Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 2088/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-03-23 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy co do całości wniosku
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

J. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu tego żądania podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest właścicielem domu o powierzchni [...] m², mieszkania o powierzchni [...] m², nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, będącej podlegającym "zalesieniu" "ugorem" oraz zakłady produkcyjnego.

W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca przesłał dokumenty z których wynika, że do jego miesięcznych wydatków zalicza on kwotę 1.848,38 zł z tytułu rat spłaty kredytów w łącznej kwocie 74.000 zł, opłaty domowe ("woda, energia itp."), wydatki na żywność w kwocie 2.000 zł, na lekarstwa w kwocie 1.500 zł oraz inne wydatki osobiste w kwocie 1.000 zł, które finansuje z dochodów "zakładu" oraz z zasiłku chorobowego, nie posiada żadnych rachunków bankowych i posiada samochód ciężarowy marki "A" o samochód osobowy marki "B", które wykorzystuje w "zakładzie". W roku 2013 skarżący osiągnął dochód w łącznej kwocie 16.936,01 zł, w tym z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 3.542,57 zł przy przychodzie z tego źródła w kwocie 1.349.190,34 zł, natomiast w październiku, listopadzie i grudniu 2014 r. dokonał dostawy towaru i świadczył usługi o wartości odpowiednio 182.892,54 zł, 159.404, 01 zł i 140.060,22 zł.

W treści pism procesowych z dnia 2 i 29 grudnia 2014 r. wnioskodawca wskazał na swój stan zdrowia, który – wedle jego oświadczenia - uniemożliwia mu normalnie funkcjonować.

Postanowieniem z dnia 2 lutego 2015 r., referendarz sądowy, odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na to postanowienie skarżący wniósł sprzeciw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.)., zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpatrywana ponownie przez Sąd. Zgodnie z art. 243 p.p.s.a., stronie, na jej wniosek, może być przyznane prawo pomocy. W myśl art. 245 tej samej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art.199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania sądowego związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych oraz zapłaty wynagrodzenia za usługi profesjonalnego pełnomocnika stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi i sposobu dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Dodać także trzeba, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ponadto kosztami koniecznymi są takie koszty, których poniesienie spowodowałoby rzeczywiste zagrożenie dla utrzymania skarżącego, a nie takie, które prowadziłyby tylko do pewnych niedogodności lub nawet utrudnienia w funkcjonowaniu. Z kolei z regulacji prawnych dotyczących zastępstwa procesowego wykonywanego na zasadach prawa pomocy można wysnuć wniosek, że istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z usług profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Podkreślić także trzeba, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Badając sytuację materialną i życiową strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy pod kątem spełnienia przez nią wymogów uwzględnienia jej żądania pod uwagę brana jest nie tylko kwota pieniężna posiadana przez nią na utrzymanie, ale również majątek strony, który w drodze wykorzystania lub sprzedaży może być źródłem pozyskiwania kwot pieniężnych koniecznych do ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Jak słusznie przyjął referendarz sądowy za odmową przyznania stronie prawa pomocy przemawia, to że nie sposób przyjąć, że strona, która posiada stałe źródło dochodu, pomimo, iż dochód ten w zestawieniu z jej zobowiązaniami jest niewysoki, nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto powstrzymanie się przez stronę od odpłatnego zbycia któregoś ze składników jej majątku ponad te składniki, przy pomocy których realizuje swoje podstawowe potrzeby mieszkaniowe i życiowe, jest efektem jej autonomicznej decyzji, której skutki – brak środków na opłacenie kosztów postępowania sądowego oraz zachowanie stanu posiadania skarżącego – nie mogą stanowić uzasadnienia dla przyznania prawa pomocy, przeznaczonego dla osób ubogich. Również skala prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, wynikająca z wartości jego miesięcznego i rocznego przychodu z tego tytułu, pozwala na przyjęcie, że jest on w stanie wygospodarować kwotę konieczną do poniesienia kosztów postępowania sądowego w sprawie. Konkluzja ta pozostaje aktualna również z uwzględnieniem stanu zdrowia skarżącego, który jak wynika z dokumentów przedstawionych do akt sprawy, nie doprowadził do zaprzestania ani zmniejszenia skali prowadzenia tej działalności gospodarczej przez stronę. W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie, że na obecnym etapie po-stępowania strona skarżąca nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 1) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.