Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1485/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1485/05 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk, Sędziowie: WSA Urszula Zięba (spr), WSA Anna Znamiec, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2007r., sprawy ze skarg Z. A., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 12 września 2005r od nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku, od towarów i usług za miesiące październik, listopad i grudzień 2000r oraz styczeń 2001r, - s k a r g i o d d a l a -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia[...] grudnia 2002 r. nr [...] Pierwszy Urząd Skarbowy orzekł o odpowiedzialności Z. A. za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług powstałe od dnia [...] stycznia 2001 r. o dnia [...] lutego 2001 r. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "G." z siedzibą w T. w kwocie 47.248 zł. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy podniósł, iż spółka prowadząc działalność doprowadziła do powstania zaległości podatkowych. Prowadzona przeciwko niej egzekucja okazała się bezskuteczna. Zgodnie z art. 116 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z o.o. odpowiadają członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z ich winy bądź też wskaże mienie z którego egzekucja jest możliwa. W okresie powstania zaległości podatkowych członkiem zarządu był obciążony a w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego nie stwierdzono przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Z.A. wskazując, iż w sentencji decyzji zawarte zostało rozstrzygnięcie, w przedmiocie okresu od dnia [...] stycznia 2001 r. do [...] lutego 2001 r., a w uzasadnieniu stwierdzono, iż zaległości powstały w okresie luty - grudzień 1995 r., październik - grudzień 2000 r. oraz styczeń 2001 r. Podkreślił również, iż złożył we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, który jednak został odrzucony z powodu braku majątku na pokrycie kosztów postępowania.

Decyzją z dnia 29 maja 2003 r. nr [...] Izba Skarbowa w uchyliła w całości zaskarżoną decyzję i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ podniesiono, iż w toku postępowania organ podatkowy powinien ustalić czy wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony we właściwym czasie, czego w sprawie nie uczyniono. Organ podkreślił również konieczność rozważenia przedawnienia części zobowiązań podatkowych.

Decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego orzekł o odpowiedzialności Z. A. za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług spółki "G." sp. z o.o. powstałe w okresie od dnia [...] listopada 2000 r. do dnia [...] lutego 2001 r. w kwocie 37.714 zł. W uzasadnieniu decyzji zostało podniesione, iż spółka prowadziła działalność gospodarczą i uzyskiwała przychody, nie regulując jednak należnych zobowiązań podatkowych. Egzekucja przeprowadzona przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Dalej zaznaczono, iż z materiału zgromadzonego w sprawie nie wynika aby w przypadku zobowiązanego pojawiły się okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność, przewidziane w art. 116 Ordynacji podatkowej. W szczególności ze wskazanego przez zobowiązanego postanowienia sądu upadłościowego wynika, iż wniosek o ogłoszenie upadłości został oddalony z powodu braku składników majątku wystarczających na prowadzenie postępowania. Biorąc pod uwagę tą okoliczność należało przyjąć, iż wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony po terminie.

Od powyższej decyzji zobowiązany wniósł odwołanie w którym podniósł, iż skoro nałożono na niego odpowiedzialność za długi spółki za okres od 27 listopada 2000 r. do dnia 26 lutego 2001 r., to brak jest podstaw do ujmowania w kwocie zaległości, zaległości dotyczących okresu grudnia 1995 r. Ponownie zaznaczył, iż podstawą oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości był brak majątku dłużnika wystarczającego na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego a nie nieterminowe złożenie wniosku. Dalej podkreślił, iż zły stan majątkowy spółki wynikał m.in. z nieprawidłowego postępowania organów podatkowych, polegającego na zawiadamianiu kontrahentów spółki o zajęciu jej wierzytelności co spowodowało lawinowo zrywanie umów o świadczenie usług i kurczenie się majątku spółki, umożliwiającego zaspokojenie. W związku z tym zobowiązany stwierdził, iż wskazał mienie spółki z którego możliwa byłaby egzekucja.

Decyzją z dnia 21 czerwca 2004 r. nr[...]Dyrektor Izby Skarbowej uchylił wskazaną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji zostało podniesione, iż postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego nie obejmowała całego okresu za jaki została wydana zaskarżona decyzja. Zaznaczono również, iż organ błędnie orzekł o odpowiedzialności za dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za miesiąc grudzień 1995 r. wobec faktu, iż niedopuszczalne jest orzeczenie wobec członka zarządu odpowiedzialności za dodatkowe zobowiązanie podatkowe skoro nie odpowiada on za określoną zaległość. Zaznaczono, iż decyzja nie wskazuje prawidłowych norm określających wysokość należnych odsetek za zwłokę oraz sposobu ich wyliczenia.

Decyzjami z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] i [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego orzekł o odpowiedzialności Z. A. za zobowiązania podatkowe spółki "G." w łącznej kwocie 60.287,40 zł (decyzja nr [...]) oraz kwocie 9.077,20 zł (decyzja nr [...]). W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż przeprowadzone postępowanie uzasadniało przeniesienie na zobowiązanego odpowiedzialności za zaległości w podatku VAT spółki "G." za miesiąc październik, listopad, grudzień 2000 r. i styczeń 2001 r. Zaznaczono, iż w przypadku zobowiązanego wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony już w okolicznościach braku środków na prowadzenie postępowania upadłościowego. Fakt ten świadczy o. niezłożeniu w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości. Na dzień wniesienia wniosku o ogłoszenie upadłości majątek spółki nie pozwalał nawet na zabezpieczenie kosztów postępowania upadłościowego oraz spłaty należności pracowniczych. Zaznaczono, że zobowiązany nie wykazał, pomimo ciążącego na nim obowiązku, żadnych okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność z art. 116 Ordynacji podatkowej. W szczególności w żaden sposób nie wskazał, aby postępowanie upadłościowe zostało zainicjowane przygotowanym przez niego wnioskiem złożonym w terminie jak również nie wskazał majątku z którego mogłyby zostać zaspokojone zobowiązania podatkowe. Działając po myśli art. 107 Ordynacji podatkowej organ podatkowy obciążył zobowiązanego odsetkami za zwłokę od wskazanych zaległości podatkowych. Przy naliczaniu odsetek organ uwzględnił okresy przerw wynikające z art. 54 Ordynacji podatkowej, przy uwzględnieniu okresów zwłoki w wydawaniu kolejnych decyzji przez organy podatkowe, także wydane po uchyleniu wcześniejszych decyzji.

Od powyższych decyzji Z. A. wniósł odwołania w których stwierdził, iż zła kondycja finansowa prowadzonej przez niego spółki wynikała z działań Urzędu Skarbowego, który zaczął egzekucję jeszcze przed wydaniem decyzji ustalających należność podatkową. Wysłanie do kontrahentów spółki tytułów wykonawczych i zajęcie wierzytelności spółki spowodowało, iż kontrahenci Ci zaczęli wycofywać się z umów zawartych ze spółką. Tak więc to działania organów podatkowych spowodowały zapaść finansową spółki. Dalej żalący podniósł, iż wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony w terminie a przyczyną oddalenia wniosku był brak majątku spółki wystarczającego na zaspokojenie kosztów postępowania. Podniósł, iż likwidacja konta spółki wynikała z obowiązku będącego konsekwencją braku ruchu na rachunku.

Decyzjami z dnia 12 września 2005 r. nr [...] i [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone decyzje. W uzasadnieniu wskazano, iż przed wydaniem decyzji przenoszącej odpowiedzialność za zobowiązania spółki na członka jej zarządu konieczne jest doręczenie odpowiednich decyzji określających wysokość zaległości podatkowych. Za zobowiązania podatkowe spółki, stwierdzone w decyzjach wymiarowych, mogą odpowiadać członkowie zarządu w sytuacji gdy zobowiązania te powstały w okresie pełnienia przez nich funkcji w spółce. W przedmiotowej sprawie postępowania egzekucyjne przeciwko spółce zostały umorzone ze względu na ich bezskuteczność. Zobowiązany nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie, o czym świadczy fakt, że został on oddalony z powodu braku środków nawet na pokrycie kosztów postępowania. Ponadto zaznaczono, iż wcześniej zobowiązany nie podjął próby sanacji sytuacji finansowej spółki w trybie postępowania układowego. Wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony 23 grudnia 2000 r., podczas gdy opóźnienia w realizacji zobowiązań wobec kontrahentów spółka miała już w 1999 r. Biorąc pod uwagę bilanse spółki organ podatkowy stwierdził, iż podstawy do ogłoszenia upadłości istniały co najmniej od początku 2000 r. Zaznaczono również, iż podatnik w żaden sposób nie wykazał okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność. Zaznaczono również, iż działania organów podatkowych były w pełni prawidłowe. W szczególności zawiadomienia do kontrahentów spółki zostały wysłane na początku 2001 r. a więc już po dacie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, stąd nie mogły doprowadzić do pogorszenia kondycji finansowej spółki a tym samym utraty majątku umożliwiającego egzekucję.

W skardze do sądu zobowiązany zaskarżył decyzje w całości i wniósł o ich uchylenie zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy a w szczególności art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie wskazanych przez skarżącego okoliczności a tym samym nie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu skarg podniósł, iż w dacie składania wniosku o ogłoszenie upadłości spółka posiadała wierzytelności, pozwalające na spłatę zobowiązań podatkowych. Okoliczności istnienia określonych wierzytelności spółki organy podatkowe nie badały, ograniczając się wyłącznie do jednostronnych oświadczeń dłużników spółki.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto zaznaczył, iż w toku postępowania podatkowego organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ podkreślił, iż sam zobowiązany przyznał, że nie było majątku do którego mogłaby być skierowana egzekucja z powodu działań organu skarbowego, który do kontrahentów wysyłał tytuły egzekucyjne z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności spółki, co powodowało zrywanie kontaktów handlowych. Zaznaczono, iż tytuły były wysyłane po dacie złożenia przez zobowiązanego wniosku o ogłoszenie upadłości oraz to, że mienie umożliwiające egzekucję powinno istnieć i być wskazane w okresie w którym toczy się postępowanie w kwestii przeniesienia odpowiedzialności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

, Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt. 1 cytowanej ustawy, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Analiza akt prowadzonego postępowania oraz zarzutów podniesionych w skardze doprowadziły Sąd do przekonania, iż przy wydawaniu zaskarżonych decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, uzasadniającego ich uchylenie. Również ustalenia faktyczne poczynione przez organy podatkowe nie wzbudzaj ą wątpliwości co do swojej prawidłowości.

Odnosząc się do zarzutów zgłoszonych przez skarżącego należy podnieść, iż są one nietrafne a tym samym nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 116 Ordynacji podatkowej jeżeli egzekucja z majątku spółki okaże się w całości lub w części bezskuteczna za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu. Wyłączenie odpowiedzialności członka zarządu ma miejsce w przypadku, gdy wykaże on, że we właściwym czasie zgłoszony został wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy, bądź też wskaże mienie spółki z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Ciężar wykazania wskazanych okoliczności ekskulpujących ciąży na członku zarządu (tak wyrok NSA z dnia 14 września 2005 r., FSK 2062/04, niepublikowany, wyrok NSA o/Bydgoszcz z dnia 6 marca 2003 r., SA/Bd 85/03, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 2003/4/93).

W niniejszej sprawie organy podatkowe przeprowadziły wszechstronne postępowanie umożliwiające dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych. Organy podatkowe w rzeczywistości ustaliły, iż egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna o czym świadczy postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oraz dokumentacja związana z zawiadomieniami skierowanymi do kontrahentów spółki i wystosowanymi przez nich odpowiedziami.

Słusznie organy podatkowe zauważyły, że zawiadomienia o zajęciu wierzytelności zostały skierowane do kontrahentów spółki już po złożeniu przez skarżącego, w jej imieniu, wniosku o ogłoszenie upadłości. Stąd całkowicie chybiony jest podnoszony przez skarżącego zarzut, jakoby te działania organów podatkowych spowodowały zerwanie kontaktów handlowych i diametralne pogorszenie kondycji finansowej spółki. Należy również podkreślić, iż wszyscy kontrahenci, do których zostały skierowane zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, złożyli oświadczenia, że nie posiadają żadnych zobowiązań wobec spółki "G.". Co więcej, kontrahenci spółki "G." powiadomili organ egzekucyjny, iż w dacie wystąpienia z wnioskiem o zajęcie wierzytelności nie prowadzili już żadnych interesów z tą spółką. W większości przypadków złożyli również oświadczenia o tym, że definitywnie zakończyli współpracę ze spółką w okresie października - grudnia 2000 r., a więc jeszcze przed wysłaniem zawiadomień przez Urząd Skarbowy. Z powyższych względów za całkowicie gołosłowne i nie znajdujące pokrycia w rzeczywistości należy uznać twierdzenia skarżącego, że to właśnie działania organów skarbowych spowodowały pogorszenie sytuacji majątkowej spółki w sposób prowadzący na skraj bankructwa.

Skarżący, będący prezesem spółki, nie złożył w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, która to okoliczność ekskulpowała by go od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki. Zważyć też należy, iż skarżący nie może twierdzić, że nie był zorientowany w sytuacji finansowej spółki, skoro skarżący Z. A. pełnił funkcję prezesa jednosobowego zarządu a nadto jedynym udziałowcem spółki była J. A., prawdopodobnie osoba powiązana rodzinnie z prezesem zarządu.

Za absurdalne należy uznać twierdzenia, że przyczyną oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości był samoistnie brak majątku na pokrycie kosztów postępowania a nie spóźnienie ze złożeniem wniosku. Oczywistym jest, iż organ zarządzający spółki powinien stale, na bieżąco monitorować jej sytuację finansową. Jeżeli wyczerpane zostaną przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości należy skierować stosowny wniosek do sądu a nie czekać, aż sytuacja dojdzie do takiego stanu, że zabraknie majątku na koszty postępowania upadłościowego i z tego powodu wniosek o ogłoszenie upadłości zostanie oddalony. Odmienna interpretacja prowadziłoby do sytuacji w której opóźnianie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości do chwili w której spółka nie posiada już żadnego majątku, było premiowane wyłączeniem odpowiedzialności członków jej zarządu, gdyż wszak oddalenie wniosku nastąpi z powodu braku środków wystarczających na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego a nie z powodu opóźnienia z jego zgłoszeniem. W przedmiotowej sprawie zobowiązany, na którym ciąży obowiązek wykazania okoliczności egzoneracyjnych uwalniających go od odpowiedzialności, nie wykazał w żaden sposób, że wniosek o ogłoszenie upadłości złożył w terminie a będące w dyspozycji organów podatkowych dowody w postaci postanowienia sądu upadłościowego wraz z uzasadnieniem wskazują jednoznacznie na fakt, iż zobowiązany wniosek złożył zdecydowanie za późno w sytuacji w której nie było już w rzeczywistości majątku do podziału między wierzycieli, przy uwzględnieniu wysokości zobowiązań (tak jednoznacznie wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2005 r., III SA/Wa 629/04, niepublikowany).

Powyższa okoliczność znajduje również potwierdzenie w dokumentacji księgowej spółki z której jednoznacznie wynika, iż zła sytuacja finansowa spółki zaczęła pojawiać się już w roku 1999, co słusznie zauważyły organy podatkowe. O tym fakcie świadczy niezbicie mający już miejsce w tym roku stosunek zobowiązań krótkoterminowych i funduszy specjalnych do należności i roszczeń spółki, przy przyjęciu nieznacznej wartości majątku trwałego spółki.

Również pozostałe dowody wskazane przez organy podatkowe, takie jak np. wydruk karty kontowej, sprawozdanie zarządu za okres od 1 stycznia 1999 r., wskazują, że spółka "G." zaczęła tracić płynność finansową już w 1999 r.

Skarżący nie wskazał również mienia z którego mogłaby być prowadzona egzekucja, przy uwzględnieniu, co słusznie wskazują organy podatkowe, że majątek taki musi istnieć w toku prowadzonego postępowania podatkowego a nie w dacie wystawienia pierwotnych tytułów wykonawczych na spółkę (przy czym zobowiązany nie wykazał również istnienia takiego majątku w dacie wystawienia pierwotnych tytułów wykonawczych na spółkę).

Uwzględniając przytoczone powyżej argumenty należy uznać, iż stanowisko organów podatkowych, urzeczywistnione w zaskarżonych decyzjach, jest prawidłowe, zostało wydane w oparciu o prawidłowe ustalenia faktyczne i nie narusza przepisu prawa materialnego, zawartego w art. 116 Ordynacji podatkowej ani przepisów procedury.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.