Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 331/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 września 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. P. z dnia 19 grudnia 2018 r. znak [...]


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Sz [...]

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] – wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 - zwanej dalej "K.p.a.") oraz art. 18 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 - zwanej dalej "u.p.e.a.") - Dyrektor w wyniku rozpoznaniu zażalenia P. S. z dnia [...] r., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] [...] z dnia [...] r., znak: [...], którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego P. S. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład [...], [...], [...] o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].

Organ II instancji, w uzasadnieniu ww. zaskarżonego postanowienia, przedstawił następujący stan faktyczny sprawy.

Naczelnik [...] [...] [...] (Organ I instancji) prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec P. S. (Zobowiązany) na podstawnie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], wystawionych przez Zakład [...] [...], [...] [...] (wierzyciel). Tymi tytułami wykonawczym objęto należności ze składek na ubezpieczenia społeczne. W toku prowadzonego postępowania Organ I instancji, zawiadomieniem z dnia [...] r., nr [...] [...], dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

Pismem z dnia [...] r. Zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład [...], [...] z uwagi na wygaśnięcie zobowiązań opisanych ww. tytułach oraz wniósł o uchylenie dokonanych w toku postępowania egzekucyjnego czynności.

Pismem z dnia [...] r. Organ I instancji zwrócił się do wierzyciela z prośbą o wypowiedzenie się w przedmiocie wymagalności przedmiotowych należności. Wierzyciel, pismem z dnia [...] r. poinformował Organ I instancji, że zobowiązania P. S. nie uległy przedawnieniu.

W dniu [...] r. Organ I instancji otrzymał od Zakładu [...] [...] [...] [...] zawiadomienie o przekazaniu sprawy, bowiem otrzymał on, jako organ niewłaściwy w sprawie, wniosek Zobowiązanego z dnia [...] r. nazwany jako "wniosek o wstrzymanie natychmiastowe wykonania decyzji". Wierzyciel, po dokonaniu wyjaśnień ze Zobowiązanym, ustalił, że wniosek ten należy traktować jako zarzut do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...], Naczelnik [...] [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład [...], [...] [...], [...] [...] z uwagi na brak zaistnienia przesłanek przewidzianych w art. 59 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a.

Nie zgadzając się z postanowieniem Naczelnika [...] [...] z dnia [...] r. w sprawie, nr [...], Zobowiązany pismem z dnia [...] r. złożył na nie zażalenie, wnosząc o:

1. jego uchylenie,

2. orzeczenie co do istoty sprawy poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład [...], [...] [...], [...] [...],

3. uchylenie dokonanych w toku postępowania czynności egzekucyjnych.

W uzasadnieniu Zobowiązany wskazał, że zaskarżone postanowienie jest nieprzekonywujące, brak w nim bowiem wyjaśnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia, co nie pozwala uznać, czy faktycznie istniały przesłanki do odmowy umorzenia postępowania. Zdaniem Zobowiązanego, Organ ograniczył się jedynie do wskazania, że wierzyciel potwierdził, iż zobowiązania objęte tytułami egzekucyjnymi nie uległy przedawnieniu. Ponadto, Zobowiązany podniósł, że to na organie ciążył obowiązek zbadania okoliczności, czy nastąpiło przedawnienie, natomiast Organ tego nie uczynił, a jedynie przyjął w tym zakresie twierdzenie wierzyciela. Zobowiązany wskazał również, że w oddzielnym trybie odwoławczym złożył do wierzyciela wniosek o uchylenie decyzji, na podstawie których wystawione zostały tytuły wykonawcze, tym samym do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia tej kwestii, zdaniem Zobowiązanego, Organ I instancji powinien co najmniej zawiesić postępowanie egzekucyjne w sprawie. W uzasadnieniu Zobowiązany wniósł jak na wstępie oraz alternatywnie o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia jego zażalenia oraz ww. wniosku skierowanego do wierzyciela.

Dyrektor (Organ II instancji) ww. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., w oparciu o ustalony stan faktyczny i prawny sprawy, utrzymał w mocy postanowienia Organu I instancji z dnia [...] r. wskazując w pierwszej kolejności, że na przepis art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a.

Następnie Organ II instancji wyjaśnił, że na podstawie art. 138 § 1 K.p.a. organ odwoławczy wskutek wniesionego odwołania wydaje decyzję, w której w zależności od sposobu rozstrzygnięcia: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo umarza postępowanie odwoławcze. W myśl art. 144 K.p.a. przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do zażaleń.

Organ II instancji wskazał także, że administracyjne postępowanie egzekucyjne kończy się wyegzekwowaniem dochodzonego obowiązku albo umorzeniem postępowania w związku z wystąpieniem jednej z przesłanek, o których mowa w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a.

Wskazał przy tym również, że przesłanki umorzenia wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. stanowią katalog zamknięty, nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody wyboru, co do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast zaistnienie jednej ze wskazanych w tym przepisie okoliczności wywołuje skutek umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa.

Z kolei w art. 59 § 2 u.p.e.a. ustawodawca umożliwił fakultatywne umorzenie postępowania egzekucyjnego w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

W ocenie Organu II instancji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na stwierdzenie wystąpienia w przedmiotowej sprawie przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a., uzasadniających umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić wówczas, gdy wyjdą na jaw przeszkody lub wady postępowania, albo wtedy, gdy okoliczności te zostaną ujawnione w toku kontroli postępowania przeprowadzonej z urzędu przez organ egzekucyjny, a także na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela. W rozpatrywanej sprawie – jak wskazał Organ II instancji - takich okoliczności nie stwierdzono.

Organ II instancji wyjaśnił, że mając na uwadze podniesione przez Zobowiązanego okoliczności, Organ I instancji pismem z dnia [...] r., znak: [...], zwrócił się do wierzyciela o wskazanie, czy obowiązek objęty przedmiotowymi tytułami wykonawczymi jest wymagalny. W dniu [...] r. wierzyciel udzielił odpowiedzi, w której poinformował, że zobowiązania Zobowiązanego P. S. nie uległy przedawnieniu, a jednocześnie poinformował, że tytuł wykonawczy nr [...] został wycofany z dochodzenia przez wierzyciela pismem z dnia [...] r.

Organ II instancji wskazał, że w okresie od [...] r. do [...] r. termin przedawnienia należności z tytułu składek wynosił 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Jednakże kilkukrotnie zmieniał się termin, od którego należy zawiesić liczenie biegu terminu przedawnienia. I tak: od dnia [...] r, do dnia [...] r. bieg terminu przedawnienia zostawał zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem, natomiast od dnia [...] r. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie, Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Organ II instancji wskazał przy tym, że w związku z faktem, że Naczelnik [...] [...] w dalszym ciągu, nieprzerwanie prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanego na podstawnie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład [...], [...], [...] o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zaległości wynikających z ww. tytułów wykonawczych, bowiem bieg terminu przedawnienia jest w dalszym ciągu zawieszony.

W nawiązaniu do alternatywnego żądania Zobowiązanego w zakresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, Organ II instancji zauważył, że stosownie do art. 56 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w następujących przypadkach:

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

4) na żądanie wierzyciela;

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W kontekście powyższego Organ II instancji wskazał, że nie zachodzą przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa powyżej.

W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy, Dyrektor nie stwierdził okoliczności uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Zobowiązanego, stąd orzekł jak w sentencji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] na powyższe postanowienie Dyrektora z dnia [...] r., utrzymującym w mocy postanowienie Naczelnika [...] z dnia [...] r., którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Zakładu [...] [...] [...] [...] [...], zobowiązany P. S. wniósł o ich uchylenie w całości, jako naruszające prawo oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego od organu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Skarżący przypomniał, że zaskarżonym postanowieniem Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] w [...] z dnia [...] r., którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Zakładu [...] [...].

Dowód : rzeczone postanowienia oraz tytuły wykonawcze (w aktach sprawy)

Dalej Skarżący wyjaśnił, że w uzasadnieniu skarżonego postanowienia organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki, które wskazywał Skarżący w sowim zażaleniu na postanowienie Naczelnika [...] w [...]. Z takim rozstrzygnięciem nie sposób jest się zgodzić. Bowiem wyraźnie ono wskazuje, że organ naruszył prawo materialne przez błędną wykładnię przepisów o przedawnieniu roszczeń (i związanej z tym wymagalności zobowiązań), nie wyjaśnił także wszystkich okoliczności faktycznych, niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast przyjął (co najmniej bezrefleksyjnie, bez odpowiedniego materiału dowodowego) oświadczenia organu (jako strony w postępowaniu) o wymagalności jego roszczeń - gdy faktycznie i prawnie nastąpiło już ich przedawnienie - fakt bezsporny.

Dowód: akta sprawy

Następnie Skarżący wskazał, że pomimo bezsporności twierdzeń Skarżącego, swoje stanowisko dodatkowo uzasadnia następującym wywodem.

1) Ustalenie faktycznego terminu powstania poszczególnych zobowiązań z tytułu opłacania składek do Funduszu objętych tytułami wykonawczymi.

Według Skarżącego, ma to istotne znaczenie ze względu na fakt, że w przedmiotowym okresie zmieniały się przepisy regulujące te kwestię i określenie terminu przedawnienia jest ściśle związane z ustaleniem z terminu powstania zobowiązania czyli kiedy stały się wymagalne.

Zgodnie z treścią art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] r. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przedawniają się z upływem 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Tym samym 10-letni okres przedawnienia dotyczy wszystkich wymagalnych zobowiązań powstałych do dnia [...] r., o ile nie uległy przedawnieniu i nie wygasły przed dniem [...] r., jak i zobowiązań powstałych do dnia [...] r.

W stosunku do składek na ubezpieczenie zdrowotne zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 6.02.1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. z 1997r. Nr 28, poz. 153), ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia i ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 ze zm.).

Zgodnie z art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym obowiązującej w okresie od [...] r. do [...] r., należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Bieg terminu przedawnienia przerywało odroczenie terminu płatności, rozłożenia na raty spłaty należności i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o tej czynności został zawiadomiony dłużnik. Należności z tytułu składek nie można jednak dochodzić, jeżeli od terminu ich wymagalności upłynęło 10 lat.

Zgodnie z art. 33 ust. 2 i 3 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia obowiązującej w okresie od [...] r. do [...] r., należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne przedawniały się na w/w zasadach. Należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w okresie od [...]. do [...] r. na mocy art.33 ust. 2 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (w brzmieniu obowiązującym od [...] r.) ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, czyli według art. 24 ust. 4-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zasad tych nie stosuje się jednak do oceny przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, które wygasły przed dniem [...] r. Dotyczy to należności za okres od [...] których bieg 5- letniego terminu przedawnienia nie został przerwany.

W otrzymanych zawiadomieniach o zajęciu wierzytelności przedstawione zostały daty terminów powstania zaległości od roku [...] do [...] natomiast daty tytułów wykonawczych z łat [...] do [...]

Według Skarżącego, organ nie dokonał żadnej analizy w przedmiotowym zakresie, jedynie zwrócił się do wierzyciela o wskazanie, czy obowiązek objęty przedmiotowymi tytułami wykonawczymi jest wymagalny.

2) Ustalenie konkretnych dat zawieszenia biegu terminu przedawnienia zaległości objętych poszczególnymi tytułami wykonawczymi, jeżeli do takowych doszło.

Jak wskazał Skarżący, zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego - taki stan kilkukrotnie na przestrzeni lat się zmieniał.

Według Skarżącego, organ powinien podać konkretne daty zawieszenia biegu terminu przedawnienia zaległości objętych poszczególnymi tytułami wykonawczymi, a nie wyłącznie stwierdzić bez przedstawienia jakichkolwiek dowodów, że w niniejszej sprawie bieg terminu przedawnienia jest w dalszym ciągu zawieszony. Jest to wyłączne twierdzenie organu, z którym bez przedstawienia dowodów upoważniających do powyższego twierdzenia trudno się zgodzić, jak i odnieść do stanu faktycznego. Jest bardzo istotną kwestią ustalenie poszczególnych tych dat, jak i dokumentów potwierdzających, że doszło do skutecznego zawieszenia tych terminów, np. dat dostarczenia tytułów wykonawczych, zawiadomień o zajęciu wierzytelności i itp.

Następnie Skarżący przytoczył cytat z orzecznictwa NSA.

Przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s. - z dniem 1 lipca 2004 r. - uległ dalszej nowelizacji na podstawie art. 10 pkt 10 lit, b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 121, poz. 1264 - dalej: ustawa zmieniająca z 2004 r.). Zgodnie z tym przepisem, zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został powiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona z dniem [...] r., na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia [...] r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378), gdzie ponownie zmieniono treść art. 24 ust. 4 ustawy systemowej i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, którego bieg rozpoczął się przed dniem [...] r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia [...] r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu, do należności składkowych nieprzedawnionych do [...] r. (wedle starych zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, ale od dnia [...] r. Wyjątek od tej zasady ustanawia ust. 2 powołanego przepisu, stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem [...] r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego została przy tym zachowana we wskazanym powyżej brzmieniu obowiązującym od dnia [...] r.

3) Brak faktycznie prowadzonego postępowania egzekucyjnego przez okres przeszło 10 lat

Jak wskazał Skarżący, Dyrektor w wydanym postanowieniu stwierdził, że Naczelnik [...] [...] w dalszym ciągu i nieprzerwanie prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego. Jakie czynności egzekucyjne zostały podjęte w okresie ostatnich przeszło 10 lat i jaką kwotę organ egzekucyjny wyegzekwował od zobowiązanego. Według Skarżącego - żadne, bo jak wskazał Skarżący, tych czynności nie prowadził - taki jest stan faktyczny. Tak więc twierdzenie Dyrektora [...] w tej kwestii jest całkowicie sprzeczne ze stanem faktycznym. Czy wobec powyższego, nie zachodziły przesłanki zastosowania wobec zobowiązanego zapisów art. 59 § 2 u.p.e.a., gdzie ustawodawca umożliwił umorzenie postępowania egzekucyjnego w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej wydatki egzekucyjne przewyższają kwotę egzekwowaną lub inaczej jeżeli nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W otrzymanym w [...] r zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, podana kwota kosztów egzekucyjnych wynosi [...] zł, kosztów upomnień - [...] zł, więc są to znaczne środki finansowe które ciągle rosną przy wyegzekwowanej kwocie przez ostatnie przeszło 10 lat wynoszącej [...] zł - gdzie tu sens i logika.

Jak wskazał Skarżący, organ prowadzący to postępowanie przypomniał sobie dopiero o tym w [...]., gdzie dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego stanowiącego współwłasność M.i i P. S.. Nawiasem mówiąc środki finansowe, które znajdowały się na przedmiotowym rachunku bankowym stanowiły wyłączny majątek osobisty M. S., co potwierdziła przedkładając szereg dokumentów księgowych w prowadzonym odrębnym postępowaniu u Naczelnika [...] w [...] dotyczącym zwolnienia od egzekucji zajętego rachunku bankowego.

Dodatkowo Skarżącemu nasunęło się pytanie: ile czasu może być prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Z otrzymanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wynika że tytuły wykonawcze zostały wydane w okresie od [...] r. do [...] r., czyli od pierwszych upłynęło już 18 lat. Jeżeli byłoby to postępowanie faktycznie prowadzone, to organ dawno doszedł by do wniosku, że dalsze prowadzenie jakichkolwiek czynności jest bezsensowne i generuje wyłącznie dodatkowe koszty i nie jest efektywne. Jeżeli nie są prowadzone żadne czynności w tym postępowaniu przez okres ponad 10 lat, to ewidentnie skutkuje ich przedawnieniem.

Skarżący przy tym przytoczył cytat z orzecznictwa NSA.

W dniu 1 stycznia 2012 r. ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 201 Ir. Nr 232, poz. 1378 - zwanej dalej "ustawą deregulacyjną"), skrócono o 5 lat okres przedawnienia należności z tytułu składek oraz nienależnie opłaconych składek - wynikających ze zmiany art. 24 ust. 4 i ust. 6g ustawy o sus, wprowadzonej art. 11 ust. 1 ustawy deregulacyjnej. Oznacza to, iż wprowadzone zmiany skracają okres przedawnienia należności z tytułu składek oraz nienależnie opłaconych składek z dotychczasowych 10 lat do 5 lat. Tym samym przedawnienie należności z tytułu składek oraz nienależnie opłaconych składek, którego bieg rozpocznie się w dniu [...] r. lub później będzie wynosił 5 lat. Równocześnie ustawa wprowadza przepisy przejściowe regulujące bieg terminu przedawnienia w przypadku, gdy jego bieg rozpoczął się przed dniem [...] r. zgodnie z art. 27 ustawy deregulacyjnej, przedawnienie należności z tytułu składek oraz nienależnie opłaconych składek, dla których bieg przedawnienia rozpoczął się przed dniem [...] r., stosuje się 5 letni okres przedawnienia liczony od [...] r., chyba że przedawnienie zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpiłoby wcześniej.

Biorąc powyższe po uwagę Skarżący podkreślił, że brak podjęcia w odpowiednim czasie skutecznych czynności egzekucyjnych spowodował ich przedawnienie, wobec tego wniesienie skargi było konieczne, a jej żądania w pełni uzasadnione.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, przy czym, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, dodatkowo podjął się wyjaśnienia spornej kwestii przedawnienia dochodzonych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do Skarżącego zaległych należności za okres od [...] r. do [...] r.

Po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje.

Skarga była uzasadniona, Sąd bowiem, w wyniku kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora z dnia [...] r. i utrzymanego nim w mocy postanowienia Naczelnika [...] w [...] z dnia [...] r. pod względem zgodności z prawem stwierdził, że rozstrzygnięcia te zostały wydane bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz stanu prawnego występującego w niniejszej sprawie egzekucyjnej w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące koniecznością ich uchylenia, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r, poz. 1369 z późn. zm. – zwanej w skrócie "P.p.s.a."

W myśl art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Jednakże, zgodnie art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Natomiast, w myśl art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przytoczone wyżej przepisy art. 134 i 135 P.p.s.a. dopuszczają zatem możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżony akt (tutaj, postanowienia), ale również wszystkie inne akty lub czynności, które zostały wydane w ramach tego samego stosunku administracyjnoprawnego, ponieważ użyty w obu tych przepisach termin "sprawa" występuje w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Wniosek ten znajduje uzasadnienie w szczególności w treści art. 135 P.p.s.a., który nakazuje sądowi zastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga". Granice tej bowiem sprawy administracyjnej wyznaczają zakres sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Jak wynika z akt administracyjnych badanej sprawy, postępowanie w niniejszej sprawie zainicjował Skarżący złożonym na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wnioskiem z dnia [...] r. o umorzenie wobec Niego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie wskazanych wyżej tytułów wykonawczych wystawionych w latach [...] przez wierzyciela, tj. przez Zakład [...] [...], obejmujących nieuregulowane składki na ubezpieczenie społeczne za poszczególne okresy w latach [...], bowiem jak wskazał Skarżący, określone w tych tytułach wykonawczych należności uległy już wiele lat wcześniej przedawnieniu.

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik [...] w [...] odmówił Skarżącemu umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela - Zakład [...], [...], [...] wskazując, że organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego stosował środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które nie doprowadziły do wykonania obowiązku objętego tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],/ [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], przy czym wierzyciel - na zapytanie organu I instancji - pismem z dnia [...] r. poinformował organ, że zobowiązania objęte ww. tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu. Rozstrzygnięcie to zaakceptował zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor utrzymując je w mocy.

W skardze Skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowień organów obu instancji w całości, jako naruszających prawo, gdyż według Skarżącego, organ naruszył prawo materialne przez błędną wykładnię przepisów o przedawnieniu roszczeń (i związanej z tym wymagalności zobowiązań), nie wyjaśnił także wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast przyjął (co najmniej bezrefleksyjnie, bez odpowiedniego materiału dowodowego) oświadczenia organu (jako strony postępowania) o wymagalności jego roszczeń – gdy faktycznie i prawnie nastąpiło już ich przedawnienie (fakt bezsporny). Poza tym, jak wskazał Skarżący, organ egzekucyjny nie podjął w odpowiednim czasie skutecznych czynności egzekucyjnych, co spowodowało przedawnienie dochodzonych należności.

W tak zakreślonych ramach sporu Sąd przyznał rację stronie skarżącej.

Istota zatem sporu sprowadza się do ustalenia, czy zasadnie organy odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego w badanej sprawie uznając, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zaległości wynikających z ww. tytułów wykonawczych, bowiem – jak wskazał Organ II instancji - bieg terminu przedawnienia jest w dalszym ciągu zawieszony.

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 59 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że:

"§ 1. Postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.".

Zaskarżone postanowienia organów obu instancji zostały wydane na podstawie pisemnej informacji wierzyciela (Zakładu [...] [...]) z dnia [...] r. – udzielonej w wykonaniu wezwania Organu I instancji z dnia [...] r. – z której wynika, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczące poszczególnych okresów lat [...], objęte ww. tytułami wykonawczymi, wystawionymi przez wierzyciela w latach [...] – nie uległy przedawnieniu, gdyż – jak wynika z tej informacji wierzyciela – tytuły te zostały przesłane przez wierzyciela do Naczelnika [...] [...], który wszczął na ich podstawie postępowanie egzekucyjne. Jak wskazał wierzyciel co do najstarszej należności za miesiąc [...] r., w dniu [...] r. zostało doręczone Skarżącemu upomnienie, natomiast dnia [...] r. został wystawiony przez Z. tytuł wykonawczy nr. [...] i przesłany do Naczelnika [...] w [...], który wszczął na jego podstawie postępowanie egzekucyjne, po czym wierzyciel wskazał, że okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia tej składki rozpoczął się od wszczęcia przez Naczelnika [...] i trwa nadal, aż do zakończenia postępowania. To samo – jak wskazał wierzyciel – dotyczy zaległości objętych tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] Natomiast odnośnie zaległości objętych tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] – jak wskazał wierzyciel – ich bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od dnia doręczenia Skarżącemu upomnienia egzekucyjnego przez Z. i także trwa nadal, aż do zakończenia postepowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika [...] [...].

Jak wynika z akt badanej sprawy, powyższa informacja wierzyciela z dnia [...] r. nie zawiera żadnych załączników w postaci dokumentów potwierdzających okoliczności podnoszonych przez wierzyciela w zakresie doręczenia zobowiązanemu (Skarżącemu) upomnień, odpisów tytułów wykonawczych lub zawiadomienia dłużnika o zajętej wierzytelności jako pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, natomiast – jak wynika z akt sprawy – Organ nie zwrócił się do wierzyciela o udokumentowanie tych okoliczności, poprzestając przy rozstrzyganiu spornej kwestii przedawnienia, wskazanej we wniosku Skarżącego o umorzenie egzekucji, na jednostronnym twierdzeniu wierzyciela.

W istocie skargi Skarżący podniósł zarzut braku ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych występujących w rozpoznawanej sprawie.

Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji między innymi wskazał, że, cyt.:

"(...) w okresie od [...] r. do [...] r. termin przedawnienia należności z tytułu składek wynosił 10 lat licząc od dnia w którym stały się wymagalne. Jednakże kilkukrotnie zmieniał się termin, od którego należy zawiesić liczenie biegu terminu przedawnienia. I tak: od dnia [...] r, do dnia [...] r. bieg terminu przedawnienia zostawał zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem, natomiast od dnia [...] r. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie, tutejszy organ wskazuje, że zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

W związku z faktem, że Naczelnik [...] w dalszym ciągu, nieprzerwanie prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanego na podstawnie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład [...] o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zaległości wynikających z ww. tytułów wykonawczych, bowiem bieg terminu przedawnienia jest w dalszym ciągu zawieszony.".

Sąd, analizując argumentację organów co do zasadności zarzutów skargi, stwierdził, że argumentacja Organu II instancji nie znajduje oparcia ani w materiale dowodowym badanej sprawy, ani też w przepisach prawa. Organ gołosłownie przyjął tezę o braku przedawnienia dochodzonych wobec Skarżącego należności, co skutkowało, że zaskarżone rozstrzygnięcie ma charakter autorytarny. W aktach administracyjnych badanej sprawy egzekucyjnej brak jest materiału dowodowego potwierdzającego okoliczności podnoszonych przez Organ II instancji, niezbędnego do zweryfikowania spornych okoliczności co do przedawnienia dochodzonych należności, w tym okoliczności co do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, jak też okoliczności istotnych w ogóle dla oceny kwestii przedawnienia, a mianowicie, w zakresie skuteczności – w myśl art. 26 § 5 u.p.e.a. – wszczęcia postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącego jako zobowiązanego z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, a więc co do doręczenia zobowiązanemu tych tytułów wykonawczych (art. 26 § 5 pkt 1) lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 2 – w aktach brak takich dowodów doręczenia), po uprzednim doręczeniu zobowiązanemu upomnień wskazanych w tytułach wykonawczych (tych w aktach sprawy brak, oprócz upomnienia dotyczącego tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r.), stosownie do wymogu przewidzianego w art. 15 § 1 u.p.e.a.

Sąd stwierdził, że w aktach administracyjnych badanej sprawy znajdują się jedynie dokumenty w następującej kolejności:

1) tytuły wykonawcze, tj.:

- nr [...] z dnia [...] r.-, obejmującego należność z tytułu składki na fundusz ubezpieczenia społecznego za [...] r. wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] r. wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] r. wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] r. wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] r. wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] r. wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] r. wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] r. wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] (podkreślenie Sądu) wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] r.,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] (podkreślenie Sądu) wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] r. wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] r. wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] r. wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r. , obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] r. wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] wraz z odsetkami za zwłokę,

- nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] wraz z odsetkami za zwłokę - z załączonym dowodem potwierdzającym odbiór upomnienia w dniu [...] r.;

2) protokół o stanie majątkowym zobowiązanego (Skarżącego) z dnia [...] r.;

3) zawiadomienie G. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia [...] r.;

4) zawiadomienie B. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia [...] r.;

5) wniosek zobowiązanego (Skarżącego) z dnia [...] r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec przedawnienia dochodzonych należności;

6) pismo Naczelnika [...] z dnia [...] r. skierowane do wierzyciela o udzielenie informacji w przedmiocie wymagalności należności wskazanych w ww. wniosku z dnia [...] r.;

7) pismo Zakładu [...] [...] z dnia [...] r. informujące Naczelnika [...] [...], że należności objęte tytułami wykonawczymi, wskazanymi przez Skarżącego we "Wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego" z dnia [...] r., nie uległy przedawnieniu, przy czym wskazano, że, cyt.: "(,...) tytuł wykonawczy nr [...] został wycofany z dochodzenia przez Z. pismem z dnia [...] r." (podkreślenie Sądu);

8) wniosek zobowiązanego (Skarżącego) z dnia [...] r. o wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji (działań egzekucyjnych), skierowany do Z. [...]

9) wezwanie Z. z dnia [...] r. o sprecyzowanie przez zobowiązanego (Skarżącego) żądania zawartego w ww. piśmie z dnia [...] r. pod nazwą "Wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji" ze wskazaniem, czy wniosek ten należy potraktować jako zarzut do prowadzonego postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika [...] [...] na podstawie art. 33, czy jako skargę na czynność egzekucyjną Naczelnika [...] na podstawie art. 54;

10) pismo zobowiązanego (Skarżącego) z dnia [...] r. informujące Z. [...] [...], że ww. pismo z dnia [...] r. stanowi zarzut w sprawie toczącego się postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika [...] [...] w trybie art. 33 u.p.e.a. i wnosi o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, bowiem podnosi zarzut przedawnienia zobowiązań wskazanych w tytułach wykonawczych.

Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. rozstrzygnął wniosek Skarżącego z dnia [...] r. odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia, że zobowiązania Skarżącego nie uległy przedawnieniu, mimo, że z akt badanej sprawy nie wynika by zobowiązanemu (Skarżącemu) zostały doręczone upomnienia w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a., a następnie na podstawie art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. odpisy tytułów wykonawczych (oprócz tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za [...] r., który został wycofany, o czym wyżej mowa) lub zawiadomienia, a jakich mowa w art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a.

Wobec braku tych dokumentów w aktach badanej sprawy, istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku Skarżącego z dnia [...] r. o umorzenie wobec Niego postępowania egzekucyjnego spornej, Sąd nie jest w stanie zbadać spornej kwestii co do przedawnienia należności egzekwowanych w stosunku do Skarżącego. Jeżeli organ egzekucyjny nie posiada tych dokumentów, świadczy, że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie było prowadzone wbrew przepisom postępowania przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), a w szczególności z rażącym naruszeniem art. 15 § 1, art. 26 § 5 i art. 29 § 1 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba

że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Jak wyżej wskazano, w aktach administracyjnych kontrolowanej sprawy egzekucyjnej co do zgodności z prawem brak jest takich dokumentów "upomnień", jak i dowodów ich doręczeń na rzecz strony zobowiązanej. Z tego już chociażby powodu Sąd nie jest w stanie zweryfikować działań organu egzekucyjnego co do skuteczności wszczęcia postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącego, gdyż ustawodawca w przytoczonym wyżej art. 15 § 1 u.p.e.a. wprost dopuszcza możliwość wszczęcia egzekucji administracyjnej dopiero po przesłaniu przez wierzyciela upomnienia, zawierającego wezwanie zobowiązanego do wykonania obowiązku pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, z zastrzeżeniem, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Jednakże okoliczność ta, chociaż istotna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, nie poddaje się kontroli sądowej z uwagi na brak dokumentacji w tym zakresie w niniejszej sprawie.

Zaistniała zatem podstawa do przyjęcia, że postępowanie w badanej sprawie – w ocenie Sądu – jest prowadzone w sposób nieprawidłowy, tj. z naruszeniem wymogów wnikających z przytoczonego wyżej art. 15 § 1 u.p.e.a.

Egzekucja administracyjna nie może być wszczęta, jeżeli wierzyciel nie przesłał zobowiązanemu pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia takiego upomnienia, których jednak w aktach sprawy brak.

Istotą upomnienia jest wezwanie do dobrowolnego wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę egzekucji administracyjnej. Przy czym z przepisu tego przede wszystkim wynika, że samo skierowanie upomnienia nie jest wystarczającą przesłanką do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Konieczne jest skuteczne doręczenie takiego upomnienia przez wierzyciela i dopiero po upływie 7 dni od daty odbioru upomnienia możliwe jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego. A zatem, do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego i jego skutecznego przeprowadzenia, wierzyciel musi sporządzić pisemne upomnienie, które następnie doręcza zobowiązanemu.

Z treści wszystkich tytułów wykonawczych, załączonych do akt administracyjnych badanej sprawy, oprócz tytułu wykonawczego o nr [...], wynika, że upomnienia doręczono. Brak jednak zasadniczej dokumentacji w tym zakresie, co nie pozwalało na zbadanie tych okoliczności (czy, komu i kiedy doręczono). Tym samym Sąd nie mógł także ustalić, czy doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego w rozpoznawanej sprawie, a w konsekwencji nie mógł zbadać spornej materii co do przedawnienia egzekwowanych należności za poszczególne okresy lat [...], której organy w swojej argumentacji w ogóle nie wyjaśniły, ograniczając się li tylko do ww. informacji wierzyciela z dnia [...] r. i autorytarnym stwierdzeniu, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zaległości wynikających z ww. tytułów wykonawczych, bowiem bieg terminu przedawnienia jest w dalszym ciągu zawieszony, po czym organ II instancji przytoczył przepis art. 56 § 1 u.p.e.a. dotyczący zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a nie biegu terminu przedawnienia. Nie dosyć, że ta argumentacja organu II instancji jest niespójna, to przyjęta teza o nieprzedawnieniu dochodzonych w stosunku do Skarżącego należności, nie znajduje w ogóle oparcia ani w okolicznościach faktycznych ani też w racjach prawnych.

Istotne jest przy tym także, że wierzyciel w piśmie z dnia [...] r. poinformował Organ I instancji, że tytuł wykonawczy nr [...] został wycofany z dochodzenia przez Z. pismem z dnia [...] r., a mimo to organy obu instancji w swoich rozstrzygnięciach wskazują na tę należność jako nieprzedawnioną.

Zwrócić należy uwagę, że z przepisu art. 15 u.p.e.a. w doktrynie i orzecznictwie wyprowadza się zasadę ogólną postępowania egzekucyjnego, zwaną zasadą zagrożenia egzekucją. Przyjęcie, że na gruncie postępowania egzekucyjnego upominanie i zagrożenie egzekucją przed jej wszczęciem jest zasadą, jest w pełni uzasadnione, przepis ten bowiem jednoznacznie wskazuje się, że prowadzenie egzekucji bez uprzedniego upomnienia ma być wyjątkiem, co świadczy, że naruszenie tej zasady skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., skoro jego wszczęcie nastąpiło bez wymaganego przez ustawodawcę upomnienia.

Podkreślić przy tym należy, że przepis art. 26 § 5 u.p.e.a. stanowi, że:

"Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:

1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub

2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.".

Sąd więc, rozpoznając skargę na postanowienia organów obu instancji, w ramach swoich uprawnień (art. 134 i 135 P.p.s.a., o czym wyżej), dokonując oceny prawnej w zakresie "sprawy", dokonał kontroli legalności podjętych w sprawie rozstrzygnięć, w tym, w zakresie czynności podejmowanych przez organ egzekucyjnych w badanej sprawie egzekucyjnej w kontekście argumentacji Organu II instancji, a więc, czy zgodnie z prawem doszło do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a tym samym, czy istniała podstawa kontynuowania egzekucji administracyjnej.

W realiach niniejszej sprawy przede wszystkim ponownie podkreślić należy, że akta administracyjne rozpoznawanej sprawy nie zawierają pełnej dokumentacji istotnej dla rozstrzygnięcia spornej kwestii przedawnienia, a co najważniejsze – o czym wyżej mowa - brak w dokumentacji tej sprawy dowodów doręczenia zobowiązanemu upomnień (art. 15 § 1 u.p.e.a.), a także dowodów doręczenia odpisów ww. tytułów wykonawczych (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.), czy też zawiadomień, o jakich mowa w art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a., powodujących skuteczne wszczęcie egzekucji administracyjnej. Brak ten uniemożliwił Sądowi zbadanie spornej materii przedawnienia dochodzonych należności, a także zasadności kontynuowania wobec Skarżącego postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Z akt administracyjnych badanej sprawy wynika jedynie jednoznacznie, że wierzyciel wystawił ww. tytuły wykonawcze, załączone do akt sprawy, a następnie sporządzono protokół o stanie majątkowym zobowiązanego (Skarżącego) z dnia [...] r., po czym zawiadomieniami z dnia [...] r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego poinformowano dłużników, tj. G. oraz B. ., co w efekcie skutkowało złożeniem przez Skarżącego wniosku z dnia [...] r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec przedawnienia dochodzonych należności.

W świetle zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego można jedynie uznać, że organ egzekucyjny prowadzi egzekucję wobec Skarżącego wbrew obowiązkowi przewidzianemu w art. 29 § 1 u.p.e.a., nie zweryfikował bowiem okoliczności co do wystawienia upomnień i ich doręczenia zobowiązanemu, co ma kluczowe znaczenie dla oceny skuteczności dalszych działań organu egzekucyjnego podejmowanych w badanej sprawie egzekucyjnej.

Wskazać przy tym należy, że nawet jeżeli wierzyciel zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne twierdzi, że należności te nie uległy przedawnieniu, to rolą organu rozpoznającego merytorycznie wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec ich przedawnienia, było wykazanie tego faktu w sposób nie budzący wątpliwości w wydanym rozstrzygnięciu. Nie jest wystarczające przyjęcie jednostronnej tezy przez organ, nawet w oparciu o informację wierzyciela, musi on bowiem dowieść jednoznacznie swoich racji zarówno dokumentami, jak i przepisami prawa znajdującymi zastosowanie w załatwianej sprawie. Organ egzekucyjny jako uprawniony do wszczęcia egzekucji administracyjnej na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego (art. 26 § 1 u.p.e.a.) był zobowiązany w pierwszej kolejności zbadać z urzędu dopuszczalność tej egzekucji w myśl art. 29 § 1 u.p.e.a.

Wobec niedochowania tym obowiązkom przez organy administracji publicznej w zakresie upomnienia, a co za tym idzie doręczenia odpisów ww. tytułów wykonawczych lub zawiadomień, o jakich mowa w art. 26 § 1 pkt 2 u.p.e.a., Sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, które swoje rozstrzygnięcia oparły na niepełnym materiale dowodowym (brak upomnień i dowodów ich doręczenia oraz dowodu doręczenia odpisu tytułu wykonawczego przed dniem [...] r.), w tym brak udokumentowania czynności egzekucyjnych podjętych w niniejszej sprawie, co skutkowało w konsekwencji naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 15 § 1, art. 26 § 5 i art. 29 § 1 u.p.e.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., mających zastosowanie na mocy art. 18 u.p.e.a.

Zatem, z uwagi na kontynuowanie egzekucji administracyjnej w stosunku do Skarżącego, mimo braku materiału dowodowego wystarczającego do zbadania spornej materii co do przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za poszczególne okresy w latach [...] egzekwowanych w stosunku do Skarżącego na podstawie ww. tytułów wykonawczych, zachodzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o brakujące w sprawie dokumenty w zakresie wszystkich czynności wierzyciela i organu egzekucyjnego przeprowadzonych w niniejszej sprawie egzekucyjnej w celu usunięcia istniejących wątpliwości, które uniemożliwiły Sądowi ocenę spornej kwestii przedawnienia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi.

Zwrócić przy tym należy uwagę, że skuteczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego, stosownie do art. 15 § 1 w związku z art. 26 § 5 u.p.e.a., ma nie tylko zasadniczy wpływ na sytuację procesową zobowiązanego, ale także na skuteczność działań organu podejmowanych w toku postępowania egzekucyjnego, gdyż dopiero z chwilą prawidłowego wszczęcia egzekucji, a więc zgodnie przepisami prawa, dochodzi do podejmowania skutecznych działań w toku postępowania egzekucyjnego przewidzianych prawem. Wskazać przy tym także należy, że wniosek o umorzenie egzekucji strona może złożyć na każdym etapie postępowania egzekucyjnego, zaś organ zobowiązany jest rozstrzygnąć, czy wystąpiła okoliczność przewidziana ustawą u.p.e.a. uzasadniająca jej umorzenie. A zatem, wniosek z dnia [...] r. złożony przez Skarżącego w niniejszej sprawie na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., który przewiduje m. in. wygaśnięcie obowiązku, powinien być rozpatrzony w tym trybie. Takie było żądanie wnioskodawcy jako zobowiązanego (Skarżącego), w związku z czym organ był związany jego treścią. W przypadku istnienia wątpliwości co do treści żądania organ jest uprawniony wezwać stronę do jego sprecyzowania (art. 64 § 2 K.p.a.), udzielając jej przy tym niezbędnych wyjaśnień w sprawie zgodnie z art. 9 K.p.a. Rozstrzygnięcie organu nie może mieć charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.), wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), natomiast decyzja (tutaj postanowienie) musi spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 K.p.a. W okolicznościach występujących w niniejszej sprawie organ działał wbrew tym obowiązkom, nie ustalając determinującego przedmiotu postępowania w kontekście wniosku Skarżącego o umorzenie egzekucji, co w konsekwencji pozwoliło przyjąć, że działania organu w badanej sprawie – skoro nie są udokumentowane, a mają istotne znaczenie dla oceny spornej materii co do przedawnienia dochodzonych wobec Skarżącego należności – były pozaprawne.

W tym stanie sprawy, skoro kluczowy dla rozstrzygnięcia spornej kwestii przedawnienia było ustalenie w pierwszej kolejności faktów dokonania doręczenia upomnień Zobowiązanemu, a następnie doręczenia Mu odpisów ww. tytułów wykonawczych (lub doręczenia dłużnikowi zawiadomień, o jakich mowa w art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a.), to bowiem było niezbędne dla oceny co do skutecznego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do Skarżącego, co jednakże nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, tym samym zaistniała podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Organu I instancji. W rozstrzygnięciach tych Organy, nie wykazując, że doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącego, nie mogły tym samym wykazać, że nie doszło do przedawnienia spornych należności, co skutkowało koniecznością wyeliminowania tychże rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Organy w niniejszej sprawie prowadzą postępowanie egzekucyjne w stosunku do Skarżącego, mimo braku wykazania w niniejszej sprawie egzekucyjnej, że w ogóle doszło do skutecznego wszczęcia zgodnie z prawem egzekucji administracyjnej, nie udokumentowano bowiem wszystkich czynności podejmowanych przez wierzyciela (dowód doręczenia upomnienia) i organ egzekucyjny w niniejszej sprawie, co w konsekwencji uniemożliwiło Sądowi zweryfikowanie spornej materii przedawnienia w kontekście przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego przewidzianej w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (wygaśnięcie obowiązku wobec jego przedawnienia).

Stosownie do art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Są to przyczyny obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z przepisu bowiem art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wprost wynika, że w przypadku gdy organ stwierdzi, że egzekwowany obowiązek strony zobowiązanej wygasł wskutek przedawnienia, to oznacza, że organ egzekucyjny zobowiązany jest umorzyć postępowanie egzekucyjne odnośnie egzekwowanych należności, co do których obowiązek zobowiązanej strony wygasł (przedawnił się).

Wobec braku wykazania przez Organ, że doszło do skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej w stosunku do Skarżącego, przedwczesne było rozstrzyganie spornej kwestii co do przedawnienia spornych należności,

Zatem, ponownie rozpoznając wniosek Skarżącego z dnia [...] r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego Organ, w celu usunięcia wszystkich istniejących wątpliwości uniemożliwiających ocenę spornej materii co do przedawnienia egzekwowanych wobec Skarżącego należności, uzupełni materiał dowodowy w zakresie wszystkich czynności podejmowanych w niniejszej sprawie egzekucyjnej, - współdziałając w tym zakresie z wierzycielem w trybie art. 7b K.p.a. - poczynając od dowodów doręczenia Skarżącemu upomnień wskazanych w tytułach wykonawczych, przez udokumentowanie skutecznego wszczęcia egzekucji, stosownie do art. 26 § 5 u.p.e.a., oraz wszystkich innych czynności podejmowanych w tej sprawie egzekucyjnej, a następnie w zależności od ustaleń dokona merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy co do przedawnienia, uwzględniając przy tym na podstawie art. 153 P.p.s.a. wiążącą ocenę prawną i wskazania Sądu co do dalszego postępowania dokonane w niniejszej sprawie. Uzasadnienie rozstrzygnięcia musi spełniać wymogi przewidziane w art. 107 § 3 K.p.a., a więc musi przedstawiać obowiązujący w dacie wydania rozstrzygnięcia stan faktyczny oraz stan prawny sprawy co do przedawnienia dochodzonych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okresy w latach [...] z uwzględnieniem udokumentowania zdarzeń powodujących zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, co winno znaleźć także oparcie w przepisach prawa.

Wobec tego, Sąd uznając, że zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim postanowienie Organu I instancji, naruszają przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., orzekł o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. art. 134 i art. 135 P.p.s.a.

Rozpoznawana sprawa jest sprawą z zakresu ubezpieczeń, która na podstawie art. 239 § 1 lit. e) P.p.s.a. jest wolna od kosztów sądowych.

Podstawę rozpoznania niniejszej sprawy w trybie uproszczonym stanowił art. 119 pkt 3 P.p.s.a.