Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 931/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp. z o. o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 178/14 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P. sp. z o. o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 4 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie nadpłaty w podatku od gier za kwiecień 2011 r. postanawia: zażalenie oddalić.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 178/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (zwanemu dalej "spółką", "skarżącą") przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem skarżącej jest wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. Na skarżącej ciąży ponadto obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w innych, zawisłych przed tutejszym Sądem, sprawach w łącznej wysokości około 3.000 zł.

W ocenie Sądu, już z samego zestawienia kwoty wymaganych kosztów sądowych z kwotą posiadanych przez spółkę środków na rachunku bankowym (około 180.000 zł), wynika, że skarżąca nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.") i pomoc nie może zostać jej udzielona.

Nie sposób bowiem uznać, że jednorazowe wygospodarowanie kwoty 100 zł (około 3.000 zł we wszystkich zawisłych sprawach) tytułem wpisu sądowego od skargi, który na obecnym etapie postępowania jest jedynym kosztem sądowym, spowoduje uszczerbek w środkach finansowych spółki. Podnoszone przez nią okoliczności takie jak: konieczność regulowania na bieżąco zobowiązań względem wynajmujących lokale na punkty gier, konieczność wypłacania wygranych, czy konieczność serwisowania urządzeń, nie są wystarczające dla przyjęcia stanowiska, że skarżąca nie posiada obiektywnej możliwości zgromadzenia środków finansowych celem uiszczenia wymaganego wpisu sądowego. Zobowiązania prywatnoprawne, na które wskazuje skarżąca, nie korzystają z pierwszeństwa zaspokajania w stosunku do kosztów sądowych.

Ponadto, racjonalny uczestnik obrotu gospodarczego powinien zabezpieczyć środki na ponoszenie wszelkich zobowiązań publicznoprawnych, w tym ponoszenie kosztów ewentualnych postępowań sądowych. Czyni to argument spółki o pierwszeństwie uiszczania podatku od gier niezasadnym.

Skarżąca nie wykazała również, że zmaga się z groźbą niewypłacalności. Przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane były znaczne przychody, tj. około 51 mln zł w 2011 r. i około 43 mln zł w 2012 r., a także znaczny dochód, tj. 521.436,43 zł w 2011 r. i 713.731,90 zł w 2012 r. Skarżąca dysponuje majątkiem trwałym o sporej wartości. Bezzasadny jest przy tym argument o niemożności spieniężenia automatów do gry, gdyż nie stanowią one jedynych środków trwałych skarżącej. W świetle tak znacznych przychodów, a także wartości majątku trwałego spółki, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy.

Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może bowiem powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków.

Sąd, odnosząc się do argumentacji spółki, że przedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne stanowi próbę ochrony przed nie dającą się przewidzieć agresywną polityką państwa względem przedsiębiorców branży hazardowej, stwierdził, że argumentacja ta nie odnosi się w żaden sposób do określonych w art. 246 § 2 p.p.s.a. przesłanek przyznania prawa pomocy i jest bez znaczenia w niniejszym postępowaniu wpadkowym.

Powyższe postanowienie spółka zaskarżyła w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu przy ocenie sytuacji majątkowej skarżącej takich okoliczności jak: wielość prowadzonych w całym kraju postępowań, brak możliwości zbycia aktywów spółki, czy konieczność zachowania środków na realizację bieżących zobowiązań, co skutkowało bezpodstawną odmową przyznania spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku.

Uzasadniając zażalenie spółka podniosła, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił faktu, że działalność spółki ze swej istoty wymaga posiadania - tylko z pozoru znacznych - zasobów obrotowych. W praktyce bowiem spółka musi mieć możliwość regulowania na bieżąco i bez opóźnień zobowiązań względem wynajmujących lokale, wypłacania wygranych, opłacania serwisu i obsługi urządzeń. Spółka musi również na bieżąco uiszczać zryczałtowany podatek od gier niezależnie od tego, czy działalność przynosi pozytywny wynik finansowy. Z tego też względu stan rachunku bankowego spółki, przy uwzględnieniu specyfiki prowadzonej działalności i jej rozmiarów, nie jest wcale wysoki. Błędem jest wywodzenie wniosków o korzystnej sytuacji spółki z rozmiarów prowadzonej działalności. Jakkolwiek przychody wydają się imponujące, to przy znacznych kosztach funkcjonowania na rynku czysty dochód spółki nie jest wysoki, a dodatkowo pomniejsza go konieczność wypłaty dywidendy dla wspólników. O sytuacji majątkowej spółki nie świadczy również wartość bilansowa aktywów takich jak środki trwałe, czy inwestycje. Wartość bilansowa nie odzwierciedla bowiem ich wartości rzeczywistej, a jedynie wartość księgową, która znacząco odbiega od wartości rzeczywistej.

Dodała, że z uwagi na obecną sytuację prawną automaty o niskich wygranych mają realnie wartość rynkową taką, jak materiały wtórne, które można z nich uzyskać po demontażu, albowiem na rynku brak potencjalnych nabywców tych urządzeń w celu ich dalszej eksploatacji zgodnej z przeznaczeniem. Wykorzystanie tych automatów jako automatów o niskich wygranych, zgodnie z ich konstrukcją i specyfiką, nie będzie możliwe najpóźniej z końcem 2015 r. w związku z wygaśnięciem posiadanych zezwoleń.

W ocenie spółki, Sąd pierwszej instancji powinien także mieć na względzie fakt, że przedmiotowe postępowanie nie stanowi typowego elementu działalności spółki i innych spółek działających na rynku automatów o niskich wygranych, a jedynie próbę ochrony przed nie dającą się przewidzieć agresywną polityką państwa względem przedsiębiorców branży hazardowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez nią przychody. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie prowadzi do konstatacji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (por. postanowienie NSA z 17 lutego 2009 r., II OZ 140/09).

W świetle przytoczonych unormowań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd pierwszej instancji dokonał rzetelnej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i zawartego w nim oświadczenia o majątku i dochodach, a także dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy i doszedł do słusznego przekonania, że spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca w istocie nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności - przedłożone oświadczenie świadczy bowiem o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Wszystkie podane wartości wielokrotnie przewyższają wartość wpisu, który w rozpoznawanej sprawie wynosi 100 zł.

Bezzasadny jest podnoszony w zażaleniu przez spółkę argument o niemożności spieniężenia automatów do gry, bowiem nie stanowią one jedynego majątku skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że spółka może dysponować środkami zebranymi na rachunku bankowym (na rachunku bankowym w Deutsche Banku, na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o prawo pomocy w niniejszej sprawie, znajdowała się kwota 180.334,29 zł). Nie przedstawiła bowiem dokumentów, które wskazywałyby na ewentualne zajęcie prowadzonego rachunku bankowego, uniemożliwiające swobodne korzystanie ze środków na nim zgromadzonych.

Zważywszy na powyższe, w świetle ustalonych okoliczności, należy uwzględnić, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że spółka, która dysponuje środkami trwałymi o tak wysokiej wartości jak przedstawione w formularzu PPPr, a ponadto dysponuje znacznymi środkami pieniężnymi na rachunku bieżącym, nie jest w stanie partycypować w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania.

Odnosząc się zaś do wskazanej w zażaleniu konieczności ponoszenia przez spółkę kosztów związanych z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą takich jak czynsz za lokale na punkty gier, opłacanie serwisu urządzeń, opłacanie zryczałtowanego podatku od gier, wypłata dywidendy należy wskazać, że są to normalne koszty prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z 18 października 2013 r., II FZ 878/13). Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym (np. z tytułu najmu), nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia z kosztów sądowych. Spółka prowadzi działalność gospodarczą generującą znaczny obrót, ponosi koszty operacyjne w skali jednego miesiąca wielokrotnie przewyższające kwotę kosztów sądowych.

Reasumując, zdaniem Sądu, spółka nie wykazała okoliczności niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Treść oświadczeń złożonych we wniosku i przedstawionych dokumentów nie daje wystarczających podstaw do uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, natomiast argumentacja zawarta w zażaleniu nie podważa tej oceny.

Z tych względów, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.