Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1525/97
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1998-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Nieruchomości
Powołane przepisy: article: par. 63 pkt 2
journal: Dz.U. 1994 nr 136 poz. 705
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej.
Teza: Gdyby Minister Finansów chciał ograniczyć zwolnienie od opłaty skarbowej tylko do takich nabywców gruntu, którzy prowadzą już zorganizowane gospodarstwo rolne i posiadają tradycyjne jego składniki jak budynki, inwentarz i inne to niewątpliwie dałby temu wyraz w treści par. 63 pkt 2 rozporządzenia z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 136 poz. 705 ze zm./. Takie wymogi ograniczyłyby grono nabywców nieruchomości rolnych i nie odniosłyby celu przepisu, preferującego zakładanie gospodarstw rolnych i produkowanie w nich zbóż, ewentualnie trzody chlewnej i innych produktów rynkowych. Tymczasem ustawodawca zastrzegł tylko, że nabyta nieruchomość ma wejść - oczywiście w przyszłości, w skład gospodarstwa rolnego.

TEZY

Gdyby Minister Finansów chciał ograniczyć zwolnienie od opłaty skarbowej tylko do takich nabywców gruntu, którzy prowadzą już zorganizowane gospodarstwo rolne i posiadają tradycyjne jego składniki jak budynki, inwentarz i inne to niewątpliwie dałby temu wyraz w treści par. 63 pkt 2 rozporządzenia z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 136 poz. 705 ze zm./. Takie wymogi ograniczyłyby grono nabywców nieruchomości rolnych i nie odniosłyby celu przepisu, preferującego zakładanie gospodarstw rolnych i produkowanie w nich zbóż, ewentualnie trzody chlewnej i innych produktów rynkowych. Tymczasem ustawodawca zastrzegł tylko, że nabyta nieruchomość ma wejść - oczywiście w przyszłości, w skład gospodarstwa rolnego.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Nie ulega wątpliwości, że przewidziane w par. 63 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie opłaty skarbowej - zwolnienie sprzedaży nieruchomości od opłaty skarbowej ma na celu popieranie rozwoju rolnictwa i powiększanie areału gruntów rolnych gospodarstw rolnych nabywców.

Przepisy prawa administracyjnego nie określają w sposób ścisły wyrażenia "gospodarstwo rolne".

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. /Dz.U. 1970 nr 24 poz. 199/ uznaje nieruchomość za rolną jeżeli jest lub może być użytkowana na cele produkcji rolnej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.

Nie uważa się za nieruchomości rolne terenów w obrębie zwartej zabudowy miasta oraz takich, których łączny obszar nie przekracza 0,2 ha.

Artykuł 461 Kc za grunty rolne uważa takie nieruchomości rolne, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie.

Art. 48 Kc zalicza budynki, drzewa i zasiewy do części składowych gruntu, który jest podstawowym składnikiem gospodarstwa rolnego. Natomiast rzeczy ruchome jak inwentarz i maszyny rolnicze zaliczane są w art. 51 Kc do przynależności rzeczy głównej tj. gruntu rolnego przy czym nie może być przynależnością rzecz nie należąca do właściciela.

Art. 50 Kc za części składowe nieruchomości uważa także prawa związane z własnością. W świetle przytoczonych przepisów i zastrzeżenia z par. 63 rozporządzenia Ministra Finansów, by nabyta nieruchomość weszła w skład gospodarstwa rolnego nabywcy, należy przyjąć, że wymóg ten został spełniony bowiem przeszły na nabywcę prawa i obowiązki związane z powstaniem gospodarstwa rolnego. Definicja gospodarstwa rolnego zawarta w art. 553 Kc wymienia grunty oraz urządzenia i budynki jako części składowe lub przynależności gruntu związane prawami i obowiązkami prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Obowiązki właściciela gospodarstwa rolnego skarżący już ponosi przez uiszczanie podatku rolnego od swego gospodarstwa rolnego o obszarze 1,17 ha gruntu.

Przytoczona przez organ podatkowy definicja gospodarstwa rolnego w rzeczywistości wymienia elementy składowe i przynależności, które mogą stanowić zorganizowaną całość, ale nie ogranicza pojęcia gospodarstwa rolnego do zaistnienia wszystkich wymienionych w art. 553 Kc elementów, jakie mogą składać się na gospodarstwo rolne.

Kryterium jurydycznym określenia gospodarstwa rolnego jest przynależność nieruchomości rolnej z jej przynależnościami i częściami składowymi do tej samej osoby lub małżonków.

W niniejszym przypadku obie działki gruntu łączy przynależność do małżonków H., a okoliczność, że nie przylegają do siebie, nie stanowi przeszkody do objęcia ich związkiem gospodarczym.

Art. 553 Kc wyjaśnia, co może wchodzić w skład gospodarstwa rolnego bowiem poprzedzające go przepisy art. 46-52 Kc informują o dopuszczeniu do obrotu prawnego części składowych i przynależności należących do właściciela gospodarstwa rolnego.

Gdyby Minister Finansów chciał ograniczyć zwolnienie od opłaty skarbowej tylko do takich nabywców gruntu, którzy prowadzą już zorganizowane gospodarstwo rolne i posiadają tradycyjne jego składniki jak budynki, inwentarz i inne to niewątpliwie dałby temu wyraz w treści par. 63 pkt 2 rozporządzenia cyt. wyżej.

Takie wymogi ograniczyłyby grono nabywców nieruchomości rolnych i nie odniosłyby celu przepisu, preferującego zakładanie gospodarstw rolnych i produkowanie w nich zbóż, ewentualnie trzody chlewnej i innych produktów rynkowych. Tymczasem ustawodawca zastrzegł tylko, że nabyta nieruchomość ma wejść - oczywiście w przyszłości, w skład gospodarstwa rolnego.

Mając powyższe na uwadze należało dojść do wniosku, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem par. 63 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie opłaty skarbowej i na zasadzie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzec jak w sentencji.