Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1034/02
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 27 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 57 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 54 poz. 348
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne.
Teza: 1. Uzupełnienie tytułu wykonawczego obejmującego należności za nielegalny pobór energii elektrycznej, przez powołanie jako podstawy prawnej decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energii zatwierdzającej taryfę dla energii elektrycznej, nie spełnienia wymogu z art. 27 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ i nie uzasadnia podjęcia postępowania egzekucyjnego.

2. Obowiązek wniesienia należności za nielegalny pobór energii elektrycznej powinien wynikać z orzeczenia sądu. Roszczenia z tego tytułu mają charakter cywilnoprawny, a nie administracyjny, gdyż dostarczanie energii odbywa się na podstawie umowy.

TEZY

1. Uzupełnienie tytułu wykonawczego obejmującego należności za nielegalny pobór energii elektrycznej, przez powołanie jako podstawy prawnej decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energii zatwierdzającej taryfę dla energii elektrycznej, nie spełnienia wymogu z art. 27 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ i nie uzasadnia podjęcia postępowania egzekucyjnego.

2. Obowiązek wniesienia należności za nielegalny pobór energii elektrycznej powinien wynikać z orzeczenia sądu. Roszczenia z tego tytułu mają charakter cywilnoprawny, a nie administracyjny, gdyż dostarczanie energii odbywa się na podstawie umowy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zakładu Energetycznego W. Teren S.A. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 11 marca 2002 r. (...) w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Energetyczny W. - Teren S.A. Rejon Energetyczny w W. wraz z wnioskiem z dnia 26.09.2001 r. przekazał do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w W. tytuły wykonawcze o numerach (...) obejmujące należności za nielegalny pobór energii elektrycznej.

Z uwagi na brak w powyższych tytułach wskazania orzeczenia lub decyzji ustalającej egzekwowaną należność i jej wysokość, organ egzekucyjny w dniu 19.10.2001 r. zwrócił wierzycielowi tytuły w celu ich uzupełnienia.

Rejon Energetyczny w W. uzupełnił przedmiotowe tytuły wykonawcze poprzez powołanie w poz. 28 numeru decyzji administracyjnej Prezesa Urzędu Regulacji Energii zatwierdzającej taryfę dla energii elektrycznej, z której zdaniem Zakładu wynika podstawa prawna dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej należności objętych przedmiotowymi tytułami i ponownie przesłał je do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w W.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 13.12.2001 r. (...) odmówił przystąpienia do postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów nadesłanych przez Zakład Energetyczny W. - Teren Rejon Energetyczny w W. i zwrócił je wierzycielowi.

W uzasadnieniu stwierdził, iż wprawdzie art. 57 pkt 2 Prawa energetycznego stanowi, że należności z tytułu nielegalnego pobierania energii elektrycznej podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to należność ta i jej wysokość musi być określona decyzją lub wyrokiem sądowym, z uwagi na to, że nie wynika ona wprost z ustawy, a pomiędzy dostawcą energii a "zobowiązanym" nie następuje stosunek administracyjnoprawny, lecz cywilnoprawny.

Ponadto zdaniem organu egzekucyjnego, choć nie jest on uprawniony w świetle art. 29 ustawy egzekucyjnej do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego przesłanymi tytułami wykonawczymi, to nie oznacza to, że nie jest zobowiązany sprawdzić czy wydano orzeczenie lub decyzję, z których wynika egzekwowany obowiązek. Ponieważ przedmiotowe tytuły nie zawierają podstawy prawnej, o której mówi art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./, podlegają zwrotowi wierzycielowi jako zawierające braki.

Na powyższe postanowienie Zakład Energetyczny W. - Teren S.A. Rejon Energetyczny w W. wniósł zażalenie do Izby Skarbowej w W., podnosząc w nim, iż wykazany w poz. 28 przedmiotowych tytułów wykonawczych art. 57 ustawy Prawo energetyczne uzupełniony o właściwą decyzję Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki zatwierdzającą taryfę dla energii elektrycznej, stanowi wystarczającą podstawę prawną do dochodzenia należności z tytułu nielegalnego pobierania energii w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki jest centralnym organem administracji rządowej powoływanym przez Prezesa Rady Ministrów - do postępowania przed nim stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego /art. 21, art. 30 ustawy Prawo Energetyczne/.

Z całą pewnością, zatwierdzona przez niego Taryfa Energii Elektrycznej przewidująca /ustalająca wysokość/ należności za nielegalny pobór energii elektrycznej jest "innym aktem administracyjnym", z którego bezpośrednio wynika podstawa prawna dochodzenia tych należności w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Art. 57 ustawy Prawo Energetyczne, który był dotychczas wskazany jako jedyna podstawa prawna /pozycja 28 tytułu wykonawczego/ przewiduje, że przedsiębiorstwo energetyczne pobiera opłaty za nielegalnie pobraną energię w wysokości określonej w taryfie, a opłaty te podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odbiorca energii elektrycznej w momencie zawarcia umowy sprzedaży energii elektrycznej z przedsiębiorstwem energetycznym przyjmuje do stosowania Taryfę, a jej kolejne zmiany - o ile nie są sprzeczne z umową, nie wymagają nawet sporządzania oddzielnego aneksu do umowy.

Obowiązek poniesienia opłat z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej ciąży więc na odbiorcy, jeśli zajdą okoliczności, z których fakt nielegalnego poboru wynika. Podstawę prawną dochodzenia tych należności stanowi ponad wszelką wątpliwość akt administracyjny /decyzja/ zatwierdzający brzmienie taryfy.

Na podstawie przywołanego już art. 57 ustawy Prawo Energetyczne, do przedsiębiorstwa energetycznego należy wybór, czy dochodzi należności według zryczałtowanych stawek opłat wynikających z Taryfy /tryb, na który zezwolił ustawodawca/ czy też dochodzi odszkodowania na zasadach ogólnych /pozew o zapłatę w trybie Kpc/ i jednocześnie udowadnia pełną /wyższy/ wartość szkody.

Skoro zgodnie z art. 57 pkt 2 opłaty podlegają ściągnięciu w drodze egzekucji administracyjnej, to uznać należy, że tytuły wykonawcze, uzupełnione zgodnie z sugestią Urzędu Skarbowego w W., nie zawierały już żadnych braków i egzekucja należności powinna zostać przeprowadzona bez zakłóceń.

Izba Skarbowa utrzymała w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że mimo, iż należności z tytułu nielegalnego poboru energii podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to jednak trzeba mieć na uwadze fakt, że należności te mają charakter roszczeń cywilnoprawnych, a nie administracyjnoprawnych i charakteru tego nie zmienia ani zapis zawarty w powyższym artykule ani też wydanie decyzji przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w sprawie zatwierdzenia taryfy dla energii elektrycznej.

Zdaniem Izby należności z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej odnoszące się do konkretnej osoby winny wynikać z orzeczenia sądowego z uwagi na to, że nie wynikają one wprost z ustawy Prawo energetyczne ani też z decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w sprawie zatwierdzenia taryfy dla energii elektrycznej.

W przedmiotowej sprawie wierzyciel chcąc na mocy art. 57 ustawy Prawo Energetyczne dochodzić należności z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji winien uzyskać na drodze procesu cywilnego tytuły egzekucyjne zaopatrzone w klauzulę wykonalności.

Izba potwierdziła, że choć zgodnie z art. 29 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to nie oznacza to jednak, że nie jest zobowiązany sprawdzić, czy wydano decyzję lub orzeczenie sądowe, z którego wynika egzekwowany obowiązek i czy tytuł spełnia wymogi art. 27 cyt. ustawy egzekucyjnej.

Ponieważ w przedmiotowych tytułach brak było wskazania tego rodzaju aktów, które stanowiłyby podstawę prawną dochodzenia należności objętych tymi tytułami, organ egzekucyjny I instancji słusznie uznał, iż nie spełniają one wymogu zawartego w art. 27 par. 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej i jako zawierające braki podlegają zwrotowi wierzycielowi.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając, że Izba Skarbowa błędnie przyjęła, iż art. 57 ustawy Prawo energetyczne i wydana przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki decyzja w sprawie zatwierdzenia Taryfy dla energii elektrycznej nie stanowi wystarczającej podstawy prawnej dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji z tytułu i nielegalnego poboru energii elektrycznej.

Ponadto Izba Skarbowa bezpodstawnie żąda, by tytuły wykonawczy zaopatrzone były w sądową klauzulę wykonalności.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosząc o oddalenie skargi podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo Energetyczne /Dz.U. nr 54 poz. 348 ze zm./ opłaty za nielegalnie pobieraną energię podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Art. 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ zobowiązuje organ egzekucyjny do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej. W szczególności par. 2 stanowi, że jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 par. 1 i 2 organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji zwracając tytuł wykonawczy wierzycielowi. W niniejszej sprawie wystawione przez skarżącego tytuły wykonawcze nie spełniają wymogu określonego w art. 27 par. 1 pkt 3, gdyż nie zawierają podstawy prawnej obowiązku dokonania, przez wskazane w nich osoby, opłat z tytułu nielegalnego poboru energii. Stosownie do art. 3 tej ustawy egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków przekazanych do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa. Zważywszy, że dostarczanie energii odbywa się na podstawie umowy, za uprawnione należy uznać stanowisko organów egzekucyjnych, iż roszczenia z tytułu nielegalnego poboru energii mają charakter cywilnoprawny, a nie administracyjny i w stosunku do konkretnej osoby obowiązek wniesienia tych opłat powinien wynikać z orzeczenia sądu. Uzupełnienie przez skarżącego tytułów wykonawczych przez powołanie jako podstawy prawnej decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energii zatwierdzającej taryfę dla energii elektrycznej nie stanowi o spełnieniu tego ustawowego wymogu i nie uzasadnia podjęcia postępowania egzekucyjnego. W postanowieniu z dnia 6 czerwca 2000 r. II SAB 174/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że Prezes Urzędu Regulacji Energetyki nie ma kompetencji do rozstrzygania w formie decyzji administracyjnej czy pobór energii był nielegalny, wskazując, że rozstrzygnięcie sporu w tej kwestii nie mieści się w żadnej z kategorii spraw należących do właściwości Prezesa URE w świetle ustawy Prawo energetyczne.

Uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.