Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1040/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83, art. 84
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.
article: art. 84 par 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie : NSA Joanna Tuszyńska WSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) Protokolant : st. sekr. sąd. Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 19 czerwca 2015 r., znak: [...] w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew skargę oddala.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 28.04.2015 r. (znak: [...]) orzekł o pozostawieniu inwestorowi A[...] sp. z o.o. w K. do uiszczenia należności w kwocie [...] zł z tytułu opłaty naliczonej decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 02.07.2010 r. (znak: [...]) za usunięcie [...] sztuk drzew oraz [...] m2 krzewów, kolidujących z inwestycją pn.: "Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami na działce nr [...] obr. [...][...] (...) z wykorzystaniem istniejącego szkieletu", ponieważ posadzone drzewa i krzewy nie zachowały żywotności w okresie 3 lat od daty ich posadzenia z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 84 ust. 1, 2, 5a w zw. z art. 83 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta Krakowa, po przeprowadzeniu wizji lokalnej w dniu 24.04.2012 r. oraz w dniu 4.11.2014 r. stwierdził, że drzewa nasadzone w pierwszym podanym terminie zostały zastąpione nowymi sadzonkami nasadzonymi w kwietniu 2013 r. Wydane w decyzji z 2.07. 2010 r. zezwolenie na usunięcie określonej liczby drzew i krzewów zostało uzależnione od nasadzeń w odpowiedniej ilości oraz odroczono opłatę za wydane zezwolenie do dnia 31.10.2014 r. Po dokonaniu wizji lokalnej w dniu 04.11.2014 r. wydano zaskarżoną decyzję z wyrzeczeniem jak wyżej.

Od decyzji odwołanie w terminie złożyła spółka A[...]podnosząc, że powtórnie nasadzone drzewa w kwietniu 2013 r. są żywotne i odpowiadają standardom prawidłowo pielęgnowanym roślinom. Ponadto wyrzeczenie decyzji jest niezgodne z literalnym brzmieniem art. 84 ust. 5 i 5a ustawy o ochronie przyrody. Z kolei obumarcie pierwotnie nasadzonych drzew nastąpiło z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości (reprezentowanej Spółki) i w tym zakresie domaga się powołania biegłego dla potwierdzenia tej okoliczności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 czerwca 2015 r., znak [...]- działając na podstawie art. 84 ust. 1, 2 i 5a w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podkreśliło, że norma prawna zawarta w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody ma charakter uznaniowy. Organ I instancji wydaje zezwolenia na usunięcie drzew w sytuacji, gdy uzna taką decyzję za prawidłową w indywidualnie badanym przypadku. Wskazówką co do dopuszczalności usuwania drzew czy krzewów jest norma art. 86 cyt. ustawy, która wskazuje na możliwość usunięcia drzew bez ponoszenia opłat. W analizowanej sprawie nie zachodzi żaden z przypadków zwolnienia Spółki od ponoszenia opłaty za usuniecie drzew z terenu przeznaczonego pod inwestycję. Opłata taka została zatem ustalona, niemniej organ I instancji skorzystał z dyspozycji art. 84 ust. 1, 2, 5 i 5a i wyznaczał 3 letni termin na nasadzenie nowych drzew w miejsce usuniętych. W sytuacji zachowania żywotności nowych nasadzeń po okresie 3 - letnim organ I instancji mógł umorzyć ustaloną opłatę. W przypadku nie zachowania żywotności opłata winna być uiszczona na rzecz Gminy.

Przeprowadzona pierwsza wizja lokalna w dniu 24.04.2012 r. zawierała stwierdzenia, że "posadzenia zieleni dokonano na terenie budowy gdzie odbywają się intensywne prace." Zauważono, że drzewa i krzewy nie są w żaden sposób zabezpieczone przed możliwymi uszkodzeniami podczas prowadzonych robót budowlanych. Dodatkowo stwierdzono brak mis wokół pni drzew i ściółki zarówno wokół pni drzew jak również wokół krzewów. W oględzinach brał udział pracownik Wydziału Kształtowania Środowiska U[...], posiadający wyższe wykształcenie kierunkowe Akademii Rolniczej z zakresu leśnictwa oraz dysponujący szeroką wiedzą merytoryczną dotyczącą dendrologii oraz doświadczeniem zawodowym. W wyniku powyższych zaniedbań drzewa obumarły, co potwierdził Inwestor w piśmie z dnia 19.12.2014 r. i dokonał nowych nasadzeń w kwietniu 2013 r.

Odnosząc się do zarzutów i postulatów zawartych w odwołaniu, Kolegium stwierdziło że ewentualne powołanie biegłego mogło mieć miejsce w czasie zmiany nasadzeń czyli w 2013 r. Wtedy powinno być przez biegłego ustalone czy drzewa obumarły z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości czy też z powodu suszy oraz innych niekorzystnych okoliczności atmosferycznych. Tymczasem profesjonalnie wykształcony pracownik Wydziału kształtowania Środowiska U[...] przedstawił stan daleko idących zaniedbań, które były przyczyną obumarcia nasadzeń z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości. Dodatkowo potwierdził tę okoliczność Inwestor w swoim odwołaniu pisząc: "nawet przy zastosowaniu najwyższych starań i zabezpieczeń nie sposób wykonać roboty budowlane, w tym roboty ziemne związane z robotami fundamentowymi pod budynek mieszkaniowy wielorodzinny, bez uszczerbku dla dokonanych uprzednio nasadzeń".

Inwestor, przed dokonaniem nowych nasadzeń, miał prawo wystąpić z wnioskiem o zmianę terminu, przed upływem terminu określającego wykonanie czynności warunkowej tj. przed dokonaniem nasadzeń nowych drzew i krzewów, jednakże z tego prawa nie skorzystał.

Zgodnie z art. 84 ust. 5a, jeżeli (...) posadzone inne drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności w okresie 3 lat od dnia posadzenia, posiadacz nieruchomości jest obowiązany niezwłocznie do uiszczenia opłaty za usuniecie drzew. Biorąc pod uwagę konstrukcję prawną, iż ocenie podlegają nasadzenia, które zostały wykonane jako nasadzenia zastępcze za usunięcie drzewa i krzewy w określonym czasie i one mają przeżyć okres 3 lat od tego wyjściowego terminu, inne działania (nowe nasadzenia) nie mają wpływu na rozstrzygnięcie postępowania. Mówiąc o skuteczności dokonania nasadzeń zamiennych należy zauważyć, że obowiązujące rozwiązania art. 84 cyt. ustawy nie przewidują możliwości dokonywania nasadzeń uzupełniających czy "wymiennych" w okresie odroczenia płatności za usuniecie drzew i krzewów. Taka praktyka pozostawałaby w sprzeczności z celowością wprowadzenia terminu odroczenia opłaty oraz badania skuteczności przyjęcia się nowych nasadzeń. Gdyby miało być inaczej to nie byłoby podstaw do wcześniejszego postawienia opłaty w stan wykonalności na podstawie art. 84 ust. 5a cyt. ustawy w przypadku niezachowania żywotności przez nowo nasadzone drzewa.

Zdaniem Kolegium skarżona decyzja została wydana po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego, organ I instancji w sposób zadawalający zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a wydając zakwestionowaną decyzję miał na względzie interes społeczny, realizując zasadę dbałości o przyrodę zgodnie z treścią ustawy o ochronie przyrody.

Odnosząc się do kwestii prawidłowości wyrzeczenia decyzji organu I instancji, Kolegium stoi na stanowisku, że jest ono poprawne, gdyż najważniejszym elementem hipotezy normy prawnej zawartej w ust. 5a art. 84 cyt. ustawy jest stwierdzenie o obowiązku niezwłocznego uiszczenia opłaty za usunięcie drzew, i takie stwierdzenie mamy w decyzji organu I instancji: "uiszczenie należności (...) z tytułu opłaty za usunięcie (...)".

Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka A[...] sp. z o.o. w Krakowie, zarzucając jej naruszenie

1) art. 84 ust. 5 i 5a w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody, poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do pozostawienia inwestorowi do uiszczenia należności za usunięcie drzew i krzewów,

2) art. 7 i 77, 80 i 84 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, błędną ocenę zebranych dowodów oraz odstąpienie od powołania dowodu z opinii biegłego,

3) art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej,

4) naruszenie art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez zbyt skrótowe i niejasne sformułowanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia.

5) art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez utrzymanie w mocy błędnego rozstrzygnięcia organu I instancji, zamiast jego uchylenia.

Na podstawie tych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wbrew twierdzeniom Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie zachodzą istotne wątpliwości co do zgodności wydania zaskarżonej decyzji z wymogami formalnymi. Organ I instancji orzekł o pozostawieniu inwestorowi do uiszczenia należności we wskazanej w decyzji wysokości. Tymczasem, w doktrynie prawa dominuje stanowisko, że organ na podstawie art. 84 ust. 5 i 5a umocowany jedynie do wydania decyzji o umorzeniu postępowania lub też decyzji o pobraniu odroczonej opłaty. Z obowiązujących przepisów nie wynika więc umocowanie organu do wydania decyzji o innej treści tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Oznacza to, że orzeczenie organu I instancji w tym zakresie zostało wydane bez podstawy prawnej, co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w tym zakresie w związku z przesłanką wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy - kodeks postępowania administracyjnego.

Ponadto zgodnie z treścią art. 84 ust. 5 ustawy - o ochronie przyrody, jeżeli przesadzone albo posadzone w zamian drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie 3 lat od dnia ich przesadzenia albo posadzenia lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat.

Z treści powyższego przepisu wynika zatem jednoznacznie, że w przypadku braku zachodzenia żywotności przez przesadzone lub posadzone drzewa lub krzewy, nie w każdym przypadku niejako automatycznie, nie zachodzą podstawy do wydania decyzji umorzeniowej. Należy bowiem stwierdzić, że w takim wypadku obowiązkiem organu jest ustalenie, czy drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności z przyczyn zależnych, czy też niezależnych od posiadacza nieruchomości.

Zdaniem skarżącego powyższe jest bardzo istotne w niniejszej sprawie. Należy bowiem stwierdzić, że organy obu instancji w sposób błędny uznały, iż inwestor nie dochował należytej staranności przy wykonywaniu postanowień decyzji z dnia 2 lipca 2010 roku. W tym zakresie należy bowiem po pierwsze zauważyć, że inwestor w zastrzeżonym w przedmiotowej decyzji terminie zrealizował odpowiednie nasadzenia. Ze względu na to, że skarżąca nie posiada odpowiedniej wiedzy, przeprowadzenie nasadzeń zostało przy tym zlecone profesjonalnej firmie, która zawodowo świadczy usługi w tym zakresie.

Po drugie należy podnieść, że ze względu na zastrzeżony w decyzji z dnia 2 lipca 2010 roku bardzo krótki termin dokonania nasadzeń, z przyczyn obiektywnych musiały one zostać wykonane w trakcie prowadzonych na nieruchomości intensywnych prac budowlanych, w tym prac ziemnych. Należy bowiem zauważyć, że roboty budowlane polegające na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami, z wjazdem oraz infrastrukturą techniczną były realizowane na podstawie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę z dnia 5 maja 2011 roku. Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie dla powyższej decyzji została natomiast wydana dopiero w dniu 26 kwietnia 2013 roku. Z powyższego wynika więc jednoznacznie, że nasadzenia były wykonywane w warunkach istotnie utrudnionych. Konieczność dokonania nasadzeń w tym okresie nie była natomiast uzależniona od woli inwestora, lecz wynikała bezpośrednio z uprzednio wydanej decyzji, którą inwestor był związany.

Powyższa decyzja była w praktyce niewykonalna w omawianym zakresie. Nakładała bowiem ona na inwestora obowiązek wykonania nasadzeń, które ze względu na zastrzeżony w decyzji termin nie mogły przetrwać przez okres 3 lat od momentu ich zasadzenia.

Po trzecie należy zauważyć, że w okresie dokonania nasadzeń panowały negatywne zjawiska klimatyczne (susza), które niewątpliwe były dodatkowym utrudnieniem i działały niekorzystne dla wegetacji roślin. Również przedmiotowa okoliczność nie była zawiniona przez inwestora, lecz miała charakter obiektywny.

Po czwarte w sprawie istotne jest to, że w trakcie prowadzenia robót budowlanych inwestor spotkał się z sytuacjami, które wskazują na istotne prawdopodobieństwo, iż brak zachowania żywotności przez nasadzone drzewa i krzewy, mógł zostać spowodowany umyślnymi działaniami osób trzecich polegającymi na podtruwaniu nasadzonej roślinności.

Dodatkowo na wniosek spółki został powołany dendrolog i to na podstawie jego oceny (w obecności wykonawcy) podjęto decyzję o wymianie tych drzew (na tę okoliczność została spisana notatka w marcu 2013).

Mając na uwadze powyższe, należy więc stwierdzić, że w niniejszej sprawie wbrew twierdzeniom organów obu instancji posadzone drzewa i krzewy nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Na brak zachowania żywotności posadzonej roślinności wpływ miały bowiem przede wszystkim okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc niezależne od inwestora, takie jak zastrzeżony przez organ okres dokonania nasadzeń (w trakcie realizowanych na nieruchomości robót budowlanych o istotnym zakresie), czy też negatywne warunki atmosferyczne panujące w okresie następującym po dokonanych nasadzeniach.

Należy więc stwierdzić, że w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do wydania decyzji o umorzeniu postępowania.

Niezależnie od powyższego podniesiono, że organ I instancji przesądził o odpowiedzialności inwestora za brak zachowania żywotności przez posadzone drzewa i krzewy w głównej mierze na podstawie przywołanej w treści uzasadnienia decyzji literatury, co błędnie nie zostało zakwestionowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.

Skarżący podniósł również, że w niniejszej sprawie organ I instancji naruszył wyrażoną w art. 8 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego zasadę pogłębiania zaufania obywateli, zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Pomimo podniesienia licznych zarzutów w odwołaniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w znacznym zakresie albo pominęło część z tych zarzutów albo też odniosło się do nich w sposób niewystarczający.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 poz.270 ze zmianami), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa o pozostawieniu skarżącej spółce do uiszczenia należności z tytułu opłaty za usunięcie [...] sztuk drzew oraz [...] m2 krzewów, kolidujących z inwestycją na działce nr [...] w Krakowie.

W pierwszej kolejności wskazać należy na przepisy prawa materialnego tj. ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz. U. z 2013 poz. 627 ze zm.), na podstawie których wydana została zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Krakowa.

Zgodnie z art. 83 ustawy zasadą jest, że usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Wydanie zezwolenia może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów.

Zgodnie zaś z art. 84 tej ustawy, posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzew lub krzewów, które oblicza i pobiera organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, czyli wójt, burmistrz lub prezydent. Oznacza to, że ponoszenie opłat za usunięcie drzew i krzewów na podstawie stosownego zezwolenia jest regułą. Opłaty za usunięcie drzew lub krzewów oraz termin ich usunięcia, przesadzenia lub posadzenia innych drzew lub krzewów ustala się w wydanym zezwoleniu.

Art. 84 ust. 4 przewiduje, że organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów odracza, na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia, termin uiszczenia opłaty za ich usunięcie, jeżeli zezwolenie przewiduje przesadzenie ich w inne miejsce lub zastąpienie innymi drzewami lub krzewami. Jeżeli zatem organ administracyjny nałożył na wnioskodawcę obowiązek przesadzenia drzew lub krzewów lub obowiązek dokonania nasadzeń zastępczych, wówczas odroczenie terminu płatności opłaty na ściśle określony okres trzech lat, jest obligatoryjne. Zgodnie z art. 84 ust. 5 i ust. 5a, jeżeli przesadzone albo posadzone w zamian drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie 3 lat od dnia ich przesadzenia albo posadzenia lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat. Jeżeli przesadzone albo posadzone inne drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności w okresie do 3 lat od dnia przesadzenia lub posadzenia, posiadacz nieruchomości jest obowiązany niezwłocznie do uiszczenia opłaty za usunięcia drzew.

Najdalej idącym zarzutem skargi (sformułowany w jej uzasadnieniu) jest zarzut wydania zaskarżonej decyzji bez podstawy prawnej, co stanowi przesłankę stwierdzenia jej nieważności na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy - kodeks postępowania administracyjnego. Skarżący wskazuje przy tym, że organ I instancji orzekł o "pozostawieniu inwestorowi do uiszczenia należności we wskazanej w decyzji wysokości", tymczasem skarżący uważa, że na podstawie art. 84 ust. 5 i 5a organ jest umocowany jedynie do wydania decyzji o umorzeniu postępowania lub też decyzji o pobraniu odroczonej opłaty.

Zarzut ten nie jest uzasadniony.

Prawdą jest, że w powyższym zakresie prezentowane są w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i w piśmiennictwie różne poglądy, jednak bezspornym jest że konsekwencją odroczenia terminu płatności jest konieczność powrotu do sprawy po upływie terminu odroczenia, a to celem ustalenia czy nałożony obowiązek został wykonany, a jeśli tak, to czy przesadzone lub nasadzone zastępczo drzewa lub krzewy zachowały żywotność, a jeśli nie, to z jakiej przyczyny. Jest to całkowicie nowe postępowanie administracyjne, tylko bowiem w ramach sformalizowanego postępowania administracyjnego (wyjaśniającego) organ może dokonać wiążących ustaleń.

Sądowi w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę znane są (raczej odosobnione) poglądy, zgodnie z którymi, to odrębne postępowanie w przedmiocie odroczonej opłaty za wycięcie drzew - w zależności od poczynionych ustaleń - kończy decyzja o umorzeniu opłaty lub o odmowie jej umorzenia. Wówczas uiszczenie opłaty następuje na zasadach ustalonych w decyzji zezwalającej na wycinkę drzew. Jest to jeszcze inna koncepcja niż wskazana przez skarżącego.

Jednakże dominujący pogląd wskazuje, że zakończenie tego odrębnego postępowania może skończyć się decyzją o umorzeniu opłaty (w sytuacji wykonania nałożonego decyzją warunkową obowiązku, gdy jednocześnie dojdzie do stwierdzenia, że przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność, względnie nie niezachowanie przez nie żywotności nastąpiło z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości) lub decyzją – jak w niniejszej sprawie - o pozostawieniu opłaty do uiszczenia. (tak WSA w Krakowie w wyroku z dnia 14 sierpnia 2007r. sygn. II SA/Kr 841/07, WSA w Krakowie w wyroku z dnia 14 czerwca 2013r. sygn. II SA/Kr 767/13 utrzymany w mocy wyrokiem NSA z dnia 24 września 2015r. sygn. II OSK 169/15; WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 6 stycznia 2010 r., II SA/Bd 990/09, WSA w Opolu w wyroku z dnia z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. II SA/Op 47/14 ). Poglądy te podziela także Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę.

Wskazać należy, że konstrukcja art. 84 ust. 5 i 5a ustawy o ochronie przyrody w zakresie formułowania wyrzeczeń decyzji, które mogą zostać wydane w tym postępowaniu jest jasna w zasadzie tylko co do wydania decyzji umarzającej należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów (ust.5).

Natomiast w sytuacji gdy należy wydać inne rozstrzygnięcie, zastosowanie ma ust. 5a tego przepisu, który stanowi, że "posiadacz nieruchomości jest obowiązany niezwłocznie do uiszczenia opłaty za usunięcia drzew."

Z zestawienia treści tych dwóch przepisów (art. 84 ust. 5 i 5a) wynika, że organ posiada kompetencję i podstawę prawną do wydania jedynie decyzji o umorzeniu należności z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew w przypadku zaistnienia ustawowych przesłanek, o których stanowi art. 84 ust. 5 ustawy – nie zaś np. do odmowy jej umorzenia. Natomiast gdy nasadzenia zamienne nie zachowały żywotności w okresie do 3 lat od daty ich posadzenia, konieczne jest wydanie orzeczenia o obowiązku uiszczenia opłaty (ust.5a). Zdaniem Sądu nie ma przy tym istotnego znaczenia czy organ orzekał będzie o "pobraniu opłaty" czy też o "pozostawieniu do uiszczenia należności". Ust. 5a art. 84 ustawy posługuje się bowiem sformułowaniem "uiszczenie opłaty", ale ust. 5 mówi o "należności z tytułu ustalonej opłaty". Istotne jest, że takie orzeczenie ma umocowanie w przepisie prawa a zatem nie jest wydane bez podstawy prawnej, jak również nie pozostawia zobowiązanemu wątpliwości zarówno co do wysokości koniecznej do zapłaty kwoty pieniężnej, jak i tytułu, z którego obowiązek zapłaty wynika.

Nie jest też uzasadniony zarzut naruszenia art. 84 ust. 5 i 5a w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody, poprzez błędne uznanie, że w sprawie zachodziły podstawy do pozostawienia inwestorowi do uiszczenia należności za usunięcie drzew i krzewów, jak również powiązane zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 80 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, błędną ocenę zebranych dowodów.

W niniejszej sprawie Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 2 lipca 2010r. zezwolił skarżącej na usunięcie [...] drzew oraz [...] m2 krzewów z terenu inwestycji tj. działki nr [...] w Krakowie, ustalił opłatę z tego tytułu w wysokości w kwocie [...] zł, natomiast termin uiszczenia powyższej opłaty odroczył do 2 lipca 2013r. Zezwolenie wydane zostało pod warunkiem zastąpienia wskazanych w decyzji drzew i krzewów - innymi drzewami i krzewami. Termin nowych nasadzeń ustalono do dnia 30 listopada 2011r

W kwietniu 2012r. organ I Instancji dokonał oględzin w terenie (kontroli dokonanych nasadzeń) i stwierdził wówczas w protokole kontroli, że: "drzewa i krzewy w dobrym stanie zdrowotnym, część z rozwiniętymi pękami liściowymi"; "drzewa nie mają uformowanych mis, brak zabezpieczenia przez zniszczeniem"; "teren budowy na którym trwają intensywne prace".

13 marca 2012r. Prezydent Miasta Krakowa wszczął postępowanie w sprawie umorzenia odroczonej opłaty ustalonej w decyzji z 2010r. Efektem tego postępowania było ustalenie – i jest to okoliczność niesporna - że w listopadzie 2014 że na terenie nieruchomości brak było drzew i krzewów które były przedmiotem oględzin w kwietniu 2012r. Inwestor przyznał w trakcie postępowania, że doszedł do przekonania, że nasadzone pierwotnie drzewa i krzewy były słabej jakości i nie ma szans na ich przeżycie, nasadził zatem nowe drzewa i krzewy w kwietniu 2013r.

Podkreślić przy tym należy, że obowiązujące rozwiązania art. 84 ustawy o ochronie przyrody (według stanu prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji) nie przewidują możliwości dokonywania nasadzeń uzupełniających w okresie odroczenia płatności za usunięcie drzew i krzewów. Taka praktyka pozostawałaby w sprzeczności z celowością wprowadzania terminu odroczenia naliczonych opłat oraz badania skuteczności przyjęcia się nowych nasadzeń.

W tej sytuacji organ był obowiązany rozstrzygnąć, czy niezachowanie żywotności pierwotnie posadzonych roślin spowodowane było przyczynami zależnymi lub niezależnymi od obowiązanego (art. 84 ust. 5 i 5a ustawy o ochronie przyrody). Ustaleń faktycznych organ dokonał w toku prowadzonego postępowania, zgodnie z zasadami wynikającymi z Kpa w tym z zasadą dochodzenia do prawdy obiektywnej. Organ I Instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wyczerpująco uzasadnił, dlaczego doszedł do przekonania, że nasadzenia zastępcze nie zachowały żywotności z przyczyn zależnych od skarżącej. W szczególności szczegółowo uzasadnione zostało, dlaczego organ uznał, że przyczyną obumarcia drzew była ich niewłaściwa pielęgnacja (stwierdzony podczas oględzin w kwietniu 2012 r. brak ukształtowanych mis wokół pni, brak ściółki i zabezpieczeń przed uszkodzeniami), co w powiazaniu z prowadzeniem intensywnych robót budowlanych w bezpośrednim sąsiedztwie nowo posadzonych drzew i krzewów musiało doprowadzić do ich uszkodzeń, a następnie obumarcia. Cytowana w decyzji literatura pozostaje w ścisłym związku merytorycznym z dokonanymi ustaleniami.

Skarżąca wskazuje, że nałożone decyzją z dnia 2 lipca 2010r. obowiązki tj. miejsce i termin nasadzeń powodowały, że ich realizacja w sposób określony w decyzji, od początku nie miała szans na powodzenie, ze względu na to, że nasadzenia miały być dokonane w terminie i miejscu intensywnych prac budowlanych. Wskazać zatem należy na dwie okoliczności. Po pierwsze, zgodnie z art. 84 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, organ w decyzji zezwalającej na usunięcie drzew ustala termin ich usunięcia a także posadzenia innych. W przeciwieństwie do trzyletniego terminu odroczenia opłaty oraz trzyletniego terminu wyczekiwania na ocenę zachowania żywotności drzew, będących terminami prawa materialnego, termin dokonania nasadzeń zastępczych jest terminem ustalanym przez organ w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że o ile zmiany przywołanych wyżej trzyletnich terminów organ dokonać nie może, o tyle termin nasadzeń zastępczych może być zmieniony np. w trybie art. 155 Kpa. Jednak o zmianę tego terminu skarżąca spółka nie występowała ale wykonała nasadzenia w niekorzystnych – jak sama twierdzi - warunkach organizacyjnych tj. znając harmonogram prowadzonych przez siebie prac budowlanych.

Po wtóre wskazać należy, że kwestionowanie w niniejszym postępowaniu treści decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z 2 lipca 2010 r. o zezwoleniu na usunięcie drzew i krzewów jest w niniejszej sprawie niemożliwe. Jest to ostateczna decyzja administracyjna, korzystająca z domniemania prawidłowości a wzruszenie jej mogłoby nastąpić wyłącznie w trybach nadzwyczajnych.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 84 § 1 Kpa poprzez odstąpienie od powołania dowodu z opinii biegłego podkreślić należy, że Kodeks postępowania administracyjnego nie wskazuje żadnych formalnych kryteriów kwalifikacji biegłego, co oznacza, że biegłym może być zarówno osoba wpisana na przewidzianą przepisami prawa listę biegłych (rzeczoznawców), jak i każda osoba, która ma wiedzę fachową w danej dziedzinie. "Biegłym może być osoba posiadająca specjalne wykształcenie, jak i nie mający takiego wykształcenia praktyk, który faktycznie ma potrzebne organowi wiadomości" (E. Iserzon (w:) Komentarz, 1970, s. 176). Jeśli zatem pracownik organu I Instancji prowadzący postępowanie, posiada odpowiednie wykształcenie i specjalistyczną wiedzę, która pozwala na samodzielne rozstrzygnięcie zagadnień wskazanych wyżej, to nie ma przeszkód aby nastąpiło to bez powoływania biegłego. To organ administracji publicznej jest strażnikiem obiektywnego porządku prawnego, a nie powołany w sprawie biegły, którego zadaniem jest wyłącznie wyjaśnienie organowi kwestii wymagających specjalistycznej wiedzy; dostarczenie specjalistycznych informacji pozwalających na wydanie prawidłowej decyzji.

Kolegium poprawnie i logicznie stwierdziło- a ocenę tę Sąd w pełni podziela- że ewentualne powołanie biegłego mogło mieć miejsce w czasie zmiany nasadzeń czyli w 2013 r. Wtedy mogło być przez biegłego ustalone czy posadzone drzewa obumarły z przyczyn zależnych czy też niezależnych od posiadacza nieruchomości. Powoływanie biegłego do ustalenia okoliczności obumarcia drzew, których już w terenie nie ma, byłoby całkowicie niecelowe.

Sąd nie dopatrzył się także żadnych innych naruszeń przepisów postępowania zarzucanych przez skarżąca, w tym w szczególności art. 107 § 3 Kpa, jako że obie decyzje, zarówno decyzja zaskarżona jak i decyzja organu I Instancji są jasno i wyczerpująco uzasadnione. Z tego względu skargę jako nieuzasadniona należało oddalić, po myśli art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.