Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 157/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 5 ust. 2 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

dSygn. akt II SA/Bd 157/16

Uzasadnienie

W dniu [...] r. skarżący J. K. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w B. wniosek o udzielenie pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. Do wniosku skarżący dołączył m.in. protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym skarżącego spowodowanych suszą sporządzony przez Komisję powołaną przez Wojewodę zarządzeniem nr [...] z dnia [...] r., która to Komisja w dniu [...] r. na wniosek skrzącego z dnia [...] r. przeprowadziła lustrację na miejscu gospodarstwa rolnika celem oszacowania zakresu i wysokości szkód.

W następstwie rozpatrzenia przedmiotowego wniosku pomocowego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy stwierdzając, że w sprawie nie zostały spełnione warunki określone w § 5 ust. 2 pkt 2 lit a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187 ze zm., dalej powoływanego jako rozporządzenie RM z dnia 27 stycznia 2015 r.), gdyż zgodnie z przedłożonym przez skarżącego protokołem z oszacowania szkód uprawniona Komisja nie stwierdziła wystąpienia szkód spowodowanych przez suszę przewyższających 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym skarżącego z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz przyznania pomocy finansowej z tytułu strat spowodowanych przez suszę lub ewentualnie przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej powoływanej jako kpa (z uwagi na uniemożliwienie stronie przedstawienia wniosków dowodowych i oparcie rozstrzygnięcia jedynie na oszacowaniu zakresu szkody), art. 10 kpa (z uwagi na uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu w tym w oględzinach dokonanych przy oszacowaniu szkody), art. 75 § 1 kpa (z uwagi na uniemożliwienie stronie przedstawienia wniosków dowodowych i nie przeprowadzenie zawnioskowanych dowodów oraz ze względu na naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez nie wskazanie podstaw odmowy wypłaty pomocy i nie wyjaśnienie rozbieżności w zakresie wyceny szkody w dwóch sporządzonych w sprawie protokołach oszacowania szkód) oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm.) i § 5 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenie RM z dnia 27 stycznia 2015 r. (z uwagi na odmowę przyznania wnioskowanej pomocy). Skarżący wniósł także o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu wyceny szkód w uprawach rolnych na okoliczność szkód w uprawach rolnych wyrządzonych przez suszę w 2015r. w gospodarstwie skarżącego.

W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że utracony w 2015 r. ze względu na złe warunki atmosferyczne plon średnio dla wszystkich upraw wyniósł około 50% plonów i że takie właśnie straty stwierdziła w dniu [...] r. Komisja powołana przez Wojewodę. Podkreślił, że z przeprowadzonego przez Komisję szacowania szkód sporządzone zostały 2 protokoły różniące się w zakresie wyceny wysokości szkód. W pierwszym protokole nie wypełniono kosztów obniżenia dochodu. Z kolei w przypadku drugiego protokołu tylko dla ziemniaków ustalono obniżenie dochodów. Z uwagi na rozmiary doznanej szkody, w ocenie odwołującego, winna zostać mu przyznana pomoc finansowa bez względu na uwzględnienie zaleceń Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa. Tymczasem organ oparł swoje rozstrzygnięcie jedynie na lakonicznie przeprowadzonym oszacowaniu, w żaden sposób nie uniemożliwiając wnioskodawcy zajęcia stanowiska oraz przedstawienia dowodów. Skarżący zaznaczył, że organ naruszył w sprawie przepis art. 7 oraz art. 10 kpa. Zarzucił także, że organ nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji do całkowitej zmiany procentowego udziału utraconego plonu komisji szacującej szkody i braku uwzględnienia poszczególnych upraw, co uniemożliwiło skarżącemu zajęcie stanowiska i złożenie stosownych wniosków dowodowych.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że warunki, które muszą być spełnione w celu uzyskania pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę określa rozporządzenie RM z dnia 27 stycznia 2015 r., że organy ARiMR związane są tymi wynikającymi z przepisów prawa warunkami i że w związku z tym nie mają one żadnej swobody decyzyjnej co do rozstrzygania spraw wnioskodawców nie spełniających wszystkich warunków określonych dla uzyskania pomocy. Dlatego też skoro z treści § 5 ust. 2 pkt 2 lit. a) ww. rozporządzenia wynika, iż oszacowanie strat jest dokonywane przez komisję, powoływaną przez właściwego miejscowo wojewodę, to tym samym organy ARiMR nie mają żadnego wpływu na orzeczenia komisji w przedmiocie oszacowania strat i są związane jej ustaleniami w tym zakresie. Powyższe jest podyktowane tym, że komisje szacujące straty są organami powołanymi specjalnie w tym celu, aby oszacować straty powstałe w gospodarstwach rolnych w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Organy ARiMR będące organami odrębnymi i niezależnymi są zobligowane przepisami ww. rozporządzenia do opierania swych decyzji na kopiach protokołów sporządzonych przez komisje i przedkładanych przez producentów rolnych wraz z wnioskami o przyznanie pomocy. Przepisy nie upoważniają organów ARiMR do prowadzenia ustaleń pod kątem zgodności oszacowania strat ze stanem faktycznym w przypadku, gdy producent rolny kwestionuje ustalenia komisji, jako że to pozostaje w wyłącznej gestii właściwej komisji. Organy ARiMR weryfikują raporty jedynie pod względem formalnym. Przedłożony zaś przez skarżącego protokół spełniał wymagania formalne. Jednocześnie organ podkreślił, że skarżący nie przedłożył w toku postępowania protokołu, z którego wynikałoby, że wysokość szkód ogółem w gospodarstwie rolnym wyniosła powyżej 30%. Do odwołania dołączył wprawdzie drugi protokół, niemniej wynika z niego, jak zaznaczył organ, że wysokość szkód ogółem w gospodarstwie rolnym wyniosła 0,33% średniej rocznej produkcji z ostatnich 3 lat lub z 3 lat w okresie 5 - letnim poprzedzającym rok wystąpienia szkody, z pominięciem roku o najniższej i najwyższej wielkości produkcji.

Odnosząc się do protokołu dołączonego do wniosku o przyznanie pomocy organ odwoławczy wskazał, że protokół ten poza wskazaniem utraconego plonu, nie określał ani wysokości obniżenia dochodu w wyniku szkód ogółem, ani wysokości szkód ogółem. Sama zaś okoliczność określenia w protokole procentowej wielkości utraconego plonu nie może, zdaniem organu, przemawiać za jego uwzględnieniem tym bardziej, że w treści protokołu komisja wskazała, iż został on sporządzony bez uwzględnienia zaleceń Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa. O tym, czy pomoc zostanie w danym przypadku przyznana decyduje wysokość szkód ogółem w gospodarstwie rolnym, a nie wysokość utraconego plonu na poszczególnych działkach. Organ podkreślił przy tym, że z protokołu sporządzonego z uwzględnieniem zaleceń Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa wynika, iż właściwa Komisja stwierdziła 40% utratę plonu jedynie dla uprawy ziemniaka (0,30 ha), zaś wysokość szkód ogółem dla gospodarstwa rolnego wyniosła jedynie 0,33%

Stwierdzając, że organy ARiMR rozpatrując wnioski o przyznanie pomocy finansowej nie dokonują własnych ustaleń w zakresie wysokości szkody, lecz zobowiązane są opierać się w tym względzie na dowodach sporządzonych przez powołane specjalnie w tym celu komisje organ odwoławczy wskazał, iż oznacza to, że zarzuty skarżącego o naruszeniu w sprawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 75 kpa, są bezpodstawne. Dopuszczenie bowiem dowodu innego niż protokół z oszacowania strat sporządzony przez powołaną przez wojewodę komisję byłoby sprzeczne z prawem, gdyż przepisy rozporządzenia RM z dnia 27 stycznia 2015 r. w zakresie szacowania strat nie przewidują żadnych wyjątków, stanowiąc że jedynym dowodem szkód spowodowanych przez suszę, może być protokół sporządzonych przez powołaną w tym celu przez wojewodę komisję.

Odnośnie naruszenia art. 10 kpa organ odwoławczy zaznaczył, że organ I instancji poinformował skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego oraz, że skarżący z powyższego uprawnienia skorzystał w dniu [...] r.

Z uwagi na powyższe oraz okoliczność, że zgodnie z przedłożonymi przez skarżącego protokołami z oszacowania szkód, właściwa Komisja nie stwierdziła strat przewyższających 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najniższej i najwyższej wielkości produkcji, organ II instancji uznał, że zaskarżona decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy finansowej została wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami, gdyż skarżący nie spełnił warunków niezbędne do przyznania pomocy, a w sprawie nie miały miejsca zarzucane naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego.

W skardze na decyzję organu II instancji skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięć organów obu instancji jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie o ich uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa mających wpływ na wynika sprawy:

1) art. 7 kpa ze względu na: brak dążenia do zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcie jedynie na orzeczeniu Komisji w przedmiocie oszacowania szkody spowodowanej suszą; bezzasadne przyjęcie, że organy administracji są zobowiązane do opierania i wydawania swoich decyzji jedynie na podstawie kopii protokołów sporządzonych przez komisje; wskazanie, że organy administracji weryfikują raporty przedłożone przez komisje jedynie pod względem formalnym i do tych czynności ograniczają postępowanie; a także z uwagi na brak faktycznej kontroli formalnej raportów poprzez brak wyjaśnienia rozbieżności w poszczególnych raportach Komisji - co stanowi sprzeczność z zasadą prawdy obiektywnej;

2) art. 77 § 1 kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nie wyjaśnienie, czy istotnie w wyniku suszy w gospodarstwie skarżącego doszło do wyrządzenia szkody spowodowanej suszą w rozmiarach uzasadniających wypłatę pomocy w sytuacji, gdy skarżący od samego początku kwestionował ustalenia komisji;

3) art. 80 kpa poprzez dokonanie swobodnej oceny dowodów, opierając się tylko na raportach Komisji i uniemożliwiając skarżącemu kwestionowanie tychże ustaleń, a także brak uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego;

4) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego sprawy, wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 kpa obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 kpa;

5) materialnoprawnych przepisów art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i § 5 ust.2 pkt.2 lit. a) rozporządzenia RM z dnia 27 stycznia 2015 r. z uwagi na odmowę przyznania skarżącemu prawa do pomocy z tytułu szkody wyrządzonej przez suszę.

W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo podkreślił, że organ II instancji w żaden sposób nie wyjaśnił rozbieżności zawartych w dwóch protokołach, że ograniczył się tylko do przyjęcia ustaleń organu I instancji, nie zapewniając skarżącemu możliwości weryfikacji decyzji organu I instancji przez organ II instancji i że tym samym pozbawił skarżącego możliwości skorzystania z podstawowej zasady postępowania administracyjnego, tj. zasady dwuinstancyjności postępowania. Ponadto wskazał, że organ II instancji nie odniósł się w żaden sposób do zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, przyjmując bezkrytycznie ustalenia organu I Instancji. Zarzucił, że organ II instancji nie odniósł się do merytorycznych zarzutów dotyczących braku zasadności raportu Komisji przyjmując, iż ustalenia jej są niepodważalne i nie podlegają żadnej weryfikacji, czym naruszył zasadę obiektywizmu. Skarżący wskazał także na nieprawidłowość stanowisko organu II instancji, iż kontrola raportu dokonywana przez organ ogranicza się jedynie do oceny przesłanek formalnych i że sporządzony w sprawie raport od strony formalnej nie budzi zastrzeżeń. W tym kontekście wskazując, że ocena szkody w sprawie opiera się na dwóch raportach i że jeden z nich nie odnosi się do wartości szkody ogółem skarżący zarzucił, że organ II stancji nie wskazał czym ta rozbieżność jest spowodowana i nie wyjaśnił, w jakim zakresie oba raporty się różnią oraz jakie konsekwencje to rodzi dla skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej powoływanej jako ppsa), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu między stronami w przedmiotowej sprawie dotyczy kwestii przysługiwania skarżącemu jako producentowi rolnemu prawa do otrzymania pomocy finansowej z tyłułu szkody w gospodarstwie rolnym skarżącego spowodowanej przez suszę w 2015 r. Zdaniem organów obu instancji taka pomoc skarżącemu nie przysługuje, gdyż przedłożone przez skarżącego protokoły z oszacowania szkód sporządzone przez powołaną specjalnie w tym celu Komisję nie stwierdzają spełnienia obligatoryjnego warunku z § 5 ust, 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia RM z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.) do otrzymania przedmiotowej pomocy dotyczącego wysokości poniesionej szkody, a organy ARiMR są związane ustaleniami właściwej Komisji w zakresie oszacowania szkód i nie mają prawa do dokonywania własnych ustaleń w tym zakresie. W ocenie natomiast skarżącego rolą orzekających w sprawie organów ARiMR było nie tylko zweryfikowanie przedłożonych protokołów pod względem zarówno formalnym jak i merytorycznym, ale również poczynienie własnych ustaleń co do zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie skarżącego spowodowanych suszą, w tym w oparciu także o inne dowody niż protokoły właściwej Komisji.

Z powyższego wynika, że spór między stronami sprowadza się do oceny wartości dowodowej i zakresu wykorzystania w sprawie o pomoc finansową dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r., protokołu oszacowania szkody sporządzonego przez specjalnie powołaną w tym celu przez Wojewodę komisję, o której mowa w z § 5 ust. 5 i 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia RM z dnia 27 stycznia 2015 r.

Odnosząc się do powyższej kwestii spornej należy w pierwszej kolejności wskazać, że zasady przyznawania omawianej pomocy reguluje rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 tego rozporządzenia Agencja udziela pomocy finansowej z przeznaczeniem m.in. na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i przetwórstwa produktów rolnych lub w zakresie objętym działem administracji rządowej – rybołówstwo. Pomoc finansową na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i przetwórstwa produktów rolnych, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, Agencja udziela w 2015 r., stosownie do § 13c ust. 1 ww. rozporządzenia, po pierwsze producentom rolnym, którym został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, a po drugie w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, zgodnie z ust. 2-13. Zasady i warunki udzielenia omawianej pomocy określają zatem regulacje zawarte w ust. 2-13 § 13c rozporządzenia RM z dnia 27 stycznia 2015 r. Przepis ust. 3 stanowi zaś, że przedmiotowa pomoc jest udzielana zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 193 z 01.07.2014, str. 1) oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. W świetle art. 2 pkt 16 przywołanego rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 niekorzystne zjawisko klimatyczne porównywalne do klęski żywiołowej, stanowiące postawę pomocy na wyrównanie szkód nim spowodowanych, oznacza niekorzystne warunki pogodowe, takie jak: mróz, burza i grad, lód, ulewny lub długotrwały deszcz lub poważna susza, które niszczą ponad 30 % średniej produkcji wyliczonej na podstawie: a) produkcji z ubiegłych trzech lat; lub b) średniej z trzech lat opartej na okresie pięciu ubiegłych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej. Należy także przywołać ust. 4 § 13c rozporządzenia RM z dnia 27 stycznia 2015 r., który stanowi, że pomoc finansowa przyznawana jest w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony w terminie do dnia 30 września 2015 r. na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej. Do wniosku, o którym mowa w ust. 4, dołącza się: 1) kopię protokołu oszacowania szkód sporządzonego przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, zawierającego informacje o powierzchni: a) owocujących upraw drzew i krzewów owocowych, na której wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, b) upraw rolnych innych niż wskazane w lit. a, na której wystąpiły szkody spowodowane przez suszę; a także 2) informacje dotyczące wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz informacje o wysokości otrzymanej pomocy publicznej, o których mowa w art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (§ 13c ust. 6 rozporządzenia RM z dnia 27 stycznia 2015 r.). Stosowanie do treści powołanego w § 13c ust. 6 przepisu § 5 ust. 5 ww. rozporządzenia warunkiem udzielenia pomocy, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, jest dołączenie przez wnioskodawcę do wniosku o udzielenie kredytu bankowego protokołu oszacowania szkód zawierającego określenie zakresu i wysokości szkód oszacowanych przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, przy czym w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z ust. 2 pkt 2, wojewoda potwierdza wystąpienie szkód, sporządzając adnotację na tym protokole.

Na tle przytoczonych przepisów nie ulega wątpliwości, że udzielnie wnioskowanej pomocy finansowej z tytułu szkód spowodowanych suszą uwarunkowane zostało wymogiem zaistnienia szkód wynoszących powyżej 30% średniej rocznej produkcji w gospodarstwie rolnym (lub dziale specjalnym produkcji rolnej) z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji. Nie budzi również sporu, że prawodawca ustanowił bezwzględny wymóg dołączenia do wniosku o udzielenie przedmiotowej pomocy finansowej kopii protokołu oszacowania szkód wyrządzonych przez suszę, sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód. Obowiązek przedłożenia protokołu oszacowania szkód nie oznacza jednak braku jakichkolwiek uprawnień organów ARiMR do weryfikacji w toku dalszego postępowania ustaleń zawartych w takim protokole oraz samego protokołu jako dokumentu stanowiących podstawę decyzji administracyjnej w sprawie pomocy finansowej z tytułu szkód spowodowanych przez suszę. Przede wszystkim, jak stwierdził to WSA w Krakowie w wyroku z dnia 2 czerwca 2014 r. o sygn. akt III SA/Kr 465/14 (dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), które to stanowisko Sąd orzekający w pełni podziela, żaden przepis adekwatnej w kontrolowanym postępowaniu ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) nie wskazuje, by do rozpoznawania wniosku o pomoc finansową dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach produkcji rolnej powstały szkody, nie stosować reguł postępowania dowodowego wynikających z kpa. Te reguły obligują zaś organ do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 kpa), do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa), jak również do oceny, czy dana okoliczność została udowodniona jedynie na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kpa). Również żaden przepis rozporządzenia RM z dnia 27 stycznia 2015 r. nie zawiera zakazu prowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczności objęte protokołem oszacowania szkód, ani też nie stanowi wprost, że taki protokół stanowić ma wyłączne źródło dowodowe w sprawie o przyznanie przedmiotowej pomocy finansowej. Tym samym więc przewidziany w § 13c ust. 6 rozporządzenia RM z dnia 27 stycznia 2015 r. wymóg dołączenia do wniosku o przyznanie pomocy finansowej protokołu oszacowania szkód sporządzonego przez komisję nie wyłącza zastosowania dowodowych reguł postępowania administracyjnego przewidzianych w kpa i oznacza wyłącznie to, że organy ARiMR są zobowiązane zgromadzić materiał dowodowy obejmujący co najmniej ten protokół. Ma to służyć, jak podkreślono to we ww. wyroku z dnia 2 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 465/14, możliwie szybkiemu i efektywnemu załatwieniu sprawy i rychłej wypłacie pomocy finansowej. Gdy jednak – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – sam rolnik kwestionuje ustalenia podjęte przez organ I instancji na podstawie protokołu oszacowania szkód, organ odwoławczy powinien szczegółowo przeanalizować ten protokół i w przypadku wystąpienia jakichkolwiek wątpliwości co do rzetelności protokołu, przeprowadzić postępowanie dowodowe na okoliczności stwierdzone w tym protokole. Tożsame stanowisko co do oceny charakteru dowodowego i mocy dowodowej protokołu oszacowania szkód zajął WSA w Krakowie w wyroku z dnia 30 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 233/16, stwierdzając że okoliczność, iż jedynie komisja szacująca straty jest uprawniona do ich wyliczenia nie oznacza, że w toku dalszego postępowania zawarte w protokole ustalenia nie mogą być podważane. Podobne stanowisko zajmują sądy administracyjne np. przy ocenie badań lekarskich przy chorobach zawodowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 lutego 2014 r., III SA/Kr 963/13 i powołane tam orzecznictwo; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego tez zdaniem Sądu, protokół komisji szacującej straty, wbrew twierdzeniom organów, jest dowodem, który może być podważany przez stronę – chociażby z powodu zwykłych błędów rachunkowych lub błędnie przyjętej metody szacowania.

Zaznaczyć należy, że w przedmiotowej sprawie organy ARiMR w ogóle nie wyjaśniły zarzutów skarżącego dotyczących sporządzonych w sprawie protokołów oszacowania szkód, również tych dotyczących kwestii formalnych, związanych z zakresem wypełnienia (ich braku) poszczególnych rubryk protokołu. Organ II instancji nie wyjaśnił także w żaden sposób przyczyn zaistnienia rozbieżności w dwóch przedłożonych przez skarżącego protokołach oszacowania szkód, w tym tych dotyczących zakresu ich wypełnienia, procentowej wielkości utraconego planu odnośnie poszczególnych upraw oraz wysokości szkód ogółem w gospodarstwie skarżącego. Pomimo konsekwentnych zarzutów skarżącego w tym zakresie organy uznały je za bezprzedmiotowe, wskazując na związanie ustaleniami Komisji w zakresie oszacowania szkód oraz okoliczność, że w obu protokołach nie zostało stwierdzone, iż wysokość szkód ogółem przekracza 30 %. Taka argumentacja organów nie zasługuje na akceptację i budzi poważne zastrzeżenia Sądu co do prawidłowości prowadzonego postępowania administracyjnego. W sytuacji zgłoszonych zarzutów dotyczących przedłożonych protokołów oszacowania szkód i ewidentnych rozbieżności w ich treści, rolą i obowiązkiem organu administracyjnego wydającego decyzję administracyjną, było dokładne wyjaśnienie tych budzących wątpliwości kwestii związanych z odmienną treścią sporządzonych w jednej sprawie protokołach oszacowania szkód, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z treścią art. 107 ust. 3 kpa. Tylko w ten sposób organ może wydać rozstrzygnięcie o przekonywującej treści (art. 11 kpa), będące efektem przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sposób odpowiadający wymogom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Wbrew przekonaniu organu odwoławczego, ustalenia zawarte w protokołach komisji szacującej straty nie były wiążące w sposób sugerowany w decyzji. Gdyby tak było, to wydana w sprawie decyzja praktycznie nie mogłaby być kontrolowana przez sąd administracyjny – skoro wszystkie ustalenia Komisji szacującej straty byłyby bezwzględnie wiążące. W ocenie Sądu, organ miał obowiązek w toku dalszego postępowania zweryfikować ustalenia zawarte w dwóch sporządzonych w jednej sprawie rozbieżnych protokołach oszacowania szkód w aspekcie treściowym, jak i formalnym. Wartość dowodowa takich protokołów winna być oceniana zgodnie z regułami dowodowymi kodeksu postępowania administracyjnego.

W związku z tym, iż w ocenie Sądu organy naruszyły w sposób istotny wskazane wyżej przepisy postępowania administracyjnego, co tym samym nie mogło doprowadzić do prawidłowego zastosowania w sprawie norm prawa materialnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i a) ppsa, uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa. Wskazówki co do dalszego postępowania wynikają wprost z uzasadnienia niniejszego wyroku.