Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 203/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 145 par 1 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Monika Sawa (spr.) WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej E. T. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "organ" lub "Kolegium") decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. T. (dalej jako "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej jako "Wójt") z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżąca wnioskiem z 19 grudnia 2019 r. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o ustalenie prawa do świadczenia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią – Z. P. Do wniosku załączyła kopię orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nr [...] z [...] grudnia 2019 r.

Wójt decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 25 roku życia, wobec czego nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111), powoływanej dalej jako "u.ś.r."

Kolegium decyzją z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] uchyliło decyzję z [...] lutego 2020 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Powyższy wyrok zakresowy wywołuje zatem domniemanie niekonstytucyjności wskazanej części ww. przepisu.

Wójt decyzją z [...] maja 2020 r. nr [...] ponownie odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 25 roku życia. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego, art. 17 ust. 1b u.ś.r. nadal obowiązuje i nie został uchylony, a tym samym związany był jego treścią.

Kolegium decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] uchyliło decyzję z [...] maja 2020 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że w konsekwencji wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 21 października 2014 r., art., 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w treści zakwestionowanej w tym wyroku.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wójt decyzją z [...] sierpnia 2020 r. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, że nie spełniła ona warunku z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tj. nie udokumentowała, że rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana jest koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w toku postępowania zwrócono się do skarżącej o wyjaśnienie kwestii związanych z sprawowaniem opieki nad babcią, zakresem tej opieki, a także udzielenie informacji dotyczących jej sytuacji zawodowej oraz możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Przeprowadzono również wywiad alimentacyjny, zgodnie z art. 23 ust. 4aa u.ś.r., w celu weryfikacji sprawowania opieki nad babcią. W wyniku tych czynności Wójt ustalił, że skarżąca jest wnuczką Z. P., której dzieci, tj. R. P. i J. P. nie żyją. W związku z tym nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. Skarżąca oświadczyła, że zrezygnowała z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad babcią, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ ustalił jednak, że babcia skarżącej nie jest osobą leżącą. Pracownik socjalny w trakcie wywiadu alimentacyjnego stwierdził, że siedziała ona na krześle i samodzielnie jadła posiłek. Ponadto z przedłożonego zakresu czynności nie wynika wprost, że skarżąca sprawując opiekę nie może podjąć pracy zarobkowej. W ocenie Wójta, wskazane przez nią czynności dokonywane są głównie w godzinach porannych, w tym toaleta. Z akt sprawy wynika, że skarżąca jest właścicielem zajmowanej posesji i zamieszkuje w niej wspólnie z rodziną (mężem i trójką dzieci) oraz babcią, tworząc wspólne gospodarstwo domowe. W domu tym zamieszkuje też matka skarżącej – B. P. W związku z tym wykonując takie czynności jak odśnieżanie, prace ogrodnicze, czy przygotowanie opału i palenie w piecu, nie robi ich wyłącznie dla babci. Zdaniem Wójta, są to niezbędne czynności realizowane przez osobę zamieszkującą w domu jednorodzinnym dla przyjemności mieszkania i estetyki otoczenia. Również podawanie leków, przygotowywanie posiłków, mierzenie ciśnienia itp., wykonywane są jedynie w określonych porach dnia. Także wizyty lekarskie, czy powtarzanie leków, nie są wykonywane godzinowo, a w razie konieczności zgodnie ze stanem zdrowia chorej. Wójt podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad babcią, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku wnuczki, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie to nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Wójt ustalił natomiast, że w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem a sprawowaną opieką. W uzasadnieniu decyzji wskazał także, że wcześniej Z. P. opiekował się syn R., który zmarł w lipcu 2019 r. Niepełnosprawność Z. P. powstała w 2015 r. Z dokumentów wynika zaś, że skarżąca do 14 lipca 2019 r. odbywała staż dla osób bezrobotnych, a po jego zakończeniu w okresie od 1 września 2019 r. do 30 września 2019 r. podjęła pracę w Samorządowym Przedszkolu w [...] na 1/2 etatu. Zdaniem Wójta, potwierdza to możliwość pogodzenia opieki nad babcią z wykonywaniem obowiązków zawodowych przez skarżącą.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie i przyznanie wnioskowanego świadczenia, zarzucając Wójtowi naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", polegające na błędnym przyjęciu, że rezygnacja przez nią z pracy zarobkowej nie jest spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o znacznym stopniu niepełnosprawności, w sytuacji, gdy skarżąca pełni stałą całodzienną opiekę nad niepełnosprawną babcią i z tego względu nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że błędne jest ustalenie Wójta, że sprawowana opieka nie jest całodzienna, podczas gdy musi ona babci przygotować każdy posiłek, dbać o higienę, podawać leki, załatwiać sprawy urzędowe i wizyty lekarskie, robić zakupy i kupować leki. Zdaniem skarżącej fakt, że w czasie wywiadu babcia siedziała i samodzielnie jadła posiłek nie świadczy o tym, że nie wymaga ona stałej opieki.

Kolegium decyzją z [...] listopada 2020 r., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję Wójta z [...] sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że w sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca należy do kręgu podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tj. jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem babci, której dzieci już nie żyją, jak również to, że nie ma ona znacznego stopnia niepełnosprawności. Z kolei babcia skarżącej, jak wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] grudnia 2019 r., zaliczona została do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności od 25 listopada 2019 r., przy czym sama niepełnosprawność istnieje od [...] kwietnia 2015 r., a więc od 79 roku życia. Orzeczenie wydano na stałe wraz ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Co istotne, wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, utraciło przymiot konstytucyjności przewidziane w art. 17 ust. 1b u.ś.r. kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. Spór w niniejszej sprawie koncentruje się zatem wokół oceny spełnienia przesłanki pozytywnej z art. 17 ust. 1 u.ś.r., bowiem w ocenie Wójta, brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką a nie podejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a także rezygnacją z takich form aktywności zawodowej. Kolegium ocenę tę podzieliło i wskazało, że przez rezygnację z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis ten należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, bądź wymusza na osobie sprawującej opiekę rezygnację z wykonywanej pracy. Przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji podopiecznego, a więc prócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Innymi słowy, znaczy stopień zaangażowania w pomoc osobie najbliższej musi uniemożliwiać opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Zdaniem Kolegium, ustalony na podstawie zebranego materiału dowodowego (w szczególności wywiadu środowiskowego) stan faktyczny wskazuje, że zakres sprawowanej opieki przez skarżącą nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia, czy innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze godzin. Skarżąca wypełniła załącznik nr 1 do wniosku dotyczący czynności wykonywanych podczas opieki nad babcią, w którym wskazała, że o godzinie 7.00 wykonuje czynności higieniczne, o 7.15 prowadzi babcię do toalety, wymienia pieluchomajtki, smaruje kremami przeciwko odparzeniom, przygotowuje ubrania i ubiera, przewraca na bok i działa przeciwko odleżynom, wykonuje z babcią ćwiczenia fizyczne, mierzy ciśnienie, podaje leki, przygotowuje i podaje posiłki, sprząta, pierze prasuje, organizuje wizyty lekarskie, opłaca rachunki, robi zakupy i realizuje recepty, załatwia sprawy urzędowe, przygotowuje i przynosi opał, pali w piecu, odśnieża, wykonuje czynności ogrodnicze, czyta książki i gazety, wykonuje ćwiczenia rozwijające mowę, czytanie, pisanie i myślenie, układa do snu, wykonuje masaże i uklepywanie oraz czuwa podczas snu. W oświadczeniu z 28 kwietnia 2020 r. skarżąca podała dodatkowo, że opiekuje się babcią w dzień i w nocy. Opisując czynności opiekuńcze podała, że zajmuje się higieną osobistą babci, pomaga w codziennej kąpieli, obcinaniu paznokci, myciu protezy, moczeniu nóg. Przygotowuje dla babci posiłki, leki i maści. Wyjaśniła, że jest jedyną osobą, która może opiekować się babcią i nie może liczyć na pomoc swojej matki, a synowej babci, gdyż cierpi ona na choroby kardiologiczne. W ocenie Kolegium opieka, którą deklaruje skarżąca nie musi być sprawowana w sposób ciągły, a przy tym w opiece tej mogą jej pomóc inne osoby wspólnie zamieszkujące, w tym synowa babci. Jej stan zdrowia umożliwia podanie teściowej posiłku, leków, maści, pomoc w niektórych czynnościach higienicznych, czy opłacanie rachunków, realizację recept, czy czytanie książek i gazet. Zwłaszcza, że w trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, że babcia jest osobą siedzącą, zdolną do samodzielnego spożywania posiłków. Pozostałe czynności, takie jak sprzątanie, pranie, prasowanie, przynoszenie opału, palenie w piecu, odśnieżanie oraz wykonywanie czynności ogrodniczych, należą do prac domowych, które wykonywane są zwykle w każdej rodzinie, bez względu na to, czy zamieszkuje z tą rodziną osoba niepełnosprawna. Są to zwykłe czynności dnia codziennego, związane ze wspólnie prowadzonym gospodarstwem domowym, które nie mogą być uznane za opiekę w rozumieniu art. 17 u.ś.r. Pozostałe czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą nie wymagają takiego zaangażowania czasowego, że niemożliwe jest podjęcie zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Mogą być one wykonywane w godzinach popołudniowych, czy rano przed pracą. Z kolei czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach wielopokoleniowych, które wspólnie zamieszkują, co ma miejsce w niniejszej sprawie, nie kolidują z podjęciem zatrudnienia, podobnie jak zakupy, załatwianie spraw urzędowych, czy wizyty u lekarza. Osoby pracujące również prowadzą własne gospodarstwa domowe, chodzą na zakupy, do lekarza i urzędów. Opisana wyżej pomoc świadczona względem osób starszych jest niejednokrotnie łączona z zatrudnieniem i wykonywaniem pracy zawodowej. Pomoc w postaci świadczenia opiekuńczego dedykowana jest natomiast osobom rzeczywiście nie mogącym podjąć żadnego zatrudnienia, które w sposób ciągły sprawują opieką nad osobami niepełnosprawnymi. Taka zaś sytuacja, w ocenie organu, w niniejszej sprawie nie zachodzi.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym oraz o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając im naruszenie:

1) art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że rezygnacja z pracy zarobkowej przez skarżącą nie jest spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o znacznym stopniu niepełnosprawności, w sytuacji, gdy skarżąca pełni stałą, całodzienną opiekę nad niepełnosprawną babcią, a inni członkowie rodziny nie są w stanie pomagać tej w opiece i z tego względu nie ma ona możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej;

2) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Wójta, mimo wydania jej z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania;

3) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawną nie uniemożliwia podjęcia przez skarżącą zatrudnienia, a czynności, w których pomaga ona babci to czynności o charakterze incydentalnym, przy których inni członkowie rodziny mogą pomóc, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca sprawuje permanentną, całodobową opiekę nad babcią, która jest w stanie samodzielnie wykonać niektóre, drobne czynności życia codziennego, zaś skarżąca musiała zrezygnować z zatrudnienia, a w konsekwencji brak podejmowania przez organy działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżąca w każdej chwili mogłaby podjąć zatrudnienie, jednak nie może tego uczynić z powodu opieki nad babcią. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że doszło do zmiany sytuacji życiowej strony, albowiem wcześniej opiekę nad Z. P. sprawował jej syn, który zmarł w lipcu 2019 r. W tym czasie skarżąca odbywała staż dla osób bezrobotnych, a następnie we wrześniu 2019 r. była zatrudniona na 1/2 etatu w Samorządowym Przedszkolu w [...]. Skarżąca nie miała możliwości pogodzić sprawowania opieki nad babcią z pracą, a w konsekwencji była zmuszona zrezygnować z zatrudnienia. Mogła zatrudnienie to kontynuować, jednak z uwagi na konieczność opieki nad babcią, uniemożliwiającą wykonywanie w tym czasie pracy zarobkowej, musiała z niego zrezygnować. Gdyby organy obu instancji prawidłowo ustaliły zakres opieki nad babcią, nie doszłyby do wniosku, że strona może podjąć dodatkowe zatrudnienie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Kolegium wyraziło jednocześnie zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., który stanowił materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wskazane w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Artykuł 17 ust. 1a u.ś.r. określa natomiast, że osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jak zatem z powyższego wynika, do przyznania osobom wymienionym we wskazanych przepisach świadczenia pielęgnacyjnego, konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek. Pierwsza z nich dotyczy sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Druga z kolei dotyczy niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania takiej opieki.

Wskazać przy tym należy, że ustawodawca w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wyraźnie rozróżnił sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, podając dodatkowe przesłanki, które muszą zostać spełnione aby przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne, od sprawowania opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności, gdzie dodatkowych warunków już nie zakreślono. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (w dacie wydawania zaskarżonej decyzji - Dz.U. z 2020 r. poz. 426 ze zm.) do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy i stanowi okoliczność niesporną, skarżąca jest wnuczką osoby wymagającej opieki, zaś dzieci Z. P., tj. R. P. i J. P. nie żyją. W związku z tym nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. W tej sytuacji skarżąca niewątpliwie należy do kręgu osób określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Babcia skarżącej, urodzona [...] stycznia 1936 r., orzeczeniem Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] grudnia 2019 r. zaliczona została ponadto na stałe do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym od 25 listopada 2019 r., przy czym sama niepełnosprawność istnieje od 7 kwietnia 2015 r. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera przy tym wskazanie konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Bezspornie zatem babcia skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, zaś jej niepełnosprawność istnieje od 7 kwietnia 2015 r. Wcześniej opiekę nad Z. P. sprawował jej syn, który zmarł w dniu [...] lipca 2019 r. Z kolei skarżąca w tym czasie, tj. od 15 lutego 2019 r. do 14 lipca 2019 r. odbywała staż dla osób bezrobotnych w Samorządowym Przedszkolu w [...], a następnie została w tym przedszkolu zatrudniona od 1 września 2019 r. na 1/2 etatu. Z pracy tej jednak zrezygnowała w dniu 30 września 2019 r. w celu zaopiekowania się babcią i zarejestrowana została jako osoba bezrobotna od 7 października 2019 r.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, w takim stanie faktycznym, opieka świadczona osobie o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza całkowitą zależność tej osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem, jak również konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza współdziałanie w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych. Takie właśnie czynności sprawowane w trakcie opieki nad babcią wymieniła skarżąca zarówno w załączniku nr 1 do wniosku (wskazując, że o godzinie 7.00 wykonuje czynności higieniczne, o 7.15 prowadzi babcię do toalety, wymienia pieluchomajtki, smaruje kremami przeciwko odparzeniom, przygotowuje ubrania i ubiera, przewraca na bok i działa przeciwko odleżynom, wykonuje z babcią ćwiczenia fizyczne, mierzy ciśnienie, podaje leki, przygotowuje i podaje posiłki, sprząta, pierze prasuje, organizuje wizyty lekarskie, opłaca rachunki, robi zakupy i realizuje recepty, załatwia sprawy urzędowe, przygotowuje i przynosi opał, pali w piecu, odśnieża, wykonuje czynności ogrodnicze, czyta książki i gazety, wykonuje ćwiczenia rozwijające mowę, czytanie, pisanie i myślenie, układa do snu, wykonuje masaże i uklepywanie oraz czuwa podczas snu), jak i w oświadczeniu z 28 kwietnia 2020 r. (w którym wskazała, że opiekuje się babcią w dzień i w nocy, zajmuje się jej higieną osobistą, pomaga w codziennej kąpieli, obcinaniu paznokci, myciu protezy, moczeniu nóg, przygotowuje dla babci posiłki, leki i maści). Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że skarżąca zamieszkuje wspólnie z rodziną (mężem i trójką dzieci), swoją matką oraz babcią, tworząc wspólne gospodarstwo domowe. Z akt sprawy wynika bowiem, że to ona permanentnie zajmuje się babcią.

W tej sytuacji w ocenie Sądu, organy błędnie uznały, że skarżąca nie udokumentowała, że rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana była koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o znacznym stopniu niepełnosprawności, a w konsekwencji naruszyły art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem decyzji obu instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny dokonać oceny stanu faktycznego, według wskazań zawartych w niniejszym wyroku oraz mieć na uwadze przedstawioną wyżej wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą to wykładnią są związane z mocy art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", i ponownie rozpatrzą wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem skarżąca w skardze wystąpiła do Sądu z wnioskiem o rozpoznanie sprawy w powyższym trybie, zaś organ nie wyraził sprzeciwu.