Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 595/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr[...], działając na podstawie art. 2 i n. ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1659 z ze zm.) oraz art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm., dalej: u.ś.r., ustawa), a także art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: Kpa) — po rozpatrzeniu odwołania A. F. od decyzji wydanej przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodku Pomocy Społecznej w W., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta W. z dnia [...] nr [...] uznającej, że kwoty świadczeń rodzinnych przyznanych stronie w okresie od dnia 01 do dnia 30 czerwca 2015 r. na rzecz J. F. i wypłacone stronie w wysokości 106 zł stanowią kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i określającej obowiązek ich zwrotu w całości wraz z ustawowymi odsetkami naliczanymi do dnia wpłaty nienależnie pobranego świadczenia — utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach – na wstępie – potwierdzając ustalenia poczynione przez organ pierwszoinstancyjny, przypomniał, że decyzją Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] nr [...] przyznano na stronie, na jej wniosek, świadczenia rodzinne na rzecz J. F. z. W dniu 29 października 2015 r. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na nowy okres zasiłkowy 2015/2016, do którego dołączyła zaświadczenie z ZUS Inspektorat w W. z dnia 03 listopada 2015 r., potwierdzające, że w okresie od dnia 01 kwietnia do dnia 30 czerwca 2015 r. pracowała w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej (MOPS) w W. W tych okolicznościach organ pierwszej instancji dokonał ponownego przeliczenia dochodu rodziny strony w związku z podjęciem przez nią zatrudnienia od miesiąca kwietnia 2015 r., wliczając do dochodu miesięcznego kwotę wynagrodzenia z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został uzyskany, tj. maja 2015 r. w wysokości 1408 zł. Tym samym dochód miesięczny w przeliczeniu na osobę wyniósł 1086,43 zł i przekroczył ustawową kwotę uprawniającą do otrzymania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na osobę w rodzinie wskazaną w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W wyniku przeprowadzonego postępowania organ pierwszej instancji wydał przytoczoną na wstępie decyzję na mocy której uznano, że kwoty świadczeń rodzinnych przyznanych stronie w okresie od dnia 01 do dnia 30 czerwca 2015 r. i wypłaconych w wysokości 106 zł stanowią kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i orzekł o obowiązku ich zwrotu w całości wraz z ustawowymi odsetkami.

Odnosząc poczynione ustalenia do regulacji prawnych przedmiotu rozpoznania organ drugoinstancyjny wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.

Cytując kolejne jednostki redakcyjne art. 30 podał, że w ust. 2 uregulowane, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:

1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;

4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego;

5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.

Po czym skonstatował, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze świadczeniami nienależnie pobranymi określonymi w art. 30 ust 2 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. zostały one wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych, a osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Jego zdaniem analiza wskazanego przepisu pozwala na przyjęcie, iż do uznania świadczenia za nienależnie pobrane na tej podstawie materialnoprawnej, a tym samym do orzeczenia o obowiązku jego zwrotu, konieczne jest łączne wystąpienie dwóch przesłanek, które ziściły się w przedmiotowej sprawie, a to:

po pierwsze – wypłacenie świadczenia mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części;

po drugie – pouczenie pobierającego świadczenie o braku prawa do ich pobierania.

Warunki przyznawania zasiłku rodzinnego określają przepisy art. 5, 6 i 7 u.ś.r. Zaakcentował przy tym, że muszą być one spełniane również w okresie pobierania świadczeń. Zmiana w tym zakresie wymaga, zgodnie z art. 25 ust. 1 u.ś.r., powiadomienia o niej organu przyznającego świadczenie. Przywołany przepis art. 25 ust. 1 u.ś.r. wyraźnie obliguje osobę pobierającą świadczenie rodzinne do niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne o zmianach w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.

Wskazał, że w przedmiotowej sprawie stronie wypłacono świadczenia rodzinne pomimo, że od czerwca 2015 r. nie spełniała ustawowych przesłanek pozwalających na ich przyznanie. Podkreślił, że strona zarówno we wniosku o ustalenie zasiłku rodzinnego wraz dodatkami jak i w decyzji przyznającej zasiłek rodzinny była pouczona o konieczności niezwłocznego powiadomienia podmiotu realizującego świadczenia rodzinne w przypadku zmiany liczby członków rodziny, wyjazdu członka rodziny poza granicę RP, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego, zwłaszcza ukończenia przez dziecko 25 roku życia. Strona była prawidłowo pouczona o sytuacjach, w których nastąpić może brak prawa do pobierania świadczeń rodzinnych. Jednocześnie organ odwoławczy pouczył stronę, że zgodnie z art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

W skardze na powyższą decyzję strona skarżąca nie zgodziła się z jej treścią i opisała swoją trudną sytuację materialną oraz odniosła się do stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organy pierwszej i drugiej instancji, podnosząc, że zaskarża ją w całości i wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w całości.

Formułując zarzuty autor skargi wskazał, na:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 107 § 1 Kpa poprzez brak powołania pełnej podstawy prawnej wydanej decyzji,

b) art. 107 § 3 w zw. z art. 107 § 1 Kpa polegający na ogólnym wyjaśnieniu skąd uzyskano dochód miesięczny w przeliczeniu na osobę, podczas, gdy z uzasadnienia powinno wynikać szczegółowo, jaka była podstawa faktyczna wydania decyzji,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych polegające na spełnieniu przesłanki pouczenia o konieczności niezwłocznego powiadomienia w przypadku uzyskania dochodu podczas, gdy przepis ten wymaga wykazania, że osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania, czego organ nie wykazał.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, prezentując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. nr 718 ze zm., dalej: Ppsa) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dostrzegł takich uchybień po stronie organów administracji, które uzasadniałyby uwzględnienie wniesionej skargi.

Przechodząc do istoty sporu należy wskazać, że Sąd ustalając istotny dla niej stan faktyczny – co do meritum – nakreślił go powyżej przy omawianiu stanowiska organu jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Zarzuty skargi dotyczą naruszenia prawa materialnego i procesowego, zatem rozważania dotyczące ich zasadności należy rozpocząć od zarzutów naruszenia prawa procesowego, albowiem ocena prawidłowości zastosowania prawa materialnego możliwa jest wówczas, gdy niewadliwie ustalony został stan faktyczny i niewadliwe było postępowanie administracyjne. Przy czym sformułowane zarzuty co do zasady sprowadzają się do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania szczegółowo wielokrotnie przytaczanych powyżej przepisów prawnych.

Tym samym odnosząc się w pierwszej kolejności do regulacji prawnych przedmiotu podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Obowiązek zwrotu świadczenia z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. ma charakter następczy – uzależniony jest od tego czy strona była należycie pouczona o przesłankach, które w sposób negatywny warunkują pobieranie przyznanych jej świadczeń. Poza sporem jest to, że przygotowane wcześniej pouczenie (oświadczenie) adresowane do strony winno być czytelne, jasne i zrozumiałe dla świadczeniobiorcy – jak właśnie miało to miejsce z przedmiotowej sprawie. W części VII a następnie w pouczeniu wniosku wytłuszczonym drukiem wskazano konsekwencje niedopełnienia obowiązków po stronie świadczeniobiorcy, a mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że na tle regulacji wynikającej z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r odróżnia się "nienależne świadczenie" od "świadczenia nienależnie pobranego''. W orzecznictwie przedmiotu podaje się bowiem, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Zarzut dotyczy tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno

po pierwsze – osoby, która została prawidłowo pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też

po drugie – osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia.

Dla ustalenia, od kiedy świadczenia są pobierane nienależnie, decydujące znaczenie ma chwila, w której świadczeniobiorca dowiedział się o okoliczności powodującej ustanie prawa do świadczeń, i z którą powinien zawiadomić organ o tej okoliczności (por. art. 30 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 25 ust. 1 u.ś.r. – wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 czerwca 2013 r. o sygn. akt II SA/Łd 1211/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2010 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 538/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 stycznia 2011 r. o sygn. akt II SA/Sz 780/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 stycznia 2011 r. o sygn. akt II SA/Bd 1483/10, wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA).

Tymczasem w rozpatrywanej sprawie skarżąca wypełniając i podpisując wniosek miała świadomość i wiedzę o obowiązku zgłoszenia okoliczności podmiotowych i przedmiotowych mających wpływ na wypłacanie świadczeń, nie wypełniła przyjętego na siebie obowiązku.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że w konsekwencji, sam podpis na druku wniosku o przyznanie świadczenia nie daje podstawy do domniemania, że strona nie została prawidłowo pouczona o takim obowiązku – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2013 r. o sygn. akt I OSK 1525/12.

Organy tak pierwszej, jak i drugiej instancji zasadnie uznały, że skarżąca za okres od 01 do 30 czerwca 2015 r., pobrała świadczenia rodzinne pomimo zaistnienia okoliczności powodujących utratę prawa do tych świadczeń, bowiem wbrew obowiązkowi, o którym była prawidłowo pouczona, nie poinformowała o uzyskaniu dochodu, którego następstwem było to, iż dochód jej rodziny w przeliczeniu na osobę przekroczył kryterium wskazane w art. 5 ust. 1 u.ś.r.

Odnosząc poczynione ustalenia do regulacji prawnych powtórzenia i zaakcentowania wymaga, że przywołane przepisy stanowią, że prawo do świadczeń rodzinnych przysługuje osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 u.ś.r., czyli: rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 574 zł.

Zgodnie z brzmieniem art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r., pod pojęciem dochodu rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

W świetle tych unormowań nie budzi wątpliwości, że – co do zasady – przesłanką warunkującą uzyskanie prawa do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami jest, aby średnia miesięczna z sumy dochodów w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.ś.r. uzyskanych przez wszystkich członków jego rodziny w ciągu roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, podzielona przez liczbę osób wchodzących w skład tego gospodarstwa domowego, nie przekraczała kryterium dochodowego ustalonego stosownie do art. 5 ust. 1 u.ś.r.

Przyjdzie jednocześnie zaznaczyć, że ustawodawca przewidział możliwość modyfikowania wysokości dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu uprawnień do świadczeń rodzinnych na wypadek, gdyby w sytuacji dochodowej danej rodziny nastąpiły zmiany polegające na pomniejszeniu lub zwiększeniu kwoty pozyskiwanych środków pieniężnych.

W tym celu ustanowiona została instytucja:

po pierwsze – utraty dochodu, umożliwiająca ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o dochód utracony (art. 5 ust. 4 u.ś.r.) i odpowiednio instytucja

po drugie – uzyskania dochodu, obligująca organy orzekające w tej kwestii do ustalenia rzeczonego prawa na podstawie dochodu rodziny powiększonego o dochód uzyskany (art. 5 ust. 4a u.ś.r.).

O utracie dochodu można jednak mówić tylko wtedy, gdy zachodzą przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 3 pkt 23 u.ś.r. Jedną z nich (lit. c cytowanego przepisu) jest utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. Z uzyskaniem dochodu mamy natomiast do czynienia, jeśli stanowi ono efekt jednej z okoliczności wyraźnie wskazanych w art. 3 pkt 24 u.ś.r., wśród których pod lit. c) wymieniono uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło.

Bezsporne w sprawie jest, że skarżąca w okresie pobierania świadczenia uzyskała dochód z tytułu podjęcia zatrudnienia. W uzasadnieniu decyzji organy pierwszej i drugiej instancji zasadnie stwierdziły, że skarżąca nie poinformowała o zmianie sytuacji rodzinnej, w rozumieniu art. 25 u.ś.r., pomimo że była prawidłowo pouczona o tym obowiązku, dlatego wypłacone jej świadczenia w okresie od 01 do 30 czerwca 2015 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi i podlegają zwrotowi. W aktach sprawy brak jest bowiem jakiejkolwiek informacji ażeby strona obowiązek ten zrealizowała, wręcz przeciwnie.

Pouczenie i zapoznanie skarżącej z treścią art. 25 u.ś.r., tj. że przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne (pouczenie dotyczące definicji "uzyskania dochodu" zawarte punkt 4.3. wniosku) i brak pożądanego prawnie działania, uzasadnia działania organów podjęte w stosunku do strony, a wyrażonych w zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

Podsumowując powtórzenia wymaga, że skarżącą wypełniając wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z jego pouczeniem podpisała go oświadczając przy tym, że jest świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Podzielić zatem przyjdzie stanowisko, że miała szansę ujawnić informację nie tylko o podjęciu zatrudnienia, ale również o uzyskaniu dochodu, czego nie uczyniła mimo, iż była pouczona o przesłankach, które w sposób negatywny warunkują pobieranie wnioskowanych świadczeń, a w konsekwencji skutkują koniecznością ich zwrotu.

W tym miejscu – z uwagi na dyspozycję organu wyrażoną w objętej skargą decyzji – zaznaczyć należy, że art. 30 ust. 5 u.ś.r. zmieniony został przez art. 3 pkt 4 lit. c) ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1302). Zmiana ta weszła w życie z dniem 18 września 2015 r. Poczynając od tej daty dopuszczalne jest w jednej decyzji ustalenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia oraz obowiązku jej zwrotu.

W rozpatrywanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji wydana została dnia [...] a zatem po wejściu w życie powołanej zmiany. Okoliczności tej zresztą nie neguje strona skarżąca.

Zdaniem składu orzekającego możliwe jest zatem jednoczesne orzekanie w jednej decyzji administracyjnej o ustaleniu świadczeń rodzinnych za świadczenia nienależnie i określenie zasady ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Przeciwny pogląd prezentowano we wcześniejszym orzecznictwie sądów administracyjnych – por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 1263/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 438/11; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 620/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 846/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 804/09, które z uwagi na zmiany legislacyjne utraciły na aktualności w tej kwestii.

Na zakończenie podkreślenia wymaga, czego zdaje się – z uwagi na argumenty podniesione w skardze – nie spostrzegła strona skarżąca, że organ odwoławczy, w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, pouczył i poinformował ją, że zgodnie z art. 30 ust. 9 u.ś.r., organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

W rozpoznawanej sprawie dokonano sprawdzenia okoliczności, które stanowiły przesłanki nienależnego świadczenia w rozumieniu art. 30 u.ś.r. i zgromadzono materiał dowodowy pozwalający na udokumentowanie wystąpienia w sprawie tych przesłanek. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że skarżąca była pouczona o okolicznościach, których wystąpienie powoduje brak prawa do świadczeń rodzinnych w tym do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami (we wniosku, jak i decyzji przyznającej zawarto stosowne pouczenia).

W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że doszło do wypłaty świadczeń rodzinnych w związku z zaistnieniem okoliczności powodujących ustanie prawa do tych świadczeń, a w konsekwencji doszło do nienależnego ich pobrania w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.

Na zakończenie Sąd wskazuje, że nie można wynikających z norm ustawowych praw i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawego odczytywać wbrew woli ustawodawcy, gdyż godziłoby to w Konstytucyjne określone zasady legalizmu i praworządności. Normując prawo do przedmiotowej pomocy ustawodawca wprowadził wymogi podmiotowe i przedmiotowe określając ich ramy i granice w przywołanych powyżej przepisach.

Na marginesie podkreślenia wymaga także, że środki finansowe będące przedmiotem sporu pochodzą ze środków publicznych a zatem nie może budzić wątpliwości, że sposób ich wykorzystania musi być pod szczególną kontrolą, a wydatkowanie ich podlega rygorom wydatkowania środków budżetowych. W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że przekazane środki nie tracą swego publicznoprawnego charakteru (np. uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2002 r., sygn. akt FPS 6/02, publ. ONSA 2003/1, poz. 8). Sąd zwraca uwagę, że ustawodawca zarówno w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 885 ze zm., dalej: u.f.p.), jak i w ustawie z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (tekst. jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 168 ze zm., dalej u.d.f.p.) w sposób jednoznaczny, unormował zasady gospodarowania środkami publicznymi. Wskazując, że prawidłowość gospodarowania nimi podlega ochronie określonej m.in. regulacjami normującymi odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Tym samym organy orzekające nie mogły zadośćuczynić żądaniu strony skarżącej, gdyż zobowiązane są działać przede wszystkim na podstawie obowiązujących w dacie orzekania przepisów prawa, o czym stanowi art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. Tylko łączne spełnienie wyszczególnionych przez ustawodawcę, a szeroko wskazanych powyżej warunków pozwalałoby na pozytywne załatwienie przedmiotowego wniosku a tym samym przyznanie racji argumentom strony, co jednakże nie mogło z przyczyn podanych powyżej odnieść oczekiwanego dla niej skutku.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał – jak wykazano wyżej – że organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wniosek organu odwoławczego wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów, więc nie stanowi naruszenia prawa. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z przepisami prawa. Tym samym, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 Ppsa orzekł jak w sentencji.