Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2195/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 41 poz 398
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1919/13 w sprawie ze skargi D.P. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1919/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. P. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym.

Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Skarżący w dniu [...] grudnia 2009 r. wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w Warszawie z wnioskiem o uregulowanie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W., po zmarłym ojcu, M. P. Pismem z dnia 7 stycznia 2010 r. skarżący doprecyzował swój wniosek poprzez wskazanie podstawy prawnej wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym - art. 29 z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41 poz. 398 z późn. zm.). W piśmie tym wskazał również, że jego wniosek wynika przede wszystkim z art. 23 ust. 3 pkt 1 lit. b ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Stanowisko swoje skarżący uzasadnił tym że, w dacie śmierci jego ojciec był emerytowanym żołnierzem zawodowym. Pismem z dnia 23 marca 2012 r. D. P. ponownie zwrócił się do organu z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 23 ust. 1 pkt 1 lit a i ust. 3b z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w jego brzmieniu na dzień 19 marca 2007 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Dyrektor Regionalnego Oddziału Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 1 lit a i ust. 3b i art. 13 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz art. 104 k.p.a. w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143), odmówił D. P. przyznania prawa do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu mieszkalnym.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M. P. w dacie zgonu nie pełnił już zawodowej służby wojskowej, a od 1995 r. posiadał uprawnienia emerytalne. Emerytem wojskowym jest żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej, który ma ustalone prawo do emerytury wojskowej. Ponadto wskazano, że w sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 116, poz. 1203 z późn. zm.). Zgodnie z art. 23 ust. 1 a i b ww. ustawy osoby, którym do dnia wejścia w życie ustawy przydzielono osobna kwaterę stałą, zachowują nabyte do tego dnia uprawnienia na czas zajmowania tej kwatery. W razie śmierci takiej osoby zamieszkującej w lokalu mieszkalnym, będącym w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, niebędącym kwaterą, wspólnie z nią zamieszkałe w chwili śmierci osoby, o których mowa w art. 26 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, maja prawo zamieszkiwać w tym lokalu mieszkalnym. Organ stwierdził, że D. P. nie znalazł się w kręgu osób wymienionych w art. 26 w/w ustawy. Faktem jest, iż zamieszkiwał on razem z ojcem w chwili jego zgonu. Niemniej jednak, w tej dacie wnioskodawca miał ukończone więcej niż 25 lat, co wyklucza go z grupy osób uprawnionych do dalszego zamieszkiwania w lokalu.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 7 w związku z art. 23 ust. 3 i 3b w/w ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw - utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w sprawie zostały zastosowane przepisy w/w ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej z dniem 1 lipca 2010 r. Bezspornym jest, iż D. P. do dnia śmierci swojego ojca M. P. wspólnie zamieszkiwał z nim w spornym lokalu. Zarówno jednak w dacie śmierci, jak i w dacie przydziału przedmiotowego lokalu M. P. nie pełnił już zawodowej służby wojskowej, a prawo do osobnej kwatery stałej zachował w związku z nabyciem uprawnienia do emerytury wojskowej, z tytułu służby wojskowej pełnionej w jednostkach podległych Ministrowi Obrony Narodowej.

Organ stwierdził, iż ustalony stan faktyczny sprawy nie wyczerpuje przesłanek wynikających z przepisu art. 23 ust. 3 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie śmierci M. P., umożliwiających wydanie decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym.

D. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa WAM, domagając się jej uchylenia.

W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2009 r., doprecyzowany pismem z dnia 7 stycznia 2010 r., jak też kolejny wniosek z dnia [...] marca 2012 r. dotyczył w istocie żądania wydania przez organ decyzji w oparciu o przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu na dzień [...] marca 2007 r., a zatem na dzień śmierci ojca skarżącego.

Sąd podał, że w dniu 1 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r., Nr 28, poz. 143), która przepisem art. 1 pkt 25 zmieniła brzmienie dotychczasowego przepisu art. 23 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Jednakże, zgodnie z art. 18 ust. 1 tej noweli do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy, stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu dotychczasowym. Zasadnie zatem organ rozpoznając sprawę zastosował w niej przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu przed 1 lipca 2010 r.

Sąd I instancji wskazał, że od samego początku stosowania przepisu art. 23 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP przyjmowano, iż wszystkie przesłanki wymienione w tym przepisie muszą wystąpić łącznie, aby małżonkowi lub dzieciom zmarłego wojskowego przysługiwało prawo do kwatery, a obecnie lokalu mieszkalnego. Przepis art. 23 ust. 3 pkt 1 – 4 powołanej ustawy, uzależnia bowiem przyznanie świadczenia do odprawy mieszkaniowej (ust. 4 pkt 1), lokalu mieszkalnego (ust. 4 pkt 2 i 3) od śmierci żołnierza pozostającej w związku ze służbą wojskową (pozostającego w dniu śmierci w służbie stałej lub kontraktowej).

Sąd Wojewódzki zgodził się z organem, że brak było możliwości przyznania skarżącemu uprawnień wynikających z art. 23 ust 3 w/w ustawy. Sąd wskazał, że bezspornym jest, że D. P. do dnia śmierci swojego ojca M. P. wspólnie zamieszkiwał z nim w lokalu mieszkalnym, przy ulicy [...] m [...] w W. Istotne jest natomiast, że zarówno w dacie śmierci, jak również w dacie przydziału tego lokalu, M. P. (ojciec skarżącego), nie pełnił już zawodowej służby wojskowej. W aktach sprawy znajduje się bowiem kopia Legitymacji Emeryta Wojskowego, seria [...] nr [...] kpt. w stanie spoczynku M. P., wydana w/w przez Wojskowe Biuro Emerytalne w W., w dniu [...] stycznia 1995 r. Ponadto, jak wynika z decyzji Szefa Wojskowego Biura Emerytalnego w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 1997 r., M. P. w związku z nabyciem uprawnienia do emerytury wojskowej z tytułu służby wojskowej pełnionej w jednostkach podległych Ministrowi Obrony Narodowej zachował prawo do osobnej kwatery stałej. Sąd wskazał, że nie ulega wątpliwości, że już w dniu 25 stycznia 1995 r. M. P. nie pełnił czynnej służby wojskowej, lecz był emerytem wojskowym. Również przedmiotowy lokal mieszkalny, jak wynika z uzasadnienia decyzji przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] października 2003 r., został przydzielony M.P., jako kapitanowi w stanie spoczynku.

Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 z późn. zm.), emerytem wojskowym jest żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej, który ma ustalone prawo do emerytury wojskowej. Rencistą wojskowym, zgodnie z art. 3 ust. 3 powołanej ustawy jest żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej, który ma ustalone prawo wojskowej renty inwalidzkiej. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.), żołnierzem zawodowym jest żołnierz w czynnej służbie wojskowej. Żołnierze zawodowi pełnią czynną służbę wojskową jako służbę stałą albo służbę kontraktową. Określenie "żołnierz służby stałej/kontraktowej, który do dnia śmierci nabył prawo do emerytury wojskowej" zawarte w art. 23 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP dotyczy więc żołnierza zawodowego w służbie czynnej, odpowiednio służby stałej lub kontraktowej, który do dnia śmierci mimo nabycia prawa do emerytury nadal pełni służbę wojskową i nie został z niej zwolniony. Nie można zatem uznać za żołnierza zawodowego, o którym mowa w art. 23 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, emeryta lub rencisty wojskowego.

D. P. w dniu złożenia wniosku o wydanie decyzji o przysługującym mu prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nie był zatem synem żołnierza zawodowego, a był synem zmarłego emeryta i rencisty wojskowego, co wyklucza, zgodnie z art. 23 ust. 3 pkt 1-4 przedmiotowej ustawy wydanie żądanej decyzji.

Niezależnie od tych okoliczności Sąd podał, że sytuację prawną członków rodziny do dnia 30 czerwca 2010 r. regulował przepis art. 23 ust. 1 a i b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 116, poz. 1203 ze zm.). Przepis ten został uchylony na podstawie art. 7 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143). Gdyby przedmiotowa sprawa rozpatrywana w trybie art. 23 ust. 1a i 1b ustawy nowelizującej w czasie obowiązywania tego przepisu, to D.P., pomimo wspólnego zamieszkiwania z ojcem, w chwili jego śmierci nie spełniałby kryterium wiekowego, określonego w art. 26 ust. 2, bowiem w tej dacie skarżący miał ukończone więcej niż 25 lat (również zawarł związek małżeński), co wykluczało go z grupy osób uprawnionych do dalszego zamieszkiwania w lokalu.

Sąd dodał także, że art. 23 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, zarówno w brzmieniu sprzed nowelizacji jak i po nowelizacji z 2010 r. dotyczył żołnierza zawodowego, będącego w służbie. Uprawnienia zaś emerytów i rencistów wojskowych a także innych osób (w tym osób wspólnie zamieszkałych po ich śmierci) zostały uregulowane w przepisach przejściowych noweli z 2004 r. tj. w art. 23 ust. 1, 1a, 1b, o brzmieniu którego była już mowa wyżej. A to oznacza, że nawet w sytuacji, gdyby uznać można było wniosek skarżącego z dnia [...] marca 2012 r., jako pierwszy wniosek w sprawie, rozpoczynający postępowanie, to nawet wówczas skarżący nie mógłby skorzystać z uprawnień art. 23 ust. 3 pow. ustawy po nowelizacji.

W skardze kasacyjnej D. P. zaskarżył powyższy wyrok w całości i zarzucił Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej, jako: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie:

1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu na dzień [...] marca 2007 r. poprzez oddalenie skargi na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2013 roku i zastosowanie w sprawie przepisów w/w ustawy obowiązujących przed dniem 1 lipca 2010 r., w sytuacji gdy w niniejszym postępowaniu znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu na dzień [...] marca 2007 r. tj. na dzień śmierci M. P.;

2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu na dzień [...] marca 2007 r. poprzez oddalenie skargi na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z

dnia [...] lipca 2013 r., w sytuacji gdy M. P. podczas pełnienia służby nabył uprawnienie do emerytury wojskowej, z którego uprawnienia następnie w dniu [...] stycznia 1965 r. skorzystał, a jednocześnie M. P. w czasie pełnienia przez niego służby wojskowej w dniu [...] sierpnia 1958 r. została przydzielona kwatera stała, a w związku z tym M. P. należy uznać za żołnierza służby stałej, który nabył prawo do emerytury wojskowej;

3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu na dzień [...] marca 2007 r. poprzez oddalenie skargi na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2013 r. i uznanie, że D.P. nie spełnia przesłanek, w sytuacji gdy M. P. był żołnierzem służby stałej, który nabył prawo do emerytury wojskowej, D. P. zamieszkiwał w lokalu znajdującym się przy ul. [...] lok. [...] w W. razem z M. P. oraz D. P. jest zstępnym zmarłego M. P.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że art. 23 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP odwołuje się do stanu istniejącego w chwili zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej lub w chwili zaistnienia zdarzenia wskazanego w ust. 3. Zatem decydujące znaczenie dla uprawnień zstępnych zmarłego do odprawy mieszkaniowej ma stan istniejący w chwili śmierci żołnierza zawodowego. Uzasadnia to stosowanie przepisów w brzmieniu obowiązującym w dniu śmierci M. P. Nadto w skardze kasacyjnej wywodzono, że M. P. należy uznać za żołnierza służby stałej, który nabył prawo do emerytury wojskowej. W związku z czym, skarżący spełnia przesłanki z art. 23 ust. 3 powołanej ustawy w brzmieniu na dzień [...] marca 2007 r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują enumeratywnie wymienione w § 2 powołanego artykułu przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która jednak nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Punktem wyjścia dla niniejszej sprawy jest ustalenie prawidłowej podstawy prawnej dla wydania decyzji o odmowie przyznania skarżącemu kasacyjnie prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] położonym przy ul. [...] w W., gdyż jest to kwestia sporna. Należy zatem ustalić w jakim brzmieniu w sprawie zastosowanie znajdzie art. 23 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Otóż zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Powołany przepis określa zasadę praworządności czy też inaczej legalności. Oznacza to m.in. zgodność z normami (przepisami) prawa obowiązującego. Do norm tych należą w szczególności normy prawa materialnego stosowane przez organ administracji publicznej (podstawa normatywna decyzji) i normy proceduralne regulujące poszczególne fazy postępowania (podstawa proceduralna decyzji). Z zasady praworządności wymagającej od organu administracji publicznej legitymowania się podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w drodze decyzji administracyjnej wynika, że podstawa ta musi istnieć w dniu wydania decyzji. W związku z tym organ administracji publicznej nie ma kompetencji do wydania decyzji w sytuacji, gdy przepis wskazany w decyzji jako stanowiący jej podstawę prawną lub faktycznie zastosowany przez ten organ utracił moc obowiązującą czy też został zmieniony.

Powyższe prowadzi do wniosku, że istotna - dla znalezienia podstawy prawnej decyzji - jest data zgłoszenia żądania, czyli data wniosku (art. 61 § 3 k.p.a.). Organ musi bowiem ustalić czy żądanie mieści się w granicach prawa i czy obowiązujące przepisy zezwalają na wydanie przez określony organ administracji publicznej decyzji (bądź innego aktu z zakresu administracji publicznej) o określonej treści.

Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt tej sprawy, przyjąć należy, iż za pozbawiony racji należy uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 23 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu na dzień [...] marca 2007 r. poprzez oddalenie skargi na decyzję z dnia 31 lipca 2013 r. i zastosowanie w sprawie przepisów w/w ustawy obowiązujących przed dniem 1 lipca 2010 r., w sytuacji gdy w niniejszym postępowaniu znajdą zastosowanie przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu na dzień [...] marca 2007 r. tj. na dzień śmierci M. P.

Skarżący kasacyjnie D.P. wniosek swój o wydanie decyzji w trybie art. 23 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych RP, złożył bowiem w dniu 7 grudnia 2009 r. W tym też dniu wszczęte został postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym (art. 61 § 3 k.p.a.). Decyzja administracyjna została jednak wydana dopiero w dniu [...] kwietnia 2013 r. (przez organ I instancji) i następnie w dniu [...] lipca 2013 r. (przez organ odwoławczy). Jednocześnie w dniu [...] lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r., Nr 28, poz. 143), która w art. 1 pkt 25 zmieniła brzmienie dotychczasowego przepisu art. 23 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Zgodnie jednak z art. 18 ust. 1 tej ustawy, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy, stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu dotychczasowym.

Zgodnie z art. 23 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych w RP, w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie 1 lipca 2010 r., w razie śmierci:

1. żołnierza służby stałej, który do dnia śmierci mieszkał w kwaterze albo w lokalu mieszkalnym niebędącym kwaterą, lub nie otrzymał decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 24 ust. 5 pkt 3, o ile do dnia śmierci nabył prawo do emerytury wojskowej lub jego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową,

2. żołnierza zawodowego pełniącego zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu na pełnienie służby terminowej, który do dnia śmierci nabył prawo do emerytury wojskowej lub którego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową,

3. żołnierza pełniącego służbę kandydacką, którego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową,

4. żołnierza nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, którego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową

- wspólnie zamieszkałym z nim: małżonkowi, zstępnym, wstępnym, osobom przysposobionym i osobom przysposabiającym przysługuje:

a. odprawa mieszkaniowa, o której mowa w art. 47:

– w wysokości obliczonej według ilości norm przysługujących zmarłemu żołnierzowi w dniu śmierci,

– w wysokości 80 % wartości przysługującego lokalu mieszkalnego, obliczonej według zasad określonych w art. 47, o ile śmierć żołnierza pozostaje w związku ze służbą wojskową, albo

b. zajmowany lokal mieszkalny, lokal zamienny w przypadku zajmowania kwatery, jeżeli Agencja ma taki w swoich zasobach mieszkaniowych - za ich zgodą, albo

c. lokal mieszkalny odpowiadający uprawnieniom żołnierza w dniu śmierci, ustalonym według zasad określonych w art. 26 ust. 1-3, w zasobie mieszkaniowym Agencji, w wybranej przez nich miejscowości, o ile śmierć żołnierza pozostaje w związku ze służbą wojskową - na ich wniosek.

W myśl art. 1a pkt 2 powołanej ustawy przez "żołnierza służby stałej" należy rozumieć żołnierza zawodowego pełniącego zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierzem zawodowym jest żołnierz w czynnej służbie wojskowej. Jak już w sprawie wyjaśniano, określenie "żołnierz służby stałej, który do dnia śmierci nabył prawo do emerytury wojskowej" zawarte w art. 23 ust. 3 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP dotyczy więc żołnierza zawodowego w służbie czynnej (pełniącego zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej), który do dnia śmierci mimo nabycia prawa do emerytury nadal pełni służbę wojskową i nie został z niej zwolniony.

Jak wynika z akt sprawy, zarówno w dacie śmierci, jak również w dacie przydziału spornego lokalu, ojciec skarżącego kasacyjnie M.P., nie pełnił już zawodowej służby wojskowej. W aktach sprawy znajduje się kopia Legitymacji Emeryta Wojskowego, seria [...] nr [...] kpt. w stanie spoczynku M.P., wydana przez Wojskowe Biuro Emerytalne w W.w dniu [...] stycznia 1995 r. Ponadto, jak wynika z decyzji Szefa Wojskowego Biura Emerytalnego w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 1997 r., M.P. w związku z nabyciem uprawnienia do emerytury wojskowej z tytułu służby wojskowej pełnionej w jednostkach podległych Ministrowi Obrony Narodowej zachował prawo do osobnej kwatery stałej. Również przedmiotowy lokal mieszkalny, jak wynika z uzasadnienia decyzji przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] października 2003 r., został przydzielony M.P., jako kapitanowi w stanie spoczynku.

Ustalenia faktyczne tej sprawy jednoznacznie prowadzą do wniosku, że skarżący kasacyjnie w dniu złożenia wniosku o wydanie decyzji o przysługującym mu prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nie był synem żołnierza zawodowego pełniącego zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej, a zatem nie mógł uzyskać pozytywnej dla siebie decyzji w trybie art. 23 ust. 3 omawianej ustawy. Stąd zarzuty wskazane w pkt 2 i 3 skargi kasacyjnej również należało uznać za pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

Niezależnie od powyższego, zwrócić również należy uwagę na okoliczność - na którą wskazywał także Sąd I instancji - że sytuację prawną członków rodziny do dnia 30 czerwca 2010 r. regulował przepis art. 23 ust. 1 a i b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 116, poz. 1203 ze zm.). Przepis ten został uchylony na podstawie art. 7 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw. Gdyby przedmiotowa sprawa rozpatrywana była w trybie art. 23 ust. 1a i 1b ustawy w czasie obowiązywania tego przepisu, to D. P., pomimo wspólnego zamieszkiwania z ojcem, w chwili jego śmierci nie spełniałby kryterium wiekowego, określonego w art. 26 ust. 2, bowiem w tej dacie skarżący miał ukończone więcej niż 25 lat (również zawarł związek małżeński), co wykluczało go z grupy osób uprawnionych do dalszego zamieszkiwania w lokalu.

Podkreślić należy, że Wojskowa Agencja Mieszkaniowa nie powinna stanowić zaplecza socjalnego dla osób niebędących żołnierzami. Zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych obywateli stanowi zadanie własne gminy i takiej działalności dedykowana jest ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw - druk sejmowy 1945).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., uznając skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, orzekł jak w sentencji wyroku.