Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1424/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-01-26 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 28 listopada 2016 r., którego braki formalne zostały uzupełnione w dniu 21 grudnia 2016 r. (data stempla pocztowego), skarżąca J. D. zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy należy mieć na uwadze, że orzeczenie w tej kwestii winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że na tym etapie sprawy koszty sądowe kształtuje wpis od skargi w kwocie 200 zł. Natomiast pozostałe koszty, które mogą powstać w przyszłości stanowią: wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej jako rozporządzenie); wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd, który wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia) oraz opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192).

Z oświadczenia skarżącej o jej stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że nie osiąga ona żadnych dochodów (jest rolnikiem, nie pracuje), jest właścicielką na prawach wspólności ustawowej domu o powierzchni 150 m2, innej nieruchomości o powierzchni 3.100 m2, współwłaścicielką w części 3/16 nieruchomości rolnych – łąki o powierzchni 2.8 ha oraz nieużytków o powierzchni 1.5 ha, posiada samochód osobowy oraz oszczędności w kwocie 8.400 zł. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, który jako osoba niepełnosprawna zatrudniony jest w warunkach pracy chronionej za wynagrodzeniem w kwocie 1.320 zł netto miesięcznie. Jedyny majątek małżonka stanowi dom. Do swoich stałych wydatków skarżąca zaliczyła opłaty za energię elektryczną, gaz, telewizję oraz składki na KRUS. Skarżąca wskazała, że na utrzymaniu małżonków pozostaje ich dorosły syn, który przebywa w jednostce wojskowej i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 800 zł netto miesięcznie.

W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skarżąca nie wykazała zasadności wniesionego żądania.

Skarżąca mimo, że nie pracuje, nie osiąga także dochodów z gospodarstwa rolnego, zaś dochody jej małżonka kształtują się na poziomie minimalnego wynagrodzenia, była w stanie zgromadzić oszczędności w kwocie kilkadziesiąt razy przekraczającej wysokość należnego wpisu od skargi w niniejszej sprawie oraz kilkanaście razy przekraczającej wysokość wszystkich kosztów sądowych w niniejszej sprawie, zarówno tych, której już powstały, jak i tych, które mogą powstać w przyszłości.

W ocenie referendarza sądowego przeznaczenie przez skarżącą części posiadanych oszczędności na koszty powstałe na tym etapie postępowania nie wywoła skutków, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Dokonując oceny sytuacji finansowej skarżącej referendarz sądowy nie wziął pod uwagę powoływanej we wniosku okoliczności, że syn skarżącej prowadzi z małżonkami wspólne gospodarstwo domowe oraz pozostaje na ich utrzymaniu. Zgodnie z tym co podała skarżąca, przebywa on obecnie w jednostce wojskowej, położonej poza miejscem zamieszkania małżonków i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 800 zł. Referendarz sądowy nie kwestionuje, że syn skarżącej przyjeżdża do domu rodzinnego, gdy otrzyma przepustkę. Jednak trudno uznać okresowe i czasowe przyjazdy syna za pozostawanie ze skarżącą i jej mężem we wspólnym gospodarstwie domowym. Co więcej, syn skarżącej posiada własne dochody, co przeczy twierdzeniom o utrzymywaniu go przez małżonków.

Podejmując rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie referendarz sądowy uwzględnił natomiast okoliczność, że w sprawach o sygn. akt I SA/Gd 1420 do 1423/16 skarżąca również zobowiązana została do uiszczenia kosztów sądowych, które kształtują się na tym samym poziomie co koszty w niniejszej sprawie. Mając jednak na uwadze ich łączną wysokość (tytułem wpisów od wszystkich wniesionych skarg skarżąca została zobowiązana do uiszczenia kwoty 1.000 zł) oraz wysokość zgromadzonych przez skarżącą oszczędności nie sposób przyjąć, że w chwili obecnej nie jest ona w stanie ich ponieść w całości.

Wyjaśnić należy skarżącej, że instytucja prawa pomocy uregulowana w

art. 243-263 p.p.s.a., stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak-Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s.1077). Prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów tego postępowania, nie sprowadza się jednak do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, gdyż nie istnieją postępowania sądowe, które nic nie kosztują, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet Państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od generalnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 549/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przyznanie prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i winno być stosowane wyłącznie w odniesieniu do podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną, niejednokrotnie uniemożliwiającą im zaspokojenie niezbędnych nawet potrzeb bytowych.

Zdaniem referendarza sądowego skarżącej, która posiada oszczędności w znacznej kwocie nie sposób zaliczyć to takich podmiotów.

Z tych wszystkich względów uznano, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.