Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 1919/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędzia WSA Włodzimierz Kubik( spr.) Asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant referent stażysta Aleksandra Żmudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2004 r. sprawy ze skarg E. R.-R. i K. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wstrzymania użytkowania części obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...], 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej ŚWINB) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej PINB) z dnia [...] nakazujące skarżącym E. R.-R. i K. R. współwłaścicielom lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkaniowym wielorodzinnym przy ulicy F. [...] w K. wstrzymanie użytkowania gabinetu lekarskiego-stomatologicznego znajdującego się w tym lokalu. Małżonkowie R., jak ustalił, w wyniku przeprowadzonych oględzin, organ I instancji , samowolnie zmienili sposób użytkowania jednego z pomieszczeń w lokalu mieszkalnym znajdującym się na parterze wyżej opisanego budynku. Przedmiotowe postanowienia organy obu instancji oparły na przepisach art. 71 ust. 3 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obowiązujący w czasie wydawanych postanowień t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 106 poz. 1126 ze zm.). Postępowanie w sprawie zostało wszczęte na skutek skargi zgłoszonej przez sąsiadów - mieszkańców budynku przy ul. F. [...].

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. R.-R. reprezentowana przez radcę prawnego A. S. wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia lub jego uchylenie oraz o przeprowadzenie postępowania dowodowego z uwzględnieniem zgromadzonych w aktach sprawy administracyjnej dowodów i dokumentów. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła błędne skierowanie go łącznie do obojga małżonków – natomiast zdaniem skarżącej postępowanie powinno być prowadzone oddzielnie do każdego małżonka "zważywszy, iż (...) nie jest możliwym wstrzymanie użytkowania gabinetu lekarskiego-stomatologicznego przez osobę nie posiadającą kwalifikacji lekarza-stomatologa", z tego faktu skarżąca wywodzi, iż zaskarżone postanowienie rażąco narusza przepisy prawa i zostało skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt. 2) i 4). Ponadto skarżąca podniosła:

- iż wydana w następstwie zaskarżonego postanowienia decyzja PINB została

uchylona przez ŚWINB w wyniku wniesionego przez strony odwołania,

- niewłaściwe zastosowanie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego,

- brak podstaw do przyjęcia iż w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 71 ust. 2 pkt 1 bowiem zawód lekarza jest wykonywany tylko w jednej izbie pomieszczenia mieszkalnego (ustawa nie definiuje pojęcia pomieszczenie a zdaniem skarżącej izba w kilku pokojowym mieszkaniu nie stanowi pomieszczenia),

- a także naruszenie zaskarżonym postanowieniem art. 126 w zw. z art. 107 § 2 – 5 kpa i art. 69 kpa.

W osobiście sporządzonej skardze K. R. powielił większość zarzutów ze skargi E. R.-R. w szczególności podnosząc zarzut skierowania zaskarżonego postanowienia do osoby nie będącej stroną w sprawie, a także nie odniesienia się organu odwoławczego do zarzutu, iż postanowienie wydano przed upływem terminu wyznaczonym dla stron do dostarczenia wypisu z księgi wieczystej założonej dla przedmiotowego lokalu mieszkalnego.

W odpowiedzi na wniesione skargi ŚWINB wniósł o ich oddalenie . Podniósł on, że postanowienie prawidłowo zostało skierowane do obojga małżonków bowiem są oni współwłaścicielami przedmiotowego lokalu, podniósł także iż skarżący nie uzyskali także zgody właściciela budynku, a to spółdzielni mieszkaniowej na zmianę sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – dalej zwanej ustawą Poppsa.

Skargi są zasadne, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione przez stronę skarżącą. Zgodnie jednak z dyspozycją zawartą w art. 134 § 1 Poppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do przywołanego w zaskarżonym postanowieniu ŚWINB art. 71 ust.1 ustawy – Prawo budowlane zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga pozwolenia właściwego organu. Według zaś art. 71 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części może polegać m.in. na przeznaczeniu pomieszczeń mieszkalnych na cele niemieszkalne, a także w myśl art. 71 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy na podjęciu (...) w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego lub pracy, warunki zdrowotne, higieniczno-sanitarne lub ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń.

Zawarte w art. 71 ust. 1 analizowanej ustawy odesłanie do jej art. 32 oznacza, że pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części może być wydane po uzyskaniu wymaganych przepisami szczególnymi uzgodnień, pozwoleń lub opinii innych organów, przy zachowaniu przesłanek określonych w art. 32 ust. 4, w tym wykazaniu się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Z treści art. 71 ust. 3 ustawy Prawo budowlane wynika, że w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia, o którym mowa w ust. 1 tego artykułu, przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego stosuje się odpowiednio. W decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1, właściwy organ może nakazać właścicielowi albo zarządcy przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.

W rozpatrywanym przypadku organy nadzoru budowlanego obu instancji przyjęły, że zmiana sposobu użytkowania części mieszkania polegająca na wykorzystaniu go do prowadzenia w jednej z izb tego mieszkania gabinetu lekarsko-dentystycznego, jest tego rodzaju zmianą w sposobie użytkowania obiektu budowlanego, która wymaga pozwolenia właściwego organu. W tej sytuacji, ich zdaniem, należało w rozpatrywanej sprawie w pierwszym rzędzie wydać postanowienie w oparciu o art. 50 ust. 1 w związku z art. 71 ust. 3 ustawy Prawo budowlane.

Ocenę prawną zaskarżonego postanowienia Sąd musiał więc oprzeć na właściwej wykładni art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego w części odnoszącej się do odpowiedniego zastosowania art. 50 tej ustawy - w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania zaskarżonego postanowienia. W literaturze przedmiotu pojawiły się stanowiska zgodnie z którymi zwrot " przepisy art. 50 i art. 51 ust. 1 stosuje się odpowiednio" użyty przez ustawodawcę w zdaniu pierwszym art. 71 ust. 3 ustawy Prawo budowlane wskazuje, że ustawodawca dopuszcza możliwość wstrzymania, w drodze postanowienia, użytkowania obiektu niezgodnie z przeznaczeniem (por. m.in. B. Bodziony, P. Gniadzik, Prawo budowlane z komentarzem, Warszawa - Jaktorów 2004 , s. 234), jak się zdaje, stanowisko takie jest jednak odosobnione, nie znajduje ono bowiem wystarczającego oparcia w ustawie Prawo budowlane. W tej kwestii należy stwierdzić co następuje, ustawodawca nakazując odpowiednie zastosowanie art. 50 Prawa budowlanego do wyżej opisanego stanu faktycznego, miał na celu przede wszystkim zaliczenie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, do innych niż określone w art. 48 tej ustawy rodzajów samowoli budowlanej.. Na takie rozumienie odpowiedniości zastosowania tego przepisu wskazuje wyraźnie analiza jego zawartości. Wymieniony art. 50 Prawa budowlanego nakazuje w ust. 1 właściwemu organowi nadzoru budowlanego wydanie postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych wykonywanych m.in. bez wymaganego prawem pozwolenia lub zgłoszenia. Zgodnie z ust. 4 tego artykułu postanowienie takie traci ważność po upływie 2 miesięcy od jego doręczenia. Z powyższego wynika, że przepis ten należy odnieść do samowolnie prowadzonych robót budowlanych będących w toku i nie może mieć on zastosowania do sytuacji gdy roboty budowlane są już zakończone czy też, jak w rozstrzyganej sprawie, doszło już do samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Podobne w tej kwestii stanowisko zawarł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 marca 1999r. sygn. akt IV S.A. 532/97 (Lex nr 46771), a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 23 stycznia 2004 r. sygn. akt II SA/Ka 3267/01 niepublikowany). Tym samym należy stwierdzić, że nieuprawnione jest zastosowanie wykładni rozszerzającej do przepisu art. 50 ustawy Prawo budowlane z powołaniem na art. 71 ust. 3 tej ustawy, a polegającej na zastąpieniu nakazu wstrzymania robót budowlanych, nakazem wstrzymania użytkowania całości lub części obiektu budowlanego w przypadku dokonanej już samowolnej zmiany jego sposobu użytkowania. Zdaniem składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, oczywiście uzasadnione będzie odpowiednie zastosowanie art. 50 ust. 1 w związku z art. 71 ust. 3 ustawy w przypadku samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części związanej w wykonywaniem robót budowlanych, gdy roboty takie nie zostały jeszcze zakończone. Poprawność wyżej przeprowadzonej wykładni potwierdza także norma zawarta w art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane nakazująca odpowiednie stosowanie przepisów ust. 1-3 tego artykułu do wykonanych już robót budowlanych. Podobnej treści przepisu nie zawiera jednak art. 50 ustawy Prawo budowlane. Jest to oczywiste bowiem przepis ten odnosi się do robót będących w toku. W tym miejscu godzi się zwrócić uwagę , że wydanie decyzji zmierzającej do likwidacji samowolnie dokonanej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części w oparciu o odpowiednie zastosowanie art. 51 ust. 1 zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 71 ust. 3 ustawy Prawo budowlane nie wymaga w związku z przepisem cytowanego wyżej art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane (aktualnie jest to art. 51 ust. 5) wydania postanowienia w trybie art. 50 ust. 1.

Wydanie, z powołaniem się na odpowiednie zastosowanie art. 50 Prawa budowlanego, postanowienia o wstrzymaniu użytkowania części obiektu budowlanego w związku z samowolną zmianą jego sposobu użytkowania, nie może się tym samym ostać. W tym stanie rzeczy Sąd miał obowiązek uchylić zaskarżone postanowienie ŚWINB, a także poprzedzające go postanowienie PINB w K.

Biorąc pod uwagę okoliczność, że w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego lokalu mieszkalnego, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w sprawie już ostateczną decyzję w oparciu o art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, na którą zostały również wniesione skargi do sądu administracyjnego, Sąd zrezygnował z zamieszczenia w niniejszym uzasadnieniu wskazań co do dalszego postępowania o jakich jest mowa w art. 141 § 4 Poppsa.

Z powyższych racji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 Poppsa w związku z art.97 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy przepisy wprowadzające. Sąd nie rozstrzygał o kosztach postępowania z uwagi na brak stosownych wniosków stron o jakich mowa w art. 210 § 1 Poppsa.