Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 916/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 41, art. 109, art. 134 § 1 i art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 183 § 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 9 art. 75 § 1, art. 77 7 1, art. 97 § 1 pkt 4 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1265
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Justyna Łaskawska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 listopada 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 1089/18 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 30 listopada 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 1089/18 oddalił skargę M. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] wydaną w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy.

M. N. (dalej również: skarżący; strona) [...] lipca 2016 r. zarejestrował się w [...] Urzędzie Pracy w [...] (dalej również: [...] Urząd Pracy) jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W karcie rejestracyjnej (w części "A", rubryka 13) skarżący podał adres korespondencyjny: [...], ul. [...]. Meldunek w tym lokalu skarżący potwierdził zaświadczeniem z Urzędu Miasta [...] o zameldowaniu na pobyt czasowy do [...] maja 2018 r.

W piśmie z [...] kwietnia 2018 r. [...] Urząd Pracy w [...], poinformował skarżącego, że [...] maja 2018 r. upływa okres zameldowania na pobyt czasowy w [...] i w związku z tym poproszono skarżącego o dostarczenie potwierdzenia zameldowania na terenie [...] w kontynuacji od [...] maja 2018 r., w terminie 7 dni od [...] maja 2018 r. Pismo doręczono skarżącemu [...] kwietnia 2018 r., jednak w wyznaczonym terminie nie zgłosił się on do Urzędu i nie dostarczył wymaganego dokumentu. Następnie, z uwagi na pozyskanie [...] czerwca 2018 r. informacji z danych z rejestru PESEL, [...] Urząd Pracy ustalił, że skarżący nie posiada zameldowania na terenie [...], natomiast posiada stały adres zameldowania w S., ul. [...].

Decyzją z [...] czerwca 2018 r. Prezydent Miasta [...] (Dyrektor [...] Urzędu Pracy w [...]) orzekł o pozbawieniu M. N. statusu bezrobotnego z dniem [...] maja 2018 r., argumentując, że statusu bezrobotnego nie może posiadać osoba, która utraciła miejsce zameldowania lub pobytu na terenie działania [...] Urzędu Pracy w [...].

W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [...] (dalej: organ I instancji) skarżący podniósł, że nieprzedłożenie wymaganego dokumentu było skutkiem opieszałości pracowników Urzędu Miasta [...], którzy nie załatwili w terminie jego wniosku o przedłużenie umowy najmu ani zameldowania w tym lokalu. Na potwierdzenie powyższego przedłożył pismo z [...] czerwca 2018 r. skierowane do Urzędu Miasta.

Decyzją z [...] sierpnia 2018 r. Wojewoda [...] (dalej: Wojewoda; organ II instancji; organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2018 r. W uzasadnieniu Wojewoda, wskazując na treść art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2018 r. poz. 1265, z późn. zm. – dalej: ustawa o promocji zatrudnienia), wyjaśnił, że skarżący posiadał do [...] maja 2018 r. zameldowanie na pobyt czasowy w [...], jednak nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego dalsze zameldowanie w [...]. Organ II instancji stwierdził, że utrata zameldowania czasowego w [...] wpłynęła tym samym na właściwość urzędu pracy. Organ odwoławczy końcowo uznał, że wydana decyzja o utracie statusu osoby bezrobotnej była zgodna z przepisami prawa.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] (dalej: WSA w [...]; Sąd I instancji; Sąd wojewódzki) skarżący podniósł, że wniosek "w sprawie mieszkaniowej" złożył [...] kwietnia 2018 r. w Urzędzie Miasta [...] i nie został on załatwiony w terminie 30 dni, jak również nie przedłużono terminu do jego załatwienia. Strona dodała, że [...] kwietnia 2018 r. nastąpiło złożenie wniosku dotyczącego realizacji wyroku w sprawie o sygn. akt [...] o eksmisję z prawem do lokalu socjalnego. Z kolei ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu podniósł na rozprawie przez Sądem wojewódzkim, że gdyby organ I instancji poinformował skarżącego, że należy się zameldować w lokalu socjalnym, to nie nastąpiłaby utrata statusu bezrobotnego.

WSA w [...], motywując swoje rozstrzygnięcie, stwierdził, że skarżący utracił status bezrobotnego wyłącznie z tego powodu, że od [...] maja 2018 r. nie posiadał zameldowania na terenie [...], a w tym samym czasie był zameldowany na stałe w S. Sąd I instancji wyjaśnił, że obowiązujące przepisy, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia wymagają od osoby, która chce uzyskać status osoby bezrobotnej, posiadanie zameldowania stałego lub czasowego na terenie urzędu pracy, w którym chce być zarejestrowana. Wobec tego Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały obowiązujące przepisy.

Sąd wojewódzki zgodził się z Wojewodą, że tylko w przypadku, gdyby skarżący w ogóle nie miał jakiegokolwiek miejsca zameldowania, istotne byłoby miejsce jego faktycznego zamieszkiwania. Odnosząc się natomiast do argumentacji pełnomocnika, Sąd podniósł, że [...] kwietnia 2018 r. skarżącemu doręczono wezwanie do przedłożenia dokumentu potwierdzającego przedłużenie meldunku czasowego i w tym samym piśmie organ wyjaśnił, że "(...) brak zameldowania na terenie [...] będzie skutkował utratą statusu osoby bezrobotnej". Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że w wezwaniu tym powołana została również prawidłowa podstawa prawna (art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia), zobowiązująca starostę (tu: Prezydenta Miasta [...]) do wydania decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego. W tych warunkach Sąd stwierdził, że nie można organom zarzucić braku należytego działania, a w szczególności zaniechania co do informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków.

Kwestii związanych z zadłużeniem lokalu położonego przy ul. [...] w [...] i przedłużeniem najmu lokalu socjalnego Sąd wojewódzki nie uznał za doniosłe prawnie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd podkreślił w tym względzie, że pozbawienie statusu bezrobotnego jest sytuacją odwracalną i skarżący może ponownie się zarejestrować w [...] (jeśli uzyska zameldowanie na terenie miasta) lub w S. – tam gdzie posiada stałe zameldowanie.

W takich okolicznościach Sąd wojewódzki w pkt I oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, z późn. zm.) – dalej: p.p.s.a. Ponadto w pkt II orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu.

W skardze kasacyjnej M. N., reprezentowany przez innego pełnomocnika z urzędu, zaskarżył w części, tj. co do pkt I, wyrok WSA w [...], zarzucając naruszenie następujących przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) poprzez nieuwzględnienie przez Sąd wojewódzki niepełnego pouczenia skarżącego w wezwaniu z [...] kwietnia 2018 r. o tym, że bezpośrednią przyczyną pozbawienia go statusu osoby bezrobotnej nie będzie brak zameldowania na terenie [...], lecz fakt zameldowania stałego w innej miejscowości, co też skutkowało brakiem świadomości skarżącego co do "konieczności podjęcia odpowiednich działań (...) mogących polegać na wymeldowaniu się przez skarżącego z miejsca, w którym nie mieszka";

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 97 § 1 pkt 4 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd wojewódzki niepełnego zebrania materiału przez organ II instancji, pomimo poinformowania go przez stronę w odwołaniu, że skarżący złożył w Urzędzie Miasta [...] wniosek o przedłużenie umowy najmu lokalu socjalnego, co powinno wzbudzić w organie odwoławczym inicjatywę dowodową, a także poprzez nieustosunkowanie się przez organ II instancji do przedłożonego przez stronę pisma z [...] czerwca 2018 r., a w konsekwencji "brak rozważenia przez organ administracji ewentualnej potrzeby zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia przez organ właściwy kwestii przedłużenia umowy najmu lokalu socjalnego", co też "pozwoliłoby na przedłużenie meldunku tymczasowego pod dotychczasowym adresem zamieszkania", jak również "brak oceny tegoż dowodu w uzasadnieniu decyzji organu II instancji";

3) art. 109 i art. 41 p.p.s.a. poprzez nieodroczenie rozprawy z [...] listopada 2018 r. i uniemożliwienie skarżącemu udziału w rozprawie przed Sądem I instancji, w konsekwencji czego skarżący pozbawiony został możliwości prostowania i uzupełniania oświadczeń pełnomocnika, co w efekcie doprowadziło do nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.;

4) art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie, podczas gdy pełna kontrola przebiegu postępowania administracyjnego winna doprowadzić do uchylenia decyzji organu odwoławczego, a także "na zasadzie art. 135 p.p.s.a." do uchylenia decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu przytoczonych podstaw kasacyjnych skarżący rozwinął sformułowane zarzuty, wskazując przy tym, że na skutek nieprawidłowego skontrolowania przez Sąd wojewódzki wadliwych decyzji organów administracyjnych skarżący od [...] maja do [...] listopada 2018 r. pozbawiony był praw przysługujących osobie o statusie bezrobotnego, co miało negatywny wpływ na jego życie.

Przy tak sformułowanych i umotywowanych zarzutach kasacyjnych skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej pkt I i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną stronie z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tej przyczyny podlegała oddaleniu.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny (dalej również: Sąd kasacyjny) nie stwierdził, że zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego skontrolował zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem – w granicach określonych podstawami skargi kasacyjnej.

Osobnej uwagi wymaga w tym miejscu podniesiona w skardze kasacyjnej kwestia związana z domniemaną nieważnością postępowania sądowego z uwagi na naruszenie przez Sąd wojewódzki przepisów art. 109 i art. 41 p.p.s.a. (zarzut nr 3), tj. zaistnieniem przesłanki, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Zarzut ten, jak i jego uzasadnienie okazały się całkowicie chybione. Tok rozumowania autora skargi kasacyjnej zupełnie pomijał istotę zastępstwa procesowego. Otóż w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który godzi się reprezentować stronę, a także pełnomocnik wyznaczony po przyznaniu stronie prawa pomocy obejmującego ustanowienie zastępstwa procesowego z urzędu, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz strony z równą starannością, jakby działał na własną rzecz. Z kolei strona ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika (por. np. orzecznictwo powołane w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lipca 2019 r. sygn. akt I OZ 691/19, dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Okoliczności dotyczące wzajemnych relacji pomiędzy pełnomocnikiem, a zastępowaną stroną, w tym kwestie dotyczące informowania strony o terminach i czynnościach postępowania sądowego, nie wyczerpują przesłanki nieważności z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., dotyczącej pozbawienia strony możliwości obrony jej praw. Należy przy tym podkreślić, że ocena działań pełnomocnika jest wewnętrzną sprawą stosunku pełnomocnictwa łączącego skarżącego z jego pełnomocnikiem (por. postanowienie NSA z 16 stycznia 2008 r. sygn. akt I OZ 1008/07, dostępne jw.). Nie jest zaś okolicznością obiektywną pozwalającą na stwierdzenie, że wskutek niepoinformowania strony przez pełnomocnika o terminie rozprawy, w której sam pełnomocnik brał udział, strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw. Sąd kasacyjny przypomina, że stosownie do treści art. 67 § 5 p.p.s.a. brak jest podstaw prawnych do doręczania pism stronie, jeżeli ustanowiono pełnomocnika (w tym pełnomocnika z urzędu. Zatem doręczenie odpowiedzi na skargę czy zawiadomienie pełnomocnika o rozprawie jest skuteczne wobec reprezentowanej przez niego strony, co też miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Dodać należy, że "pierwszy" pełnomocnik skarżącego został zawiadomiony o terminie rozprawy i wziął w niej udział, przedstawiając argumentację uzupełniając skargę. Skoro w tych warunkach nastąpiło skuteczne zawiadomienie strony o rozprawie, to nie było żadnych podstaw do przypisania Sądowi I instancji powinności odroczenia rozprawy na podstawie art. 109 p.p.s.a. Nieobecność strony na rozprawie nie wynikała ani z niezawiadamiania jej przez Sąd o terminie rozprawy, ani też z jakiejś nadzwyczajnej sytuacji, o której mowa w tym przepisie.

Wobec nieprzedstawienia pogłębionej argumentacji w tym względzie przez kolejnego pełnomocnika z urzędu, należało przyjąć, że omawiany zarzut dotyczy okoliczności należących do wewnętrznej sfery stosunków pomiędzy mocodawcą (stroną zastępowaną przez pełnomocnika) a pełnomocnikiem (tu: z urzędu). Jeszcze raz trzeba podkreślić, że zawiadomienie strony o terminie rozprawy było skuteczne, gdyż zostało prawidłowo dokonane do rąk pełnomocnika reprezentującego tę stronę z urzędu – i pełnomocnik ten bronił praw skarżącego, reprezentując go na rozprawie przed Sądem I instancji. W takich warunkach domniemane przyczyny, dla których strona nie była obecna na rozprawie i nie mogła skorzystać z możliwości, o których mowa w art. 41 p.p.s.a. (z prawa do niezwłocznego prostowania lub odwoływania oświadczeń pełnomocnika), pozostają prawnie irrelewantne (pozbawione znaczenia prawnego) dla oceny, czy w sprawie zaszła przesłanka nieważności, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.

Przechodząc do omówienia pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że jej autor nie oparł jej na podstawie materialnoprawnej i nie sformułował żadnych zarzutów przeciwko wykładni lub prawidłowości przepisów art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia. Pierwszy z tych przepisów zawiera definicję bezrobotnego, akcentując wymóg zarejestrowania we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy. Natomiast drugi z tych przepisów wskazuje na kompetencję starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu) do wydania decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego w stosunku do osoby, która nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy. Zastosowanie tych przepisów zostało poprzedzone przez organy administracyjne poczynieniem odpowiednich ustaleń faktycznych w sprawie, które też zostały przyjęte za podstawę orzekania przez Sąd wojewódzki. Ze względu na treść art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, doniosłe prawnie było ustalenie, czy na dzień orzekania przez właściwe organy skarżący posiadał zameldowanie na pobyt czasowy (lub stały) na terenie miasta [...]. Niezaprzeczalnym faktem jest, że od [...] maja 2018 r. strona nie legitymowała się już meldunkiem na pobyt czasowy, zaś w wezwaniu z [...] kwietnia 2018 r. została przez organ pouczona o potrzebie dostarczenia dokumentu potwierdzającego zameldowanie na terenie [...] po [...] maja 2018 r. Jednocześnie strona była zameldowana na pobyt stały w innej miejscowości niż należąca do właściwości [...] Urzędu Pracy w [...]. Tego rodzaju ustalenia są niepodważalne i rzutują na ocenę zasadności podniesionych zarzutów kasacyjnych.

Przechodząc do dalszych rozważań, podkreślić należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast art. 135 p.p.s.a. przewiduje, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przepis art. 135 p.p.s.a. w sposób oczywisty dotyczy jedynie orzeczeń uwzględniających skargę, a przesłanką jego zastosowania jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie, ale i w aktach go poprzedzających, wydanych w granicach tej samej sprawy. Jeżeli zatem nie zostanie wykazane uchybienie sądu wojewódzkiego w związku z oddaleniem skargi, nieskorzystanie przez sąd z przewidzianych w przepisie art. 135 p.p.s.a. uprawnień nie może stanowić podstawy do zarzutu naruszenia prawa przez sąd (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 19 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 2272/16, 19 września 2018 r. sygn. akt II OSK 63/18, 18 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 2111/16 – dostępne jw.). Z kolei zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może być uzasadniony, jeżeli sąd nie zauważy lub nie weźmie pod uwagę niewskazanego w skardze naruszenia lub niezastosowania istotnego dla sprawy przepisu prawnego albo pominie ważną okoliczność faktyczną, a zatem gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku, względnie gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy zarzuty bądź powołała dowody, które zostały przez sąd wojewódzki pominięte (por. np. wyrok NSA z 12 czerwca 2018 r. sygn. akt II GSK 96/17, dostępny jw.). Taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Za pomocą zarzutu naruszenia tego ostatniego przepisu nie można też kwestionować sądowej oceny stanu faktycznego sprawy, ustalonego w postępowaniu administracyjnym (por. np. wyrok NSA z 12 czerwca 2018 r. sygn. akt II GSK 2549/17, dostępny jw.).

Autor skargi kasacyjnej dwa pierwsze zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 oraz art. 135 p.p.s.a. powiązał z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do pierwszego w kolejności zarzutu, w którym akcentowano naruszenie przepisu art. 9 k.p.a., trzeba podkreślić, że z akt sprawy wynika, iż skarżący został odpowiednio pouczony skutkach utraty zameldowania (w tym wypadku czasowego) na terenie miasta [...]. Chociażby w pouczeniu udzielonym skarżącemu w związku z wydaniem przez Prezydenta Miasta [...] decyzji z [...] lipca 2016 r., uznającej go za osobę bezrobotną, został on poinformowany tym, że za osobę bezrobotną zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia może być uznana osoba, która m.in. spełnia warunek zarejestrowania we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) powiatowym urzędzie pracy. W tym wypadku skarżący zarejestrował się w urzędzie pracy właściwym dla swojego miejsca zameldowania czasowego. Udzielone stronie pouczenie w piśmie z [...] kwietnia 2018 r. nie mogło budzić żadnych wątpliwości co do swojej treści. Organ I instancji, wskazując na potrzebę dostarczenia dokumentu potwierdzającego dalsze zameldowanie (kontynuację zameldowania) na terenie [...], jednoznacznie poinformował skarżącego, że brak zameldowania na terenie [...] będzie skutkował utratą statusu osoby bezrobotnej. Powołał się w tym względzie na przepis art. 33 ust. 4 pkt 1 powołanej ustawy, który też stanowił podstawą prawną decyzji z [...] czerwca 2018 r.

Próba zarzucenia organowi uchybienia polegającego na niepouczeniu strony w wezwaniu z [...] kwietnia 2018 r. o tym, że bezpośrednią przyczyną pozbawienia go statusu osoby bezrobotnej będzie w istocie fakt zameldowania stałego w innej miejscowości, jest nadinterpretacją treści przedmiotowego wezwania oraz uzasadnienia decyzji z [...] czerwca 2018 r. Zdaniem Sądu kasacyjnego, oczekiwania skarżącego względem organu właściwego w sprawach osób bezrobotnych, dotyczące udzielania mu takich pouczeń, które mogłyby skutkować wymeldowaniem się z miejsca, w którym nie mieszka (z miejsca zameldowania stałego), nie znajdują oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Właściwy urząd pracy nie miał obowiązku ani prawa do wykonania symulacji różnych wariantów sytuacji prawnej skarżącego i podpowiadać stronie takie, które z hipotetycznych sytuacji prawnych i faktycznych miałyby być dla niej w danych warunkach najkorzystniejsze. Takie obowiązki nie wynikają z przepisów prawa materialnego ani z przepisów postępowania. W szczególności zaś organ nie miał obowiązku "podpowiadać" czy zachęcać strony do wymeldowania się z dotychczasowego pobytu stałego w innej miejscowości. Obwiązki dotyczące zameldowania i wymeldowania się, w tym zameldowania na pobyt stały, określa ustawa z dnia [...] września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2019 r., poz.1397). Ciążą one na obywatelu z mocy prawa. W szczególności przepis art. 33 ust. 1 tej ustawy stanowi, że obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu, obowiązany jest wymeldować się.

Nie było rzeczą organu w niniejszej sprawie – urzędu pracy właściwego dla miejsca zameldowania czasowego strony – rozważać w sprawie dotyczącej rejestracji skarżącego jako osoby bezrobotnej, czy zaszły przesłanki do dopełnienia obowiązku meldunkowego z art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Organ nie miał podstaw do oceny, czy zachodziły podstawy do wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w innej miejscowości ani do oceny jakie działanie – zgodne ze stanem faktycznym bądź nie – jest korzystne dla skarżącego. Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z [...] grudnia 2017 r. sygn. akt [...] (dostępnym jw.), skoro ustawodawca dopuścił możliwość równoczesnego posiadania zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy [art. 27 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności], to oznacza to, że dopóki trwa usprawiedliwiony powód do czasowego zamieszkiwania w innym miejscu, a strona wyraża wolę powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania, dopóty uzasadnione jest utrzymywanie stałego meldunku w miejscu, w którym strona faktycznie nie przebywa. Wobec tego antycypowanie przez organ właściwy w sprawach osób bezrobotnych woli i zamiarów bezrobotnego co do tego, w jakim zamiarze przebywa na terenie [...] (czasowo czy na stałe) nie było ani dopuszczalne, ani też możliwe. Tym bardziej, że znaczenie miejsca stałego zameldowania wykracza poza walor wyłącznie ewidencyjny i ma wpływ na realizację przez obywatela różnych uprawnień, nie tylko dotyczących spraw osób bezrobotnych.

Warto w tym miejscu chociażby zauważyć, że zgodnie z art. 18 § 1 Kodeksu wyborczego stały rejestr wyborców obejmuje osoby stale zamieszkałe na obszarze gminy, którym przysługuje prawo wybierania, jednakże zarazem art. 18 w § 8 stanowi, że wyborcy będący obywatelami polskimi, zameldowani na obszarze gminy na pobyt stały są wpisywani do rejestru wyborców z urzędu, przy czym § 3 przewiduje, że można być ujętym tylko w jednym rejestrze wyborców. Zameldowanie na pobyt stały w danej miejscowości powoduje zatem ujęcie obywatela z urzędu w rejestrze wyborców danej gminy, a wpisanie wyborcy do rejestru wyborców w innej gminie, na obszarze której wyborca stale zamieszkuje, wymaga jego pisemnego wniosku.

Już tylko ten przykład wskazuje na to, że oczekiwanie od organu właściwego w sprawach rejestracji bezrobotnych (powiatowego urzędu pracy), aby sugerował skarżącemu rozwiązania co do kwestii należących do innej dziedziny prawa publicznego (ewidencji ludności) i co do zasady należących do właściwości innego organu (organu gminy) było całkowicie bezpodstawne. Tym bardziej, że efektem takich domniemanych porad mógłby być szereg konsekwencji prawnych na gruncie różnych dziedzin prawa.

Podsumowując te część rozważań, Sąd kasacyjny stwierdza, że Sąd I instancji odpowiednio ocenił, że w ustalonych okolicznościach sprawy nie można organom zarzucić braku należytego działania w zakresie informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Postępowanie urzędu pracy w niniejszej sprawie nie mogło też być rozważane jako naruszenie przez organ art. 9 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia administracyjnego w sprawie utraty statusu bezrobotnego.

Co się tyczy zarzutu nr 2 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że z treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. wynika, iż organ administracji publicznej obowiązany jest przeprowadzić postępowanie dowodowe co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc tylko takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne.

Sąd kasacyjny w pełni podziela stanowisko Sądu wojewódzkiego co od tego, że kwestie związane z zadłużeniem lokalu położonego przy ul. [...] w [...] i przedłużeniem najmu lokalu socjalnego na nie miały znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Wobec tego nie było podstaw do uznania, że organ II instancji nie zebrał pełnego materiału, niezbędnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ ten w uzasadnieniu swojej decyzji odnotował fakt dołączenia przez skarżącego do odwołania pisma z [...] czerwca 2018 r., skierowanego do Urzędu Miasta [...], jednakże podnoszona w skardze kasacyjnej – a już wcześniej sygnalizowana Wojewodzie i Sądowi I instancji – kwestia związana ze złożeniem przez skarżącego w Urzędzie Miasta [...] wniosku o przedłużenie umowy najmu lokalu socjalnego nie miała bezpośredniego przełożenia na rozstrzygnięcie sprawy utraty statusu bezrobotnego.

Należy podkreślić, że ani posiadanie umowy najmu lokalu mieszkalnego czy innego tytułu do lokalu, ani w ogóle "zamieszkiwanie" w danym miejscu (na terenie danej gminy) nie było istotne w sytuacji, gdy bezrobotny zarejestrowany w urzędzie pracy właściwym dla miejsca zameldowania czasowego utracił już to zameldowanie. Samo tylko "zamieszkiwanie" nie stanowi bowiem o zameldowaniu w miejscu zamieszkania, gdyż o zameldowaniu w danej miejscowości można dopiero mówić w sytuacji, gdy osoba dopełniła obowiązku meldunkowego i została zameldowana przez właściwy organ (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 1195/08, dostępny jw.). W dacie orzekania przez organy administracyjne w przedmiotowej sprawie zachodził określony stan faktyczny, w którym skarżący nie był już zameldowany na terenie [...] W konsekwencji [...] Urząd Pracy w [...] nie był urzędem właściwym w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, a skarżący nie mógł być zarejestrowany w tym Urzędzie jako osoba bezrobotna. Zachodziły zatem podstawy od zastosowania przepisu art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia. W tych warunkach nie zachodziły przesłanki z przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zobowiązujące organ do zawieszenia postępowania do czasu "rozstrzygnięcia przez właściwy organ kwestii przedłużenia umowy najmu lokalu socjalnego".

Nawet uzyskanie przez skarżącego tego rodzaju przedłużenia umowy najmu lokalu socjalnego nie wywołałoby automatycznego skutku w postaci zameldowania skarżącego pod konkretnym adresem na terenie [...] Wynika to wprost z treści art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Stwierdzenie zaistnienia przesłanek zameldowania stanowi potwierdzenie okoliczności faktycznych występujących w dacie prowadzenia postępowania w tym przedmiocie (por. wyrok NSA z 28 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 906/17, dostępny jw.). Skarżący nie wykazał zaś, że przed rozstrzygnięciem o jego statusie jako osoby bezrobotnej przez [...] Urząd Pracy w [...] prowadzone było w Urzędzie Miasta [...] postępowanie w sprawie zameldowania go po [...] maja 2018 r. na terenie tego miasta. Innymi słowy, strona nie wykazała, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji podjęła odpowiednie działania przed właściwym urzędem meldunkowym i toczyło się postępowanie w przedmiocie zameldowania (art. 31 ustawy o ewidencji ludności) lub o wydanie zaświadczenia o zameldowaniu (art. 32 ustawy o ewidencji ludności).

Kwestia zawarcia lub przedłużenia umowy najmu lokalu socjalnego czy innego lokalu mieszkalnego nie mogła w przedmiotowej sprawie być uznana za zagadnienie wstępne rozstrzygane przez inny organ niż właściwy urząd pracy. Autor skargi kasacyjnej zarzucił organowi odwoławczemu wyłącznie "brak rozważenia (...) ewentualnej potrzeby zawieszenia postępowania administracyjnego", podczas gdy przepis art. 97 § 1 k.p.a. stanowi o obowiązku zawieszenia postępowania z urzędu w razie zaistnienia którejś z przesłanek wymienionych w tym przepisie. Natomiast w ogóle nie wykazał, że w określonym stanie faktycznym organ miał obowiązek zawiesić postępowanie administracyjne. W konsekwencji, zupełnie nietrafnie skarżący zarzucił organom i Sądowi I instancji naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 97 § 1 pkt 4 i art. 107 § 3 k.p.a. Nie podjął też rzetelnej próby wykazania, iż naruszenie tych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak tego wymaga art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Na koniec należy wyjaśnić, że żaden z wcześniej omówionych zarzutów kasacyjnych nie wywołał zamierzonego skutku i nie doprowadził od zakwestionowania prawidłowości zaskarżonego wyroku, gdyż zarzuty naruszenia przepisów art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. okazały się chybione. W konsekwencji nie mógł być skuteczny zarzut naruszenia przepisów wynikowych (blankietowych), jak art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Odnosząc się do żądania dotyczącego zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, wyjaśnić należy, że przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 p.p.s.a. Z tego też względu wniosek pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Sądowi wojewódzkiemu.