argumentacja, iż wielkość parkingów jest niewystarczająca dla szacowanej liczby przemieszczających się w obrębie zakładu pojazdów samochodowych. Z raportu wynika, że plac odkładczy tzw. outbound (H10), tj. teren przeznaczony dla wyprodukowanych pojazdów, będzie wynosił 20.400 m2, natomiast do bieżącego korzystania środkami komunikacyjnymi będzie przeznaczonych 635.235 m2 nawierzchni utwardzonych. Na tle przedstawionych powyżej danych, za chybiony GDOŚ uznał lakonicznie sformułowany zarzut, który nie odnosi się do informacji przedstawionych w raporcie, a oparty jest jedynie o przyjętą przez inwestora w założeniach dla realizacji przedmiotowego projektu liczbę pojazdów.

Co do zarzutu nieujawnienia przez inwestora zamiaru produkowania w ramach niniejszej fabryki również pojazdów z napędem hybrydowym GDOŚ wyjaśnił, że z punktu widzenia oceny oddziaływania na środowisko nie jest istotne jaki produkt powstanie w wyniku realizacji przedsięwzięcia, ale jaka jest kwalifikacja poszczególnych przedsięwzięć składających się na całe zamierzenie inwestycyjne, oraz jaki jest ich indywidualny i skumulowany wpływ na środowisko.

Odnosząc się do zarzutu niezapewnienia Stowarzyszeniu prawa czynnego udziału w postępowaniu przed organem I instancji GDOŚ stwierdził, że w niniejszej sprawie, z uwagi na liczbę stron postępowania przekraczającą 20, zgodnie z art. 74 ust. 3 u.u.i.ś. zastosowanie miał art. 49 kpa, zatem RDOŚ o podjętych czynnościach informował strony w drodze stosownych zawiadomień. Kwestionowane zawiadomienie z 12 sierpnia 2014 r. informujące o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do jego treści zostało wywieszone na tablicach ogłoszeń w: siedzibie RDOŚu w terminie od 14 do 28 sierpnia 2014 r., Urzędzie M. i Gm. we W. w terminie od 13 sierpnia 2018 r. do 1 września 2014 r., Sołectwie O. w terminie od 13 sierpnia 2018 r. do 1 września 2014 r., Sołectwie C. w terminie od 13 sierpnia 2018 r. do 1 września 2014 r., Sołectwie C. M. w terminie od 13 sierpnia 2018 r. do 1 września 2014 r., Sołectwie C. W. - B. w terminie od 13 sierpnia 2018 r. do 1 września 2014 r. Dodatkowo skuteczność informowania stron postępowania zgodnie z art. 49 K.p.a.a była zwiększona z uwagi na wypełnienie przez organ pierwszej instancji wymogów określonych w art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy u.u.i.ś., tj. obwieszczenie informacji na stronie BIP Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w P. w terminie od 13 sierpnia 2014 r. do 29 sierpnia 2014 r. Dokonanie wyżej wskazanych czynności zostało udokumentowane w aktach sprawy, zaś organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach prawidłowo zapewnił stronom oraz podmiotom na prawach strony czynny udział w postępowaniu, informując ww. o każdym stadium postępowania, w tym również o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Stowarzyszenia "B" organ odwoławczy podkreślił, że na stronie 8 zaskarżonej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ pierwszej instancji wyraźnie wskazał w oparciu o jaki materiał dowodowy (to jest raport o oddziaływaniu na środowisko, opracowany zgodnie z art. 66 ustawy u.u.i.ś., wraz z uzupełnieniem merytorycznym, kopie mapy ewidencyjnej oraz wypisy z ewidencji gruntów), dokonał ustaleń faktycznych w sprawie i wydał przedmiotowe rozstrzygnięcie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a., poprzez kierowanie się przez organ przy rozpatrywaniu sprawy jedynie opiniami zawartymi w raporcie o oddziaływaniu na środowisko, bez konfrontowania tego opracowania niezależnymi ekspertami organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawodawca, określając regulacje prawne dotyczące procedury oceny oddziaływania na środowisko powołał wyspecjalizowane podmioty administracji państwowej, wśród nich: regionalnych dyrektorów ochrony środowiska, Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, organy państwowej inspekcji sanitarnej i inne. Z racji przypisanych tym organom kompetencji ustawowych, pełnią one swoje funkcje w sposób niezależny i bezstronny wobec uczestników postępowania w sprawach postępowań zmierzających do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W niniejszej sprawie jedynie RDOŚ w P. był wyposażony w uprawnienie do przeprowadzenia niezależnej analizy przedstawionego przez inwestora materiału dowodowego. Z żadnych przepisów ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku, jak również przepisów innych aktów normatywnych, nie wynika obowiązek, aby organ właściwy w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zasięgał opinii prywatnych ekspertów w dziedzinie ocen oddziaływania na środowisko. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P., rozpatrując przedmiotową sprawę, oparł się w głównej mierze na materiale dowodowym przedłożonym przez wnioskującego. Okolicznością potwierdzającą przeprowadzenie przez ten organ niezależnych ustaleń, które wymagały doprecyzowania i wyjaśnienia, stanowi fakt wezwania inwestora do uzupełnienia braków merytorycznych.

Odnosząc się do zarzutu braku nałożenia na podmiot wnioskujący o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach obowiązku ponownej oceny oddziaływania na środowisko GDOŚ wskazał, że zgromadzona w przedmiotowym postępowaniu dokumentacja (raport o oddziaływaniu na środowisko wraz z jego uzupełnieniami) jest kompletna, a poziom szczegółowości wybranych zagadnień jest właściwie doprecyzowany na etapie zwykłej procedury oceny oddziaływania na środowisko. Brak wystąpienia w przedmiotowej sprawie okoliczności wyrażonych w art. 82 ust. 2 u.u.i.ś, zdaniem organu odwoławczego, wykluczał potrzebę skorzystania z instytucji ponownej oceny oddziaływania na środowisko.

Skargę na powyższą decyzję wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Stowarzyszenie "A" z siedzibą w P., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 108 K.p.a. w związku z art. 127 K.p.a., poprzez nieuchylenie decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, w sytuacji gdy:

a) w orzecznictwie sądów administracyjnych przesądzona jest kwestia, że w odniesieniu do ustalenia uwarunkowań środowiskowych, rygor natychmiastowej wykonalności nie może być nigdy nadany, bowiem decyzja taka nie podlega w ogóle wykonaniu w rozumieniu art. 180 K.p.a.,

b) w orzecznictwie sądów administracyjnych przesądzone jest także, że rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany jedynie w przypadkach szczególnych i tylko w zakresie tych punktów decyzji, w których na inwestora nałożono skonkretyzowane obowiązki podlegające wykonaniu, podczas, gdy decyzja środowiskowa z dnia [...] września 2014 r. takich obowiązków nie nakłada,

c) zamiar przyspieszenia procesu, inwestycyjnego poprzez umożliwienie wydania decyzji pozwolenia na budowę, w sytuacji, gdy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie była ostateczna, a realizacja inwestycji była już na zaawansowanym etapie w toku trwania postępowania środowiskowego, podczas gdy pozwolenie na budowę może zostać wydane jedynie w oparciu o ostateczną decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, a tej ostateczności nie może zastąpić rygor natychmiastowej wykonalności.

2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 82 ust. 1 pkt 4a u.u.i.ś, polegające na nienałożeniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania o wydanie pozwolenia na budowę;

3. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 8 K.p.a. w związku z art. 10 K.p.a. w związku z art. 31 § 3 K.p.a. w związku z art. 79 u.u.i.ś. poprzez niezapewnienie skarżącemu możliwości rzeczywistego brania udziału w postępowaniu, skarżący pozostawał jedynie formalnie uczestnikiem postępowania, organ I jak i II instancji pozbawił skarżącego możliwości czynnego udziału w postępowaniu poprzez nieuwzględnienie wszelkich złożonych przez Stowarzyszenie "A" wniosków dowodowych;

4. naruszenie przepisów postępowania - art. 6 K.p.a. w zw. z art. 107 § 1 K.p.a., poprzez nieuchylenie decyzji opartej na nieobowiązującym akcie prawa miejscowego - uchwale Sejmiku Województwa Wielkopolskiego nr XXIX/563/12 z dnia 17 grudnia 2012 r.;

5. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 80 ust. 1 u.u.i.ś polegające na wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie biorąc pod uwagę w szczególności wyników postępowania z udziałem społeczeństwa;

6. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 85 ust. 2 u.u.o.ś. polegające na niedostatecznym uzasadnieniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w szczególności:

a) informacje o przeprowadzonym, postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa,

b) informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione:

- ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

- uzgodnienia regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz opinie organu, o którym mowa w art. 78,

- wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone,

c) uzasadnienie stanowiska, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4,

7. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 ust. 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie oraz utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;

8. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 7 kpa w związku z art. 77 K.p.a. w związku z art. 80 u.u.iś. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w szczególności opacie wydania decyzji na dokumentacji przedłożonej przez inwestora bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu weryfikacji ich rzetelności i oceny rzeczywistego wpływu na środowisko;

9. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 78 § 1 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącego, mimo że przedmiotem dowodu były okoliczności mające znaczenie dla sprawy, w szczególności:

a) w przedmiocie dokonania oględzin inwestycji,

b) dowodu z dokumentów,

c) dowodu z zawnioskowanych świadków.

Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji RDOŚ w P. z dnia [...] września 2014 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 71 ust. 2 u.u.i.ś. uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Rodzaje przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz rodzaje przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397 z późn. zm.).

Planowane przedsięwzięcie, zgodnie § 2 ust. 1 pkt 15 tego rozporządzenia, zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego ocena oddziaływania na środowisko jest wymagana.

Dalej WSA w Warszawie wskazał, iż w następstwie prawidłowo przeprowadzonego postępowania Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Poznaniu decyzją z dnia [...] września 2014 r. ustalił środowiskowe uwarunkowania, zachowując tryb określony w art. 84 u.u.i.ś., w której nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy, czyniąc charakterystykę przedsięwzięcia załącznikiem do tej decyzji. Dalej Sąd przytoczył treść art. 84 u.u.i.ś. oraz art. 85 ust. 2 pkt 2 tej samej ustawy.

Powyższa procedura, zdaniem Sądu, została zachowana. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego uprawnione jest stanowisko, że decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania w pełni odpowiada wymogom określonym w art. 84 i art. 85 ustawy. Uzasadnienie decyzji zawiera niezbędne elementy dotyczące rodzaju i charakterystyki przedsięwzięcia, jego ocenę i jego usytuowanie, a także określa rodzaj i skalę możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do powyższych uwarunkowań. W decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach określono rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia (pkt I.1. decyzji), określono warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i na etapie eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia (pkt I.2. decyzji), określono wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy (pkt I.3. decyzji), w punkcie I.4. decyzji przedsięwzięcia nie zaliczono do zakładów o zwiększonym ryzyku występowania poważnych awarii przemysłowych ani zakładów o dużym ryzyku, również nie stwierdzono transgranicznego oddziaływania inwestycji na środowisko (pkt I.5. decyzji), w punkcie I.6. decyzji stwierdzono, że przedmiotowe przedsięwzięcie nie jest instalacją do spalania paliw w celu wytwarzania energii elektrycznej, o elektrycznej mocy znamionowej nie mniejszej niż 300 MW. W punkcie II. decyzji organ nakazał zrealizować obowiązek zapobiegania i ograniczania oddziaływania przez zastosowanie rozwiązań chroniących środowisko wymienionych w pkt I.2. i I.3. decyzji. W punkcie III, decyzji organ nie stwierdził konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, również nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy (pkt IV. decyzji). W punkcie V. decyzji organ nałożył obowiązek zaprojektowania, wykonania i prowadzenia monitoringu lokalnego wód podziemnych poziomu gruntowego, zaś w pkt VI. decyzji nałożył na wnioskodawcę obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej, określając jej zakres i termin przedstawienia. Ponadto decyzji nadany został rygor natychmiastowej wykonalności (pkt VIII. decyzji).

W skład rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji wchodzą więc wszystkie te obligatoryjne elementy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, które przewiduje przepis art. 82 ust. 1 ustawy. Wszystkie wymienione wyżej ustalenia warunków zostały określone precyzyjnie, wyczerpująco, w sposób jasny i zrozumiały.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów Sąd I instancji zauważył, iż skarżący nie wskazał na jakąkolwiek niespójność pomiędzy podjętym w sprawie rozstrzygnięciem, a elementami stanu faktycznego. Ponadto skarżący nie przedstawił żadnych merytorycznych zarzutów, wynikających z przepisów prawa dotyczących ochrony środowiska, potwierdzających przeciwwskazania do realizacji planowanego przedsięwzięcia. Twierdzenia skarżącego w zakresie hipotetycznego wpływu planowanej inwestycji na środowisko oraz najbliższe otoczenie nie znajdują odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym.

Sąd I instancji nie podzielił zarzutu naruszenia art. 108 K.p.a. wskazując, że decyzja nieostateczna może podlegać wykonaniu albo z mocy szczególnego przepisu ustawowego albo wskutek oświadczenia woli organu administracji publicznej wyrażonej w postaci nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w oparciu o przepis art. 108 K.p.a. Zgodnie z art. 108 § 1 K.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny ważny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Ustalenie zaistnienia przesłanek nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności należy do organu administracji publicznej. Organ ten zobowiązany jest poczynić w tym zakresie niezbędne ustalenia w każdej sprawie i na każdym etapie postępowania. Omawiany rygor może być nadany decyzji tylko w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla ochrony wartości wskazanych w art.108 § 1 K.p.a.. Organ nadał przedmiotowej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes społeczny oraz ważny interes wnioskodawcy. Ocena, czy istnieją przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, należy do organu, który wydał decyzję. Jednakże gdy organ stwierdzi, że istnieją przesłanki określone w art. 108 § 1 K.p.a., wówczas nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest obowiązkowe. Bezpodstawności nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nie można natomiast upatrywać, tak jak to czyni skarżący, w braku możliwości wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zgodnie z art. 86 u.u.i.ś., decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organ wydający decyzje, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.u.i.ś., zaś nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności stwarza możliwość ubiegania się o kolejne zezwolenie wymagane do rozpoczęcia procesu inwestycyjnego. W uzasadnieniu wniosku inwestor wykazał, że realizacja planowanego przedsięwzięcia przede wszystkim przyczyni się do zwiększenia zatrudnienia, a tym samym do spadku bezrobocia w regionie. realizacja przedsięwzięcia wpłynie także na strukturę demograficzną, ponieważ zapobiegnie emigracji osób w wieku produkcyjnym w celu poszukiwania pracy, spowoduje również podniesienie kwalifikacji zawodowych zatrudnionych pracowników. Inwestycja wpłynie pozytywnie na finanse publiczne i rozwój gospodarczy regionu i kraju. Szybkie rozpoczęcie produkcji umożliwi jednocześnie szybkie osiągnięcie wymiernych, pozytywnych korzyści społecznych.

Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów dotyczących niezapewnienia skarżącemu możliwości rzeczywistego brania udziału w postępowaniu, Sąd I instancji stwierdził, że skarżący brał aktywny udział w całym postępowaniu przed organami obu instancji, składał pisma procesowe (w tym odwołanie), był informowany o czynnościach procesowych. Nie bez znaczenia jest okoliczność, że w toku całego postępowania skarżący reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika, który winien posiadać wiedzę o tym, jak ukształtowane jest postępowanie administracyjne i jakie środki przysługiwały skarżącemu na poszczególnych jego etapach. Skarżący miał możliwość w toku całego postępowania składania wszelkich wyjaśnień, przedkładania wniosków dowodowych i przedstawiania stanowiska. Skarżący był informowany o wszystkich czynnościach podjętych przez organy. Ponadto w skardze skarżący nie sprecyzował, na czym konkretnie polegało "niezapewnienie możliwości rzeczywistego brania udziału w postępowaniu", stąd postawiony zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. WSA w Warszawie podkreślił, że nieuwzględnienie wniosków dowodowych Stowarzyszenia nie oznacza, że w ten sposób zostało ono pozbawione możliwości czynnego udziału w postępowaniu.

Odnosząc się do zarzutu, iż wadliwie nie nałożono w decyzji obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę dla inwestycji Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie podał czym uzasadnia twierdzenie, jakoby istniała konieczność przeprowadzenia takiej ponownej oceny na etapie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Samo twierdzenie Stowarzyszenia, że postępowanie jest "skomplikowane" nie może uzasadniać nałożenia takiego obowiązku. Brak takiej potrzeby został należycie wyjaśniony m.in. na stronie 34 uzasadnienia decyzji organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 80 u.u.i.ś. Sąd I instancji wskazał, że Stowarzyszenie "A" brało udział w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jako podmiot na prawach strony (art. 44 u.u.i.ś.), a nie jako przedstawiciel zainteresowanego społeczeństwa. Oznacza to, że uwagi wniesione przez Stowarzyszenie były rozpatrywane w innym trybie (jako zgłoszone przez podmiot działający na prawach strony) niż uwagi i wnioski, które wnoszone są przez zainteresowane społeczeństwo (art. 33-38 u.u.i.ś.). Zgłoszone przez skarżącego wnioski nie zostały uwzględnione. Brak potrzeby dokonania oględzin wyjaśnił organ odwoławczy na str. 9-10 zaskarżonej decyzji, w której wykazał, że okoliczności, które miałyby być przedmiotem oględzin w istocie zostały już opisane w raporcie w sprawie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i w związku z tym nie było potrzeby przeprowadzania dodatkowego postępowania dowodowego. W świetle powyższego, bezzasadny jest również zarzut braku odniesienia się do wyników postępowania z udziałem społeczeństwa, skoro zainteresowane społeczeństwo nie zgłosiło żadnych uwag ani wniosków.

WSA w Warszawie wskazał wreszcie, iż nie dopatrzył się w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. i 107 K.p.a., bowiem zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony skarżącej. W ocenie Sądu I instancji wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń, a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Stowarzyszenie "A", żądając uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji GDOŚ z dnia 14 maja 2015 r. w sytuacji gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art 7 K.p.a. w związku z art. 77 K.p.a. w związku z art. 80 u.u.i.ś. polegającym na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w szczególności oparcie wydania decyzji na dokumentacji przedłożonej przez inwestora bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu weryfikacji ich rzetelności i oceny rzeczywistego wpływu na środowisko w sytuacji, gdy niedopuszczalne jest orzekanie przez organy administracji publicznej w sprawach dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia wyłącznie w oparciu o niezweryfikowane wnioski, zawarte w sporządzonych na zlecenie inwestora opracowaniach,

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art.78 § 1 K.p.a. poprzez odrzucenie wniosków dowodowych skarżącego, mimo że przedmiotem dowodu były okoliczności mające znaczenie dla sprawy, w szczególności:

- w przedmiocie dokonania oględzin inwestycji,

- dowodu z dokumentów,

- dowodu z zawnioskowanych przez Stowarzyszenie "A" świadków,

III. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 4 K.p.a. w polegającej na nieuwzględnieniu przy rozpoznawaniu sprawy faktów powszechnie znanych w zakresie wielkości fabryki, jej mocy przerobowych, powierzchni oraz przedmiotu produkcji,

IV. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt I ppkt c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 K.p.a. w związku z art. 10 K.p.a. w związku a art. 31 § 3 K.p.a. w związku z art. 79 u.u.i.ś. poprzez niezapewnienie skarżącemu możliwości rzeczywistego brania udziału w postępowaniu, skarżący pozostawał jedynie formalnie uczestnikiem postępowania, organ I jak i II instancji pozbawił skarżącego możliwości czynnego udziału w postępowaniu poprzez oddalanie wszelkich złożonych przez Stowarzyszenie "A",

V. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 66 oraz 71 u.u.i.ś. polegającym na nieuwzględnieniu skargi w sytuacji rażącej wadliwości decyzji środowiskowej wydanej w oparciu o błędny, niezweryfikowany raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

VI. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 108 K.p.a., poprzez nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania, w sytuacji, gdy:

- w orzecznictwie sądów administracyjnych przesądzona jest kwestia, że w odniesieniu do kluczowego rozstrzygnięcia decyzji środowiskowej, tj. to ustalenia uwarunkowań środowiskowych, rygor natychmiastowej wykonalności nie może być nigdy nadany, bowiem decyzja taka nie podlega w ogóle wykonaniu w rozumieniu art. 180 K.p.a.,

- w orzecznictwie sądów administracyjnych przesądzone jest także, że rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany jedynie w przypadkach szczególnych i tylko w zakresie tych punktów decyzji, w których na inwestora nałożono skonkretyzowane obowiązki podlegające wykonaniu, podczas gdy decyzja środowiskowa z dnia 5 września 2014 r.,

- zamiar przyspieszenia procesu inwestycyjnego poprzez możliwość niezwłocznego złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę może stanowić okoliczność uzasadniającą nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, podczas, gdy pozwolenie na budowę może zostać wydane jedynie w oparciu o ostateczną decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, a tej ostateczności nie może zastąpić rygor natychmiastowej wykonalności ,

VII. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 K.p.a. w zw. z art. 107 § 1 K.p.a., poprzez oparcie decyzji na nieobowiązującym akcie prawa miejscowego - uchwale Sejmiku Województwa Wielkopolskiego nr XXIX/563/12 z dnia 17 grudnia 2012 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania sądowoadministracyjnego strona skarżąca kasacyjnie powtórzyła argumentacje podnoszoną uprzednio w skardze skierowanej do WSA w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka "C" z siedzibą P. wniosła o jej oddalenie w całości podnosząc, że w skardze kasacyjnej niewłaściwie przytoczono podstawy kasacyjne, na skutek czego nie spełniono wymogów wskazanych w art. 176 P.p.s.a. w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Brak spełnienia ww. wymogów stawianych przez ustawodawcę skarżącemu kasacyjnie nie pozwala na uwzględnienie skargi kasacyjnej. W szczególności błędnie podniesiono zarzut naruszenia przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. Naruszenie przepisów wskazanych w zarzutach kasacyjnych nr I., II., IV., VI. i VII. było już bowiem przedmiotem zarzutów skarżącego zawartych w skardze do WSA, a Sąd ten do tychże zarzutów odniósł się w zaskarżonym orzeczeniu. Ponadto, Skarżący w skardze kasacyjnej nie wskazał, jaki przepis został (rzekomo) przez Sąd naruszony, który to przepis powinien zostać wzięty pod uwagę przez Sąd I instancji w granicach sprawy, i który nie był powołany w skardze do WSA. Nadto jako wspólną podstawę kasacyjną wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej wskazano art. 174 pkt 2 P.p.s.a., a zatem naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaś w piątym zarzucie skargi kasacyjnej zarzucono WSA naruszenie m.in. art. 66 oraz art. 71 u.u.i.ś. Natomiast w szóstym zarzucie kasacyjnym wyrokowi WSA zarzucono naruszenia art. 108 K.p.a., wskazując na bezzasadność nałożenia decyzji RDOŚ rygoru natychmiastowej wykonalności. Cytowane przepisy mają zaś charakter materialnoprawny, a nie procesowy, dlatego nie można stawiać zarzutu naruszenia tych przepisów (niezależnie od okoliczności, iż przepisy te w istocie nie zostały naruszone) z powołaniem na podstawę kasacyjną art. 174 pkt 2 P.p.s.a.

Występujący na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018 r. pełnomocnik Spółki "C" z siedzibą P. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 tego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie nie ujawniono.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu tej sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej, które są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami.

Okoliczność, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma prawa rozwijać, czy też doprecyzowywać stawianych zarzutów. Dlatego też przedmiotem oceny Sądu mogą być jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 P.p.s.a.

W świetle art. 174 powołanej ustawy skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dalej zauważyć należy, iż przepis art. 174 pkt 2 P.p.s.a. przewiduje jako podstawę skargi kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania, które choć nie jest to wyraźnie wyartykułowane, może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Z wymogiem wykazania istotnego wpływu naruszeń przepisów postępowania na wynik sprawy koresponduje regulacja zawarta w art. 184 P.p.s.a. zgodnie z którą Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną nie tylko wtedy, gdy nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, lecz także gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszym rzędzie pragnie wskazać, iż choć dostrzega słabości uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wyrażające się w lakoniczności tej części uzasadnienia, w której WSA w Warszawie wyjaśnienia podstawy swojego rozstrzygnięcia oraz przede wszystkim w zamieszczeniu w tymże uzasadnieniu (na stronie 26) rozważań dotyczących art. 84 i art. 85 ust. 2 pkt 2 u.u.i.ś., które to przepisy w ogóle nie były stosowane przez orzekające w sprawie organy, albowiem dotyczą sytuacji gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a ocena taka w niniejszej sprawie przeprowadzona została i miała charakter obligatoryjny, to jednak nie mógł poddać zaskarżonego wyroku kontroli kasacyjnej w tym zakresie, ze względu na brak odpowiednich zarzutów kasacyjnych dotyczących naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., względnie wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.

Przechodząc do oceny zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów wskazać zaś należy, iż żaden z nich nie zasługiwał na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie zauważyć należy, iż we wszystkich zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutach jej autor przypisał Sądowi I instancji naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a., nie wskazując jednakże na czym konkretnie naruszenie to miałoby polegać. Przypomnieć trzeba, iż art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a ustawy.

Treść art. 134 § 1 P.p.s.a. wskazuje zatem, że o naruszeniu tego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy (to jest dokonał kontroli innego aktu niż zaskarżona decyzja), względnie nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi w sytuacji, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono oczywiste i istotne uchybienia, które sąd powinien z urzędu dostrzec i uwzględnić.

W rozpoznawanej sprawie żadna ze wskazanych sytuacji nie miała miejsca, bowiem WSA nie wykroczył poza granice sprawy, a skarżący kasacyjnie nie wykazał, że Sąd pominął w swoim orzeczeniu jakiekolwiek uchybienie organów nie podniesione skardze, które mogłoby mieć istotny wpływ na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, iż to że strona nie zgadza się z oceną materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji, nie oznacza jednak, że doszło do naruszenia tego przepisu.

Znamiennym jest, iż autor skargi kasacyjnej nie wykazał tak zarzutach jak i w uzasadnieniu w czym konkretnie upatruje naruszenie przepisów art. 134 § 1 P.p.s.a., to jest jakie nie podniesione w skardze uchybienia organów administracji polegające na naruszeniu wprost wskazanych norm prawnych zostały przeoczone przez Sąd I instancji.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji zajął stanowisko co do zarzutów naruszenia przez organy przepisów postępowania – art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a. – poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, stwierdzając, że wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń, a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego.

Okoliczność, że WSA w Warszawie nie uzasadnił swojego stanowiska w tym zakresie, w tym w szczególności nie uzasadnił szczegółowo dlaczego za nieuzasadnione uznał poszczególne podnoszone przez stronę skarżącą zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 K.p.a. nie może zaś być uznana za naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a., albowiem nie oznacza to pominięcia tych kwestii, w dodatku podnoszonych już przez stronę, lecz jedynie wadliwość uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, którego to zagadnienia nie dotyczy wskazany jako wzorzec kontroli kasacyjnej przepis.

Z powyższych względów tak sformułowane zarzuty naruszenia przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. postępowania należało uznać za nieskuteczne.

Odnosząc się do zarzutu określonego w skardze jako V. wskazać należy, iż jego konstrukcja także uniemożliwiała jego merytoryczne rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nawet pomijając bowiem podniesioną w piśmie procesowym inwestora kwestię prawidłowości oznaczenia tego zarzutu jako zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego, w sytuacji gdy treści zarzutu autor skargi kasacyjnej wskazuje na naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 66 u.u.i.ś. i art. 71 u.u.i.ś. i przy przyjęciu (zgodnie z ugruntowaną w europejskiej kulturze prawnej zasadą falsa demonstratio non nocet), iż jest to zarzut naruszenia prawa materialnego, zauważyć należy, iż art. 66 u.u.i.ś. obejmuje 13 ustępów, w których wyodrębniono punkty i litery, zaś art. 71 tej samej ustawy 2 ustępy.

Prawidłowe i umożliwiające merytoryczną kontrolę zaskarżonego wyroku w postępowaniu kasacyjnym uzasadnienie zarzutu kasacyjnego sprowadzającego się do wskazania, iż Sąd - z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. - wadliwie nie dostrzegł uchybienia konkretnym przepisom prawa materialnego, winno zatem zawierać wskazanie określonego konkretnego przepisu, wraz ze wskazaniem jego właściwej jednostki redakcyjnej, czego w skardze kasacyjnej zabrakło, jak i precyzyjne wskazanie na czym konkretnie polega naruszenie poszczególnych przepisów, wraz ze wskazaniem czy chodzi o ich błędną wykładnię, czy też ich wadliwe zastosowanie.

Wymogom powyższym rozpoznawana skarga kasacyjna odnośnie zarzutu V nie odpowiada.

Powyższa wadliwość skargi kasacyjnej jest szczególnie wyraźnie widoczna, kiedy uwzględni się, że art. 66 u.u.i.ś. określa w ust. 1 do 7 szereg szczegółowych wymogów jakim winien odpowiadać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w zależności od rodzaju planowanego przedsięwzięcia, co oznacza, iż skuteczne postawienie zarzutu naruszenia tegoż przepisu winno obejmować wskazanie zarówno jego konkretnej jednostki redakcyjnej, jak i wskazanie jakiego konkretnie obligatoryjnego elementu zabrakło w raporcie oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wykorzystanym jako dowód w danej sprawie. Tego typu precyzyjnych wskazań brak zaś w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, której autor w tym zakresie dał jedynie wyraz ogólnemu brakowi zaufania do przedstawionego przez inwestora raportu oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Zupełnie niezrozumiałym jest także zarzut naruszenia art. 71 u.u.i.ś., w sytuacji gdy przepis ten stanowi w ust. 1, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, zaś w ust. 2, iż uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (pkt 1) oraz dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (pkt 2), zaś ze skargi kasacyjnej nie wynika, by jej autor kwestionował konieczność uzyskania dla planowanego przedsięwzięcia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jego realizacji, kwalifikację tegoż przedsięwzięcia czy też zakres wydanej decyzji, tym bardziej, że naruszenia tego nie powiązał z doprecyzowującym art. 72 ust. 1 u.u.i.ś., art. 82 tej samej ustawy wskazującym jakie elementy winno zawierać rozstrzygnięcie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia.

Przechodząc do oceny oznaczonego w skardze kasacyjnej nr I. zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. i art. 80 u.u.i.ś. wskazać należy, iż nie zasługiwał on na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie zauważyć należy, iż ze względu na konstrukcję zarzutu kasacyjnego nie jest możliwa jego weryfikacja w zakresie ewentualnych naruszeń art. 80 u.u.i.ś. bowiem przepis ten zawiera szereg jednostek redakcyjnych (3 ustępy, z których pierwszy dzieli się na 4 punkty), zaś autor skargi kasacyjnej nie wskazał, konkretnej jednostki, bądź jednostek redakcyjnych, której przepis został naruszony, jak również nie odniósł treści zarzutu i jego uzasadnienia, do brzmienia poszczególnych jednostek redakcyjnych tego tegoż art. 80 u.u.i.ś. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma zaś prawa rozwijać, czy też doprecyzowywać stawianych zarzutów.

Odnosząc się do zarzutu zaaprobowania przez Sąd I instancji dokonanych przez organy naruszeń art. 7 i 77 K.p.a. zauważyć zaś należy, że zgodnie z art. 61 ust. 2 u.u.iś., ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stanowiącą część postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przeprowadza organ właściwy do wydania tej decyzji. Według art. 3 ust. 1 pkt 8 tej samej ustawy, przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia obejmujące w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, dostępność do złóż kopalin, możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagany zakres monitoringu (art. 62 ust. 1 ustawy środowiskowej). Jak wynika z art. 80 ust. 1 u.u.i.ś., jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1, ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa oraz wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Z powyższego wynika, iż podstawowym elementem postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia jest ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko, która obejmuje weryfikację raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, uzyskanie i uwzględnienie uzgodnień i opinii, zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu, w tym rozpatrzenie uwag i zarzutów do raportu (por. art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy środowiskowej).

Należy wskazać, że raport poprzedzający wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych powinien mieć charakter kompleksowy i odnosić się do wszystkich możliwych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia oraz wskazywać, jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach.

W tym miejscu zauważyć należy, że Sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. Ocena sądu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe (por. wyroki NSA: z dnia 1 marca 2013 r., sygn. II OSK 2105/11,; z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. II OSK 639/13, LEX, z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. II OSK 495/13 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd administracyjny kontroluje bowiem ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy w trakcie postępowania administracyjnego, sam zaś nie dokonuje takich ustaleń. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 602/14 (dostępny na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) raport, chociaż jest dokumentem prywatnym oraz opracowanym przez osoby posiadające wiadomości specjalne, musi być jednak kompleksowy, spójny i rzetelny. Oznacza to, że raport powinien uwzględniać wszystkie wymagania nałożone przez ustawodawcę w świetle przepisu art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, ponieważ jest także kluczowym dowodem w tym postępowaniu administracyjnym.

Z powyższego jednoznacznie wynika, że ocena wymaganego prawem dokumentu prywatnego, jakim jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przedstawiony przez inwestora jest dokonywana właśnie przez orzekający w sprawie organ. W sytuacji zaś gdy organy oceniają, że raport jest kompletny i odpowiada wymogom prawa, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie po przedłożeniu żądanych przez organ I instancji uzupełnień raportu i wyjaśnień, to sanie tylko uprawnione, lecz wręcz obowiązane do oparcia treści rozstrzygnięcia na tym dowodzie, w sytuacji, gdy nie ujawniły żądnych okoliczności pozwalających na podważenie jego mocy dowodowej.

Wbrew gołosłownym sugestiom strony skarżącej kasacyjnie jakikolwiek przepis prawa nie wymaga przy tym, by organy każdorazowo weryfikowały prawidłowość raportu poprzez uzyskanie dodatkowych opinii biegłych.

Dalej zauważyć należy, iż skoro autor skargi kasacyjnej zamierzał zakwestionować rzetelność raportu i prawidłowość jego oceny przez organy administracji to winien wskazać na konkretne jego wady i powiązać te wady z naruszeniem konkretnie wskazanych przepisów, czego jednakże w ramach zarzutu oznaczonego w skardze kasacyjnej nr I., jak i jego uzasadnienia nie uczynił.

W szczególności autor skargi kasacyjnej nie wskazał które to wnioski zawarte w raporcie nie zostały prawidłowo zweryfikowane przez organy administracji i na czym ta nieprawidłowa weryfikacja miałaby polegać, co pozwala na stwierdzenie, że zarzut rzekomego zaaprobowania przez Sąd I instancji popełnionych przez organy naruszeń art. 7 i 77 K.p.a. miał charakter gołosłowny i stanowił jedynie wyraz generalnego niezadowolenia z treści zapadłej w sprawie decyzji.

Truizmem jawi się, aczkolwiek w kontekście tego zarzutu skargi kasacyjnej wymaga przypomnienia, iż to strona powołująca się na daną okoliczność winna wskazać dowody ją co najmniej uprawdopodobniające, a nie może ograniczać się jedynie, do zarzucania organowi, że nie udowodnił nieistnienia określonych faktów.

W orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się – który to pogląd Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, iż podważanie treści raportu nie może opierać się na przypuszczeniach strony skarżącej – nie opartych na odpowiednich ocenach (badaniach) specjalistycznych lub hipotetycznym wystąpieniu ewentualnych przyszłych zagrożeń (uciążliwości) dla środowiska. Zastrzeżenia wobec przedłożonego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a także jego analizy dokonanej przez właściwe organy, aby nie były uznane za gołosłowne powinny zostać poparte na przykład ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu (por. wyroki NSA z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 383/08, z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. II OSK 602/14 a także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 czerwca 2016 r. o sygn. akt II SA/Po 131/16 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przysługuje bowiem szczególna moc dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie jego ustaleń mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań środowiskowych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autor raportu, których wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności z zawartymi w raporcie przedłożonym przez inwestora. W rozpoznawanej sprawie takiego kontrraportu, a nawet kontropinii specjalistycznej nie przedłożono. Stąd też zarzuty skargi uznano za nieuzasadnione.

Co za tym idzie o ile strona skarżąca kasacyjnie zamierzała wykazać wadliwość raportu w zakresie w jakim jego sporządzenie wiąże się z posiadaniem wiadomości specjalnych, to winna najpóźniej na etapie postępowania odwoławczego przedstawić organom odpowiednie dowody na tą okoliczność w postaci chociażby kontrraportu odmiennie przedstawiającego oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko, czego jednakże nie uczyniła. Dopiero w takiej sytuacji, to jest gdyby organ dysponował dwoma formalnie poprawnymi dokumentami pochodzącymi od osób dysponujących wiedzą specjalistyczną, potencjalnie mogłaby się zaktualizować potrzeba powołania biegłego dla usunięcia występujących w sprawie wątpliwości. Taka sytuacja jednakże w sprawie nie zaistniała.

Próbę wykazania wadliwości raportu skarżący kasacyjnie podjął także w ramach oznaczonego nr III zarzutu naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 4 K.p.a. w polegającego na nieuwzględnieniu przy rozpoznawaniu sprawy faktów powszechnie znanych w zakresie wielkości fabryki, jej mocy przerobowych, powierzchni oraz przedmiotu produkcji.

Również ta próba okazała się jednak z szeregu przyczyn bezskuteczna.

W pierwszym rzędzie stwierdzić bowiem należy, iż nie można podzielić stanowiska strony skarżącej kasacyjnie jakoby za niewymagający dowodu fakt powszechnie znany, uznać należało, że planowana przez inwestora wielkość zakładu wskazuje, że nierzetelne są przyjmowane w raporcie założenia co do wielkości produkcji w tym zakładzie.

Ocena wielkości potencjalnie możliwej produkcji tak skomplikowanego przedsięwzięcia jakim jest fabryka samochodów, w tym w części pojazdów specjalistycznych nie stanowi bowiem notorium w rozumieniu art. 77 § 4 K.p.a., a wręcz może być w ocenie orzekającego w sprawie składu Naczelnego Sądu Administracyjnego uznana za okoliczność, której ustalenie wymaga wiedzy specjalistycznej.

Co za tym idzie za gołosłowne uznać należy twierdzenia autora skargi kasacyjnej, który z samej powierzchni i kubatury planowanej do realizacji zabudowy fabrycznej i porównania jej z inną (co należy podkreślić nie objętą niniejszym postępowaniem) fabryką wprawdzie tego samego producenta samochodów, lecz służąca wytwarzaniu innych pojazdów, wyprowadza wniosek, że wskazywana w raporcie planowana roczna wielkość produkcji planowanej inwestycji jest zaniżona.

Nadto zauważyć należy, iż swoje rozważania autor skargi kasacyjnej snuje w oparciu o rysunek planowanego przedsięwzięcia, który w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko umieszczony był na k. 120 jako przykład odrzuconego wariantu alternatywnego, a nie w oparciu o wariant przedsięwzięcia faktycznie przewidziany do realizacji, wskazany na mapie stanowiącej załącznik do raportu.

Powyższe wskazuje jednoznacznie nie tylko na brak zapoznania się przez autora skargi kasacyjnej z aktami postępowania administracyjnego, ale także na gołosłowność i brak wnikliwości zgłaszanych zarzutów.

Powyższe jest szczególnie wyraźnie widoczne na gruncie podnoszonego w tymże zarzucie braku uwzględnienia przez organy wymogów związanych z obsługą i parkowaniem samochodów osobowych i ciężarowych obsługujących planowaną inwestycję.

Autor skargi kasacyjnej skoncentrował się bowiem na wskazaniu, że nie jest możliwa obsługa tak dużej ilości pojazdów przy pomocy zaplanowanego niewielkiego parkingu, a przeoczył okoliczność, że odnosi się nie do wariantu przyjętego do realizacji, lecz odrzuconego wariantu alternatywnego przedsięwzięcia oraz okoliczność, iż w przedstawionym na żądanie organu I instancji uzupełnieniu raportu z czerwca 2014 r. wprost wskazano, iż w stosunku do pierwotnego projektu zagospodarowania terenu inwestycji inwestor dokonał zmian polegających między innymi na wprowadzeniu dodatkowego placu postojowego dla 300 wyprodukowanych pojazdów w rejonie budynku BUS oraz zmniejszenie ruchu pojazdów osobowych na terenie zakładu i wprowadzeniu wyłącznie 26 miejsc parkingowych dla pojazdów osobowych na terenie zakładu. Na dołączonym do tego uzupełnienia nowym planie zagospodarowania terenu uwidoczniono ostateczną wersję zagospodarowania terenu planowanego przedsięwzięcia, wraz ze zmianą lokalizacji budynku BUS (H5) i nowym parkingiem przy tym budynku. Na planie oznaczono także literami P miejsca parkingowe dla pojazdów osobowych: 10 przy wydziale montażu, 4 przy portierni bramy północnej, 7 przy portierni zachodniej, 5 przy prototypowni. Jednocześnie inwestor założył, że pozostałe pojazdy osobowe będą parkowały na parkingach realizowanych dla potrzeb strefy aktywizacji gospodarczej przez Gminę W. i WSSE poza terenem zakładu oraz wskazał, że parkingi te jak i nowy układ drogowy nie są przedmiotem objętej oceną oddziaływania na środowisko inwestycji (k. 42 raportu oraz k. 5 uzupełnienia do raportu).

Powyższe oznacza, że nie był trafny zarzut braku wyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym okoliczności związanych z obsługą komunikacyjną planowanego przedsięwzięcia, w tym w szczególności ilością zaplanowanych miejsc parkingowych.

Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł się przy tym ustosunkować się do twierdzenia strony skarżącej kasacyjnie zawartego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (s. 10 in fine), iż WSA w Warszawie w uzasadnieniu swojego wyroku nie odniósł się do tych zarzutów sygnalizowanych już w skardze, albowiem twierdzenia tego nie powiązano ze wskazaniem naruszenia przez Sąd konkretnych przepisów postępowania.

Jednocześnie ze względu na brak jakiegokolwiek zarzutu w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł dokonać oceny prawidłowości postępowania organów polegającego na zaaprobowaniu braku uwzględnienia w ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko parkingów dla ponad 3000 pracowników, które mają się znaleźć wprawdzie poza obszarem należącym do inwestora, ale których realizacja jest niezbędna dla funkcjonowania fabryki.

Nie okazał się także trafny zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez zaaprobowanie przez Sąd I instancji naruszenia przez organy art. 78 § 1 K.p.a. polegającego na oddaleniu wniosków dowodowych skarżącego w przedmiocie dokonania oględzin inwestycji, dowodu z dokumentów, oraz dowodu z zawnioskowanych przez Stowarzyszenie "A" świadków, mimo że przedmiotem dowodu były okoliczności mające znaczenie dla sprawy.

Oddalenie wniosku dowodowego o przeprowadzenie oględzin terenu inwestycji, podobnie jak nie przeprowadzenie zawnioskowanych dowodów z dokumentu w postaci publikacji prasowej oraz z zeznań świadków było bowiem uzasadnione tym, że okoliczności faktyczne, które skarżąca zamierzała tymi dowodami wykazać, nie były kwestionowane przez organy i zostały już ustalone na podstawie innych dowodów w tym przede wszystkim raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w sposób zgodny z twierdzeniami strony składającej wnioski dowodowe.

Dowody te zmierzały bowiem do wykazania, że na obszarze planowanej inwestycji prowadzone są już prace polegające na wycince drzew, robotach melioracyjnych i niwelacji terenów oraz pracach archeologicznych. Okoliczności te organy uznały jednakże za udowodnione w oparciu o raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przedstawiony przez inwestora (k. 117 raportu) i co za tym idzie odstąpił od ponownego ich wykazywania w drodze dowodów wnioskowanych przez stronę.

Takie działanie organów nie stanowiło zatem naruszenia wskazywanego jako wzorzec kontroli kasacyjnej art. 78 § 2 K.p.a., skoro przepis ten wprost przewiduje, iż organ może odmówić przeprowadzenia dowodu, jeżeli żądanie dotyczy już stwierdzonych innymi dowodami okoliczności, a taką było w niniejszej sprawie prowadzenie przed uzyskaniem przedmiotowej decyzji środowiskowej prac polegających na wycince drzew, robotach melioracyjnych i niwelacji terenów oraz pracach archeologicznych.

Nadto zauważyć należy, iż odmowa przeprowadzenia dowodu ze względu na to, że okoliczność faktyczna, jaka ma być nim wykazana jest już ustalona zgodnie z twierdzeniami wnioskodawcy nie może mieć jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy, albowiem nie może nawet potencjalnie skutkować zmianą przyjętych przez organ ustaleń faktycznych.

Stąd też zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 78 § 2 K.p.a. uznać należało za niezasadny.

Ze względu na brak odpowiedniego zarzutu w skardze kasacyjnej nie mogło zaś stanowić przedmiotu badania i oceny ze strony Naczelnego Sądu Administracyjnego zaaprobowane przez Sąd I instancji stanowisko organów, iż okoliczność uprzedniego prowadzenia prac polegających na wycince drzew, robotach melioracyjnych i niwelacji terenów oraz pracach archeologicznych na obszarze planowanej inwestycji nie ma znaczenia dla postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie fabryki samochodów oraz czy było zgodne z przepisami prawa materialnego pominięcie w ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zagadnień związanych z usunięciem drzew oraz niwelacją i melioracją terenu planowanej inwestycji.

Oczywiście bezzasadnym okazał się także zarzut oznaczony w skardze kasacyjnej nr IV. Zauważyć bowiem należy, iż z faktu, że wnioski dowodowe Stowarzyszenia "A" nie zostały uwzględnione (aczkolwiek z wskazanego wyżej powodu, iż dotyczyły okoliczności już uprzednio ustalonych zgodnie z twierdzeniami wnioskodawcy) oraz nie zostało uwzględnione w rozstrzygnięciu stanowisko tegoż stowarzyszenia nie wynika, że organy obu instancji pozbawiły uczestnika możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Truizmem jawi się, ale wobec takiego skonstruowania zarzutu wymaga przypomnienia, iż prawo do uczestniczenia w postępowaniu na prawach strony nie gwarantuje zapadnięcia rozstrzygnięcia zgodnego ze stanowiskiem procesowym tejże strony, a służy jedynie temu, by strona mogła w postępowaniu przedstawić swoje racje i argumenty.

Analiza akt postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie pozwala na stwierdzenie, iż organy zapewniły skarżącemu kasacyjnie Stowarzyszeniu możliwość zapoznawania się z aktami sprawy, jak i składania pism procesowych, które następnie zgodnei z wymogami formalnymi rozpoznawały.

Znamiennym jest, iż także w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor poza prostym wyliczeniem na stronie 12 zakresu uprawnień podmiotu występującego w postępowaniu na prawach strony nie wskazał, które z tych uprawnień zostały faktycznie przez organy naruszone i na czym, poza nieuwzględnieniem wniosków dowodowych, uniemożliwienie Stowarzyszeniu udziału w postępowaniu miałoby polegać.

Nietrafny okazał się także zarzut zaaprobowania przez Sąd I instancji naruszenia przez organy art. 108 K.p.a.

Organ nadał przedmiotowej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes wnioskodawcy (strony). Ocena, czy istnieją przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, należy do organu, który wydał decyzję. Jednakże gdy organ stwierdzi, że istnieją przesłanki określone w art. 108 § 1 K.p.a., wówczas nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest obowiązkowe. Bezpodstawności nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nie można natomiast upatrywać, tak jak czyni to skarżący kasacyjnie, w braku możliwości wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zgodnie z art. 86 u.u.i.ś., decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże bowiem organ wydający m.in. decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz decyzję o pozwoleniu na budowę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 20111 r., sygn. II OSK 2169/11).

Szeroko omawiana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej okoliczność czy nadanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia rygoru natychmiastowej wykonalności umożliwia inwestorowi ubieganie się o uzyskanie decyzji o jakich mowa w art. 72 ust. 1 u.u.i.ś. i czy nadany rygor natychmiastowej wykonalności może zastąpić uzyskanie przez decyzję środowiskową przymiotu ostateczności nie może przy tym podlegać kontroli na etapie nadawania tegoż rygoru, a jedynie w toku jednego z postępowań o jakich mowa w art. 72 ust. 1 u.u.i.ś.

Niezasadnym okazał się wreszcie zarzut oznaczony w skardze kasacyjnej nr VII, albowiem autor skargi kasacyjnej nie wykazał w jakikolwiek sposób wpływu wskazanego naruszenia na treść rozstrzygnięcia organów administracji.

Zauważyć bowiem należy, iż GDOŚ w uzasadnieniu decyzji z dnia 9 maja 2015 r. wskazał, że przedmiotowa uchwała Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z dnia 17 grudnia 2012 r., Nr XXIX/563/12, w sprawie Aktualizacji Programu Ochrony Powietrza dla strefy; gnieźnieńsko — wrzesińskiej (strefa powiat gnieźnieński) w woj. wielkopolskim (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2013 r,, poz. 469) nie stanowiła podstawy prawnej wydana decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia z dnia 5 września 2014 r., a została powołana jedynie w uzasadnieniu dla wskazania, że planowana inwestycja wpisuje się w w działania kierunkowe zmierzające do przywrócenia standardów jakości powietrza w zakresie pyłu PM 10 i PM 2,5. Organ wskazał nadto, że uchwała ta zastąpiona została uchwałą Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z dnia 23 listopada 2013 r., Nr XXXIX/769/13, w sprawie określenia Programu ochrony powietrza dla strefy wielkopolskiej (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2013 r., poz. 7401), która jednakże była wynikiem jedynie wprowadzenia nowego podziału stref, w których dokonuje się oceny jakości ochrony powietrza i uwzględniała dotychczasowe programy ochrony powietrza wraz z ich aktualizacjami. Organ wykazał zatem brak wpływu uchybienia (polegającego na powołaniu się w uzasadnieniu decyzji organu I instancji na nieobowiązujący akt prawa miejscowego) na treść rozstrzygnięcia, zaś w skardze kasacyjnej stanowisko to nie zostało w żaden sposób podważone, a jej autor przemilczając treść orzeczenia organu II instancji ograniczył się do ponownego przywołania bezspornego faktu, iż uchwała Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z dnia 17 grudnia 2012 r., Nr XXIX/563/12 w dacie orzekania przez organ I instancji już nie obowiązywała.

Z tych względów skarga kasacyjna, jako nieposiadająca uzasadnionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a., albowiem zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie mimo częściowo wadliwego uzasadnienia jest zgodny z prawem.