Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1293/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, 2,  art. 3   ust. 2,  art. 7  ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. sprawy ze skargi I.. C. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]

z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny

i prawny sprawy.

Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r.,

nr [...] przekazał Wojewodzie [...] wniosek I. C. o przyznanie rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez B. T. w W. przy ul. [...] z dnia [...] grudnia

1990 r. wraz z aktami sprawy celem dalszego prowadzenia.

Następnie M. F. w dniu 16 grudnia 2008 r. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez B. T. w W. przy ul. [...].

Po rozpoznaniu tych wniosków Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] potwierdził I. C. w [...] części i M. F. w [...] części prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B. T. nieruchomości budynkowych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonych w W. przy ul. [...].

W punkcie 2 orzeczenia ustalił wartość nieruchomości budynkowych znajdujących się na nieruchomości położonej w W. przy ul. [...],

a pozostawionych przez B. T., na kwotę [...] zł.

Ponadto określił wysokość przysługującej rekompensaty na kwotę [...] zł, w tym na rzecz I. C. w kwocie [...] zł i M. F. w kwocie

[...] zł - stosownie do posiadanych udziałów w prawie do rekompensaty.

Wskazał również formę realizacji rekompensaty oraz odmówił I. C.

i M. F. potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości gruntowe pozostawione w W. przy ul. [...].

W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał zakres przedmiotowy ustawy z dnia

8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169,

poz. 1418 ze zm.), określony w art. 1 oraz zakres podmiotowy uregulowany w art. 2 i 3 ww. aktu.

Dodał, że prawo do rekompensaty jest realizowane w wybranej przez uprawnionych jednej z form wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy, tj. m.in. świadczenia pieniężnego wypłacanego ze środków Funduszu Rekompensacyjnego.

Zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20 % wartości tych nieruchomości. Zatem wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20% wartości pozostawionych nieruchomości.

Ponadto organ opisał zgromadzone w aktach sprawy dowody, na podstawie których ustalono stan prawny i faktyczny sprawy oraz stwierdził, że przedstawione dokumenty odpowiadają wymogom określonym w art. 6 ww. ustawy z dnia 8 lipca

2005 r.

Wojewoda stwierdził, iż odmówił wnioskodawcom potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości gruntowe pozostawione w W. przy ul. [...] z uwagi na fakt, że B. T. nie posiadał prawa własności do tych gruntów, a jedynie był właścicielem prawa zabudowy na ziemi należącej do miasta W. Był on właścicielem nieruchomości budynkowych położonych w W. przy ul. [...], w postaci: [...], wybudowanych w 1912 r., [...], wybudowanych w 1912 r., [...], wybudowanej w 1912 r., [...], wybudowanej w 1931 r., dwóch [...], wybudowanych w 1912 r. i [...] wybudowanego w 1924 r. Ponadto był użytkownikiem wieczysto-dzierżawnym gruntu pod tymi budynkami, co potwierdza opis mienia Nr [...] wydany dla B. T. przez Komisję Mieszaną

ds. Ewakuacji w W. i zaświadczenie nr [...] wydane przez Centralne Archiwum Państwowe L. z dnia [...] listopada 2010 r.

Organ podniósł, że w systemach prawnych państw zaborczych istniała, tzw. instytucja prawa zabudowy. Miała ona na celu umożliwienie wznoszenia budowli na cudzym gruncie za opłatą w formie czynszu, osobom, których nie było stać na nabycie gruntu pod zabudowę. Istota prawa zabudowy polegała na wnoszeniu przez daną osobę na cudzym gruncie, oddanym jej na oznaczony, stosunkowo długi okres (35 -99 lat w prawie rosyjskim) określonych budowli i możliwości korzystania z gruntu

w zakresie niezbędnym do korzystania z budynku. Prawo to na ziemiach byłego zaboru rosyjskiego regulowały art. 5421 - 54227 tomu X cz. 1 Prawa Cywilnego Ziem Wschodnich Zwodu Praw Rosyjskich. Art. 5421 stanowił, że właściciel gruntu może go oddać innej osobie do zabudowania na mocy umowy na czas i za wynagrodzenie. Zgodnie zaś z art. 5423 prawo zabudowy może być przez strony ustanowione dowolnie na okres co najmniej trzydziestu sześciu najwyżej zaś lat dziewięćdziesięciu dziewięciu. Kluczową normę prawną zawiera art. 54226 ustanawiający warunki co do formy umowy o ustanowieniu prawa zabudowy. Zgodnie z jego treścią umowy o ustanowieniu prawa zabudowy sporządza się z trybem wieczystym, przy tym w rejestrze akt wieczystych zakłada się dla każdego prawa arkusz oddzielny, tak samo jak dla oddzielnego majątku. Umowy te zawierać powinny: nazwanie aktu umową o prawie zabudowy, zobowiązanie uprawnionego do wzniesienia budynków w terminie oznaczonym, określenie wysokości wynagrodzenia właściciela gruntu i terminów jego uiszczenia oraz termin, na jaki ustanawia się prawo zabudowy.

Odnosząc się do powyższych przepisów organ uznał, iż przedłożony do akt sprawy odpis dokumentu sporządzony przez Wydział Ziemi Miejskiej Magistratu Miasta W. z dnia [...] stycznia 1923 r., spełnił powyższe wymogi, a zatem zostało udowodnione, że B. T. był właścicielem nieruchomości budynkowych na działce ziemi miejskiej.

Ponadto posiadał w dniu 1 września 1939 r. obywatelstwo polskie i zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które opuścił z przyczyn związanych z wybuchem wojny w 1939 r. - co wynika z opisu mienia pozostawionego

nr [...] wydanego dla B. T. przez Komisję Mieszaną ds. Ewakuacji

w W., karty ewakuacyjnej wydanej przez Komisję Mieszaną ds. Ewakuacji w W. dnia [...] lutego 1945 r. dla F. T. z wpisem na nazwisko B. T.

Wojewoda podniósł także, iż - jak stanowi art. 3 ust. 2 cyt. ustawy - w razie śmierci właściciela pozostawionej nieruchomości prawo do rekompensaty przysługuje jego spadkobiercom posiadającym obywatelstwo polskie. Wskazał dokumenty na podstawie których ustalono następstwo prawne po B. T. oraz stwierdził, że A. I. - spadkobierca B. T. - dnia 26 lutego 1991 r. przed Konsulem Generalnym Polski w C. wskazał I. C. jako osobę uprawnioną do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez B. T. w W.

Na podstawie powyższego ustalił, iż prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B. T. nieruchomości budynkowych poza obecnymi granicami państwa polskiego we W. przy ul. [...] przysługuje I. C. w [...] części, zaś M. F. w [...] części - przy czym osoby te posiadają obywatelstwo polskie. Natomiast pozostali nieżyjący spadkobiercy B. T. także byli obywatelami polskimi lecz do chwili obecnej ich prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przedmiotowych nieruchomości nie zostało zrealizowane.

Następnie organ stwierdził, że wartość pozostawionych nieruchomości budynkowych znajdujących się na ww. nieruchomości położonej w W. ustalił na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] lipca 2011 r., sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego R. P. na kwotę [...] zł. Wysokość świadczenia pieniężnego przysługującego uprawnionym (20 % wartości pozostawionej nieruchomości) wynosi [...] zł i została przyznana na rzecz I. C. w kwocie [...] zł oraz na rzecz M. F. w kwocie

[...] zł - stosownie do posiadanych udziałów w prawie do rekompensaty.

Odwołanie od powyższej decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. wniosła I. C. zaskarżając ją w części dotyczącej odmowy stwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości gruntowe pozostawione w W. przy ul. [...] i zarzucając jej naruszenie art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - poprzez ustalenie wysokości przysługującej rekompensaty tylko w oparciu o wartość prawa własności budynków

i budowli z pominięciem wartości prawa nadrzędnego, to jest prawa wieczystej dzierżawy do gruntu jako elementu wartości nieruchomości pozostawionej.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]

z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...].

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 2 i art. 3

ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz wskazał, że wartość rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione na ziemiach polskich włączonych po zakończeniu drugiej wojny światowej w skład ZSRR określa

art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., zgodnie z którym: "Zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20 % wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20 % wartości pozostawionych nieruchomości." Wskazać należy, iż w przypadku, gdy w postępowaniu bierze udział więcej niż jeden spadkobierca właściciela mienia zabużańskiego, wartość rekompensaty dzieli się pomiędzy poszczególnych następców prawnych zmarłego na podstawie przysługujących im udziałów spadkowych. Określoną przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Polski należy zwaloryzować na dzień wydania decyzji.

Podniósł, że materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie świadczy o tym, iż I. C. i M. F. spełnili przesłanki, od których zależy przyznanie prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie.

Prowadzone postępowanie wykazało, że B. T. był właścicielem nieruchomości budynkowych pozostawionych w W. przy ul. [...]. Ponadto B. T. był użytkownikiem wieczysto-dzierżawnym gruntu pod ww. zabudowaniami. Wnioskodawcy udowodnili także, iż B. T. zamieszkiwał w dniu wybuchu drugiej wojny światowej na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, posiadał w tym dniu obywatelstwo polskie i opuścił byłe terytorium RP na podstawie układu z dnia 22 września 1944 r., dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium L. i ludności [...] z terytorium Polski.

I. C i M. F. są spadkobiercami B. T. odpowiednio w [...] i [...] częściach spadku, co wynika z: postanowienia Sądu Rejonowego dla K. z dnia [...] lipca 1991 r., sygn. akt

[...]; z dnia [...] października 2008 r., sygn. akt I Ns [...]; z dnia

[...] listopada 2008 r., sygn. akt [...]; oświadczenia A. I. [spadkobiercy B. T.], złożonego przed Konsulem Generalnym PRL

w C. w dniu 24 lutego 1991 r., w którym wyżej wymieniony wskazał I. C., jako osobę uprawnioną do rekompensaty. Osoby występujące

o przyznanie rekompensaty, jak również dokonujący wskazania A. I., posiadają obywatelstwo polskie - co zostało wykazane w oparciu o uwierzytelnione kopie ich dowodów osobistych, przedłożyli także dokumenty o miejscach zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Polski właściciela mienia zabużańskiego i jego spadkobierców oraz dowody, z których wynika, że w przedmiotowej sprawie B. T. i jego następcy prawni nie zrealizowali prawa do rekompensaty.

Następnie Minister odniósł się do zarzutu podniesionego przez I. C. w odwołaniu - odnośnie błędnego obliczenia wartości rekompensaty poprzez nie przyznanie przez Wojewodę prawa do rekompensaty za grunty, na których wzniesiono zabudowania stanowiące własność B. T. - i zauważył, iż oprócz prawa własności zabudowań wzniesionych w W. przy ul. [...] (wymienionych w opisie mienia z dnia 9 lipca 1945 r.), B. T. dysponował także prawem zabudowy gruntu, na którym wybudowano budynki stanowiące jego własność. Dodał, że prawa zabudowy przysługującego wyżej wymienionemu nie można jednak utożsamiać z prawem własności gruntu, który

w przedmiotowej sprawie przysługiwał Miastu W. - co potwierdzają dowody

w postaci znajdujących się w aktach dokumentów, tj. odpis oświadczenia W. S. i B. T. [jak w oryginale] z dnia [...] lipca 1921 r.

i uwierzytelnione tłumaczenie zaświadczenia Centralnego Archiwum Państwowego L. z dnia [...] listopada 2010 r. Ponieważ w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. ustawodawca wyraźnie zaznaczył, iż prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - to na tej podstawie należy uznać, że nie jest możliwe przyznanie rekompensaty za prawo, które prawem własności nie jest, tj. za prawo do zabudowy na cudzym gruncie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wniosła I. C.

Rozstrzygnięciu temu zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia

8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez ustalenie wysokości przysługującej rekompensaty tylko w oparciu o wartość prawa własności budynków i budowli nie zaś jako rekompensaty za utratę prawa własności nieruchomości budynkowych;

- naruszenie przepisów postępowania tj. dyspozycji art. 7 kpa w zw. z art. 80 kpa

i w zw. z art. 107 § 3 kpa, poprzez brak dokonania oceny przeprowadzonego

w postępowaniu dowodu w postaci operatu szacunkowego oraz brak wyjaśnienia podstawy uznania, że mocą tego operatu ustalona została wartość nieruchomości budynkowych znajdujących się w W., przy ul. [...], a tym samym, iż okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, zostały przy jego pomocy wyjaśnione;

- naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 77 kpa, polegające na zaniechaniu dopełnienia wynikającego z dyspozycji ww. przepisu, obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

- naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie dyspozycji art. 8 kpa, poprzez niedopełnienie obowiązku przeprowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organu orzekającego.

Wobec powyższego wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji w trybie

art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) ppsa.

W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że Wojewoda [...] decyzją z dnia

[...] grudnia 2011 r. odmówił stwierdzenia prawa do rekompensaty za prawo do nieruchomości gruntowej pozostawionej w W. przy ul. [...], zaś Minister Skarbu Państwa utrzymał ją w mocy - sankcjonując tym samym uprzednie błędne uznanie, iż kwota wynikająca z przedłożonego przez skarżącą operatu szacunkowego stanowiła wartość nieruchomości budynkowych, nie zaś, jak ocenił to rzeczoznawca, samych budynków i budowli posadowionych na działce przy ul. [...] w W.

Dodała, że podstawową kwestią wpływającą wprost na błędne rozstrzygnięcie, pozostaje niewłaściwe definiowanie pojęcia nieruchomości budynkowej, bowiem prawo zabudowy jakim dysponował B. T. odpowiada dzisiejszej

- wprowadzonej do Polskiego systemu prawnego w 1961 r. - instytucji użytkowania wieczystego. W swej treści prawo zabudowy jakim dysponował B. T. winno być rozpatrywane przez pryzmat instytucji użytkowania wieczystego.

Posiłkując się zatem w drodze analogii treścią prawa użytkowania wieczystego podkreślić należy, iż przysługująca wieczystemu użytkownikowi własność budynków

i urządzeń na użytkowanym gruncie jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym (art. 235 § 2 kc) (por. E. Gniewek, Obrót..., s. 308; K. Pietrzykowski

(w:) Komentarz..., s. 578; S. Rudnicki, Komentarz..., s. 363; zob. także uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 1971 r., sygn. akt III CZP 86/70, OSNCP 1971, z. 9, poz. 147). W związku z powyższym, nie ulega kwestii, iż skutki takiego związania odrębnej własności budynku z prawem użytkowania wieczystego gruntu powinny być uwzględniane w toku czynności obrotu. Niewątpliwie bowiem odrębna własność budynków nie może być samodzielnym przedmiotem rozporządzeń bez równoczesnego przeniesienia prawa użytkowania wieczystego (tu prawa zabudowy).

Powyższą tezę w zakresie stosowania analogii do instytucji prawa użytkowania wieczystego, w pełnej rozciągłości potwierdza fakt równoczesnego nabycia przez B. T. własności przedmiotowych budynków wraz z prawem zabudowy oraz orzecznictwie, tak Sądu Najwyższego, jak też Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz sądów powszechnych.

Przedmiotem rozstrzygnięcia w zakresie wyceny powinna zatem być nieruchomość budynkowa jako prawo własności budynków i innych naniesień, powiązana z prawem nadrzędnym, tj. prawem zabudowy, lecz została ona wykonana tylko w odniesieniu do obiektów posadowionych na gruncie. Przy czym zwrócić należy uwagę, iż prawo zabudowy, nierozerwalnie powiązane jest jako prawo nadrzędne z prawem własności budynków na gruncie wzniesionych, posiada przymiot wymiernej i rzeczywistej wartości, a przyznana rekompensata winna powołaną wymierną i rzeczywistą wartość ujmować.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi - jako oczywiście bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów w sposób mogący mieć wpływ na jej wynik.

W niniejszej sprawie Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. potwierdzającą prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B. T. nieruchomości budynkowych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonych w W. przy ul. [...], które przysługuje I. C. w [...] części i M. F. w [...] części. W punkcie

2 orzeczenia ustalił wartość nieruchomości budynkowych znajdujących się na nieruchomości położonej w Wilnie przy ul. [...] na kwotę [...]zł i na podstawie powyższego ustalił wysokość przysługującej rekompensaty na kwotę

[...]zł - w tym na rzecz I. C. w kwocie [...] zł, zaś na rzecz M. F. w kwocie [...] zł - stosownie do posiadanych udziałów

w prawie do rekompensaty. Ponadto odmówił I. C. i M. F. potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości gruntowe pozostawione w W. przy ul. Z. S. [...].

Stwierdził, że z przepisów art. 1, art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy zabużańskiej wynika, iż prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zrealizować będący obywatelem polskim spadkobierca właściciela tychże nieruchomości tylko wówczas, gdy właściciel pozostawionej nieruchomości był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je w związku z jedną

z poniższych przyczyn: 1) w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie umów z lat 1944 -1945; (art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy); 2) wskutek pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy Rzeczpospolitą Polską,

a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r. (art. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 1a tej ustawy);

3) w wyniku przymusowego opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art. 2 pkt 1

w związku z art. 1 ust. 2 tej ustawy).

W myśl art. 3 ust. 2 powołanej ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony

w art. 2 pkt 2.

Podkreślił też, że wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną kumulatywnie wszystkie wskazane wyżej przesłanki. Niespełnienie chociażby jednej z nich skutkuje odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty w świetle art. 7 ust. 2 powołanej ustawy. Nie ma przy tym znaczenia z jakich powodów nie doszło do spełnienia przesłanek.

Następnie Minister uznał, iż w niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący spełniają określone powyżej warunki - w związku z czym organy orzekające w sprawie słusznie potwierdziły im posiadanie prawa do rekompensaty. Także - jak wynika z akt sprawy - udziały w tym prawie zostały określone prawidłowo.

Kluczową natomiast kwestię stanowi ustalenie, czy przyznana rekompensata przysługuje tylko za nieruchomości budynkowe - czy też za prawo zabudowy nieruchomości.

Strona skarżąca podniosła bowiem w swojej skardze, iż prawo zabudowy - jako analogiczne do prawa użytkowania wieczystego - jest nierozerwalnie związane

z prawem własności budynków, w związku z czym powinno zostać uwzględnione przy określeniu wartości rekompensaty.

Sąd nie podzielił tego poglądu skarżącej, gdyż ustawodawca określając zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. uznał, że przysługuje ona jedynie właścicielowi nieruchomości za pozostawione przez niego nieruchomości

– poprzednik skarżącej natomiast dysponował jedynie prawem zabudowy gruntu, nie był zaś jego właścicielem.

Jak słusznie wskazał organ pierwszej instancji - prawo zabudowy w zaborze rosyjskim uregulowane było w art. 5421 - 54227 tomu X cz. 1 Prawa Cywilnego Ziem Wschodnich Zwodu Praw Rosyjskich. Zgodnie z art. 5421 właściciel gruntu mógł go oddać innej osobie do zabudowania na mocy umowy na czas i za wynagrodzenie.

Powyższe oznacza, iż organ nie mógł uwzględnić przysługującego B. T. prawa zabudowy na powyższym gruncie, bowiem takiego prawa nie obejmuje zakres przedmiotowy ustawy, zawężający prawo do rekompensaty tylko do przypadków pozostawienia własności, nie zaś innych praw.

Poprzednik prawny skarżącej nie posiadał tytułu własności do gruntu, lecz jedynie do budynków na nim usytuowanych.

Skoro zatem ustawodawca przewidział zakres rekompensaty ograniczony jedynie do prawa własności - to niezasadne są twierdzenia strony skarżącej, że rekompensata powinna obejmować również wartość prawa zabudowy, jako prawa analogicznego do użytkowania wieczystego, bowiem prawo to posiada wspólną genezę i jest niezwykle zbliżone do prawa zabudowy.

Prawdą jest twierdzenie skarżącej, że prawo zabudowy jest nierozerwalnie związane z prawem własności budynków - jednak ta nierozerwalność praw dotyczy jedynie sytuacji obrotu nimi.

Tymczasem, rekompensata nie stanowi formy odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, lecz jest instytucją, która ma rekompensować w pewnym stopniu krzywdy związane z utratą majątku nieruchomego pozostawionego na dawnym terytorium RP. Natomiast wywód skarżącej traktuje tę instytucję właśnie jako formę odszkodowania za utratę majątku.

Podkreślić jeszcze raz należy, że rekompensata przysługuje tylko za najszersze

z praw rzeczowych, tj. prawo własności, a nie za inne ograniczone prawa rzeczowe, ani tym bardziej za inne prawa obligacyjne.

Także z wykładni systemowej przepisów, na podstawie których przyznawane jest prawo do rekompensaty, nie można wywieść, aby obejmowało ono ówczesne prawo zabudowy. Rekompensata przysługuje bowiem za mienie (nieruchomości) pozostawione poza granicami RP, a więc nieruchomości gruntowe lub budynkowe. Przy prawie zabudowy istniał natomiast bezwzględny podział na własność gruntu i własność budynku na nim posadowionego. Prawo zabudowy powodowało zatem wyłączenie zasady superficies solo cedit (zasady związania własności budynku wzniesionego na gruncie z własnością tego gruntu). Wyłączenie to powoduje w konsekwencji, że

w przypadku rekompensaty prawa te muszą być traktowane rozłącznie.

Sąd pragnie także zauważyć, iż - jak ustalił organ I instancji - z treści zaświadczenia [...] oraz z dokumentów będących podstawą do wydania zaświadczenia tj. opisu mienia sporządzonego przez Komisję Mieszaną ds. Ewakuacji w W. i odpisu oświadczenia W. S. i B. T. [jak

w oryginale] z dnia [...] lipca 1921 r. sporządzonego przed J. K. notariuszem

w W. - wyraźnie wynika, że w księdze rachunkowej użytkowników gruntów wieczysto-czynszowych i wieczysto-dzierżawnych wpisany jest B. T. jako dzierżawca działki [...]. Zatem prawo zabudowy zostało przez niego zrealizowane - bowiem wzniósł on na przedmiotowym gruncie obiekty - i służyło mu już tylko prawo dzierżawy działki.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że decyzje obu instancji są zgodne z prawem, zaś zarzuty skarżącej są niezasadne. Stwierdzić też należy, iż organy orzekające

w sprawie wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje zgodnie z art. 107 § 3 kpa – zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.