Wyrok NSA, sygn. akt II SA 944/91
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1992-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 999
Powołane przepisy: article: art. 68
journal: Dz.U. 1982 nr 16 poz. 124
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze.
Teza: Odmowa wystąpienia przez okręgową radę adwokacką do Ministra Sprawiedliwości o zezwolenie na indywidualną praktykę adwokacką w miejscowości, w której nie ma zespołu adwokackiego, osobie, która jest adwokatem i której siedzibę wyznaczono w tej właśnie miejscowości, uniemożliwia adwokatowi realizację jego prawa do wykonywania zawodu.

TEZY

Odmowa wystąpienia przez okręgową radę adwokacką do Ministra Sprawiedliwości o zezwolenie na indywidualną praktykę adwokacką w miejscowości, w której nie ma zespołu adwokackiego, osobie, która jest adwokatem i której siedzibę wyznaczono w tej właśnie miejscowości, uniemożliwia adwokatowi realizację jego prawa do wykonywania zawodu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Leszka K. na uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 31 lipca 1991 r. w przedmiocie wystąpienia do Ministra Sprawiedliwości o wyrażenie zgody na indywidualna praktykę adwokacką w W. i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w P., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Naczelnej Rady Adwokackiej kwotę dwudziestu tysięcy złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

Po czteroletnich staraniach Leszka K. Okręgowa Rada Adwokacka w P. uchwałą z dnia 4 listopada 1988 r. wpisała go na listę "C" adwokatów Izby w P., wyznaczając siedzibę w W. W dniu 8 września 1989 r. Leszek K. zwrócił się do Zespołu Adwokackiego w W. o przyjęcie go na członka tego Zespołu. Mimo upływu 9 miesięcy Zespół nie zajął w tej sprawie stanowiska, wobec czego Leszek K. zwrócił się do jego kierownika z pytaniem o przyczynę zwłoki w załatwieniu jego sprawy. Odpowiedziano mu, że osoba wpisana na adwokacką listę "C" może być przyjęta do zespołu tylko na podstawie uchwały okręgowej rady adwokackiej.

W dniu 20 maja 1990 r. Leszek K. złożył stosowny wniosek do Okręgowej Rady Adwokackiej w P., ale ta, uchwałą z dnia 22 czerwca 1990 r., wniosku tego nie uwzględniła, podając w uzasadnieniu, że właściwe do przyjęcia go do zespołu jest wyłącznie zebranie zespołu adwokackiego, a nie Okręgowa Rada Adwokacka.

Od powyższej uchwały Leszek K. odwołał się, ale Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej swą uchwałą z dnia 19 września 1990 r. utrzymało ją w mocy, podzielając pogląd, iż adwokata wpisanego na listę adwokatów może przyjąć do zespołu zebranie jego członków.

W dniu 10 grudnia 1990 r. na zebraniu ogólnym Zespołu Adwokackiego w W. odmówiono przyjęcia Leszka K., ponieważ tego dnia Zespół postanowił się rozwiązać.

W tej sytuacji Leszek K. zwrócił się ponownie do Okręgowej Rady Adwokackiej w P. o wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem dotyczącym wyrażenia zgody na prowadzenie indywidualnej praktyki adwokackiej w W.

Uchwała z dnia 1 marca 1991 r. Okręgowa Rada Adwokacka odmówiła uwzględnienia wniosku, uznając, że otwieranie nowej kancelarii adwokackiej w W. byłoby niecelowe, ponieważ w miejscowości tej liczba kancelarii jest już wystarczająca do zaspokojenia potrzeb obsługi prawnej.

Od uchwały tej Leszek K. odwołał się, ale Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia 31 lipca 1991 r. odwołanie to pozostawiło bez uwzględnienia. W uzasadnieniu podano, że aktualnie obowiązujący plan rozmieszczenia adwokatów "przewiduje dla W. 4 miejsca i jest w całości wykonany".

W skardze na tę uchwałę, która w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego jest decyzją administracyjną, Leszek K. wniósł o jej uchylenie, a także o "zobowiązanie Naczelnej Rady Adwokackiej do rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z prawem bezpośrednio po otrzymaniu wyroku". Zarzucił, iż Okręgowa Rada Adwokacka w P., uzasadniając uchwałę z dnia 1 marca 1991 r., nie kwestionowała, iż w W. jest wolne jedno miejsce, podniosła natomiast, że wpływ spraw do miejscowego sądu pozostaje "we właściwej proporcji" do liczby adwokatów. Tymczasem Naczelna Rada Adwokacka powołuje się na wyczerpanie tak zwanego limitu miejsc adwokackich w W. Ze względu na dotychczasowe doświadczenie skarżący ma wątpliwości co do prawdziwości tych twierdzeń i dlatego prosi Sąd "o sprawdzenie, czy działania tych organów były zgodne z przepisami prawa o adwokaturze, kodeksu postępowania administracyjnego oraz z ocenami prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.X. 1986 r.  IV SA 326/86".

Odpowiadając na skargę, Naczelna Rada Adwokacka wniosła o jej oddalenie jako niezasadnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarżący jest adwokatem i Okręgowa Rada Adwokacka w P. wyznaczyła mu siedzibę w W., to jest w miejscu zamieszkania. W miejscowości tej nie ma zespołu adwokackiego i działają tylko cztery indywidualne kancelarie adwokackie.

Adwokat wpisany na listę adwokatów, któremu Okręgowa Rada Adwokacka wskazała także siedzibę, gdzie może wykonywać zawód /art. 68 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze - Dz.U. nr 16 poz. 124 ze zm./, ma prawo żądać, by organy adwokatury umożliwiły mu realizację tego uprawnienia. Stwarza to po stronie organów adwokatury obowiązek takich działań, które pozwolą na realizację uprawnień adwokackich.

Plan rozmieszczenia adwokatów może być przeszkodą jedynie przy wpisie na listę adwokatów w danej miejscowości i tylko w przypadkach, w których określonym osobom nie przysługuje obligatoryjne prawo wpisu /wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 1986 r.  I PA 18/86/. Odmowa wystąpienia okręgowej rady adwokackiej do Ministra Sprawiedliwości o zezwolenie na indywidualną praktykę adwokacką, w miejscowości, w której nie ma zespołu adwokackiego, osobie, która jest adwokatem i której siedzibę wyznaczono w tej właśnie miejscowości, uniemożliwia adwokatowi realizację jego prawa do wykonywania zawodu. Prawo do wykonywania zawodu przez osobę spełniającą warunki stwierdzone przez uprawnione do tego organy jest prawem obywatelskim. Realizacja takiego prawa jest "słusznym interesem obywatela" w rozumieniu art. 7 Kpa.

Naruszenie powyższego przepisu, mającego charakter materialnoprawny, daje podstawę do uchylenia decyzji /uchwał/ organów adwokatury obu instancji na postawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa.

Podnieść też należy, iż obie decyzje zostały wydane także z naruszeniem art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa, skoro w aktach nie zgromadzono żadnych dowodów dających podstawę do oceny, iż 4 adwokatów w W. zaspokaja w pełni zapotrzebowanie tego rejonu na usługi prawne.

Takie naruszenie przepisów, mogące mieć wpływ na treść decyzji /uchwał/, daje również podstawę do ich uchylenia na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa.

O kosztach orzeczono w myśl art. 208 Kpa.