Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 75/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, 3 i 3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Beata Machcińska, Wojciech Organiściak, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2016 r. sprawy ze skargi P. H. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS lub organ), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: K.p.a.), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r. dotyczącą odmowy umorzenia P.H. (H.) należności na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od stycznia 2014 r. do maja 2015 r. w łącznej wysokości 13.138 zł (w tym składek w kwocie 12.386,34 zł i odsetek naliczonych na dzień 2 lipca 2015 r. w kwocie 752 zł).

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.

W dniu 2 lipca skarżący wystąpił z wnioskiem o umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w ramach pomocy de minimis ze względu na wyjątkowo trudną sytuację finansową. Podał, że do grudnia 2013 r. regulował zobowiązania z "wolnych" środków finansowych, lecz obecnie uzyskiwane dochody nie pozwalają mu na to. Mimo prowadzenia działań promocyjno-marketingowych, z uwagi na małą ilość klientów i dużą konkurencję, jego sytuacja materialna jest trudna. Do wniosku załączył: oświadczenie przedsiębiorcy z dnia 26 czerwca 2015 r. o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis, w którym oświadczył, że w roku bieżącym oraz w ciągu dwóch lat poprzedzających nie korzystał z tej formy pomocy oraz formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, z którego wynika, iż jest mikroprzedsiębiorcą prowadzącym od dnia 4 października 2010 r. działalność w zakresie taksówek osobowych.

W toku postępowania przed organem I instancji skarżący złożył następujące dokumenty:

1) oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej osoby fizycznej nie prowadzącej pełnej księgowości, z którego wynika, że:

- wykonuje do nadal działalność gospodarczą i osiąga z tego tytułu dochód - na koniec 2014 r. w łącznej kwocie ok. 37.841,34 zł,

- posiadał na koniec 2014 r. majątek firmowy w kwocie 24.000 zł,

- nie posiada innych zobowiązań i nie osiąga dochodów z innego tytułu,

- nie posiada majątku nieruchomego i innych wierzytelności,

- posiada samochód marki OPEL ZAFIRA rok prod. 2007 o numerze rej. [...];

2) łączne raporty miesięczne za lata 2012-2016, z których wynika, że uzyskał dochody:

- w 2012 r. w kwocie 41.408 40 zł,

- w 2013 r. w kwocie 39.049,12 zł,

- w 2014 r. w kwocie 53.681,34 zł,

- w 2015 r. w kwocie 16.906,56 zł;

3) imienne faktury VAT za zakup paliwa (5 szt.), z których wynika, iż w 2015 r. na zakup paliwa przeznaczył kwotę 3.898,86 zł;

4) kserokopię deklaracji PIT-16a za lata 2012-2014 o wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne zapłaconej i odliczonej od karty podatkowej w poszczególnych miesiącach wymienionych lat podatkowych.

Organ z urzędu ustalił, że skarżący nie figuruje w ewidencji osób korzystających z opieki społecznej i nie jest wobec niego prowadzone postępowanie egzekucyjne. Ponadto ustalił, że skarżący:

- nadal prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje z tego tytułu dochód w kwocie 2.167.95 zł (średni miesięczny dochód za 2015 r.), prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, oprócz zaległości wobec ZUS nie posiada innych zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych,

- nie udokumentował żadnych strat materialnych poniesionych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia,

- nie udokumentował przewlekłej choroby, ani konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która to okoliczność uniemożliwiałaby lub w znaczny sposób ograniczała prowadzenie działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 oraz ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm., dalej: u.s.u.s.) oraz okoliczności określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) i tym samym stwierdził brak podstaw do umorzenia należności.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podtrzymał dotychczasowe żądanie, uzasadniając je aktualną trudną sytuacją materialną. W jego ocenie złożona dokumentacja w sposób dostateczny i wystarczający uzasadnia przesłankę umorzenia należności i wykazuje, że nie jest on w stanie opłacić należności. Uregulowanie zadłużenia naraziłoby go na ogromne zadłużenia z innych tytułów, które skutkowałyby wszczęciem egzekucji i pozbawieniem środków do życia. Jednocześnie zapewnił, że jeżeli sytuacja finansowa ulegnie poprawie będzie regularnie odprowadzał składki, do których jest zobowiązany.

Na wezwanie organu II instancji o udokumentowanie nowych okoliczności mających wpływ na sprawę, skarżący w piśmie z dnia 24 września 2015 r., poinformował o ustalonym pobycie w Szpitalu Miejskim w T. na Oddziale [...] oraz przedłożył zaświadczenie lekarskie z dnia 7 września 2015 r., z którego wynika, że jest objęty opieką lekarską i leczony z powodu [...] i na stałe zażywa leki.

Organ II instancji zaskarżoną obecnie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powołał ww. podstawy prawne.

W uzasadnieniu, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy ocenił, że w wykazanej sytuacji umorzenie należności byłoby przedwczesne. Umorzenie należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Obowiązek opłacania należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie. Powołał się na uznaniowy charakter umarzania należności z tytułu składek, akcentując, że ZUS nie może podejmować decyzji w sprawie umorzenia należności, kierując się jedynie interesem zobowiązanego, uzasadnionym jego obecną sytuacją finansową. Również względy społeczne wymagają, aby zobowiązania w opłacaniu składek były realizowane, a płatnik nie był z nich pochopnie zwalniany. Skutki finansowe działalności zobowiązanego nie mogą być przerzucone na Fundusze, a w konsekwencji na ogół obywateli, gdyż działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko. Dodał, że należności z tytułu składek zasilają system ubezpieczeń społecznych i przyczyniają się do unikania zaciągania zobowiązań w celu zapewnienia stałej płynności finansowej poszczególnych funduszy, którymi dysponuje ZUS, a w konsekwencji zapobiegają powiększeniu długu publicznego. Wszystkie przesłanki umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek powinny być zatem rozpatrywane nie tylko w kontekście sytuacji ekonomiczno - finansowej dłużnika, ale także w odniesieniu do bieżącego stanu finansów ubezpieczeń społecznych, a więc przy uwzględnieniu interesu społecznego. Zasugerował przy tym skarżącemu, że ZUS może na pisemny wniosek dłużnika rozłożyć należności na raty dostosowane do jego możliwości płatniczych.

W skardze skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji ZUS z dnia [...] r. oraz decyzji ją poprzedzającej, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 7 i art. 8 K.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. poprzez przekraczające granicę uznania administracyjnego utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, odmawiającej umorzenia należności pomimo zaistnienia przesłanek do ich umorzenia,

- art. 7 i art. 8 K.p.a. w związku z art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. oraz § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. poprzez przekraczającą granicę uznania administracyjnego utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, odmawiającej umorzenia należności pomimo zaistnienia przesłanek do ich umorzenia.

W uzasadnieniu przybliżając przebieg dotychczasowego postępowania powtórzył dotychczasową argumentację. Dodał, że w dniu 12 sierpnia 2015 r. ZUS wystawił cztery tytuły wykonawcze obejmujące kwotę należności głównej oraz odsetki i zawiadomił go w tym dniu o zajęciu wierzytelności z rachunki bankowego i wkładu oszczędnościowego (do skargi załączył wymienione tytuły wykonawcze). Podał, że oprócz samochodu (rocznik 2007) nie posiada innego majątku. Samochód jest jego narzędziem pracy (prowadzi taksówkę), zatem nie podlega zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazał, że dochód, który uzyskuje przeznacza na poczet bieżących zobowiązań, zatem trudno stwierdzić, czy egzekucja będzie skuteczna. Zdaniem skarżącego nawet jeżeli nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, umorzenie jego należności uzasadnia art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. a także § 3 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Podkreślił, że jego obecna sytuacja nie pozwala na spłatę zadłużenia a zastosowane przez ZUS kryteria wykraczają poza dyspozycję ww. § 3 ust. 1 rozporządzenia. Zwrócił uwagę, że jest osobą schorowaną, zmaga się z [...] i na stałe zażywa leki. Poza tym rozpoznano u niego [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (po urazie [...]). Zaznaczył, że ponosi wysokie koszty leczenia. Do skargi załączył znajdujące się w aktach administracyjnych zaświadczenie lekarskie z dnia 7 września 2015 r. oraz Kartę informacyjną z leczenia szpitalnego w okresie 4-6 listopada 2015 r.

W odpowiedzi na skargę ZUS (reprezentowany przez radcę prawnego) wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie skarżący wnosił i wywodził jak w skardze. Zarzucił pracownikom ZUS, że nie przeprowadzili z nim żadnej rozmowy i nie wzięli pod uwagę, że jego dochód netto wynosi 300-400 zł miesięcznie a kwoty, które wskazali w decyzji stanowią wysokość jego przychodów. Podał, że postępowanie egzekucyjne jest nadal w toku i do tej pory nie ściągnięto żadnych kwot.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontroli Sądu – w ramach art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – podlegała decyzja z dnia 5 listopada 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą skarżącemu umorzenia należności na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od stycznia 2014 r. do maja 2015 r. w łącznej wysokości 13.138 zł. Stan faktyczny sprawy jest po części sporny; zostanie przytoczony jedynie w zakresie niezbędnym dla rozpoznania tej sprawy.

Skarga jest niezasadna a zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS ma charakter uznaniowy, co nie oznacza, że może być ona całkowicie dowolna. System kontroli takiej decyzji przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi – w postaci umorzenia należności.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd zaznacza, że oceniając legalność skarżonego aktu bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz stan prawny istniejący w dniu wydania kwestionowanego aktu, a w takim przypadku kontrola sądowo-administracyjna ogranicza się i sprowadza jednocześnie do badania czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Poza sporem w rozpoznawanej sprawie pozostają następujące fakty:

- prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej,

- prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego,

- osiąganie przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej w latach 2012-2015 (w kwotach wskazanych wyżej).

W postępowaniu dotyczącym wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne ZUS zobowiązany jest zbadać występowanie przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. i ewentualnie w rozporządzeniu wykonawczym, wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b w związku z ust. 3a u.s.u.s. Na gruncie tej sprawy organ dostatecznie wywiązał się z tego obowiązku.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Z kolei, stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w ww. przepisie jest wyczerpujące, a to oznacza, że stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia.

Przede wszystkim wymaga podkreślenia, że w odniesieniu do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki określone w pkt 1, 2, 3, 4 i 4a. Z kolei z zakresie przesłanek określonych w pkt 5 i 6 ZUS, (orzekając w II instancji) stwierdził, że wobec skarżącego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne; organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku podlegającego egzekucji, zatem przedwczesne jest stwierdzenie, że w ramach tego postępowania nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z załączonych do skargi kserokopii dokumentów wynika, że wobec skarżącego zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne; w dniu 12 sierpnia 2015 r. ZUS (organ rozstrzygający niniejszą sprawę) wystawił cztery tytuły wykonawcze i tego samego dnia dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte więc przed wydaniem decyzji w I instancji, natomiast ZUS w obu wydanych decyzjach stwierdza, że nie jest ono prowadzone. Pełnomocnik ZUS w odpowiedzi na skargę również nie odniósł się do tej kwestii.

Niewątpliwie wskazane zaniechanie ma wpływ na prawidłowe ustalenie przez organ stanu faktycznego sprawy, to jednak zdaniem Sądu nie ma ono wpływu na jej rozstrzygnięcie.

Skarżący na rozprawie potwierdził, że postępowanie egzekucyjne jest w toku, lecz dotąd nie zostały wyegzekwowane żadne kwoty na rzecz ZUS. Zatem nie została spełniona przesłanka przewidziana w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., który wymaga aby naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, co oczywiste również nie została spełniona przesłanka przewidziana w pkt 6. W opisanej sytuacji, zasadnie organ przyjął, że nie jest możliwe umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne skarżącego z tytułu ich całkowitej nieściągalności, gdyż nie została spełniona żadna z przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.

Wymaga szczególnego zaakcentowania, że umorzenie składek wynikające z tego przepisu jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy spełniony zostanie którykolwiek ze stanów faktycznych dotyczący całkowitej nieściągalności składek. Brak natomiast takiego stanu stanowi negatywną przesłankę umorzenia należności. Ujmując rzecz inaczej, w sytuacji, gdy nie wystąpi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności określona w ust. 3 art. 28 u.s.u.s. nie jest prawnie możliwe umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności. Spełnienie bowiem którejkolwiek z przesłanek jest warunkiem koniecznym/niezbędnym do ewentualnego uwzględnienia wniosku o umorzenie składek.

Niezależnie jednak od powyższej konstatacji na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności na podstawie ust. 3a sprecyzowane zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie skarżącego organ naruszył § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, gdyż uregulowanie zaległych składek uderzy w podstawy jego egzystencji.

Oceniając ten zarzut należy przede wszystkim odwołać się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, głównie w zakresie sytuacji majątkowo-rodzinnej skarżącego. Skarżący, co podniesiono już wyżej, tworzy jednoosobowe gospodarstwo domowe, prowadząc działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochody. Zaprzeczył jednak ustaleniom organu wskazując, że dochód, który mu faktycznie pozostaje na utrzymanie wynosi ok. 300-400 zł miesięcznie. Należy jednak zwrócić uwagę, że skarżący w "Oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym (...)" z dnia 26 czerwca 2015 r. wykazał (w zakresie roku 2014) przychód w kwocie 53.681,34 zł, koszty 15.840 zł i dochód w kwocie ok. 37.841 zł. Przeliczając daje to kwotę ponad 3.000 zł miesięcznie, przy czym należy przyjąć, że koszty utrzymania taksówki (w związku z prowadzoną działalnością) mieszczą się w zakresie wykazanych kosztów. Skarżący nie podał ile wynoszą jego miesięczne koszty utrzymania tj. ile wydaje na bieżące opłaty za mieszkanie, wyżywienie, na leczenie i lekarstwa. ZUS w pismach z dnia 13 lipca i 17 września 2015 r. poinformował skarżącego o jego prawach i obowiązkach akcentując, że w interesie zobowiązanego jest udokumentowanie jego trudnej sytuacji finansowej. W odpowiedzi na drugie z wymienionych pism przedłożył jedynie zaświadczenie lekarskie z dnia 7 września 2015 r., z którego wynika, że jest objęty opieką poradni i leczony z powodu [...] oraz zażywa wskazane w zaświadczeniu leki na stałe. Z kolei pismem z dnia 4 sierpnia 2015 r. skarżący został zawiadomiony o zakończeniu postępowania oraz możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i możliwością złożenia wyjaśnień i uwag co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Skarżący z tego uprawnienia nie skorzystał.

Organ ustalił zatem stan faktyczny na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, który w ocenie Sądu odpowiada rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego. Zaakcentować należy, że to wprawdzie organ odpowiada za zgromadzenie materiału dowodowego umożliwiającego ustalenie stanu faktycznego zgodnie z rzeczywistym, nie sposób jednak nie zauważyć, iż w odniesieniu do postępowania w sprawie udzielenia ulgi to zobowiązany ma pełną wiedzę w sprawie własnej sytuacji i powinien wiedzę tę przekazać organowi orzekającemu w sprawie. Przyjmując zatem, że skarżący nie był w stanie wykazać innych okoliczności oprócz tych, które zostały uwzględnione przez organ Sąd nie podziela argumentacji dotyczącej naruszenia prawa procesowego. Uwaga ta jest o tyle istotna, że organ po złożeniu przez skarżącego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, umożliwił mu złożenie dalszych dowodów w sprawie (pismo z 17 września 2015 r.), co skutkowało złożeniem pisma z dnia 24 września 2015 r. i zaświadczenia lekarskiego wskazanego wyżej.

Sąd w pełni podziela stanowisko przyjęte w dotychczasowym orzecznictwie, że przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia posługuje się sformułowaniem "niezbędnych potrzeb życiowych", a więc określeniem, które z natury rzeczy nie jest precyzyjne. Jednakże tłumaczyć należy je zgodnie z literalnym brzmieniem, a skoro tak, to niezbędne potrzeby życiowe to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie/szkodliwie wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tychże potrzeb przez wnioskodawcę. Oczywistym jest bowiem, że egzekwowanie należnych składek zawsze będzie odbierane przez zobowiązanego jako uciążliwość i niemożność zaspokojenia określonych potrzeb. Nie oznacza to jednak, że brak zaspokojenia tychże potrzeb wypełnia przesłankę niezbędnych potrzeb. Nie każda bowiem potrzeba to potrzeba niezbędna.

Argumentacja skargi sprowadza się do wyrażenia stanowiska, że skarżący nie akceptuje oceny organu, że nie spełnia warunków do umorzenia zaległości, ponieważ jest chory, uzyskuje niskie dochody w prowadzonej działalności, nie ma oszczędności i majątku. Twierdzenia te nie wnoszą niczego nowego do oceny sytuacji majątkowej skarżącego dokonanej wyżej. Zasadnie, zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, organ uznał, że nie ma przesłanek prawnych do ostatecznej rezygnacji z należności. Skoro skarżący nie posiada na ten moment majątku na zaspokojenie należności, istnienie zaległości niczego nie zmienia w jego sytuacji majątkowej, wpływa to jedynie na brak możliwości prowadzenia skutecznie egzekucji. Nie jest to jednak wystarczająca przesłanka do rezygnacji przez organ ze swoich należności.

W wyżej wskazanych kwestiach wypowiadał się wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, który akcentował, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. W wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 125/10 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA przyjął, że "1. Ustawodawca zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, wprowadza daleko idące ograniczenia. Nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 K.p.a. 2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny". Z kolei w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 181/10 NSA stwierdził, że "W sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Rozważenie zatem obu interesów tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym".

W celu ustalenia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada czy w jego toku organy zachowały rządzące nim i określone kodeksie postępowania administracyjnego zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a na podstawie art. 77 § 1 K.p.a., zobowiązane do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Natomiast zgodnie z art. 8 K.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Zdaniem Sądu organ sprostał tym wymaganiom i nie naruszył – wbrew twierdzeniu skarżącego – przepisów postępowania zarówno w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s., jak i na podstawie art. 28 ust. 3a tej ustawy w związku z § 3 rozporządzenia. W świetle zebranego materiału dowodowego, uprawnione jest stanowisko organu, że w sprawie nie zachodzi przesłanka umorzenia wymieniona w § 3 pkt 1 ww. rozporządzenia.

Organ zasadnie uznał, że w sprawie nie zachodziły pozostałe dwie przesłanki umorzenia postępowania tj. poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności oraz przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Skarżący dopiero na etapie skargi wskazał na liczne schorzenia i przedłożył dodatkowy dokument - kartę informacyjną z leczenia szpitalnego z dnia 6 listopada 2015 r. W toku postępowania nie podnosił zarzutu, jak również nie wykazał przesłanki przewlekłej choroby pozbawiającej go możliwości uzyskiwania dochodu.

Wymaga w tym miejscu powtórzenia, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie odmowa ta nie ma charakteru dowolnego. W decyzji bowiem organ podał przesłanki, które zdecydowały o odmowie uwzględnienia wniosku. Podkreślić należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym.

Podsumowując, w ocenie Sądu, organ prawidłowo przeanalizował sytuację majątkową i finansową strony skarżącej i wskazał na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany w razie zaistnienia zmiany sytuacji zawodowej, zdrowotnej lub bytowej zainteresowanego i każdorazowo podlega ocenie organu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów skarżący może ponownie wystąpić do ZUS-u z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności w przypadku pojawienia się nowych okoliczności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Ma to znaczenie wobec przedstawienia przez skarżącego nowych okoliczności dotyczących jego stanu zdrowia, które dotychczas nie były przedmiotem analizy przez ZUS.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.