Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 730/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust.3a
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 83 ust.1 pkt 3, art 32
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 145§ 1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Kazimierz Włoch /spr./ Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za poszczególne okresy lat 2008-2010 uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS), po rozpatrzeniu wniosku A. O. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za poszczególne okresy lat 2008-2010.

Jak wynika z akt sprawy A. O. (dalej: wnioskodawca, skarżący) pismem z dnia 10 marca 2017 r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy .

W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację materialną i zdrowotną, związaną z tym, że w 2015 r. zdiagnozowano u niego chorobę nowotworową nadnercza lewego i stan jego zdrowia pogarsza się z dnia na dzień. Wskazał, że pobierana renta z ZUS w wysokości 750 zł nie pozwala mu na wykupienie leków oraz podstawowe opłaty. Poinformował, że jego żona posiada grupę inwalidzką po przebytej chorobie nowotworowej oraz zawale serca i pracuje jako pielęgniarka w Szpitalu Specjalistycznym w J. Podał, że obciążenie domowego budżetu wynosi około 1 300 zł miesięcznie. Wskazał również na fakt niezdolności do pracy syna przez okres 3 lat z powodu przebytej w październiku 2016 r. operacji.

Do wniosku przedłożył następujące dokumenty:

- oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej;

- przekaz pocztowy z 15.02.2017 r. z ZUS Oddział w J. z wysokością świadczenia za luty 2017 r.;

- kartę informacyjną leczenia szpitalnego G. O. z dnia 18.10.2016 r. w Uniwersyteckim Szpitalu Ortopedyczno-Rehabilitacyjnym w Z.;

- faktury VAT za leki;

- faktury VAT wystawione przez Gminę S.rozliczenie zużycia wody;

- decyzję z dnia 05.02.2017 r. Gminy S. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r.;

- rachunek z Orange Polska SA za zużycie energii;

- paragon za bilet miesięczny za luty 2017 r. wystawiony na S. O.;

- pisma z PKO BP SA o spłacie kredytu;

- pismo z PKO BP SA w sprawie przelewu na rachunek.

Rozpatrując przedmiotowy wniosek ZUS ustalił, że okresie od 01.05.2007 r. do dnia 01.09.2010 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Z tego tytułu miał obowiązek opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy. Ponieważ nie wywiązywał z ustawowego obowiązku w sposób prawidłowy, na jego koncie powstało zadłużenie.

Następnie w oparciu o art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz 28 ust. 1 i ust. 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r, poz. 963 ze zm.), dalej w skrócie "u.s.u.s.", decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] ZUS odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy.

W ocenie organu skarżący nie spełnił przesłanek warunkujących umorzenie należności, wynikających z art. 28 ust 3a u.s.u.s. oraz z rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz.1365), określanego dalej jako Rozporzadzenie.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że wnioskodawca nie pracuje zarobkowo, pobiera świadczenie z ubezpieczenia społecznego od dnia 01.03.2017 r. w kwocie 1000 zł brutto a także dodatek pielęgnacyjny w kwocie 209,59 zł i po potraceniu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne otrzymuje świadczenie w kwocie 813,59 zł netto. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem, który nie osiąga dochodu. Żona pracuje jako pielęgniarka w Szpitalu Specjalistycznym w J. i z tytułu osiąga wynagrodzenie 1500 zł netto. Z oświadczenia skarżącego wynikało, że ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w kwocie 620 zł miesięcznie oraz wydatki na leczenie w kwocie 210 zł miesięcznie. Ponadto posiada zobowiązania pieniężne wobec ZUS oraz wykazuje zobowiązania z tytułu podatków kwocie 160 zł, które spłaca po 13 zł miesięcznie, z tytułu kredytu w kwocie 17800 zł, który spłaca po 330 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie posiada wierzytelności.

Organ podkreślił, że jak wynika z oświadczenia skarżącego, jest właścicielem, domu położonego w miejscowości S. (księga wieczysta nr [...]) o powierzchni 80 m2. Ponadto w stosunku do wnioskodawcy jest prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS skuteczne postępowanie egzekucyjne. ZUS posiada zabezpieczenie hipoteczne w księdze wieczystej o nr [...]. Organ ustalił, że wnioskodawca nie korzysta z pomocy społecznej.

Mając na uwadze przytoczone wyżej okoliczności organ uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że spłata zadłużenia pozbawi go zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Co prawda organ przyznał, że wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, jednakże w ocenie organu nie można uznać jej za zagrażającą zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Zdaniem organu spłata zadłużenia nie powinna wpłynąć na znaczne pogorszenie sytuacji skarżącego tym bardziej, że spłata zadłużenia nie musi nastąpić jednorazowo, ale może być rozłożona na raty, dostosowane do możliwości płatniczych wnioskodawcy.

Organ podniósł, że wnioskodawca nie wykazał również, że poniósł jakieś straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności, bowiem nie przedstawił żadnych dokumentów na potwierdzenie zaistnienia ww. zdarzeń.

Organ zauważył, że uzasadniając wniosek o umorzenie należności z tytułu składek wnioskodawca powołał się na ciężką chorobę swoją, żony i syna jednak do wniosku dołączył tylko dokumentacja medyczną syna natomiast dokumentacja medyczna dotycząca stanu zdrowia wnioskodawcy i jego żony wskazująca na pogarszający się stan zdrowia nie została dołączona.

Organ podkreślił, że wnioskodawca nie wykazał również wystąpienia przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wobec powyższego w ocenie organu przedstawione we wniosku argumenty nie mogły stanowić podstawy dla umorzenia należności.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu wniosku zarzucił naruszenie przepisów o postępowaniu, wyrażające się niezasadnym zaniechaniem wyprowadzenia wniosków ze zgromadzonego materiału dowodowego, jak również zaniechaniem uwzględnienia stanu zdrowia.

Decyzją z dnia [...]sierpnia 2017 r., opisaną na wstępie, ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2017 r., odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy w kwocie:

- na ubezpieczenia społeczne:

8 154,44 zł - z tytułu nieopłaconych składek za okresy: od 09/2008 r. do 02/2009 r., od 07/2009 r. do 08/2010 r,;

6 236,00 zł - z tytułu odsetek za zwłokę od ww. składek, naliczonych na dzień wpływu wniosku o umorzenie, tj. 17.03.2017 r.;

167,20 zł - z tytułu kosztów upomnienia;

- na ubezpieczenie zdrowotne:

0,69 zł - z tytułu nieopłaconych składek za okres: 01/2010 r.;

- na Fundusz Pracy:

427,25 zł - z tytułu nieopłaconych składek za okresy: 09/2008 r., 04/2009 r., od 10/2009 r. do 08/2010 r.

314,00 zł - z tytułu odsetek za zwłokę od ww. składek, naliczonych na dzień wpływu wniosku o umorzenie, tj. 17.03.2017 r.;

113,05 zł - z tytułu kosztów upomnienia.

Organ podkreślił, że dokonał analizy sytuacji osobistej i majątkowej zobowiązanego i na tej podstawie uznał, że wniosek strony o umorzenie nie zasługiwał na uwzględnienie.

Biorąc pod uwagę ustalony stan faktyczny organ stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, że zobowiązany nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną i zdrowotną – spłata należności w dłuższym lub późniejszym okresie czasu, wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych. Nie wykazał również, że brak umorzenia należności z tytułu składek może zagrozić jego egzystencji i spowodować konieczność sięgnięcia do środków z pomocy społecznej. Nie wykazał, iż ze względu na stan zdrowia, wymaga on stałej opieki, a zatem obecna sytuacja nie uniemożliwia mu uzyskiwania dochodu i opłacenia składek.

Biorąc pod uwagę dokonane ustalenia – organ stwierdził, że przedstawiona przez zobowiązanego sytuacja nie daje wystarczających podstaw do umorzenia zaległości i dlatego uznał, że nie spełnia on przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz przepisach Rozporządzenia.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter bardzo wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Ten wyjątkowy charakter umorzenia należności wynika przede wszystkim z faktu, że obowiązek opłacania należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie. W ocenie ZUS taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodzi.

W uzasadnieniu decyzji ZUS stwierdził, że ponownie przeprowadzona analiza sprawy nie doprowadziła do zmiany wcześniejszego rozstrzygnięcia zakończonego decyzją ZUS z dnia [...] czerwca 2017 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu wnioskodawca wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję ZUS z dnia [...]0 sierpnia 2017 r., opisaną na wstępie.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji jej poprzedzającej.

W uzasadnieniu skargi zarzucił, że ZUS nie zbadał przesłanek będących podstawą do umorzenia należności, nie przeprowadził analizy dowodów i nie wskazał przekonywujących powodów dla których odmówił umorzenia należności.

W uzasadnieniu skargi podkreślił, że nie jest w stanie opłacić zadłużenia wobec ZUS ze względu na trudną sytuację finansową.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.); dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 u.s.u.s.). Do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie, m.in., stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne (art. 32 u.s.u.s.).

Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Stosownie do § 3 ust. 1 tego Rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Sąd zauważa, że ZUS stwierdził brak podstaw do zakwalifikowania sytuacji skarżącego, jako stanu wskazanego w art. 28 ust 3a u.s.u.s. oraz w przepisach Rozporządzenia. Nie ulega wątpliwości, że aby uznać, że nie zachodzą w danym przypadku przesłanki wskazane w art. 28 ust 3 a u.s.u.s. należy dokonać szczegółowych ustaleń faktycznych w zakresie sytuacji osobistej i materialnej osoby zobowiązanej, na podstawie których dokonuje się oceny, czy w istocie sytuacja materialna i życiowa pozwala i w jakim zakresie na zapłatę należności.

Podkreślić należy, że organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materię będącą podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym.

Ustawodawca nie pozostawił ZUS jednak całkowitej swobody co do wyboru rozstrzygnięcia, ani też nie zezwolił na dowolność. Swoboda wyboru rozstrzygnięcia zawarta jest w granicach ściśle określonych przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia. Decyzja taka podlega jednak w pełnym zakresie kontroli sądu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnął właściwe wnioski w zakresie merytorycznej decyzji o odmowie umorzenia, czy dokonana ocenia mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne.

Sąd zauważa, że z doświadczenia życiowego wynika, iż wydatki muszą obejmować też (i obejmują) zakup środków czystości, pielęgnacyjnych, lekarstwa (skarżący, jego syn i żona chorują) a przede wszystkim wydatki obejmują wyżywienie. Tak więc nie można jedynie uznać, że podana przez skarżącego w oświadczeniu kwota dochodu wystarczy na egzekucję i pozostaną jeszcze wolne środki. Koniecznym jest uwzględnienie innych wydatków, nie tylko związanych z opłatami za zużycie wody, energii, aby możliwym było dokonanie ustaleń czy egzekucja należności nie zagrozi zaspokojeniu podstawowych potrzeb skarżącego i jego rodziny.

Użycie w przepisie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. sformułowania "może" oznacza, że organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia działa w ramach uznania administracyjnego. W przypadku stwierdzenia przesłanki może zatem wniosek uwzględnić lub odmówić jego uwzględnienia, ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Zaznaczyć jednak trzeba, że wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (art. 7 kpa), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 kpa), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 5 kpa. W przypadku decyzji uznaniowych uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia. Szczególnie negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności powinno być przekonywująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Sądowej kontroli legalności decyzji podlega natomiast prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalnej prawidłowości decyzji, nie zaś jej celowości.

Skarżący wnioskując o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy powoływał się na trudną sytuację materialną oraz problemami zdrowotnymi.

ZUS nie odniósł się w żaden sposób do twierdzeń strony, nie ocenił ich, nie stwierdził czy są one prawdziwe czy też nie, nie przeprowadził analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zignorował dokumentację lekarską syna złożoną przez zobowiązanego co do jego stanu zdrowia, nie zbadał kwestii dochodu na jednego członka rodziny zobowiązanego, nie ustalił stanu ubóstwa tych osób. Uznał za, gołosłowne twierdzenie strony że w obecnej sytuacji zdrowotnej i finansowej korzysta z pomocy rodziny aby zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe.

W przedmiotowej sprawie sytuacja materialna wnioskodawcy, stan zdrowia i wynikająca z tego niemożność opłacenia należności wobec ZUS może, zdaniem Sądu, uzasadniać istnienie przesłanki umorzenia należności. Ze względu na trudną sytuację materialną skarżącego i przede wszystkim jego stan zdrowia samego zobowiązanego jak i członków jego rodziny istnieje prawdopodobieństwo, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych. Zatem, obowiązkiem organu wynikającym z art. 77 § 1 kpa było wyjaśnienie sytuacji materialnej i życiowej skarżącego. Dla ustalenia sytuacji bytowej zobowiązanego przede wszystkim istotne jest ustalenie jego dochodów i wydatków, a także relacji pomiędzy dochodami, a wydatkami koniecznymi dla egzystencji konkretnego zobowiązanego i jego rodziny pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.

Odmawiając wnioskowanego przez stronę umorzenia zadłużenia ZUS bardzo ogólnie odniósł się do sytuacji materialnej skarżącego. Organ, na podstawie analizy zgromadzonych dokumentów uznał, że sytuacja materialno-bytowa skarżącego pozwala na spłatę należności w ratalnym układzie. W istocie więc, organ nie ocenił możliwości płatniczych skarżącego, poprzestając jedynie na ogólnikowym wskazaniu dochodu. Organ nie uzasadnił jakie argumenty przemawiały za stwierdzeniem, że skarżący może dokonać spłaty obciążających go należności.

Reasumując: błędne wyprowadzenie przez organ wniosku z oceny sytuacji rodzinnej zobowiązanego, jego dochodów i wydatków, nie pozwoliło organowi ustalić realnych możliwości płatniczych zobowiązanego.

Ponownie rozstrzygając sprawę organ przeprowadzi postępowanie w celu ustalenia dokładnego dochodu skarżącego, dokona pełnej i wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów, ustali czy w sprawie zaistniały przesłanki z art. 28 ust. 3 oraz art. 28 ust. 3a ustawy z uwzględnieniem przepisów Rozporządzenia, w szczególności zaś w sposób zrozumiały dla strony odniesie się do jej twierdzeń i wskaże przekonujące powody dla których twierdzenia te uzna za słuszne lub nie. O ile organ stwierdzi istnienie przesłanek wskazujących na umorzenie spornych należności to korzystając z przysługującego mu prawa do uznaniowości w przyznawaniu spornej ulgi, dokładnie zbada i omówi okoliczności przemawiające za jej udzieleniem lub odmową zastosowania tej ulgi.

Organ ponownie rozpoznając sprawę pamiętać powinien o tym, że decyzje o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mają co prawda charakter uznaniowy, ale nie oznacza to dowolności, co do wyboru rozstrzygnięcia. Charakter sprawy wymaga od organów szczególnie wnikliwej analizy przesłanek uzasadniających umorzenie zaległych składek. W tym miejscu przypomnieć trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśnił, że interes publiczny nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspakajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (por. wyroki z dnia 25 czerwca 2003 r., III SA 3118/01, POP 2004/4/77, z dnia 20 marca 2007 r. II GSK 345/06, z dnia 21 maja 2009 r. II GSK 1045/08).

Z uwagi na powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a.