Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 796/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz, Sędziowie NSA Małgorzata Stahl, Marek Stojanowski (spr.), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 kwietnia 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 1814/03 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpłatności rodziców za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo wychowawczej uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2005r., sygn. akt II SA/Ka 1814/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika ds. Rodzin z Dziećmi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] nr [...] o ustaleniu M. B. opłaty miesięcznej za pobyt dziecka A. B. w placówce opiekuńczo–wychowawczej, w wysokości 691,50 zł., na okres od dnia 17 lutego 2003 r., do czasu faktycznego pobytu dziecka w tej placówce.

Ustalenie powyższej opłaty uzasadnione było tym, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 14 lutego 2003r., sygn. akt III Nsm 36/03, wydanego w ramach wszczętego z urzędu postępowania o pozbawienie M.B. władzy rodzicielskiej nad córką. A. B. umieszczona została w placówce opiekuńczo–wychowawczej. Podstawę materialno–prawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., nr 64 poz. 414 ze zm., powoływaną dalej jako u.p.s.), w szczególności art. 4 ust. 1 oraz art. 33k ust. 4–7 tej ustawy oraz uchwała Rady Miejskiej Katowic z dnia 28 sierpnia 2000r. Nr XXVI/336/00 w sprawie częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dziecka w placówkach opiekuńczo–wychowawczych.

Uwzględniając skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2005r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.

Postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją było konsekwencją zarządzenia tymczasowego Sądu Rejonowego w [...] – Wydziału III Rodzinnego i Nieletnich z dnia 14 lutego 2003r., sygn. akt III Nsm 36/03 o umieszczeniu małoletniej A. B. w placówce opiekuńczo–wychowawczej. Postanowienie to nie zawierało rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, ponieważ nie było rozstrzygnięciem kończącym postępowanie.

Kosztami postępowania w sprawie nieletniego, do których zalicza się także należności z tytułu pobytu nieletniego w placówce opiekuńczo–wychowawczej, sąd rodzinny obciąża rodziców lub inne osoby zobowiązane do alimentacji, bądź też samego małoletniego (art. 32 § 1, § 2 oraz § 4 ustawy z dnia 26 października 1982r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2002r., Nr 11 poz. 109 ze zm.), powoływaną dalej jako u.p.n.). Natomiast wysokość i zasady ustalania kosztów postępowania w sprawach nieletnich określone zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 2001r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad ustalania kosztów postępowania w sprawach nieletnich (Dz. U. Nr 90, poz. 1009).

Postępowanie przed sądem rodzinnym zakończone zostało prawomocnym postanowieniem z dnia 25 czerwca 2003r., sygn. akt III Now 82/03. W punkcie 2 tego postanowienia sąd częściowo obciążył ojca nieletniej kosztami postępowania sądowego w kwocie 83,40 zł., a w pozostałym zakresie, dotyczącym należności z tytułu pobytu nieletniej w placówce opiekuńczo–wychowawczej, odstąpił od obciążenia ojca nieletniej – M. B.

Stosownie do postanowień art. 33 k ust. 4–7 u.p.s. opłatę za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo–wychowawczej ponoszą, do wysokości wydatków bieżących ponoszonych na jego utrzymanie, rodzice dziecka. Opłatę tę ustala się w drodze decyzji administracyjnej.

Jednakże w ocenie Sądu, ustalenie opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo–wychowawczej w drodze decyzji administracyjnej, może nastąpić tylko wtedy, gdy w sprawie nieletniego dziecka nie zostało wydane orzeczenie sądu rodzinnego.

W sprawach wszczętych i toczących się według przepisów u.p.n. rozstrzygnięć w tej kwestii dokonuje wyłącznie sąd powszechny (rodzinny) w trybie przepisów tej ustawy. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, w której w przypadku obciążenia przez sąd rodzinny opiekuna nieletniego dziecka kosztami pobytu w placówce opiekuńczo–wychowawczej, na podstawie art. 32 u.p.n., ten sam opiekun byłby ponownie obciążony tymi kosztami, na podstawie decyzji administracyjnej, wydanej w trybie przepisów u.p.s.

Zatem w przypadku, gdy nieletni umieszczony został w placówce opiekuńczo–wychowawczej, na podstawie wydanego w toku sprawy tymczasowego zarządzenia

sądu rodzinnego, w sprawie toczącej się w trybie przepisów u.p.n., jedynie sąd powszechny jest uprawniony do rozstrzygania w zakresie kosztów tego pobytu, bowiem sąd w swoim orzeczeniu rozstrzyga z mocy art. 32 u.p.n. o obowiązku opiekuna nieletniego, ponoszenia kosztów pobytu nieletniego w placówce opiekuńczo–wychowawczej.

W związku z powyższym zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], jest niezgodna z prawem, bowiem rozstrzygnęła o obowiązku M. B. odmiennie niż uczynił to sąd rodzinny w postanowieniu z dnia 25 czerwca 2003r., sygn. akt III Now 82/03.

Tym samym w toku postępowania odwoławczego, naruszono przepisy prawa materialnego, jak również nie zebrano i nie rozpatrzono całości materiału dowodowego w sprawie, czym naruszono art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 kwietnia 2005r. wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., powoływaną dalej jako ppsa), tj. naruszenie art. 133 ppsa, poprzez niewłaściwe odczytanie treści zarządzenia tymczasowego sądu rejonowego w [...] z dnia 14 lutego 2003r. i nieuprawnione uznanie, że zarządzenie to wydane zostało w ramach postępowania prowadzonego w oparciu u.p.n., które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa), tj. naruszenie art. 33k u.p.s., poprzez uznanie, że cyt, przepis, wobec postanowienia sądu rodzinnego w [...] z dnia 25 czerwca 2003r., nie mógł stanowić podstawy, do nałożenia na M. B. obowiązku ponoszenia kosztów pobytu nieletniej córki, w placówce opiekuńczo–wychowawczej.

W szczególności skarżący nie podzielił stanowiska Sądu, że zarządzenie tymczasowe sądu rodzinnego w [...] z dnia 14 lutego 2003r., sygn. akt III Nsm 36/03 o umieszczeniu małoletniej A. B. w placówce

opiekuńczo–wychowawczej, wydane zostało w sprawie toczącej się w oparciu o przepisy u.p.n., bowiem jego podstawę prawną stanowił przepis art. 109 § 2 pkt 5 Kro w zw. z art. 569 § 2 Kpc.

Wbrew uzasadnieniu zaskarżonego wyroku postępowanie, w toku którego wydane zostało zarządzenie tymczasowe z dnia 14 lutego 2003r. nie zakończyło się prawomocnym postanowieniem sądu rodzinnego w [...] z dnia 25 czerwca 2003r., sygn. akt III Now 82/03, bowiem omawiane zarządzenie wydane zostało w sprawie o sygn. akt III Nsm 36/03, w ramach postępowania prowadzonego na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zaś postanowienie z dnia 25 czerwca 2003r. wydane zostało w ramach odrębnego postępowania, prowadzonego równolegle przez ten sąd na podstawie przepisów u.p.n.

Postępowanie w sprawie o sygn. akt III Nsm 36/03 zakończyło się postanowieniem sądu rodzinnego również z dnia 25 czerwca 2003r., stwierdzającym brak podstaw do pozbawienia M. B. władzy rodzicielskiej nad córką.

Zdaniem skarżącego postanowienie sądu z dnia 25 czerwca 2003r., sygn. akt III Now 82/03 w żadnej mierze nie odnosi się do kwestii ponoszenia opłat za pobyt małoletniej A. B. w placówce opiekuńczo–wychowawczej, bowiem została ona skierowana do tej placówki, na skutek wykonania zarządzenia tymczasowego sądu rodzinnego z dnia 14 lutego 2003r., w sprawie o sygn. akt III Nsm 36/03.

Prawidłowym było więc nieuwzględnienie przez organ w toku prowadzonego postępowania postanowienia sądu z dnia 25 czerwca 2003r., sygn. akt III Now 82/03 (nieprawomocnego), gdyż nie pozostawało ono w żadnym związku z przedmiotową sprawą.

W związku z powyższym, uznanie przez sąd I instancji, że z uwagi na postanowienie sądu rodzinnego z dnia 25 czerwca 2003r., sygn. akt III Now 82/03 organ nie mógł obciążyć M. B. kosztami z tytułu pobytu córki w placówce opiekuńczo–wychowawczej, stanowi naruszenie przepisu art. 33k u.p.s.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (powoływaną dalej jako ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zaś z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania sądowego. Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności, określone w art. 183 § 2 ppsa, Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, ponieważ przy rozpoznawaniu sprawy sąd naruszył przepisy wskazane w skardze kasacyjnej.

Nie do przyjęcia jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zawarte w zaskarżonym wyroku z dnia 13 kwietnia 2005r., iż z uwagi na postanowienie sądu rodzinnego z dnia 25 czerwca 2003r., wydane w sprawie o sygn. akt III Now 82/03, organ nie mógł obciążyć M. B. kosztami z tytułu pobytu jego nieletniej córki w placówce opiekuńczo–wychowawczej.

Podstawę umieszczenia A. B. w placówce opiekuńczo–wychowawczej stanowiło zarządzenie tymczasowe sądu rodzinnego w [...] z dnia 14 lutego 2003r., wydane w sprawie o pozbawienie M. B. władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką, która prowadzona była pod sygn. akt III Nsm 36/03.

Postępowanie powyższe zakończone zostało postanowieniem z dnia 25 czerwca 2003r., w którym sąd rodzinny stwierdził brak podstaw do pozbawienia M. B. władzy rodzicielskiej nad córką.

W związku z powyższym, rzeczywisty pobyt A. B. w omawianej placówce, trwał od chwili wykonania zarządzenia tymczasowego z dnia 14 lutego 2003r., do momentu uprawomocnienia się postanowienia z dnia 25 czerwca 2003r., wydanego w sprawie o sygn. akt III Nsm 36/03.

Zasadnym było więc, obciążenie ojca kosztami pobytu jego córki w placówce opiekuńczo–wychowawczej za powyższy okres, zaś podstawę prawną decyzji wydanej w tej kwestii, stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej, w szczególności art. 33k tej ustawy, w związku z uchwałą Rady Miejskiej [...] z dnia 28 sierpnia 2000r. w sprawie częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dziecka w placówkach opiekuńczo–wychowawczych.

Uszło uwadze sądowi I instancji, iż postępowanie sądowe o sygn. akt III Now 82/03, zakończone notabene również postanowieniem z dnia 25 czerwca 2003r., dotyczyło zupełnie innej sprawy, niż ta, w której wydane zostało zarządzenie tymczasowe z dnia 14 lutego 2003r.

Postępowanie to (sygn. akt III Now 82/03) prowadzone było w sprawie nieletniej A. B., wobec której sąd rodzinny postanowieniem z dnia 25 czerwca 2003r., zastosował środek wychowawczy w trybie art. 6 pkt 9 ustawy z dnia 26 października 1982r. o postępowaniu w sprawach nieletnich, w postaci umieszczenia w placówce opiekuńczo–wychowawczej.

Na podstawie tego orzeczenia Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] decyzją z dnia 23 września 2003r. nr [...] orzekł o skierowaniu A. B. do właściwej placówki opiekuńczo–wychowawczej.

Uszło uwadze sądu I instancji, iż jedynie za taki pobyt nieletniej córki, M. B. został zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów, (na podstawie pkt. 2 postanowienia sądu rodzinnego z dnia 25 czerwca 2003r., sygn. akt III Now 82/03).

W związku z powyższym zasadnym jest twierdzenie skarżącego, że postanowienie sądu rodzinnego z dnia 25 czerwca 2003r. w sprawie o sygn. akt III Now 82/03 w żaden sposób nie odnosiło się do kwestii ponoszenia przez M. B. opłat z tytułu pobytu jego małoletniej córki w placówce opiekuńczo–wychowawczej, bowiem została ona skierowana do tej placówki, na skutek wykonania zarządzenia tymczasowego sądu rodzinnego z dnia 14 lutego 2003r., wydanego w zupełnie innej sprawie (sygn. akt III Nsm 36/03).

Niezależnie od powyższych uchybień, sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę powinien mieć na względzie główny zarzut skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], tj. wysokość ustalonej opłaty z tytułu pobytu córki w placówce opiekuńczo–wychowawczej. Zważywszy na przepis art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny władny jest jedynie do zasygnalizowania tej kwestii.

Mając na uwadze, iż zarzuty skargi kasacyjnej okazały się usprawiedliwione Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 cyt. wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.