Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1335/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136,  art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2014 r. sprawy ze skarg L.L. i I. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargi.


UZASADNIENIE

Umową sprzedaży (akt notarialny) Rep. [...] z dnia [...] listopada 1975 r., zawartą na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.), Skarb Państwa nabył od J. i L. małż. K. nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], składającą się z niezabudowanej działki gruntu nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, pochodzącą z księgi wieczystej [...] dawny [...] dział "[...]", wchodzącą w skład nieruchomości objętej zbiorem dokumentów [...].

Nabycia dokonano pod budowę osiedla mieszkaniowego z usługami i lokalizację ulic miejskich w rejonie zespołu mieszkaniowego "[...]", co wynika z okazanej do ww. aktu notarialnego decyzji lokalizacyjnej nr [...] z dnia [...] czerwca 1973 r., wydanej przez Wydział Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej miasta W. ustalającej lokalizację osiedla mieszkaniowego z usługami "[...]".

Wnioskiem z dnia 18 grudnia 2000 r. J. K. oraz L. K. i I. L. wnieśli o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, która nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. orzeczono o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 (działka pochodziła z wywłaszczonej działki nr [...] z dawnego obrębu [...]), na rzecz J. K., L. K. i I. L.

W dniu 28 kwietnia 2011 r., ww. nawiązując do poprzednio złożonego wniosku z dnia 18 grudnia 2000 r., wystąpili o zwrot dalszej części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawniej jako działka [...] z obrębu [...].

Starosta W., decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...], orzekł zwrot na rzecz ww osób, projektowanej działki nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m² oraz projektowanej działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m².

Na skutek odwołania Prezydenta miasta W. i Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "[...]" Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Starosta [...] ponownie rozpatrując sprawę decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...], orzekł o zwrocie L. K. i I. L. działki nr [...] o powierzchni [...] m² i działki nr [...] o powierzchni [...] m². Jednocześnie orzekł o zwrocie na rzecz miasta W. łącznej kwoty [...] zł stanowiącej wartość zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości powiększonego o poniesione nakłady.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowo-Budowlana "[...]" oraz Prezydent miasta W. Odwołujący podnieśli, że zrealizowano cel nabycia ww. nieruchomości w postaci infrastruktury inwestycji osiedla [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił L. K. oraz I. L. zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości tj. działek o nr [...]i nr [...], położonych w W. przy ulicy [...]. Zdaniem organu odwoławczego cel wywłaszczenia (nabycia) na ww. działkach został spełniony. Organ wskazał, że po wywłaszczeniu ww. działki służyły jako dojazd i zaplecze budowy osiedla (zwłaszcza bloków przy ul. [...]). Potwierdzeniem jest zdjęcie lotnicze z 1982 r., z którego wynika, że na działce o nr [...] znajdowała się grupa kontenerów, służących gromadzeniu i usuwaniu materiałów z pobliskich ukończonych już bloków wielomieszkaniowych i obustronnej rozbudowie osiedla. Natomiast ze zdjęcia lotniczego z 1987 r. wynika, że na przedmiotowej działce istniała zieleń-trawnik, ograniczony trójstronnie ciągami pieszo-jezdnymi, zdewastowany wskutek komunikacyjnego używania działki nr [...], do przejścia-pasów ul. [...]. Organ wskazał również, że w 1990 r. działka nr [...] ograniczona ciągami pieszo-jezdnymi używana była jako parking samochodowy. Natomiast od 1992 r. działka ta służy mieszkańcom jako urządzony parking społeczny (zorganizowany spółdzielczo) na potrzeby osiedla.

Organ odwoławczy podniósł również, iż działka nr [...] służyła jako zaplecze do budowy i funkcjonowania pawilonów i szkoły, których rozbudowę obrazują zdjęcia z 1987 i 1990 r., a ze zdjęcia lotniczego z 1997 r., wynika, że działka ta jest nadal używana pod miejsca parkingowe ogólnodostępne, drogę wewnętrzną dojazdową do pawilonów oraz szkoły, a w częściach bocznych stanowi zieleń i ciągi piesze od strony ulicy [...] oraz ulicy [...].

Zdaniem organu odwoławczego wywłaszczone działki wkomponowano w osiedle mieszkaniowe [...], którego typowymi przejawami są parking, zieleń, oraz ciągi pieszo-jezdne. Uwzględniając kształt i położenie działki nr [...]; pierwotne użycie działki pod zaplecze budowy osiedla i ciągi piesze odpowiadało konieczności jej nabycia i realizacji osiedla. Także usytuowanie działki nr [...] między: ulicą [...], blokiem przy [...], szkołą i pawilonem wymuszały jej wykorzystanie przy budowie bloków, obiektów usługowo-handlowych i oświatowych. Tym samym późniejsze typowe formy osiedla mieszkaniowego jakimi są parking, dojazdy, chodniki i zieleń realizują cel z umowy, którego nie można jednoznacznie sprecyzować wobec braku dokumentacji poprzedzającej akt wywłaszczenia.

Organ odwoławczy wskazał także, że organ pierwszej instancji nie dokonał oceny sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego, bezkrytycznie przyjmując jego prawidłowość. Natomiast zdaniem Wojewody operat nie został sporządzony prawidłowo. Po pierwsze biegła nie uzasadniła aktualizacji operatu, a dokonana w sprawie aktualizacja operatu w rzeczywistości stanowi nowy operat. Po drugie biegła błędnie zastosowała art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto zdaniem organu odwoławczego rozliczenie zwrotu nieruchomości jest niespójne: beneficjentów zwrotu obciążono wzrostem wartości działek, który nie dotyczy celu nabycia, a jednocześnie wartość działki o nr [...] zaniżono współczynnikiem korekcyjnym. Przy czym biegła sporządzając operat oparła się w części o zbyt odległe w czasie transakcje, jak również o transakcje gdzie powierzchnia nieruchomości przyjęta do oceny znacznie różni się od powierzchni przedmiotowej działki.

Wojewoda [...] zauważył, że za cel nabycia trzeba uznać budowę osiedla mieszkaniowego z usługami [...] w zakresie lokalizacji nr [...] z dnia [...] czerwca 1973 r. Zdaniem organu skoro nie znaleziono planu realizacyjnego trzeba poprzestać na treści aktu sprzedaży z [...] listopada 1975 r.

Zdaniem Wojewody protokół nr [...] posiedzenia Rady Technicznej przy S. Zarządzie Rozbudowy Miasta z dnia [...] sierpnia 1975 r. oraz protokół nr [...] Rady Techniczno-Ekonomicznej [...] z [...] czerwca 1975 r są ogólne i dowodzą, że plany wielokrotnie zmieniano wielopłaszczyznowo opiniowano i ujednolicano, a utrwalono dopiero po nabyciu nieruchomości. Zatwierdzenie planu realizacyjnego Centrum Handlowo-Usługowego [...] dopiero [...] sierpnia 1977 r. wyklucza zatem aby pawilony [...] szczegółowo dyslokowano już w 1975 r., jak założył organ I instancji.

W opinii Wojewody [...], terminy wskazane w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczą tylko zaniechanej inwestycji. Natomiast osiągnięcia celu nabycia, nie niweczy rzekome opóźnienie jego realizacji (zwłaszcza przed 1998 r.) Artykuł 137 ww. ustawy normuje zbędność tylko, gdy "pomimo" upływu terminów cel nie został zrealizowany. Zwrot "Pomimo upływu terminu" zakłada bezskuteczny jego upływ tj. brak zrealizowanego celu w dniu wniosku (terminy ekspirowaly a jednocześnie organ orzekający nadal stwierdza, że cel wciąż nic jest osiągnięty). Dlatego nieruchomość nie stała się zbędna, jeżeli cel zrealizowano pomimo, że upłynął termin 7 lub 10 letni. Inaczej konieczna byłaby nawet kilkudziesięcioletnia ocena terminu realizacji celu, bezspornie osiągniętego. Zwrot działek używanych na cel od lat, tylko dlatego, że realizację rozpoczęto w 8' lub ukończono w 11' roku po nabyciu, byłby irracjonalny i sprzeczny z zasadą stabilności (pewności prawnej) Tym bardziej dotyczy to niniejszej sprawy, gdy cel bezspornie i do dzisiaj jest kontynuowany sprzed 1998r. (gdy wprowadzono krótszy termin) i bez wątpienia był osiągnięty przed złożeniem wniosku o zwrot w 2011 r.

Podniósł przy tym, że osiedle mieszkaniowe jest inwestycją etapową i długotrwałą, a bezspornie zostało ogólnie rozpoczęte w terminie i efektywnie ukończone. Działki nr [...] i [...] nie stały się zbędne wobec urządzenia po 1985r. miejsc parkingowych, zieleni, drogi, chodników, placu zabaw. Zresztą wcześniej działki stanowiły dojazdy i bazy dla dużej ukończonej inwestycji, a także zieleń osiedla.

Zważywszy na powyższe organ odwoławczy stwierdził, że zwrot działek nr [...] i [...] jest nieuprawniony, gdyż zrealizowano cel wywłaszczenia tj. dojazd i zaplecze budowy, a później zieleń, chodniki, plac zabaw, parkingi, droga do sklepów, bloku, szkół i przedszkola służyły osiedlu mieszkaniowemu [...] zgodnie z lokalizacją nr [...] z dnia [...] czerwca 1973 r. Ponadto w ocenie organu odwoławczego nie należy wywodzić zbędności celu wywłaszczenia z rzekomego naruszenia terminów, wprowadzonych dopiero w art. 137 ww. ustawy.

Mając to wszystko na uwadze, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty W., odmawiając zwrotu działek nr [...] i nr [...].

Skargi na powyższą decyzję złożyła reprezentowana przez radcę prawnego I. C. – L. K. oraz I. L. reprezentowana przez radcę prawnego T. F., który skargę wniósł również jako pełnomocnik L. K.

W pierwszej ze skarg wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie:

- art. 6, 7 k.p.a. polegające na dowolnej interpretacji przepisów prawa materialnego oraz naruszenie zasady rzetelnego działania organu administracji publicznej, art. 8 k.p.a. przez niezrozumiałe uzasadnienie decyzji i nielogicznych wywodach podważających zaufanie obywateli do władzy publicznej, art. 75 k.p.a. przez naruszenie zasady równiej mocy środków dowodowych, art. 77 § 1 k.p.a. przez dowolne, wybiórcze i chybione rozpatrzenie materiału zebranego w sprawie, art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie okoliczności za udowodnione na podstawie wybiórczo przeanalizowanego materiału dowodowego;

- obrazę przepisów prawa materialnego przez niezastosowanie przepisu art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami do stanu faktycznego niniejszej sprawy.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że dla Wojewody istotą celu wywłaszczenia nie jest określenie jaki był zamiar zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości, co oznacza ustalenie celu wywłaszczenia na dzień wywłaszczenia tj. [...] listopada 1975 r. ale okoliczność, że plany zagospodarowania tej nieruchomości były zmieniane po dacie wywłaszczenia. Zarzucono organowi odwoławczemu brak przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.

Skarżąca wskazała także, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody [...], iż okoliczność wydania decyzji z dnia [...] października 1976 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego przesądza o tym, że dowód ten nie może stanowić o zamierzeniu inwestycyjnym na tym terenie w rozumieniu celu wywłaszczenia. Zarzuciła Wojewodzie schematyczne podejście do zgromadzonych dowodów polegające na przyjęciu, że to co pojawiło się w obrocie prawnym po dacie wywłaszczenia tj. po dniu [...] listopada 1975 r. nie może stanowić dowodu w sprawie jest w jej oceni ignorowaniem zasady prawdy obiektywnej oraz przepisu art.75 k.p.a.

Ponadto w skardze wskazano, że dla oceny celu wywłaszczenia nie jest konieczne ustalenie, czy plan realizacyjny powstał czy nie. Dla określenia celu wywłaszczenia ważne jest ustalenie jakie były plany inwestycyjne dla wywłaszczanego terenu w dacie wywłaszczenia. Zatem również dokumenty powstałe w trakcie prac nad planem realizacyjnym i stanowiące podstawę wydana następnie decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego stanowią dowód na okoliczność celu wywłaszczenia. Celem postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest ustalanie co było wiążącym celem wywłaszczenia i czy był to cel niezmienny, ale co było tym celem w dacie wywłaszczenia. Inne rozumienie przedmiotu postępowania stanowi zdaniem skarżącej niedopuszczalną spekulację urzędniczą.

Skarżąca wskazała także, że Wojewoda zobowiązany był ocenić, czy w dniu [...] listopada 1975 r. istniał projekt zagospodarowania, w rozumieniu ówczesnych prac nad planem zagospodarowania, a nie na ile on się zmieniał. Zarzuciła również przekroczenie przez Wojewodę granic swobodnej oceny dowodów w zakresie odczytania zdjęć lotniczych obrazujących sposób zagospodarowania działki w latach 1982 i 1987. W jej ocenie organ przypisując sobie prawo do interpretowania zdjęć lotniczych tym samym zakwestionował opinię biegłego fotogrametry.

Skarżąca podniosła również zarzut naruszenia prawa materialnego przez niestosowanie przez Wojewodę reguł zwrotu wywłaszczonych nieruchomości zgodnie z przepisem art.136 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami i powoływanie się na "obecną" wykładnię przepisu art. 137 tej ustawy. Przepis ten wykładając literalnie określa zbędność stosując kryterium terminu zagospodarowania nieruchomości wywłaszczonej, nawet uwzględniając ostatnie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r.- sygn. akt P 38/11. W ocenie skarżącej Wojewoda [...] zakwestionował powszechnie stosowaną wykładnię przepisu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami powołując się na przepis art. 2 i 165 Konstytucji RP czym naruszył normę przepisu art. 6 k.p.a. który reguluje zobowiązanie działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa.

Reasumując skarżąca zarzuciła błędne ustalenie celu wywłaszczenia i konsekwentnie niewłaściwe stosowanie przepisu art. 137 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami przez ignorowanie terminu dla uznania rozpoczęcia realizacji celu wywłaszczenia.

W drugiej ze skarg kwestionowanej decyzji zarzucono:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 136 § 1 i § 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1074 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), poprzez całkowicie nieuprawnione przyjęcie, że:

a) prawidłowa wykładnia tych przepisów pozwala na twierdzenie, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości miarodajny jest tylko ogólnie określony cel w umowie wywłaszczeniowej, którym w niniejszej sprawie jest budowa osiedla mieszkaniowego z usługami, bez potrzeby jakiegokolwiek uszczegółowienia tak ogólnie określonego celu. Bez znaczenia natomiast dla oceny celu wywłaszczenia pozostają według Wojewody takie okoliczności, że w dacie zawierania umowy wywłaszczeniowej według Wojewody nie istniał plan realizacyjny dla osiedla, zaś taki plan sporządzono dopiero po roku od zawarcia umowy wywłaszczeniowej. Takie stanowisko Wojewody jest pozbawione podstaw prawnych zarówno w świetle orzecznictwa jak i literatury prawniczej, gdzie jednoznacznie wskazuje się na konieczność konkretyzowania celów wywłaszczenia;

b) cel wywłaszczenia - budowa osiedla mieszkaniowego z usługami - został osiągnięty na spornych działkach w sytuacji konkretyzacji tego celu w planie realizacyjnym przyjętym w odstępie roku po zawarciu umowy wywłaszczeniowej pod zabudowę kubaturową, przy czym sporne działki, co w sprawie nie jest kwestionowane, przez okres kilkunastoletni były wykorzystywane pod nieuporządkowane składowisko różnych materiałów, w tym odpadów pobudowlanych a następnie pod dzikie, samowolne zajmowanie terenu przez mieszkańców w celu ustawiania obiektów budowlanych (tzw. baraków) służących celom gospodarczym i parkowania samochodów. Porastanie również terenu trawą, czego nie można określić jako tworzenie obszarów zieleni uporządkowanej /zorganizowanej/, porozjeżdżanych samochodami i poprzecinanych ścieżkami wydeptanymi przez mieszkańców, niezależnie od tego dokąd prowadziły te ścieżki, w żadnym razie nie mogą być traktowane jako wykorzystane na cel budowy osiedla mieszkaniowego z usługami, nawet bez względu na to co zapisano w planie realizacyjnym. Istotne jest również, że absolutnie błędnie organ odwoławczy ocenił fakt "zorganizowania" przez mieszkańców w 1992 r. strzeżonego, ogrodzonego i oświetlonego parkingu

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071, ze zm. - w dalszej części skargi "k.p.a.") poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, koniecznego do oceny celu wywłaszczenia jak też osiągnięcia tego celu.

Wobec powyższego skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono stan faktyczny sprawy oraz argumentację mającą przemawiać za zasadnością skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skargi nie są zdaniem Sądu zasadne.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że istotą postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości jest ustalenie zbędności tych nieruchomości na cel, na jaki zostały one wywłaszczone.

Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Nieruchomość – stosownie do art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Zbędność nieruchomości wywłaszczonej, skutkującą jej zwrotem byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercom, ustawodawca związał zatem z realizacją celu - w określonym ustawą terminie – dla którego nieruchomość została wywłaszczona.

Cel ten musiał być jednak, w ocenie Sądu, określony najpóźniej do dnia wnioskowania o wywłaszczenie, skoro według art. 15 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94, ze zm.) – stanowiącej podstawę wywłaszczenia nieruchomości w rozpatrywanej sprawie – cel wywłaszczenia z uzasadnieniem konieczności nabycia nieruchomości na ten cel należało wskazać we wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, a do wniosku należało dołączyć zaświadczenie o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej. Wiążącego ustalenia celu wywłaszczenia dokonywano natomiast w decyzji o wywłaszczeniu lub w umowie zawartej w formie aktu notarialnego ( jak w niniejszej sprawie) ponieważ dopiero w wyniku uzyskania przez decyzję waloru ostateczności lub w dniu podpisania umowy , następowały skutki odebrania prawa własności nieruchomości dla realizacji tego celu.

Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 17 maja 2010 r., sygn. I OSK 1025/09, że określenie celu wywłaszczenia także po jego wykonaniu mogło być traktowane jedynie, jako zmiana celu, skoro od jego określenia we wniosku o wywłaszczenie uzależnione było wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.

Tym samym dla oceny zbędności nieruchomości lub jej części na cel wywłaszczenia - w ramach art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami - nie mają znaczenia rozstrzygnięcia administracyjne lub jakiekolwiek inne dokumenty określające sposób zagospodarowania nieruchomości wywłaszczonej, jeżeli zostały wydane po dniu, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna lub doszło do podpisania umowy w oparciu o przepisy ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r..

Słusznie więc Wojewoda [...] stanął na stanowisku, że plany realizacyjne zagospodarowania omawianego terenu z dnia [...] października 1976 r. oraz z dnia [...] sierpnia 1977 r. nie mają żadnego znaczenia w rozpatrywanej sprawie, skoro powstały po dacie zawarcia umowy wywłaszczeniowej podpisanej w dniu [...] listopada 1975 r. Z tego względu organ II instancji zasadnie wskazał, że prawidłowa ocena zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia może być dokonana wyłącznie w oparciu o dokumenty, które powstały przed wywłaszczeniem i stanowiły podstawę do jego wydania.

Wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2014 r. uchylającą decyzję Starosty W. o zwrocie L. K. i I. L. części nabytej na warunkach wywłaszczenia nieruchomości położonej w W. w dzielnicy [...] przy ul. [...] projektowanej jako działka o powierzchni [...] m2 w obrębie [...] oraz jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie [...], Wojewoda [...] stanął na stanowisku, że celem wywłaszczenia dokonanego umową z dnia [...] listopada 1975 r. była budowa osiedla mieszkaniowego wraz z usługami. Organ II instancji wywiódł powyższe z treści umowy, w której jako podstawę nabycia nieruchomości przywołano decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 1973 r. o ustaleniu lokalizacji osiedla mieszkaniowego z usługami "[...]" na terenie położonym na terenie [...] w granicach oznaczonych na szkicu sytuacyjnym załączonym do decyzji.

Organ ustalił także, że w aktach sprawy nie ma żadnego innego dokumentu, który uściślałby planowane na tych działkach inwestycje w dniu wywłaszczenia. Podkreślił, jak wskazano wyżej, że wskazane przez Starostę [...] dokumenty wytworzone po dniu zawarcia umowy wywłaszczeniowej, na które powołują się także skarżące są nieprzydatne dla ustalenia celu wywłaszczenia.

Wbrew stanowisku Starosty [...], także Sąd orzekający w sprawie podziela pogląd organu II instancji, że jedynym, konkretnym i weryfikowalnym celem nabycia będących przedmiotem postępowania nieruchomości, była budowa osiedla mieszkaniowego wraz z usługami, a nie szczegółowo opisane pawilony usługowe, których ostateczne usytuowanie na gruncie nastąpiło w drodze zatwierdzenia planów realizacyjnych zagospodarowania omawianego terenu z dnia [...] października 1976 r. oraz z dnia [...] sierpnia 1977 r.

Dokumenty projektowe odnoszące się do realizacji inwestycji w postaci budowy osiedla wraz z usługami, tj. protokoły, materiały planistyczne, plansze oraz inne o, których mowa w treści obu decyzji, skoro nie znalazły odzwierciedlenia w dokumentach planistycznych w dacie zawarcia umowy wywłaszczeniowej z dnia [...] listopada 1975 r. uznać należy za nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Wobec powyższego uznać należy, że Wojewoda [...] prawidłowo ustalił, że cel dokonanego wywłaszczenia na działkach nr [...] i [...], którym była budowa osiedla mieszkaniowego wraz z usługami, został osiągnięty.

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, na uwagę zasługuje przede wszystkim fakt, że budowa dużego osiedla mieszkaniowego z natury rzeczy jest rozłożona w czasie i przebiega etapami. Na inwestycję jaką stanowiło wybudowanie Osiedla Mieszkaniowego [...] złożyło się wybudowanie nie tylko budynków mieszkalnych, usługowych, urządzeń towarzyszących ale także ciągów komunikacyjnych, parkingów, terenów rekreacyjnych, sportowych jak i zieleni osiedlowej. Ich łączne istnienie stanowi integralną całość, której funkcjonowanie z wyłączeniem, któregoś z wymienionych elementów nie byłoby możliwe.

Obydwie omawiane działki po wywłaszczeniu służyły jako dojazd i zaplecze budowy osiedla. Od samego początku stanowiły niekwestionowaną część infrastruktury osiedlowej wpisując się, w miarę realizacji całej inwestycji, w potrzeby jej kontynuowania. W początkowym okresie budowy stanowiły jej naturalne zaplecze w postaci placu budowy oraz dojazdów do powstających obiektów.

Na działce [...] ustawione zostały kontenery na materiały budowlane co wynika ze zdjęcia lotniczego wykonanego w 1982 r. Z kolei zdjęcie z 1987 r. dokumentuje istnienie na tej działce trawnika. Od 1990 r. teren działki użytkowany był do parkowania samochodów, a od 1992 r. zorganizowany był na niej parking, wnioskowany co prawda inicjatywą społeczną , ale urządzony w ramach terenu osiedla i zasilany w ramach jego infrastruktury .

Podobnie w odniesieniu do działki nr [...] podkreślenia wymaga, że stanowiła ona zaplecze do prowadzonej budowy osiedla jak również funkcjonowania pawilonów i szkoły, których rozbudowę obrazują zdjęcia z 1987 r. i 1990 r.. Ze zdjęcia lotniczego wykonanego w 1997 r. wynika, że w tej dacie na działce znajdowały się miejsca parkingowe, droga wewnętrzna prowadząca do pawilonów oraz szkoły, jak również zieleń i ciągi ulic [...].

Mając wskazane fakty na uwadze organ II instancji trafnie uznał, że wymienione funkcje omawianych działek, realizowane na przestrzeni lat, stanowią wręcz modelowy przykład infrastruktury osiedlowej, a w konsekwencji są dowodem, że cel umowy wywłaszczenia zawartej w dniu [...] listopada 1975 r. w postaci budowy osiedla mieszkaniowego wraz z usługami został na nich zrealizowany.

Skoro umowa wywłaszczeniowa zawarta z właścicielami nieruchomości popisana została w dniu [...] listopada 1975 r. z powołaniem się na potrzebę budowy osiedla mieszkaniowego wraz z usługami, a plan realizacyjny tego osiedla nie został przed wywłaszczeniem sporządzony aby uściślić konkretne przeznaczenie wywłaszczonych działek, to brak jest uzasadnienia do ustalenia, że cel wywłaszczenia nie został osiągnięty z tej przyczyny, że na działkach urządzona jest infrastruktura osiedlowa, a nie pawilony usługowe , które skonkretyzowano w planach dopiero po dniu zawarcia tej umowy. To zaś wyklucza zadośćuczynienie żądaniu zwrotu zgłoszonemu przez skarżące.

Podkreślenia wymaga także, że zorganizowanie przestrzeni na obydwu omawianych nieruchomościach istniało w dniu złożenia wniosku skarżących o ich zwrot na podstawie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz jak trafnie podniósł Wojewoda przed wprowadzeniem terminu z art. 137 ust 1 pkt 1 tej ustawy. Wniosek ten wypływa z analizy dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Twierdzenie skarżących, że poczynione inwestycję są spóźnione w kontekście treści art. 137 ust 1 pkt 1 nie jest trafne.

Odnosząc się do terminów określonych w art. 137 ust. 1 ugn trzeba wskazać,

że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 13 marca 2014 r. sygn. P 38/11 stwierdził, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku TK wskazał, że zgodnie z sentencją wyroku, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia.

W świetle powyższego, w sprawie tej, podnoszona w skargach kwestia terminów, określonych w art. 137 ugn, nie może mieć żadnego znaczenia (v. wyrok NSA z dnia 28 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1858/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Trafnie organ przyjął bowiem, że cel nabycia nieruchomości będącej przedmiotem sprawy został przez inwestora zrealizowany przed wprowadzeniem terminu 7 lat dla rozpoczęcia inwestycji

i 10 lat dla jej zakończenia.

Z powyżej wskazanych przyczyn argumenty obu skarg nie mogą być uwzględnione. Twierdzenia odnoszące się do niezastosowania przez organy przeprowadzające wywłaszczenie przepisów o czasowym zajęciu nieruchomości, w zakresie w jakim doszło do czasowego wykorzystania obu działek na potrzeby realizacji budowy i jej zaplecza, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie mają żadnego zastosowania. Wskazana instytucja prawna uregulowana w odrębnych przepisach pozostaje bez jakiegokolwiek związku z dokonanym wywłaszczeniem umownym.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. Wojewoda [...] wydając kontrolowane orzeczenie dysponował prawidłowo zgromadzonym materiałem dowodowym, który trafnie ocenił w ramach przysługującego mu uprawnienia do swobodnej oceny dowodów. Ocena ta znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa i nie nosi cech dowolności. To wyklucza natomiast zarzut naruszenia art. 21 i 64 Konstytucji RP. Treść uzasadnienia decyzji organu II instancji przeczy także zarzutowi, że jest ono niezrozumiałe i zawiera nielogiczne wywody, a w konsekwencji podważa zaufanie obywateli do władzy publicznej oraz narusza zasady równej mocy środków dowodowych. Samo bowiem dokonanie oceny odmiennej niż organ I instancji mieści się w ustawowych ramach stosowania art. 138 par. 1 pkt. 2 k.p.a.

Mając zatem na uwadze fakt, że ponad wszelką wątpliwość działki nr [...] i [...] nie stały się zbędne dla organizacji i prawidłowego wykorzystania przestrzeni osiedlowej w rozumieniu art. 136 u.g.n., Sąd uznał skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak na wstępie.