Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 599/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 105a ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 72 poz 665
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 maja 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo bankowe.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 2063/12 w sprawie ze skargi D.N. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 14 września 2012 r. nr [..] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od D.N. na rzecz Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 2063/12 oddalił skargę D.N. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 14 września 2012 r. nr [..], 55802, 55803, 55804 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że D.N. wniósł do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o wydanie decyzji nakazujących usunięcie jego danych osobowych, przetwarzanych przez [..] Bank S.A. i Biuro Informacji [..]owej S.A., w związku z umową [..]ową z dnia 9 lipca 1999 r.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia 6 lipca 2012 r. nr [..],, 41734, 41741, 41746 dot. DOLiS-440-319/11/OS/I, wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej: K.p.a., art. 12 pkt 2, art. 22 w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 2 i 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 ze zm.) w zw. z art. 105a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. nr 72, poz. 665 z późn. zm.), odmówił uwzględnienia wniosku strony.

Rozpoznając sprawę wskutek wniosku strony o ponowne jej rozpoznanie, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia 14 września 2012 r. nr [..],, 55802, 55803, 55804 dot. [..],, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 12 pkt 2, art. 22 w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 2 i 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 ze zm.) w zw. z art. 105a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. nr 72, poz. 665 z późn. zm.), utrzymał w mocy swoje uprzednie rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu wskazał, że dane osobowe skarżącego, dotyczące umowy [..]owej z 9 lipca 1999 r., są poprawnie przetwarzane przez Bank, Biuro Informacji [..]owej i Związek Banków Polskich, na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 2 i 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 ze zm.). Za usprawiedliwiony cel przetwarzania danych osobowych może być bowiem uznane dochodzenie roszczeń z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nadto organ wskazał, że uzasadnieniem faktycznym dla działań Banku, Biura Informacji [..]owej i Związku Banków Polskich, jest przepis art. 105 ust. 4 i art. 105a ust. 1 ustawy - Prawo bankowe. W ocenie organu, na zasadność rozstrzygnięcia nie wpływa okoliczność, że roszczenie Banku w stosunku do strony uległo przedawnieniu. Nie spowodowało to bowiem wygaśnięcia roszczenia, które nadal istnieje.

Od powyższego rozstrzygnięcia skargę do Sądu wywiódł D.N., domagając się jego uchylenia.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisu art. 105a ust. 2, 3 i 5 ustawy - Prawo bankowe oraz art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, powodujące zaprzeczenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności, równości i pewności prawa.

W uzasadnieniu skargi strona wywodziła, że roszczenie przedawnione nie powinno być podstawą do dalszego przetwarzania danych osobowych, w związku z niespełnionym, a przedawnionym zobowiązaniem. Prowadzi to bowiem do zaprzeczenia ratio legis wprowadzenia instytucji przedawnienia.

Skarżący podniósł również, iż przepisy Prawa bankowego statuują banki i instytucje bankowe w pozycji nadrzędnej nad zwykłymi uczestnikami obrotu gospodarczego, co stanowi naruszenie zasad zawartych w Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę organ i uczestnicy postępowania wnieśli o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, że istota sprawy sprowadzała się do oceny tego, czy Bank oraz instytucje utworzone w myśl przepisu art. 105 ust. 4 ustawy - Prawo bankowe, mogą przetwarzać dane osobowe skarżącego w zakresie objętym umową [..]ową z dnia 9 lipca 1999 r.

Sąd I instancji wskazał na przepis art. 23 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o ochronie danych osobowych, zgodnie z którym przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne, gdy jest niezbędne do wykonania określonych prawem zadań realizowanych dla dobra publicznego (pkt 4) i gdy jest niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą (pkt 5).

Nawiązując do zapisu pkt 4 przywołanej normy prawnej, odwołującego się do materii zadań realizowanych dla dobra publicznego, Sąd wskazał na przepis art. 105 ust. 4 ustawy - Prawo bankowe, który ustawodawca wprowadził dla maksymalizacji bezpieczeństwa obrotu finansowego w ramach działalności bankowej związanej z udzielaniem [..]ów, pożyczek, poręczeń, czy gwarancji bankowych. Powyższy przepis prawa bankowego jest instrumentem umożliwiającym instytucjom sektora bankowego zabezpieczanie się przed nawiązywaniem współpracy z klientami, którzy np. w przeszłości okazali się nielojalnymi. To zaś umożliwia minimalizację ryzyka doznania strat finansowych dla banków, a w konsekwencji dla ich klientów.

Dalej Sąd podał, że nawiązując zaś do zapisu art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych, odwołującego się do kwestii prawnie usprawiedliwionych celów, wskazania wymaga art. 105a ust. 1 ustawy - Prawo bankowe, umożliwia on bankom przetwarzanie informacji stanowiących tajemnicę w zakresie dotyczącym osób fizycznych (a więc także przetwarzania danych osobowych) – w celu oceny zdolności [..]owej i analizy ryzyka [..]owego. Ten przepis, podobnie jak norma art. 105 ust. 4 ustawy - Prawo bankowe, ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa obrotu bankowego i ochronę banków, jak również ich klientów przed nieuczciwymi kontrahentami.

Przechodząc do meritum sprawy Sąd wskazał, że okolicznością niesporną jest to, iż skarżący 9 lipca 1999 r. zawarł z Bankiem umowę [..]ową. Poza sporem pozostaje też okoliczność, że skarżący nie wywiązał się z obowiązków nałożonych na niego, mocą powyższej umowy i nie dokonał spłaty zaciągniętego [..]u.

Powyższe zdaniem Sądu I instancji sprawia więc, że do chwili obecnej Bank ma możliwość dochodzenia od skarżącego spłaty zaciągniętego zobowiązania. Tym samym, przetwarzanie danych osobowych skarżącego przez Bank jest uzasadnione realizacją prawnie usprawiedliwionych celów.

W ocenie Sądu, również przetwarzanie danych osobowych skarżącego przez Biuro Informacji [..]owej i Związek Banków Polskich, w zakresie objętym umową [..]ową z 9 lipca 1999 r., należy uznać jako uprawnione, bowiem realizowane jest dla dobra publicznego, o jakim mowa w art. 105 ust. 4 ustawy - Prawo bankowe.

Sąd I instancji podkreślił, że na zasadność powyższych rozważań nie wpływa okoliczność, iż roszczenie Banku wobec skarżącego, dotyczące realizacji przez stronę umowy [..]owej z 9 lipca 1999 r. uległo przedawnieniu. Powołane przepisy art. 23 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o ochronie danych osobowych odnoszą się bowiem do materii możliwości realizacji prawnie usprawiedliwionych celów, czyli np. do żądania spłaty zaciągniętego [..]u. Nie dotyczy zaś kwestii skuteczności dochodzenia roszczeń. Podkreślenia wymaga okoliczność, że przedawnienie roszczenia nie spowodowało jego wygaśnięcia. Zobowiązanie skarżącego wobec Banku, wynikające z umowy z 9 lipca 1999 r. nadal istnieje i może być dochodzone przez Bank, jak również może zostać zrealizowane przez [..]obiorcę.

Okoliczność, że roszczenie przedawniło się ma jedynie ten skutek, że podniesienie przez [..]obiorcę zarzutu przedawnienia będzie mieć wpływ na skuteczność dochodzenia zapłaty zobowiązania strony. Skuteczność dochodzenia roszczeń nie wpływa na możliwość przetwarzania danych osobowych skarżącego przez [..]odawcę. Zobowiązanie [..]obiorcy wciąż bowiem istnieje.

Sąd I instancji nie podzielił zarzutu skargi, dotyczącego niekonstytucyjności przepisu art. 105a Prawa bankowego. Sąd wyjaśnił, iż powyższy przepis umożliwia ochronę bankom i klientom banków przed nierzetelnymi kontrahentami. Tego rodzaju uprawnienia ustawowe nie naruszają zaś żadnych wolności i praw konstytucyjnych jednostki.

Sąd I instancji dodał, że nic nie stoi na przeszkodzie temu, aby skarżący dobrowolnie spełnił wobec Banku zobowiązanie wynikające z umowy z 9 lipca 1999 r. Wtedy strona będzie miała pełną możliwość skutecznego żądania od Banku oraz instytucji utworzonych w myśl przepisu art. 105 ust. 4 ustawy - Prawo bankowe, zaprzestania przetwarzania jego danych osobowych, związanych z omawianą umową [..]ową.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D.N., zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1) art. 2, art. 7, art. 22, art. 30, art. 31 ust. 3 art. 47, art. 51 Konstytucji RP i art. 8 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności przez uznanie , że przepis art. 105a ustawy prawo bankowe nie może naruszać jakichkolwiek wolności i praw chronionych przez Konstytucję lub Konwencję, kiedy przepis art. 105a ustawy Prawo bankowe ingeruje w następujące prawa i wolności : prywatność, cześć, godność, prawo do zbierania i publikowania informacji, prawo do wizerunku oraz prawo do swobodnego podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej, co obliguje sądy administracyjne, przy wykładni praktycznej, do rozpoznania zarzutu niekonstytucyjności powołanej regulacji i dokonania wykładni prokonstytucyjnej zgodnie z art. 7 Konstytucji RP;

2) niekonstytucyjną wykładnię art. 105a ust. 1 ustawy Prawo bankowe w związku z art. 105a ust. 2, 3, 4, 5, 6, w oderwaniu od zasad konstytucyjnych zawartych w art. 2, art. 7, art. 22, art. 30, art. 31 ust. 3 art. 47, art. 51 Konstytucji RP i art. 8 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, polegającą na uznaniu, że podmioty wymienione w art. 105a ust. 1 ustawy Prawo bankowe mogą bezterminowo przetwarzać dla celu oceny zdolności [..]owej i analizy ryzyka, a także dla celów stosowania metod statystycznych dane osobowe stanowiące tajemnice bankową w zakresie dotyczącym osób fizycznych, które nie spłaciły w pełnej wysokości zaciągniętego [..]u lub pożyczki, w tym osób fizycznych wobec których roszczenia majątkowe z umowy z bankiem lub inną instytucją uległy przedawnieniu wyłącznie z przyczyn leżących po stronie tego banku lub tej instytucji, udostępniających dane osobowe do przetwarzania, co jest sprzeczne z konstytucyjnymi zasadami;

3) art. 105a ust.2,3,4 ustawy Prawo bankowe i uznanie, że w pojęciu "wygasłych zobowiązań z umowy zawartej z bankiem" nie mieszczą się zobowiązania z umów wypowiedzianych przez banki lub inne podmioty uprawnione do udzielania [..]ów lub pożyczek, w tym wypowiedziane umowy niewykonane przez [..]obiorców, czy pożyczkobiorców w części, z których niezaspokojone roszczenia uległy przedawnieniu z wyłącznej winy banku lub podmiotu udostępniającego i przetwarzającego dane osobowe osoby fizycznej. Taką wykładnię nakazuje przyjęty w polskiej nauce prawa dytochomiczny podział sytuacji wygaszania zobowiązań, kiedy art.105a nie określa czy chodzi o wygaśniecie zobowiązania z umowy zawartej z bankiem z zaspokojeniem , czy też bez zaspokojenia wierzyciela, a przepis ten winien być wykładany literalnie oraz zawężająco z uwagi na jego represyjno-sankcjonujący charakter. Za zaliczeniem do pojęcia "wygasłych zobowiązań z umów zawartych z bankiem" zobowiązań niewykonanych w części, z których roszczenia uległy przedawnieniu z przyczyn leżących wyłącznie po stronie banku lub innego podmiotu, o jakich mowa w art. 105a ust. 1 ustawy Prawo bankowe, przemawia także to, że przepis art. 105a ust. 1 ustawy prawo bankowe nie reguluje tej kategorii zobowiązań wprost, a konstytucyjne wartości wynikające z zasad proporcjonalności, sprawiedliwości społecznej i równości oraz zasady pewności prawa wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawnego nie dozwalają na nieograniczone w czasie przetwarzanie danych osobowych osób fizycznych związanych ze zobowiązaniami wobec banków lub innych podmiotów z których roszczenia uległy przedawnieniu, z wyłącznej winy banku, lub innej instytucji upoważnionej do udzielania [..]ów lub pożyczek.

Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez niezamieszczenie w pisemnym uzasadnieniu do zaskarżonego orzeczenia rozważenia zarzutów skarżącego o niekonstytucyjności przepisu art. 105a ustawy Prawo bankowe, w szczególności nierozważenie zarzutu niezgodności treści tego przepisu z art. 2 , art. 7, art. 22, art. 30, art. 31 ust. 3 art. 47, art. 51 Konstytucji RP i art. 8 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w związku z art. 134 P.p.s.a. co pozbawiło skarżącego możliwości odniesienia się do tych rozważań w skardze kasacyjnej, co stanowi istotne naruszenie art. 141 §4 P.p.s.a. w związku z art. 134 P.p.s.a. , mające istotny wpływ na wynik sprawy.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Związek Banków Polskich wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył również [..], S.A. wnosząc o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna złożona przez D.N. nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżony wyrok pomimo pewnych mankamentów w jego uzasadnieniu, ostatecznie odpowiada prawu. W zasadzie wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają do podważenia stanowiska Sądu I instancji odnośnie prawnej dopuszczalności przetwarzania danych osobowych skarżącego w świetle Konstytucji RP oraz ustawy o ochronie danych osobowych.

Zasadniczy problem prawny jaki wyłania się na tle stanu faktycznego sprawy dotyczy tego, czy banki i inne podmioty upoważnione do udzielania [..]ów mogą i jak długo przetwarzać dane osobowe [..]obiorcy w stosunku do którego roszczenia uległy przedawnieniu.

Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że przedawnienie roszczenia jest pojęciem wykreowanym na gruncie prawa cywilnego, odrębnym od pojęcia jakim jest wygaśnięcie zobowiązania. Przedawnienie roszczenia nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania, które dalej istnieje.

Stosownie do art. 117 § 1 KC z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.

Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne ( § 2 ). Terminem przedawnienia jest więc taki termin, który ogranicza pod względem czasowym dochodzenie roszczenia majątkowego, a skutkiem jego bezskutecznego upływu nie jest wygaśnięcie roszczenia, lecz niemożność jego dochodzenia.

Podstawowym przypadkiem wygaśnięcia zobowiązania jest spełnienie zobowiązania w sposób przewidziany w art. 354 § 1 KC. Zgodnie z tym przepisem dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. Prawo cywilne przewiduje też inne przypadki wygaśnięcia zobowiązania np. świadczenie w miejsce wykonania, potrącenie, złożenie do depozytu sądowego, odnowienie, czy zwolnienie z długu.

Jak wynika z ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie zobowiązanie D.N. wobec banku nie wygasło, ponieważ świadczenie do spełnienia którego był on zobowiązany nie zostało spełnione, nie wystąpił też inny przewidziany prawem przypadek skutkujący wygaśnięciem zobowiązania.

Przedawnienie roszczenia przysługującego bankowi względem [..]obiorcy pozostaje natomiast bez wpływu na legalność przetwarzania jego danych osobowych przez bank. Przesłanką legalizującą przetwarzanie danych osobowych będzie w takiej sytuacji m. in. art. 105 a ust.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe ( Dz. U. z 2015r. poz. 128 t.j. ze zm. ).

W myśl powołanego przepisu przetwarzanie przez banki, inne instytucje ustawowo upoważnione do udzielania [..]ów, instytucje pożyczkowe oraz podmioty, o których mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, a także instytucje utworzone na podstawie art. 105 ust. 4, informacji stanowiących tajemnicę bankową i informacji udostępnionych przez instytucje pożyczkowe oraz podmioty, o których mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w zakresie dotyczącym osób fizycznych może być wykonywane, z zastrzeżeniem art. 104, art. 105 i art. 106-106d, w celu oceny zdolności [..]owej i analizy ryzyka [..]owego.

Art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe, przewiduje, że banki, instytucje oraz podmioty, o których mowa w ust. 1, mogą przetwarzać informacje stanowiące tajemnicę bankową i informacje udostępnione przez instytucje pożyczkowe oraz podmioty, o których mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, dotyczące osób fizycznych po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z umowy zawartej z bankiem, inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania [..]ów, instytucją pożyczkową lub podmiotem, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, bez zgody osoby, której informacje dotyczą, gdy osoba ta nie wykonała zobowiązania lub dopuściła się zwłoki powyżej 60 dni w spełnieniu świadczenia wynikającego z umowy zawartej z bankiem, inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania [..]ów, instytucją pożyczkową lub podmiotem, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, a po zaistnieniu tych okoliczności upłynęło co najmniej 30 dni od poinformowania tej osoby przez bank, inną instytucję ustawowo upoważnioną do udzielania [..]ów, instytucję pożyczkową albo podmiot, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, o zamiarze przetwarzania dotyczących jej tych informacji, bez jej zgody. Przepis ten nie będzie miał jednak zastosowania w sprawie, ponieważ jak stwierdzono wcześniej zobowiązanie D.N. nie wygasło.

Przesłanki usprawiedliwiającej przetwarzanie danych osobowych [..]obiorcy można również poszukiwać w treści art. 23 ust. 1 pkt. 4 i pkt. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych ( Dz. U. z 2014r. poz. 1182 t.j. ze zm. ). Wymienione przepisy stanowią o tym, że przetwarzanie danych jest dopuszczalne gdy jest to niezbędne do wykonania określonych prawem zadań realizowanych dla dobra publicznego, czy też dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji chociaż bardzo krótko, ale wypowiedział się w kwestii konstytucyjności art. 105a ustawy Prawo bankowe. To lapidarne odniesienie się do tej kwestii nie czyni skutecznym podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 134 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. Pierwszy z wymienionych przepisów nie został trafnie podniesiony w skardze kasacyjnej , jako że Sąd I instancji rozpoznał nie inną sprawę, lecz właśnie tę konkretną sprawę, w której skarga dotyczyła decyzji GIODO wydanej w odniesieniu do wniosku D.N.. Użyte w art. 134 § 1 P.p.s.a określenie rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej, niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, Sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych. Sprawa oznacza sprawę w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. O naruszeniu art. 134 §1 P.p.s.a. można by mówić, gdyby Sąd wykroczył poza granice sprawy albo nie wyszedł poza zarzuty skargi pomimo, że w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste że Sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku ( por. wyroki NSA z dnia 25 listopada 2014r. II GSK 1764/12 LEX nr 1595978, z dnia 17 grudnia 2014r. II GSK 2027/14 LEX nr 1637128 ).

Ponieważ w skardze kasacyjnej skarżący odwołuje się do przepisów Konstytucji RP, podkreślając ich znaczenie dla oceny legalności przetwarzania jego danych osobowych, a jak wspomniano wcześniej Sąd I instancji marginalnie odniósł się do tego zagadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że stosowanie art. 105a ust.1 ustawy Prawo bankowe jako przesłanki legalizującej przetwarzanie danych osobowych w tej konkretnej sprawie pozostaje w zgodzie z Konstytucją RP.

Prawo do ochrony danych osobowych jest prawem chronionym konstytucyjnie, w szczególności w art. 47 i 51 Konstytucji RP, oraz na podstawie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, które określają zasady tej ochrony, jak i sytuacje, w których dopuszczalne jest jego ograniczenie. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy każdy ma prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych. W myśl zaś ust. 2 powołanego artykułu, przetwarzanie danych osobowych może mieć miejsce ze względu na dobro publiczne, dobro osoby, której dane dotyczą, lub dobro osób trzecich w zakresie i trybie określonym ustawą. Prawo do ochrony danych osobowych nie jest zatem prawem absolutnym i ulega ograniczeniu z uwagi na inne dobra konstytucyjnie chronione. Kryteria ważenia kolidujących ze sobą powyższych wartości konstytucyjnych podlegają ocenie z punktu widzenia mechanizmu proporcjonalności. Stosownie bowiem do art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym Państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

W rozpoznawanej sprawie dokonując oceny legalności przetwarzania danych osobowych, należało zatem uwzględnić nie tylko prawo D.N. do ochrony dotyczących go danych, ale także wynikające z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia tego prawa. Na gruncie niniejszej sprawy uwzględnienie konstytucyjnej zasady proporcjonalności powoduje że ograniczenie wolności obywatelskich nie narusza konstytucyjnej hierarchii dóbr. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej konkretnej sprawie przepis art. 105a ust. 1 ustawy Prawo bankowe stanowił samoistną podstawę prawną do przetwarzania danych osobowych skarżącego. W interesie bezpieczeństwa finansowego Państwa oraz porządku publicznego leży bowiem zachowanie danych osoby, która nie wywiązała się z zaciągniętych zobowiązań finansowych. W rozpoznawanej sprawie nie naruszono tym samym zasady proporcjonalności i adekwatności ograniczenia prawa do ochrony danych osobowych. Nie doszło też do naruszenia art. 8 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, zgodnie z którym każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji, ust. 2 w/wym przepisu wprowadza bowiem wyjątek od tej zasady generalnej, stanowiąc że w określonych w nim sytuacjach dopuszczalna jest ingerencja w powyższe prawo. Z powyższą regulacją unijną koresponduje prawo krajowe, które jak wywiedziono wcześniej w pewnych wyjątkowych przypadkach zezwala także na odstępstwo od bezwzględnej ochrony danych osobowych.

Z powyższych względów za uprawnione należy uznać stanowisko Sądu I instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie miał uzasadnionych podstaw ku temu, aby zobowiązać bank do usunięcia danych osobowych D.N..

Nie oznacza to jednak, że dane te mogą być przetwarzane bezterminowo. Przy ocenie czasokresu istotnego z punktu widzenia potrzeby przetwarzania danych należy uwzględniać przede wszystkim termin zaciągnięcia zobowiązania, czas na jaki została zawarta umowa [..]owa, okoliczności powodujące jej niezrealizowanie. Powyższe okoliczności należy każdorazowo oceniać dla ustalenia celowości dalszego przetwarzania danych osobowych. Znaczny upływ czasu, licząc od ustalonego w umowie terminu spłaty [..]u przez zobowiązanego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego może uzasadniać uznanie, że przetwarzanie danych osobowych [..]obiorcy stało się bezprzedmiotowe z punktu widzenia usprawiedliwionego celu administratora danych. Przy dokonywaniu oceny tej kwestii wydaje się uzasadnione stosowanie pomocniczo art. 105a ust. 5 ustawy Prawo bankowe, który określa maksymalne terminy przetwarzania informacji bankowej dotyczącej wygasłych zobowiązań.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a w zw. z art. 204 pkt. 1 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.

-----------------------

10