Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1096/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2 oraz art.16a ust.1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art.138 par. 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 145 par 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 par 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.1 par 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 lipca 2020 r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy oraz odmowa przyznania tego zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] nr [...]


UZASADNIENIE

W dniu [...] listopada 2017 r. S. H. wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką – J. H., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] nr [...] przyznał wnioskodawcy specjalny zasiłek opiekuńczy na J. H. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r. Organ uznał, że zostały spełnione ustawowe przesłanki do przyznania wnioskowanego zasiłku.

Następnie, organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ww. decyzją wskazując, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, sprzeczne z wnioskiem, w zakresie składu rodziny.

Podstawą wznowienia postępowania była okoliczność, iż stosownie do wyroku WSA w Szczecinie z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 806/18 siostry wnioskodawcy - A. H. nie można wliczyć do składu rodziny wnioskodawcy. Celem wznowionego postępowania było zatem ustalenie, jaki jest faktycznie skład rodziny wnioskodawcy, co ma bezpośredni wypływ na ustalenie miesięcznego dochodu, uprawniającego do uzyskania prawa do przedmiotowego świadczenia.

Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] i odmówił przyznania S. H. specjalnego zasiłku opiekuńczego na J. H..

Uzasadniając ww. decyzję organ podał, że rodzinę strony (osoby sprawującej opiekę nad niepełnosprawną matką) stanowią, oprócz wnioskodawcy, jego ojciec - H. H. i matka - J. H.. Zgodnie bowiem z ww. wyrokiem WSA w Szczecinie - siostra wnioskodawcy - A. H., która była wykazana we wniosku skarżącego o przyznanie przedmiotowego świadczenia jako członek rodziny, pozostaje na własnym utrzymaniu, co oznacza, że do składu jej rodziny zalicza się wyłącznie jej osobę, w związku z czym nie może ona być równocześnie członkiem rodziny brata - S. H..

Mając na uwadze zaistniałą zmianę okoliczności sprawy, organ I instancji dokonał przeliczenia dochodu z uwzględnieniem nowego składu rodziny i stwierdził, że dochód na osobę w rodzinie w 2016 r. wyniósł [...] miesięcznie (dochód ojca H. H. z tytułu zatrudnienia - [...] zł : 12 miesięcy : 3 osoby w rodzinie). Tym samym dochód ten przekroczył kryterium, dochodowe, o którym mowa w art. 5 ust.2 w związku z 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, warunkujące przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. 764 zł.

W oparciu o powyższe ustalenia organ I instancji ww. decyzją z dnia [...] uchylił decyzję ostateczną z dnia [...]. i odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia na okres zasiłkowy 2017/2018.

Od powyższej decyzji odwołał się S. H., wnosząc o jej uchylenie. W odwołaniu podniósł, że w jego ocenie organ I instancji nie przedstawił żadnego dowodu, który przyczynił się do wydania zaskarżonej decyzji. W jego ocenie, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 20 lutego 2019 r. w sprawie, w której nie był on stroną, nie może być dowodem i nie może doprowadzić do uchylenia decyzji przyznającej mu przedmiotowe świadczenie. Nadto, zarzucił organowi naruszenie art. 7, art. 7a § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art.107 § 3 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie wystarczającego materiału dowodowego, który nie budziłby wątpliwości strony, a zwłaszcza przyjęcie, że przywołany wyrok WSA jest bardziej wiarygodny niż wywiad z rodzicami, którzy najlepiej wiedzą czy utrzymują jego siostrę, a zatem czy wchodzi ona w skąd rodziny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) oraz art. 5 ust. 2 oraz art. 16a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.", utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że postanowieniem nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta K. wznowił postępowanie z urzędu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Kolegium wyjaśniło, że w orzecznictwie wskazuje się, że określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. podstawa wznowienia postępowania zachodzi wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie trzy przesłanki, tj. ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy oraz nowe, istnienie tych nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej, oraz że nie były znane organowi, który wydał decyzję.

W niniejszej sprawie postępowanie dowodowe w sprawie ustalenia stanu rodzinnego i dochodowego S. H. toczyło się w związku z jego wnioskiem z dnia [...] listopada 2017 r. o przyznanie mu specjalnego zasiłku opiekuńczego na osobę niepełnosprawną - J. H.. Organ I instancji przyjął, że wnioskodawca mieszka z rodzicami oraz z siostrą A. H.. Na podstawie art.16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalił, że dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego wynoszącego 764 zł miesięcznie na osobę w rodzinie. W związku z tym decyzją nr [...] z dnia [...] przyznał prawo do wnioskowanego świadczenia na okres zasiłkowy [...].

W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie kwestią sporną pozostaje czy siostra wnioskodawcy A. H., która wówczas nie ukończyła 25 roku życia i pozostawała na utrzymaniu ojca, wchodzi w skład rodziny, którą tworzą jej rodzice i z którymi mieszka, czy też jest osobą prowadzącą osobne gospodarstwo domowe.

Organ odwoławczy podkreślił, że kwestia ta była przedmiotem rozpoznania przez WSA w Szczecinie w dniu 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 806/18 w sprawie dotyczącej przyznania A. H. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawnym dziadkiem. W wyroku tym Sąd jednoznacznie stwierdził, iż w skład rodziny A. H. nie wchodzą jej rodzice J. H. i S. H.. Zdaniem Sądu, fakt wspólnego zamieszkiwania z rodzicami, czy wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego nie jest warunkiem istnienia rodziny. Określając pojęcie rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych uwzględnia się bowiem status prawny, a nie stan faktyczny. Siostra wnioskodawcy pozostaje na własnym utrzymaniu co oznacza, że do składu jej rodziny zalicza się wyłącznie jej osobę, w związku z czym nie może ona być członkiem rodziny S. H.. Sąd wskazał, że zgodnie z treścią tego przepisu, ilekroć w ustawie mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców, dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972 oraz z 2017 r. poz. 1428). Do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że warunkiem uwzględnienia w składzie rodziny osoby w wieku do ukończenia 25 roku życia jest, aby pozostawała ona na utrzymaniu rodzica. Bez znaczenia przy tym pozostaje, czy osoba taka faktycznie zamieszkuje z rodzicami. Istotne jest to, aby nie posiadała własnych źródeł utrzymania i była utrzymywana przez rodziców. W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy nie sposób dokonać interpretacji wskazanego przepisu w oderwaniu od przepisów ustawy z dnia z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 682 ze zm.), odnoszących się do obowiązku alimentacyjnego rodziców wobec dzieci. W art. 133 § 1 K.r.o. przewidziano, że rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Obowiązek alimentacyjny kończy się zatem z chwilą, w której dziecko jest zdolne do podjęcia zatrudnienia i pozyskania środków utrzymania we własnym zakresie.

Ocena momentu ustania obowiązku alimentacyjnego musi zatem podlegać indywidualnemu badaniu w każdym przypadku.

Zdaniem organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie powyższe orzeczenie Sądu ma kluczowe znaczenie, gdyż przesądza o ilości członków rodziny wnioskodawcy, a co za tym idzie powoduje konieczność ponownego rozpatrzenia wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia, co uczynił organ po wznowieniu postępowania. Wyrok ten - wbrew twierdzeniom Skarżącego w odwołaniu - dotyczy bezpośrednio jego sytuacji, skoro bowiem Sąd wywiódł, że siostra stanowi jednoosobową rodzinę w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to nie może być uwzględniona w składzie rodziny skarżącego przy obliczaniu dochodu tej rodziny. A zatem, w ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo postąpił, dokonując ponownych obliczeń dochodu rodziny wnioskodawcy, spełnienie kryterium dochodowego bowiem - jest jedną z podstawowych przesłanek uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 16 ust. 2 ww. ustawy).

Kolegium wskazało, że w toku wznowionego postępowania dokonano ponownego przeliczenia dochodów rodziny osoby sprawującej opiekę oraz osoby wymagającej opieki, z uwzględnieniem nowego składu rodziny, w skład której nie wlicza się siostry wnioskodawcy A. H.. W wyniku tych obliczeń stwierdzono, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł miesięcznie, a zatem przekracza kryterium dochodowe o [...] zł i jest to kwota wyższa od najniższego zasiłku, który wynosi 95,00 zł (art.16a ust.3 ustawy). W tej sytuacji organ uchylił w całości decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...] r. przyznającą wnioskowane świadczenie na J. H. i równocześnie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do tego świadczenia na okres od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 października 2018 r.

W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo rozpatrzył wszystkie okoliczności sprawy, uwzględniając treści wyroku WSA w Szczecinie z dnia 20 lutego 2019 r. Wprawdzie stroną w postępowaniu sądowym nie był S. H., jednakże wyrok ten, jak wcześniej wykazano, odnosi się w sposób bezpośredni do sytuacji Skarżącego w kwestii składu jego rodziny, a zatem stanowi dowód w sprawie.

Decyzję Kolegium z dnia [...] r. S. H. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:

- prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 16a ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - poprzez błędną interpretację dochodu i składu rodziny osoby sprawującej opiekę (art. 3 pkt 16) oraz dochodu i składu rodziny osoby wymagającej opieki (art. 16a ust. 4 pkt 2);

- postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3, 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez zignorowanie wywiadów środowiskowych z nim i z jego rodzicami, które potwierdzają, że siostra jest na utrzymaniu rodziców, a także przez brak restrykcyjnego zinterpretowania przesłanek wznowienia postępowania.

Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie decyzji nr [...] z dnia [...] Prezydenta Miasta K., którą uchylono w całości decyzję nr [...] z dnia [...] przyznającą mu specjalny zasiłek opiekuńczy na J. H. na okres zasiłkowy 2017/2018 i odmówiono przyznania mu specjalnego zasiłku opiekuńczego na J. H. w okresie od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r.

Uzasadniając skargę wskazał, że w aktach sprawy znajdują się ww. wywiady środowiskowe z nim i z jego rodzicami, przeprowadzone w dniu [...] r., z których wynika, że jego siostra A. H. pozostaje na wyłącznym utrzymaniu ojca H. H. od czerwca 2017 r., nie ponosząc żadnych kosztów związanych z utrzymaniem i zamieszkiwaniem wspólnie z rodzicami i bratem (oświadczenie ojca - H. H., oświadczenie matki - J. H. oraz jego z dnia [...] ). Oświadczenia niniejsze są spójne, złożone zostały pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego, art. 75 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 109 ustawy o pomocy społecznej.

Skarżący podkreślił, że w ustaleniach pracownika socjalnego na podstawie ww. wywiadów przeprowadzonych z jego rodzicami - J. H. i H. H. można przeczytać, że ich córka A. H. od czerwca 2017 do dnia dzisiejszego pozostaje na wyłącznym utrzymaniu ojca - H. H. i nie ponosi żadnych kosztów związanych z zamieszkiwaniem wspólnie z rodzicami, ani z wyżywieniem, w tym opłat związanych z używaniem mediów. W żaden sposób nie partycypuje w opłatach, ani w kosztach utrzymania.

Zdaniem Skarżącego, organ na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r., miał wiedzę o tym, że mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe z rodzicami i z siostrą A. H..

W ocenie Skarżącego, organy orzekające w sprawie źle zinterpretowały wyrok WSA w Szczecinie - z wyroku tego nie wynika czy siostra jest, czy nie jest na utrzymaniu rodziców i cały materiał dowodowy na oświadczeniu siostry, w którym napisała, że zamieszkuje wspólnie z rodzicami. Oświadczenie takie nie powoduje automatycznie, że jest ona na utrzymaniu rodziców.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a.") sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą organ ten utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wydaną po wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., w sprawie uchylenia przez Prezydenta Miasta K. decyzji własnej z dnia [...] r., przyznającą Skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i jednocześnie odmówił przyznania ww. zasiłku na okres zasiłkowy 2017/2018.

U podstaw rozstrzygnięcia organu I instancji legło przekonanie, że w skład rodziny Skarżącego nie wlicza się jego siostry A. H., które organ ten wyprowadził z treści wyroku WSA w Szczecinie z dniu 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 806/18, wydanego w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uchylenia decyzji przyznającej A. H. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad dziadkiem – R. G. na okres od 1 listopada 2017 r. do dnia 30 września 2018 r. Spowodowało to ponowne przeliczenie dochodu rodziny Skarżącego, z uwzględnieniem w jej składzie ojca i jego dochodów. W konsekwencji, po zsumowaniu dochodów rodziny S. H., a następnie podzieleniu uzyskanej kwoty przez 3 osoby w rodzinie doszło, zdaniem organu, do przekroczenia kwoty 764 zł, stanowiącej kryterium dochodowe, od którego uzależnione jest przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje zatem nadal okoliczność czy A. H. jest członkiem rodziny Skarżącego, czy też jest osobą prowadzącą osobne gospodarstwo domowe.

W ocenie Sądu, okoliczności te w dalszym ciągu nie zostały przez organy obu instancji należycie i ostatecznie wyjaśnione.

Zgodnie z treścią art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.), zwana dalej "u.ś.r.", ilekroć w ustawie mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

Podkreślić należy, że z treści ww. przepisu wynika, że warunkiem uwzględnienia w składzie rodziny dziecka w wieku do ukończenia 25. roku życia jest, aby pozostawało ono na utrzymaniu rodzica. Bez znaczenia przy tym pozostaje, czy osoba taka faktycznie zamieszkuje z rodzicami. Istotne jest natomiast to, aby nie posiadała własnych źródeł utrzymania i była utrzymywana przez rodziców.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był na tyle wystarczający i obiektywny dla negatywnego rozpatrzenia wniosku Skarżącego z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 13 września 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 805/18 wydanym w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uchylenia decyzji przyznającej A. H. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad dziadkiem R. G. na okres od 1 sierpnia 2017 r. do 31 października 2017 r. – uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Sąd wskazał między innymi, że osoba przeprowadzająca wywiad środowiskowy nie ustaliła na jakich zasadach funkcjonują rodzice i zamieszkujące z nimi dorosłe dzieci. Przede wszystkim zaniechano przesłuchania, czy przyjęcia oświadczeń od A. H. na okoliczność tego, z czego utrzymywała się w okresie po skończeniu studiów, a przed złożeniem wniosku o przyznanie zasiłku, a także od H. H., który jest jedyną pracującą w tej rodzinie osobą, na okoliczność tego, czy w tym okresie utrzymywał córkę. Skoro bowiem A. H. twierdziła, że utrzymuje się samodzielnie, to nie można wykluczyć, że posiadała jakieś źródła utrzymania, na przykład z pracy dorywczej, czy też pozostawała na utrzymaniu innej aniżeli rodzice osoby, zwłaszcza że w oświadczeniu z dnia [...] jako członka swojej rodziny wskazała dziadka – R. G..

Sąd podkreślił przy tym, że trudności we właściwym rozpoznaniu sytuacji A. H. wynikają przede wszystkim z tego, że organ prowadzący postępowanie, po pierwsze nie podjął działań, o których mowa wyżej, zmierzających wprost do ustalenia najistotniejszej z punktu widzenia postępowania kwestii, dotyczącej pozostawania jej na utrzymaniu rodziców, a po wtóre zaniechał prawidłowego pouczenia strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mają wpływ na rozstrzygnięcie, a tym samym uchybił obowiązkowi informacyjnemu, o którym mowa w art. 9 K.p.a.

Sąd zaznaczył przy tym, że faktem jest, że formularze wypełniane przez stronę zawierają pouczenia i wyjaśnienia, ale jak wynika z akt sprawy i składanych przez A. H. pism, nie były one dla niej wystarczająco zrozumiałe i to na organie ciążył obowiązek takiego wyjaśnienia wnioskodawczyni treści obowiązujących przepisów i ich wykładni, aby przesłanki przyznania świadczenia oraz pojęcia: składu rodziny, prowadzenia samodzielnego gospodarstwa domowego, a w szczególności relacji tych ostatnich i ich wpływu na ustalenie prawa do świadczenia nie budziły wątpliwości.

Sąd rozpoznający niniejszą skargę w sposób zamierzony przytoczył fragmenty uzasadnienia ww. wyroku, bowiem takiej staranności w ustaleniach zabrakło również w rozpatrywanej sprawie. W zaskarżonej decyzji Kolegium takich ustaleń w ogóle nie ma, a konkluzja pozostaje w sprzeczności z treścią zebranego w tej sprawie materiału dowodowego.

Ze znajdujących się w aktach sprawy wywiadów środowiskowych z dnia [...] r. (przeprowadzonych już po wydaniu przez Sąd wyroku z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 806/18), wynika między innymi, że: J. H. podała, że córka A. H. od czerwca 2017 r. do dnia dzisiejszego pozostaje na wyłącznym utrzymaniu ojca H. H.. Ponadto wskazała, że córka nie ponosi żadnych kosztów związanych ze wspólnym zamieszkaniem z rodzicami, w tym kosztów wyżywienia, czy mediów. Powyższe znajduje potwierdzenie w oświadczeniu H. H., który wskazał również, że obecnie córka A. (i nadal) zamieszkuje wspólnie z nim, jego żoną oraz z bratem S. H. w lokalu przy ul. [...] w K.. Potwierdził, że córka nadal nie partycypuje w kosztach utrzymania. Natomiast Skarżący oświadczył, że wersja rodziców jest zgodna z prawdą.

Ustaleń w tym zakresie zabrakło jednak w motywach podjętego przez organy rozstrzygnięcia, co stanowi o naruszeniu art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a., a także o naruszeniu art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie zostały poczynione ustalenia pozwalające na stwierdzenie ponad wszelką wątpliwość, że w dacie złożenia przez Skarżącego wniosku o przyznanie mu specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. w dniu [...] listopada 2017 r., jego siostra A. H. może być uwzględniona w składzie jego rodziny.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ zobowiązany będzie do dokonania oceny sytuacji rodzinnej Skarżącego przy uwzględnieniu stanowiska zaprezentowanego w orzeczeniu Sądu. Wydanie decyzji w przedmiocie przyznania/odmowy specjalnego zasiłku opiekuńczego musi być poprzedzone wyjaśnieniem rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy w aspektach jego sytuacji dochodowej i rodzinnej, a uzasadnienie decyzji winno zawierać ocenę tej sytuacji.