Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1017/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3 i inne (do daty ogłoszenia tekstu jednolitego z 2004r)
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 138 par. 1 pkt 3 i inne
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Aldona Gąsecka –Duda (spr) Sędziowie WSA Krystyna Daniel WSA Barbara Pasternak Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008r . sprawy ze skargi [...] S.A. w P. na decyzję Wojewody z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...].1993r. znak [...], na podstawie art. 69 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, § 3, § 6 i § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.07.1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości oraz art. 104 k.p.a. - odmówiono zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], obręb [...], położoną w [...] przy ul. [...], na rzecz : Z. K., A. K., M. H., S. B., G. W. P., D. P., K. P., H. W., J. P., M. P. uznające, że przedmiotowa działka, na której znajduje się funkcjonująca stacja paliw z wszelkimi urządzeniami, tj. parkingiem, placem manewrowym, zbiornikami na paliwo i dystrybutorami została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnieśli w terminie : J. B. , Z. K., A. K., M. H., S. B., G. W. P., K. P., D. P., H. W., J. P. oraz M. P. - zarzucając, że celu wywłaszczenia dotąd nie zrealizowano i nie jest to możliwe, bowiem przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie przeznaczonym w miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego pod zieleń parkową.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją Wojewody [...] z dnia [...].1994r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 69 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu - utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując w szczególności, że w świetle wyników przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego przedmiotowej nieruchomości nie można uznać za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Prawidłowość decyzji organu odwoławczego została zakwestionowana w terminie w trybie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie przez Z. K., M. H. oraz A. K., które domagając się zmiany zaskarżonej decyzji i orzeczenia o zwrocie nieruchomości, względnie - jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia zarzucały, że decyzja wywłaszczeniowa z [...].1962r. była bezprawna jako wydana z naruszeniem przepisów ustawy o wywłaszczeniu nieruchomości z 1958 roku. Orzeczono bowiem o wywłaszczeniu, pomimo łączącej strony umowy dzierżawy nieruchomości. Skarżące zarzucały też, że celu wywłaszczenia nie zrealizowano bowiem przebudowa stacji benzynowej ograniczyła się do wykonania chodnika, cokołu i jednego zbiornika, zaś jego realizacja obecnie nie jest możliwa w świetle zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Obie zapadłe w sprawie decyzje zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 26.01.1995r. sygn. akt SA/Kr 409/94.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że poczynione dotychczas ustalenia organów administracji publicznej nie są wystarczające w zakresie braku wystąpienia przesłanki zbędności nieruchomości na cel jej wywłaszczenia. W szczególności zwrócono uwagę, że celem wywłaszczenia była rozbudowa stacji benzynowej, nie zaś jej budowa od podstaw, ponieważ stacja taka w chwili wywłaszczania istniała już funkcjonowała, zatem aby prawidłowo rozstrzygnąć o żądaniu zwrotu nieruchomości konieczne jest ustalenie - na czym miała polegać rozbudowa, jaki był zamierzony zakres tych robót i czy cel ten w ogóle został zrealizowany. Przy ustalaniu celu mającego uzasadniać wywłaszczenie należy poszukiwać dowodów również z urzędu. O ile w wyniku przeprowadzonych dowodów potwierdzona zostanie teza, że na wywłaszczonym obiekcie wykonano jedynie drobne roboty, związane z bieżącym utrzymywaniem nieruchomości, to wówczas mogłyby zaistnieć podstawy do przyjęcia, że nieruchomość stała się zbędna na cel, określony w decyzji o wywłaszczeniu. Znaczny bowiem upływ czasu od momentu wywłaszczenia przy jednoczesnym odroczeniu, czy zaniechaniu zamierzonej inwestycji zgodnie z orzecznictwem jest równoznaczny z jej zbędnością na cel wywłaszczenia.

Rozpatrując ponownie sprawę, decyzją Starosty [...] z dnia [...].2001 r. znak [...] orzeczono o zwrocie nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], obr. [...] w [...], w określonych udziałach na rzecz : J. P., M. P., H. W. , K. P. , G. P., D. P., Z. K., A. K., M. H., K. B., J. B., S. B., S. B., A. B., W. B., A. M., M. S., N. P. , a także ustalono wysokości ich zobowiązań co do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 136 - 140 i 142 ustawy z dnia 21.09.1997r. o gospodarce nieruchomościami, wskazując w uzasadnieniu, że na przedmiotowej nieruchomości nie zrealizowano celu, który miał uzasadniać pozbawienie poprzedników prawnych wnioskodawców jej własności oraz uznając, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Od powyższej decyzji odwołanie w terminie złożył [...] Koncern Naftowy S.A. w [...], zarzucając, że zamierzone prace inwestycyjne zostały zrealizowane, a także polemizując z innymi ustaleniami poczynionymi przez organ pierwszej instancji.

Decyzją Wojewody [...] z dnia [...].2002r. znak [...], po rozpoznaniu odwołania [...] Koncernu Naftowego S.A. w [...], na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 2 k.p.a. - uchylono zaskarżoną decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Orzekając w ten sposób podano, że Starosta [...] słusznie przyjął iż nieruchomość stała się zbędna na cel, określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Uznano jednakże, że wyliczenie zwaloryzowanej kwoty odszkodowania, którą strony winny zwrócić nie zostało w operacie szacunkowym ustalone zgodnie z art. 140 ust. 1 tej, wobec czego konieczne jest uzupełnienie postępowania wyjaśniającego i sporządzenie nowego operatu.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją Starosty [...] z dnia [...].2003r. znak [...], na podstawie art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 136 - 140 i 142 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 46, póz. 543 ) - orzeczono o zwrocie nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], obr. [...] w [...], w określonych udziałach na rzecz : J. P. , M. P., H. W. , K. P., G. P., D. P., Z. K., A. K. M. H., K. B., J. B., S. B., S. B., A. B., W. B., A. M., M. S., N. P. w określonej części ułamkowej własności całej nieruchomości, a także zobowiązano te osoby do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kwoty [...] zł, podając proporcjonalnie do udziałów w nieruchomości wysokość należność przypadającej od każdego z wyżej wymienionych , określając sposób ich uiszczenia , skutki zwłoki oraz sposób zabezpieczenia roszczenia Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu decyzji podano, że celem wywłaszczenia stosownie do decyzji Urzędu Spraw Wewnętrznych [...] w [...] z dnia [...] 1962r. Nr [...], utrzymanej w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...].1963r. Nr [...], była rozbudowa stacji benzynowej, zgodnie z zaświadczeniem Nr [...] Wydziału Architektoniczno-Budowlanego PMRN w [...]. Powołując dalej art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyjaśniono ze wskazaniem konkretnych ustaleń, że przeprowadzone postępowanie prowadzi do wniosku iż w sprawie zaistniały obie przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z art. 136 ustawy, w szczególności, że nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia. Celem decyzji wywłaszczeniowej było w istocie usankcjonowanie istniejącego już stanu prawnego, tj. przejęcie na rzecz Skarbu Państwa przy okazji realizacji polegającej na przebudowie ul. [...] w [...] nieruchomości z istniejącą od 1935r. stacją benzynową, w szczególności z uwagi na nakłady poniesione przez [...] Przedsiębiorstwo [...] Naftowymi[...]" w [...], w związku z przebudową tej ulicy. W uzasadnieniu przedstawiono także sposób obliczenia kwoty, jaką adresaci decyzji winni zwrócić na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o sporządzony operat szacunkowy.

Od powyższej decyzji odwołanie w terminie złożył [...] Koncern Naftowy S.A. w [...], który domagał się jej zmiany poprzez oddalenie wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości, ewentualnie - o uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Skarżący zarzucał, że [...]P[...] "[...]" w [...] miało podstawy prawne do dokonywania nakładów i realizowania celu wywłaszczenia, ponieważ posiadało ostateczną decyzję w tym przedmiocie. Powołując się na zgromadzone przez organ pierwszej instancji dokumenty dotyczące zakresu robót w okresie od [...] 1962r. do [...] 1963r. skarżący podnosił iż zostało wykazane, że w terminie siedmiu lat od daty uprawomocnienia się decyzji wywłaszczeniowej rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia i cel ten został zrealizowany. Skarżący zarzucał, że dokonując ustaleń w przedmiocie zakresu rozbudowy stacji benzynowej Starosta [...] błędnie oparł się na definicji budowy przyjętej przez aktualnie obowiązujące prawo budowlane, akcentując iż nie można odmówić mocy dowodowej dokumentom specyfikującym zakres rozbudowy, które zostały przedłożone do akt

sprawy jeszcze przez [...] Koncern Naftowy S.A. w [...] zarzucał ponadto, że organ pierwszej instancji oceniając zebrane dowody pominął przedstawione przez niego dokumenty, a swoje rozstrzygnięcie oparł na Projekcie Technicznym [...] Biura Projektów Budownictwa Przemysłowego z [...]1960r., który dotyczy przebudowy ul. [...]. Taka ocena materiału dowodowego jest błędna i nielogiczna, nie można bowiem planu przebudowy ul. [...] uznać za podstawę ustalenia zakresu rozbudowy stacji [...]PN o którym mowa w decyzji wywłaszczeniowej, w oderwaniu od udokumentowanego stanu faktycznego zakresu wykonanej rozbudowy. Skarżący przedstawił również szczegółowe zarzuty dotyczące operatu szacunkowego, który wykonano dla potrzeb niniejszego postępowania.

Decyzją Wojewody [...] z dnia [...].2004r. znak [...] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 46, póz. 543) oraz art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.- umorzono postępowanie odwoławcze.

Przedstawiając szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania, w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano na następujące okoliczności.

Przepis art. 127 § 1 k.p.a. przyznaje uprawnienie do złożenia odwołania wyłącznie stronie w rozumieniu art. 28 k.p.a., a więc osobie, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub, która żąda od organu czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z utrwalonymi w tej materii poglądami doktryny postępowania administracyjnego, uprawnienie do złożenia odwołania przysługuje także podmiotowi, niebędącemu stroną, którego interes prawny w obaleniu decyzji pierwszej instancji wynika z przekonania podmiotu, że dotyczy ona jego praw i obowiązków. Twierdzenie takie poddawane jest jednak weryfikacji przez organ odwoławczy na podstawie dowodów zebranych przez organ pierwszej instancji z ich ewentualnym uzupełnieniem. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa (tak w uchwale 7 składu sędziów NSA z dnia 5.07.1999r. OPS 16/98 ). Określony w art. 28 k.p.a. interes prawny, ma charakter materialnoprawny, czyli jest oparty na normach administracyjnego prawa materialnego. Oznacza to, że musi istnieć norma prawa materialnego, przewidująca możliwość wydania decyzji w postępowaniu administracyjnym w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ukształtowanej w nim konstrukcji sprawy administracyjnej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, stroną tego postępowania jest poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobiercy oraz aktualny w momencie orzekania o zwrocie nieruchomości jej właściciel, a także - jak wynika z poglądów orzecznictwa i doktryny - użytkownik wieczysty, zarządca nieruchomości, użytkownik, najemca, dzierżawca oraz osoba, korzystająca z nieruchomości na podstawie umowy użyczenia.

Biorąc pod uwagę podniesione wyżej okoliczności przeprowadzono postępowanie wyjaśniające zmierzające do zbadania, czy odwołujący się [...] Koncern Naftowy S.A. w [...] jest strona przedmiotowego postępowania, oraz czy może skutecznie składać odwołanie od wydanej w sprawie decyzji organu pierwszej instancji. W tym zakresie po dokonaniu szczegółowej analizy zgromadzonego dotąd materiału dowodowego stwierdzono, że żaden ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów nie potwierdza tej okoliczności.

Z odpisu księgi wieczystej nr [...] wynika bowiem, że działka o nr [...] obr. [...][...] stanowi własność Skarbu Państwa i nie jest obciążona żadnymi prawami rzeczowymi lub obligacyjnymi na rzecz osób trzecich. Skarżący wezwana o wykazanie, jaki tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości posiada, powołała się na dotychczas niezałatwiony wniosek swojego poprzednika prawnego -[...]Produktów Naftowych [...]PN, o przekazanie spornej nieruchomości w użytkowanie wieczyste. W dalszym toku postępowania skarżący swój interes prawny wywodził z faktu samoistnego posiadania przedmiotowej nieruchomości. W sprawie ustalono dodatkowo, że na wniosek [...] Produktów Naftowych [...] PN w [...] -Okręgowej Dyrekcji [...] PN w [...] wszczęte zostało postępowanie mające na celu stwierdzenie nabycia przez wnioskodawcę przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa, w trybie art. 2 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 29.09.1990r. o zmianie ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami. Decyzją z dnia [...].2004r. znak [...], Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...]1990r. użytkowania wieczystego działki nr [...] obr. [...][...] na rzecz [...] Produktów Naftowych [...]PN w [...] - Okręgowej Dyrekcji [...]PN w [...]. Taka decyzja zapadła wobec ustalenia, że wnioskodawcy w dniu [...]1990r. nie przysługiwało prawo zarządu do działki nr [...] obr. [...][...]. Wskutek niezaskarżenia rozstrzygnięcie stało się ostateczne z dniem [...].2004. Z powyższego wynika, że poprzednik prawny odwołującego się, tj. [...] Produktów Naftowych [...]PN, nie nabył prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] obr. [...][...]. Tym samym, prawem tym nie legitymuje się w chwili obecnej również składający odwołanie [...] Koncern Naftowy S.A. Podobnie przedstawia się kwestia zgłoszonego przez [...] Produktów Naftowych [...]N, do Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] roszczenia o przekazanie temu podmiotowi działki nr [...] obr. [...][...] w użytkowanie wieczyste. Jak wynika bowiem z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego postępowanie to zostało zakończone stosownym rozstrzygnięciem Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...].1994r. znak pod nr [...], które co prawda nie przybrało prawidłowej formy decyzji administracyjnej, posiada jednakże cztery podstawowe elementy pozwalające na przypisanie temu rozstrzygnięciu cech decyzji. Elementami tymi są : 1) oznaczenie organu, od którego pochodzi rozstrzygnięcie - którym jest Kierownik Urzędu Rejonowego w [...]; 2) wskazanie podmiotu, do którego jest adresowane - gdzie podano pełnomocnika wnioskodawcy Firmę Konsultingową "[...] " w [...]; 3) rozstrzygnięcie - polega na wskazaniu, że przedmiotowa nieruchomość kwalifikuje się do uwłaszczenia w trybie art. 2 ustawy z dnia 29.09.1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a tym samym negatywnie oceniono zgłoszone roszczenie a art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Uwzględniając powyższe uznano, że w rozpatrywanej sprawie uprawnienie [...] Koncernu Naftowego [...] S.A. w [...] do złożenia odwołania wynika wyłącznie z okoliczności, że Starosta [...] skierował zaskarżoną decyzję do tego podmiotu jak do strony postępowania. Tymczasem w świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. art. 136 ust. 3 i art. 138, stronie skarżącej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Reasumując, z wpisów w księdze wieczystej nr [...] wynika, że działka o nr [...] obr. [...][...] stanowi własność Skarbu Państwa i nie jest obciążona żadnymi prawami rzeczowym lub obligacyjnymi na rzecz osób trzecich. Zarówno postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia przez ówczesną

[...] Produktów Naftowych [...]PN w [...] - Okręgową Dyrekcję [...]PN w [...] z mocy prawa użytkowania wieczystego spornej działki, jak i postępowanie mające na celu przekazanie temu podmiotowi przedmiotowej działki w użytkowanie wieczyste zakończyły się dla skarżącej Spółki negatywnymi rozstrzygnięciami. W chwili obecnej nie toczy się więc postępowanie administracyjne, w celu realizacji ewentualnych roszczeń odwołującego w stosunku do przedmiotowej działki, którego wynik byłby determinowany rozstrzygnięciem w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a w konsekwencji zobowiązywał organy administracji publicznej do zapewnienia [...] Koncernowi Naftowemu S.A. w [...] udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze strony postępowania. Należy zatem przyjąć, że stronie skarżącej nie przysługują uprawnienia o charakterze prawnorzeczowym lub obligacyjnym w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, które w świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. art. 136 ust. 3 i art. 138 w związku z art. 28 kpa byłyby potwierdzeniem istnienia tytułu prawnego do nieruchomości, a tym samym potwierdzeniem posiadania przymiotu strony w niniejszym postępowaniu. Przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, nie uzasadnia również okoliczność skierowania decyzji organu pierwszej instancji do skarżącej Spółki, ani też fakt, że zwracana nieruchomość pozostaje w jej posiadaniu.

Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...].2004r. znak [...],[...] Koncern Naftowy S.A. z siedzibą w [...] domagał się jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania, zarzucając naruszenia art. 107 kpa oraz sprzeczności ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego.

Skarżący podnosił, że [...]Produktów [...][...]PN w [...] -Okręgowa Dyrekcja w [...] występowała do organów administracji publicznej o przekazanie spornej nieruchomości w użytkowanie wieczyste, a także o stwierdzenie iż nabyła je z mocy prawa. Decyzja Wojewody [...], odmawiająca takiego stwierdzenia, nie została zaskarżona z powodu braku możliwości udokumentowania prawa zarządu. Skarżący oczekiwał natomiast rozstrzygnięcia wniosku o przekazanie przedmiotowej działki w użytkowanie wieczyste, wywodząc swoje uprawnienia z faktu samoistnego jej posiadania od 1961 r. do chwili obecnej. W sprawie niniejszej Wojewoda [...] błędnie i bezpodstawnie przyjął, że pismo Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...].1995r. stanowi decyzję administracyjną. Skarżący powoływał w tym zakresie treść art. 107 § 1 k.p.a. wskazując, że przedmiotowe pismo jest adresowane do firmy konsultingowej, a nie do strony postępowania, nie stanowi przejawu woli organu, stąd nie można go uznać za decyzję administracyjną. Ponadto pismo nie zawiera uzasadnienia prawnego i faktycznego. Oznacza to, że postępowanie administracyjne w przedmiocie oddania spornej działki w użytkowanie wieczyste nie zostało dotąd zakończone, a [...] Koncern Naftowy [...] S.A. w [...] jako następca prawny [...]PN S.A. w [...] ma interes prawny w rozstrzygnięciu o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości na rzecz byłych właścicieli.

Skarżący wskazywał ponadto, że Starostwo Powiatowe w [...], a także Wojewoda [...] w poprzednich decyzjach nie kwestionowali jego interesu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, póz. 1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami oraz powołana podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy ( art. 135 p.p.s.a. ) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Fakt uprzedniego wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyroku z dnia 26.01.1995r. sygn. akt SA/Kr 409/94 ma między innymi ten skutek, że dokonywana obecnie kontrola dotyczy decyzji podjętych po tej dacie. Co do zasady winna ona nastąpić z uwzględnieniem wiążącego charakteru oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu tego orzeczenia ( art. 153 p.p.s.a. oraz art. 30 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11.05.1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz. U. Nr 74, póz. 368 z późn. zm., uchylonej z dniem 1.01.2004r.), z tym zastrzeżeniem, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje iż pogląd sądu stanie się nieaktualny ( por. wyr. NSA z dnia 22 września 1999 r, l SA 2019/98 , ONSA2000, nr 3, póz. 129). Podobny skutek mogą wywołać istotne zmiany stanu faktycznego. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa materialnego i procedury oraz sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu eliminację błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia dostrzeżonych wadliwości, przy czym wskazania te nie mogą z góry narzucać sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia sprawy.

W tym kontekście należy zauważyć, że w uzasadnieniu wydanego uprzednio w niniejszej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyroku z dnia 26.01.1995r. sygn. akt SA/Kr 409/94 nie zawarto wiążącej oceny prawnej dotyczącej kwestii stron postępowania oraz wynikających z niej w tym zakresie wskazań co do dalszego toku postępowania. Stan faktyczny uległ zmianie o tyle, że po wydaniu powyższego wyroku ostateczną decyzją z dnia [...].2004r. znak [...], Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...]1990r. użytkowania wieczystego działki nr [...]obr. [...][...]na rzecz [...] Produktów Naftowych "[...]PN " w [...] - Okręgowej Dyrekcji [...]PN w [...], będącej poprzednikiem prawnym skarżącego.

Przedmiotem obecnie dokonywanej kontroli nie są objęte kwestie materialnoprawne dotyczące zasadności rozstrzygnięcia o zwrocie na rzecz wnioskodawców nieruchomości położonej w [...]stanowiącej działkę nr [...]. Powyższe wynika z charakteru decyzji Wojewody [...] z dnia [...].2004r. znak [...], którą na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 46, póz. 543z późn zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 3 kpa umorzono postępowanie odwoławcze. W doktrynie wskazuje się trafnie, że postępowanie odwoławcze może zakończyć się decyzją o jego umorzeniu, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 §1 k.p.a. ( B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 7 wydanie, wyd. C.H. Beck, W-wa 2005r., str. 609 ). Prawidłowo podaje się w zaskarżonej decyzji iż jednym z takich przypadków jest ustalenie przez organ drugiej instancji, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie ( art. 127 kpa ), nawet jeżeli za takową był uznawany w dotychczasowym postępowaniu Nie budzi zastrzeżeń dokonana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ocena prawa co do stosowania art. 28 k.p.a., który stanowił w dacie orzekania przez organ drugiej instancji, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W doktrynie przyjmuje się, że interes prawny to interes (korzyść, potrzeba) znajdująca zabezpieczenie a zarazem uzasadnienie w prawie ( M. Zdyb, Prawny interes jednostki... , s. 31-32 ). Źródeł interesu prawnego należy poszukiwać w przepisach prawa materialnego, przy czym interes prawny może być wywodzony także spoza materialnego prawa administracyjnego, np. z przepisów normujących stosunki cywilnoprawne (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1996, s. 199). W orzecznictwie akcentuje się , że "Interes prawny musi być rozumiany jako obiektywna, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Musi być to interes, który wynika z określonego przepisu prawa odnoszącego się wprost do podmiotu zgłaszającego zastrzeżenia i musi dotyczyć bezpośrednio tego podmiotu" (wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2002 r., IV SA 2238/01, Monitor Prawniczy 2002, nr 12, s. 532). Interes prawny należy odróżnić od interesu faktycznego. Występuje on w stanie, gdy określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany sposobem załatwienia sprawy, nie może jednak wykazać naruszenia przepisu prawa powszechnie obowiązującego ( wyrok NSA z dnia 24 listopada 1999 r., IV SA 1866/97, LEX nr 48704). Jak trafie wskazuje się w wyroku NSA w Warszawie z dnia z dnia 15 .12.1998r., sygn. akt II SA 1355/98 zam. zb. LEX nr 41827 ) - " Ustawodawca definiując pojęcie strony postępowania administracyjnego wskazał wyraźnie na powiązanie określonego podmiotu z interesem prawnym. Chodzi tu zatem nie o interes faktyczny, dający się nawet racjonalnie uzasadnić, ale o interes prawny, to jest taki, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Ponadto wspomniany interes prawny musi być interesem indywidualnym strony postępowania, musi zatem dotyczyć jej bezpośrednio. Tak więc o tym, czy określonemu podmiotowi będzie służyło prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decydować będzie norma prawna, z której dla tego podmiotu będą wynikały wprost określone prawa lub obowiązki." W wyroku z dnia 22.02.1984 r, l SA 1748/83 (opubl. E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 1994, s. 109) NSA w Warszawie stwierdził trafnie, że "Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy

to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby".

O interesie prawnym określonego podmiotu w postępowaniu administracyjnym można zatem mówić, jeśli w wyniku subsumcji stanu faktycznego do dyspozycji normy prawnej podmiot zostanie adresatem normy prawnej, albo wynik indywidualizacji i konkretyzacji normy prawa administracyjnego będzie miał bezpośredni wpływ na sferę praw i obowiązków danego podmiotu.

Z uwzględnieniem zasad stosowania art. 28 k.p.a. prawidłowo podaje się w zaskarżonej decyzji, że w sprawach realizacji roszczeń z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stroną postępowania administracyjnego jest poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobiercy oraz aktualny w momencie orzekania o zwrocie jej właściciel nieruchomości, a także - w ślad za orzecznictwem, że stroną w tym postępowaniu może być użytkownik wieczysty, zarządca nieruchomości, użytkownik, najemca, dzierżawca oraz osoba, korzystająca z nieruchomości na podstawie umowy użyczenia. Stosownego orzecznictwa co prawda nie wskazano, jednakże powyższe stanowisko znajduje uzasadnienie wprost w treści art. 138 ust. 1-2 z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami, uwagi na wygaśniecie praw w nim wymienionych w wypadku orzeczenia o zwrocie nieruchomości oraz np. w uchwale NSA w Warszawie z dnia 13.10.2003r. OPS 6/03 ( ONSA 2004/1/10 ).

Błędne jest jednak stanowisko organu odwoławczego, z którego wynika, że zgłoszenie roszczenia przez posiadacza w trybie art. art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości mogłoby uzasadniać uznanie takiego podmiotu za stronę w niniejszej sprawie - o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia wyroku.

Mając na uwadze powołane uprzednio przepisy należy uznać, że zasadnie organ drugiej instancji przed merytorycznym rozpatrzeniem sprawy dokonał kontroli skuteczności odwołania wniesionego przez [...] Koncern Naftowy S.A. w [...], korzystając w tym zakresie z materiału zgromadzonego uprzednio w aktach sprawy oraz prowadząc dodatkowe postępowanie wyjaśniające, w toku którego uwzględniono obowiązki organu wynikające z art. 9 kpa. Nie powtarzając ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji dotyczących braku interesu prawnego skarżącego jako strony przedmiotowego postępowania administracyjnego, które przytoczono uprzednio, należy wskazać, że zostały one dokonane zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7kpa i 77kpa i są adekwatne do zgromadzonego w sprawie materiału.

Skarżący nie kwestionuje dokonanej przez organ drugiej instancji wykładni powołanych wyżej przepisów prawa, nie podnosi zarzutów natury proceduralnej odnoszących się do postępowania odwoławczego, nie twierdził w postępowaniu administracyjnym by miał inny niż użytkowanie wieczyste wywodzone z długotrwałego posiadania prawnorzeczowy lub obligacyjny tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, stąd dalsze rozważania zostają ograniczone do tej kwestii i zarzutów skargi.

W tym zakresie pozostaje poza sporem, że [...] Koncern Naftowy S.A. w [...], w postępowaniu przed organem drugiej instancji określił swój interes prawny co do udziału w niniejszym postępowaniu administracyjnym w pismach z daty [...].2004r. i [...].2004r., poprzedzonych wezwaniem z dnia [...] 2004r. o podanie jaki tytuł prawny przysługuje obecnie temu podmiotowi do przedmiotowej

nieruchomości oraz udzielenie informacji o sposobie załatwienia wniosku z dnia [...].1995r. złożonego przez pełnomocnika [...] Produktów Naftowych "[...]PN " do Urzędu Rejonowego w [...] o przekazanie jej w użytkowanie wieczyste w trybie art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W wezwaniu tym pouczono również skarżącego, o treści art. 28 kpa oraz zasadach jego stosowania w sprawach mających z przedmiot zwrot wywłaszczonych nieruchomości. W pierwszym z pism skarżący wyjaśnił jedynie, że do chwili obecnej nie został załatwiony wyżej wskazany wniosek z 5.01.1995r. W kolejny piśmie powołał go ponowienie podając , że dotyczył on nabycia z mocy prawa w trybie art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, które jego poprzednik prawny uzasadniał nieprzerwanym posiadaniem przedmiotowej nieruchomości od 1945r. W uzupełnieniu skarżący wyjaśniał, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu [...] Przemysłu Naftowego od 1945r. na podstawie zawartej z jej właścicielami umowy dzierżawy, która wygasła [...].1960r. [...] Przedsiębiorstwo [...] Naftowymi [...]PN złożyło wniosek o jej wywłaszczenie, którego podstawą była decyzja Wydziału Architektury i Budownictwa Miejskiej Rady Narodowej w [...] Nr [...] z dnia [...].1961 r., zobowiązujące ten podmiot jako inwestora państwowego do adaptacji stacji, przebudowy dojazdów i placów stacji benzynowej w związku z mająca się odbyć w 1962r. międzynarodowa imprezą "[...] ".[...] Przedsiębiorstwo [...] Naftowymi [...]PN wypłaciło również odszkodowanie za wywłaszczone grunty i budynki. Z nieznanych dotąd przyczyn nie wydano jednak decyzji o zarządzie przedmiotowej nieruchomości. Od daty wygaśnięcia umowy dzierżawy w 1960r. przedmiotowa nieruchomość znajdowała się nieprzerwanie w samoistny posiadaniu [...] Produktów Naftowych, a potem skarżącego jako jej następcy prawnego. Reasumując wywody zawarte w tym piśmie skarżący podał, że wywodzi swój tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości z faktu samoistnego posiadania w trybie art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Bezspornym jest także, że na wniosek z dnia [...].1995r. udzielił odpowiedzi pełnomocnikowi strony p.o. Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] pismem z dnia [...]1995r., które organ odwoławczy uznał za decyzję administracyjną kończącą postępowanie w sprawie objętej wnioskiem z dnia [...] 1995r.

Decyzja administracyjna jest aktem prawnym sformalizowanym, co nie dotyczy jedynie nielicznych sytuacji, w których jej wydanie nie następuje na piśmie. Tak w doktrynie, jak i w orzecznictwie forma uznawana jest za istotny element charakterystyki aktu administracyjnego, gdzie określone znaczenie posiadają, także poszczególne jego składniki . Konieczność zachowania stałej i określonej formy decyzji akcentuje się w doktrynie ( vide - B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego , Komentarz, 7 wydanie , Duże Komentarze Becka, wyd. C.H. Beck, W-wa 2005, str. 500 i tam powołana literatura ), a także orzecznictwie ( np. wyrok NSA w Warszawie z 27.06.2003r. l SA 215/02 - zam. zb. LEX nr 149489, wyrok wsa w Warszawie z 21.06.2005r. II SA/Wa 223/05 LEX nr 171676 ), zaś wprowadzenie w tym zakresie stosownych wymogów posiada doniosłe znaczenie praktyczne.

Wymogi formalne decyzji w dacie złożenia wniosku z dnia [...].1995r. oraz skierowania do pełnomocnika strony odpowiedzi z dnia [...].1995r. określał art. 107 § 1-5 kpa., który stanowił, że :

§ 1. Decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji państwowej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi.

§ 2. Przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja.

§ 3. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

§ 4. Można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony; nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania.

§ 5. Organ może odstąpić od uzasadnienia decyzji również w przypadkach, w których z dotychczasowych przepisów ustawowych wynikała możliwość zaniechania lub ograniczenia uzasadnienia ze względu na interes bezpieczeństwa Państwa lub porządek publiczny.

Powołana wyżej regulacja formy decyzji administracyjnej stwarza podstawy do wyodrębnienia jej poszczególnych elementów, a to : oznaczenia organu, daty wydania decyzji, oznaczenia strony lub stron, podstawy prawnej, rozstrzygnięcia, uzasadnienia, pouczenia o środkach zaskarżenia, podpisu pod decyzją, elementów dodatkowych rozstrzygnięcia sprawy wynikających z przepisów szczególnych. Wprowadzenie ustawowego wymogu uwzględnienia w decyzji każdego z nich jest zabiegiem celowym, bowiem każdy ze wskazanych składników służy innym celom, w tym ustaleniu faktów prawotwórczych, l tak :

- oznaczenie organu - pozwala na ocenę, czy zachowane zostały przepisy o właściwości rzeczowej, miejscowej i instancyjnej;

- podanie daty - umożliwia stwierdzenie, w jakim stanie prawnym i faktycznym zapadło rozstrzygnięcie;

- oznaczenie strony lub stron - wskazuje podmioty praw lub obowiązków, względnie te podmioty, co do których następuje odmowa ich ustanowienia, albo stwierdzenia ;

- powołanie podstawy prawnej - polega na podaniu mających zastosowanie w sprawie przepisów określonego aktu lub określonych aktów prawnych powszechnie obowiązujących, w tym dających organowi kompetencję do jej rozstrzygania;

- rozstrzygnięcie określane w doktrynie mianem osnowy decyzji, nazywane w praktyce także sentencją - stanowi o ustaleniu albo przyznaniu prawa, o ustaleniu lub nałożeniu obowiązku, o odmowie ich stwierdzenia, o rozstrzygnięciu sporu , stanowi ono wiążące ustalenie konsekwencji stosowanego przepisu prawa materialnego i w tym sensie decyzja rozstrzyga sprawę administracyjną co do istoty.

- uzasadnienie - podaje motywy w zakresie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia;

- pouczenie - wskazuje bezpośrednio czy decyzja jest ostateczna, jeżeli nie - na tryb jej zaskarżenia, a także pośrednio na dopuszczalność wykonania decyzji i wdrożenia postępowania egzekucyjnego;

- podpis pod decyzją - ma znaczenie identyfikacyjne oraz jest jednym z elementów wejścia decyzji do obrotu prawnego;

- elementy dodatkowe rozstrzygnięcia, które wynikają z odrębnych przepisów stanowią np. zastrzeżenia typu - termin, warunek, zlecenie, klauzula natychmiastowej wykonalności, zaś w zależności od ich rodzaju służą innym różnym celom związanym z rozstrzygnięciem co do istoty sprawy.

W wyroku NSA w Warszawie z dnia 20.07.1980r. SA 1163/81 ( OSP 1982/9/169) zaprezentowany został pogląd , w myśl którego - "1. Pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a., jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych dla zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji. " Podkreślenia wymaga, że takie stanowisko zostało wyrażone w sytuacji zaskarżenia pisma uznanego przez stronę pomimo braku takiego oznaczenia za decyzję administracyjną, zaś jak akcentuje się w doktrynie stanowi przejaw przeciwdziałania występującemu w praktyce zjawisku ucieczki od stosowania skodyfikowanej procedury i prowadzenia ze stroną korespondencji bez wydania wymaganego prawem aktu administracyjnego, w kierunku zapewnienia stronie możności uzyskania ochrony sądowej swych praw ( vide B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 7 wydanie, wyd. C.H. Beck, W-wa 2005r., str. 502-503 ). Takie podejście ma działać zatem na korzyść, nie zaś na niekorzyść strony.

Odnosząc te uwagi do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy uznać za zasadny zarzut skarżącego, który podnosi, że pismo p.o. Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] pismem z dnia [...] 1995r. - nienazwane decyzją, nie zawierające pouczenia o sposobie zaskarżenia, nie posiada nawet minimum wskazywanych w orzecznictwie elementów charakteryzujących taki akt administracyjny . Niezależnie od braku oznaczenia adresata decyzji, którą kieruje się do strony, a nie jej pełnomocnika pismo to, jak wskazuje jego treść ma w całości ma charakter informacyjny. Nie zawiera ono w szczególności jakiejkolwiek wypowiedzi, którą można by uznać za rozstrzygnięcie co do istoty sprawy w zakresie odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego na podstawie art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, względnie jak żądała strona - stwierdzenia jego nabycia użytkowania wieczystego z mocy prawa trybie. Niedopuszczalnym jest natomiast wywodzenie tejże odmowy z milczenia organu w kwestii przekazania nieruchomości w użytkowanie wieczyste, którą to " wykładnię " zastosowano w zaskarżonej decyzji.

Pomimo zasadności wyżej analizowanego zarzutu skargi brak podstaw do uznania, że to uchybienie ma istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym zakresie należy podkreślić, że skarżący w pismach z dat [...].2004r. i [...]2004r. powołuje się wyłącznie na fakt posiadania przedmiotowej nieruchomości, nie twierdząc, że dysponuje innym tytułem prawnym niż użytkowanie wieczyste, o którym mowa we wniosku z dnia [...].1995r, w szczególności by służyło mu prawo trwałego zarządu, użytkowania, najmu, dzierżawy lub użyczenie .

Posiadanie rzeczy nie stanowi jednaka prawa podmiotowego. Jest ono pewnym stanem faktycznym charakteryzowanym w art. 336 kc, niezależnym od istnienia do jego wykonywania tytułu prawnego, zaś posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z

którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny ). Istotnym elementem posiadania jest faktyczne władanie rzeczą w różnym zakresie, wykonywane w imieniu własnym, na podstawie albo bez tytułu prawnego. Posiadanie jako pewien stan faktyczny ma swój przedmiot i jest zmienne w czasie. Należy odróżnić je od dzierżenia, które charakteryzuje faktyczne władanie rzeczą za kogoś innego ( art. 338 k.c. ). Dzierżenie może być następstwem określonego stosunku prawnego łączącego posiadacza i dzierżyciela rzeczy (np. dzierżenia rzeczy przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, przez ustanowionego zarządcę, przez pracownika, zleceniobiorcę, przechowawcę, przewoźnika, spedytora itp. ), albo mieć miejsce bez takiego tytułu ( np. prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia, ze skutkami określonymi w art. 752-757k.c. ). Dla bytu dzierżenia - w rozumieniu art. 338 k.c. - wystarczy władanie rzeczą za kogo innego bez jego woli, przy świadomości dzierżyciela, że wykonuje władztwo w cudzym imieniu. Od posiadania, czy dzierżenie należy odróżnić także inne działania, czy zachowania, które dotyczą rzeczy, natomiast nie stanowią przejawu faktycznego władania nieruchomością w imieniu własnym lub za kogoś innego ( np. zniszczenie , zabór w celu przywłaszczenia ).

Posiadanie nieruchomości nie będące prawem podmiotowym, lecz stanem faktycznym, co do zasady nie stanowi źródłem interesu prawnego. Wyjątkiem od powyższego są sytuacje, w których prawo materialne przyznaje posiadaczowi nieruchomości wprost legitymację do poszukiwania ochrony posiadania lub realizacji związanych z nim roszczeń, albo nakłada na posiadacza określone ( np. ochrona posiadania na zasadach przewidzianych w art. 344 1 kc., zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów oraz umarzanie związanych z tym opłat przewidziane wart. 83 ust. 1 i nast. ustawy z dnia 16.04.2004 r. o ochronie przyrody ). Interes posiadacza jest interesem prawnym tylko w takich określonych prawem materialnym sprawach. W innych wypadkach, w szczególności tam, gdzie z posiadana wynikają jedynie roszczenia mogące prowadzić dopiero przy spełnieniu określonych przesłanek do powstanie prawa, interes posiadacza nieruchomości jako niebezpośredni, jest jedynie interesem faktycznym, który może przekształcić się w interes prawny dopiero w momencie ich ustanowienia.

W dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisy prawa materialnego administracyjnego, czy prawa cywilnego o posiadaniu nie stwarzały podstaw do przyznania posiadaczowi samoistnemu lub zależnemu nieruchomości interesu prawnego do uczestniczenia w charakterze strony w sprawach administracyjnych mających za przedmiot rozstrzyganie o prawie własności, w tym toczącym się na podstawie art. 136 ust. 3 i nast. ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami. O ile długotrwałe posiadanie samoistne nieruchomości ( właścicielskie , dla wystąpienia którego konieczny jest element fizyczny - corpus, o raz psychiczny - animus rem sibi habendi ) mogło prowadzić do nabycia własności nieruchomości i to nie na zasadach realizacji roszczenia, lecz z mocy prawa na podstawie przepisów prawa cywilnego przez zasiedzenie ( art. 172 i nast. kc ), którego stwierdzenie postanowieniem o charakterze deklaratoryjnym z określeniem daty zasiedzenia pozostawało w wyłącznej kognicji sądownictwa powszechnego, to zważyć należy, że [...] i Koncern Naftowy [...] SA w [...] nie powoływał się w niniejszym postępowaniu administracyjnym na zasiedzenie nieruchomości przez siebie lub jego poprzednika prawnego, w tym nie twierdził by toczyło się przed sądem powszechnym takie postępowanie albo, że zamierza wystąpić ze stosownym wnioskiem. Nie przejawiał także zamiaru właścicielskiego, o czym świadczy treść pism składanych pism oraz okoliczność ubiegania się ubiegania się o stwierdzenie

lub ustanowienie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do zawieszania postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 §1 pkt 4 kpa oraz stosowania trybu z art. 100 §1-3 k.p.a. także w skardze brak twierdzeń o zasiedzeniu przedmiotowej nieruchomości przez lub jego poprzednika prawnego.

W kwestii występowania po stronie posiadacza nieruchomości interesu prawnego jako pochodnego od prawa, którego dotąd nie stwierdzono we właściwym trybie, lub interesu faktycznego, który wiąże się ze zgłoszeniem roszczenia mogącego dopiero prowadzić do powstania takiego uprawnienia, należy zwrócić uwagę, że treść wniosku z dnia [...]1995r. nie jest jednoznaczna. Zgłoszono w nim po pierwsze żądanie wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości i własności tam znajdujących się budynków, które nie ma postaci roszczenia, zaś mogło nastąpić ówcześnie na podstawie decyzji administracyjnej z datą wsteczną na dzień [...].1990r, na podstawie art. 2 ust. 1 - 3 ustawy 29.09.1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, póz. 464 z późn. zm.). Nie jest kwestionowane w skardze, że w tym trybie poprzednik prawny skarżącego nie nabył powyższych uprawnień, a to w związku z treścią późniejszej, ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...].2004r. znak [...]

Nie można uznać, że podstawę do przyznania skarżącemu przymiotu strony niniejszego postępowania stanowił fakt posiadania nieruchomości i wystąpienia z wnioskiem, gdzie jako podstawę użytkowania wieczystego wskazano przepis traktujący o istnieniu roszczenia, które mogło prowadzić dopiero do powstania prawa użytkowania wieczystego. Powoływany we wniosku z [...].1995r, art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( tekst jednolity Dz.U. Nr 30 z 1991, póz. 127 z późn. zm. do daty wprowadzonych w Dz. U. z 1994r. Nr 123, póz. 601 ) stanowił, że " Posiadaczom gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy, którzy w dniu 1 sierpnia 1988r. nie legitymują się dokumentami o przekazaniu gruntów wydanymi w formie prawem przewidzianej i nie wystąpią w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego, mogą być przekazane grunty będące w ich posiadaniu odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Przekazanie następuje na podstawie decyzji rejonowych organów rządowej administracji ogólnej w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub zarządów gmin w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gmin, wydanych bez konieczności uprzedniego złożenia wniosków o przekazanie, w granicach określonych liniami rozgraniczającymi i ustalonymi w miejscowych planach szczegółowych zagospodarowania przestrzennego lub w planach realizacyjnych."

Treść przytoczonej regulacji, jak również zawartej w art. 80 ust. 3 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ustawy wskazuje jednoznacznie, że orzekanie w tym trybie następowało na wniosek, który zgodnie z zasadą skargowości miał charakter wiążący co do zgłoszonego w nim żądania. Rozstrzygnięcie wydawane w tak wszczęty postępowaniu nie stanowiło potwierdzenia nabycia użytkowania wieczystego istniejących uprzednio z mocy prawa, lecz polegało na wydaniu decyzji administracyjnej o charakterze konstytutywnym, która przy spełnieniu stosownych przesłanek skutkowała dopiero na przyszłość jego powstaniem . Zgłoszenie takiego roszczenia nie stanowi zatem o istnieniu po stronie posiadacza nieruchomości interesu prawnego w zakresie udziału w sprawie administracyjnego dotyczącej zwrotu własności nieruchomości.

Decyzja rozstrzygająca o zasadności wniosku zgłoszonego w trybie art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie została w sprawie wydana, zaś ustawa ta oraz ustawa z dnia 29.09.1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości utraciły moc z dniem 1.011998r. stosownie do art. 241 - 242 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst pierwotny Dz. U. Nr 115, póz. 741 oraz z późn. zm.). Jak wynika z art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami - sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Odpowiednikiem dotychczasowego art. 80 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości był na przestrzeni czasu i jest obecnie art. 207 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który - poza innymi modyfikacjami - przewidywał i przewiduje wyłącznie cywilnoprawną formę załatwienia sprawy. Jeżeli po wszczęciu postępowania odpadła podstawa prawna działania organu administracji publicznej, postępowanie takie jako bezprzedmiotowe winno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 kpa (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 4.11.1998r. l SA 641/98 -zam. zb. LEX nr 44567, wyrok NSA w Warszawie z dnia 6.07.1999r. l SA 1304/98 -zam. zb. LEX nr 48519 i postanowienie NSA w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z 12.01.1999r. II SA/Łd 2465/97 -OSP 1999/12/214 ). Powyższe zaś wskazuje dodatkowo, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie mogło zapaść w trybie administracyjnym merytoryczne rozstrzygnięcie o ustanowieniu lub odmowie ustanowienia na wniosek z dnia [...].1995r. użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, zaś interes prawny skarżącego w sprawie o jej zwrot nieruchomości jest interesem faktycznym.

Mając powyższe na uwadze, uznając iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.