Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2840/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany oddala skargę


UZASADNIENIE

Pani S. T. - obywatelka [...],

narodowości [...], w dniu 24 sierpnia 2012 r. złożyła wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy.

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2012 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania pani S. T.

statusu uchodźcy, z powodu oczywistej bezzasadności wniosku, powołując się na przepis art. 19 ust. 1 pkt 1 i art. 34 ust. 1 pkt 6 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek, o których mówi Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził też, że w przypadku Wnioskodawczyni brak jest przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej jak i zgody na pobyt tolerowany i postanowił wydalić ją z terytorium RP.

Od niniejszej decyzji, Pani S. T. wniosła odwołanie, do Rady do Spraw Uchodźców.

Rada do Spraw Uchodźców po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, iż rozpoznając sprawę Rada kierowała się literalnym brzmieniem art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, który stanowi, że cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Zdaniem Rady zarówno w złożonym wniosku o nadanie statusu uchodźcy, jak i podczas przeprowadzonego wywiadu, odwołująca nie przytoczyła faktów lub okoliczności, które mogłyby świadczyć o prześladowaniu jej, lub uzasadniałyby obawę przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych. Badając sprawę, Rada uznała za dowiedzione, że zainteresowana Cudzoziemka nie była prześladowana z przyczyn określonych w Konwencji Genewskiej, a okoliczności wyjazdu z kraju pochodzenia wskazane przez nią w toku postępowania nie były tożsame z indywidualnym prześladowaniem z powodów wskazanych w Konwencji Genewskiej. Nie zaistniały też przesłanki do udzielenia jej ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany. Rada nie dopatrzyła się nieprawidłowości w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji, a zgromadzony materiał dowodowy uznała za wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca S. T. zarzuciła decyzji Rady naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 13, art. 15 oraz art. 97 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez uznanie, że nie spełnia przesłanek określonych w tych przepisach; art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w zw. z art. 91 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie; naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 80 Kpa poprzez niewłaściwe i niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz art. 107 § 3 Kpa poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w Polsce przebywa 15 lat, ma tu znajomych i przyjaciół, a także wieloletniego partnera. Nie czuje już związków z [...] i nie posiada tam bliskich. W przypadku o pozostania na terytorium Polski, z pewnością rozwinie się tu także jej życie rodzinne. Orzekające w sprawie organy nie uwzględniły zaś, że prawo polskie zapewnia ochronę przed wydaleniem pewnej grupie migrantów, w sytuacji, gdy naruszałoby ono ich prawo do życia rodzinnego. zgodnie z art. 8 EKPC. W trakcie prowadzonego postępowania nie odniosły się w żaden sposób do wieloletniego pobytu skarżącej w Polsce, w kontekście naruszenia w związku z jej wydaleniem prawa do życia rodzinnego i prywatnego w Polsce.

Zdaniem skarżącej wbrew stanowisku prezentowanemu przez organy spełnia ona przesłanki do udzielenia statusu uchodźcy, do objęcia ochroną uzupełniającą, oraz do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, co zostało udowodnione w trakcie postępowania, a także należycie wykazane w wniesionym odwołaniu, na decyzję Szefa Urzędu z dnia [...] września 2012 r. Rada nie rozpatrzyła jednak należycie podniesionych w odwołaniu zarzutów, podzielając tym samym w pełni opinie Szefa Urzędu i utrzymując wydaną przez niego decyzję w mocy. Organ II instancji naruszył zatem art. 13 i art. 15 ustawy o ochronie, oraz art. 97 tej ustawy. Decyzji wydanej przez organ odwoławczy skarżąca zarzuciła więc także naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. Zdaniem skarżącej naruszenie powyższych przepisów nastąpiło poprzez dokonanie niewłaściwej oceny sytuacji praw człowieka w kraju pochodzenia. Organ w uzasadnieniu swojej decyzji nie odniósł się do poważnych naruszeń praw kobiet w [...] i w związku z tym nie zbadał ich należycie. Organ mógł dokonać tego ustalenia w oparciu o aktualne raporty o sytuacji praw kobiet sporządzone przez wiarygodne instytucje, takie jak chociażby Departament Stanu USA czy IOM. Organ naruszył również przepis art. 80 k.p.a. bowiem nie wziął pod uwagę całokształtu materiału w sprawie, oraz art. 107 § 3 k.p.a. i art. 8 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

W ocenie Sądu wbrew zarzutom podniesionym w skardze zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia.

W pierwszym rzędzie podkreślenia wymaga fakt, że zgodnie z art. 23 w zw. z art. 27 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej z 13 czerwca 2003 r. (Dz. z 2009r. nr 189, poz. 1472 z późn. zm.) postępowanie o udzielenie statusu uchodźcy prowadzi się na wniosek cudzoziemca, a wniosek ten musi zawierać jego dane, kraj pochodzenia i wskazanie faktów, mających potwierdzać okoliczności go uzasadniające. Zgodnie z art. 23 ust 2 ustawy rozpoznając wniosek o nadanie statusu uchodźcy rozpoznaje się jednocześnie wniosek o udzielenie ochrony uzupełniającej z tym, że ochrony tej udziela się dopiero wówczas kiedy brak jest podstaw do nadania statusu uchodźcy. Przepisy te określając zasadnicze dane wniosku wskazują tym samym, że to na cudzoziemcu spoczywa obowiązek wykazania prześladowania lub poważnego ryzyka jego wystąpienia w stosunku do niego. Jest to zrozumiałe jeśli się zważy, że to cudzoziemiec decydując się na opuszczenie swojego kraju w związku z doznanymi prześladowaniami lub żywiąc uzasadnione obawy ich doznania powinien je określić i jak najpełniej przedstawić wskazując, że dotyczą właśnie jego osoby. Okoliczności dotyczące prześladowań mogą być wówczas wszechstronnie ocenione. Jest przy tym rzeczą oczywistą, że prześladowania mogą mieć różne formy i różne podłoże, ale jest przy tym wymagane ażeby miały odniesienie do osoby cudzoziemca. Jest oczywiste również, że uzyskanie statusu uchodźcy jest możliwe wyłącznie wtedy kiedy prześladowania dotykające cudzoziemca dotyczą jego rasy, religii, przekonań politycznych, przynależności do określonej grupy społecznej lub mają związek z jego seksualnością, a więc są określone w art. 1A Konwencji Genewskiej. Wykazanie takich prześladowań lub wykazanie istnienia poważnej obawy ich wystąpienia, pozwala na zastosowanie w odniesieniu do zainteresowanego cudzoziemca treści art. 13 ust. 1 ww.

W przypadku skarżącej w niniejszej sprawie takie prześladowania jak słusznie wskazały organy nie miały miejsca. Należy podkreślić, że w toku całego postępowania cudzoziemka nie wskazała na okoliczności świadczące o zagrożeniu jej osoby, które uzasadniałyby udzielenie międzynarodowej ochrony. W kraju pochodzenia nigdy nie była zatrzymywana, aresztowana lub sądzona, nigdy nie stawiano jej żadnych zarzutów, które mogłyby świadczyć o posądzaniu jej o jakąś wrogą działalność. Nie należała do żadnych partii ani organizacji.

Z kraju pochodzenia wyjechała w 1995 r. jak wskazała z uwagi na to, że jacyś ludzie straszyli ją, że będzie musiała pracować jako prostytutka, oraz iż sąsiada próbował ją zgwałcić. Powyższe okoliczności, jak słusznie wskazały organy wskazują, że można je zakwalifikować wyłącznie jako "przestępstwo kryminalne, które nie jest podstawą do udzielenia ochrony międzynarodowej" podobne stanowisko zajął w tym względzie Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 13 czerwca 2003 r.o sygn. akt V S.A. 2582/02, w którym NSA stwierdził, że nie jest uchodźcą w rozumieniu Konwencji Genewskiej osoba obawiająca się pozaprawnych działań ze strony osób działających poza porządkiem prawnym kraju pochodzenia i nie wykorzystująca wszystkich możliwości w celu uzyskania ochrony w kraju swego pochodzenia, nawet jeśli uzyskanie takiej pomocy byłoby iluzoryczne i mało realne (...) główna przesłanką stosowania Konwencji Genewskiej są zindywidualizowane, uzasadnione obawy danej osoby przed prześladowaniem z powodów ściśle określonych w Konwencji, a nie istniejąca generalnie sytuacja w kraju jej pochodzenia. W świetle definicji uchodźcy do uzyskania statusu uchodźcy uprawnione są jednak jedynie te osoby, które indywidualnie wykażą, że są (lub mogą być w przyszłości) obiektem skierowanych przeciwko nim prześladowań z uwagi na wymienione w Konwencji przesłanki.

Należy zatem wskazać, iż osoba fizyczna, czy też zorganizowana grupa osób,

może być uznana za sprawcę prześladowań jeśli są one świadomie tolerowane przez władze lub jeśli władze odmawiają zapewnienia skutecznej ochrony bądź nie są w stanie jej zapewnić. Ponadto, akty przemocy popełniane przez taki podmiot mogłyby być powodem do nadania statusu uchodźcy gdyby były popełniane w związku z jednym z kryteriów Konwencji Genewskiej, a więc z rasą, religią narodowością przynależnością do określonej grupy społecznej lub poglądami politycznymi. W rozpoznawanej sprawie wbrew wywodom skarżącej nie można uznać, iż okoliczność, że jest ona kobietą uzasadnia przyznanie jej ochrony z uwagi na złe traktowanie kobiet w [...]. Skarżąca nie wykazała bowiem, aby w odniesieniu do jej osoby władze państwowe dopuściły się zaniedbań w zakresie zapewnienia jej należytej ochrony, bowiem z jej oświadczenia nie wynika aby z takiej ochrony starała się skorzystać w drodze np. zawiadomienia służb porządkowych o próbie gwałtu, czy też o kierowanych pod jej adresem groźbach.

Rozpoznając przedmiotową sprawę nie można również pominąć okoliczności, iż rozpoznawany przez organy wniosek skarżącej jest pierwszym, który złożyła po prawie 17 latach nielegalnego pobytu w Polsce, a nastąpiło to de facto po zatrzymaniu jej w dniu [...] sierpnia 2012r. przez Policję w Z. w związku z podejrzeniem popełnienia występku z art. 178 a § 2 kk tj. prowadzenia pojazdu innego niż mechaniczny w stanie nietrzeźwości lub środka odurzającego. Takie zachowanie Cudzoziemki utwierdza w przekonaniu co do słuszności rozstrzygnięcia podjętego przez organy, trudno bowiem dać wiarę skarżącej, iż po opuszczeniu kraju pochodzenia jako w jej ocenie osoba prześladowana, posiadająca przeświadczenie o braku możliwości powrotu do kraju pochodzenia z uwagi na grożące jej tam niebezpieczeństwo nie starała się po przybyciu do Polski zalegalizować swojego pobytu. Przez wiele lat przebywała w Polsce nielegalnie, próbę zalegalizowania pobytu, podjęła dopiero na skutek realnej groźby wydalenia jej z Polski.

Tym samym wbrew zarzutom strony skarżącej ustalenia organów w odniesieniu do jej osoby są właściwe. Nie wynikają przy tym z braku wiedzy o sytuacji w jej kraju pochodzenia i stanie przestrzegania w tym regionie praw człowieka, lecz wyłącznie z oceny jej sytuacji osobistej i wiarygodności jej zeznań. Zdaniem Sądu orzekające w sprawie organy słusznie odmówiły także skarżącej udzielenia ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego

- i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Jak słusznie wskazały organy orzekające żadna z przesłanek udzielenia takiej ochrony, w konkretnej sytuacji Skarżącej, nie zaistniała. Nie doszło zatem do naruszenia przepisu art. 15 cyt. ustawy.

Jeśli chodzi o odmowę udzielenia skarżącej zgody na pobyt tolerowany to należy wskazać, że zgodnie z dyspozycją art. 48 ust. 1 pkt 2 oraz art. 97 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP w ramach prowadzonego postępowania o nadanie statusu uchodźcy organy administracji państwowej zobowiązane są do ustalenia, czy w przypadku odmowy uznania za uchodźcę zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. Zgodnie z w/w przepisem cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie:

1) mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.;

1a) naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu;

2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu wykonującego decyzję o wydaleniu i od cudzoziemca.

Z przepisu tego wynika, że organ rozpatrujący sprawę ma obowiązek zbadania, czy nie zachodzą okoliczności opisane w art. 97 ust. 1 ustawy, nie ma natomiast obowiązku przeprowadzania odrębnego postępowania wyjaśniającego w tej materii. Organ opiera się w tej kwestii na całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie o nadanie statusu uchodźcy i w przypadku odmowy nadania statusu uchodźcy rozstrzyga, czy zachodzą okoliczności do udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

W ocenie Sądu wbrew stanowisku prezentowanemu przez skarżącą w skardze słusznie orzekające w sprawie organy uznały, że nie wskazała ona przesłanek znalezienia się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożeń wymienionych w art. 97 ust. 1 pkt 1, czy 1 a cytowanej ustawy w związku z postanowieniami Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 1950 r. Strona nie wykazała bowiem, że obawy w zakresie w jej przypadku są uzasadnione i że powrót do kraju pochodzenia istotnie wiązałby się z zagrożeniem. Należy bowiem mieć na uwadze, że zgoda na pobyt tolerowany nie może być traktowana jako konsekwencja ogólnej niestabilności, niedostatków praworządności czy nawet ogólnego poczucia braku bezpieczeństwa w państwie pochodzenia. Aby rozstrzygnięcie było pozytywne materiał dowodowy musi dawać podstawy do twierdzenia, że te generalne zagrożenia przełożą się na indywidualne położenie Cudzoziemki i będą skutkować zagrożeniami, które art. 97 ww. ustawy wymienia. W rozpoznawanej sprawie takie okoliczności nie wykazano. Na gruncie rozpoznawanej sprawy zasadnie organy przyjęły, że w świetle zeznań skarżącej nie było podstaw do udzielenia jej zgody na pobyt tolerowany w oparciu o art. 97 ust. 1 cyt. ustawy (ochrona życia rodzinnego i prywatnego). Udzielenie zgody na pobyt tolerowany nie jest i nie może być metodą legalizowanie pobytu cudzoziemca w Polsce, gdyż jest ściśle powiązane z ochroną międzynarodową i może być rozpatrywane tylko w tym kontekście. Dlatego przepis ten można stosować tylko w powiązaniu z ochroną międzynarodowa, a nie w celu legalizacji pobytu cudzoziemca ze względu na to, że wybrał sobie Polskę jako kraj, w którym chce pozostać, bowiem tu posiada przyjaciół i tu mieszka jej partner. Legalizacji takiego pobytu służą bowiem inne instytucje prawne.

Art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka nie może zatem być postrzegany jako nakładający na państwo generalny obowiązek respektowania wyboru imigranta kraju pobytu, wynikający z faktu nawiązania relacji tworzących życie rodzinne przez cudzoziemców nielegalnie przebywających na terytorium państwa-i nakładający na nie obowiązek legalizacji pobytu takiego cudzoziemca. Przy czym na gruncie rozpoznawanej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia aby w odniesieniu do skarżącej w/w przepis miał zastosowanie. Skarżąca nie wykazała bowiem na czy polegać ma naruszenie jej prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Przy czym jak sama twierdzi, cyt. " w niedalekiej przyszłości , w przypadku mojego pozostania na terytorium Polski, z pewnością rozwinie się tu także moje życie rodzinne." - str. 3 skargi. Uznać należy zatem, iż naruszenie jej praw do życia rodzinnego jest obecnie jedynie hipotetyczne.

Mając na uwadze powyższe Sąd nie podzielił zarzutów skargi, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 7,8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, decyzje w niniejszej sprawie wydane zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów. Czyni to nietrafnymi zarzuty skargi dotyczące naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego, jak również niewłaściwego uzasadnienia decyzji.

Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.