Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 236/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 24 ust 5
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) sędzia WSA Ewa Kruppik - Świetlicka Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz Z. B. kwotę 480 zł ( czterysta osiemdziesiąt złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

W złożonym wniosku z dnia [...] r. skarżący wniósł o umorzenie zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek, w tym również odsetek za zwłokę, za okres 01.1999 r. do 11.2003 r. oraz przeprowadzenie ustaleń czy powołane zaległości z tytułu składek są zobowiązaniami istniejącymi poprzez określenie aktualnej wysokości zobowiązania i określenie czy są one wymagalne. Zobowiązany wniósł o umorzenie należności z tytułu składek z uwagi na ich przedawnienie, alternatywnie o umorzenie

z uwagi na stan majątkowy.

Decyzją z dnia [...] r. ZUS Oddział

w T., działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1-3 i 4 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016, poz. 963 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", odmówił umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych na dzień [...] r. w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek na: ubezpieczenia społeczne za okres: od 01.1999r. do 11.2003r. w kwocie - [...] zł, ubezpieczenie zdrowotne za okres: od 01.1999r. do 11.2003r.

w kwocie - [...] zł. Ponadto, organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek

w części finansowanej przez płatnika na: ubezpieczenia społeczne - za okres: od 01.1999r. do 11.2003r. w łącznej kwocie - [...] zł, ubezpieczenie zdrowotne - za okres: od 01.1999r. do 11.2003r. w łącznej kwocie - [...] zł, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres: od 03.1999r. do 11.2003r.

w łącznej kwocie - [...] zł. Organ na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1-2 i 3a oraz art. 32 u.s.u.s. także odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność na: ubezpieczenia społeczne - za okres: od 01.1999r. do 05.2003r. w łącznej kwocie - [...] zł, ubezpieczenie zdrowotne - za okres: od 01.1999r. do 05.2003r. w łącznej kwocie - [...] zł, Fundusz Pracy - za okres: od 03.1999r. do 05.2003r. w łącznej kwocie - [...] zł. Organ powołał się na niestwierdzenie stanu całkowitej nieściągalności, a także na obowiązek dbania o stan finansów publicznych.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 24 ust. 4 i 5 u.s.u.s. z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12. Ponadto zarzucił niewłaściwe zastosowanie art. 31 u.s.u.s. w zw.

z art. 59 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r.,

poz. 613 ze zm.), dalej: "O.p.", podnosząc, że właściwym powinno być stwierdzenie wygaśnięcia zobowiązania wskutek przedawnienia. Dodatkowo strona wskazała na niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust 1 w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. z uwagi na fakt, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Decyzją z dnia [...] r. ZUS Oddział

w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zobowiązany prowadził działalność gospodarczą w okresie od [...] r. do [...] r. pod firmą "[...]". Z tego tytułu miał obowiązek opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy

i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z uwagi na fakt niewywiązania się z tego obowiązku w sposób prawidłowy, na koncie rozliczeniowym wnioskodawcy powstało zadłużenie, którego część stanowi przedmiot niniejszego postępowania.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów dotyczących wygaśnięcia zobowiązania wskutek przedawnienia zobowiązań z tytułu składek Zakład wskazał, że przepis art. 70 § 8 O.p. nie został wymieniony w art. 31 u.s.u.s. i uzasadnione jest stwierdzenie, że w żadnym przypadku nie ma on zastosowania do składek na ubezpieczenia społeczne. Wprawdzie tożsame uregulowanie zostało wprowadzone do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w art. 24 ust. 5, jednak konstytucyjność tego przepisu nie została zakwestionowana, zatem nie można odstąpić od jego stosowania.

Organ wskazał, że analiza konta określającej wysokość należnych zobowiązań, których część stanowi przedmiot niniejszego postępowania, dokonano z uwzględnieniem wszystkich obowiązujących przepisów, wszystkich działań powodujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia, tj. prowadzonego postępowania egzekucyjnego, od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Aktualnie brak jest podstaw do stwierdzenia, że zgodnie z art. 31 u.s.u.s. w związku z art. 59 § 1 pkt 9 O.p., zaległe należności z tytułu składek wygasły w całości lub w części na skutek przedawnienia.

Rozpatrując wniosek skarżącego pod kątem konkretyzacji zasadniczej przesłanki uzasadniającej umorzenie, tj. stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, w świetle

art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ uznał, że w przedmiotowej sprawie taki stan nie zachodzi. Organ stwierdził, że nie konkretyzuje się w tym przypadku przesłanka umorzenia zawarta ust. 3 pkt 5 i 6 tego artykułu, bowiem na obecnym etapie nie można przesądzać braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Nie toczyło się też postępowanie upadłościowe, ani też likwidacyjne, tak więc nie zostały spełnione przesłanki ustawowe wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. Ponadto, wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Stąd też brak jest również konkretyzacji przesłanki umorzenia zawartej w pkt 4a.

Rozpatrując wniosek skarżącego w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r.

w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. nr 141, poz. 1365), organ wskazał, po dokonaniu analizy sytuacji majątkowej, że w przypadku skarżącego nie stwierdzono żadnej

z występujących w § 3 rozporządzenia przesłanek.

W skardze strona zarzuciła niezgodność z konstytucją art. 24 ust 4 i 5 u.s.u.s. w zw. z art. 8 ust 2 Konstytucji oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12; niewłaściwe zastosowanie art. 31 u.s.u.s. w zw. z art. 59 § 1 O.p., gdy właściwym powinno być stwierdzenie wygaśnięcia zobowiązania wskutek przedawnienia zobowiązań z tytułu składek, tj. odsetek za zwłokę naliczonych na dzień

[...] r. w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, zobowiązań z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, oraz zobowiązań z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy; niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust 1 u.s.u.s. w zw. z art. 28 ust 3 pkt 6 u.s.u.s., z uwagi na fakt, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z wniosku ZUS nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji I i II instancji z uwagi na rażące naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy; przeprowadzenie ustaleń, czy powołane zaległości z tytułu składek są zobowiązaniami istniejącymi i wymagalnymi; uwzględnienie żądania

w kwestii umorzenie w całości zobowiązań z tytułu składek w tym również pozostałych elementów składających się na ustawowo zdefiniowane pojęcie "należności z tytułu składek", w tym odsetek; uwzględnienie podniesionego zarzutu przedawnienia roszczeń zabezpieczonych hipotecznie na nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] i stwierdzenie wygaśnięcia zobowiązań

z tytułu składek na podstawie art. 31 u.s.u.s w zw. z art. 59 § pkt 9 O.p.; zobowiązanie ZUS do wydania zgody na wykreślenie w księdze wieczystej [...] obciążeń w formie ustanowionych hipotek przymusowych na zabezpieczenie zobowiązań z tytułu składek z uwagi na wygaśnięcie ustanowionych hipotek przymusowych wskutek wygaśnięcia zobowiązania (odpadnięcie podstawy prawnej wykonania zobowiązania podatkowego), z uwzględnieniem prokonstytucyjnej wykładni, uwzględniając orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego SK 40/12; dołączenie promesy określającej warunki zwolnienia spod obciążenia hipotecznego, zawartej w piśmie z dnia [...] r., [...] oraz w piśmie z dnia

[...] r. [...]; zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem w przedmiocie stwierdzenia niezgodności z Konstytucją

art. 24 ust 5 u.s.u.s oraz art. 70 § 8 O.p., o ile Sąd uzna to za konieczne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. ZUS uzupełnił swoją odpowiedź na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego

z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718

ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.

Zaskarżoną decyzją ZUS utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 28 października

2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek: w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od 1 stycznia 1999 r. do listopada 2003 r.; w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od stycznia 1999 r. do listopada 2003 r., oraz FPiFGŚ za okres od marca 1999 r. do listopada 2003 r.; za osobę prowadzącą działalność gospodarczą na ubezpieczenie społeczne

i zdrowotne za okres od stycznia 1999 r. do maja 2003 r., oraz na FP za okres od marca 1999 r. do maja 2003 r.

W skardze strona sformułowała zarzut przedawnienia należności z tytułu składek oraz niewłaściwego zastosowania art. 28 ust. 1 u.s.u.s. w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.,

z uwagi na fakt, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zarzuty te skarżący podniósł już wcześniej, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu przedawnienia należności

z tytułu składek. Spór w tym względzie sprowadza się do rozstrzygnięcie, czy zabezpieczone hipoteką należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu, czy też nie. Należy zauważyć, że na mocy ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw

(Dz. U. nr 241, poz. 2074 ze zm.) został zmieniony art. 24 ust. 5, który otrzymał brzmienie: "nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek

i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia." Strona wskazuje na niezgodność tego przepisu Konstytucją i wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., SK 40/12 i wywodzi, że należności składkowe uległy wygaśnięciu wskutek przedawnienia. Natomiast zdaniem ZUS, skoro konstytucyjność powyższego przepisu nie została podważona, to nie można odstąpić od jego stosowania. Zakład uznał, że zgodnie

z zasadą praworządności, wyrażoną w art. 6 k.p.a., nie może odmówić stosowania obowiązujących przepisów prawa.

W przywołanym wyroku z dnia 8 października 2013 r., SK 40/12 Trybunał orzekł, że art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Przepis ten stanowił, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, przepis ten różnicuje w istotny sposób zakres czasowy odpowiedzialności podatników w zależności od arbitralnego i przypadkowego kryterium, tj. posiadania lub nieposiadania składników majątkowych pozwalających na ustanowienie zabezpieczenia w formie hipoteki przymusowej. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż nie widzi powodu do tego, aby akurat to właściciele nieruchomości mieliby dożywotnio odpowiadać za należności podatkowe. Nie do obrony jest np. teza, że są to podmioty szczególnie zamożne, wobec czego nie ma powodu do przyznawania im dobrodziejstwa przedawnienia. Ich ogólna sytuacja finansowa może być gorsza niż podmiotów, których należności są zabezpieczone gwarancją bankową, czy zajęciem wierzytelności na rachunkach bankowych i wygasają po upływie ustawowych terminów. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, art. 70 § 6 O.p. w powyższym brzmieniu powoduje, że przedawnienie

w odniesieniu do podatników, których należności zabezpieczono hipoteką przymusową

w toku kontroli podatkowej, staje się instytucją pozorną i wydrążoną z treści, co jest bezwzględnie niedopuszczalne. Trybunał stwierdził, że wprawdzie ustawodawca dysponuje dużym marginesem swobody decyzyjnej określania zasad i terminów przedawnienia należności podatkowych, jednak granice dla działań prawodawczych wyznaczają zasady, wartości i normy konstytucyjne, które zabraniają tworzenia instytucji pozornych, niesprawiedliwych, nadmiernie ograniczających prawa podatnika oraz podważających jego zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa. Warunków tych nie spełniałoby rozszerzenie zasad przewidzianych w zaskarżonym przepisie na wszystkie należności, które w toku kontroli podatkowej zostały zabezpieczone w jakikolwiek sposób. Taka operacja nie doprowadziłaby bowiem do zrównania sytuacji wszystkich podatników (w dalszym ciągu przedawniałyby się zobowiązania podatkowe osób nieposiadających żadnego majątku), z których część byłaby "dożywotnimi" dłużnikami państwa.

Warto zauważyć, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że również wykładnia obecnie obowiązującego przepisu art. 70 § 8 O.p. powinna być dokonywana w kontekście zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. zastrzeżeń konstytucyjnych dotyczących art. 70 § 6 O.p. Mają one bowiem także zastosowanie do

art. 70 § 8 O.p. Prowadzi to do wniosku, że art. 70 § 8 O.p. także należy ocenić jako niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. W konsekwencji, ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia zobowiązania zabezpieczonego hipoteką,

z tym że termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych (por. wyrok WSA w Opolu

z dnia 4 kwietnia 2014 r., I SA/Op 566/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 grudnia 2013 r.,

I SA/Łd 496/13; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 maja 2014 r., I SA/Wr 524/14; wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2014 r., II FSK 1197/12; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2016 r.,

II FSK 330/15). Zgodnie z przepisem art. 70 § 8 O.p. nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko

z przedmiotu hipoteki lub zastawu.

Z uwagi na zbieżność regulacji art. 24 ust. 5 u.s.u.s. z przepisami, których dotyczą wskazane zastrzeżenia należy poddać pod rozwagę to, czy wystąpił problem tzw. oczywistej niekonstytucyjności. Zasadniczo sytuacja oczywistej niekonstytucyjności zachodzi wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne. W takim przypadku sąd może nie zastosować przepisu ustawy, odwołując się do reguły lex superior derogat legi inferiori i może sięgnąć po przepisy Konstytucji pod warunkiem, że są to przepisy samowykonalne, tzn. takie

z których można sformułować normę prawną (zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 29). Tego typu założenie występuje również

w przypadku gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną jak norma objęta już wyrokiem Trybunału (zob. M. Wiącek, Pytanie prawne sądu do Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2011, s. 266-268). W wyroku TK z dnia 22 maja 2007 r., SK 36/06 wskazano, że stwierdzenie przez Trybunał niekonstytucyjności określonej normy prawnej nie pozostaje bez znaczenia dla stosowania normy zamieszczonej w przepisie tożsamym.

W takim przypadku dochodzi bowiem do obalenie domniemania konstytucyjności przepisu, który nie podlegał rozpoznaniu przed Trybunałem.

Należy zauważyć, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 marca 2016 r., V CSK 377/15 stwierdził, że jeżeli - traktując to jako wyjątek od reguły - niezgodność przepisu

z Konstytucją jest w związku z rozpoznawaną sprawą oczywista i ocena taka ma dodatkowe poparcie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził uprzednio niezgodność z Konstytucją przepisu o takim samym brzmieniu, jak zawarty

w obowiązującej ustawie, to sąd może nie zastosować tego przepisu w rozpoznawanej sprawie ze względu na jego niezgodność z Konstytucją (art. 178 ust. 1 Konstytucji). Identyczny pogląd wyraził NSA w wyroku z dnia 8 września 2016 r., II FSK 1842/14. Oczywistość niezgodności powołanego przepisu z Konstytucją wraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału Konstytucyjnego stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy. W tak oczywistych sytuacjach trudno oczekiwać, by sądy uruchamiały procedurę pytań prawnych. Takie działanie byłoby w tym przypadku nieracjonalne i naruszałoby prawo strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 16 października 2006 r., I FPS 2/06). Sąd

w niniejszym składzie poglądy te w całości podziela.

Zdaniem Sądu, zbieżność regulacji art. 24 ust. 5 u.s.u.s. z przepisami, których dotyczą wskazane zastrzeżenia pod względem ich konstytucyjności jest oczywista. Zarówno art. 24 ust. 5 u.s.u.s., jak i powołane przepisy Ordynacji podatkowej są identyczne w zakresie podstaw, które doprowadziły do stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisu ustawy ze standardami konstytucyjnymi, tj. całkowitego wyłączenia przedawnienia należności publicznoprawnej, i równocześnie uczynienie tego na podstawie nieuzasadnionego i arbitralnego kryterium (formy zabezpieczenia należności). Wprawdzie powyższy wyrok Trybunału odnosił się do kwestii przedawnienia podatku, lecz składki na ubezpieczenie społeczne są również należnościami publicznoprawnymi. Obowiązek ich uiszczania wynika z ustawy, a zgodnie z art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia

2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1870 ze zm.) dochodami publicznymi są m.in. daniny publiczne, do których zalicza się m.in.: podatki, składki, opłaty, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego, państwowych funduszy celowych oraz innych jednostek sektora finansów publicznych wynika z odrębnych ustaw. Z kolei z art. 9 pkt 8 wskazanej ustawy wynika, że sektor finansów publicznych tworzą m.in. ZUS i zarządzane przez niego fundusze. Wreszcie, na podstawie art. 31 u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są traktowane na równi z zobowiązaniami podatkowymi

i egzekwowane zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Powyższy pogląd co do charakteru składek jest wyrażany zarówno

w orzecznictwie (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2008 r., III CZP 36/08; postanowienie SN z dnia 19 stycznia 2017 r., I KZP 15/16), jak i w piśmiennictwie (por. C. Kosikowski: Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, Warszawa 2011, s. 43;

I. Jędrasik - Jankowska: Pojęcie i konstrukcje prawne ubezpieczenia społecznego, Warszawa 2016, s. 43; Teresa Liszcz, Ubezpieczenie społeczne i zaopatrzenie społeczne w Polsce. Zagadnienia prawne, Kraków 1997, s. 44).

Podsumowując, w rozpatrywanej sprawie zachodzi przypadek tzw. oczywistej niekonstytucyjności. Wykładnia art. 24 ust. 5 u.s.u.s. dokonywana przez pryzmat zawartych w wyroku Trybunału z dnia 8 października 2013 r., SK 40/12 zastrzeżeń konstytucyjnych dotyczących art. 70 § 6 O.p. w jego brzmieniu do 31 grudnia 2002 r., prowadzi do wniosku, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. należy ocenić jako niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Zatem ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wykluczyło przedawnienia spornych należności składkowych zabezpieczonych hipoteką, co oznacza, że termin przedawnienia biegł na zasadach ogólnych (por. też wyrok WSA w Kielcach z dnia

22 stycznia 2015 r., I SA/Ke 671/14).

Ponownie rozpoznając sprawę ZUS uwzględni skutki prawne wynikające z powyższej wykładni przepisów prawa. Organ ustali, mając na względzie zmiany przepisów prawnych dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek, a także okresy zawieszenia

i przerwania biegu tego terminu, czy wskazane w zaskarżonej decyzji należności uległy przedawnieniu. Jeżeli zajdzie w tym zakresie taka potrzeba, organ uzupełni w tym zakresie zebrany materiał dowodowy. Organ w tym zakresie nie przedstawił żadnej analizy. Nie może to ograniczać się do stwierdzenia przez organ, że brak jest podstaw do uznania, że należności z tytułu składek wygasły wskutek przedawnienia. Niewyjaśnienie przez organ powyższej kwestii, czyni na obecnym etapie bezprzedmiotowym odnoszenie się do zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 28 ust. 1 u.s.u.s. w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.

Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik strony wycofała wniosek

o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o treści wskazanej w skardze.

Jednocześnie Sąd stwierdza, że nie ma kompetencji do zobowiązania ZUS do wydania zgody czy dokumentów pozwalających na wykreślenie ustanowionych hipotek przymusowych z księgi wieczystej.

Ponadto, w związku z przesłanym przez ZUS do Sądu pismem procesowym z dnia

[...] r., organ wyjaśni wzajemne relacje i zasadność podejmowanych przez siebie decyzji wobec skarżącego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

L. Kleczkowski U. Wiśniewska E. Kruppik – Świetlicka