Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2084/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2007 r. sprawy ze skargi M. S. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 2084/06

Uzasadnienie

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r., w oparciu o przedłożone w sprawie dokumenty i po przeprowadzeniu rozmowy dodatkowej przez komisję, odmówiła M. S. wpisu na listę radców prawnych.

Rada ustaliła, iż M. S. odbyła aplikację prokuratorską zakończoną egzaminem prokuratorskim w dniu [...] października 2005 r., a do chwili wydania uchwały współpracowała, na podstawie umowy zlecenia, z radcą prawnym. Zdaniem Rady wnioskodawczyni nie posiadała właściwego profilowanego przygotowania do zawodu radcy prawnego, a z racji zbyt krótkiego okresu, jaki upłynął od zdania egzaminu prokuratorskiego, nie posiada należytego praktycznego doświadczenia zawodowego, w związku z czym nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W odwołaniu od tej uchwały M. S. wnosiła o jej uchylenie i wpisanie na listę radców prawnych w [...].

Skarżąca zarzuciła uchwale naruszenie art. 25 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) przez błędną wykładnię tych przepisów oraz naruszenie art. 31 ust. 1 ww. ustawy poprzez naruszenie terminu określonego dla rozpatrzenia jej wniosku o wpis.

Powołując się na treść art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych stwierdziła, że wymóg odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego jej nie dotyczy, bowiem zdała egzamin prokuratorski. Zatem stosownie do art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy przysługiwało jej prawo wpisu na listę radców prawnych. Zdaniem skarżącej ustawa określa praktykę zdobytą na aplikacji prokuratorskiej na równi z praktyką uzyskaną w toku aplikacji radcowskiej, podobnie jak wiedzę teoretyczną i praktyczną. Za fakt notoryjny uznała, że ustawa nie wymaga dodatkowej praktyki po złożeniu egzaminu prokuratorskiego. Jednakże Rada nie postawiła zarzutu braku praktyki lecz jej zbyt krótki okres, nie precyzując jaki okres tej praktyki uważa za wymagany.

W ocenie skarżącej na listę radców prawnych może być wpisana osoba spełniająca wymagania z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych - jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Przesłankę tę, odnoszącą się do cech jej charakteru ze sfery etyczno – moralnej, skarżąca spełniła. Natomiast rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu nie wiąże się z wiedzą czy praktyką zawodową lecz wyłącznie z dotychczasowym zachowaniem. Dlatego powyższy przepis nie daje Radzie uprawnienia do sprawdzania wiadomości kandydata lub badania przygotowania do wykonywania zawodu radcy prawnego. W istocie jednak Rada postępowania w tym kierunku nie przeprowadziła. Nadto skarżąca podkreślała, iż ukończona przez nią aplikacja, wobec rozszerzenia uprawnień radców prawnych do występowania w sprawach karnych i karnych skarbowych, daje jej lepsze przygotowanie zawodowe niż radców prawnych ze skończoną aplikacją radcowską.

Rozmowa kwalifikacyjna, na którą powołała się Rada, polegała jedynie na odczytaniu dokumentów przedłożonych przez wnioskodawczynię, co nie spełniało wymagań przepisów postępowania, gdyż nie polegało na zebraniu wystarczającego materiału dowodowego i rozpatrzeniu go w jego całokształcie. Rada nie dążyła do ustalenia jaką wiedzę, poza prawnokarną, skarżąca nabyła w toku aplikacji prokuratorskiej i w czasie praktyki w kancelarii radcy prawnego, a z opinii tego radcy prawnego wynika, że wiedza ta była dodatkowo poszerzona.

Jednocześnie skarżąca wskazała, że postępowanie w sprawie wpisu rażąco naruszyło art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, bowiem wniosek złożyła w dniu 4 maja 2006 r., a uchwała została jej doręczona w dniu 31 lipca 2006 r., tj. z przekroczenie trzydziestodniowego terminu.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych Uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę.

Rozważając przesłankę rękojmi Prezydium stwierdziło, iż w najprostszym ujęciu pojęcie to, o charakterze prognostycznym, należałoby rozumieć jako uzasadnione przekonanie, że kandydat sprosta obowiązkom prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zdaniem organu nie powinno budzić wątpliwości, iż ocena sprostania tym obowiązkom należy do organów samorządu radcowskiego.

Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, w ocenie organu, daje ten kto wykazuje się cechami, od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej. Czynniki wiodące to odpowiedni poziom wiedzy, kwalifikacji i przygotowania do zawodu, a także względy charakterologiczne jak rzetelność, sumienność, odpowiedzialność, uczciwość, skrupulatność itp. Do prawidłowego wykonywania zawodu nie jest wystarczające nabycie w pewnym momencie określonych kwalifikacji, ale stałe ich podtrzymywanie, uzupełnianie i doskonalenie, do czego konieczne jest posiadanie predyspozycji charakterologicznych.

Nieskazitelność charakteru stanowi odrębną przesłankę wpisu. Nieskazitelność tę ocenia się jedynie w oparciu o dotychczasowe postępowanie kandydata, jednakże interpretacja przesłanki rękojmi, jako dotyczącej tylko etycznej oceny zachowania byłaby, zdanie organu, dalece zawężająca to pojęcie czyniąc je faktycznie pojęciem pustym.

Rolą klauzuli generalnej, jaką jest rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, jest uelastycznienie sposobu rozstrzygania konkretnych spraw, z uwzględnieniem okoliczności nietypowych występujących w indywidualnych przypadkach. Polega ona na korekcie rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy kandydat spełnia tzw. przesłanki "sztywne" lecz istnieje uzasadniona obawa, że nie będzie on w stanie prawidłowo wykonywać zawodu radcy prawnego.

W świetle art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej rolą organów samorządu zawodowego zaufania publicznego jest sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu. Powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 21/02 organ stwierdził, iż ze względu na interes publiczny, rozumiany jako właściwe świadczenie pomocy prawnej, należało odmówić wpisu na listę radców prawnych. Skarżąca stosunkowo niedawno, bo w 2005 r. zdała egzamin prokuratorski, zatem jej przygotowanie zawodowe do świadczenia pomocy prawnej, w zakresie określonym ustawą o radcach prawnych, nie można uznać za wystarczające. Przesłanki rękojmi nie można utożsamiać z przesłanką nieskazitelności charakteru, aczkolwiek nieskazitelność charakteru ma charakter przesłanki nadrzędnej. Wnioskodawczyni posiada znikomy staż zawodowy, a jej kwalifikacje prokuratorskie pozostają bez związku z praktyczną wiedzą o sposobach prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Sama znajomość prawa materialnego i procedur, poświadczona egzaminem prokuratorskim zdanym w 2005 r. nie jest, w ocenie organu, wystarczająca dla wykazania, że spełniona została przesłanka rękojmi z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Organ samorządu stwierdził, że korporacji przysługuje uprawnienie badania spełnienia przesłanek wpisowych, które to uprawnienie wynika także z ustalonych przez lata reguł funkcjonowania samorządu. Pojęcie "prawidłowego wykonywania zawodu" jest rozumiane w samorządzie zawodowym jako jedność wiedzy fachowej i praktycznych reguł świadczenia pracy w ramach tego zawodu. Zwolnienie z wymogu odbycia aplikacji osób, które zdały egzamin prokuratorski nie prowadzi do zaniechania oceny każdego wniosku wpisowego pod kątem spełnienia przesłanki rękojmi, czyli dokonania prognozy możliwości prawidłowego wykonywania zawodu przez skarżącą. Ocena spełnienia tej przesłanki jest tak samo istotna jak spełnienie pozostałych przesłanek ustawowych. Powołując się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 kwietnia 2006 r. w sprawie K 6/06, organ podkreślał, że sam fakt zdania egzaminu prokuratorskiego nie stwarza automatyzmu dokonania wpisu na listę radców prawnych, z pominięciem możliwości oceny przez organ korporacji przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Trybunał w powołanym wyroku (wyrok dotyczy korporacji adwokackiej, jednakże jest to korporacja analogiczna jak radcowska) wyraził wątpliwość co do odpowiedniego przygotowania w zawodzie adwokata osób, które ukończyły aplikację prokuratorską, ze względu na istotną odmienność zakresu przedmiotowego kształcenia oraz zróżnicowanie powinności zawodowych adwokata i prokuratora. W związku z tym Trybunał uznał, że samorząd adwokacki nie tylko może ale powinien badać, czy osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata.

Odnosząc się do naruszenia terminu załatwienia sprawy Prezydium dostrzegając tą kwestię stwierdziło, że opóźnienie nie było nadmierne i było podyktowane procedowaniem w sprawie, a jednocześnie nie spowodowało naruszenia praw skarżącej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. S. wnosiła o uchylenie Uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r.

Uchwale zarzucono naruszenie art. 25 ust. 1 pkt 2 i art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię, naruszenie art. 2, 7, 8, 32 ust. 1 i 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nierówne traktowanie wobec prawa skarżącej i działanie sprzeczne z prawem, obrazę przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 1 i § 3 k.p.a.) poprzez nie przeprowadzenie postępowania dowodowego potwierdzającego brak rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Stosując wykładnię językową art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych skarżąca stwierdziła, że jako osoba, która zdała egzamin prokuratorski jest zwolniona od obowiązku odbycia aplikacji radcowskiej. Innymi słowy powinna być traktowana jako osoba, która aplikację radcowską odbyła. W jej ocenie Prezydium nie powinno stosować do jej sytuacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. (sygn. akt K 6/06), a dokonana przez organ administracji wykładnia przepisów ustawy o radcach prawnych wkracza w sferę zastrzeżoną dla ustawodawcy. Dlatego Prezydium dokonując wykładni art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych powinno mieć na uwadze racjonalność ustawodawcy.

Za chybiony uznała zarzut braku praktyki, gdyż ustawa takiego wymagania nie stawia, zatem również organ administracji nie może określać takiego warunku, bowiem wymaganie praktyki nie zachodzi w przypadku odbycia aplikacji radcowskiej. Nadto skarżąca stwierdziła, że nie zarzucono jej brak praktyki lecz zbyt krótki czas jej trwania, nie określając jednocześnie jaki okres tej praktyki organ uważa za wystarczający. Zdaniem skarżącej ustawodawca wprowadził jeden moment weryfikacji wiedzy – egzamin radcowski, prokuratorski, sędziowski, czy uzyskanie stopnia doktora habilitowanego, a tym samym ponowna weryfikacja tej wiedzy oraz posiadanej praktyki, na przykład przez organ korporacji, jest niedopuszczalna.

W skardze podniesiono naruszenie art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, który to przepis nie przewiduje po zdaniu egzaminu zawodowego wymogu uzupełniania wiedzy. Wymóg ten dotyczy radcy prawnego, a nie wnioskodawcy o wpis na listę radców prawnych.

Zarzucając naruszenie zasady konstytucyjnej określonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wskazano na odmienną wykładnię art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w uchwale Prezydium KRRP nr [...]. W uchwale tej odmiennie niż skarżącą potraktowano, w zbliżonym stanie faktycznym i prawnym osoby, których dotyczyła.

Zdaniem skarżącej wymóg z art. 24 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy nie dotyczy wiedzy teoretycznej ani praktycznego doświadczenia, gdyż przesłanki te wskazano w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy. W związku z tym jedynie niekaralność i opinie dołączone do akt stanowią dowód spełnienia przesłanki nieskazitelności charakteru i

rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu, w ocenie skarżącej, nie wiąże się z wiedza czy praktyka zawodową, gdyż w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy jest mowa o zachowaniu, a nie o zatrudnieniu, stosowaniu prawa lub pracy.

Uzasadniając naruszenie przepisów postępowania skarżąca wskazywała, że organy korporacyjne, nie kwestionując opinii załączonych do akt, nie ustaliły i nie udowodniły braku przesłanki rękojmi. W tym zakresie nie przeprowadzono żadnego postępowania oraz nie uzasadniono uchwały zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wnosiło o jej oddalenie.

Organ administracji uznał za niezasadny zarzut nieuprawnionego odniesienia się do wyroku Trybunału dotyczącego korporacji adwokackiej, gdyż wyrok ten dotyczy identycznych norm odnoszących się do obu korporacji.

Dokonując wykładni rękojmi Prezydium oparło się na dookreśleniu tego pojęcia pochodzącego wprost z ustawy o radcach prawnych nie dokonując działań "prawotwórczych", jak określiła to skarżąca. Podstawą odmowy wpisu była obowiązująca norma art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy nakazująca organowi wpisowemu badanie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Wpis bowiem na listę radców prawnych ma i ten skutek, że z chwilą jego dokonania osoba wpisana korzysta z domniemania potencjalnej umiejętności świadczenia pomocy prawnej w pełnym zakresie spraw wskazanych w ustawie o radcach prawnych.

Nie był zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania, gdyż organ samorządu, idąc w ślad za poglądem Trybunału Konstytucyjnego podkreślającym odmienność aplikacji prokuratorskiej i radcowskiej, wychodzi z założenia odmienności kwalifikacji prokuratorskiej i radcowskiej. Skarżąca zaledwie przed rokiem zdała egzamin prokuratorski i jej przygotowanie zawodowe do świadczenia pomocy prawnej jako radcy prawnego nie dokumentuje praktyka zawierająca się w przesłance rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Negatywna decyzja wpisowa nie została oparta na jakimkolwiek egzaminie lecz na ocenie obiektywnej przesłanki spełniania rękojmi. Ocena ta została dokonana w oparciu o dowody załączone do wniosku oraz uzupełniająco na wnioskach z przeprowadzonej rozmowy. Organy samorządu na podstawie tych dowodów nie nabrały pewności, że skarżąca poradzi sobie z wykonywaniem zawodu radcy prawnego polegającego na praktycznym wykonywaniu elementów obsługi prawnej. Skarżąca nie świadczyła pracy, przez jakikolwiek znaczący okres czasu, polegającej na wykonywaniu czynności odpowiadających pojęciu pomocy prawnej. Jej egzamin zawodowy potwierdza wiedzę i znajomość praktyki zawodowej aktualnie wymaganej od kandydatów do zawodu prokuratora.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 25 ustawy o radcach prawnych Prezydium podnosiło, że wpis na listę radców prawnych stanowi stwierdzenie posiadania umiejętności i praktyki wymaganej od radcy prawnego, czyli wszystkich umiejętności świadczenia pomocy prawnej w pełnym zakresie wskazanym w ustawie korporacyjnej. Podnosząc tę argumentację organ samorządu stwierdził, iż niedopuszczalne jest wpisywanie osób, które wiedzę i doświadczenie zawodowe będą dopiero zdobywać w trakcie wykonywania zawodu. Nowela czerwcowa ustawy (ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw – Dz. U. Nr 163, poz. 1361 ze zm.) nie wprowadziła automatyzmu wpisu na listę radców prawnych, a także nie odjęła organom wpisowym prawa i obowiązku badania, czy kandydat daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. W pojęciu rękojmi zawarty jest wymóg wykazania przez kandydata umiejętności (wiedzy i praktyki) porównywalnych z posiadanymi przez osoby wpisane na listę radców prawnych. Racjonalność ustawodawcy przemawia bowiem za przyjęciem, iż nowelizacja ustawy nie miała na celu obniżenia kryteriów kwalifikacji osób dopuszczonych do wykonywania tego zawodu.

Odpowiadając na zarzut naruszenia zasad Konstytucji RP, podnoszony przez skarżącą w oparciu o wskazywane uchwały podjęte w innych sprawach, Prezydium stwierdziło, że nie będzie się do tych argumentów odnosić, gdyż niedopuszczalne i wątpliwe deontologicznie jest stosowanie tego rodzaju praktyk porównawczych bez znajomości całości akt. Na marginesie organ stwierdził, iż faktyczną podstawą wpisu w jednej z tych spraw była poświadczona kilkuletnia praktyka w świadczeniu obsługi prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy).

W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił, przede wszystkim, art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) – powoływanej dalej jako ustawa. Zgodnie z tym przepisem na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że podnoszony przez skarżącą zarzut naruszenia przepisu art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy nie był zasadny. Przepis ten bowiem stanowi, iż wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub notarialny. Nie daje on jednakże podstaw do wnioskowania, że skoro przy spełnieniu jego warunków nie ma wymogu odbycia aplikacji, to wpis na listę radców prawnych staje się niejako automatyczny. Stosownie bowiem do art. 24 ust. 1 ustawy dla wpisu na listę radców prawnych konieczne staje się również spełnienie przesłanek w tym przepisie wskazanych.

Skarżąca postawiła zarzut zaskarżonej uchwale wprowadzenia w jej uzasadnieniu argumentacji zaczerpniętej z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. wydanego w sprawie K 6/06 stwierdzając, że wyrok ten dotyczył korporacji adwokackiej, a nie radców prawnych.

Należy zatem zauważyć, iż po wydaniu zaskarżonej uchwały przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych Trybunał Konstytucyjny wydał w dniu 8 listopada 2006 r. wyrok dotyczący radców prawnych (sygn. akt K 30/06). Wyrok został opublikowany w dniu 17 listopada 2006 r. w Dz. U. Nr 206, poz. 1522.

W wyroku tym Trybunał wskazał na jego ścisły związek z dotychczasowymi orzeczeniami, w tym z wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2006 r. (sygn. akt K 6/06), dotyczącym m. in. wpisu na listę adwokatów bez odbycia aplikacji i zdawania egzaminu adwokackiego stwierdzając, iż w pełni podtrzymuje stanowisko wyrażone w tym wyroku i uzasadnieniu, albowiem ratio rozstrzygnięcia Trybunału w obydwu sprawach jest tożsama.

Zasadniczym przedmiotem sporu było rozumienie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego (art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy).

W związku z tym należy wziąć pod uwagę to na czy polega zawód radcy prawnego. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy zawód radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Natomiast wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe (art. 4 ust. 1 ustawy). Pomoc prawna w rozumieniu ustawy to w szczególności udzielanie porad i konsultacji prawnych, opinii prawnych, zastępstwo prawne i procesowe (art. 7 ustawy), przy czym pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana (art. 2 ustawy).

Powołane przepisy ustawy o radcach prawnych kładą wyraźny akcent, jeżeli chodzi o zawód radcy prawnego, na pomoc prawną, przy czym pomoc ta powinna być świadczona (z wyłączeniem wskazanym w art. 4 ust. 1 ustawy) w celu ochrony interesów mocodawcy. Dla spełnienia tych wymagań ustawy radca prawny, podobnie jak adwokat, powinien nie tylko swobodnie poruszać się w problematyce materialnoprawnej i procesowej, koniecznej dla świadczenia tej pomocy prawnej, lecz również powinien posiadać wiedzę praktyczną niezbędną do świadczenia usług zastrzeżonych dla tego zawodu. Wiedzę tą zdobywa kandydat na radcę prawnego w toku szkolenia na aplikacji radcowskiej. Natomiast nie wymaga szczególnego dowodzenia, że aplikacja prokuratorska nie jest tożsama, w zakresie przekazywania praktycznej wiedzy, z aplikacją radcowską. W związku z tym osoba, która zdała egzamin prokuratorski powinna wiedzę tę nabyć, by móc skutecznie zadbać o interesy przyszłych klientów jako radca prawny. Nie można zatem uznać za zasadne twierdzenie skarżącej, że osoba, która zdała egzamin prokuratorski, powinna być traktowana, pod względem nabytej wiedzy prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, jak osoba, która odbyła aplikację radcowską i zdała egzamin radcowski. Przy czym nie chodzi tu o "lepszy" lub "gorszy" rodzaj aplikacji lecz o jej zakres i cel, który przygotowuje kandydata do konkretnego zawodu prawniczego. Gdyby bowiem zawody radcy prawnego (adwokata), prokuratora lub notariusza nie różniły się istotnymi odmiennościami, wystarczającą byłaby jedna (wspólna) aplikacja. Ustawodawca jednak, co jest zrozumiałe, ustalił odrębne aplikacje dla poszczególnych zawodów prawniczych uznając, że zawody te mają charakter specjalizacji zakresie specjalności, jaką jest sam zawód prawnika.

Rozpatrując skargę w aspekcie rozumienia rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego nie można zgodzić się z oceną skarżącej, wyrażoną w skardze, że rękojmia ta nie wiąże się z wiedzą praktyczną wykonywania zawodu, gdyż przepis art. 24 ust. 1 ustawy nie przewiduje wymogu uzupełniania wiedzy, w szczególności wiedzy praktycznej. W związku z tym, w przekonaniu skarżącej fakt, że po około sześciu miesiącach od zdania egzaminu prokuratorskiego wystąpiła z wnioskiem o wpis na listę radców prawnych, nie stanowił żadnej przeszkody do wpisu. Natomiast badanie przez organy korporacji radcowskiej możliwości prawidłowego wykonywania zawodu, jako przesłanki rękojmi, uznała za niedopuszczalne.

Należy zatem ponownie wskazać na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 8 listopada 2006 r. (sygn. akt K 30/06) o jego ścisłym związku z wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2006 r. wydanym w sprawie sygn. akt K 6/06, oraz na to, że Trybunał wielokrotnie podkreślał, iż w pełni podtrzymuje stanowisko wyrażone w tym wyroku i w jego uzasadnieniu. W wyroku z dnia 8 listopada 2006 r. (sygn. akt K 30/06), tak jak w wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r. (sygn. akt K 6/06) Trybunał stwierdził, że art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych (w sprawie K 6/06 wskazano odpowiedni przepis dotyczący ustawy o adwokaturze), w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji. Wskazując, iż m. in. kwestia praktycznego kontaktu z wykonywaniem danego zawodu prawniczego powinna zostać rozstrzygnięta przez ustawę, Trybunał w wyroku sygn. akt K 6/06 nie pozbawił właściwe organy korporacji możliwości badania, czy osoba ubiegająca się o wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu, a wręcz przeciwnie, stwierdził, iż samorząd adwokacki (odpowiednio samorząd radcowski) może, a nawet powinien badać, czy osoba ta daje taką rękojmię, albowiem przepływ z jednego zawodu prawniczego do innego zawodu prawniczego nie może następować automatycznie, bez oceny umiejętności niezbędnych dla należytego wykonywania zawodu nowego. W związku z tym należało przyjąć za uzasadnione odwoływanie się przez organy samorządu radcowskiego do wyroku i uzasadnienia Trybunału wydanego w sprawie o sygnaturze K 6/06.

Mając na uwadze fakt, że zakresowo działalność korporacji radców prawnych i adwokatów w znacznej mierze się pokrywa, na co wskazał Trybunał Konstytucyjny w ww. wyrokach, należy zauważyć, że już w orzeczeniu z 18 sierpnia 1994 r. (sygn. akt II SA 860/93) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata ocenia się według cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielania pomocy prawnej. W uzasadnieniu wyroku, odwołując się do dotychczasowego orzecznictwa NSA podkreślono, iż na rękojmię wpływają dwa elementy: 1) cechy charakteru i 2) dotychczasowe zachowane osoby pragnącej zostać adwokatem. Przez nieskazitelność charakteru rozumie się zwykle szlachetność, prawość, uczciwość. Druga przesłanka powinna być analizowana w ścisłym powiązaniu z art. 1 ustawy Prawo o adwokaturze (odpowiednio z art. 6 ust. 1 ustawy o radcach prawnych) określającym cele adwokatury (udzielanie pomocy prawnej). Chodzi więc o to, czy dana osoba poradzi sobie w zawodzie adwokata (analogicznie w zawodzie radcy prawnego).

Odnosząc się zatem do powyższego wskazania należało ocenić, pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, nabyte przez skarżącą umiejętności. Organ samorządu radcowskiego podnosił, że z chwilą wpisu na listę radców prawnych, osoba wpisana będzie korzystała z domniemania posiadania pełnych umiejętności w zakresie świadczenia pomocy prawnej wymaganej ustawą o radcach prawnych. Jednocześnie organ uznał za niedopuszczalne nabywanie tych umiejętności dopiero w toku wykonywania zawodu. Sąd orzekający w sprawie podziela to stanowisko organu stwierdzając, że analiza materiału i dowodów zgromadzonych w sprawie nie daje podstawy do uznania, iż skarżąca spełnia przesłankę rękojmi z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy. Przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego należy rozumieć wykazanie się umiejętnością porównywalną z tą jaką posiadają osoby będące radcami prawnymi. Nie można bowiem, jak podkreśla to organ korporacji radcowskiej, stosować innych kryteriów do osób ubiegających o wpis od tych jakie wymaga się od wykonujących zawód radcy prawnego. Stanowisko to zasługuje na aprobatę Sądu, gdyż nie sposób przyjąć by w zawodzie radcy prawnego funkcjonowały osoby o pełnych kwalifikacjach i nie posiadające wystarczających umiejętności.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania nie był zasadny. Skarżąca przedłożyła dowody takie jakie były w jej posiadaniu, bowiem w skardze nie wskazywała na to by istniał jeszcze inny materiał dowodowy istotny dla rozstrzygnięcia. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uwzględniło przy podejmowaniu uchwały przedłożone dowody (opinie osób rekomendujących skarżącą). Z materiałów tych wynika, że przygotowanie zawodowe skarżącej jest o zasadniczo odmiennym profilu od wymaganego do zawodu radcy prawnego. Nie bez znaczenia jest również krótki okres w jakim skarżąca współpracowała z radcą prawnym nabywając umiejętności praktycznego wykonywania zawodu.

Co prawda ustawa o radcach prawnych nie podaje jaki okres nabywania wiedzy praktycznej należałoby uznać za wystarczający, jednakże nie daje to podstaw do twierdzenia, że półroczna praktyka jest okresem dającym podstawę do uznania, że została spełniona przesłanka z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy – rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Uprawniony, zgodnie ze wskazanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, organ samorządu radcowskiego dokonał oceny, czy praktyka, jaką wykazała skarżąca, daje podstawę do przyjęcia, że spełnia ona wymaganie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego i Sąd orzekający w sprawie nie stwierdził, by ocena ta była niezgodna z powołanym wyżej przepisem lub by została dokonana z naruszeniem przepisów postępowania.

Powoływanie się natomiast przez skarżącą na podstawę wpisu jaką miałby być art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy, z przyczyn podanych wyżej, było nietrafne.

W tych okolicznościach za zasadne należało uznać stanowisko organu stwierdzające, iż skarżąca nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego ze względu na nie wykazanie się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym z uwagi na zbyt krótki okres praktycznego nabywania umiejętności niezbędnych dla tego zawodu, po ukończeniu aplikacji, którą cechuje istotna odmienność zakresu przedmiotowego kształcenia w stosunku do aplikacji radcowskiej.

Sąd orzekający w sprawie nie może odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów ustawy zasadniczej przede wszystkim dlatego, że sprawy wskazywane przez skarżącą w skardze nie są objęte niniejszym postępowaniem. Sąd może zastosować art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) działając jedynie w granicach danej sprawy, a przedstawione przez skarżącą rozstrzygnięcia nie mieszczą się w tych granicach.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ww. ustawy orzekł jak w sentencji.