Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 115/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Emilia Lewandowska asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.) Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2007 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] marca 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz skarżącego [...] Sp. z o. o. z siedzibą w K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 115/07

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...] Minister Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...].

Uzasadniając zaskarżone rozstrzygnięcie Minister Budownictwa wskazał, co następuje.

Decyzją z dnia [...] września 2000 r. Nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność orzeczenia Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] października 1963 r. Nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w K. obręb [...] oznaczonej nr [...] [...], [...], [...] i [...] stanowiących własność Fabryki [...] [...]SA.

[...] Spółka z o.o. (dalej "wnioskodawca" albo "skarżący"), użytkownik wieczysty części wywłaszczonej nieruchomości wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2000 r., powołując się na art.145§1 pkt 4 i 5 k.p.a.

Postanowieniem z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] września 2000 r.

Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Minister Transportu i Budownictwa umorzył postępowanie wznowione postanowieniem z dnia [...] września 2003 r.

Wnioskodawca wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Rozpatrzywszy sprawę ponownie Minister Budownictwa utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2006 r., podnosząc, co następuje.

Wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2000 r. złożony został z przekroczeniem terminu wskazanego w art.148§2 k.p.a. (1 miesiąc od dnia dowiedzenia się o decyzji).

Wnioskodawca nabył prawo użytkowania wywłaszczonego gruntu od poprzedniego użytkownika wieczystego w dniu [...] kwietnia 2003 r.

Wcześniej jednakże, tj. w dniu 18 kwietnia 2003 r., podmiot którego wywłaszczono decyzją z dnia [...] października 1963 r., tj. Fabryka [...] [...] SA w likwidacji, złożył do księgi wieczystej nieruchomości (Kw nr [...]) wniosek o wpis ostrzeżenia o stwierdzeniu nieważności decyzji wywłaszczeniowej, dołączając decyzję z dnia 29 września 2000 r.

W świetle obowiązywania zasady jawności ksiąg wieczystych (art.2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz.U. z 2001, Nr 124 poz.1361 z późn.zm.) [...] Spółka z o.o. nie może zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej nieruchomości ani wniosków, o których uczyniono wzmiankę.

Wynika stąd, iż najpóźniej w dacie transakcji ([...] kwietnia 2003 r.) wnioskodawca powziął wiadomość o wydaniu decyzji z dnia [...] września 2000 r.

Złożenie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2000 r. w dniu 9 czerwca 2003 r. nastąpiło zatem po upływie miesiąca od dnia dowiedzenia się o decyzji przez wnioskodawcę (28 kwietnia 2003 r.).

W tej sytuacji zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania wznowionego postanowieniem z dnia [...] września 2003 r., co oznacza, iż rozstrzygająca w ten sposób decyzja Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] marca 2006 r. jest prawidłowa.

Skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. wniósł wnioskodawca, podnosząc, co następuje.

W świetle przepisów k.p.a. bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną nie rozpoczyna się w dniu, w którym strona mogła, czy też winna była zapoznać się z decyzją, ale w dniu, w którym to zapoznanie się faktycznie miało miejsce.

Niedochowanie przez stronę należytej staranności nie jest zatem przeszkodą do skutecznego żądania wznowienia postępowania.

Wbrew twierdzeniom organu wnioskodawca dowiedział się o wzmiance o wniosku dopiero w połowie maja 2003 r. w trakcie zasięgania informacji, czy rozporządzenie prawem użytkowania wieczystego na jego rzecz zostało uwidocznione w księdze wieczystej.

Ponadto zasady doświadczenia życiowego wskazują, iż gdyby, tak jak twierdzi organ, wnioskodawca wiedział o wzmiance o wniosku już w dacie zawierania transakcji, to do transakcji tej by nie przystąpił, zważywszy na jej znaczną wartość ([...]).

Konkludując wnioskodawca stwierdził, iż wprawdzie zamieszczenie w księdze wieczystej nieruchomości wzmianki o wniosku wyłączyło w stosunku do niego działanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, niemniej nie rozpoczęło automatycznie biegu terminu do żądania wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2000 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sąd rozpoznał skargę na decyzję Ministra Budownictwa na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 - zwanej dalej "p.p.s.a.").

Skargę należało uwzględnić, albowiem decyzję zaskarżoną, podobnie jak i decyzję ją poprzedzającą wydano z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu organy (Minister Transportu i Budownictwa a następnie Minister Budownictwa) przedwcześnie przyjęły, iż skarżący uchybił miesięcznemu terminowi do żądania wznowienia postępowania administracyjnego.

Z naruszeniem art.7 i 77§1 k.p.a. organy zaniechały ustaleń faktycznych koniecznych do stwierdzenia, w jakiej dacie skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji z dnia [...] września 2000 r.

Organ, do którego wpływa wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją administracyjną zobowiązany jest do zbadania, czy nie zachodzą przedmiotowe lub podmiotowe przeszkody do wznowienia postępowania i czy wniosek złożony został w terminie.

W niniejszej sprawie wniosek skarżącego spełniał niezbędne wymagania przedmiotowe i podmiotowe.

Przedmiotem wniosku skarżącego było bowiem prawidłowo żądanie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją administracyjną (art.145§1 k.p.a.).

Uznać należy także, iż wniosek o wznowienie postępowania złożył podmiot uprawniony.

Nie ulega wątpliwości, iż w dacie wydania decyzji z dnia [...] września 2000 r. skarżący nie posiadał jakiegokolwiek interesu prawnego legitymującego go do udziału w sprawie.

Legitymację taką posiadał bowiem wówczas jego poprzednik prawny, tj. ówczesny użytkownik wieczysty wywłaszczonego gruntu.

Przyjąć jednakże należy, iż wraz z nabyciem w dniu 28 kwietnia 2003 r. prawa użytkowania wieczystego od zbywcy (sukcesja syngularna) skarżący wstąpił również w przysługujące zbywcy uprawnienia procesowe związane z przedmiotem transakcji.

Skoro zatem zbywcy przysługiwało roszczenie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2000 r. na tej podstawie, iż pomimo posiadania interesu prawnego (wynikającego z faktu dysponowania prawem rzeczowym do gruntu) nie brał w nim udziału (z przyczyn od siebie niezależnych), to w to uprawnienie procesowe wstąpił wraz z nabyciem prawa użytkowania wieczystego skarżący.

Alternatywą byłoby bowiem przyjęcie, iż legitymowanym do żądania wznowienia postępowania mógłby być wyłącznie poprzedni użytkownik wieczysty, który to pogląd jest nie do przyjęcia z tego względu, iż wyzbycie się przez poprzednika prawnego skarżącego prawa użytkowania wieczystego spowodowało wygaśnięcie jego interesu prawnego w sprawie.

W tym miejscu podnieść należy brak możliwości uwzględnienia zarzutu podniesionego na rozprawie przed Sądem przez pełnomocnika uczestnika postępowania Fabryki [...], iż umowa zbycia prawa użytkowania wieczystego gruntu z dnia [...] kwietnia 2003 r. jest nieważna z uwagi na brak wymaganej prawem zgody statutowych organów zbywcy na powyższą transakcję. Uznanie danej czynności cywilnoprawnej (umowy) za nieważną jest bowiem możliwe wyłącznie w oparciu o stosowne orzeczenie sądu powszechnego. W sprawie niniejszej orzeczenia takiego brak.

Zasadniczym zagadnieniem do rozstrzygnięcia pozostaje zatem ustalenie, czy skarżący zachował termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Zgodnie z art.148§2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Przyjąć należy, iż to wnoszący o wznowienie postępowania administracyjnego ma obowiązek udowodnić, iż podanie wniósł przed upływem jednego miesiąca od dnia dowiedzenia się o decyzji.

Organ jednakże zobowiązany jest do weryfikacji twierdzeń wnioskodawcy i wyjaśnienia wszelkich wątpliwości, jakie przy tej okazji mogą się pojawić.

Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądowoadministracyjnego dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kodeksu nie jest konieczny fakt doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie nawet od źródła, z którego pochodzi informacja (wyrok NSA z dnia 10 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 622/05, publ. ONSAiWSA 2006/5/133).

Z treści art.148§2 k.p.a. wynika wprost, iż liczy się dzień, w którym strona dowiedziała się o decyzji, a nie dzień, w którym miała taką możliwość. Okoliczność, że strona nie dołożyła należytej staranności w celu zdobycia tej wiadomości, jest z punktu widzenia zachowania terminu bez znaczenia (wyrok NSA z dnia 14 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1662/97, publ. LEX 48730).

W ocenie Sądu dowiedzenie się przez skarżącego o wpisie do księgi wieczystej nieruchomości wzmianki o wniosku o wpis ostrzeżenia o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] września 2000 r. otwiera w stosunku do skarżącego bieg terminu, o którym mowa w art.148§2 k.p.a.

W postępowaniu administracyjnym nie zostało jednakże wyjaśnione, kiedy to dowiedzenie się miało miejsce.

Organy nie zweryfikowały twierdzenia skarżącego, iż o wzmiance o wpisie ostrzeżenia dowiedział się dopiero w połowie maja 2003 r.

W oczywisty sposób ustaleń w tym zakresie nie można zastępować, tak jak to zrobiły organy, powołaniem się na zasadę jawności ksiąg wieczystych.

Istnienie tej zasady nie stwarza bowiem żadnych domniemań odnośnie tego, kiedy dana osoba zapoznała się z treścią księgi wieczystej.

Słusznie wskazał skarżący, iż zasada ta wywołuje jedynie określone skutki w zakresie stosunków cywilnoprawnych (niezależnie od tego czy do zapoznania się zainteresowanego z treścią księgi wieczystej faktycznie doszło, czy też nie).

Teza organu, iż do zapoznania się przez skarżącego z treścią księgi wieczystej doszło najpóźniej w dniu zawarcia umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego winna była być potwierdzona stosownymi dowodami.

Dowodem takim mogła być w szczególności informacja z sądu wieczystoksięgowego, w którym udostępnienie księgi wieczystej skarżącemu musiało zostać odnotowane.

Z braku zgromadzenia dowodów tego rodzaju ocenę organów należy uznać za gołosłowną.

W tej zaskarżona decyzja, jak też decyzja ją poprzedzająca podlegają uchyleniu.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien zgromadzić dowody świadczące o tym, w jakiej dacie, przypadającej po zamieszczeniu w księdze wieczystej wzmianki o wniosku, skarżący z księgą tą się zapoznał.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145§1 ust.1 lit.c oraz art.152 oraz art.200 p.p.s.a.