Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 714/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art.45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (DZ.U. z 1993r. nr 61 poz. 284 ze zm.), art. 184 w zw. z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. P.p.s.a. (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 4 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2007r., sygn. akt II SA/Gd 29/07 przyznającemu skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. L. i R. L. na decyzję Wojewody P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość postanawia oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych, uznając, że koszty sądowe w postaci wpisu przewyższają aktualne możliwości finansowe, jakimi dysponuje skarżący oraz jego rodzina, natomiast w ocenie Sądu skarżący nie wykazał przesłanek, które powodują przyjęcie, że nie jest on w stanie pokryć pozostałych kosztów postępowania.

W ocenie Sądu przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane wobec osób charakteryzujących się ubóstwem, ponieważ udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Sąd wskazał także, iż zgodnie z orzecznictwem sądowym, prawo pomocy skutkuje na przyszłość, to jest od daty jego ustanowienia, więc nie ma zastosowania do kosztów sądowych, których obowiązek uiszczenia powstał zanim wniosek o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany.

Na to postanowienie R. L. złożył zażalenie, wnosząc o zwolnienie go od kosztów sądowych, których obowiązek uiszczenia powstał jeszcze przed rozpoznaniem przez Sąd wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993roku, nr 61, poz. 284 ze zm.).

Ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu.

Obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy obciąża wnioskodawcę. Oznacza to, iż wnioskodawca powinien przedstawić dane dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej, przemawiające za przyznaniem prawa pomocy, przy czym wskazać należy, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa, stronę, która została zwolniona od kosztów sądowych, traktuje się jako zwolnioną od tych kosztów od chwili złożenia przez nią wniosku w tym zakresie (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2004r., sygn. akt FZ 125/04 – niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1995r., sygn. akt II CRN 20/95, OSNC 1995 nr 9, poz. 132).

Zatem zwolnienie od kosztów sądowych nie ma mocy wstecznej, w związku z czym Sąd nie może zwolnić skarżącego od kosztów, których obowiązek uiszczenia powstał jeszcze przed rozpoznaniem przez Sąd wniosku o przyznanie prawa pomocy, pomimo, że stan dochodów skarżącego zarówno przed, jak i po złożeniu takiego wniosku był tożsamy.

W związku z powyższym zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.