Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 559/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 - 142, art. 216u1, art. 229
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 105 par. 1, art. 126, art. 138 par. 1 pkt 2, art. 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 5 października 2011 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody z dnia 29 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia 31 grudnia 2010r. odmówił zwrotu nieruchomości położonej w G. przy ul. C., stanowiącej w dniu wywłaszczenia wydzieloną parcelę nr [...] o pow. 840m2, obecnie będącej częścią działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 1,2305 ha, która jest zapisana w księdze wieczystej KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy.

Decyzja została wydana na podstawie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 142 ust.1 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010r., nr 102, poz. 651 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Prezydent Miasta decyzją z dnia 10 czerwca 1974r. orzekł o przejściu na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961r., nr 18, poz. 94) nieruchomości położonej w G. przy ul. C. nr [...] oraz ul. P. nr [...], oznaczonej katastralnie w dniu wywłaszczenia jako parcele nr [...] o łącznej powierzchni 1903m2, która była wpisana w księdze wieczystej KW Nr [...]. Nieruchomość ta stanowiła współwłasność M. B., J. B., M. G. oraz K. K. i została przejęta za odszkodowaniem pod budowę osiedla mieszkaniowego.

Poprzedni właściciele wnieśli o zwrot nieruchomości oznaczonej w dniu wywłaszczenia nr [...].

Aktem notarialnym z dnia 23 marca 1977r., rep A Nr [...] zostało ustanowione użytkowanie wieczyste na rzecz społdzielni A w G. między innymi na nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. 840m2, zapisaną wówczas w księdze wieczystej KW Nr [...], będącą własnością Skarbu Państwa.

W dniu 10 grudnia 1977r. prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej KW Nr [...], co wynika z zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego z tego samego dnia nr [...].

Dawna parcela nr [...] o pow. 840m2 została najpierw scalona z innymi działkami. Powstała działka podlegała następnie podziałom, w wyniku czego dawna parcela nr [...] znajduje się obecnie w granicach działki [...] o pow. 12305m2 i pozostaje w użytkowaniu wieczystym spółdzielni A w G., będąc własnością Gminy Miasta.

Organ wskazał, że stosownie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel może zażądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia.

Zgodnie z art. 229 ustawy roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

W rozpatrywanej sprawie obie te przesłanki występują, gdyż w dniu 23 marca 1977r. ustanowiono na rzecz spółdzielni A w G. prawo użytkowania wieczystego na nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. 840m2 , które zostało ujawnione w księdze wieczystej KW Nr [...] w dniu 10 grudnia 1977r., a więc przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołanie K. K., Wojewoda decyzją z dnia 29 kwietnia 2011r. uchylił decyzję Prezydenta Miasta i umorzył postępowanie w I instancji.

Organ odwoławczy ustalił również, że aktem notarialnym z dnia 23 marca 1977r., rep A Nr [...] ustanowiono między innymi na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 840m2 użytkowanie wieczyste na rzecz spółdzielni A w G. Prawo to zostało wpisane do księgi wieczystej KW Nr [...] w dniu 10 grudnia 1977r.

Ustalił nadto, że po podziale nieruchomości oznaczonej jako działka [...] o pow. 1,2305 ha, działka oznaczona w chwili wywłaszczenia jako parcela nr [...] o pow. 840m2 znalazła się w obrębie działki nr [...] o powierzchni 0,1185 ha.

Organ odwoławczy wskazał, że w aktach administracyjnych organu I instancji znajduje się decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 20 kwietnia 1994r. orzekająca o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w G. przy ul. C. [...], oznaczonej jako działka [...] oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody z dnia 30 grudnia 1994r.

Zarówno w postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody z dnia 30 grudnia 1994r. podtrzymaną przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 maja 1996r., sygn. akt SA/Gd 1243/95, jak i w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta Miasta z dnia 31 grudnia 2010r. , wystąpiły tożsame podmioty, przedmiot i stan faktyczny sprawy. Obie sprawy rozpatrywane były przez organy administracji publicznej, zainicjowane zostały przez tych samych wnioskodawców, w obydwu przypadkach przedmiotem postępowania była kwestia zwrotu nieruchomości położonej w G. przy ul. C. [...], stanowiącej w dniu wywłaszczenia parcelę nr [...] o pow. 840m2, która od dnia 23 marca 1977r. znajduje się w użytkowaniu wieczystym spółdzielni A w G.

Ostateczne rozstrzygnięcie kwestii zwrotu tej nieruchomości odmowną decyzją Wojewody z dnia 30 grudnia 1994r. podtrzymaną przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 maja 1996r., powoduje, że w przedmiotowej sprawie zachodzi stan rzeczy osądzonej, skutkiem czego nie można ponownie rozpoznać merytorycznie wniosków w tym zakresie. Wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2009r., sygn. akt II OSK 1613/09, organ stwierdził, że tożsamość sprawy występuje także, gdy zmieni się wprawdzie akt stanowiący podstawę decyzji, lecz zachowana zostanie ciągłość regulacji prawnej praw i obowiązków stron postępowania administracyjnego.

K. K. wniósł Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję, zarzucając obrazę przepisów postępowania administracyjnego, tj. naruszenie art. 7 Kpa poprzez nieustalenie rzeczywistego stanu sprawy oraz niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, naruszenie art. 8 Kpa poprzez zaniechanie prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów państwa, naruszenie art. 9 Kpa, art.11 Kpa, art. 17 Kpa, art. 75 §1 Kpa, art. 77 Kpa, art. 88 Kpa i art. 107 §3 Kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności i załatwienie sprawy wbrew słusznemu interesowi strony. Nadto zarzucił naruszenie art. 5 kodeksu cywilnego poprzez pozbawienie gruntu skarżącego dostępu do drogi publicznej.

Skarżący podniósł, że na skutek wywłaszczenia nieruchomość, w której zamieszkuje, stanowiąca działkę nr [...], została pozbawiona dostępu do drogi publicznej – ul. C. Działka nr [...] została oddana w użytkowanie wieczyste spółdzielni A w G. i nie została zabudowana do chwili obecnej, a więc cel wywłaszczenia nie został osiągnięty. Użytkownik wieczysty czerpie natomiast korzyści za przejazd skarżącego przez tę działkę.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem mimo pewnych uchybień.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że nieruchomość oznaczona katastralnie w dniu wywłaszczenia jako parcela nr [...] położona przy ul. C. nr [...] w G., decyzją Prezydent Miasta z dnia 10 czerwca 1974r. została przejęta za odszkodowaniem pod budowę osiedla mieszkaniowego.

Nieruchomość ta stanowiła współwłasność M. B., J. B., M. G. oraz K. K..

Nabycie na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Poprzedni właściciele wnieśli o zwrot przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej obecnie własność Gminy Miasta, wskazując, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

W 1994r. toczyło się postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości również z wniosku wszystkich wywłaszczonych osób. Decyzją z dnia 20 kwietnia 1994r. Kierownika Urzędu Rejonowego odmówił zwrotu tejże nieruchomości. Wojewoda decyzją z dnia 30 grudnia 1994r. utrzymał w mocy tę decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 maja 1996r., sygn. akt SA/Gd 1243/95 oddalił skargę.

Kwestia zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana została przepisami art. 136 - 142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zm.).

Art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79).

Zgodnie z art. 136 ust. 3 powołanej ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sytuacje, w których nieruchomość należy uznać za zbędną, precyzują natomiast przepisy art. 137 ust. 1 powołanej ustawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja uchylająca rozstrzygnięcie organu I instancji i umarzająca postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości na podstawie art. 138 §1 pkt 2 Kpa.

W ocenie Sądu organ odwoławczy błędnie przyjął, że w niniejszej sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się bowiem jednolicie, że o tożsamości sprawy, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 Kpa w związku z art. 126 Kpa można mówić, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 1998r. IV SA 1061/96 Baza Orzeczeń LEX nr 45166). Zatem także identyczność stanu prawnego jest elementem konstytuującym tożsamość sprawy, uniemożliwiającą merytoryczne rozpatrzenie sprawy, jeśli wcześniej wydano już ostateczną decyzję.

Poprzednie żądanie, dotyczące zwrotu nieruchomości zostało rozstrzygnięte w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zmianami). Niewątpliwie stan prawny w zakresie dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości różnił się w dacie rozpatrywania niniejszej sprawy w sposób istotny od stanu prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania poprzedniego wniosku skarżących o zwrot nieruchomości. Skutkiem tego brak jest podstaw do stwierdzenia tożsamości niniejszej sprawy ze sprawą rozstrzygnięta uprzednio ostateczną decyzją administracyjną. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 lipca 2001r. sygn. akt IIIRN 116/00 (OSNP 2001/22/656), wskazując, że nie zachodzi stan rzeczy osądzonej, gdy właściciel wystąpił o zwrot wywłaszczonej nieruchomości opierając żądanie na podstawie art. 216 w związku z art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli wcześniej wystąpił z żądaniem zwrotu tej samej nieruchomości, ale na innej podstawie (art. 69 ust. 1 i 3 poprzednio obowiązującej ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości).

Skutkiem tego brak było podstaw do umorzenia postępowania w niniejszej sprawie z uwagi na poprzednio zakończone postępowanie dotyczące zwrotu tej samej nieruchomości.

Zdaniem Sądu zawarte w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji jest prawidłowe w świetle ustalonych przez organ odwoławczy okoliczności i znajduje podstawę w przepisach art. 105 § Kpa oraz art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz wskazanym przez organ art. 138 §1 pkt 2 Kpa.

W niniejszej sprawie bezsporne jest bowiem, że aktem notarialnym z dnia 23 marca 1977r., rep A Nr [...] na nieruchomości oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako parcela nr [...] o pow. 840m2, ustanowiono użytkowanie wieczyste na rzecz społdzielni A w G.

Bezsporne jest również, że prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej KW Nr [...] w dniu 10 grudnia 1977r.

Zgodnie natomiast z treścią art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

W takiej sytuacji postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 Kpa jako bezprzedmiotowe (tak Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 października 2010r., I OSK 1673/09, LEX nr 745124).

Skoro zatem przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami na stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania nieruchomości ustanowiono, a następnie ujawniono w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego, to postępowanie w sprawie o zwrot tejże nieruchomości podlegało umorzeniu. I takie też rozstrzygnięcie podjął w niniejszej sprawie organ odwoławczy.

W niniejszej sprawie istotne znaczenie mają wyłącznie powyższe okoliczności, które zresztą są bezsporne. Stąd też nie są zasadne zrzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy czy też powierzchownym jej zbadaniu.

Nie może również odnieść skutku zarzut dotyczący naruszenia art. 5 kodeksu cywilnego. Jak to już bowiem wskazano sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej.

Mimo wskazanego powyżej uchybienia, tj. błędnego stwierdzenia powagi rzeczy osądzonej, brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, jako że nie ma ono wpływu na wynik sprawy. Zgodnie natomiast z treścią art. 145 §1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy skutkuje uchyleniem przez sąd zaskarżonej decyzji.

W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna w wymienionych powyżej sytuacji. Umorzenie postępowania jest zaś zgodne z prawem. Dlatego też Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.