Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1858/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1, art. 102
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: art. 6 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 1998 nr 7 poz 25
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 2
journal: Dz.U. 1995 nr 1 poz 1
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
article: art. 7,9,77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 75
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152, art. 132, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Andrzej Kołodziej Sędzia WSA – Anna Mierzejewska Protokolant – specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M. B. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny i utrzymany nim w mocy rozkaz personalny organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], 2. zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego M. B. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

St. post. M. B. raportem z dnia [...] maja 2013 r. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. o zaliczenie do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 8 października 2004 r. do dnia 15 lipca 2007 r. załączając zaświadczenie z dnia [...] marca 2013 r. wystawione przez Starostę [...] potwierdzające, iż J. i A. B. w latach 2004 – 2009 posiadali grunty rolne o pow. [...] ha.; zaświadczenie z dnia [...] marca 2013 r. wystawione przez Wójta Urzędu Gminy [...] wskazujące na nieposiadanie dokumentów potwierdzających podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników i nieprowadzeniu ewidencji osób zatrudnionych w gospodarstwie rolnym; poświadczenie zameldowania z dnia [...] marca 2013 r.; zaświadczenia z dnia [...] lutego 2013 r. z Urzędu Gminy [...] o zameldowaniu na pobyt stały M. B. i J. B.; zaświadczenie z dnia [...] marca 2013 r. wydane przez Burmistrza Urzędu Miasta [...] potwierdzające, iż J. B. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w Urzędzie Miasta [...] od dnia 1 czerwca 1987 r. na czas nieokreślony: zaświadczenie z dnia [...] marca 2013 r. wydane przez Starostę Powiatowego w [...] potwierdzające, iż A. B. od dnia 1 września 1987 r. jest zatrudniony w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych w [...]; oświadczenia wnioskodawcy z dnia [...], [...] i [...] maja 2013 r.; zeznania świadków z dnia [...] maja 2013 r. tj. Z. B. i B. B.

Następnie Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w R. rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 101 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) oraz § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), odmówił zaliczenia st. post. M. B. do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 8 października 2004 r. do dnia 15 lipca 2007 r.

W odwołaniu z dnia [...] czerwca 2013 r. do Komendanta Głównego Policji, skarżący M. B. zarzucił organowi pierwszej instancji między innymi błędną interpretację pojęcia domownik oraz błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, iż nie spełnia on kryteriów jako domownik podczas gdy w świetle zgromadzonego materiału kryteria te spełniał.

Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o Policji, wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat, zaś w myśl art. 102 ustawy upoważniono ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia, z uwzględnieniem rodzajów okresów służby, pracy i innych okresów podlegających zaliczeniu do wysługi, sposobu jej dokumentowania oraz trybu postępowania w tych sprawach. W wykonaniu tej delegacji zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalaniu wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego. Przepis § 4 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się:

1) okresy służby w Policji,

2) okresy służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biurze Ochrom Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Więziennej,

3) okresy traktowane jako równorzędne ze służbą, o której mowa w pkt 1 i 2 wymienione w art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin,

4) zakończone okresy zatrudnienia wykonywane w pełnym wymiarze czasu pracy; wymiar czasu pracy podlega sumowaniu w przypadku równoczesnego wykonywania zatrudnienia u różnych pracodawców w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku,

5) inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

Z kolei przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 – 5, policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr, a w myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia wysługę lat oraz poszczególne jej okresy składowe ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, chyba że z przepisów odrębnych wynika inny termin zaliczenia danego okresu. Przepis ten stosuje się odpowiednio w przypadku zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów, o których mowa w § 5 ust. 1 (§ 5 ust. 3). Natomiast stosownie do § 5 ust. 4 rozporządzenia termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat w trybie określonym w ust. 2 i 3, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu. Z powołanych wyżej regulacji wynika zatem, że policjant ma możliwość zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem dotychczas nieudokumentowanych okresów, a może mieć to miejsce na przykład w sytuacji, gdy przy przyjęciu do służby funkcjonariusz nie dysponował dokumentami potwierdzającymi okresy podlegające wliczeniu do wysługi. Dalej wskazano, że § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia pozwala na zaliczenie innych okresów (niż wymienione we wcześniejszych punktach § 4 ust. 1) do wysługi lat wówczas, gdy istnieje przepis, który pozwala na wliczenie ich do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Taką regulację niewątpliwie stanowi ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, która w sposób wyraźny przewiduje zaliczenie określonych okresów do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy. W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Z kolei pojęcie "domownika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w powołanej ustawie z dnia 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin i w myśl art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 24, z późn. zm.), domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Dalej podano, że zgodnie z art. 3 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie, co wynika z art. 3 ust. 2 cytowanej ustawy. W wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (art. 3 ust. 3). Z kolei zeznania świadków powinny być na tyle wiarygodne, aby można je było potraktować jako równoważne w zakresie wartości dowodowej z informacjami zawartymi w świadectwach służby czy świadectwach pracy, które co do zasady stanowią podstawowy dowód w takim postępowaniu. Koniecznym jest tu podkreślenie, że świadectwa te są uwzględniane jedynie w przypadku zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, a organy je wydające opierają się na danych z akt osobowych pracowników oraz posiadanych ewidencji np. czasu pracy, urlopów (wypoczynkowych, bezpłatnych, związanych z rodzicielstwem). Przy zaliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego, od którego zależą konkretne, dodatkowe uprawnienia pracownicze, nie może być mowy jedynie o incydentalnych, drobnych świadczeniach domownika na rzecz rolnika, czyli pomocy, jaką w warunkach wiejskich zwyczajowo udziela się w ramach pomocy rodzinnej osobom prowadzącym gospodarstwo rolne. Takiej doraźnej pomocy (w wykonywaniu typowych obowiązków domowych) nie należy utożsamiać z pracą w gospodarstwie rolnym czy też pracą w czasie ferii lub wakacji. Sformułowania "stała praca", "staż pracy", "uprawnienia pracownicze" wskazują bowiem, że przy zaliczaniu do przedmiotowego stażu w rachubę mogą wchodzić tylko okresy wykonywania zajęć o charakterze i systemie przynajmniej zbliżonym do pracowniczego. W dalszej części podano, że organ w żaden sposób nie kwestionuje, iż skarżący miał określone obowiązki w gospodarstwie rolnym rodziców, jednakże w świetle innych okoliczności znajdujących potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w przedmiotowej sprawie wykonywanie tych obowiązków nie jest wystarczające do uznania, iż świadczył w gospodarstwie rolnym rodziców stałą pracę, zgodnie z wymaganiami wynikającymi z przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jak wynika ze znajdującego się w aktach osobowych policjanta zaświadczenia z dnia [...] lipca 2010 r. z Powiatowego Urzędu Pracy w [...] st. post. M. B. zarejestrowany był w okresie od dnia [...] czerwca 2007 r. do dnia [...] kwietnia 2008 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny. Nie można zatem uznać, że o status bezrobotnego ubiegała się i uzyskała go osoba świadcząca w tym samym czasie stalą pracę w gospodarstwie rolnym. Dlatego też całkowicie niewiarygodne są składane obecnie oświadczenia policjanta, że w powołanym okresie jednak świadczył stałą pracę w gospodarstwie rolnym rodziców, a tym samym zeznania świadków. Skarżący został zatem zarejestrowany jako bezrobotny bezpośrednio po ukończeniu nauki w Liceum Ogólnokształcącym w [...]. Z dniem [...] kwietnia 2008 r. policjant został natomiast zatrudniony w Powiatowym Zarządzie Dróg w [...]. Powyższe według organu II instancji świadczy o tym, że albo policjant pracy w gospodarstwie rolnym w ogóle nie wykonywał albo udzielanej pomocy sam nie traktował jako stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Nie sposób bowiem przyjąć za potwierdzenie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców faktu, iż w okresie nauki policjant pracował w gospodarstwie rolnym rodziców, a po ukończeniu szkoły do dnia podjęcia pierwszej pracy zaprzestał tej pracy. Ponadto w dokumentacji związanej z przyjęciem do służby w Policji, nie przedstawił żadnej informacji o swojej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Ponadto J. B. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w Urzędzie Miasta [...] od dnia [...] czerwca 1987 r. na czas nieokreślony, a A. B. od dnia [...] września 1987 r. jest zatrudniony w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych w [...]. Powyższe świadczy, że wymiar obowiązków związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego był niewielki, albowiem umożliwiał rodzicom strony świadczenie pracy poza miejscem zamieszkania. Wykonywanie przez rodziców policjanta określonych czynności jedynie w momentach, w których nie pracowali zawodowo (późne popołudnia, soboty, niedziele, święta) świadczy o niewielkim nakładzie pracy, jaki w ogóle był potrzebny do prowadzenia gospodarstwa rolnego i dodatkowo także potwierdza, że w gospodarstwie tym nie było wymagane świadczenie stałej pracy przez skarżącego. Przyjęcie odmiennej tezy, zgodnej z sugestiami strony musiałoby doprowadzić do uznania iż wymieniony, wówczas młodociany w rozumieniu przepisów prawa pracy, nie tytko świadczył pracę w gospodarstwie rolnym rodziców, ale wręcz prowadził je samodzielnie, co z uwagi na wiek, doświadczenie życiowe strony jest niemożliwe. Powyższe świadczy również, iż treść składanych przez wymienionego oświadczeń modyfikowana jest przez cel, w jakim są składane. W życiorysie z dnia [...] stycznia 2010 r. stanowiącym element dokumentacji dotyczącej procedury przyjęcia do służby, jak również w kwestionariuszu osobowym w części B dotyczącym przebiegu dotychczasowego zatrudnienia policjant nie wskazał na pracę w gospodarstwie rolnym rodziców. Ponadto w oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2010 r. dotyczącym posiadanych okresów pracy, zasadniczej służby wojskowej, pobierania zasiłku dla bezrobotnych i innych, skarżący również nie wskazał na pracę w gospodarstwie rolnym rodziców. Niezależnie od powyższego skarżący we wnioskowanym okresie zamieszkując w miejscowości K., w latach [...] był uczniem Liceum Ogólnokształcącego w [...] i rezultacie uczestniczył w zajęciach szkolnych, trwających przeciętnie 6 – 7 godzin (w godzinach, jak sam wskazał, 8.00-14.00), co wymagało dodatkowo dojazdów do i ze szkoły. Koniecznym zatem było poświęcanie przez policjanta czasu na domowe przygotowanie się do zajęć szkolnych. Praca w gospodarstwie rolnym polega bowiem na wykonywaniu określonych czynności wynikających z aktualnych potrzeb tego gospodarstwa, przy czym potrzeby te determinowane są np. wielkością gospodarstwa, rodzajem upraw i hodowli, czy też porą roku. Przyjęcie jednak, iż dorywczo wykonywane przez stronę, w czasie wolnym od zajęć szkolnych, czynności są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego, niezgodne jest nie tylko z zasadami doświadczenia życiowego, ale także z celem ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. O pracy w gospodarstwie rolnym można mówić tylko wtedy, gdy stanowiła ona główny cel i zajęcie pracującej osoby.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego go rozkazu personalnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego tj.:

– art. 101 ust. 1 ustawy o Policji w związku z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego w związku z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w związku z art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, poprzez błędną wykładnię pojęcia "domownika" oraz pojęcia "stałej pracy domownika",

– art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, poprzez jego błędną wykładnię i niezasadne przyjęcie, że nie spełniał wymogów określonych w tym przepisie,

2) naruszenie przepisów postępowania tj.:

– art. 7, 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne, dowolne i jednostronne dokonanie ustaleń tego, czy jego praca w gospodarstwie rolnym rodziców miała charakter stały, co miało istoty wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu podał, że kwestia uzyskania statusu bezrobotnego nie koliduje z tym, aby stale świadczyć pracę w gospodarstwie do czasu faktycznego podjęcia zatrudnienia, co też miało miejsce w dniu [...] kwietnia 2008 r. Powyższe nie może być powodem przyjęcia przez domniemań, iż pracy nie wykonywał, tym bardziej nie można formułować domysłów, iż udzielanej pomocy nie traktował jako stałej pracy w gospodarstwie. Ponadto ocena charakteru pracy domownika w gospodarstwie rolnym z punktu widzenia przesłanek określonych w przepisach art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszelkich istotnych okoliczności, m.in. wieku osoby powołującej się na taką pracę, zakresu wykonywanych przez nią czynności, charakteru i wielkości gospodarstwa rolnego, liczby domowników, odległości miejsca położenia gospodarstwa i szkoły, rodzaju, ilości i czasochłonności zajęć szkolnych., zaś organ wydając decyzje w niniejszej sprawie nie zbadał powyższych okoliczności, a stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji o niewielkiej powierzchni gospodarstwa i związanej z tym niewielkiej ilości nakładu pracy mają charakter dowolny i nie są poparte żadnymi dowodami, bowiem nie zbadano jaki zakres prac wymagany był w gospodarstwie oraz nie dokonano weryfikacji czasochłonności tych prac. Organ dowolnie zatem przyjął, iż gospodarstwo nie wymagało dużych nakładów także dlatego, iż rodzice mieli stałą pracę poza miejscem zamieszkania. Z kolei argument, że konieczność przygotowywania się do szkoły po zajęciach wykluczała pracę w gospodarstwie jest dowolny, bowiem nie przeprowadzono żadnych ustaleń w tym zakresie bez przeprowadzenia w tym zakresie ustaleń. Organ pominął także fakt, że szkoła lub zakłady pracy rodziców, są oddalone o zaledwie 2 km od miejsca zamieszkania, co oznacza że dojazd do nich zajmował niewielką ilość czasu. Istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Sprowadzanie spełnienia wymogu stałej pracy w gospodarstwie rolnym świadczonej przez domownika do jakiegokolwiek dziennego, z góry ustalonego wymiaru czasowego jest nieporozumieniem. Specyfika pracy w gospodarstwie rolnym wymyka się możliwości określenia stałych, cyklicznych i dających się łatwo zmierzyć ram jej wykonywania. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą, jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Gospodarstwo rodziców nie było wielkie – ponad [...] ha, a w okresie będącym przedmiotem wniosku pracowały w nim co najmniej trzy osoby (on sam i jego rodzice) i z tych powodów utrzymanie go w dobrej kulturze rolnej i wykonywanie wszystkich niezbędnych zabiegów agrotechnicznych nie było tak czasochłonne jak w przypadku gospodarstw o większym areale. W tej sytuacji mógł pogodzić uczęszczanie do szkoły ze stałą pracą w gospodarstwie rolnym rodziców. Jednoznaczne stwierdzenia co do czasochłonności pracy w gospodarstwie rodziców, bez dokładnych ustaleń co do ilości hodowanej trzody j bydła, jak i rodzaju upraw, jest nieuprawnione. Za absurdalne należy uznać stwierdzenie, iż w związku z tym, że rodzice byli zatrudnieni, to wymiar prac był niewielki, a zatem on sam nie wykonywał stale pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Logiczne wnioski są wprost przeciwne, a zatem w związku z etatową pracą rodziców, jego stała pomoc w gospodarstwie była niezbędna. Powyższe potwierdza fakt, iż po zaprzestaniu pracy w gospodarstwie przez niego, rodzice zlikwidowali hodowlę bydła i trzody (oświadczenie z dnia [...].05.2013 r.). Na ocenę przeprowadzonych dowodów nie może mieć także wpływu fakt, że ubiegając się o przyjęcie do służby w Policji, w złożonej dokumentacji nie wspomniał o pracy w gospodarstwie rolnym i taką argumentację należy uznać za nietrafną, skoro fakt wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców nie rzutował na możliwość przyjęcia do służby a sam ustawodawca w § 5 ust. 3 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. przewidział możliwość zaliczenia policjantowi do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanych okresów pracy. Ponadto w dacie podejmowania służby w Policji nie miał świadomości znaczenia jego przeszłej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika. Niezależnie od powyższego na powyższe okoliczności, przedstawiono pisemne zeznania świadków B. B. i Z. B. zamieszkujących w okresie od dnia 8 października 2004 r. do dnia 15 lipca 2007 r. na terenie, na którym położone jest gospodarstwo rolne rodziców, i którzy potwierdzili fakt, czasokres i charakter jego pracy w gospodarstwie rolnym jego rodziców, a zeznania te zostały całkowicie pominięte przez organ, który jedynie wskazał, iż nie są wiarygodne zeznania świadków, ponieważ potwierdzają zdaniem jego nieprawdziwe oświadczenia. Ponadto jeżeli organy administracji miały wątpliwości co do wiarygodności tych zeznań, miały możliwość osobistego przesłuchania tych świadków, zadania im dodatkowych pytań, a także skonfrontowania ich zeznań z jego wyjaśnieniami.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.), wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat, a w art. 102 ustawy upoważniono ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia, z uwzględnieniem rodzajów okresów służby, pracy i innych okresów podlegających zaliczeniu do wysługi, sposobu jej dokumentowania oraz trybu postępowania w tych sprawach. Zatem w wykonaniu tej delegacji wydane zostało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 z późn. zm.) i według treści § 4 ust. 1 pkt 5, do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1 – 4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Natomiast owe odrębne przepisy wprowadza ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310). Przeto w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie przepis art. 1 ust. 1 pkt 3) w myśl którego ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, a według art. 3 ust. 1 ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Natomiast ust. 2 tegoż artykułu stanowi, że jeżeli organ, o którym mowa ust. 1 nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie. Z kolei z zapisu ust. 3 tegoż artykułu wynika, że w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że organ dysponuje zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkałych na terenie gospodarstwa rolnego rodziców skarżącego, na co wskazano również w stanie faktycznym uzasadnienia, zaś pismem z dnia [...] marca 2013 r. Wójt Gminy [...] stwierdził, że nie posiada dokumentów potwierdzających podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników i nie prowadzi ewidencji osób zatrudnionych w gospodarstwach rolnych, a zatem o okolicznościach wskazanych w cytowanym już wyżej przepisie art. 3 ust. 2 ustawy.

Analizując przedmiotową sprawę w dalszej części stwierdzić należy, że według brzmienia art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. z 1998 r. Dz. U. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.), za domownika uważa się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że we wnioskowanym okresie, skarżący miał ukończone 16 lat życia i pobierał naukę Liceum Ogólnokształcącym w [...].

Nie można się zgodzić z organem, że łączenie przez skarżącego obowiązków ucznia szkoły z pracą w gospodarstwie rolnym rodziców wyklucza wykonywanie pracy o charakterze stałym w tym gospodarstwie z uwagi na obowiązki szkolne.

W tym miejscu podkreślić należy, że wyjaśnienie pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. I tak w wyroku z dnia 4 października 2006 r. sygn. akt II UK 42/2006 wskazano na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym", jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego wykonywania prac w gospodarstwie i stąd też mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy podkreślono, że ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem cechującym domownika. Istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Zatem wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą pracę jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem sprzętu ułatwiającym te prace. Podkreślenia wymaga, że w myśl ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik bowiem nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności i stąd też nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym, jak rolnik i może sobie pozwolić na jednoczesne kształcenie. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje znany już sam fakt rozróżnienia w art. 6 pkt 1 i 2 definicji "rolnika" i domownika". Gdyby zatem zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia. Reasumując, nie można zatem przyjąć, że jeśli osoba mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma charakteru stałego. Takie stanowisko jest zbieżne z judykaturą i Naczelny Sąd Administracyjny np. w wyroku z dnia 29 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 321/11 stwierdził, że przykładowa nauka w szkole w systemie zaocznym, niepołączona z wykonywaniem dodatkowych zajęć zarobkowych, nie stanowi przeszkody do uznania tego okresu, jako pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić zatem należy, że skarżący spełnia przesłanki domownika w rozumieniu art. 6 pkt 2 cytowanej już wyżej ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. i w konsekwencji uwzględniając tylko tę przesłankę, okres jego pracy w indywidualnym gospodarstwie od dnia 8 października 2004 r. do dnia 27 czerwca 2007 r., winien być zaliczony do stażu służby (wysługi lat). Odnosząc się zaś do okresu od dnia [...] czerwca 2007 r. do [...] lipca 2007 r.., kiedy to skarżący zarejestrował się jako bezrobotny, należy zauważyć, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 1, poz. 1), za bezrobotnego uważa się osobę, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2, nie zatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej, z zastrzeżeniem art. 26 ust. 1, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, z zastrzeżeniem lit. g), nie uczącą się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) rejonowym urzędzie pracy, jeżeli:

a) ukończyła 18 lat, z wyjątkiem młodocianych absolwentów,

b) kobieta nie ukończyła 60 lat, a mężczyzna 65 lat,

c) nie nabyła prawa do emerytury lub renty inwalidzkiej albo po ustaniu zatrudnienia nie pobiera świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub wychowawczego,

d) nie jest właścicielem lub posiadaczem (samoistnym lub zależnym) nieruchomości rolnej, w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych powyżej 2 ha przeliczeniowych albo gospodarstwa stanowiącego dział specjalny produkcji rolnej w rozumieniu przepisów podatkowych, chyba że dochód z działów specjalnych produkcji rolnej obliczony dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych nie przekracza wysokości przeciętnego dochodu z pracy w rolnictwie nieuspołecznionym z 2 ha przeliczeniowych, ustalonego przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej na podstawie przepisów o podatku rolnym,

e) nie podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu stałej pracy jako domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub stanowiącym dział specjalny produkcji rolnej, z którego podatek dochodowy od osób fizycznych przekracza dochody z 2 ha przeliczeniowych, o których mowa w lit. d),

f) nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności albo nie podlega - na podstawie odrębnych przepisów - obowiązkowi ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego,

g) jest osobą niepełnosprawną, której stan zdrowia pozwala na podjęcie zatrudnienia co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie,

h) nie jest osobą tymczasowo aresztowaną lub nie odbywa kary pozbawienia wolności.

Analiza powyższego przepisu w zestawieniu z przytoczoną już wyżej definicją domownika świadczy, że mimo zarejestrowania jako bezrobotny, skarżący nadal nie był zatrudniony i nie wykonywał innej pracy zarobkowej, zaś bycie domownikiem nie oznacza też, iż nie był on zdolny i gotowy w każdym czasie do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie. Ponadto – a właściwie przede wszystkim – o tym, że posiadając status bezrobotnego można być równocześnie domownikiem w gospodarstwie rolnym przesądził sam ustawodawca, jeśli się zważy na brzmienie lit. e) powyższego przepisu.

Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że organ podejmując decyzję administracyjną w tego rodzaju sprawach jest związany rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Musi więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga, aby dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 k.p.a.). Ponadto jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu – zarówno z akt sprawy, jak i z uzasadnienia rozkazu personalnego nie wynika, aby Komendant Główny Policji zadośćuczynił powyższym powinnościom i zbadał wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne oraz dokonał obiektywnej i wnikliwej ich oceny pod kątem pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców.

Z tego mianowicie powodu, że w żadnej mierze, jak słusznie wskazuje skarżący w skardze, nie dokonano w zaskarżonym rozkazie personalnym żadnej syntezy form prac wykonywanych w gospodarstwie rolnym rodziców skarżącego i jej zakresu, a zatem czynności wykonywanych przy pracy w tym gospodarstwie oraz ich czasochłonności z uwzględnieniem jego charakteru, struktury i wielkości oraz podziału pracy pomiędzy wszystkim poszczególnymi osobami w nim zamieszkałymi. Zatem wnioski zawarte w rozkazie personalnym o niewielkim nakładzie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców skarżącego, są całkowicie gołosłowne, bowiem – co już wyżej stwierdzono – nie zostały poparte jakąkolwiek analizą. Ponadto nie można przecież wykluczyć – wbrew tezie organu – że to na skarżącym w znacznej części opierało się prowadzenie gospodarstwa, skoro jego rodzice byli zatrudnieni, zaś wstępnie potwierdza to fakt, iż po zaprzestaniu przez niego pracy w gospodarstwie, rodzice – jak wynika z oświadczenia z dnia [...] maja 2013 r. – zlikwidowali hodowlę bydła i trzody, lecz podobnie jak wyżej, organ nie poczynił żadnych ustaleń w tym względzie. Niezależnie od powyższego organ w żadnej mierze nie podjął się zbadania czasu dojazdu skarżącego do i ze szkoły, a ma to niebagatelne znaczenie w sprawie, bowiem taka symulacja dałaby odpowiedź na pytanie, jaki był mniej więcej, w cyklu dziennym chociażby, czasokres pracy skarżącego w gospodarstwie. Zauważyć ponadto należy i szczególnie zaakcentować, że organ w żadnym stopniu nie dokonał analizy zeznań świadków potwierdzających oświadczenia skarżącego poprzestając jedynie na ogólnikowym stwierdzeniu, iż są one niewiarygodne. Zatem nie dokonując ich oceny oraz analizy w ich wzajemnym powiązaniu, a następnie nie uzasadniając, dlaczego jednym dowodom dał wiarę, zaś innym nie, naruszył tym samym przepis art. 107 § 3 k.p.a.

Nie do przyjęcia jest też stanowisko organu, że skoro skarżący nie zgłosił faktu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w trakcie, kiedy powoływano go do służby w Policji, to tym samym jest to dowód świadczący przeciwko niemu. Wszak takie oświadczenie nie jest wymagane w trakcie ubiegania się o przyjęcie do służby.

W tej sytuacji więc, oba rozkazy zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, tj. powołanego już wyżej art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, jak również z naruszeniem przepisów prawa procesowego, a to wspomnianych już wyżej przepisów art. art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., co bez wątpienia miało wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając zatem ponownie sprawę, organ wyda rozkaz personalny z uwzględnieniem poczynionej powyżej przez Sąd oceny prawnej, przy zachowaniu zasad postępowania administracyjnego według podanych wyżej reguł.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) w zw. z art. 152 i art. 132, a w sprawie kosztów na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), należało orzec jak w sentencji wyroku.