Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 40/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Sędziowie i asesorzy sądowi
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10, art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1138
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.
article: art. 138 par. 1 pkt 3 w zw. z art. 127 par. 3, art. 105
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi I. w K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości (dalej organ) decyzją z [...] listopada 2016 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 127 § 3 i art. 105 kpa oraz w związku z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2016 r., poz. 1138 ze zm.; dalej u.k.s.e.), po rozpatrzeniu wniosku Izby Komorniczej w K. (dalej Izba, strona skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Sprawiedliwości z [...] sierpnia 2016 r. o powołaniu K. M. W. (dalej też zainteresowany, kandydat) na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K., umorzył postępowanie odwoławcze.

We wskazanym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Izba podniosła, powołując się m.in. na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 22 września 2014 r. II GPS 1/14 dotyczącą pozycji izby notarialnej w sprawach powołania/odwołania notariusza, że winna być uznana za stronę w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika sądowego. Samorządy zawodowe, a do takich należy samorząd komorniczy, reprezentują osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawują pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Stąd samorząd zawodowy powinien mieć wpływ na decyzje dotyczące wskazywania osób, którym powierza się wykonywanie zawodu zaufania publicznego. Zdaniem Izby jej udziałowi w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornika nie sprzeciwia się to, że uczestniczy już w tym postępowaniu wyrażając opinię o której mowa w art. 11 ust. 1 u.k.s.e. Wskazuje, że źródła interesu prawnego Izby Komorniczej, uzasadniającego jej udział w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornik, należy upatrywać po pierwsze w art. 17 ust. 1 Konstytucji, z którego wynika prawo i obowiązek sprawowania przez samorząd komorniczy pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu komornika sądowego, a ponadto w art. 11 ust. 1 u.k.s.e., zgodnie z którym komornika powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby komorniczej (art. 15a ust. 3 u.k.s.e.). W ocenie skarżącej, prawo izby komorniczej do wyrażenia opinii w sprawie powołania i odwołania komornika jest źródłem jej indywidualnego interesu prawnego polegającego na domaganiu się skontrolowania w postepowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, czy nie zostały naruszone jej prawo i obowiązek do sprawowania pieczy, przed wydaniem decyzji o powołaniu na komornika sądowego z naruszeniem prawa – niezgodnie z wymaganiami, stawianymi kandydatom na to stanowisko. W opinii Izby zainteresowany spełnia jedynie formalne wymogi powołania na stanowisko komornika sądowego. Jego powołanie na stanowisko komornika należy uznać za niecelowe. Ponadto, nie można stwierdzić, że kandydat posiada nieposzlakowana opinię oraz, że daje rękojmię należytego wykonywania zawodu.

W uzasadnieniu decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze (zaskarżonej w tej sprawie) Minister Sprawiedliwości uznał, że wskazany wniosek strony nie może zostać rozpatrzony, gdyż został złożony przez podmiot nie będący stroną w sprawie. Organ powołał się na art. 28 kpa, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony, jakim posługuje się ten przepis może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Przepis art. 28 kpa nie może stanowić samodzielnej podstawy do uznania konkretnego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego, lecz musi istnieć przepis prawa materialnego, który stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku.

Zdaniem organu Izba nie ma interesu prawnego w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem żaden przepis prawa materialnego, w tym przypadku ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, nie przyznaje organom samorządu komorniczego statusu strony w postępowaniach w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego, a decyzja o powołaniu komornika sądowego nie rozstrzyga bezpośrednio, ani też pośrednio, o prawach czy obowiązkach samorządu komorniczego. Z przepisu art. 11 ust. 4 u.k.s.e. wynika natomiast wprost, że samorząd komorniczy jest jedynie organem opiniodawczym, współdziałającym przy wydawaniu decyzji w przedmiocie powołania komornika sądowego. Udział samorządu komorniczego w postępowaniu sprowadza się do zagwarantowania mu wpływu na treść rozstrzygnięcia, jednak wyłącznie w zakresie objętym obowiązkiem współdziałania. Opinia właściwej rady izby komorniczej wchodzi do materiału dowodowego, podlega rozważeniu jako jeden z dowodów poddanych swobodnej ocenie w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w ten sposób wpływa bezpośrednio na treść rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest jednak dla Ministra Sprawiedliwości wiążąca i ma jedynie pomóc organowi w podjęciu trafnej decyzji. W tym samym postępowaniu ten sam organ nie może występować jednocześnie jako strona postępowania i jako organ współdziałający poprzez opiniowanie, gdyż te role procesowe wykluczają się wzajemnie.

Zdaniem organu nie można wywodzić istnienia interesu prawnego z art. 17 Konstytucji RP, tj. z ogólnych zasad statuujących funkcjonowanie samorządów zawodowych, w tym obowiązku sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu. Piecza ta polega na wykonywaniu działań gwarantujących wysoką jakość i kulturę wykonywania zawodu oraz odpowiedni poziom etyczny i profesjonalny osób, które dany zawód już wykonują.

Komornik przede wszystkim jest funkcjonariuszem publicznym i to Minister Sprawiedliwości powołuje go i sprawuje nadzór nad komornikami, zgodnie z art. 64 ust. 1 i 2 u.k.s.e. W tym zakresie m.in. może zawiesić komornika w czynnościach, czy odwołać z zajmowanego stanowiska (np. w przypadku rażącego naruszenia prawa). Zgodnie z treścią art. 93 ust. 1 u.k.s.e. do zakresu działania rady izby komorniczej należy natomiast nadzór nad przestrzeganiem przez komorników i asesorów komorniczych powagi i godności zawodu. W przepisie tym mowa jest wprost o nadzorze nad komornikami, nie zaś nad kandydatami na komorników.

Nieuprawnione jest, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, powoływanie się przez Izbę na ww. uchwałę NSA z 22 września 2014 r. II GPS 1/14. Uchwały abstrakcyjne bowiem mają na celu wyjaśnienie przepisów, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie (charakter interpretacyjny), nie stanowią źródeł prawa i nie pozostają w bezpośrednim związku z postępowaniem toczącym się w konkretnej sprawie. Zawarta w nich wykładnia nie ma więc mocy bezpośrednio wiążącej w konkretnej sprawie (to jest w innej niż została podjęta).

Nawiązując do tej uchwały, organ podkreślił, że pomimo zbliżonych uregulowań prawnych dotyczących uprawnień samorządów notarialnego i komorniczego, istnieje zasadnicza różnica w statusie prawnym notariusza i komornika sądowego. Różnice te zachodzą w zakresie funkcji i zadań powierzonych notariuszom i komornikom. Przede wszystkim komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym, natomiast notariusz jest osobą zaufania publicznego, powołaną do dokonywania czynności, którym strony są zobowiązane lub pragną nadać formę notarialną, przy wykonywaniu czynności korzystającą z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym. Przymiot funkcjonariusza publicznego nadany komornikowi przez ustawodawcę pozostaje w ścisłym związku z wykonywaniem władzy publicznej. Komornik z uwagi na spełnianą rolę organu egzekucyjnego wyposażony został w pewne uprawnienia władcze przysługujące państwu, których szczególnym wyrazem jest możliwość stosowania przymusu. Tego rodzaju uprawnienia nie mieszczą się w sferze działania notariusza. Fakt przekazania przez państwo komornikowi części swojego imperium powoduje, że pozycja ustrojowa komornika jest silniejsza niż notariusza. W odniesieniu do komornika nie zachodzi możliwość swobody czynności zawodowych, a zwłaszcza odmowy przyjęcia sprawy, do której prowadzenia jest właściwy. Wykonywane przez komornika czynności jako organu egzekucyjnego mają charakter urzędowy, a tym samym nie są podejmowane we własnym imieniu jako osoby fizycznej. Inny w porównaniu do notariuszy jest też charakter opłat związanych z działalnością komornika, przysługują one komornikowi na innych zasadach niż na rzecz osób wykonujących inne zawody prawnicze. Z publicznoprawnym statusem komornika sądowego związany jest również szczególnego rodzaju nadzór nad jego działalnością sprawowany przez uprawnione organy. Komornik podlega nadzorowi judykacyjnemu (sądowemu), administracyjnemu (służbowemu, wykonywanemu przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów) oraz samorządowemu (korporacyjnemu).

Z tych wszystkich względów nie jest możliwe, w opinii Ministra Sprawiedliwości, powoływanie się przez Izbę na ww. uchwałę NSA II GPS 1/14 z 22 września 2014 r. w postępowaniach w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego. Izbie komorniczej nie przysługuje status strony postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego.

Izba wniosła skargę do Sądu na ww. decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] listopada 2016 r. domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 28 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 11 ust. 1 u. k. s. e., art. 15a ust. 3 u.k.s.e. oraz art. 93 ust. 1 pkt 2 i 4 u.k.s.e. poprzez nieuznanie Izby Komorniczej za stronę postępowania administracyjnego w przedmiocie powołania zainteresowanego na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K., pomimo że podmiot ten posiada indywidualny interes prawny przesądzający o konieczności uznania go za stronę postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego; art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także zaniechanie oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że zawód komornika jest jednym z zawodów zaufania publicznego o których mowa w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Samorząd komorniczy reprezentuje osoby wykonujące zawód komornika sądowego, a także sprawuje pieczę nad należytym wykonywaniem tego zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Odnosząc się to twierdzenia organu, zgodnie z którym piecza samorządu komorniczego ogranicza się wyłącznie do osób już wykonujących zawód, a nie podlegają jej kandydaci na komorników sądowych wskazała, że przyjęcie takiego stanowiska pozbawia samorząd komorniczy możliwości sprawowania pieczy nad tym jakie osoby dopuszczane są do wykonywania zawodu. Zdaniem skarżącej, piecza nad należytym wykonywaniem zawodu komornika powinna być rozumiana szeroko i nie powinno budzić wątpliwości, że obejmuje również czynności związane z dopuszczeniem do wykonywania zawodu oraz decydowanie lub współdecydowaniem o tym, kto uzyska uprawnienie do wykonywania zawodu. W ocenie skarżącej, nałożenie obowiązku sprawowania pieczy zawsze powinno wiązać się z przyznaniem odpowiednich uprawnień pozwalających na skuteczne wykonywanie obowiązku. Możliwość wyrażenia niewiążącej opinii, o której mowa w art. 11 ust. 1 u.k.s.e. nie jest środkiem wystarczającym do realizacji ww. celu. Dla zapewnienia możliwości realnego i efektywnego wykonywania pieczy konieczne jest uznawanie poszczególnych izb komorniczych za strony odpowiednich postępowań w przedmiocie powołania na stanowisko komornika. Zdaniem skarżącej, wbrew stanowisku Ministra Sprawiedliwości, w niniejszej sprawie uprawnionym i zasadnym jest powołanie się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego (7 sędziów) z 22 września 2014 r. sygn. akt II GPS 1/14. Podjęcie ww. uchwały jest o tyle istotne, że niewątpliwe jest podobieństwo zarówno pomiędzy samymi zawodami komornika sądowego i notariusza jako szczególnymi zawodami zaufania publicznego związanymi z wykonywaniem funkcji państwa, jak i ich samorządami, a także postępowaniami w sprawie powoływania i odwoływania komorników sądowych oraz notariuszy. Reasumując skarżąca wskazał, że źródła interesu prawnego Izby Komorniczej, uzasadniającego jej udział w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornika, należy upatrywać po pierwsze w art. 17 ust. 1 Konstytucji, z którego wynika prawo i obowiązek sprawowania przez samorząd komorniczy pieczy na należytym wykonywaniem zawodu komornika sądowego, a ponadto w art. 11 ust. 1 u.k.s.e, zgodnie z którym komornika powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby komorniczej, art. 15a ust. 3 u.k.s.e. oraz z art. 93 ust. 1 pkt 1) i 4) u.k.s.e., który mówi, że do zakresu działania rady izby komorniczej należy wyrażanie opinii w sprawie powoływania i odwoływania komorników i asesorów komorniczych, a także nadzór nad przestrzeganiem przez komorników i asesorów komorniczych powagi i godności zawodu.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Podkreślił, że zgodnie z art. 11 ust. 1 u.k.s.e. na wniosek zainteresowanego powołuje komornika, zasięgając jedynie opinii właściwej rady izby komorniczej. Żaden przepis prawa materialnego nie przewiduje natomiast udziału samorządu komorniczego jako strony w tym postępowaniu; decyzja o powołaniu komornika nie rozstrzyga bezpośrednio ani pośrednio o prawach czy obowiązkach samorządu komorniczego. Co więcej z art. 11 ust. 4 u.k.s.e. wynika wprost, że samorząd komorniczy jest organem opiniodawczym, współdziałającym przy wydawaniu decyzji w przedmiocie powołania na stanowisko komornika, a żaden inny przepis u.k.s.e. nie przyznaje choćby pośrednio organom tego samorządu statusu strony w tym postępowaniu. Z woli ustawodawcy wpływ samorządu na wybór kandydata do zawodu komornika ogranicza się do jego opiniowania. Z uwagi na zasadnicze różnice w statusie prawnym notariusza i komornika, nie jest możliwe na powoływanie się w tej sprawie na ww. uchwałę NSA z 22 września 2014 r. II GPS 1/14 dotyczącą notariuszy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu, organ zasadnie uznał, że skarżąca Izba nie posiada interesu prawnego pozwalającego jej skutecznie wnieść wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją tego organu powołującą zainteresowanego na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K., gdyż nie służy jej przymiot strony w postępowaniu toczącym się w tym przedmiocie.

Podzielając stanowisko organu w sprawie, w tym jego rozumienie pojęcia strony postępowania, jakim posługuje się art. 28 kpa, należy w szczególności podkreślić, że skoro zgodnie z powołanym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, to pojęcie strony należy wyprowadzać tylko z przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Tymczasem żaden przepis prawa administracyjnego materialnego nie przyznaje samorządowi komorniczemu legitymacji do udziału w charakterze strony w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego.

Przepisu takiego, domagając się uznania za stronę w tym postępowaniu, strona skarżąca także nie wskazała.

Zakres działania rady izby komorniczej został w ustawie określony wyczerpująco. Rada może wykonywać jedynie czynności określone w art. 93 u.k.s.e., a jej działania mogą być podejmowane wyłącznie w sprawach należących do tak określonego zakresu działania.

Stosownie do art. 93 ust. 1 pkt 2 u.k.s.e. rada izby wyraża opinię w sprawie powoływania i odwoływania komorników i asesorów komorniczych. Z kolei tryb powołania na stanowisko komornika określa art. 11 u.k.s.e., stanowiąc w ust. 1, że komornika powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby komorniczej. Rada właściwej izby komorniczej ma więc tylko możliwość wyrażenia opinii o kandydacie ubiegającym się o stanowisko komornika i sprawie jego powołania. Opinia ta jest wydawana w ramach współdziałania organów zgodnie z art. 106 kpa. Forma tego współdziałania polega na tym, że jeden z organów jest zobowiązany przed podjęciem decyzji do zasięgnięcia opinii innego organu, ale opinią tą nie jest prawnie związany. Ukształtowanie treści decyzji należy zatem wyłącznie do kompetencji organu administracji, w niniejszej sprawie Ministra Sprawiedliwości, a organ współdziałający (skarżąca Izba) ma kompetencję ustawową wyłącznie do zajęcia stanowiska w sprawie rozstrzyganej przez właściwy organ.

W zakresie instytucji współdziałania organów (art. 106 kpa) ani organ załatwiający sprawę nie jest stroną w postępowaniu pomocniczym dotyczącym zajęcia stanowiska przez organ współdziałający, ani też organ współdziałający nie korzysta z uprawnień strony w postępowaniu przed organem załatwiającym sprawę główną, w której zajmuje stanowisko (por. KPA red. Hauser 2017, wyd. 4 – komentarz do art. 28 kpa w Legalis system informacji prawnej).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że organ administracji współdziałający z organem prowadzącym postępowanie, nie jest stroną postępowania administracyjnego i nie jest legitymowany do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję w sprawie głównej. Tak m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 12 stycznia 1994 r. II SA 1971/93 uznano, że jeżeli organ gminy jest uczestnikiem procesu decyzyjnego, jako organ od stanowiska którego zależy treść decyzji (art. 106 kpa.), to nie przysługują mu w tej sprawie uprawnienia strony w rozumieniu art. 28 kpa. Podobnie w wyroku z dnia 12 grudnia 1994 r. II SA 1538/94 NSA stanął na stanowisku, że organy samorządu współdziałające przy wydawaniu decyzji administracyjnej nie są legitymowane do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na taką decyzję. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA) w wyroku z dnia 8 marca 2006 r. I SA/Wa 283/05 podniósł, że organ samorządu zawodowego, który poprzez opiniowanie współdziała przy wydawaniu decyzji administracyjnej w trybie art. 106 kpa, nie może jednocześnie w tym samym postępowaniu występować we własnym imieniu w charakterze strony.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżąca Izba nie ma przymiotu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach dotyczących powołania zainteresowanego kandydata na stanowisko komornika przez Ministra Sprawiedliwości, ponieważ udział w takim postępowaniu na prawach strony wyklucza jej wcześniejsze współdziałanie w trybie art. 106 kpa w postępowaniu administracyjnym, w którym podjęto decyzję o powołaniu (podobnie w drodze analogii wyroki NSA z 12 lipca 2011 r., II GSK 708/10 oraz z 1 października 2013 r., II GSK 966/12). Zakres działania rady izby komorniczej został określony w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji (u.k.s.e.) w sposób wyczerpujący i żaden przepis prawa nie przyznaje radzie uprawnienia do składania odwołań w sprawie powołania komornika, ani też w inny sposób nie kreuje jej materialnoprawnego interesu, w rozumieniu art. 28 kpa, który uzasadniałby udział rady izby w tym postępowaniu w charakterze strony.

W ocenie Sądu, gdyby zamiarem ustawodawcy było przypisanie organowi samorządu komorniczego statusu strony, to przyznanie mu funkcji organu współdziałającego w trybie art. 106 kpa nie znajdowałoby racjonalnego uzasadnienia, bo jako strona postępowania organ ten zajmowałby w sprawie bezpośrednie stanowisko, bez konieczności odrębnego opiniowania wniosku. Zatem okoliczność, że samorząd występuje w tym postępowaniu tylko jako organ współdziałający całkowicie wyklucza przyjęcie, że służy mu też w tym postępowaniu status strony. Z ww. przepisów ustawowych nie można – w ocenie Sądu - wywieść zamiaru ustawodawcy co do uregulowania statusu skarżącej Izby w postępowaniu w sprawie powołania na stanowisko komornika w sposób przez nią oczekiwany i przedstawiony w skardze do Sądu.

W świetle powyższego nie doszło również w sprawie do naruszenia art. 17 Konstytucji RP. Zakres kompetencji przyznanych tym przepisem samorządom zawodowym, mający swoje przełożenie w art. 93 u.k.s.e., nie obejmuje uprawnień, z którymi skarżąca wiąże twierdzenie o przysługującym jej statusie strony w postępowaniu o powołanie zainteresowanego kandydata na stanowisko komornika. Skoro zatem przepisy prawa materialnego nie przewidują wprost udziału organu samorządu komorniczego jako strony w tym postępowaniu i żaden przepis nie przyznaje mu statusu strony, to postępowanie wszczęte z wniosku skarżącej Izby o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją organu powołującą zainteresowaną na stanowisko komornika podlegało, stosownie do art. 138 § 1 pkt 3 kpa, umorzeniu. W tej sytuacji zaskarżona decyzja została podjęta z zachowaniem obowiązującego prawa.

Wskazać również należy, że funkcje spełniane przez komornika, jako funkcjonariusza publicznego, mają charakter władczy. Jednocześnie komornik przynależy do samorządu komorniczego, który jest samorządem zawodowym typowym, gdy chodzi o wolne zawody wykonywane przez osoby zaufania publicznego, a zwłaszcza adwokatów i radców prawnych. Nie wykonuje jednak wolnego zawodu. Skoro komornikowi przysługują władcze kompetencje, gdyż jako funkcjonariusz publiczny upoważniony jest do prowadzenia egzekucji sądowej, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, to w sposób znaczący jego pozycja ustrojowa odróżnia go od przywołanych grup zawodowych.

Nadzór zwierzchni nad działalnością komorników, w przeciwieństwie do nadzoru sprawowanego przez organy samorządów zawodowych adwokatów czy radców prawnych (wobec tych grup zawodowych), sprawuje Minister Sprawiedliwości, przy czym nadzór ten nie może wkraczać w działania podlegające nadzorowi sądu (art. 64 ust. 1 u.k.s.e.). Krajowa Rada Komornicza sprawuje nadzór nad komornikami niezależnie od nadzoru sprawowanego przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów (art. 65 ust. 1 u.k.s.e.). W ramach nadzoru Krajowej Rady Komorniczej komornicy wizytatorzy mają prawo wglądu w czynności komorników, mogą żądać wyjaśnień oraz w razie stwierdzenia uchybień, zgodnie z art. 65 ust. 4 u.k.s.e., mogą wystąpić do sądu o wydanie zarządzenia w trybie art. 759 § 2 kpc zmierzającego do zapewnienia należytego wykonania egzekucji.

W tej sytuacji Sąd - w składzie orzekającym w niniejszej sprawie - nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku tut. Sądu z 6 listopada 2015 r., VI SA/Wa 1022/15, w którym przyznano izbie komorniczej status strony w identycznym stanie faktycznym i prawnym, jak w niniejszej sprawie, a uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie przywołano treść uchwały NSA z 22 września 2014 r., II GPS 1/14, w której rozważano podobne zagadnienie prawne, z tym że dotyczące statusu izby notarialnej w postępowaniu administracyjnym w sprawach o powołanie lub odwołanie notariusza.

Jak podkreśla się w piśmiennictwie, piecza nad należytym wykonywaniem zawodu wynikająca z art. 17 Konstytucji RP polega na wykonywaniu działań gwarantujących wysoką jakość i kulturę wykonywania zawodu oraz odpowiedni poziom etyczny i profesjonalny osób, które dany zawód wykonują (E. Tkaczyk, Samorząd zawodowy w świetle Konstytucji RP w Przegląd Sejmowy 2011/6/61). Przesłanka interesu publicznego, na gruncie art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, precyzuje cel i granice sprawowania pieczy nad wykonywaniem zawodu. Każde działanie samorządu zawodowego w tym zakresie podlega zatem konstytucyjnie ukierunkowanej ocenie, dokonanej z punktu widzenia interesu publicznego (wyrok TK z 18 lutego 2004 r., sygn. P 21/02). Interes publiczny i jego ochrona nie mogą być utożsamiane z partykularnym interesem danej korporacji zawodowej (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 marca 2017 r., VI SA/Wa 2042/16).

Reasumując, komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym (art. 1 u.k.s.e.). Zgodnie natomiast z art. 3 u.k.s.e. przy wykonywaniu czynności komornik podlega orzeczeniom sądów i prezesowi sądu rejonowego, przy którym działa. Przymiot funkcjonariusza publicznego nadany komornikowi przez ustawodawcę pozostaje w ścisłym związku z wykonywaniem władzy publicznej. W wyroku z dnia 3 grudnia 2003 r., K 5/02 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "(...) komornik działa formalnie rzecz biorąc w imieniu państwa. Komornik wyposażony został w pewne uprawnienia władcze przysługujące państwu, których szczególnym wyrazem jest możliwość stosowania przymusu, sprowadzającego się do podporządkowania dłużnika normie prawa materialnego w granicach oznaczonych w tytule wykonawczym".

W odniesieniu do komornika nie zachodzi możliwość swobody czynności zawodowych, a zwłaszcza odmowy przyjęcia sprawy, do której prowadzenia jest właściwy. Wykonywane przez komornika czynności jako organu egzekucyjnego mają charakter urzędowy, a tym samym nie są podejmowane we własnym imieniu.

Minister Sprawiedliwości został uprawniony przez ustawodawcę jako jedyny organ do powoływania komorników. Ponosi on odpowiedzialność za osoby dopuszczone do wykonywania zawodu, będąc wyposażonym w odpowiednie instrumenty prawne, np. możliwość odwołania komornika w sytuacjach przewidzianych treścią art. 15 a ust. 1 u.k.s.e.

Z publicznoprawnym statusem komornika sądowego związany jest zatem szczególnego rodzaju nadzór nad jego działalnością sprawowany przez uprawnione organy. Komornik podlega trojakiemu nadzorowi, a mianowicie judykacyjnemu – sądowemu, sprawowanemu przez sąd rejonowy przy którym działa (nadzór jest tu sprawowany z urzędu lub w wyniku skargi na czynności komornika), służbowemu, wykonywanemu przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów i w końcu samorządowemu – korporacyjnemu, sprawowanemu przez Krajową Radę Komorniczą w zakresie określonym ustawą o komornikach sądowych i egzekucji (u.k.s.e.).

Zakres uprawnień wynikających z ww. nadzoru wyznacza granice niezależności i samodzielności komornika.

W ocenie Sądu, najbardziej istotnym elementem różnicującym status prawny komornika i notariusza jest nadzór judykacyjny sądu nad komornikiem sądowym sprawowany w oparciu o art. 759 § 2 kpc. Różnica polega również na odpowiedzialności skarbu państwa solidarnie z komornikiem za szkodę, o czym mowa w art. 23 ust. 3 u.k.s.e., wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności.

To że uprawnienia komorników (a w dalszej konsekwencji izb komorniczych w procedurze powoływania na stanowisko komornika) nie są analogiczne do uprawnień notariuszy/izb notarialnych, wynika też z wyroku NSA z 16 marca 2017 r. II GSK 2328/16, w którym w podobnej sprawie Sąd ten, uchylając wyrok tut. Sądu uznający po stronie izby komorniczej interes prawny w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej powołania na stanowisko komornika, nakazał zwrócić uwagę przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji, że:

1) komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym, natomiast notariusz jest osobą zaufania publicznego, powołaną do dokonywania czynności, którym strony są zobowiązane lub pragną nadać formę notarialną, przy wykonywaniu czynności korzystającą z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym;

2) komornik będąc organem egzekucyjnym wyposażony został w uprawnienia władcze przysługujące państwu, a jednocześnie w odniesieniu do komornika nie zachodzi możliwość swobody czynności zawodowych, a zwłaszcza odmowy przyjęcia sprawy, do której prowadzenia jest właściwy;

3) w sposób odmienny od notariuszy unormowano nadzór nad działalnością komornika, ponieważ podlega on nadzorowi judykacyjnemu (sądowemu), administracyjnemu (służbowemu wykonywanemu przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów) oraz samorządowemu (korporacyjnemu).

Z tych wszystkich powodów nie można na zasadzie analogii stosować do izb komorniczych przywołanej wyżej uchwały NSA dotyczącej notariuszy i statusu izby notarialnej w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza, bowiem charakter sprawowanych przez notariuszy i komorników funkcji jest zgoła odmienny. Notariusz, jako zawód zaufania publicznego, zrzeszony w danej Izbie - swoistej korporacji zawodowej, nie może być w zakresie swojej pozycji ustrojowej utożsamiany z komornikiem sądowym, którego głównym zadaniem jest ochrona interesu publicznego, realizowana przy użyciu instrumentów przyznanych komornikowi w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji. Przyznanie zatem skarżącej Izbie Komorniczej statusu strony w postępowaniu dotyczącym powołania na stanowisko komornika, z uwagi na przyznanie takiego uprawnienia izbie notarialnej w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania notariusza, o czym mowa w ww. uchwale NSA z 22 września 2014 r., II GPS 1/14, stanowi nieuprawnione założenie. Wskazana uchwała nie może bowiem być – w ocenie Sądu - podstawą rozważań dotyczących określenia statusu skarżącej Izby w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornika.

Zresztą w uchwale tej NSA wyraźnie zauważył, że "stosunki pomiędzy Ministrem Sprawiedliwości a samorządem notarialnym mieszczą się w ramach instytucji nadzoru sprawowanego przez administrację rządową nad niezależną od tej administracji korporacją zawodową, co wyklucza możliwość traktowania podmiotu nadzorowanego jako hierarchicznie podporządkowanego organowi nadzorującemu". Według NSA, wobec braku wyraźnej podstawy prawnej, nie pozwala to zredukować relacji prawnych organu samorządowego z organem decydującym o powołaniu notariusza wyłącznie do relacji procesowych, wynikających z art. 106 § 1 kpa. Tymczasem w świetle wyżej poczynionych uwag układ stosunków między organem a korporacją komorników i ich samorządem jest odmienny od stosunków z korporacją notariuszy, w szczególności co do podporządkowania i czynności nadzorczych, a zatem co do niezależności.

Sąd orzekł w tej sprawie, jak w analogicznych do niniejszej sprawach tut. Sądu o sygn. akt VI SA/Wa 1816/14, VISA/Wa 2042/16 i VI SA/Wa 135/17.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako nieuzasadnioną.