Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1294/96
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1998-11-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Spółdzielnie
Ewidencja ludności
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 1, art. 47
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
Teza: Spółdzielcze prawo do lokalu przydzielone przed zawarciem związku małżeńskiego stanowi majątek odrębny.

Zasadą jest, że spółdzielcze prawo do lokalu przydzielone przed zawarciem małżeństwa przynależy do odrębnego majątku tego z małżonków, na którego rzecz dokonano przydziału /art. 33 pkt 1 k.r.i op., chyba, że małżonkowie przez umowę majątkową /art. 47 k.r.i op./ włączyli je do majątku objętego rozszerzoną wspólnością majątkową.

TEZY

Spółdzielcze prawo do lokalu przydzielone przed zawarciem związku małżeńskiego stanowi majątek odrębny.

Zasadą jest, że spółdzielcze prawo do lokalu przydzielone przed zawarciem małżeństwa przynależy do odrębnego majątku tego z małżonków, na którego rzecz dokonano przydziału /art. 33 pkt 1 k.r.i op., chyba, że małżonkowie przez umowę majątkową /art. 47 k.r.i op./ włączyli je do majątku objętego rozszerzoną wspólnością majątkową.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi Stefana N. na decyzję Wojewody Ł. z dnia 12 lipca 1996 r. (...) w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola sądowa sprawowana jest pod względem legalności, co oznacza, że Sąd nie bada w zasadzie kontrolowanych aktów i czynności pod względem celowości.

Wychodząc z tych przesłanek Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, albowiem nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja administracyjna oraz poprzedzającą ją decyzja organu I instancji obrażały prawo materialne lub naruszały przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 22 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym mogłoby stanowić podstawę ich uchylenia.

Przepis art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ nakłada na osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego, trwającego ponad dwa miesiące, obowiązek wymeldowania się we właściwym organie administracyjnym, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca oraz obowiązek wskazania nowego miejsca i adresu pobytu. Nie wykonanie tego obowiązku upoważnia organy administracji do wykorzystania dostępnych im środków egzekucyjnych w celu przymuszenia do wykonania obowiązku meldunkowego, bądź do wymeldowania osoby na wniosek lub z urzędu, jeżeli spełnione zostaną przesłanki określone w art. 15 ust. 2 wymienionej ustawy.

Przepis ten określa dwa odrębne stany faktyczne, w których organy administracyjne zobowiązane są do wydania z urzędu lub na wniosek strony decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego.

Pierwszy stan faktyczny ma miejsce wówczas, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 ustawy i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, a drugi stan faktyczny ma miejsce wówczas, gdy osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu i nie przebywa w nim co najmniej przez okres sześciu miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że zaskarżona decyzja została oparta na stanie faktycznym przewidzianym w części pierwszej art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, iż stosownie do treści art. 15 ust. 2 omawianej ustawy, do wymeldowania w takim wypadku niezbędne jest kumulatywne spełnienie następujących przesłanek: utrata uprawnień do przebywania w lokalu, niedopełnienie obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego w ty, lokalu i faktyczne jego opuszczenie. Orzekając o wymeldowaniu skarżącego ze spornego lokalu, organy administracyjne uznały zatem, że wystąpiły łączne wymienione przesłanki, stanowiące podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego w tym mieszkaniu.

Przystępując do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa, należy przeanalizować, czy występowanie bądź niewystępowanie tych przesłanek zostało wystarczająco udowodnione w toku postępowania

administracyjnego, poczynając od kwestii, czy skarżący posiada lub utracił uprawnienia do przebywania w lokalu, zawarte w przepisie art. 9 ust. 2 wymienionej ustawy.

Stwierdzić przy tym należy, iż wymieniona ustawa nie wyjaśniła, co należy rozumieć przez pojęcie uprawnień do przebywania w lokalu.

Również w przepisach obowiązującego poprzednio Prawa lokalowego, jak też w przepisach prawa cywilnego, pojęcie takie nie występuje.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęty został pogląd, iż odpowiedź na pytanie, czy stronie przysługuje uprawnienie do przebywania w lokalu lub czy utraciła ona uprawnienie, wymagało uwzględnienia różnych rodzajów praw podmiotowych, uzasadniających - w oparciu o prawo cywilne lub lokalowe - korzystanie z mieszkań przez osoby bezpośrednio uprawnione do tego korzystania lub przez osoby z nimi związane.

W zależności od charakteru tych uprawnień, rozróżnić można uprawnienia samoistne, którymi legitymują się bezspornie właściciele lub najemcy mieszkań i uprawnienia pochodne, które posiadają na przykład podnajemcy i osoby bliskie najemcy.

Z materiału dowodowego zebranego w aktach rozpoznawanej sprawy wynika, że uprawnienia skarżącego do przebywania w lokalu mieszkalnym wynikały z faktu pozostawania przez niego w związku małżeńskim z Jadwigą N. Nie ulega wątpliwości, że prawomocnym wyrokiem z dnia 28 czerwca 1995 r., wydanym w sprawie (...), Sąd Wojewódzki w Ł. rozwiązał przez rozwód związek małżeński pomiędzy Jadwigą N. a Stefanem N.

Jednocześnie, jak to wynika z akt postępowania administracyjnego, co poza tym nie było kwestionowane przez skarżącego, spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego nr 14, położonego w Ł. (...), przyznane zostało Jadwidze N. przed zawarciem przez nią związku małżeńskiego ze skarżącym.

W tym stanie rzeczy niewadliwy wydaje się pogląd organów obu instancji o utracie uprawnienia Stefana N. do przebywania w lokalu. Oczywistym jest, że system polskiego prawa rodzinnego przewiduje - jako podstawowy w stosunkach majątkowych małżeńskich - ustrój wspólności ustawowej, która obejmuje dorobek obojga małżonków /art. 31 k.r.i op./. Po myśli art. 215 par. 1 Prawa spółdzielczego, spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego może należeć tylko do jednej osoby albo do małżonków. Jednakże o tym, czy spółdzielcze prawo do lokalu należy do obojga małżonków, czy też do jednego z nich, decydują przesłanki materialnoprawne nabycia tego prawa.

W rozpoznawanej sprawie fakt przyznania prawa do lokalu Jadwidze N. przed zawarciem przez nią związku małżeńskiego ze skarżącym oraz jej twierdzenie, iż umów małżeńskich majątkowych nie zawierała przesądza o tym, iż powyższe prawo stanowi jej majątek odrębny. Zasadą jest bowiem, że spółdzielcze prawo do lokalu przydzielone przed zawarciem małżeństwa przynależy do odrębnego majątku tego z małżonków, na którego rzecz dokonano przydziału /art. 33 pkt 1 k.r.i op./, chyba że małżonkowie przez umowę majątkową /art. 47 k.r.i op./ włączyli je do majątku objętego rozszerzoną wspólnością majątkową.

Co prawda z treści art. 218 par. 1 Prawa spółdzielczego wynika, że lokatorskie prawo do lokalu jest niezbywalne, z treści art. 33 pkt 6 k.r.i op., że odrębny majątek każdego z małżonków stanowią prawa niezbywalne, a z treści art. 49 par. 1 pkt 1 k.r.i op., że nie można przez umowę rozszerzyć zakresu wspólności na prawa niezbywalne, to jednakże zgodnie z utrwalonym już poglądami doktryny i linią orzeczniczą niektóre spośród niezbywalnych praw majątkowych należy wyłączyć spod działania art. 33 pkt 6 k.r.i op. ze względu na ich przeznaczenie /w tym spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu/. W rozpoznawanej sprawie kwestie te nie mogą mieć jednak większego znaczenia wobec niekwestionowanej utraty przez skarżącego uprawnień do przebywania w lokalu.

Co do okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu przez skarżącego, to stwierdzić należy, iż skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia przez niego spornego mieszkania. Nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów. W toku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Jadwiga N. podała natomiast, iż mąż dobrowolnie wyprowadził się ze wspólnego lokalu 17 lat temu, a prowadzone przez Prokuraturę Rejonową Ł.-W. postępowanie z doniesienia Stefana N. o popełnienie przez jego byłą żonę przestępstwa uniemożliwienia mu zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, zakończone zostało postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego z powodu braku cech przestępstwa.

Powyższe okoliczności przemawiają za słusznością rozstrzygnięcia o wymeldowaniu Stefana N. z mieszkania nr 14 położonego w Ł. przy ul. G.R. nr 16.

Istniejący w momencie opuszczania lokalu zamiar zerwania z nim więzi przesądza o tym, że zgłaszana następnie wola powrotu do lokalu nie może zmieniać oceny, iż do opuszczenia lokalu doszło w sposób dobrowolny.

W tej sytuacji nie można stwierdzić ani naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego przez organy administracyjne, które prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawie.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Taka ocena jest wynikiem obowiązujących regulacji prawnych i wypływającego z nich wniosku, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia 28 marca 1996 r., nie naruszają prawa.

Z powyższych względów, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. /, orzeczono jak w sentencji.