Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 255/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: sędzia WSA Diana Trzcińska sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A S.A. z siedzibą w G. na decyzję Wojewody z dnia 29 stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu zmniejszenia prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga A. na decyzję Wojewody z 29 stycznia 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, z 22 czerwca 2020 r. ustalającą odszkodowanie w kwocie 44251,25 zł na rzecz E. W. (stosownie do posiadanych udziałów) z tytułu zmniejszenia wartości rynkowej prawa własności działki gruntu zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w G. przy ulicy P., oznaczonej jako działka nr [..], obręb [..], w związku z decyzją Prezydenta Miasta z 16 lutego 1978 r., nr [..], zezwalającą na realizację w jej obszarze inwestycji polegającej na budowie linii energetycznej 110 kV [..] oraz o zobowiązaniu do jego wypłaty A. jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna została wniesiona w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem z 3 listopada 2015 r. E. W. wystąpiła do Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej o "przyznanie wnioskodawcy odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości położonej w miejscowości G., gmina G., obejmującej działkę ewidencyjną numerze [..], dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą o numerze [..] (...) zabudowanej linią energetyczną 110 kV".

Prezydent Miasta po wszczęciu postępowania uzyskał w dniu 29 sierpnia 2016 r. operat szacunkowy zawierający oszacowanie wartości rynkowej prawa własności nieruchomości w stanie z 16 lutego 1978 r. na kwotę 208 600,00 zł oraz określający zmniejszenie wartości nieruchomości w związku z wybudowaniem linii 110 kV na kwotę 115 147,00 zł. Strona złożyła liczne uwagi do powyższego operatu szacunkowego.

Pismem z 9 grudnia 2016 r. E. W. złożyła oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, iż przedmiotowe odszkodowanie nie zostało dotychczas wypłacone na jej rzecz oraz na rzecz jej zmarłego męża E. W.

W odpowiedzi na pismo Prezydenta z 7 września 2017 r., w którym prosił on o potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego autorka wyceny z 29 sierpnia 2016 r. odmówiła sporządzenia klauzuli potwierdzającej aktualność.

W dniu 7 marca 2018 r. rzeczoznawca majątkowy J. L.-U. sporządziła nowy operat szacunkowy dotyczący przedmiotowej nieruchomości. Wyceniła w nim wartość rynkową prawa własności nieruchomości w stanie na 16 lutego 1978 r. na kwotę 243 600,00 zł oraz oszacowała zmniejszenie wartości nieruchomości w związku z wybudowaniem linii 110 kV na kwotę 69 598 zł.

Decyzją z 12 października 2018 r. Prezydent ustalił na rzecz wnioskodawczyni odszkodowanie w kwocie 43 498,75 zł, z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości położonej w G., przy ulicy P., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [..] jako działka nr [..], objętej decyzją Prezydenta Miasta z 16 lutego 1978 r. zezwalającą na realizację w jej obszarze inwestycji polegającej na budowie linii energetycznej 110KV z [..]. Niniejszą decyzją zobowiązał Spółkę A. (zwana dalej: Spółką), do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni, licząc od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Wobec wniesienia odwołań przez obie strony postępowania sprawa stała się przedmiotem orzekania przez Wojewodę, który pismem z 6 lutego 2019 r. zwrócił się do Prezydenta o uzyskanie wyjaśnień rzeczoznawcy do operatu szacunkowego z 7 marca 2018 r. oraz klauzuli potwierdzającej jego aktualność. W odpowiedzi na powyższe, pismem z 21 lutego 2019 r. rzeczoznawca majątkowy, J. L. – U., odmówiła potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego.

Wojewoda decyzją z 2 lipca 2019 r. z uwagi na brak aktualnej wyceny, która mogłaby stanowić dowód w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta z 12 października 2018 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W dniu 19 lutego 2020 r. rzeczoznawca majątkowy K. K.-P. sporządziła operat szacunkowy dotyczący przedmiotowej nieruchomości. Wyceniła w nim wartość rynkową prawa własności nieruchomości w stanie z 16 lutego 1978 r. na kwotę 321 108,00 zł oraz oszacowała zmniejszenie wartości nieruchomości w związku z wybudowaniem linii 110 kV na kwotę 70 802,00 zł.

Decyzją z 22 czerwca 2020 r. Prezydent ustalił odszkodowanie w kwocie 44 251,25 zł na rzecz E. W. (stosownie do posiadanych udziałów), z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości położonej w G., przy ulicy P., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [..] jako działka nr [..], objętej decyzją Prezydenta Miasta z 16 lutego 1978 r. zezwalającą na realizację w jej obszarze inwestycji polegającej na budowie linii energetycznej 110KV [.] oraz o zobowiązaniu Spółki A., do wypłaty ww. odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Odwołanie od decyzji Prezydenta z 22 czerwca 2020 r. złożyła Spółka A. podnosząc m.in. bezpodstawne zastosowanie przepisów u.g.n., przedawnienie roszczenia, a także wskazując na zawyżoną wysokość odszkodowania "niewspółmierną do ewentualnie faktycznie poniesionej szkody oraz wyliczoną o błędnie przyjęte ustalenia i parametry szacunkowe".

Wojewoda rozpoznając sprawę podniósł, że dotyczy ona kwestii ustalenia odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości położonej w G., przy ulicy P., oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów w obrębie [..] jako działka nr [..] objętej decyzją Prezydenta Miasta z 16 lutego 1978 r. zezwalającą na realizację w jej obszarze inwestycji polegającej na budowie linii energetycznej 110KV [..].

Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie bezsporne jest to, że przez ww. nieruchomość biegnie linia elektroenergetyczna, natomiast sporne jest to, czy wnioskodawczyni winno zostać ustalone odszkodowanie (a w tym czy roszczenie odszkodowawcze nie stało się zobowiązaniem naturalnym w wyniku przedawnienia roszczenia) oraz w jakiej wysokości.

Kontynuując Wojewoda wskazał, że stosownie do treści art. 112 ust. 2 u.g.n, " wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości". Dodał, że podobne rozumienie wywłaszczenia obowiązywało zarówno pod rządami ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. z 1974 r. nr 10 poz. 64, dalej u.z.t.w.n.), zgodnie z art. 4 u.z.t.w.n. " wywłaszczenie może polegać na całkowitym odjęciu lub na ograniczeniu prawa własności lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości", jak i pod rządami ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 29 kwietnia 1985 r. (Dz. U z 1991 r., nr 30, poz. 127 ze zm.) Na podstawie art. 2 ust. 2 ww. ustawy,, wywłaszczanie nieruchomości polega na odjęciu lub ograniczeniu w drodze decyzji prawa własności lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości".

Zgodnie z treścią art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n, obowiązującą w dniu ograniczenia prawa własności "Organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem organu do spraw wewnętrznych prezydium powiatowej rady narodowej zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń".

Natomiast w art. 36 tej ustawy (w brzmieniu na dzień wydania powoływanej już decyzji Prezydenta Miasta z 16 lutego 1978 r.) "odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust 1 i 2 strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia; w razie sporu wysokość odszkodowania ustala na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy) " (ust. 1). Odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach powinno być ustalone w przeciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie. Roszczenie o takie odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od powstania szkody (ust. 2). "Właścicielowi nie przysługuje prawo do odszkodowania, jeżeli pomimo ograniczenia nie poniósł szkody" (ust. 3).

Aktualnie kwestie dotyczące zakładania i przeprowadzania na nieruchomościach ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, uregulowane są w art. 124 ust. 1 i ust. 4 u.g.n. Przepis ten nakazuje stosować odpowiednio art. 128 ust. 4 tej ustawy w przypadkach, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe lub powoduje nadmierne trudności lub koszty. Zgodnie zaś z art. 128 ust. 4 u.g.n " odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126.Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu".

E. W. złożyła wniosek o ustalenie w drodze decyzji administracyjnej odszkodowania w trybie art. 129 ust 5 pkt 3 u.g.n.

Zgodnie z powołanym art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. "Starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie ".

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [..] położonej w G. przy ul. P. nastąpiło przed wejściem w życie u.g.n., a zatem by orzec w przedmiotowej sprawie koniecznym byłoby zastosowanie ww. normy do stanu zaistniałego przed jej wejściem w życie. Kwestia dopuszczalności (bądź jej braku) zastosowania art. 129 ust. 5 u.g.n. do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie obowiązującej ustawy, w sytuacjach innych niż przewidziana w art. 233 u.g.n., należała do spornych w orzecznictwie. Jednakże w ostatnich latach przeważa pogląd, podzielany przez procedujący organ, iż przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., odnoszący się zarówno do sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, jak i ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, znajduje zastosowanie także w odniesieniu do stanu faktycznego sprzed jej wejścia w życie o ile uprawnienie to nie zostało wcześniej zrealizowane, w szczególności sprawa nie została załatwiona w taki sposób, który wykluczałby tę możliwość (ostateczna decyzja).

Organ odwoławczy uznał, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie u.g.n., czyli do stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu, ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania. Zatem brak jest zdaniem Wojewody przeszkód do rozstrzygnięcia o odszkodowaniu, na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3, za ograniczenie korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..] (dawniej [..]), położonej w obrębie [..], związku z decyzją Prezydenta Miasta z 16 lutego 1978 r. pozwalającą na realizację w jej obszarze inwestycji polegającej na budowie linii energetycznej 110KV [..].

Ponadto, okoliczność, iż o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości nie wystąpiono bezpośrednio po wybudowaniu linii, a dopiero po wielu latach jej istnienia nie ma znaczenia prawnego. Dla niniejszej sprawy istotne jest bowiem ustalenie, że istniejąca linia energetyczna powstała na nieruchomości w związku z uprzednio wydaną decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości, a także fakt, iż obecne przepisy przewidują ustalenie odszkodowania z tego tytułu (przy jednoczesnym stwierdzeniu, że takie odszkodowanie nie zostało już w przeszłości ustalone).

W związku z powyższym, zastosowanie art. 129 ust 5 pkt 3 nie narusza art. 233 u.g.n., zgodnie z którym, "Sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów". W przepisie tym chodzi bowiem o postępowanie w sprawie administracyjnej w znaczeniu procesowym, a zatem dotyczy on spraw, które były przedmiotem postępowań administracyjnych będących w toku w dniu wejścia w życie u.g.n.

Z uwagi na podniesioną przez Spółkę kwestię przedawnienia przedmiotowego roszczenia odszkodowawczego - Wojewoda za zasadne uznał także odniesienie się do tego zagadnienia i podzielił stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Gdańsku z 25 lutego 2015 r. (sygn. akt II SA/GD 659/14), że: " Regulując w ust. 1 art. 36 ustawy z 1958 r. odszkodowanie należne właścicielowi nieruchomości objęto nim wszelkie straty związane z założeniem i przeprowadzeniem przewodów lub urządzeń, o czym mowa w art. 35 ustawy z 1958 r., włącznie ze zmniejszeniem wartości nieruchomości. Tak istotny składnik szkody nie mógł znaleźć się poza pojęciem straty, o której mowa w tym przepisie, zwłaszcza że w ust. 2 znalazło się szczególne unormowanie dotyczące strat w zasiewach, uprawach i plonach rolnych. To potwierdza, że wszelkie szkody związane z ograniczeniem własności na podstawie art. 35 ustawy z 1958 r. mieszczą się w odszkodowaniu zakreślonym przez art. 36 ustawy z 1958 r.. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że pojęcie "straty", o których mowa w art. 36 ustawy z 1958 r., powinno być interpretowane poprzez pryzmat art. 361 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. 2014 r., poz. 121 ze zm.), co oznacza, że chodzi między innymi o zmniejszenie aktywów poszkodowanego właściciela, a zmniejszenie wartości nieruchomości jest właśnie zmniejszeniem, jednego z aktywów, to jest tego, którym jest ta nieruchomość. Tym samym strata rozumiana jako zmniejszenie aktywów może polegać także na pogorszeniu nieruchomości, w szczególności na zmniejszeniu jej wartości (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt III CZP 116/09, OSP z 2010 r., nr 11, poz. 110, LEX nr 537076; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2007 r., sygn. akt II OSK 457/06, LEX nr 339717)".

W konsekwencji powyższego przyjął Wojewoda, że w zakres odszkodowania uregulowanego w art. 36 wchodziła zarówno rekompensata za straty doraźne tj. w uprawach, plonach i zasiewach, jak i wszelkie szkody wynikające z utrudnień związanych z posadowieniem na nieruchomości urządzeń przesyłowych, w tym zmniejszenie jej wartości. Dodał organ odwoławczy, że art. 36 ust. 2 ustawy z 1958 r. wskazywał, że odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach przedawniało się z upływem 3 lat od powstania szkody. Oznacza to zarazem a contrario, że odszkodowanie z art. 36 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej (tj. obejmujące pozostałe straty w tym zmniejszenie wartości nieruchomości) nie podlegało przedawnieniu, a zatem jego dochodzenie nie było co do zasady ograniczone w czasie. Niemniej, zgodnie z art. 36 ust. 3 ustawy z 1958 r. właścicielowi nie przysługiwało prawo do odszkodowania, jeżeli mimo wspomnianego ograniczenia prawa własności nie poniósł on szkody (por. cytowany już wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 lutego 2015 r. (sygn. akt II SA/Gd 659/14), a także wyrok tego sądu z dnia 11 czerwca 2008 r. (sygn. akt II SA/Gd 118/08).

Zgodnie z doktryną prawa administracyjnego popartą poglądami judykatury przedawnienie w prawie administracyjnym występuje tylko jeśli przepis prawa tak stanowi. Wojewoda stanął na stanowisku, iż w realiach niniejszej sprawy roszczenia powstałe z tytułu ograniczenia prawa własności nie podlegają przedawnieniu.

W ocenie Wojewody przez pozbawienie praw do nieruchomości na gruncie przywołanego przepisu trzeba rozumieć także sytuację, gdy nastąpiło ograniczenie tego prawa (przez zakładanie urządzeń infrastruktury technicznej), zatem przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie do tych wszystkich stanów faktycznych, w których nastąpiło odjęcie lub ograniczenie prawa własności, bez ustalenia należnego odszkodowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 marca 2016 r. sygn. II SA/Gd 648/15 oraz w Olsztynie z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 1005/15).

Przechodząc do ustalenia kręgu podmiotów, które mogą wystąpić z ww. roszczeniem, wskazać należy, że zgodnie z art. 128 ust. 1 u.g.n. "wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw ".

Decyzja z 16 lutego 1978 r. w punkcie czterdziestym wskazywała jako właścicieli przedmiotowej działki E. W. i E. W. Powyższy stan prawny pokrywa się z zapisami księgi wieczystej nr [..].

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 10 lipca 2015 r. sygn. akt [..], spadek po E. W. nabyli:

E. W. w 2/8 części, A. K. w 2/8 części, W.

W. w 2/8 części, M.W. w 1/8 części oraz M. W. w 1/8

części.

W związku z powyższym, uznały orzekające organy, że w niniejszej sprawie E. W. jest uprawniona do uzyskania odszkodowania za ograniczenie prawa korzystania z przedmiotowej nieruchomości stosunku do posiadanych przez nią udziałów - 5/8.

Wojewoda zauważył, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zaistniała rozbieżność stanowisk, dotycząca przyznania odszkodowania spadkobiercom osób, którym ograniczono prawo własności (patrz, wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 1247/19). Jednak aktualne orzecznictwo jednolicie już uznaje, że spadkobiercy posiadają legitymację do występowania z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość należącą w dacie wywłaszczenia do ich spadkodawcy.

W przedmiotowej sprawie, wnioskodawczyni E. W., jako współwłaścicielka, na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej na dzień wydania decyzji o ograniczeniu nieruchomości oznaczonej jako działka [..] oraz jako spadkobierczyni E. W. (współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości w dniu wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania) jest uprawniona do powyższego.

Jeśli odszkodowanie za ograniczenie prawa własności nieruchomości nie zostało dotychczas przyznane osobom uprawnionym tj. właścicielom a przepisy u.g.n., w szczególności zaś jej art. 124 ust. 4 w zw. z art. 128 ust 4 u.g.n. nakazują wypłatę odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa m.in. w art. 124 u.g.n. (odpowiadającemu co do zasady treści art. 35 ustawy wywłaszczeniowej) to nic nie stoi na przeszkodzie, aby odszkodowanie takie zostało ustalone w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

W przedmiotowej sprawie ograniczenie prawa własności nieruchomości w związku z wydaniem decyzji Prezydenta Miasta z 16 lutego 1978 r. stanowi zdarzenie prawne, którego skutki mają charakter ciągły i nie znalazło ono jeszcze swojego zakończenia, a stan prawny wywołany ograniczeniem prawa własności nieruchomości trwa nadal.

W zgromadzonym materiale dowodowym znajdują się: poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia decyzji Prezydenta Miasta z 16 lutego 1978 r. zezwalającej na realizację w jej obszarze inwestycji polegającej na budowie linii energetycznej 110 kV [..]. W decyzji tej wskazane jest, że ww. linia przebiega m. in. przez działkę nr [..] (obecnie [..]). Zgodnie z pismem Spółki z 25 sierpnia 2015 r. należy przyjąć, że rzeczywisty termin zakończenia przedmiotowej inwestycji przypadł na dzień sporządzenia protokołu odbioru technicznego, tj. na dzień 20 grudnia 1984 r. Oznacza to, że inwestycja będąca celem wywłaszczenia powstała i że do ograniczenia doszło.

Podstawowe znaczenie w sprawach o ustalenie odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości spowodowane wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej, na podstawie decyzji wydanej w trybie art. 35 u.z.t.w.n, ma okoliczność czy odszkodowanie takie nie zostało już wypłacone w przeszłości. Dlatego, w dalszej kolejności, Wojewoda ocenił postępowanie organu I instancji w tym zakresie.

Po pierwsze zgodnie z oświadczeniami z 9 grudnia 2016 r. E. W., złożonymi pod rygorem odpowiedzialności karnej "nie zostało dotychczas wypłacone na jej rzecz oraz na rzecz jej zmarłego męża E. W. odszkodowanie za straty wyrządzone budową linii elektroenergetycznej 110 kV na podstawie decyzji Prezydenta Miasta nr [..] z dnia 16 lutego 1978 r wydanej w oparciu o art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości".

Na podstawie pisma z Archiwum Państwowego z 29 grudnia 2016 r. w wyniku dokonanych poszukiwań na podstawie ewidencji zasobu nie odnaleziono dokumentacji mogącej świadczyć o wypłacie odszkodowania na rzecz E. W. i E. W. z tytułu ograniczenia prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Według pisma z Archiwum Państwowego oddział w G. z 27 stycznia 2017 r. w wyniku dokonanej kwerendy nie odnaleziono dokumentacji związanej z decyzją z 6 lutego 1978 r. o ograniczeniu prawa własności m.in. nieruchomości oznaczonej jako działki nr [..] oraz akt sprawy postępowania odszkodowawczego za poprowadzenie linii energetycznej 110 kV na ww. nieruchomości stanowiącej własność E. W. i E. W.

W związku z powyższym w toku przedmiotowego postępowania przed Prezydentem, ustalono jednoznacznie, że odszkodowanie nie zostało wcześniej wypłacone. Nie odnaleziono dokumentów potwierdzających fakt wystąpienia o ustalenie i wypłatę odszkodowania za ograniczenie prawa własności wskutek wybudowania linii elektroenergetycznej 110 kV na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..] (obecnie [..]).

Mając na uwadze przytoczone okoliczności faktyczne i prawne brak jest zdaniem Wojewody przeszkód do rozstrzygnięcia o odszkodowaniu za ograniczenie prawa własności przedmiotowej nieruchomości, położonej w G. w obrębie [..], w oparciu o właściwą wykładnię przepisów obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podstawą takiego rozstrzygnięcia powinien być przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., nakazujący Staroście, wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej, wydać odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie prawa do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Nadmieniono przy tym, że zgodnie z art. 132 ust. 6 u.g.n. obowiązek zapłaty odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń wymienionych w art. 124, art. 124b, art. 125 i art. 126 u.g.n. oraz za zmniejszenie wartości nieruchomości z tego powodu obciąża osobę lub jednostkę organizacyjną, która uzyskała zezwolenie odpowiednio na założenie lub przeprowadzenie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, o którym mowa w art. 124 ust. 1, albo zezwolenie na wykonanie czynności związanych z konserwacją, remontami, usuwaniem awarii oraz usuwaniem z gruntu, o którym mowa w art. 124b ust. 1 albo zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości w przypadku siły wyższej lub innej nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody albo przedsiębiorcę, który na podstawie koncesji wykonuje działalność w zakresie poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania kopalin objętych własnością górniczą.

Zgodnie z powołanymi powyżej przepisami zobowiązanym do zapłaty odszkodowania za szkody powstałe w związku z budową linii energetycznej 110 kV na przedmiotowej nieruchomości jest A., która jest następcą prawnym B. (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 719/19).

Wojewoda wyjaśnia, że w toku postępowania o ustalenie odszkodowania za ograniczenie prawa własności organ administracji publicznej ustala, czy zostało ograniczone prawo własności na podstawie administracyjnego tytułu prawnego. W niniejszej sprawie niewątpliwie zostało ograniczone prawo własności na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z 16 lutego 1978 r. pozwalającej na realizację w jej obszarze inwestycji polegającej na budowie linii energetycznej 110 kV [..].

Następnie ustala powstałe z tego tytułu szkody, do czego niezbędna jest wiedza specjalistyczna, która może zostać dostarczona jedynie przez osobę posiadającą uprawnienia rzeczoznawcy majątkowego. Zgodnie z art. 130 ust. 2 u.g.n. ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Opinię o wartości nieruchomości, zgodnie z art. 156 ust. 1 u.g.n. sporządza na piśmie rzeczoznawca majątkowy w formie operatu szacunkowego. Wojewoda na podstawie art. 80 Kpa dokonał analizy formalnoprawnej oraz funkcjonalnej sporządzonego operatu szacunkowego, a także zbadał jego wartość dowodową w niniejszej sprawie.

Rzeczoznawca majątkowy K. K. – P. sporządziła operat szacunkowy w dniu 19 lutego 2020 r., w którym określiła wartość rynkową poniesionej szkody tj. zmniejszenia wartości nieruchomości na kwotę 70 802,00 zł.

Przechodząc do oceny operatu szacunkowego z 19 lutego 2020 r., wskazał organ w pierwszej kolejności na granice kontroli w jakich może dokonać oceny specjalistycznego dowodu w sprawie.

Biegła stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, tj. z dnia 16 lutego 1978 r. ustaliła na podstawie przeprowadzonych oględzin nieruchomości w dniu 27 stycznia 2020 r. i 19 lutego 2020 r. oraz dostępnej dokumentacji.

Przedmiot wyceny obejmuje działkę gruntu nr [..] o powierzchni 597 m2. Przedmiotowa nieruchomość jest zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym o powierzchni użytkowej 82,54 m2.

Zgodnie z pismem A. z 25 sierpnia 2015 r. prace inwestycyjne związane z posadowieniem linii energetycznej 110 kV zakończyły się w dniu 20 grudnia 1984 r. Wskazana data jest tożsama z datą protokołu odbioru technicznego linii 110 kV. Dla celów wyceny przyjęto, że na datę zakończenia inwestycji działka posiadała tożsame parametry jak na datę wydania decyzji o ograniczeniu.

Jednakże badając stan nieruchomości, od dnia wydania decyzji Prezydenta Miasta z 16 lutego 1978 r. do dnia zakończenia budowy na działce nr [..] (obecnie działka nr [..]) linii elektroenergetycznej 110 kV, biegła ustaliła, że stan nieruchomości uległ zmianie, mianowicie przez działkę przebiega napowietrzna linia elektroenergetyczna 110 kV.

Pismem z 30 maja 2017 r. Spółka wskazała, że odległość między skrajnymi przewodami wynosi 8,6 m. Natomiast zgodnie z wyrysem z mapy zasadniczej powierzchnia pasa technologicznego linii napowietrznej 110 kV, przechodzącej przez działkę nr [..] wynosi 309 m2.

Podkreślił organ, że A. jako właściciel urządzenia jest podmiotem, posiadającym wiadomości szczególne w zakresie parametrów technicznych linii energetycznej przebiegającej nad działką nr [..].

W treści opinii rzeczoznawca majątkowy wskazała, iż na dzień 16 lutego 1978 r. dla przedmiotowego terenu obowiązywał ogólny plan zagospodarowania przestrzennego [..], zatwierdzony uchwałą nr 290/XXXII/62 z dnia 20 sierpnia 1962 r. zgodnie z którym działka nr [..] położona była w granicach strefy planistycznej: tereny mieszkaniowe, zabudowa jednorodzinna (vide: zaświadczenie planistyczne, wydana przez Wydział Gospodarki Nieruchomościami i Geodezji Urzędu Miasta w dniu 3 grudnia 2015 r.).

K. K. – P. jako przedmiot badania określiła ceny transakcyjne prawa własności nieruchomości gruntowych zabudowanych budynkami mieszkalnymi z terenu miasta G., z dzielnicy P. i dzielnic sąsiednich. Rzeczoznawca majątkowy bezpośrednią analizą objęła tereny oddalone od napowietrznych linii energetycznych wysokiego napięcia. Biegła z uwagi na niewielką ilość ww. transakcji nieruchomości rozszerzyła okres badania na lata 2015 - 2020.

Autorka wyceny w procesie badania ww. transakcji nieruchomości nie stwierdziła wpływu czasu na zmianę cen transakcyjnych. W związku z powyższym w procesie niniejszej wyceny przyjęła, zerowy trend zmian cen wskutek upływu czasu.

Rzeczoznawca majątkowy stosując podejście porównawcze (art. 153 ust. 1 u.g.n.), metodę porównywania parami (§ 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego) określiła wartość prawa własności, a następnie wartość zmniejszenia wartości nieruchomości z tytułu lokalizacji linii elektroenergetycznej 110kV. Biegła oszacowała jednostkową wartość prawa własności przedmiotowej nieruchomości nieobciążonej linią energetyczną na kwotę 537,87 zł/m2. Zatem wartość prawa własności działki nr [..] o powierzchni 597 m2 określiła na kwotę 321 108,00 zł. Dokonując zaś ustalenia zmniejszenia wartości nieruchomości w związku z lokalizacją linii wysokiego napięcia 110 kV, rzeczoznawca majątkowy określiła je na poziomie 70 802,00 zł.

Zgodnie z § 43 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, "Przy określeniu zmniejszenia wartości nieruchomości o którym mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n. uwzględnia się: zmianę warunków korzystania z nieruchomości, zmianę przydatności użytkowej nieruchomości, trwale ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości, skutki spowodowane obowiązkiem udostępniania nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n.."

Zmniejszenie wartości nieruchomości jest możliwe poprzez sumowanie cząstkowych wartości szkód, według § 43 ust. 3 pkt 1, 2, 3, i 4 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego lub sposobem parametrycznym.

W przedmiotowej sprawie rzeczoznawca majątkowy obliczając zmniejszenie wartości nieruchomości zastosowała wzór na określenie zmniejszenia wartości nieruchomości, stosowany przy założeniu że lokalizacja urządzenia wpływa na zmianę użytkowania tylko w strefie oddziaływania urządzenia (zgodnie z konspektem szkoleniowym pt. "Urządzenia infrastruktury technicznej" Jerzego Dąbka, kwiecień 2019 r.). Współczynnik obniżenia wartości nieruchomości na skutek prawnej lokalizacji urządzenia w dokumentacji planistycznej biegła określiła na poziomie 0,29.

W decyzji Prezydenta Miasta z 16 lutego 1978 r. zezwalającej na realizację w jej obszarze inwestycji polegającej na budowie linii energetycznej 110 kV [..] zapisano, iż planowana budowa linii wysokiego napięcia "jest zgodna z planem realizacyjnym wprowadzenia linii napowietrznej 110 kVz [..] zatwierdzonym decyzją tut. Nr [..] z dnia 3.XII.1975r.".

W związku z powyższym przedmiotowa linia energetyczna była przewidziana w dokumencie planistycznym, co daje podstawę do zastosowania w procesie wyceny zmniejszenia wartości nieruchomości, współczynnika obniżenia wartości nieruchomości na skutek prawnej lokalizacji urządzenia.

Odnosząc się do zarzutu, dotyczącego przyjęcia nieprawidłowego poziomu współczynnika obniżenia wartości nieruchomości na skutek prawnej lokalizacji urządzenia w dokumentacji planistycznej zaznaczono że jest on całkowicie bezpodstawny. A. w piśmie z 27 marca 2020 r. wskazała iż zgodnie z Tymczasową Notą Interpretacyjną V.8 "Zasady określania szkód spowodowanych budową infrastruktury podziemnej i naziemnej" powinien zostać uwzględniony współczynnik z zakresu 0,15 - 0,2. Jednakże odnosi się on do terenów rolnych i leśnych, nie zaś do terenów o przeznaczeniu mieszkaniowym.

Jak wcześniej wskazano powierzchnia pasa ograniczonego korzystania z nieruchomości wynosi 309 m2. Współczynnik zmniejszenia wartości nieruchomości powinien uwzględniać czynniki wymienione w § 43 ust. 3 pkt 1, 2, 3, i 4 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego. W przedmiotowej wycenie ww. współczynnik został przez biegłą określony na poziomie 0,6.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego zawyżenia ww. współczynnika Wojewoda podkreślił, iż nie jest on uzasadniony. Zgodnie z wyjaśnieniami biegłej z dnia 31 kwietnia 2020r. " Fakt, iż na datę posadowienia urządzenia nieruchomość była zabudowana nawet w dopuszczalnej możliwości zabudowy nie zmienia faktu, iż wszelkie inwestycje na nieruchomości są niemożliwe i to uwzględnia określony współczynnik".

W związku z powyższym zmniejszenie wartości przedmiotowej nieruchomości, na skutek posadowienia linii energetycznej 110 kV zostało przez biegłą oszacowane jako iloczyn wartości nieruchomości nieobciążonej urządzeniem w przeliczeniu na 1 m2 (537,87), różnicy liczby 1 i współczynnika obniżenia wartości nieruchomości na skutek prawnej lokalizacji urządzenia w dokumentacji planistycznej (0,71), powierzchni pasa ograniczonego korzystania z nieruchomości (309 m2) i współczynnika zmniejszenia wartości nieruchomości (0,6), na kwotę 70 802,00 zł.

Operat szacunkowy z 19 lutego 2020 r. szczegółowo wyjaśnia sposób ustalenia zmniejszenia wartości prawa własności przedmiotowej nieruchomości, zamieszczono w nim informacje umożliwiające szczegółowe prześledzenie procesu jej szacowania. Ponadto wykonane przez rzeczoznawcę majątkowego obliczenia są prawidłowe, a przyjęte w wycenie założenia nie budzą zastrzeżeń.

Zdaniem Wojewody operat szacunkowy z 19 lutego 2020 r. szczegółowo wyjaśnia sposób ustalenia zmniejszenia wartości prawa własności przedmiotowej nieruchomości, zamieszczono w nim informacje umożliwiające szczegółowe prześledzenie procesu jej szacowania. Ponadto wykonane przez rzeczoznawcę majątkowego obliczenia są prawidłowe, a przyjęte w wycenie założenia nie budzą zastrzeżeń. Natomiast w sytuacji istnienia zastrzeżeń po stronie czy to zobowiązanej do wypłaty odszkodowania czy też uprawnionych do jego otrzymania mają oni prawo do poddania go ocenie organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych oraz prawo przedłożenia organowi wyceny przedmiotowej nieruchomości, sporządzonej na jej zlecenie, z których nie skorzystała. Reasumując, w ocenie organu odwoławczego, operat szacunkowy, sporządzony w dniu 19 lutego 2020 r., przez rzeczoznawcę majątkowego został wykonany i podpisany przez uprawnioną do tego osobę, nie zawiera pomyłek ani istotnych braków, czy niejasności, zatem dokument ten może stanowić podstawę określenia zmniejszenia wartości prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..].

Mając zatem powyższe na uwadze, organ odwoławczy podkreślił, że biegła posiada wiedzę specjalistyczną, tj. uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości, dlatego subiektywne zdanie strony odwołującej się o błędnie przeprowadzonej wycenie, nie świadczy o tym, iż operat szacunkowy został sporządzony niezgodnie z obowiązującymi przepisami, dlatego Wojewoda nie ma podstaw do uznania, iż przedmiotowy operat został sporządzony niezgodnie z powyższymi przepisami, a poczynione ustalenia przez biegłą uznaje za wiarygodne. Wobec takiego stanowiska Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z 22 czerwca 2020 r.

W skardze skarżąca Spółka zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.pa (Dz.U. z 2020, poz. 256) poprzez bezprawne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo iż organ I instancji wydał decyzję bez wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, dowolną jego ocenę poprzez: uznanie, że skarżąca jest "następcą prawnym B.", podczas gdy powyższe nie polega na prawdzie i dodatkowo nie wynika z materiału dowodowego;

2. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art 6 kpa poprzez bezprawne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo iż organ I nie zastosował ww. przepisu, w konsekwencji czego doszło do wadliwego wydania decyzji przez ww. organ w oparciu o przepis u.g.n., który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania;

II, naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 132. ust. 6 u.g.n. poprzez uznanie, iż obowiązek zapłaty odszkodowania za szkody oraz za zmniejszenie wartości nieruchomości obciąża skarżącą, jako osobę, która uzyskała zezwolenie na założenie lub przeprowadzenie ciągów drenażowych przewodów i urządzeń, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, iż powyższe zezwolenie uzyskał B., a nie Zakład Energetyczny (poprzednik prawny skarżącej).

2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, art. 128 ust. 4 i art.129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do nieuzasadnionego ustalenia odszkodowania za zmniejszenie wartości rynkowej prawa własności gruntu, pomimo iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy powołane powyżej przepisy nie mają zastosowania, nie nastąpiły zdarzenia, o których mowa w art. 120 i art. 124-126 u.g.n.;

3. art. 233 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do rozpoznania i wydania orzeczenia w niniejszej sprawie na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, pomimo iż w stanie prawnym niniejszej sprawy ustawa o gospodarce nieruchomościami nie mogła mieć zastosowania;

4. naruszenie art. 130 ust. 1 i 2 oraz art, 134 ust. 1 i 2 u.g.n. w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego poprzez:

a. przyjęcie błędnego współczynnika spadku wartości nieruchomości na poziomie 0,29;

b. zawyżenie współczynnika 0,6 (tabela na str. 23 operatu) albowiem sam

fakt posadowienia linii nie wpłynął na brak możliwości zabudowy nieruchomości, gdyż nieruchomość przed posadowieniem linii była już zabudowana, a jedyne ograniczenia wynikały z Karty Planu 029-MN1,U, która ograniczała możliwość zabudowy do 30% powierzchni;

c. niezasadne przyjęcie ograniczeń w zabudowie nieruchomości z powodu

posadowienia linii albowiem sam fakt jej posadowienia nie wpłynął na brak możliwości zabudowy gdyż jedyne ograniczenia wynikały z Karty Planu 029-MNl,U,-dopuszczającego wysokość dachów 8 i 12 m, zatem przewody linii nie miały na ww. ograniczenie wpływu, albowiem zawieszone są na wysokości 22 m.

5. naruszenie art. 7 kpa poprzez ustalenie wysokości odszkodowania w wysokości 44.251,25 zł, co jest zdecydowanie zawyżoną kwotą, niewspółmierną do ewentualnie faktycznie poniesionej szkody oraz wyliczoną o błędnie przyjęte ustalenia i parametry szacunkowe.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W ocenie skarżącej w niniejszej sprawie w ogóle nie doszło do wywłaszczenia nieruchomości objętej wnioskiem, a także nie miały miejsca zdarzenia określone w art. 120 i 124-126 u.g.n. W konsekwencji, nie zostały spełnione niezbędne przesłanki do ustalenia i przyznania odszkodowania na podstawie normy art. 128 u.g.n. Co więcej, skarżąca stoi na stanowisku, że brak jest w ustawie o gospodarce nieruchomościami przepisu, który umożliwiałby ustalanie odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości wynikłej z przeprowadzonej inwestycji na podstawie art. 35 u.z.t.w.n. Sposób dochodzenia i ustalania odszkodowania wskutek działań określonych przez normę art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n. został uregulowany w art. 36 u.z.t.w.n. Powołując się na art. 233 u.g.n. skarżąca zauważyła, że przepis ten wprowadza zasadę bezpośredniego stosowania nowej ustawy do postępowań administracyjnych wszczętych przed jej wejściem w życie, lecz do dnia jej wejścia w życie niezakończonych wydaniem ostatecznej decyzji. Dodatkowo zakwestionowała skarżąca uznanie, że jako następca prawny podmiotu, który uzyskał zgodę na założenie linii, zobowiązana jest do wypłaty odszkodowania. Także wysokość ustalonego odszkodowania uznała za wysoce zawyżoną.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Przedmiotem sądowej kontroli, dokonywanej pod względem legalności działania organów administracji publicznej, jest decyzja Wojewody z 29 stycznia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z 22 czerwca 2020 r. o ustaleniu odszkodowania w kwocie 44251,25 zł na rzecz E. W. (stosownie do posiadanych udziałów) z tytułu zmniejszenia wartości rynkowej prawa własności działki gruntu zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w G. przy ulicy P., oznaczonej jako działka nr [..], obręb [..], w związku z decyzją Prezydenta Miasta z 16 lutego 1978 r., nr [..], zezwalającą na realizację w jej obszarze inwestycji polegającej na budowie linii energetycznej 110 kV [..] oraz o zobowiązaniu do jego wypłaty A. jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

Zdaniem sądu stanowisko Wojewody jest prawidłowe, a zarzuty skargi w tym zakresie pozbawione są podstaw prawnych. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny, zatem Sąd ustalenia poczynione przez orzekające organy przyjmuje za własne.

Odnosząc się do zarzutów skargi, gdzie skarżąca kwestionuje przyjęcie przez organy, że jest następcą prawnym B. to wskazać należy, że zgodnie z art. 132 ust. 6 u.g.n. obowiązek zapłaty odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń wymienionych w art. 124, art. 124b, art. 125 i art. 126 u.g.n. oraz za zmniejszenie wartości nieruchomości z tego powodu obciąża osobę lub jednostkę organizacyjną, która uzyskała zezwolenie odpowiednio na założenie lub przeprowadzenie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, o którym mowa w art. 124 ust. 1, albo zezwolenie na wykonanie czynności związanych z konserwacją, remontami, usuwaniem awarii oraz usuwaniem z gruntu, o którym mowa w art. 124b ust. 1 albo zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości w przypadku siły wyższej lub innej nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody albo przedsiębiorcę, który na podstawie koncesji wykonuje działalność w zakresie poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania kopalin objętych własnością górniczą. Sformułowane w skardze zarzuty nie zdołały podważyć ustalenia, że pomimo, że to nie skarżąca wybudowała przedmiotową linię to przebiegające nad nieruchomością nr [..] w G. przewody elektryczne stanowią część infrastruktury i pozostają we władaniu skarżącej, dodatkowo stanowią element, bez którego nie mogłaby być prowadzona działalność w zakresie zaopatrywania w energię elektryczną. Bez znaczenia pozostaje kwestia czy Spółka weszła w całość praw i obowiązków podmiotu, który sieć wybudował, wystarczy ustalenie, że obecnie to skarżąca pozostaje dysponentem sieci, w której skład wchodzi linia napowietrzna 110 kV zrealizowana na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z 16 lutego 1978 r.

Kolejny zarzut dotyczy wadliwego zastosowania przepisów art. 120 i art. 124 – 126 oraz art. 233 u.g.n., bowiem w sprawie brak było w opinii skarżącej podstaw do ustalenia odszkodowania za zmniejszenie wartości prawa własności gruntu.

Nie można się zgodzić z takim stanowiskiem, gdyż aktualnie w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 35 u.z.t.w.n.(a ten przepis stanowił podstawę decyzji z 16 lutego 1978 r. zezwalającej na przeprowadzenie linii wysokiego napięcia m.in. przez działkę nr [..]) należy kwalifikować jako jeden ze sposobów wywłaszczenia, gdyż wiąże się z trwałością stanu, jaki stwarza decyzja organu, obejmując sobą każdoczesnego właściciela nieruchomości, której dotyczy oraz każdoczesnego przedsiębiorcę przesyłowego wstępującego w miejsce pierwotnego adresata decyzji (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt III CZP 116/09, publ. OSP 2010/11/110; wyroki NSA m.in. z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 954/07, z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2112/17, dostępne w CBOSA).

Ponadto zauważa się, że art. 35 u.z.t.w.n. odpowiada w swej treści przepisowi art. 124 ust. 1 u.g.n., zaś uregulowana w nim instytucja jest formą wywłaszczenia w rozumieniu ustawy. Spostrzeżenie to znajduje potwierdzenie także w treści art. 124 ust. 2 ustawy, w myśl którego wywłaszczenie nieruchomości polega nie tylko na pozbawieniu, ale i ograniczeniu w drodze decyzji prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości (zob. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 703/17, dostępny w CBOSA).

W konsekwencji tego, w sprawie wniosku o ustalenie odszkodowania za grunt wywłaszczony w trybie u.z.t.w.n. zastosowanie znajdzie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., który przewiduje, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Konsekwencją tego jest stwierdzenie, że do stosunków zaistniałych pod rządami u.z.t.w.n. należy stosować przepisy u.g.n. Rozwijając następnie kwestię stosowania przepisów u.g.n. do stanów zaistniałych przed wejściem w życie tego aktu, w tym rozważanej ustawy z.t.w.n., wskazać trzeba, że kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych nowej ustawy, należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak również do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej, lecz trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy (zob. uchwała NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, dostępna w CBOSA).

Reasumując, ugruntowane już orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje, że art. 129 ust. 5 u.g.n. znajduje zastosowanie do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie tej ustawy i to nie tylko w sytuacji całkowitego pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, lecz również w wypadku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (zob. m.in. wyroki NSA: z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 23/16; z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 908/16, dostępne w CBOSA). Jeżeli bowiem zarówno poprzednia ustawa, pod rządami której ograniczono prawo własności, jak i obecna ustawa, przewidują odszkodowanie z tego tytułu, nie sposób bronić poglądu o nieprzysługiwaniu tego odszkodowania (zob. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 147/13, dostępny jw.).

Ostatecznie stanowisko takie zostało zaprezentowane w uchwale z 22 lutego 2021 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. I OPS 1/20, gdzie stwierdzono jednoznacznie, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.), może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 z późn. zm.) dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Powyższe czyni także chybionym zarzut naruszenia przepisu art. 233 u.g.n., bowiem przepis ten stanowi, że "Sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów". W przepisie tym chodzi bowiem o postępowanie w sprawie administracyjnej w znaczeniu procesowym, a zatem dotyczy on spraw, które były przedmiotem postępowali administracyjnych będących w toku w dniu wejścia w życie u.g.n.. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni dotychczas nie wnosiła o przyznanie odszkodowania za zmniejszenie przynależnego jej prawa własności nieruchomości wobec poprowadzenia nad jej nieruchomością linii energetycznej. Brak ubiegania się o odszkodowanie w oparciu o przepis art. 36 u.z.t.w.n. nie powoduje, że niedopuszczalne jest to w oparciu o aktualnie obowiązujący art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n..

W ocenie składu orzekającego niewątpliwie doszło do zmniejszenia wartości prawa własności nieruchomości i trwa ono nadal na skutek realizacji budowy linii elektroenergetycznej. W związku z tym, zgłoszone aktualnie roszczenie winno zostać rozpatrzone na podstawie obecnie obowiązujących przepisów regulujących kwestie odjęcia i ograniczenia prawa własności na skutek decyzji organów administracyjnych.

W złożonej skardze skarżąca kwestionuje wysokość i prawidłowość ustalenia odszkodowania, do wypłaty którego została zobowiązana, poprzez zarzuty nieprawidłowego sporządzenia operatu szacunkowego w sprawie.

Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym zwłaszcza operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu 19 grudnia 2020 r., prowadzi do wniosku, że ustalenie wysokości należnego odszkodowania nastąpiło zgodnie z prawem.

Ponadto, również ocena organów co do wartości dowodowej przedstawionego operatu szacunkowego była prawidłowa i w konsekwencji zasadnie przyjęto ten dokument za podstawę określenia wysokości odszkodowania (art. 130 ust. 1 i 2, art. 134 ust. 1 i 2 u.g.n.). Wartość działki ustalono w zgodzie z przepisami u.g.n. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. nr 207, poz. 2109 ze zm.).

Zdaniem Sądu organy administracji miały podstawy do oceny sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego jako rzetelnego i kompletnego. Rzeczoznawca, w zgodzie z art. 130 ust. 1 u.g.n., wyceniła bowiem nieruchomość według jej stanu na dzień wydania decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości pod inwestycję linii elektroenergetycznej. Ustaliła, że wyceniana działka we wskazanym czasie była objęta postanowieniami miejscowego planu i przeznaczona była pod tereny mieszkaniowe i zabudowy jednorodzinnej. Na dzień wydania decyzji z 16 lutego 1978 r. zezwalającej na realizacje inwestycji działka nr [..] była zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, w pozostałej części zagospodarowana na ogród przydomowy. Badając stan nieruchomości od dnia wydania decyzji z 16 lutego 1978 r. do dnia zakończenia budowy na działce nr [..] biegła ustaliła, że stan nieruchomości uległ zmianie w zakresie posadowienia na jej terenie linii przesyłowej 110 kV.

W operacie szacunkowym przedstawiono także sposób wyceny, w tym wybór podejścia oraz metody określenia wartości. W odniesieniu do wartości nieruchomości według stanu w dniu16 lutego 1978 r. biegła zastosowała podejście porównawcze, metodę porównywania parami i w efekcie określiła wartość prawa własności, a następnie wartość zmniejszenia wartości nieruchomości z tytułu lokalizacji linii elektroenergetycznej 110 kV. Sąd nie dostrzegł uchybień w wyborze nieruchomości podobnych oraz w określeniu ich cech charakterystycznych. Rzeczoznawca scharakteryzowała bowiem prawidłowo nieruchomość wycenianą tworząc zestawienie cech, które bezpośrednio kształtują jej wartość. Przeanalizowała lokalny rynek nieruchomości terenu miasta G., rejon P. rozszerzając zakres czasowy na lata 2-15-2020 celem uzyskania wystarczającej liczby transakcji nieruchomości podobnych. Na tej podstawie dokonała wyboru nieruchomości podobnych do nieruchomości wycenianej określając ich cechy relewantne. W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy rzeczoznawca prawidłowo zastosowała metodę określoną w (§ 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego). Powyższe ustalenia, przy zastosowaniu wyliczonej wartości 1 m2 prawa własności nieruchomości oraz uwzględnieniu, że nieruchomość stanowiła użytki zabudowane domem jednorodzinnym, dały zaś podstawę do określenia wysokości szkody trwałej rzeczywiście zajętego pasa nieruchomości.

W ocenie Sądu tak sporządzony operat spełnia wymogi formalne. Oparty jest na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz przedstawieniu cech różniących te nieruchomości. W konsekwencji operat ten mógł stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących zastosowanych przez biegłą współczynników spadku wartości nieruchomości i zawyżenie współczynnika 0,6 oraz wadliwie przyjęcie ograniczenia w zabudowie nieruchomości z powodu posadowienia linii, a pominięcie, że ograniczenie to wynika z karty planu dopuszczającej wysokość dachów do 8 i 12 m to wskazać należy, że te zarzuty mogłyby stanowić przedmiot weryfikacji operatu jedynie przez Komisje Arbitrażową Rzeczoznawców Majątkowych bowiem stanowią element wiadomości specjalnych rzeczoznawcy majątkowego, których to wiadomości skład orzekający nie posiada i nie ma kompetencji do weryfikacji operatu w tym względzie. W zakresie w jakim sąd jest władny dokonać kontroli operatu uznał, że jest on prawidłowy i mógł stanowić podstawę do oszacowania wysokości odszkodowania za zmniejszenie prawa własności.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zarzuty skargi są niezasadne, albowiem przeprowadzone przez organy postępowanie nie naruszało prawa, a poczynione ustalenia doprowadziły do zastosowania prawidłowej podstawy prawnej wydanych rozstrzygnięć.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną

Sąd orzekał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., gdyż wniosek w tej sprawie złożył Wojewoda, a żadna z pozostałych stron nie sprzeciwiła się temu żądaniu w wyznaczonym terminie.