Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 903/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.145 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 92a ust. 1, 7 i 11
journal: Dz.U. 2021 poz 919
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 października 2021 r. sprawy ze skargi R. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Naczelnika Urzędu Celno – Skarbowego z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego R. F. kwotę 897 zł /słownie: osiemset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w [...] (dalej: "Naczelnik" lub "organ I instancji") z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], wydaną w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł.

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

W dniu 25 kwietnia 2019 r. funkcjonariusz Oddziału Celnego w [...] przeprowadził kontrolę wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu marki Mercedes Benz 316 CDI o nr rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą marki Pg O2-N o nr rejestracyjnym [...]. Na podstawie przedstawionych dowodów rejestracyjnych ustalono, że zespól pojazdów posiada dopuszczalną masę całkowitą powyżej 3,5 tony (6 500 kg) oraz dopuszczaną ładowność powyżej 3,5 tony (3 710 kg). Zespól pojazdów przewoził towar w postaci używanego samochodu osobowego marki [...]. Kierowcą i podmiotem wykonującym międzynarodowy przewóz drogowy był RF (dalej: "skarżący"), który nie posiadał zezwolenia na wykonywanie międzynarodowego przewozu rzeczy.

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celno – Skarbowego w [...] nałożył na RF karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia. Jednocześnie zaliczył na poczet wymierzonej kary pieniężnej kwotę 12 000 zł z kaucji pobranej w dniu 26 kwietnia 2019 r.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 92a ust. 1, 7 i 11 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 919 z późn. zm.) – dalej: "u.t.d." w zw. z lp. 3.1 załącznika nr 3 do u.t.d.

Organ I instancji podał, że przewóz samochodu osobowego stanowił międzynarodowy transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 2 u.t.d., który wobec wykonywania przewozu pojazdem o ładowności powyżej 3,5 tony i dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 6 ton, wymagał stosownego zezwolenia. Stosownie do art. 7 ust. 1 umowy zawartej pomiędzy Rządem Rzeczpospolitej Polskiej i Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzonej w Warszawie w dniu 18 maja 1992 r., nie wymagają zezwoleń przewozy pojazdów uszkodzonych, niemniej z dokumentacji i ustaleń kontroli nie wynikało, aby skarżący przewoził pojazd uszkodzony. W treści zgłoszenia wywozowego o nr [...], dotyczącego przewożonego używanego samochodu osobowego, brak jest adnotacji, że pojazd był uszkodzony. Ponadto przewoźnik nie dysponował żadnymi dokumentami, z których w sposób nie budzący wątpliwości wynikałoby, że przewożony ładunek jest pojazdem uszkodzonym. Skarżący okazał wprawdzie umowę sprzedaży pojazdu, sporządzoną w języku niemieckim, z której wynika, że w pojedzie stwierdzono "uszkodzenie silnika, uszkodzenie przekładni", jednakże w ocenie organu I instancji powyższe nie mogło stanowić podstawy do uznania, że kontrolowanym przewozem transportowany był pojazd uszkodzony. Skarżący w toku postępowania nie przedstawił bowiem żadnych innych dokumentów potwierdzających, ze pojazd wymagał naprawy. Jednocześnie organ I instancji podniósł, że w opisywanej sprawie nie zachodzą żadne szczególne okoliczności, wyłączające odpowiedzialność skarżącej za zaistniałe naruszenie na podstawie art. 92b lub art. 92c u.t.d.

Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji, zarzucając wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny sprawy. Podniósł, że w realiach opisywanej sprawy brak było podstaw do prowadzenia postępowania, gdyż wobec przewozu pojazdu uszkodzonego, skarżący nie miał obowiązku posiadać zezwolenia na wykonywanie międzynarodowego transportu rzeczy. Zdaniem odwołującego, o tym, że przewożony pojazd był uszkodzony świadczy umowa jego sprzedaży, wyjaśnienia przekazane organowi w toku postępowania, a ponadto logika i doświadczenie życiowe, które nie uznają za racjonalne przewożenia na lawecie sprawnego pojazdu o wartości 300 euro.

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2020 r.

Zdaniem organu odwoławczego decyzja Naczelnika została wydana po zgromadzeniu niezbędnego zakresu materiału dowodowego oraz po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zgodnie z uregulowaniami zawartymi w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.) – dalej: "K.p.a.". Nałożenie na skarżącego kary pieniężnej było słuszne, gdyż skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że przewożony pojazd był uszkodzony. Tymczasem było to jego obowiązkiem, wynikającym z przepisów u.t.d. oraz zawartej umowy międzynarodowej. Skoro wskazane regulacje wprowadzają odstępstwa od obowiązku posiadania zezwolenia na wykonywanie transportu drogowego, to strona winna dysponować dokumentami potwierdzającymi, że względem przewozu zachodzą okoliczności prawne wyłączające obowiązek uzyskania zezwolenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie, RF wniósł o poddanie kontroli zaskarżonej decyzji.

Powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie umowy zawartej pomiędzy Rządem Rzeczpospolitej Polskiej i Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzonej w Warszawie w dniu 18 maja 1992 r. oraz przepisów u.t.d. W ocenie skarżącego, materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy jednoznacznie wskazuje, że kontrolowanym przejazdem przewożony był pojazd uszkodzony. Brak było zatem podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] marca 2021 r. [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w [...] (dalej: "Naczelnik" lub "organ I instancji") z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], wydaną w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł.

Na wstępie należy wskazać, że na podstawie art. 28 ust.1 u.t.d. wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Powyższy przepis statuuje zatem zasadę (obowiązek posiadania przedmiotowego zezwolenia) oraz wyjątek od niej (odmienne postanowienia w tej kwestii zawarte w umowach międzynarodowych). Z kolei sankcja za naruszenie dyspozycji art. 28 u.t.d. (tj. za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia) została określona w załączniku do ustawy o transporcie drogowym pod lp. 3.1. załącznika nr 3 do u.t.d. w postaci kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zezwolenie, o którym mowa w powyższym przepisie art. 28 u.t.d., powinno zapewnić realizację umowy międzynarodowej, w tym przypadku umowy zawartej między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzonej w Warszawie dnia 18 maja 1992 r. Stosownie do postanowień art. 6 tej umowy, przewozy ładunków między obu państwami lub w tranzycie przez ich terytoria z wyjątkiem przewozów określonych w art. 7, wykonywane są pojazdami samochodowymi na podstawie zezwoleń wydawanych przez właściwe organy Umawiających się Stron. Należy zgodzić się z organami obu instancji, że powołany przepis określa generalną zasadę wykonywania przewozów ładunków między Umawiającymi się Stronami, tj. na podstawie uprzednio wydanego zezwolenia. Wyjątki od wymogu posiadania zezwolenia zostały określone w art. 7 umowy o międzynarodowych przewozach drogowych. Jest poza sporem, że w przedmiotowej sprawie nie miały zastosowania zwolnienia, o których mowa w ust. 1 lit. a/-e/ tego przepisu. Kwestią sporną było natomiast, czy przewóz wykonywany przez skarżącego można zakwalifikować, jako przewóz pojazdów uszkodzonych, o których mowa w art. 7 ust.1 lit. f/ przedmiotowej umowy, a więc jako przewóz, na który nie jest wymagane zezwolenie.

Zdaniem Sądu strona, która chce skorzystać z wyjątku, o którym mowa w art. 7 umowy o międzynarodowych przewozach drogowych, powinna wykazać okoliczności wymienione w tym uregulowaniu (w rozpatrywanym przypadku, że wykonuje przewóz pojazdu uszkodzonego). Zarówno bowiem z art. 28 u.t.d., jak i z art. 6 umowy o międzynarodowych przewozach drogowych wynika, że zasadą jest wymóg legitymowania się stosownym zezwoleniem na przewóz ładunków. Zezwolenie to, o czym będzie mowa dalej, musi być okazane organom kontrolującym już na granicy RP. Zatem strona chcąc się uwolnić od wymierzenia kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia powinna wykazać, że w chwili kontroli nie musiała się takim zezwoleniem legitymować. Nie oznacza to oczywiście, że organ administracyjny może zrezygnować z dążenia do osiągnięcia celu zasady prawdy obiektywnej. Organy nie są zwolnione z własnej oceny przedłożonego przez stronę materiału (wskazywanych okoliczności) pod kątem jego spójności, wiarygodności i zgodności z pozostałymi dowodami. W przypadku zatem stwierdzenia niespójności czy wątpliwości, co do wiarygodności przedłożonego przez stronę dowodu, organ zobowiązany jest do weryfikacji włączonych do postępowania dowodów i wyjaśnienia wszelkich wątpliwości. Należy też zauważyć, że zgodnie z art. 12 umowy o międzynarodowych przewozach drogowych zatytułowanym "Kontrola", zezwolenia i inne dokumenty wymagane stosownie do postanowień niniejszej umowy oraz prawa wewnętrznego powinny znajdować się w pojeździe i być okazywane na każde żądanie organów kontrolnych. Przepis ten koreluje z art. 87 ust. 1 i ust. 1 pkt 3 lit. a u.t.d., zgodnie z którym podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obwiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli dokumenty wymienione w ust. 1 art. 87 u.t.d., a ponadto wykonując przewóz drogowy rzeczy odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym. Uregulowanie to nie stoi w sprzeczności także z art. 28a. 1 u.t.d., w myśl którego zagraniczny podmiot wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany wypełnić blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1, najpóźniej przed wjazdem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu samochodowego, którym przewóz ten jest wykonywany. W przypadku niewypełnienia lub nieprawidłowego wypełnienia blankietu zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1, przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia (ust. 2 ww. przepisu). Kierujący pojazdem samochodowym wykonującym międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany posiadać w pojeździe i okazywać na żądanie uprawnionych osób blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1. W przypadku nieokazania podczas kontroli tego dokumentu, międzynarodowy przewóz drogowy uznaje się za wykonywany bez zezwolenia (ust 3 ww. art. 28 u.t.d). Skoro zatem zagraniczny podmiot wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany wypełnić blankiet zezwolenia jeszcze przed wjazdem na terytorium RP, to również na ten moment (najpóźniej przed wjazdem na terytorium RP) musi wykazać, że jest zwolniony od wymogu posiadania przedmiotowego zezwolenia. Nie ma sporu, co do tego, że w postanowieniach wzmiankowanej umowy o międzynarodowych przewozach drogowych nie ma legalnej definicji pojazdów uszkodzonych.

W ocenie organu odwoławczego okazane podczas kontroli dokumenty nie były wystarczające do uznania, że przewożony pojazd był uszkodzony w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit f Umowy.

W szczególności, zdaniem tegoż organu, nie świadczy o tym treść zgłoszenia wywozowego [...]. na podstawie którego przewożony był rzeczony pojazd, gdzie w polu ’’Opis towaru" zadeklarowano samochód osobowy używany. Z kolei okazana podczas kontroli kopia umowy kupna-sprzedaży, sporządzonej odręcznie w j. niemieckim, zawierała zapis "Motorchaden getribechade" (poprawny zapis to "Motorschaden getribeschade"), co w wolnym tłumaczeniu oznacza "uszkodzenie silnika, uszkodzenie przekładni". Z uwagi jednak na to, że zapis obarczony był błędami w pisowni za prawidłowe uznano czynności organu I instancji, który poddał badaniu wiarygodność przedstawionej umowy w części dotyczącej stanu technicznego pojazdu, wzywając przewoźnika do przedstawienia dokumentów potwierdzających w sposób jednoznaczny, ze przedmiotowy pojazd w dniu przeprowadzania kontroli był uszkodzony. Przedłożone w odpowiedzi na wezwanie zaświadczenie wydane przez Pana SA wraz z urzędowym tłumaczeniem na j. polski nie pozwoliło na dokonanie jednoznacznych ustaleń co do stanu pojazdu. W zaświadczeniu stwierdzone zostało tylko, że pojazd poddany był pracom remontowym.

Z kolei wezwanie organu I instancji skierowane do podmiotu, który wystawił przedmiotowe zaświadczenie o udokumentowanie przeprowadzonych prac remontowych, pozostało bez odpowiedzi. Oceniając tą sytuacje organ odwoławczy stwierdził, że faktem jest, iż wezwanie sporządzone zostało w j. polskim, co mogło stanowić utrudnienie w jego realizacji. Niemniej jednak Skarżący miał wiedzę o realizacji wspomnianej czynności procesowej i mógł przyczynić się do uzupełnienia akt sprawy o dodatkowe informacje/dokumenty związane z naprawą pojazdu, zwłaszcza że uzyskał już wcześniej zaświadczenie o naprawie pojazdu. W świetle powyższego, przytoczoną w skardze argumentację ocenił jako nieskuteczną próbę podważenia prawidłowości ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Jak już akcentowano wyżej, w realiach niniejszej sprawy, to na Skarżącym ciążył obowiązek wykazania w sposób niebudzący wątpliwości, że wykonywał przewóz pojazdu uszkodzonego. Zdaniem organu odwoławczego treść umowy kupna-sprzedaży, której wiarygodność nie została potwierdzona, w powiązaniu ze zgłoszeniem wywozowym, w którym wskazano, że przedmiotem wywozu jest pojazd używany, nie daje dostatecznych podstaw do przyjęcia, iż poddany kontroli przewóz podlega zwolnieniu z obowiązku posiadania zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1 u.t.d. Podstaw takich nie daje również podnoszona przez skarżącego okoliczność, że pojazd był małej wartości, posiadał duży przebieg i przewożony był na lawecie.

Analizując materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych, Sąd doszedł do wniosku, że nie daje on wystarczających podstaw do stwierdzenia, że skarżący nie dokonywał międzynarodowego przewozu drogowego pojazdu uszkodzonego, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt f ustawy.

W przedłożonym w procedurze tranzytowej zgłoszeniu MRN dotyczącym przewożonego pojazdu faktycznie nie było zapisu, że ww pojazd jest uszkodzony. Jednakże w umowie sprzedaży, wpisanej w zgłoszeniu MRN, wpisano (z błędem gramatycznym) w języku niemieckim uszkodzenie silnika, uszkodzenie przekładni. Wątpliwości organu co do stanu przewożonego pojazdu powstały na skutek literówek w odręcznej adnotacji na umowie – uszkodzenie silnika, uszkodzenie przekładni. Organ nie wyjaśnił co, oprócz literówek wzbudziło jego wątpliwości co do wiarygodności tego zapisu. Zdaniem Sądu same literówki w żadnym razie nie mogą być powodem podważenia wiarygodności zapisów umowy. Akcentowanie przez organy, że inkryminowany zapis sporządzono pismem ręcznym, wobec sporządzenia ręcznym pismem (na druku) całej umowy jest bez znaczenia.

Racje ma skarżący zauważając, że przewóz nieuszkodzonego samochodu za kilkaset euro z Niemiec na Ukrainę na lawecie byłby oczywiście nieekonomiczny. Uszkodzenie silnika i przekładni jest ponadto tym bardziej prawdopodobne, że przewożony samochód miał 395 000 km przebiegu.

W okolicznościach sprawy zdaniem Sądu doszło do przerzucenia ciężaru dowodu ze skarżącego na organ jeżeli chodzi o wykazanie okoliczności z art. 7 ust. 1 pkt f umowy.

Skarżący legitymował się umową sprzedaży, opisan...ą w zgłoszeniu MRN, z której uszkodzenie pojazdu jednoznacznie wynikało. Jeżeli organ zakwestionował zapisy umowy, winien wykazać za pomocą wszelkich środków dowodowych, że pojazd nie był uszkodzony, czego jednak nie uczynił.

Zdaniem Sądu wszelkie dokumenty napraw pojazdu sporządzone po dacie kontroli nie mogą stanowić dowodu w sprawie Jakkolwiek dokument o naprawie określonych defektów przewożonych pojazdów dotyczy stanu technicznego tych samochodów na dzień wykonywanych napraw (już po kontroli) i nie wynika z niego, że uszkodzenia te były aktualne na moment kontroli przeprowadzonej na granicy RP.

Zarzuty skargi dotyczące naruszenia w tym zakresie art. 7 i 7a § 1 k.p.a. są bezprzedmiotowe.

Zgromadzony dotychczas materiał dowodowy nie pozwala na uznanie przez organy, że sporny przewóz dotyczył przewozu pojazdów nieuszkodzonych. W związku z powyższym organy uznając na podstawie zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy materiału dowodowego, że Skarżący dokonał przewozu pojazdów nieuszkodzonych, uchybiły zasadzie swobodnej oceny dowodów, naruszając art. 80 K.p.a. Naruszenie powyższych przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy ponieważ na tej podstawie organy uznały, że w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 7 ust. 1 lit. f Umowy, a Skarżący obowiązany był do posiadania w trakcie przewozu zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1, art. 28a ust. 1 u.t.d. i art. 6 ust. 1 Umowy. Brak tego zezwolenia w okolicznościach, w których nie ma zastosowania art. 7 ust. 1 lit. f Umowy, przesądził w niniejszej sprawie o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 12 000 złotych.

Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni powyższe rozważania Sądu i podejmie ewentualnie działania w celu uzupełnienia materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie, czy przedmiotem spornego przewozu były pojazdy uszkodzone, czy nieuszkodzone celem rozstrzygnięcia, czy w sprawie miał zastosowanie art. 7 ust. 1 lit. f Umowy.

Z uwagi na powyższe, Sąd w myśl art.145 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.