Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1206/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-06-20 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 234 § 1, art. 245 § 1, art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2, art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Firmy "A" Sp. z o. o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o prawo pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W przedmiotowej sprawie strona skarżąca złożyła wniosek o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten uzasadniono tym, że spółka w praktyce od [...] r. nie prowadzi działalności gospodarczej, tym samym nie osiąga dochodów. Z danych zawartych w urzędowym formularzu wynika, że wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi [...] zł, natomiast w pozycji wartości zysku za ostatni rok obrotowy wg bilansu wynosi [...] zł. We wniosku zawarto oświadczenie, że spółka posiada dwa rachunki bankowe, jednak nie ma na nich żadnych środków finansowych. Z rachunku zysków i strat za rok [...] wynika, że spółka zakończyła rok obrotowy zyskiem netto w kwocie [...] zł, natomiast w roku poprzednim stratą w kwocie [...] zł.

Strona skarżąca została wezwana o przedłożenie dokumentacji obrazującej stan finansowy spółki w ostatnich sześciu miesiącach (przed pierwotnym rozpoznaniem wniosku o prawo pomocy).

W odpowiedzi na to wezwanie spółka przedłożyła oświadczenie, w którym stwierdzono, że spółka nie posiada obecnie wymaganych dokumentów, ponieważ zostały one zabezpieczone przez Policję. Przedłożono między innymi kserokopię postanowienia o przeszukaniu, protokołu przeszukania oraz skierowanie do szpitala psychiatrycznego.

Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2008 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że rozpoznając wniosek o prawo pomocy trzeba dokonać analizy materiału przedstawionego przez wnioskodawcę, wskazującego na to, że nie ma dostatecznych środków na poniesienia pełnych kosztów postępowania. Spółka w przedmiotowej sprawie nie dokonała niczego, aby przeprowadzenie takiej analizy było w ogóle możliwe. Dokumentacja nadesłana przez spółkę na wezwanie referendarza (wezwanie z września 2007 r.) w ogóle nie obrazowała rzeczywistej kondycji finansowej spółki.

Ponadto strona nie przedłożyła na wezwanie referendarza sądowego żadnych dowodów źródłowych, mogących ustalić jej rzeczywisty stan majątkowy, jak również jej możliwości płatnicze.

Sygn. akt III SA/Gl 1206/07

Od tego postanowienia pełnomocnik procesowy skarżącej spółki wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu podniósł, że wnioskodawca nie przedłożył wszystkich żądanych dokumentów, ponieważ zostały one przecież zabezpieczone przez Prokuraturę. Spółka przedłożyła postanowienia, z których wynika, że dokumenty te w większości zostały zabezpieczone przez organy ścigania. Funkcjonariusze Policji dokonując zabezpieczenia "nie weryfikowali jakie dokumenty zabierają, tylko zabezpieczali dokumenty segregatorami, co było sprzeczne z postanowieniem Prokuratury". Ponadto Prezes Zarządu Spółki został tymczasowo aresztowany i nie mógł w tej sytuacji podjąć stosownych kroków w celu odzyskania wszystkich dokumentów.

Ponadto w chwili tymczasowego aresztowania Prezesa spółki majątek spółki został zajęty przez jej wierzycieli. W efekcie spółka nie posiada aktualnie żadnych środków finansowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do art. 243 § 1 i art. 245 § 1 P.p.s.a. na wniosek strony może być przyznane jej prawo pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym.

W zakresie całkowitym przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, winno nastąpić wówczas, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast częściowe przyznanie prawa pomocy następuje w przypadku, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.).

Sygn. akt III SA/Gl 1206/07

Pojęcie "wykazania" należy rozumieć jako udowodnienie, przedstawienie w sposób przekonywujący, pokazany, unaoczniony. Tym samym inicjatywa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy.

W przedmiotowej sprawie skarżąca nie przedstawiła stosownego materiału dowodowego, zarówno na etapie postępowania referendarskiego (wezwanie referendarza sądowego z września 2007 r.), jak również na etapie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego.

W sprzeciwie pełnomocnik procesowy spółki potwierdza, że skarżąca spółka nie przedstawiła stosownego i odpowiedniego materiału dowodowego wskazującego na jej trudną sytuację majątkową. Adwokat daje jednak w sprzeciwie wyraźnie do zrozumienia, że ten brak aktywności strony jest zrozumiały, oczywisty i jednocześnie niezawiniony przez stronę. W sprawie zaszły takie okoliczności faktyczne, które spowodowały, że strona nie była w stanie wywiązać się z nałożonego na nią obowiązku. Zdaniem pełnomocnika nie miała obiektywnie możliwości dotarcia do stosownych dokumentów. W podsumowaniu sprzeciwu adwokat wnosi o "uchylenie zaskarżonego postanowienia", implikując przyznanie skarżącej spółce prawa pomocy.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że prawo pomocy jest instytucją prawną czyniącą wyjątek od generalnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Przesłanką przyznania prawa pomocy jest wykazanie, że dany podmiot nie ma żadnych (dostatecznych) środków na poniesienie jakichkolwiek (pełnych) kosztów postępowania.

Należy stanowczo podkreślić, że chodzi tutaj o wykazanie pewnego obiektywnie istniejącego stanu faktycznego. Podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien taki obiektywny stan finansowy wykazać. Przepisy normujące postępowanie w zakresie prawa pomocy (w szczególności art. 252 i 255 P.p.s.a.) ustanawiają obowiązek współdziałania strony z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu wyjaśnienia rzeczywistego stanu majątkowego strony oraz jej możliwości płatniczych. Brak tej współpracy w realiach konkretnej sprawy musi pociągnąć negatywne konsekwencje dla strony.

Sygn. akt III SA/Gl 1206/07

Uwzględniając argumenty zawarte przez pełnomocnika strony w uzasadnieniu sprzeciwu należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała jednak swojego obiektywnie trudnego stanu majątkowego skutkującego tym, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niezależnie od stanu faktycznego przedmiotowej sprawy strona nie wykazała występowania po jej stronie przesłanki skutkującej przyznaniem jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W instytucji prawa pomocy nie jest istotne wykazywanie kwestii winy lub jej braku odnośnie przedłożenia odpowiedniego materiału dowodowego (tak, jak ma to miejsce przy wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej). Stan taki ma być wykazany w ten sposób, aby Sąd mógł merytorycznie rozpoznać wniosek o prawo pomocy i ustosunkować się do niego wydając stosowne orzeczenie.

Element zawinienia (bądź jego braku) jest natomiast istotny w przypadku instytucji prawnej przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. W tym przypadku niezależnie od podania obiektywnych faktów wskazujących na przyczynę uchybienia terminu, kluczowe znaczenie ma jednak uprawdopodobnienie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Wydając orzeczenie w tym zakresie Sąd uzależnia swoje rozstrzygniecie od tego czy strona uprawdopodobniła zaistnienie w konkretnym przypadku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.

Na marginesie należy zaznaczyć, że strona – a także jej pełnomocnik – przyjęli tok rozumowania wskazujący na to, że wszelkie dokumenty, które mogłyby wskazać na rzeczywisty stan majątkowy i finansowy spółki znajdowały się tylko i wyłącznie wśród akt i segregatorów w całości zabezpieczonych przez Policję. Nie można jednak stwierdzić, że jedynie wśród tych materiałów znajdowały się dokumenty obrazujące aktualny stan majątkowy i finansowy spółki. W rzeczywistości spółka jednak miała możliwość przedstawienia innych dokumentów, poza tymi, które znajdowały się wśród zabezpieczonego materiału dowodowego. Spółka nie podjęła jednak żadnych działań prowadzących do wykazania, że została spełniona w jej przypadku przesłanka określona w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł na podstawie powołanego wyżej przepisu – jak w sentencji postanowienia.