Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1286/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 156-158, 105 par. 1, 107 par. 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] umarzającą postępowanie z wniosku Prezydenta Miasta [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr: [...] orzekającej o stwierdzeniu nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą "[....]" w [...] z dniem [...] grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ul. [...], działki o nr ewidencyjnym [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], zapisanej w KW nr [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...] Wojewoda [...] orzekł o stwierdzeniu nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą "[...]" w [...] z dniem[...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ul. [...][...], działki o nr ewidencyjnym [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], zapisanej w KW nr [...].

Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. Prezydent Miasta [...] wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. W uzasadnieniu wniosku z dnia [...] listopada 2013 r. wskazało, że kwestionowana decyzja uwłaszczeniowa została wydana z pominięciem okoliczności, że w budynku usytuowanym na uwłaszczonej nieruchomości znajduję się ,,[...] publiczny, który pozostawał w dniu [...] maja 1990 r. w gestii wydziałów Urzędu Miejskiego, stanowiąc mienie należące do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej", a zatem w tym zakresie uwłaszczona powinna być Gmina [....].

Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r., Minister Infrastruktury i Budownictwa wezwał Prezydenta Miasta [...] do wykazania interesu prawnego do kwestionowania decyzji Wojewody [...]z dnia [...] sierpnia 2004 r.

W odpowiedzi na ww. wezwanie z dnia [...] czerwca 2016 r., sekretarz miasta E. D., bez powoływania się na pełnomocnictwo do działania w imieniu Prezydenta Miasta [...] w piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r. wskazał, że interes Prezydenta Miasta [...] w przedmiotowym postępowaniu wywodzić należy z okoliczności, że stanowi on organ wykonawczy gminy – Miasta [...].

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., znak: [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa umorzył postepowanie z wniosku Prezydenta Miasta [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr: [....] orzekającej o stwierdzeniu nabycia przez przedsiębiorstwo pod nazwą "[...]" w [...] z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ul. [....] [....], działki o nr ewidencyjnym [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], zapisanej w KW nr [...] z tego powodu, że Prezydent Miasta [...] występując w tym postępowaniu jako organ wykonawczy gminy a nie jako reprezentujący interesy Skarbu Państwa, nie posiada interesu prawnego.

Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. Prezydent Miasta [...] wystąpił do Ministra Infrastruktury i Budownictwa z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2017 r. Rozstrzygnięciu zarzucono m.in. naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez nieuznanie wnioskodawcy za stronę postępowania nadzorczego, stwierdzając, iż zaskarżona decyzja narusza prawa Gminy Miasta [...]. Wskazano także na fakt, że w związku z postępowaniem uwłaszczeniowym niemożliwe jest wszczęcie postępowania komunalizacyjnego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości.

Rozpatrując wniosek organ poniósł, że zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. w przypadku gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w całości albo w części. Zatem przesłankę umorzenia postępowania na podstawie wskazanego przepisu stanowi bezprzedmiotowość postępowania z "jakiekolwiek przyczyny", czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. W takiej sytuacji nie jest możliwe wydanie decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie a dnia 27 października 2006 r., sygn. akt: I OSK 1080/05, Legalis nr 287727).

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 157 § 2 k.p.a. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może domagać się strona. Stroną zgodnie z treścią art. 28 k.p.a. jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zatem przyznanie statusu strony w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest od posiadania przez nią interesu prawnego.

Ponadto odróżnić należy interes prawny od interesu faktycznego, który przejawia się w tym, że podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej jednak nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, które stanowią postawę skutecznego żądania podjęcia czynności przez organ administracji.

W postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej obowiązuje reguła, w myśl której wszczęcia postępowania może domagać się jedynie strona postępowania zwykłego lub osoba, która wykaże, że posiada interes prawny w domaganiu się weryfikacji decyzji uwłaszczeniowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2001 r., sygn. akt. I SA 136/01, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Materialnoprawną postawę objętej postępowaniem nadzorczym decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., stanowił art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.). Zgodnie z nim, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące dniu [...] grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarbu Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem ich użytkowania wieczystego. Należy przy tym zaznaczyć, że uwłaszczenie to nie może naruszać praw osób trzecich.

W związku z tym, że w postępowaniu uwłaszczeniowym dochodzi do ukształtowania stosunków własnościowych na nieruchomości, podmiotami legitymowanymi do udziału w nim w charakterze strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a. są: właściciel gruntu (Skarb Państwa lub gmina), państwowa lub komunalna osoba prawna posiadająca nieruchomość w dniu [...] grudnia 1990 r. w zarządzie, a także inne podmioty o ile wykażą, że to im, a nie Skarbowi Państwa lub gminie przysługiwało prawo rzeczowe do nieruchomości.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy organ uznał, że kluczowe jest ustalenie, czy Minister Infrastruktury i Budownictwa w decyzji z dnia [...] lutego 2017 r., zasadnie umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., stwierdzając, iż Gmina Miasto [...] reprezentowana przez Prezydenta Miasta [...] nie posiada interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu.

Z akt niniejszej sprawy bezsprzecznie wynika, że stronami postępowania uwłaszczeniowego zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., byli: Przedsiębiorstwo Państwowe pod nazwą "[...]" jako podmiot uwłaszczony oraz Prezydent Miasta [...] reprezentujący Skarb Państwa.

Postępowanie nadzorcze w przedmiotowej sprawie zostało zainicjonowane przez Prezydenta Miasta [...]. Analiza akt postępowania, a w szczególności wniosku Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2013 r. o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji, pisma z dnia [...] czerwca 2016 r. oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] lutego 2017 r. pozwala zdaniem organu jednoznacznie stwierdzić, iż Prezydent Miasta [...] występuje w niniejszym postępowaniu jako organ wykonawczy Gminy Miasta [...].

Gmina [...] nie była stroną postępowania uwłaszczeniowego, zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., nie posiada także materialnego interesu prawnego w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, z tego powodu, że Gminie Miastu [...] nie przysługiwał w dniu [...] grudnia 1990 r. żaden tytuł prawny do uwłaszczonej nieruchomości. Nie ma również podstaw do twierdzenia, że o interesie prawnym Gminy Miasta [...] przesądza komunalizacja nieruchomości z mocy prawa, dokonana na mocy art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. 1990 r. nr 32, poz. 191 ze zm.). By móc skutecznie powoływać się na tytuł prawny do nieruchomości powstały na tej podstawie prawnej, musiałby istnieć ostateczna decyzja administracyjna, wydana przez właściwego wojewodę, stwierdzająca nabycie nieruchomości przez gminę. Wówczas stanowiło, by to potwierdzenie interesu prawnego Prezydenta Miasta [...], reprezentującego Gminę Miasto [...].

Organ nie zgadza się też z twierdzeniem, zawartym we wniosku Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2017 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy jakoby uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego uniemożliwiało wszczęcie postępowania komunalizacyjnego, bowiem analiza orzecznictwa sądowoadministracyjnego pozwala na stwierdzenie, że postępowania komunalizacyjne i uwłaszczeniowe są względem siebie niezależne. Komunalizacja w myśl art. 5 ust. 1 przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych potwierdza przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu państwa na właściwą gminę, natomiast uwłaszczenie zgodnie z art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami oznacza przekształcenie istniejącego prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego. Zatem decyzja uwłaszczeniowa i decyzja komunalizacyjna dotyczące tej samej nieruchomości nie są tożsame z uwagi na to, że są wydawane na podstawie innych przepisów prawa, toczą się z udziałem innych podmiotów oraz mają za przedmiot zupełnie inne prawa rzeczowe. Wcześniejsze wydanie decyzji uwłaszczeniowej na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a następnie wydanie decyzji komunalizacyjnej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, dotyczących tej samej nieruchomości nie będzie skutkować zdaniem organu zaistnieniem sytuacji powagi rzeczy osadzonej, ponieważ doprowadziłoby to do obowiązywania zasady "kto pierwszy ten lepszy" i sytuacji iż wydanie w pierwszej kolejności decyzji uwłaszczeniowej uniemożliwia komunalizację tego mienia co jest sprzeczne nie tylko z przepisami ustaw, a nawet logiką (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. Akt: I OSK 1501/11).

Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego toczącego się przed Wojewodą [...] postępowania o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., zainicjowanego wnioskiem Prezydenta Miasta [....] z dnia [...] czerwca 2006 r. organ zauważa, iż ostatecznie postępowanie to zostało umorzone decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2012 r., z uwagi na uchybienie terminowi do złożenia wniosku. Ww. decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt: I SA/WA 1654/12 przedmiotową skargę oddalił. Organ podkreślił, iż w postępowaniu o wznowienie nie była oceniana legitymacja Prezydenta Miasta [...], działającego w imieniu Gminy Miasta [...] do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania z uwagi na niedochowanie terminu do jego wniesienia.

Wobec faktu, iż Gmina miasto [...], reprezentowana przez Prezydenta Miasta [...] nie posiada legitymacji do skutecznego uruchomienia postępowania nadzorczego w przedmiotowej sprawie, nie było zdaniem organu podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku złożonego w imieniu Gminy Miasta [...] przez Prezydenta Miasta [...], a w konsekwencji należało wydać decyzją w przedmiocie umorzenia postępowania.

Na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] maja 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Miasto [...] reprezentowane przez Prezydenta Miasta zarzucając jej naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez nieuznanie Gminy Miasta [...] za stronę postępowania, oraz naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191 z późn. zm.) i art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121 z późn. zm.), wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzuca błędną ocenę stanu faktycznego oraz niewłaściwą wykładnię przepisów prawa. Zdaniem skarżącego błędny jest pogląd, iż nie ma podstaw do twierdzenia, że o interesie prawnym Gminy Miasta [...] przesądza komunalizacja nieruchomości z mocy prawa na mocy art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, bowiem musiałby istnieć ostateczna decyzja administracyjna wydana przez właściwego wojewodę, stwierdzająca nabycie własności nieruchomości przez gminę. Ugruntowany w doktrynie i orzecznictwie jest pogląd odmienny, zbieżny z prezentowanym przez skarżącą Gminę Miasto [...].

Zdaniem skarżącego punkt wyjścia dla rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowią przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 18 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, zgodnie z którymi, jeżeli inne przepisy ustawy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin, przy czym ustawodawca wprowadził wymóg wydania decyzji w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa, do czego właściwy jest wojewoda.

Z treści art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych wynika w sposób niebudzący wątpliwości, iż nabycie mienia ogólnonarodowego następuje z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa. Powyższe oznacza, iż skuteczność komunalizacji na postawie tego przepisu zdeterminowana jest wystąpieniem przesłanek na dzień wskazany w tym przepisie, zaś decyzji, o której mowa w art. 18 ust. 1 wskazanej ustawy, przypisać można jedynie charakter deklaratoryjny, gdyż potwierdza ona zaistniały z dniem 27 maja 1990 r. skutek prawny.

W niniejszej sprawie stan faktyczny jest bezsporny – w podpiwniczeniu budynku na spornej nieruchomości znajduje się [...] publiczny, który w dniu [...] maja 1990 r. pozostawał w gestii wydziałów Urzędu Miejskiego właściwych w sprawach gospodarki komunalnej i tym samym stanowił mienie państwowe należące do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające (...). Zważywszy opisany stan faktyczny przesłanki określone w art. 11 omawianej ustawy, wykluczające komunalizację, nie zachodziły. Z uwagi na powyższe odpowiedni udział we własności nieruchomości stał się dniem [...] maja 1990 r. mieniem komunalnym. Brak potwierdzenia tego faktu stosowną decyzją wojewody pozostaje bez wpływu zdaniem skarżącego na zaistnienie opisanego stanu prawnego. Gmina Miasto [...] jako właściciel nieruchomości w odpowiednim udziale ma niewątpliwie przymiot strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym własności tej nieruchomości, w szczególności, gdy jej prawo własności zostaje przyznane innej osobie.

Przyznanie prawa gminy innej osobie nastąpiło przy tym z rażącym naruszeniem art. 200 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnie 1997 r. o gospodarce nieruchomościami:

Ust. 1 stanowi o "prawie stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, (...) z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank [...], które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie". Posiadanie części nieruchomości przez gminę wyłącza zaistnienie opisanego stanu w odniesieniu do przedsiębiorstwa państwowego. "[...]" które bez wątpienia nie zajmowała się prowadzeniem publicznych [....], by twierdzić o sprawowaniu zarządu tą częścią nieruchomości. Ust. 4 zastrzega, iż "Nabycie własności oraz prawa użytkowania wieczystego, o którym mowa w ust. 1 i 2, nie może naruszać praw osób trzecich". Pozbawienie Gminy [...] części jej majątku bez wątpienia narusza jej prawa.

Niesłusznie przy tym organ kwestionuje stanowisko wnioskodawcy, że uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego uniemożliwia wszczęcie postępowania komunalizacyjnego. W niniejszej sprawie Wojewoda stwierdził nabycie użytkowania wieczystego przez przedsiębiorstwo państwowe pn. "[...]" w [...] z dniem [...] grudnia 1990 r. w odniesieniu do całej nieruchomości. Wydanie obecnie decyzji komunalizacyjnej w odniesieniu do udziału we własności powodowałoby, że wcześniejszą decyzją "uwłaszczającą" w tym zakresie wydana została przez organ niewłaściwy, co także skutkowałoby jej nieważnością. Zdaniem skarżącego decyzja "uwłaszczającą" wywołała skutki rzeczowe – przedsiębiorstwo uzyskało prawo użytkowania wieczystego gruntu i odrębną własnością budynku. Utrzymanie tego stanu na mieniu komunalnym nie poprawia sytuacji Gminy. Przedsiębiorstwo jako użytkownik wieczysty i właściciel budynku nadal mogłoby żądać od Gminy opłat za prowadzony przez nią [...]. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracyjnej publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzją z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.).

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] maja 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2017 r. umarzającą postępowanie z wniosku Prezydenta Miasta [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. orzekającej o stwierdzeniu nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą "[...]" w [...] z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ulicy [...] tj. działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha z obrębu [...] zapisanej w KW nr [...]. Postępowanie nadzorcze prowadzone na podstawie art. 156-158 k.p.a. podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a.

Wszczęcia postępowania nadzorczego może domagać się jedynie strona postępowania zwykłego lub osoba, która wykaże, że posiada interes prawny w domaganiu się weryfikacji decyzji w powyższym trybie (art. 157 § 2 k.p.a.). Przy czym należy odróżnić interes prawny od interesu faktycznego, który oznacza, że określony podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej jednak nie może tego poprzeć przepisami prawa, które stanowią podstawę do żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności. Materialnoprawną podstawę objętej postępowaniem nadzorczym decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. stanowił art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.).

Zatem w sprawach dotyczących oceny legalności decyzji uwłaszczeniowej, na podstawie której państwowa osoba prawna nabyła z dniem 6 grudnia 1990 r. z mocy prawa, w trybie art. 200 ugn, prawo użytkowania wieczystego gruntu stronami są właściciel mienia, z reguły Skarb Państwa lub właściwa gmina, uwłaszczona tym prawem państwowa osoba prawna oraz osoby trzecie, którym przysługiwały do nieruchomości określone prawa rzeczowe, a które zostały pominięte w postępowaniu uwłaszczeniowym. Tych bowiem podmiotów mogą dotyczyć skutki wadliwej decyzji uwłaszczeniowej.

Jeżeli chodzi o prawa osób trzecich, o których mowa w przepisie art. 200 ust. 4 ugn, w praktyce chodzi tu o istniejące konkretne prawa rzeczowe przysługujące określonym podmiotom (np. własność, użytkowanie wieczyste) do gruntu objętego postępowaniem uwłaszczeniowym, albo o ujawnione roszczenia dotyczące określonych praw do tegoż gruntu (np. roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, roszczenie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego). Rację ma Minister Inwestycji i Rozwoju, że skarżące Miasto [...] nie należy do żadnej z kategorii podmiotów wymienionej wyżej. Z akt sprawy wynika, że stronami postępowania uwłaszczeniowego zakończonego decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2004 r. byli; Przedsiębiorstwo Państwowe pod nazwą "[...]" jako podmiot uwłaszczony oraz Prezydent Miasta [...] reprezentujący Skarb Państwa. Natomiast postępowanie nadzorcze w przedmiotowej sprawie zainicjował Prezydent Miasta [...] występujący jako organ wykonawczy Gminy Miasta [...]. Wynika to wprost z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy (wniosek Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji pisma z dnia [...] czerwca 2016 oraz wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia [...] lutego 2017 r.).

Jak wynika z powyższego Gmina Miasto [...] nie była stroną przedmiotowego postępowania uwłaszczeniowego, nie posiadała także interesu prawnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [....] sierpnia 2004 r., bowiem nie przysługiwał jej w dniu [...] grudnia 1990 r. żaden tytuł prawny do uwłaszczonej nieruchomości. Należy zgodzić się z organem, że w rozpoznanej sprawie nie ma podstaw do przyjęcia, że o interesie prawnym Gminy Miasta [...] przesądza komunizacja z mocy prawa na podstawie art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i o pracownikach samorządowych (tj. Dz. Z 1990 r., nr 32, poz. 191 ze zm.). By móc skutecznie powoływać się na taki tytuł prawny do nieruchomości, musiałaby istnieć w obiegu prawnym ostateczna decyzja administracyjna wydana przez wojewodę, stwierdzająca nabycie przez gminę nieruchomości. Dopiero taka decyzja potwierdzałaby interes prawny skarżącego Prezydenta Miasta [...] reprezentującego Gminę Miasto [...]. Rację ma także organ, że uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego nie ma wpływu na wszczęcie postępowania komunalizacyjnego, ponieważ są to postępowania prowadzone na podstawie innych przepisów prawa, toczą się z udziałem innych podmiotów, oraz ich przedmiotem są różne prawa rzeczowe. Nie zachodzi zatem, w takim przypadku res iudicata czyli powaga rzeczy osądzonej. Wynika to wprost z orzecznictwa sądowo-administracyjnego. Dlatego też zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 28 k.p.a., art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające (...) oraz art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami Sąd uznał za niezasadne.

W takiej sytuacji Minister Inwestycji i Rozwoju prawidłowo umorzył postępowanie nieważnościowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Skro bowiem organ wszczął postępowanie nadzorcze, lecz w jego toku ustalił, że wnioskodawca nie legitymuje się interesem prawnym, w rozumieniu art. 157 § 2 w zw. z art. 28 k.p.a., umożliwiającym skuteczne wszczęcie postępowania nadzorczego, to był zobligowany do umorzenia postępowania nieważnościowego jako bezprzedmiotowego. W tym przypadku bezprzedmiotowość postępowania wynikała z przyczyny o charakterze podmiotowym, ponieważ wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego złożył Prezydent Miasta [...] jako reprezentant Gminy Miasta [...] nie będący stroną postępowania. Wniosek takiego podmiotu nie mógł zatem spowodować przejścia przez organ nadzoru do oceny legalności kwestionowanej decyzji uwłaszczeniowej i wydania decyzji załatwiającej sprawę nieważnościową, co do istoty (art. 104 § w zw. z art. 158 k.p.a.).

Reasumując Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny i prawny sprawy oraz wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzygnięciu sprawy. Organ uzasadnił przekonująco swoje stanowisko nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów, a wydane decyzję zawierają niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1308 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.