Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 2349/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Spółdzielnie
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. W szczególnych sytuacjach dopuszczalny jest udział jako strony postępowania również członka spółdzielni mieszkaniowej, niezależnie od tego, że w postępowaniu administracyjnym uczestniczy sama spółdzielnia mieszkaniowa. Ma to miejsce zwłaszcza wówczas, gdy konkretna decyzja administracyjna rozstrzyga o kwestiach mających istotny wpływ na prawa członka spółdzielni do korzystania z lokalu mieszkalnego.

2. Dokonując oceny, czy konkretny podmiot będący członkiem spółdzielni mieszkaniowej ma w sprawie przymiot strony, organ orzekający powinien wyjaśnić, czy rozpatrywana sprawa była przedmiotem uchwały właściwego organu spółdzielni mieszkaniowej /np. wyrażenie zgody na budowę przy granicy nieruchomości/. Jeżeli bowiem taka uchwała została przez organ spółdzielni podjęta, wówczas członek spółdzielni mieszkaniowej powinien swoich praw dochodzić drogą kwestionowania uchwały w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym a następnie w drodze powództwa przed sądem powszechnym. Nie można bowiem dopuścić członka spółdzielni mieszkaniowej do udziału w postępowaniu administracyjnym jako strony /art. 28 Kpa/ jeżeli pozostaje w obrocie prawnym nie zaskarżona przez uprawnionego uchwała właściwego organu spółdzielni mieszkaniowej rozstrzygająca w kwestii będącej następnie przedmiotem postępowania administracyjnego.

TEZY

1. W szczególnych sytuacjach dopuszczalny jest udział jako strony postępowania również członka spółdzielni mieszkaniowej, niezależnie od tego, że w postępowaniu administracyjnym uczestniczy sama spółdzielnia mieszkaniowa. Ma to miejsce zwłaszcza wówczas, gdy konkretna decyzja administracyjna rozstrzyga o kwestiach mających istotny wpływ na prawa członka spółdzielni do korzystania z lokalu mieszkalnego.

2. Dokonując oceny, czy konkretny podmiot będący członkiem spółdzielni mieszkaniowej ma w sprawie przymiot strony, organ orzekający powinien wyjaśnić, czy rozpatrywana sprawa była przedmiotem uchwały właściwego organu spółdzielni mieszkaniowej /np. wyrażenie zgody na budowę przy granicy nieruchomości/. Jeżeli bowiem taka uchwała została przez organ spółdzielni podjęta, wówczas członek spółdzielni mieszkaniowej powinien swoich praw dochodzić drogą kwestionowania uchwały w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym a następnie w drodze powództwa przed sądem powszechnym. Nie można bowiem dopuścić członka spółdzielni mieszkaniowej do udziału w postępowaniu administracyjnym jako strony /art. 28 Kpa/ jeżeli pozostaje w obrocie prawnym nie zaskarżona przez uprawnionego uchwała właściwego organu spółdzielni mieszkaniowej rozstrzygająca w kwestii będącej następnie przedmiotem postępowania administracyjnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Joanny K. na decyzję Wojewody W. z dnia 16 września 1998 (...) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją umorzono postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 par. 1 pkt 3 Kpa. W uzasadnieniu decyzji organ wojewódzki, stwierdził, iż skarżącej nie służy przymiot strony w sprawie, w której orzeczono o wznowieniu robót budowlanych przy budowie studia urody i odnowy biologicznej na wniosek inwestora, zaś skarżąca była w postępowaniu administracyjnym reprezentowana przez spółdzielnię mieszkaniową, której jest członkiem.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, analogicznie jak w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, skarżąca podniosła, iż zaskarżona decyzja zezwala na realizację zabudowy w odległości około 10 cm poniżej jej okien oraz na zainstalowanie klimatyzatora będącego źródłem hałasu, co w znacznym stopniu pogorszy warunki zamieszkiwania skarżącej w mieszkaniu które użytkuje na podstawie własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu.

W odpowiedzi na skargę wnosi się o jej oddalenie powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które wyklucza możliwość udziału w charakterze strony członka spółdzielni mieszkaniowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Wprawdzie co do zasady wypada zgodzić się ze stanowiskiem organu orzekającego w sprawie w drugiej instancji, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że w postępowaniu administracyjnym członek spółdzielni mieszkaniowej posiadający spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego jest reprezentowany przez statutowo właściwe organy spółdzielni. W szczególnych sytuacjach Naczelny Sąd Administracyjny dopuszcza jednak udział jako strony postępowania również członka spółdzielni mieszkaniowej, niezależnie od tego, że w postępowaniu administracyjnym uczestniczy sama spółdzielnia mieszkaniowa. Ma to miejsce zwłaszcza wówczas, gdy konkretna decyzja administracyjna rozstrzyga o kwestiach mających istotny wpływ na prawa członka spółdzielni do korzystania z lokalu mieszkalnego.

Taki stan rzeczy w ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego może mieć miejsce w niniejszej sprawie. Gdyby bowiem rzeczywiście kwestionowana w odwołaniu decyzja organu pierwszej instancji pozwalała na realizację obiektu budowlanego /lub jego części/ w odległości około 10 cm od okien skarżącej, wówczas rozstrzygnięcie to miałoby istotny wpływ na korzystanie przez skarżącą z jej prawa do lokalu. Powodowało by to, że nie można skarżącej odmówić prawa do udziału w postępowaniu administracyjnym, a tym samym wydać decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego z powodu braku przymiotu strony /art. 28 Kpa/. Interes prawny skarżącej w rozumieniu art. 28 Kpa, zapewniający skuteczność żądania dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym jako strony polegał by bowiem na możliwości korzystania z środków zmierzających do ochrony jej prawa do użytkowania lokalu wynikającego z przepisów o spółdzielniach mieszkaniowych.

Należy dodatkowo zauważyć, że dokonując oceny, czy konkretny podmiot będący członkiem spółdzielni mieszkaniowej ma w sprawie przymiot strony, organ orzekający powinien ponadto wyjaśnić, czy rozpatrywana sprawa była przedmiotem uchwały właściwego organu spółdzielni mieszkaniowej /np. wyrażenie zgody na budowę przy granicy nieruchomości/. Jeżeli bowiem taka uchwała została przez organ spółdzielni podjęta, wówczas członek spółdzielni mieszkaniowej powinien swoich praw dochodzić drogą kwestionowania uchwały w postępowaniu wewnątrz-spółdzielczym a następnie w drodze powództwa przed sądem powszechnym. Nie można bowiem dopuścić członka spółdzielni mieszkaniowej do udziału w postępowaniu administracyjnym jako strony /art. 28 Kpa/ jeżeli pozostaje w obrocie prawnym nie zaskarżona przez uprawnionego uchwała właściwego organu spółdzielni mieszkaniowej rozstrzygająca w kwestii będącej następnie przedmiotem postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. /.

Omówienie wyroku Alicja Plucińska-Filipowicz.

Zaskarżoną w sprawie decyzją umorzono postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 par. 1 pkt 3 Kpa W jej uzasadnieniu organ wojewódzki stwierdził, iż skarżącej nie służy przymiot strony w sprawie, w której orzeczono o wznowieniu robót budowlanych przy budowie studia urody i odnowy biologicznej na wniosek inwestora, zaś skarżąca była w postępowaniu administracyjnym reprezentowana przez spółdzielnię mieszkaniową, której jest członkiem.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, analogicznie jak w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, skarżąca podniosła, iż zaskarżona decyzja zezwala na realizację zabudowy w odległości około 10 cm poniżej jej okien oraz na zainstalowanie klimatyzatora będącego źródłem hałasu, co w znacznym stopniu pogorszy warunki zamieszkiwania skarżącej w mieszkaniu, które użytkuje na podstawie własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które wyklucza możliwość udziału w charakterze strony członka spółdzielni mieszkaniowej. Sąd uznał skargę za zasadną.

Sąd podkreśla, iż wprawdzie co do zasady zgadza się ze stanowiskiem organu orzekającego w sprawie w drogiej instancji, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, iż w postępowaniu administracyjnym członek spółdzielni mieszkaniowej posiadający spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego jest reprezentowany przez statutowo właściwe organy spółdzielni. W szczególnych sytuacjach Naczelny Sąd Administracyjny dopuszcza jednak udział jako strony postępowania również członka spółdzielni mieszkaniowej, niezależnie od tego, że w postępowaniu administracyjnym uczestniczy sama spółdzielnia mieszkaniowa. Ma to miejsce zwłaszcza wówczas, gdy konkretna decyzja administracyjna rozstrzyga o kwestiach mających istotny wpływ na prawa członka spółdzielni do korzystania z lokalu mieszkalnego.

Taki stan rzeczy, w ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, może mieć miejsce w niniejszej sprawie. Gdyby bowiem rzeczywiście kwestionowana w odwołaniu decyzja organu pierwszej instancji pozwalała na realizację obiektu budowlanego pub jego części/ w odległości około 10 cm od okien skarżącej, wówczas rozstrzygnięcie to miałoby istotny wpływ na korzystanie przez skarżącą z jej prawa do lokalu. Powodowałoby to, że nie można skarżącej odmówić prawa do udziału w postępowaniu administracyjnym, a tym samym wydać decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego z powodu braku przymiotu strony /art. 28 Kpa/. Interes prawny skarżącej w rozumieniu art. 28 Kpa, zapewniający skuteczność żądania dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym jako strony polegałby bowiem na możliwości korzystania ze środków zmierzających do ochrony jej prawa do użytkowania lokalu wynikającego z przepisów o spółdzielniach mieszkaniowych. Dokonując oceny czy konkretny podmiot będący członkiem spółdzielni mieszkaniowej ma w, sprawie przymiot strony, organ orzekający powinien ponadto wyjaśnić, czy rozpatrywana sprawa była przedmiotem uchwały właściwego organu spółdzielni mieszkaniowej /np. wyrażenie zgody na budowę przy granicy nieruchomości/. Jeżeli bowiem taka uchwała została przez organ spółdzielni podjęta, wówczas członek spółdzielni mieszkaniowej powinien swoich praw dochodzić drogą kwestionowania uchwały w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym, a następnie w drodze powództwa przed sądem powszechnym. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Powołany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego zasługuje na uwagę z tego względu, iż z jednej strony wskazuje na pewną generalną zasadę, stosownie do której w postępowaniu administracyjnym przede wszystkim stroną jest spółdzielnia mieszkaniowa, której praw lub obowiązków postępowanie administracyjne dotyczy /art. 28 Kpa/. Jednak w pewnych szczególnych sytuacjach /a więc w istocie wyjątkowo/, jak to podano przykładowo w cytowanym wyroku, niezależnie od tego, że w postępowaniu jako strona uczestniczy spółdzielnia mieszkaniowa, możliwy jest również udział samego członka tej spółdzielni, który będzie mógł bronić swoich praw do spokojnego korzystania z lokalu mieszkalnego, także uczestnicząc jako strona postępowania administracyjnego.

Członek spółdzielni przede wszystkim jednak powinien korzystać ze swoich praw członkowskich określonych w przepisach o spółdzielniach mieszkaniowych i statutach spółdzielni. Jednym z nich jest możliwość zaskarżenia uchwały organu spółdzielni w postępowaniu wewnątrz spółdzielczym, a następnie w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Jeżeli jednak spółdzielnia mieszkaniowa poprzez swój uprawniony organ, który podjął stosowną uchwałę, wyraziła zgodę innemu inwestorowi na budowę przy granicy działki, to członek spółdzielni bez uprzedniego zaskarżenia takiej uchwały w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym, a następnie przed sądem powszechnym, nie będzie mógł domagać się skutecznie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę dla ww. inwestora, nawet jeżeli rozstrzyga się o obiekcie wyjątkowo niekorzystnie dla niego zlokalizowanym.