Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 409/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art.33 pkt 1, art.34 § 1a, art.71a § 9, art.71b
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia WSA del. Andrzej Jagiełło, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Sz 720/10 w sprawie ze skargi P. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 29 czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w S. na rzecz P. z siedzibą w W. kwotę 397 (słownie: trzysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi.

1. Wyrokiem z 3 listopada 2010 r., I SA/Sz 720/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z 29 czerwca 2010 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione.

2. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w S. do majątku Sportowej Spółki Akcyjnej P. z siedzibą w S., wskazany organ, działając w trybie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), dokonał zajęcia wierzytelności przysługującej tej Spółce od P. z siedzibą w W.. W toku kontroli realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego organ ustalił, że dłużnik zajętej wierzytelności nie przekazał organowi egzekucyjnemu z zajętych wierzytelności kwot na pokrycie dochodzonych należności. W tej sytuacji, na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a., postanowieniem z 15 kwietnia 2009 r. organ ten określił P. wysokość nieprzekazanej kwoty z tytułu zajętych wierzytelności (łącznie 316.017,11 zł), a postanowienie to stało się ostateczne w toku instancji. Następnie, stosownie do art. 71b zdanie 2 i 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności, wystawił tytuły wykonawcze o numerach [...], [...] i przekazał je, w celu realizacji, Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w W..

3. Pismem z 10 lutego 2010 r. P., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty, wskazując m.in. na prowadzenie egzekucji administracyjnej:

1) przez niewłaściwy organ, tj. zarzut sformułowany w art. 33 pkt 9 u.p.e.a.;

2) pomimo wygaśnięcia obowiązku u zobowiązanego P., tj. zarzut sformułowany w art. 33 pkt 1 u.p.e.a.;

3) pomimo braku podstaw do wszczęcia egzekucji wobec dłużnika zajętej wierzytelności, tj. zarzut sformułowany w art. 33 pkt 6 u.p.e.a.;

4) pomimo braku podstaw do wszczęcia egzekucji wobec dłużnika zajętej wierzytelności, tj. zarzut sformułowany w art. 33 pkt 6 u.p.e.a.

4. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S., jako wierzyciel przedmiotowych należności, w postanowieniu z dnia 2 kwietnia 2010 r. wyraził stanowisko w zakresie ww. zarzutów, w ten sposób, że:

1) odmówił uznania zarzutu prowadzenia egzekucji administracyjnej przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

2) uznał za niedopuszczalny zarzut w przedmiocie prowadzenia egzekucji administracyjnej pomimo braku podstaw do wszczęcia egzekucji wobec dłużnika zajętej wierzytelności;

3) odmówił rozpatrzenia pisma w części wniosku dotyczącej:

– prowadzenia egzekucji wobec majątku dłużnika zajętej wierzytelności pomimo wygaśnięcia obowiązku u zobowiązanego – P.,

– prowadzenia egzekucji pomimo braku podstaw do wszczęcia egzekucji wobec dłużnika zajętej wierzytelności, z uwagi na istnienie przesłanek do stwierdzenia nieważności postanowienia będącego podstawą wystawienia tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...].

5. Po rozpatrzeniu zażalenia P. Dyrektor Izby Skarbowej wskazanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy powyższe postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione.

Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku, który strona oparła na kwestionowaniu prawidłowości postanowienia stanowiącego podstawę wystawienia tytułów wykonawczych [...] i [...], organ odwoławczy, w oparciu o treść art. 34 § 1a u.p.e.a., stwierdził, że ocena poprawności tego postanowienia w obecnie prowadzonym postępowaniu jest niedopuszczalna, gdyż P. na mocy art. 71a § 9 u.p.e.a. miał prawo zaskarżenia postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty. Z uwagi na uchybienie przez stronę terminowi do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie, nie zostało ono merytorycznie rozpatrzone przez Dyrektora Izby Skarbowej w S., a strona nie podjęła działań zmierzających do stwierdzenia nieważności tego postanowienia, natomiast organ nie znalazł przesłanek do wszczęcia takiego postępowania z urzędu.

W zakresie zarzutu wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku z uwagi na przedawnienie zobowiązania P., organ odwoławczy stwierdził, że zarzut ten nie może być podnoszony przez dłużnika zajętej wierzytelności na etapie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego, gdyż mógł być on podnoszony jedynie na etapie postępowania w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty, jako okoliczność umożliwiająca i uzasadniająca skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia właściwości miejscowej organu egzekucyjnego, organ odwoławczy uznał, że z art. 91 w związku z art. 71b u.p.e.a. nie wynika, aby ustawodawca wskazywał na właściwość miejscową organu egzekucyjnego do prowadzenia egzekucji wobec majątku dłużnika zajętej wierzytelności. Zasady ustalania właściwości miejscowej organów egzekucyjnych w zakresie należności pieniężnych reguluje zatem art. 22 u.p.e.a., zaś określenie właściwości organów egzekucyjnych (naczelników urzędów skarbowych) wymaga uwzględnienia rozwiązań organizacyjnych przyjętych w ustawie z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1267 ze zm.).

Kierując się powyższymi regulacjami, wobec tego, że P. jest jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną, której przychody netto w roku podatkowym, w rozumieniu przepisów o rachunkowości, ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług stanowią równowartość co najmniej 5 mln euro według kursu średniego ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na koniec roku podatkowego – organ odwoławczy uznał, że skarżący jest podmiotem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b pkt 7 lit. a) ww. ustawy, zaś właściwym do prowadzenia egzekucji administracyjnej do jego majątku jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W..

Skarga do Sądu pierwszej instancji.

6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie strona zarzuciła organowi odwoławczemu:

a) błędną wykładnię art. 71b u.p.e.a., polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że organ egzekucyjny, o jakim jest mowa w tym przepisie, działający w celu egzekucji zajętej wierzytelności od dłużnika zajętej wierzytelności nie jest tym samym organem egzekucyjnym, który dokonał zajęcia wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności; w konsekwencji doszło do naruszenia art. 33 pkt 9;

b) błędną wykładnię art. 33 pkt 1 u.p.e.a., przez przyjęcie, że dłużnik zajętej wierzytelności nie jest uprawniony do podniesienia zarzutu przedawnienia obowiązku zobowiązanego, na poczet egzekucji którego nastąpiło zajęcie wierzytelności u dłużnika;

c) naruszenie art. 15 i art. 107 § 3 K.p.a., przez nierozpatrzenie przez organ drugiej instancji zarzutu naruszenia art. 33 pkt 6 w związku z art. 91 i art. 71b u.p.e.a., dotyczącego braku podstaw do prowadzenia egzekucji administracyjnej w stosunku do tej części zajętej wierzytelności, która nigdy nie została uznana przez dłużnika zajętej wierzytelności, w wyniku czego zarzut skarżącego nie został rozpatrzony w dwóch instancjach, zaś uzasadnienie prawne zaskarżonej decyzji nie zawiera wyjaśnienia na temat stanowiska organu w tej materii.

Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.

7. Po zbadaniu skargi Sąd pierwszej instancji uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Powołując się na unormowania zawarte w art. 91 u.p.e.a. oraz art. 71a § 9 oraz art. 71b tej ustawy Sąd zgodził się z organem, że z żadnego z tych przepisów nie wynika, aby ustawodawca wskazywał na właściwość miejscową organu egzekucyjnego do prowadzenia egzekucji wobec majątku dłużnika zajętej wierzytelności, a postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec dłużnika zajętej wierzytelności miało charakter "wpadkowy" w stosunku do postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec "głównego" zobowiązanego, a co zatem idzie – że zawsze powinna być prowadzona przez jeden i ten sam organ egzekucyjny. Wobec tego Sąd stwierdził, że właściwość miejscową i rzeczową organu egzekucyjnego uprawnionego do prowadzenia egzekucji administracyjnej należy ustalać zgodnie z regułami określonymi w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie do treści art. 22 § 2 u.p.e.a., właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnej z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według siedziby zobowiązanego. Tym samym w badanej sprawie organ prawidłowo zdaniem Sądu ustalił, że właściwy miejscowo i rzeczowo do wszczęcia egzekucji administracyjnej do P. z siedzibą w W. przy ul. [...] jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W..

8. Nie podzielając zarzutu naruszenia przez organ art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Sąd argumentował, że dłużnik zajętej wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym do majątku zobowiązanego posiada wyłącznie uprawnienia, o których mowa m.in. w art. 71a i art. 89-92 u.p.e.a. Nie będąc stroną tego postępowania nie ma zatem legitymacji prawnej do wniesienia zarzutów (art. 33 u.p.e.a.), złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi np. na przedawnienie zobowiązania (art. 59 u.p.e.a.), czy też wniosku o zwolnienie z egzekucji określonego składnika majątkowego (art. 13 u.p.e.a.), a dopiero wszczęcie nowej egzekucji administracyjnej, w której zobowiązanym jest dłużnik zajętej wierzytelności, daje mu prawo do wniesienia np. zarzutów, ale tylko w zakresie obowiązku określonego w nowym tytule wykonawczym, wystawionym w oparciu o postanowienie wydane w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji zgodził się z organem odwoławczym, że skarżący w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] - nie ma legitymacji prawnej do złożenia zarzutu przedawnienia zobowiązań pieniężnych P., objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi na P..

9. Sąd pierwszej instancji, odpierając zarzut naruszenia przez organ art. 15 i art. 107 § 3 k.p.a., podniósł, że okoliczność nieuznania przez P. zajęcia części wierzytelności była podnoszona przez skarżącego nie tylko w zarzutach z 10 lutego 2010 r. oraz zażaleniu z 19 kwietnia 2010 r., ale uprzednio w zażaleniu z 27 kwietnia 2009 r. na wydane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a., postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia 15 kwietnia 2009 r., którym organ ten określił P. wysokość nieprzekazanej kwoty z tytułu zajętych wierzytelności. Jakkolwiek zażalenie z 27 kwietnia 2009 r. nie zostało rozpoznane merytorycznie, albowiem stwierdzono uchybienie terminu do jego wniesienia, to jednak uznać należy, że podnoszona przez skarżącego kwestia nieuznania zajęcia wierzytelności była przedmiotem podlegającym rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu administracyjnym. To zaś oznacza, że w sprawie zastosowanie znalazł przepis art. 34 § 1a u.p.e.a. i tym samym organ egzekucyjny nie miał możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, skoro kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku.

10. Sąd podzielił ocenę organu co do tego, że jakkolwiek w zarzutach z 10 lutego 2010 r. oraz zażaleniu z 19 kwietnia 2010 r. skarżący powoływał się na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 6 u.p.e.a.), to jednak w uzasadnieniu tych środków zaskarżenia nie wskazywał, z jakich względów formalnych (a nie merytorycznych) egzekucja ta nie mogła być prowadzona. Podobnie przywołane w tym zakresie uzasadnienie zarzutów w skardze również nie odnosiło się do dopuszczalności egzekucji administracyjnej pod względem formalnym (art. 33 pkt 6), lecz odnosiło się do aspektów, o których mowa w art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że na tym etapie postępowania zarzut nieistnienia i braku wymagalności dochodzonego zobowiązania był niedopuszczalny i nie mógł podlegać ocenie, z uwagi na regulacje wynikające z art. 34 § 1a u.p.e.a.

Skarga kasacyjna.

11. Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez P.. W skardze kasacyjnej strona zarzuciła wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej: "p.p.s.a.":

1) błędną wykładnię art. 71b u.p.e.a. polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że organ egzekucyjny, o jakim jest mowa w tym przepisie, działający w celu egzekucji zajętej wierzytelności od dłużnika zajętej wierzytelności nie jest tym samym organem egzekucyjnym, który dokonał zajęcia wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności;

2) błędną wykładnię art. 33 pkt 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że dłużnik zajętej wierzytelności nie jest uprawniony do podniesienia na podstawie tego przepisu zarzutu przedawnienia obowiązku zobowiązanego, na poczet egzekucji którego nastąpiło zajęcie wierzytelności u dłużnika;

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:

3) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przez WSA w Szczecinie pomimo wystąpienia podstaw do jej uwzględnienia, gdyż organy administracyjne naruszyły przepis postępowania, tj. art. 34 § 1a u.p.e.a. poprzez wydanie na jego podstawie postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania tego przepisu.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżony wyrok oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

12. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

13. Skarga kasacyjna jest zasadna.

Ciężar sporu w rozpatrywanej sprawie oparty jest na kwestii właściwości organu egzekucyjnego w przypadku prowadzenia egzekucji wobec dłużnika zajętej wierzytelności.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 71b u.p.e.a. jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności.

Ponadto z art. 91 u.p.e.a. wynika, że jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna, stosuje się odpowiednio przepisy art. 71b.

Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest w tych sytuacjach art. 71a § 9 u.p.e.a., który stanowi, że jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.

Z powyższych przepisów wynika, że w razie uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od realizacji zajęcia, organ egzekucyjny wydaje najpierw postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty, a następnie w oparciu o to postanowienie, organ egzekucyjny wystawia tytuł wykonawczy (przeciwko dłużnikowi zajętej wierzytelności).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sama możliwość wystawienia tytułu wykonawczego przeciwko dłużnikowi (zajętej wierzytelności) nie oznacza, że dochodzi do wszczęcia odrębnego postępowania egzekucyjnego. W omawianym przypadku tytuł wykonawczy umożliwia organowi egzekucyjnemu ściągnięcie z majątku dłużnika zajętej wierzytelności, jej kwoty (wierzytelności do wysokości określonej w postanowieniu), ale w dalszym ciągu na poczet egzekwowanego dotychczas obowiązku "zasadniczego" zobowiązanego, który to obowiązek był (jest nadal) przedmiotem trwającego postępowania egzekucyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotowy spór podziela pogląd wyrażony w wyroku tego sądu z 8 października 2008 r., sygn. akt II FSK 928/07 (dostępny w systemie CBOIS na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że obowiązek dłużnika zajętej wierzytelności, wynikający z wystawionego wobec niego tytułu wykonawczego, jest nierozerwalnie związany z egzekwowanym obowiązkiem, na poczet którego dokonano zajęcia.

W sytuacji, gdy zaistniałyby podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego (czy nawet zawieszenia), nie można byłoby kontynuować postępowania względem dłużnika wierzytelności. Jeżeli na przykład okazałoby się, że dłużnik "główny" zobowiązanie wykonał, albo że uległo przedawnieniu, oznaczałoby to bezprzedmiotowość egzekucji wobec dłużnika wierzytelności. Także czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji wobec "głównego" zobowiązanego, nie pozwala stosować trybu egzekucji w stosunku do dłużnika wierzytelności. Tego rodzaju zależności mogą się realizować tylko w ramach jednego postępowania egzekucyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku dokonał analizy obowiązujących uregulowań w tym zakresie od czasu obowiązywania dekretu z 28 stycznia 1947 r. o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych (Dz. U. Nr 21, poz. 84 ze zm.), poprzez zmieniające się przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powyżej prezentowana argumentacja, wsparta wykładnią historyczną doprowadziła do wniosku, że w omawianej sytuacji nie dochodzi do wszczęcia odrębnego postępowania egzekucyjnego, a wystawiony tytuł wykonawczy umożliwia organowi egzekucyjnemu ściągnięcie z majątku dłużnika zajętej wierzytelności kwoty wierzytelności egzekwowanej na poczet obowiązku "zasadniczego", na poczet którego dokonano zajęcia wierzytelności.

Unormowania z art. 71b u.p.e.a. mają charakter szczególny. Regulacja ta nie nawiązuje do trybu wszczęcia egzekucji administracyjnej, o jakim mowa w art. 26 tej ustawy. Przepis art. 71b u.p.e.a. stanowi wyraźnie, że tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, nie zaś wierzyciel, co jest zasadą przy wszczęciu egzekucji. Nawet bowiem w przypadku wskazanym w art. 26 § 4 u.p.e.a., to jest wszczęcia egzekucji z urzędu, chodzi o sytuację, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Tymczasem wystawiając tytuł wykonawczy w trybie wskazanego przepisu organ egzekucyjny nie działa jako "wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym", ani tym bardziej jako wierzyciel (tylko). Wystawienie w tym trybie tytułu jest działaniem organu egzekucyjnego.

Podsumowując należy stwierdzić, że organem egzekucyjnym właściwym do prowadzenia egzekucji z majątku dłużnika zajętej wierzytelności jest nadal organ egzekucyjny, który dokonał zajęcia wierzytelności. Obowiązek dłużnika zajętej wierzytelności jest nierozerwalnie związany z egzekwowanym przez zajęcie wierzytelności obowiązkiem, istnieje zależność pomiędzy postępowaniem w stosunku do dłużnika głównego i dłużnika zajętej wierzytelności, co w kontekście prawidłowości prowadzenia egzekucji powoduje, że realizacja celów winna następować w ramach jednego postępowania egzekucyjnego.

W przypadku wystawienia tytułu wykonawczego wobec dłużnika zajętej wierzytelności, egzekucja z majątku tego dłużnika prowadzona jest w ramach dotychczasowego postępowania egzekucyjnego, co powoduje, że organem egzekucyjnym właściwym w tym zakresie jest organ egzekwujący obowiązek na poczet którego dokonano zajęcia wierzytelności.

Tym samym zarzut naruszenia art. 71b u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że organ egzekucyjny, o jakim jest mowa w tym przepisie, działający w celu egzekucji zajętej wierzytelności od dłużnika zajętej wierzytelności nie jest tym samym organem egzekucyjnym, który dokonał zajęcia wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności, należało uznać za uzasadniony.

14. Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznał natomiast zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do błędnej wykładni art. 33 pkt 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że dłużnik zajętej wierzytelności nie jest uprawniony do podniesienia na podstawie tego przepisu zarzutu przedawnienia obowiązku zobowiązanego, na poczet egzekucji którego nastąpiło zajęcie wierzytelności u dłużnika.

Przypomnieć należy, że zgodnie z powołanym przepisem podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku.

Rację ma autor odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazując, że Sąd pierwszej instancji nie dokonywał w ogóle wykładni tego przepisu. Oceniał jedynie, czy dłużnikowi zajętej wierzytelności przysługuje legitymacja prawna do wniesienia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym do majątku zobowiązanego. W tej materii należy podzielić pogląd Sądu pierwszej instancji, iż dłużnikowi zajętej wierzytelności takie prawo nie przysługuje. Z kolei po wystawieniu tytułu wykonawczego w trybie art. 71b u.p.e.a. można by jedynie rozważać prawo do wniesienia zarzutów, ale tylko w zakresie obowiązku określonego w tytule wykonawczym wystawionym w oparciu o postanowienie z art. 71a § 9 u.p.e.a.

15. Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przez WSA w Szczecinie pomimo wystąpienia podstaw do jej uwzględnienia, gdyż organy administracyjne naruszyły przepis postępowania tj. art. 34 § 1a u.p.e.a. poprzez wydanie na jego podstawie postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania tego przepisu.

W myśl powołanego art. 34 § 1a u.p.e.a. jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.

Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje stanowisko prezentowane przez Sąd pierwszej instancji, że jakkolwiek zażalenie P. z 27 kwietnia 2009 r. nie zostało rozpatrzone merytorycznie, z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia, to podnoszona kwestia nieuznania wierzytelności była przedmiotem podlegającym rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu. Powołany art. 34 § 1a u.p.e.a. uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, w sytuacji, gdy kwestia ta była już rozpoznawana w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. W takiej bowiem sytuacji nakazuje organowi stwierdzić niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Okoliczność braku rozpoznania merytorycznego ze względu na wniesienie zażalenia na postanowienie z uchybieniem terminu nie może skutkować uznaniem, że zarzut zobowiązanego nie był przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu.

Ponadto jak słusznie wskazuje się w odpowiedzi na skargę kasacyjną, rozstrzygnięcie w formie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu było następstwem działania strony, która pozbawiła się prawa do merytorycznego rozstrzygnięcia wnosząc zażalenie po terminie.

16. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Sąd ten ponownie rozpoznając sprawę uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, w szczególności uwzględni zaprezentowaną argumentację dotyczącą wykładni art. 71b u.p.e.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 1 p.p.s.a.