Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 528/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 5,
journal: Dz.U. 2007 nr 192 poz 1378
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a w zw.z  art. 135, art. 134 par. 1,
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 16, art. 3 pkt 2,
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 lipca 2017 r. sprawy ze skargi M. O. reprezentowanej przez opiekuna prawnego I. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Burmistrza P. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., nr [...], Burmistrz P. odmówił I.Ś. przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną M.O. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że jednym z warunków uzyskania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest kryterium dochodowe wynoszące [...] zł na osobę w rodzinie. Organ ustalił, że miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł co oznacza, że ustawowe kryterium dochodowe zostało przekroczone.

Od powyższej decyzji I.Ś. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji odwołująca zarzuciła naruszenie art. 2 pkt 5 i 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zw. z art. 3 pkt 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez zaliczenie do dochodu rodziny skarżącej za [...] r. dochodu jej męża za [...] r., mimo, że strona związek małżeński zawarła z nim dopiero w [...] r. i w konsekwencji błędne przyjęcie, ze dochód rodziny w [...] r. wyniósł [...] zł i przekroczył kwotę kryterium dochodowego wynoszącego [...] zł, co skutkowało nieuprawnioną odmową przyznania świadczenia; naruszenie art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez błędne przyjęcie, że dochód w rodzinie skarżącej przekracza [...] zł i nieprzyznanie świadczenia z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego; naruszenie przepisów postępowania , tj. art. 7, 8, 11, 77 K.p.a. przez niewyjaśnienie i nieustalenie stanu faktycznego w należyty sposób i dokonanie niewłaściwej oceny materiału dowodowego, brak zawarcia przekonywującej analizy stanu faktycznego sprawy i nienależyte jej wyjaśnienie. Strona wskazała, że podstawą ustalenia dochodu rodziny jest ustalenie przeciętnych dochodów członków rodziny uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. dochodów rodziny z [...] r., skoro P.Ś. nie był członkiem rodziny strony w [...] r. jego dochodów nie można zaliczyć do dochodów tej rodziny. Organ nieprawidłowo dokonał ustalenia składu osobowego rodziny w okresie poprzedzającym okres zasiłkowy, z którego dochody są podstawą ustalenia dochodu rodziny uznając, że wchodził do niej mąż strony, w sytuacji, gdy członkiem rodziny stał się on dopiero w [...] r. W konsekwencji organ nieprawidłowo zaliczył dochód uzyskany przez P.Ś. z tytułu sprzedaży w dniu [...] r. mieszkania, w którym przypadł mu udział w [...], który uzyskał na podstawie nabycia spadku po rodzicach. W dniu otrzymania kwoty [...] zł P.Ś. nie był mężem strony, nie zamieszkiwał z nią, nie prowadził wspólnego gospodarstwa domowego, nie posiadał wspólnych dzieci, jego dochody nie mogą być więc uwzględnione w dochodzie rodziny za [...] r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną na podstawie 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) w związku z art. 2 pkt 2, 4, 5, 5a, 11, 12, art. 9 ust. 1-4a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r., poz. 489) oraz art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania I.Ś. od ww. decyzji Burmistrza P., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Kolegium ustaliło, że wnioskiem z dnia [...] r. I.Ś. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na córkę M.O.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia 18. roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia przez nią 25. roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...] zł.

W myśl art. 2 pkt 11 ww. ustawy, osobą uprawnioną jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna.

Jak wynika z dokumentów zgromadzonych przez organ I instancji w aktach sprawy M.O. jest osobą uprawnioną do świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego. Nie przekroczyła ona wieku uprawniającego ją do świadczenia oraz jest uprawniona do alimentów od ojca, na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r., sygn. akt [...], a egzekucja tych świadczeń okazała się bezskuteczna (zaświadczenie z dnia [...] r. o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych).

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Zgodnie z art. 2 pkt 4 i 5 ww. ustawy, "dochód" i "dochód rodziny" to dochód i dochód rodziny, o których mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W myśl natomiast art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochód to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (lit. a); deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (lit. b); inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (lit. c), w tym alimenty na rzecz dzieci (tiret 14. art. 3 ust. 1 lit. c). Dochodem rodziny jest zaś przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Z kolei, dochód członka rodziny, w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (art. 2 pkt 5a ustawy), to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. Okresem świadczeniowym, w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jest okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego.

Według Kolegium, za rodzinę, zgodnie z art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, rozumie się odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25. rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 i 1579 oraz z 2017 r. poz. 60) albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972), a także osobę uprawnioną; do rodziny nie zalicza się:

a) dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego,

b) dziecka pozostającego w związku małżeńskim,

c) (uchylona),

d) rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz.

Jak wynika z akt sprawy rodzina I.Ś. składa się z czterech osób: jej samej, jej męża P. oraz córek M.O. i N.O. Taki skład rodziny strona wskazała w złożonym w dniu [...] r. wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, oświadczając, iż dane te są prawdziwe. W ocenie Kolegium, taki też skład rodziny uwzględnić zobowiązany jest organ rozpoznający sprawę, bezsprzecznie bowiem małżonek rodzica osoby uprawnionej, jak i dzieci są uważani za rodzinę (art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów).

Zdaniem Kolegium, skoro strona pozostaje z P.Ś. w związku małżeńskim, stanowi on jej rodzinę w rozumieniu ustawy. Fakt zawarcia związku małżeńskiego w [...] r. nie pozwala organowi I instancji na nieuwzględnienie męża strony jako członka rodziny, którą przez zawarcie małżeństwa utworzyli małżonkowie, i w konsekwencji pomijanie go przy badaniu wypełnienia przez stronę przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w tym wypełnienia kryterium dochodowego. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w odwołaniu, ustalając skład rodziny należy uwzględniać stan istniejący w chwili składania wniosku o przyznanie świadczenia. Niewątpliwie jednak ustalając dochód rodziny ustalić należy dochody jej członków (art. 2 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), czyli przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. A zatem dla każdego członka rodziny (będącego nim w chwili ubiegania się o świadczenie z funduszu alimentacyjnego) należy ustalić jego przeciętny miesięczny dochód osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. W niniejszej sprawie zachodzi zatem konieczność ustalenia podczas rozpatrywania wniosku dochodów wszystkich członków rodziny I.Ś., które osiągnęli oni w roku [...] r.

W [...] r., tj. w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, członkowie rodziny I.Ś. osiągnęli następujące dochody:

1) I.Ś. dochód w wysokości [...] zł tytułem alimentów na córkę N.O., stanowiący inne dochody niepodlegające opodatkowaniu, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych,

2) I.Ś. dochód w wysokości [...] zł tytułem kwoty otrzymanej na podstawie art. 27f ust.8-10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, stanowiący inne dochody niepodlegające opodatkowaniu, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych,

3) I.Ś. dochód w wysokości [...] zł tytułem stypendium szkolnego na córki N. i M. O., stanowiący inne dochody niepodlegające opodatkowaniu, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych,

4) P.Ś. dochód w wysokości [...] zł z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości ustalony i obliczony zgodnie z zasadami ustalonymi w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, będący wymienionym w tym przepisie przychodem podlegającym opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W ocenie Kolegium, dochód członka rodziny, zgodnie z art. 2 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wyniósł w [...] r. w odniesieniu do I.Ś. [...] zł ([...] zł/12), zaś P.Ś. [...] zł. Dochód rodziny, czyli suma dochodów członków rodziny, wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [...] zł.

Wobec powyższego, zdaniem Kolegium, strona nie kwalifikuje się do uzyskania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na córkę, gdyż dochód miesięczny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczył kwotę kryterium dochodowego, tj. kwotę 725,00 zł.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez I.Ś. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.

Skarżąca wniosła:

1. o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji;

2. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1. Naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 i 77 i 80 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie i nieustalenie stanu faktycznego w sposób należyty, dokonanie niewłaściwej oceny materiału dowodowego, co skutkowało błędnym ustaleniem składu osobowego i dochodu rodziny skarżącej i w konsekwencji wydaniem błędnej decyzji na podstawie niewłaściwie ustalonego stanu faktycznego;

- art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji, gdy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. organ II instancji w okolicznościach niniejszej sprawy winien uchylić zaskarżoną decyzję w całości oraz orzec co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

2. Naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 2 pkt 5 i 5a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z art. 3 pkt 2 i 2 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez zaliczenie do dochodu rodziny skarżącej za rok [...] r. dochodu jej męża za [...] rok mimo, iż skarżąca zawarła z nim związek małżeński dopiero w [...] r., co skutkowało nieuprawnioną odmową przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną;

- art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez błędne przyjęcie, że dochód w rodzinie skarżącej w przeliczeniu na osobę przekracza 725 zł i w konsekwencji uznanie, że skarżącej nie przysługuje świadczenie alimentacyjne z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

Organ II instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, nie wyjaśniając i nie ustalając stanu faktycznego w sposób należyty, a także dokonał niewłaściwej oceny materiału dowodowego, co skutkowało błędnym ustaleniem składu osobowego i dochodu rodziny skarżącej i w konsekwencji spowodowało wydanie nieprawidłowej decyzji o odmowie przyznania świadczenia na rzecz skarżącej.

Skarżąca wskazała, że organ naruszył również art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji, gdy winien był uchylić zaskarżoną decyzję w całości oraz orzec co do istoty sprawy, poprzez przyznanie skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W ocenie skarżącej, organ II instancji, powielając argumentację organu I instancji dopuścił się naruszenia art. 2 pkt 5 i 5a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z art. 3 pkt 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez zaliczenie do dochodu rodziny skarżącej za rok [...] r. dochodu jej męża za [...] rok mimo, iż skarżąca zawarła z nim związek małżeński dopiero w [...] r.

Skarżąca I.Ś. zawarła związek małżeński z P.Ś. w dniu [...] r. Organ całkowicie pominął powyższą okoliczność. Dochód w kwocie [...] zł stanowił dochód męża skarżącej P.Ś., uzyskany ze sprzedaży w dniu [...] r. mieszkania, w którym przypadał mu udział w [...], który uzyskał na podstawie nabycia spadku po rodzicach zmarłych w dniach [...] r. W [...] roku, kiedy P.Ś. otrzymał kwotę [...] zł, nie był małżonkiem wnioskodawczyni. Nadto należy dodać, że w [...] r. nie mieszkali oni ze sobą, nie posiadają wspólnych dzieci i nie prowadzili wspólnego gospodarstwa domowego. Zamieszkali ze sobą dopiero w [...] r., po zawarciu związku małżeńskiego. Mąż skarżącej uzyskał dochód, w [...] r, w czasie kiedy nie był ani członkiem jej rodziny ani w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.

W związku z powyższym niedopuszczalne jest zaliczenie dochodu uzyskanego przez P.Ś. uzyskanego w okresie, kiedy nie był jeszcze członkiem rodziny do jej dochodu. Skarżąca na poparcie swojego stanowiska przywołała wyroki sądów administracyjnych z dnia 16 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 302/14; z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 598/10; 18 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 63/06; z dnia 8 marca 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 110/06.

Skarżąca dodała także, że dochód uzyskany przez męża skarżącej P.Ś. ze sprzedaży jego udziału w mieszkaniu nabytym przez dziedziczenie stanowił, zgodnie z art. 33 ust. 1, 2 i 10 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jego majątek osobisty i nie był wydatkowany na zaspokajanie potrzeb rodziny obecnie tworzonej ze skarżącą, więc i z tego względu dochód ten nie może być doliczony do dochodu rodziny skarżącej za [...] rok.

Nie jest możliwe zaakceptowanie dokonanej przez organy obu instancji interpretacji art. 3 pkt. 2 i 2a u.ś.r. oraz art. 2 pkt 5 i 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, która w konsekwencji pozwalałaby na uwzględnienie w dochodzie rodziny uzyskanym w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, dochodu osoby, która w owym roku nie była członkiem rodziny skarżącej. Organ II instancji przeprowadził błędną wykładnię wskazanych przepisów, odczytując je w sposób literalny, co stoi w sprzeczności z ich znaczeniem i celem, a przede wszystkim z celem wskazanych ustaw.

Zdaniem skarżącej, można jednoznacznie stwierdzić, że w roku kalendarzowym [...], poprzedzającym okres zasiłkowy, mąż skarżącej nie mógł być członkiem jej rodziny, w związku z czym niedopuszczalne jest uwzględnienie w dochodzie rodziny uzyskanym w roku [...] - poprzedzającym okres zasiłkowy, dochodu P.Ś., który w owym roku nie był członkiem rodziny skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).

Na wstępie należy wyjaśnić, iż przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego stanowi jedynie formę pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów, lecz nie przenosi obowiązku alimentacyjnego na państwo. W dalszym ciągu obowiązek ten ciąży na rodzicach, a także innych osobach określonych przez przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, które ponoszą główną odpowiedzialność za zabezpieczenie w ramach swych możliwości, także finansowych, warunków życia niezbędnych do rozwoju dziecka. Wsparcie państwa ma zatem jedynie charakter pomocniczy, a środki przeznaczane na ten cel są ograniczone. W związku tym ustawodawca jest uprawniony do określenia specyficznych warunków, jakie należy spełnić, aby taką pomoc uzyskać. W ramach swoich uprawnień ustawodawca może zatem zarówno tworzyć odrębne definicje ustawowe (np. definicje "rodziny"), określać sposób ustalania dochodu rodziny, ograniczać kwotę przyznawanych świadczeń, a także ustalać inne wymogi.

Przez pojęcie "rodzina" ustawodawca rozumie, zgodnie z treścią art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych "odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko".

W rozpatrywanej sprawie organy orzekające w oparciu o powołaną regulację prawną uznały, że w skład rodziny skarżącej wchodzi: wnioskodawczyni, jej mąż oraz dzieci wnioskodawczyni.

Taki skład rodziny istnieje jednak dopiero od [...] r., gdyż w tym dniu wnioskodawczyni zawarła z P.Ś. związek małżeński. Organy uznały, że skoro we wniosku o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego mąż wnioskodawczyni został wymieniony w składzie rodziny, rozpatrując ten wniosek i biorąc pod uwagę dochód rodziny z roku poprzedzającego okres świadczeniowy, tj. z roku [...]., przy obliczaniu wysokości tego dochodu należy uwzględnić także dochód P.Ś.

Z takim stanowiskiem nie zgodziła się skarżąca i stanowiska tego nie podziela także sąd.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że P.Ś. do daty zawarcia związku małżeńskiego nie był członkiem rodziny skarżącej. Oznacza to, że zarówno uzyskane przez niego dochody, jak i jego wydatki, nie musiały pozostawać w związku z obecną rodziną i nie miały wpływu na jej status materialny. Bezsprzecznie okoliczność zmiany składu rodziny jest okolicznością mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż przyznanie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest uzależnione od dochodu rodziny, a pośrednio także od jej składu. Świadczenie przysługuje bowiem, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł.

Dla oceny prawidłowości wydanych decyzji podstawowe znaczenie ma rozumienie pojęcia "dochodu rodziny". Dochodem rodziny zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 2 pkt 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jest zgodnie z art. 3 pkt 2 o świadczeniach rodzinnych, przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Przepisy te nakazują do ustalenia stanu faktycznego sprawy stosować stan przeszły, gdyż prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się w oparciu o dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W ocenie sądu, przepisu tego nie można jednak stosować automatycznie. Różne bowiem sytuacje życiowe powodują konieczność modyfikacji sposobu ustalania dochodu, jak przykładowo utrata, czy uzyskanie dochodu. Niektóre z najczęściej spotykanych sytuacji ustawodawca przewidział i uregulował w ustawie, natomiast inne sytuacje wymagają szerokiego spojrzenia na dany stan faktyczny i zastosowania wykładni systemowej oraz celowościowej mającej na względzie cel ustawy o świadczeniach rodzinnych, mieszczącej się w systemie przepisów z zakresu wsparcia społecznego, a więc z istoty swej skierowanych do osób i do rodzin, wymagających pomocy i socjalnej ochrony.

Skład rodziny skarżącej uległ zmianie od dnia [...] r., tj. od dnia zawarcia przez skarżącą związku małżeńskiego i z tym momentem rodzina skarżącej powiększyła się o jedną osobę. Zatem w roku kalendarzowym [...], poprzedzającym okres zasiłkowy, mąż skarżącej nie był członkiem jej rodziny.

W takiej sytuacji nie można przyjąć przedstawionej przez organy interpretacji art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która w konsekwencji, pozwalałaby na uwzględnienie w dochodzie rodziny uzyskanym w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, dochodu osoby, która w tym roku nie była członkiem rodziny skarżącej. Skoro bezspornym jest, że w niniejszej sprawie dochodem uwzględnianym przy ustalaniu prawa do świadczeń był dochód uzyskany w roku [...]., to przedmiotem analizy organów winien być przeciętny dochód uzyskany wyłącznie przez osoby będące członkami rodziny skarżącej w tym właśnie roku. Skoro mąż skarżącej w tym roku nie należał do rodziny skarżącej, to bezpodstawne było zaliczenie jego dochodów do dochodów rodziny skarżącej.

Skład sądu orzekający w niniejszej sprawie w całej rozciągłości popiera stanowisko zaprezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia sygn. akt II SA/Łd 302/14 (dostępny w internecie): "Oczywiście zmiany osobowe w składzie rodziny będą miały odbicie w dochodzie rodziny, ale tylko wówczas gdy nastąpią w ciągu roku kalendarzowego poprzedzającego okres świadczeniowy i tylko proporcjonalne do okresu, w jakim dochody nowych członków rodziny będą wpływały na sytuację dochodową rodziny".

Mając na uwadze powyższe sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 2 pkt 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę sądu.