Postanowienie NSA, sygn. akt III OSK 6367/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Szkoły
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 6
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt II SAB/Po 26/21 w sprawie ze skargi R.K. na bezczynność Dyrektora [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie informacji postanawia: oddalić skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt II SAB/Po 26/21, odrzucił skargę R.K. na bezczynność Dyrektora [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji związanej z edukacją dziecka.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że wnioskiem z dnia 9 listopada 2020 r. skarżący zwrócił się do Dyrektora [...] o podanie informacji na temat jego córki, która jest uczennicą szkoły, tj.:

1. podanie imienia i nazwiska wychowawcy klasy córki, wraz z numerem telefonu celem kontaktu osobistego;

2. udzielenie informacji jak córka zakończyła poprzedni rok i jakie zachowanie ma w szkole;

3. podanie aktualnego adresu zamieszkania córki, który widnieje w dokumentacji przy przyjęciu córki do szkoły;

4. ustalenie oraz podanie loginu i hasła do dziennika elektronicznego córki;

5. odpowiedź pisemną na jego wniosek w terminie 7 dni na podstawie k.p.a.

Skarżący we wniosku wskazał, że jest skonfliktowany z matką córki, trwa postępowanie rozwodowe, więc aby uzyskać informacje na temat córki zwraca się do Dyrektora Szkoły i wnosi o wydanie postanowienia w jego sprawie.

Pismem z dnia 30 listopada 2020 r. Dyrektor poinformował, że nie może udzielić skarżącemu informacji na temat jego córki, gdyż nie ma pewności, czy wniosek pochodzi od ojca uczennicy. Przedłożone przez wnioskodawcę kserokopie aktu urodzenia córki i aktu małżeństwa, nie zostały poświadczone za zgodność z oryginałem. Jednocześnie organ wskazał, że w ustawie o systemie oświaty, ustawie Prawo oświatowe, w Karcie Nauczyciela czy dokumentach wewnętrznych szkoły brak jest przepisów lub postanowień upoważniających szkołę do przetwarzania danych osobowych, tym bardziej wrażliwych. Zdaniem organu brak wiedzy rodzica o adresie zamieszkania dziecka może być spowodowany różnego rodzaju okolicznościami, w tym konfliktem między rodzicami i szkoła nie powinna tego konfliktu rozstrzygać we własnym zakresie. W normalnej sytuacji rodzice znają adresy zamieszkania własnych dzieci. Dlatego też istnieją obawy o bezpieczeństwo dziecka. Dyrektor wyjaśnił, że szkoła nie jest podmiotem uprawnionym do przetwarzania tego typu danych, a dane adresowe uczniów są w zasadzie pozyskiwane przez szkołę właśnie od rodziców. Nadto udostępnienie danych dziecka w zakresie adresu jego zamieszkania może wiązać się z udostępnieniem adresu drugiego rodzica, czego szkoła czynić nie może.

Jednocześnie organ poinformował, że nie jest upoważniony do przekazania skarżącemu numer telefonu wychowawcy klasy. Podał jednak, że córka skarżącego uczy się dobrze, nie ma z nią żadnych problemów wychowawczych, na koniec ubiegłego roku szkolnego otrzymała promocję do następnej klasy i aktualnie jest uczennicą klasy drugiej.

Następnie skarżący pismem z dnia 7 grudnia 2020 r., wezwał Dyrektora Szkoły do udzielenia mu wszystkich informacji wskazanych we wniosku z 9 listopada 2020 r.

Pismem z dnia 7 stycznia 2021 r. Dyrektor przesłał skarżącemu kopię oświadczenia jego córki o niewyrażeniu zgody na udostępnienie informacji na swój temat.

W takich okolicznościach skarżący wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły. W skardze wyraził stanowisko, że notatki służbowe dyrektora szkoły i pracowników szkoły dotyczące jego córki stanowią informację publiczną. Wobec tego bezpodstawnie Dyrektor odmówił mu udzielenia - jako rodzicowi wszelkich informacji na temat jego córki.

Powołanym na wstępie postanowieniem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: jako "P.p.s.a.") skargę odrzucił. W uzasadnieniu podniósł, że w myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. kontrola sprawowana przez sąd administracyjny obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tych przypadkach przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Celem skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Przedmiotem skargi jest bezczynność Dyrektora Szkoły w zakresie udzielenia skarżącemu informacji na temat córki - uczennicy Szkoły.

Ze stanowiska skarżącego wynika, że informację z wniosku z dnia 9 listopada 2020 r. w zakresie: podania imienia i nazwiska wychowawcy klasy córki, wraz z numerem telefonu celem kontaktu osobistego; udzielenia informacji jak córka zakończyła poprzedni rok i jakie zachowanie ma w szkole; podanie aktualnego adresu zamieszkania córki, który widnieje w dokumentacji przy przyjęciu córki do szkoły i ustalenia oraz podania loginu i hasła do dziennika elektronicznego córki traktuje jak informację publiczną.

Prawo dostępu do informacji publicznej wyrażone zostało w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Stosownie do art. 61 ust. 2 Konstytucji RP prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Sposób realizacji prawa do informacji publicznej określa ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2020 r., poz. 2176, dalej: "u.d.i.p."). Określa ona m.in. podmioty zobowiązane do udzielania informacji publicznej (art. 4 ust. 1), jak też określa katalog informacji (otwarty) mieszczących się w zakresie przedmiotowym prawa do informacji publicznej (art. 6 ust. 1).

Rozpatrzenie wniosku o udzielenie informacji publicznej, zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w u.d.i.p., następuje albo w formie czynności materialno-technicznej (w przypadku udzielenia informacji publicznej oraz w przypadku zawiadomienia o niedopuszczalności zastosowania trybu wnioskowego udostępnienia informacji publicznej), albo w formie decyzji (w przypadkach określonych w u.d.i.p.).

Bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej ma miejsce wtedy, gdy podmiot, do którego skierowano wniosek, nie podejmuje w terminie wskazanym w u.d.i.p. właściwych czynności, tj. nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej, nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, albo nie informuje wnioskodawcy, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, albo też, że żądanej informacji publicznej nie posiada lub nie udziela informacji, o której mowa w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością podmiotu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane.

W okolicznościach sprawy kluczowa jest ocena, czy objęta wnioskiem informacja podlega udostępnieniu w trybie wskazanym przepisami u.d.i.p. Zdaniem Sądu żądanie przez skarżącego informacji na temat postępów w nauce swojej córki, oceny jej zachowania, adresu zamieszkania, dostępu do e-dziennika, jak i numeru telefonu wychowawcy nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Domaganie się tych informacji nie ma żadnego związku z działalnością Dyrektora Szkoły jako organu władzy publicznej (dyrektora publicznej szkoły), a tylko takiej informacji można domagać się z powołaniem na prawo do informacji publicznej, w trybie u.d.i.p. Powyższe informacje, jako dane wrażliwe i prywatne, z oczywistych względów nie mogą być udostępnianie w trybie u.d.i.p.

Skoro wniosek nie dotyczył udostępnienia danych będących informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p., ustawa ta w rozpoznawanej sprawie nie znajduje zastosowania, a w konsekwencji również skarga na bezczynność organu w przedmiocie nieudostępnienia informacji, która nie jest informacją publiczną, podlega odrzuceniu.

Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, który wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 u.d.i.p. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że informacje żądane przez skarżącego stanowią informacje prywatne i wrażliwe, a nie stanowią informacji publicznej, w sytuacji w której taką informację stanowią, co doprowadziło do błędnego rozstrzygnięcia;

2. ewentualnie, art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie danych osobowych osobie uprawnionej, tj. skarżącemu będącemu przedstawicielem ustawowym córki (w chwili składania wniosku jak i w chwili wydania decyzji przez organ) przez administratora danych, tj. organ, co skutkowało wydaniem błędnego rozstrzygnięcia.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania; przyznanie na rzecz pełnomocnika wyznaczonego z urzędu wynagrodzenia w zakresie pomocy prawnej świadczonej z urzędu w postępowaniu zarówno I jak i II instancji wg norm przepisanych, albowiem nie zostały one opłacone tak w części jak i w całości, ewentualnie przyznanie także na rzecz pełnomocnika z urzędu zwrotu kosztów postępowania zgodnie z rachunkami przedstawionymi w toku postępowania; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zarówno I jak i II instancji. Ponadto wniósł o zwolnienie od ponoszenia kosztów niniejszego postępowania w całości, w tym od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej, ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia skargi, o nieobciążanie kosztami postępowania II-instancyjnego w całości.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 182 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, albowiem skarga kasacyjna została wniesiona od postanowienia odrzucającego skargę.

Przechodząc natomiast do oceny podnoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w sprawie nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne sprowadzało się zatem wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych. Przeprowadzona zaś w tych granicach kontrola nie daje podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy wniosek skarżącego kasacyjnie z dnia 9 listopada 2020 r. stanowił wniosek o udostępnienie informacji publicznej, czy też takim wnioskiem nie był.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wniosek skarżącego kasacyjnie nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 u.d.i.p.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Przy czym stosownie do ust. 3 tego przepisu ograniczenie wskazanego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa.

W myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacja publiczna to każda informacja o sprawach publicznych. Przepis art. 6 u.d.i.p. wymienia zaś kategorie informacji publicznej, które z mocy prawa podlegają udostępnieniu. Wyliczenie to ma jedynie charakter przykładowy, co prowadzi do wniosku, że - co do zasady - wszystko, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., stanowi informację publiczną.

W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych "informację publiczną" definiuje się jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji.

W literaturze również wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem publicznym. A zatem sprawami publicznymi są wyłącznie takie rodzaje aktywności organu, które są ukierunkowane na wypełnienie określonych zadań i celów publicznych lub polegają na gospodarowaniu mieniem publicznym.

W niniejszej sprawie zakres przedmiotowy u.d.i.p. nie został spełniony, bowiem informacja objęta wnioskiem z dnia 9 listopada 2020 r. nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

Skarżący wnosił bowiem o udostępnienie mu jako rodzicowi informacji na temat postępów w nauce córki - oceny jej zachowania; jak również danych związanych z procesem edukacji dziecka, tj. adresu zamieszkania; dostępu do e-dziennika, jak i numeru telefonu wychowawcy.

Powyższe dane, jak zasadnie uznał Sąd pierwszej instancji, nie dotyczą "sprawy publicznej", a zatem nie dotyczą sprawy, którą cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu. Nie są bowiem one związane z działalnością Dyrektora Szkoły w zakresie wykonywania przez ten organ zadań nałożonych na niego ustawami o systemie oświaty, ustawie Prawo oświatowe, czy ustawą Karta Nauczyciela. Żądane dane dotyczą indywidualnej sprawy na linii rodzic-dziecko (postępów w nauce i związanych z procesem edukacji), a zatem żądane informacje mają charakter prywatny.

Jeżeli zaś informacja dotyczy sfery prywatnej, niezwiązanej z działalnością ukierunkowaną na wypełnienie określonych zadań i celów publicznych lub z gospodarowaniem mieniem publicznym, to wówczas nie jest informacją publiczną i nie podlega udostępnieniu, nawet jeżeli związana jest z działalnością organu.

W świetle powyższego brak jest podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie organ pozostawał w bezczynności względem wniosku skarżącego. Z akt sprawy wynika, że organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek, w której szczegółowo odniósł się do żądań sformułowanych we wniosku. Stanowisko organu było prawidłowe, a zatem skarga nie podlegała uwzględnieniu.

Za niezasadny należy także uznać zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 RODO. Przepis ten stanowi, że osoba, której dane dotyczą, jest uprawniona do uzyskania od administratora potwierdzenia, czy przetwarzane są dane osobowe jej dotyczące, a jeżeli ma to miejsce, jest uprawniona do uzyskania dostępu do nich oraz informacji dotyczących: celów przetwarzania (art. 15 ust. 1 lit. a), kategorii danych osobowych (art. 15 ust. 1 lit. b), odbiorców lub kategorii odbiorców, którym dane osobowe zostały lub zostaną ujawnione (art. 15 ust. 1 lit. c), planowanego okresu przechowywania danych osobowych, a gdy nie jest to możliwe, kryteriów ustalania tego okresu (art. 15 ust. 1 lit. d), prawa do żądania od administratora sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych osobowych dotyczącego osoby, której dane dotyczą, oraz prawa do wniesienia sprzeciwu wobec takiego przetwarzania (art. 15 ust. 1 lit. e), prawa do wniesienia skargi do organu nadzorczego (art. 15 ust. 1 lit. f), jeżeli dane osobowe nie zostały zebrane od osoby, której dane dotyczą - wszelkich dostępnych informacje o ich źródle (art. 15 ust. 1 lit. g) oraz zautomatyzowanego podejmowania decyzji, w tym profilowania (art. 15 ust. 1 lit. h). W sprawie niniejszej przepis ten nie miał zastosowania, bowiem skarżący kasacyjnie nie wystąpił do Dyrektora Szkoły o udzielenie mu informacji czy organ, jako administrator, przetwarza dane osobowe skarżącego kasacyjnie.

Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o "przyznanie wynagrodzenia w zakresie pomocy prawnej świadczonej z urzędu", należy wskazać, że zgodnie z art. 254 § 1 P.p.s.a, wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, który przyznaje je w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.