Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1347/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Gabriela Nowak (spr.) Protokolant specjalista Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi J.W.j na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009r. nr [..] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Wydział Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 1973 r., nr [...] w części dotyczącej przyznania spadkobiercom A. P. i J. P. odszkodowania w kwocie [...] zł za wywłaszczoną nieruchomość położoną w G. przy ul. [...], wpisaną w KW wykaz [...], oznaczoną katastralnie jako parcele nr [...] i [...] o pow. [...] m2, z całej nieruchomości o pow. [...] m2 - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...].

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia [...] maja 1973 r., nr [...], Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G., orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], wpisanej w KW wykaz [...], oznaczonej katastralnie jako parcele nr [...] i [...] o pow. [...] m2, z całej nieruchomości o pow. [...] m2 Odszkodowanie ustalono w kwocie [...] zł: [...] zł za grunt oraz [...] za warsztat.

Pismem z dnia 16 lutego 2009 r. J. W. (spadkobierczyni po byłych współwłaścicielach przedmiotowej nieruchomości), wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia [...] maja 1973 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania, podnosząc iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, iż organ wywłaszczeniowy dopuścił się rażącego naruszenia art. 21 ustawy z dnia 12 marca. 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.), albowiem na rozprawie administracyjnej nie brali udziału biegli powołani przez organ wywłaszczeniowy.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Wydział Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska z dnia [...] maja

1973 r., nr [...] w części dotyczącej przyznania spadkobiercom A. P. i J. P. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Minister Infrastruktury w uzasadnieniu decyzji podniósł, ze odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone na podstawie przepisów powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Organ ustalił, że zawiadomieniem z dnia 9 maja 1973 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. poinformowało strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i terminie rozprawy wywłaszczeniowo - odszkodowawczej odnośnie nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], wpisanej w KW wykaz [...], oznaczonej katastralnie jako parcele nr [...] i [...] o pow. [...] m2

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. przeprowadziło rozprawę wywłaszczeniowo-odszkodowawczą w dniu 31 maja 1973 r.

Minister Infrastruktury wskazał, że skoro rozprawa odbyła się, to brak biegłych na niej stanowił wprawdzie naruszenie art. 21 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości., jednakże nie może być oceniany w kategoriach przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowo

- odszkadowawczej.

Minister Infrastruktury odnosząc się do twierdzeń wnioskodawcy, iż Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. przy ustaleniu odszkodowania wykorzystało opinie sporządzane przez rzeczoznawców majątkowych, którzy nie zostali powołani przez organ wywłaszczeniowy, stwierdził, iż w niniejszej sprawie wszyscy biegli, którzy sporządzili opinie – J.P., J. P., E. O. i L. K. - byli biegłymi wpisanymi na listę Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G., czyli - zgodnie z art. 21 ustawy biegłymi powołanymi przez właściwy organ wojewódzkiej rady narodowej. Byli ta też biegli niezależni od wnioskodawcy wywłaszczenia.

Minister Infrastruktury wskazał, że wysokość odszkodowania, zastała prawidłowa ustalona na podstawie przepisów ustawy oraz przepisów wykonawczych.

Minister Infrastruktury zwrócił uwagę, iż początkowo wywłaszczona miała być cała przedmiotowa nieruchomość o paw. [...] m2, co wynika z treści oferty zakupu tej nieruchomości z dnia 29 czerwca 1971 r. Następnie, wywłaszczenie zostało ograniczone da [...] m2 gruntu wraz z warsztatem, odstąpiono natomiast od wywłaszczenia pozostałej części działki wraz z budynkiem mieszkalnym. Stąd też wynikają rozbieżności między wyceną gruntu dokonaną przez biegłych J. P. oraz J. P., którzy sporządzili opinie dotyczące całego gruntu jeszcze w maju

1971 r. Natomiast wycena dokonana przez E. O. i L. K. w kwietniu 1973 r. była identyczna.

Minister Infrastruktury podkreślił, że również biegli, którzy dokonywali oszacowania gruntu w 1971 r. przyjęli kwotę odszkodowania za wywłaszczany grunt w wysokości [...] zł za 1 m2 W przeliczeniu za [...] m2 daje to wartość [...] zł. Tak samo dwaj niezależni biegli: J. P. oraz J. P. byli zgodni co da kwoty wyceny warsztatu znajdującego się na wywłaszczanym gruncie.

J.W. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...].

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ podkreślił, że w aktach sprawy znajduje się protokół z rozprawy wywłaszczeniowo - odszkodowawczej przeprowadzonej w dniu 31 maja 1973 r. Z treści protokołu wynika, że biegły rzeczoznawca nie brał osobiście udziału w rozprawie.

Organ zwrócił uwagę, że mimo iż biegli nie uczestniczyli w rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, to brali udział w postępowaniu poprzez sporządzenie pisemnych opinii szacunkowych.

Zdaniem Ministra Infrastruktury nie można więc uznać, iż doszło do rażącego naruszenia prawa wywołującego skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasad praworządności.

Organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się opinia szacunkowa rzeczoznawcy budowlanego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. E. O. z dnia 24 kwietnia 1973 r. oraz druga opinia szacunkowa biegłego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. inż. L. K. z dnia 24 kwietnia 1973 r. Obie opinie dotyczyły oszacowania wartości wywłaszczanego gruntu.

Ponadto w aktach znajduje się opinia szacunkowa rzeczoznawcy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. mgr inż. arch. J. P. z dnia 3 maja 1971 r. oraz opinia szacunkowa biegłego do szacowania nieruchomości Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. sporządzona przez inż. J. P. w maju 1971 r. (brak dokładnej daty) określające m.in. wartość wywłaszczanego warsztatu.

Minister Infrastruktury podniósł, że zarzut wnioskodawczyni, iż rzeczoznawcy sporządzili swoje opinie na zlecenie Okręgowej Dyrekcji Inwestycji Miejskich w G., a nie na zlecenie organu wywłaszczeniowego należy uznać za uzasadniony, jednak naruszenie to nie miało charakteru rażącego, bowiem powołani rzeczoznawcy wpisani byli na listę rzeczoznawców Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G.

Organ wskazał, ze zaskarżona decyzja w części dotyczącej odszkodowania spełniała wymagania określone w art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Decyzja ta zawiera bowiem wysokość przyznanego odszkodowania i termin jego zapłaty, wymienia osoby uprawnione do otrzymania odszkodowania oraz pouczenie o środkach odwoławczych.

Minister Infrastruktury zwrócił uwagę, że organ zebrał wszystkie materiały w sprawie do dnia 31 maja 1973 r. a więc do dnia w którym odbyła się rozprawa wywłaszczeniowo-odszkodowawcza. Strony nie brały udziału w rozprawie oraz nie zgłaszały żadnych zastrzeżeń co do wysokości odszkodowania. Ponadto właściciele zostali pouczeni o przysługującym im prawie przeglądania akt sprawy oraz zgłaszania wniosków.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. W.

Wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...].

Skarżąca wskazała, ze Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wydział Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska w G. dopuścił się rażącego naruszenia art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. powołanej ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości albowiem odstąpił od powołania biegłych z zakresu szacowania nieruchomości - do czego zobowiązany był przepisem art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., gdyż opinie szacunkowe, na podstawie których ustalono odszkodowanie sporządzone zostały nie dla organu wywłaszczającego, lecz dla "Okręgowej Dyrekcji Inwestycji Miejskich w G." - na zlecenie z dnia 22 marca 1973 r.

Skarżąca wskazała, ze opinie szacunkowe na podstawie których ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, z uwagi na to, że sporządzone zostały przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, a także ze względu na zleceniodawcę tych opinii, którym nie był organ wywłaszczający, nie mogły stanowić dowodu w sprawie. w oparciu o który organ wywłaszczający powinien ustalić odszkodowanie.

Zdaniem skarżącej przeprowadzona w dniu 31 maja 1973 r. rozprawa nie miała charakteru wywłaszczeniowo - odszkodowawczego, gdyż sprawa wysokości odszkodowania w ogóle nie była jej przedmiotem, a opinie szacunkowe na podstawie których ustalono odszkodowanie na rozprawie tej nie były prezentowane.

Zdaniem skarżącej przyznanie odszkodowania nieustalonym spadkobiercom, po zmarłych J. i A. P., stanowi rażące naruszenie prawa.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 Kpa.

Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a.

Postępowanie nadzorcze prowadzone w oparciu o art. 156-158 k.p.a. podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których mówi art. 156 § 1 k.p.a. Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania.

Akta postępowania administracyjnego i treść uzasadnienia zaskarżonych decyzji wskazują, że Minister Infrastruktury w postępowaniu nadzorczym wyjaśnił należycie istotne okoliczności sprawy zarówno pod względem procesowym jak i materialnym.

Istotą stwierdzenia nieważności decyzji jest to, że przesłanka będąca przyczyną stwierdzenia tej nieważności istniała już w dacie wydania tej decyzji. Inaczej mówiąc, decyzja, której stwierdzono nieważność, wydana została niezgodnie z prawem obowiązującym w dacie jej wydania, przy czym niezgodność ta spełnia, co najmniej jedną z przesłanek, ustawowo określonych, jako przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji.

Zarzuty skargi są niezasadne.

Skarżąca wskazała na naruszenia prawa materialnego art. 21 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. polegający na przyjęciu, że biegli powinni osobiście uczestniczyć w rozprawie wywłaszczeniowej, a ich ewentualna nieobecność skutkuje nieważnością decyzji wywłaszczeniowej.

Stosownie przepisu art. 21 powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej, odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez naczelnika powiatu. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie.

Z przepisu art. 21 ustawy wynika przede wszystkim obowiązek przeprowadzenia rozprawy. Ustalenie więc odszkodowania i dokonanie wywłaszczenia bez przeprowadzenia rozprawy mogłoby ewentualnie podlegać ocenie pod kątem wystąpienia podstawy stwierdzenia nieważności przewidzianej przepisem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Jednakże w niniejszej sprawie przypadek taki nie miał miejsca, gdyż organ wyznaczył rozprawę i przeprowadził ją w dniu 31 maja 1973 r.

Nieobecność biegłych rzeczoznawców na rozprawie administracyjnej w sytuacji gdy brak jest jakiegokolwiek dowodu wskazującego na kwestionowanie przez spadkobierców kwoty odszkodowania wynikającej w opinii, nie może być oceniony w kategoriach rażącego naruszenia prawa. Skoro rozprawa odbyła się, to brak biegłych na rozprawie stanowił wprawdzie naruszenie art. 21 ustawy, jednakże nie może być oceniany w kategoriach przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu.

Podniesiona w skardze okoliczność sporządzenia opinii szacunkowych nie na zlecenie organu wywłaszczeniowego, nie może być uznana za rażące naruszenie prawa. Skarżąca nie wskazała, w jaki sposób okoliczność ta miałaby wpłynąć na wysokość odszkodowania. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że rzeczoznawcy byli niezależni, gdyż wszyscy powołani w sprawie rzeczoznawcy wpisani byli na listę rzeczoznawców Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G.

Należy podkreślić, że instytucja stwierdzenia nieważności nie ma na celu usuwania wad postępowania administracyjnego, lecz służy wyłącznie usuwaniu z obrotu prawnego wadliwego rozstrzygnięcia.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia

19 lutego 2002 r., sygn. I SA 1834/00 aby ocenić, czy decyzję odszkodowawczą wydano z rażącym naruszeniem prawa - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa - nie można pominąć zagadnienia, czy - niezależnie od oczywistych uchybień organu odszkodowawczego - orzeczona wysokość odszkodowania odpowiadała prawu.

Minister Infrastruktury wykazał, że odszkodowanie zostało ustalone w sposób prawidłowy na podstawie przepisów ustawy oraz przepisów wykonawczych.

W postępowaniu wywłaszczeniowym spełniono wymóg sporządzenia opinii szacunkowych (przez niezależnych biegłych) oraz przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Chybiony jest również zarzut niewskazana w decyzji wywłaszczeniowej osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania. Odszkodowanie zostało przyznane spadkobiercom A. i J. P. Z uwagi na nie przeprowadzenie postępowań spadkowych po A. P. i H. W. organowi wywłaszczającemu nie byli znani ich spadkobiercy. Organowi wywłaszczającemu znani byli jedynie spadkobiercy J. P.

Decyzja wywłaszczająca skierowana była do znanych organowi spadkobierców tj dzieci J. i A. P.

Jeżeli w postępowaniu wywłaszczeniowym nie brał udziału bez własnej winy któryś ze stępnych J. i A. P., stanowi to przesłankę do wznowienia postępowania, a nie do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

Minister Infrastruktury na podstawie akt archiwalnych sprawy ustalił, że spadkobiercy byłych właścicieli byli informowani o ustalonej kwocie [...] zł za 1 m2

W rozprawie administracyjnej - pomimo zawiadomienia - nie wzięli udziału spadkobiercy byłych współwłaścicieli. Należy zauważyć, ze mimo pouczenia zawartego w decyzji z dnia [...] maja 1973 r., nie wnieśli od niej odwołania, co oznacza, że przyznanej kwoty odszkodowania nie kwestionowali.

Skarga jest nieuzasadniona. Sąd uznał, iż przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia prawa.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.