Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SAB/Bd 2/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 658
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska - Wasilewicz Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik - Świetlicka sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Chowańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 marca 2016r. sprawy ze skargi skargi W. C. na bezczynność P. P. S.A. w przedmiocie niewydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt sprawy 1. zobowiązuje organ do dokonania czynności załatwiających wniosek skarżącej z dnia [...] r. ponowiony [...] r. w części dotyczącej wydania uwierzytelnionego odpisu wniosku o zarejestrowanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego oraz innych żądanych dokumentów (lub ich kopii) stanowiących podstawę upomnienia lub do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. oddala skargę w pozostałej części, 3. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. zasądza od organu na rzecz skarżącej 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W skardze na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania i przekroczenie terminu na załatwienie sprawy przez P. w przedmiocie wydania uwierzytelnionych dokumentów z akt sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 8, art. 12 § 1 i 2, art. 35 § 1-3, art. 36 § 1 i 2 oraz art. 73 § 2 i art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r. poz. 23) – dalej jako: "k.p.a.", polegające szczególnie na:

1) braku pełnego rozpoznania wniosków skarżącej z dnia 18 czerwca i 2 sierpnia 2015r. dotyczących wydania z akt sprawy prowadzonej przez organ uwierzytelnionych odpisów dokumentów:

- wniosku skarżącej o zarejestrowanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (wydanie książeczki RTV), co uzasadniałoby nadanie jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiornika RTV ([...]);

- dokumentów potwierdzających wysłanie do skarżącej (nadanie) zawiadomienia o nadaniu jej numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych oraz potwierdzenia odbioru przez skarżącą przedmiotowego zawiadomienia;

- innych niż powyżej wymienione dokumentów, które stanowić mają podstawę roszczeń wskazanych w Upomnieniu organu nr [...] z dnia [...]. (oprócz zawiadomienia o nadaniu skarżącej numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, które zostało załączone do pisma organu z dnia [..].)

albo wydania, w trybie art. 74 § 2 k.p.a., postanowienia o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów ww. dokumentów;

2) rażącym przekroczeniu terminów do załatwienia przedmiotowej sprawy.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o:

- stwierdzenie bezczynności organu w załatwieniu przedmiotowej sprawy lub przewlekłego jej prowadzenia, z rażącym naruszeniem prawa, oraz brak załatwienia niniejszej sprawy w ustawowym terminie;

- zobowiązanie organu do pełnego rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...]. ponowionego wnioskiem z dnia [...] poprzez wydanie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów wymienionych dokumentów albo wydanie w trybie art. 74 § 2 k.p.a., postanowienia o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów tych dokumentów - bez zbędnej zwłoki lub w terminie miesiąca.

Strona przedstawiając stan faktyczny podała, że w dniu [...] zostało doręczone jej Upomnienie nr [...] z dnia [...]., wydane przez organ, będące pierwszym otrzymanym przez skarżącą dokumentem świadczącym o tym, iż odbiornik RTV, z którego rzekomo korzysta, jest zarejestrowany w systemie prowadzonym przez organ w celu ewidencjonowania abonentów RTV oraz, że skarżącej został nadany indywidualny numer identyfikacyjny użytkownika urządzenia RTV. Skarżąca podkreśliła, że nie rejestrowała odbiornika RTV oraz nie zostało jej doręczone zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych.

Wobec tego, pismem z dnia [...]. skarżąca przedstawiła swoje stanowisko i wezwała organ do zaniechania podejmowania czynności egzekucyjnych oraz złożyła pierwszy wniosek o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionego odpisu:

- wniosku skarżącej o zarejestrowanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego;

- zawiadomienia o nadaniu skarżącej numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych wraz z potwierdzeniem jego nadania i odebrania lub podpisanego przeze Skarżącą potwierdzenia jego otrzymania.

W odpowiedzi na powyższe organ zakwestionował stanowisko skarżącej i wskazał, że po jej stronie powstał obowiązek abonamentowy. Do pisma załączył wyłącznie zawiadomienie o nadaniu stronie numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiornika RTV. Stwierdził jednocześnie, że nie ma obowiązku udowodnienia wysłania zawiadomienia do skarżącej, a przedmiotowe pismo zostało wysłane listem zwykłym, zatem nie ma możliwości potwierdzenia jego nadania. Organ nie odniósł się do wniosku w zakresie wydania odpisu wniosku Skarżącej o zarejestrowanie odbiornika RTV oraz nie wydał postanowienia o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów ww. dokumentów.

Mając powyższe na uwadze, skarżąca pismem z dnia [...]. bezwarunkowo ponowiła wniosek o wydanie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy oraz rozszerzyła zakres pierwotnego wniosku o wydanie odpisów wszelkich innych (wyraźnie nie określonych) dokumentów, które również stanowić mają podstawę roszczeń określonych w Upomnieniu z dnia [...]

W odpowiedzi na powyższe organ pismem z dnia [...]. podtrzymał swoje stanowisko, jednocześnie całkowicie pomijając rozpoznanie wniosków skarżącej o wydanie odpisów dokumentów, które mogą potwierdzić istotne w sprawie twierdzenia skarżącej. Organ nie wydał również postanowienia o odmowie wydania przedmiotowych odpisów dokumentów.

W związku z powyższym, skarżąca pismem z dnia [...]. skierowała do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto, z ostrożności procesowej, w dniu [...]. wystosowała bezpośrednio do ministra właściwego ds. łączności zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania oraz przekroczenie terminu na załatwienie sprawy przez P. w sprawie wydania uwierzytelnionych dokumentów z akt sprawy. Skarżąca zaznaczyła, że do dnia sporządzenia skargi organ nie wydał uwierzytelnionych odpisów wszystkich wnioskowanych przez Skarżącą dokumentów, ani postanowienia o odmowie wydania ww. odpisów dokumentów. Do dnia wystosowania skargi skarżąca nie otrzymała również odpowiedzi na ww. zażalenia oraz wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie albo o umorzenie postępowania.

Organ uzasadniając odrzucenie skargi wskazał, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego określające terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym, a tym samym nie można mówić o ich przekroczeniu. Organ podkreślił, że nie zostało jeszcze wszczęte postępowanie egzekucyjne. Zaznaczył, że zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy kodeksu postępowania administracyjnego mają odpowiednie zastosowanie jedynie w postępowaniu egzekucyjnym. Wysłanie do zobowiązanej upomnienia nie wszczyna jeszcze postępowania egzekucyjnego, a tym samym wszelka korespondencja prowadzona pomiędzy zobowiązaną, a P. po wysłaniu upomnienia nie jest objęta terminami określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Zatem nie można zarzucać P. bezczynności, czy też przewlekłości działania na tym etapie sprawy.

Organ zauważył, że upomnienie ma jedynie przypomnieć o obowiązku zapłaty wymienionych w nim należności, informując o zagrożeniu skierowania sprawy na drogę egzekucji administracyjnej. Nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które decydowałoby o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane, a zatem czynność ta nie jest objęta zakresem właściwości sądów administracyjnych określonym w art. 3 § 2 i § 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz.270 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a."

W przypadku nie podzielenia przez Sąd stanowiska organu w przedmiocie odrzucenia skargi, Dyrektor [...] z ostrożności procesowej odniósł się do postawionych w skardze zarzutów i uznał je za całkowicie bezzasadne.

Ponownie podkreślił, że nie miał obowiązku stosowania przepisów k.p.a. Zauważył, że dopiero w przypadku wszczęcia postępowania egzekucyjnego skarżąca będzie miała pełne prawo obrony swoich praw poprzez podnoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w tym zarzutu nieistnienia obowiązku. Wskazał, że skarżącej został wydany odpis żądanego dokumentu stwierdzającego obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej, którym jest kopia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, będącego obecnie jedynym i wyłącznym dowodem stwierdzającym zarejestrowanie odbiorników RTV, zgodnie bowiem z § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 roku w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia.

Organ podał również, że na podstawie zapisu odnotowanego w systemie Kartoteka RTV (archiwizacja elektroniczna) stwierdził, że skarżąca w styczniu 2003 roku dokonała rejestracji odbiornika radiofonicznego oraz telewizyjnego na swoje dane osobowe, na adres: ul. Z.[...] G.. Jako abonent zarejestrowany według imiennej książeczki opłaty abonamentowej (D [...]), zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji skarżąca została pismem z dnia [...] roku powiadomiona o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych. W ocenie organu, rozporządzenie to nie posługuje się pojęciem "doręczenia" lecz "przesłania zawiadomienia". P.była zobowiązana wyłącznie do powiadamiania użytkowników o nadanym indywidualnym numerze identyfikacyjnym, przesyłając zawiadomienie o nadaniu tegoż numeru, wobec czego nadanie listu zwykłego na adres abonenta było wyłącznym i wystarczającym działaniem P., która wobec skarżącej w sposób prawidłowy wykonała ciążące na niej obowiązki wynikające z powołanego przepisu. P.nie odnotowała zwrotu przesyłki listowej zawierającej zawiadomienie, co pozwala zasadnie przyjąć, że zostało ono skarżącej skutecznie doręczone.

Uzasadniając wniosek o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. P. podkreśliła, że skarżąca otrzymała odpis zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przed wniesieniem skargi na przewlekłość postępowania. Załatwienia sprawy skarżącej przed wniesieniem skargi, czyni postępowanie w niniejszej sprawie bezprzedmiotowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r. poz. 1647 ) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl natomiast art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności ( pkt 1 ); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania ( pkt 3 ). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa ( § 1a ).

I. Ponieważ w odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej odrzucenie, Sąd w pierwszej kolejności rozważy kwestię dopuszczalności wniesienia skargi, we wskazanym w niej przedmiocie.

Sporna między stronami kwestia, dotyczy niewydania przez organ uwierzytelnionych odpisów dokumentów, wymienionych przez skarżącą w piśmie z dnia [...]r. oraz z dnia [...] r. tj.: wniosku o zarejestrowanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, dokumentów potwierdzających wysłanie do skarżącej (nadanie) zawiadomienia o nadaniu jej numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych i potwierdzenia odbioru przez skarżącą tego zawiadomienia oraz innych dokumentów, które mają stanowić podstawę roszczeń wskazanych w przesłanym skarżącej upomnieniu z dnia [...] r., a także wskazania w jakim dniu został zarejestrowany odbiornik, którego – jak podała skarżąca – jest "rzekomym" użytkownikiem. Jednocześnie ponowiony w piśmie z [...] r. wniosek zawierał wskazanie, że żądany wcześniej odpis zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników radiofonicznych lub telefonicznych, skarżąca otrzymała przy piśmie organu z dnia [...] r.

Spór powstał na tle wskazanych przez organ przepisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych ( Dz.U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm. ).

Z art. 1 i art. 2 ust. 1 tej ustawy wynika, że za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe, w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226, z późn. zm.), przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9 września 2004 r. w sprawie o sygn. K 2/03 (OTK ZU nr 8/A/2004, poz. 83), wyraził pogląd, że abonament to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa". Jest to danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji przez swój celowy charakter, "nie stanowiąca dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym". Zapewnić ma ona zarówno organowi władzy publicznej - Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji, jak i mediom publicznym stabilność i przewidywalność wydatków na realizację misji publicznej. Skutkiem traktowania abonamentu jako daniny publicznej są rygory w zakresie jego wprowadzenia (wyłącznie ustawą), a także obowiązek jawnego i kontrolowanego publicznie wykorzystywania płynących z niego dochodów. Wszystkie elementy konstrukcyjne, przesądzające o ciężarze materialnym tej daniny, należą do tzw. materii ustawowej. Abonament, mając charakter publicznoprawny i będąc dochodem publicznym, podlega zasadzie wyłączności władzy ustawodawczej w kształtowaniu dochodów i wydatków państwa. Z drugiej strony abonament jest rodzajem daniny publicznej niebędącej podatkiem, a jedynie zbliżonej do podatku. Nie jest on opłatą w klasycznej postaci, lecz ma charakter daniny publicznej związanej z możliwością korzystania z publicznych mediów i stanowi dochód celowy pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznej. Na taki charakter opłaty abonamentowej wskazał również Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 marca 2010r. sygn. akt K 24/08 (Dz. U. z 2010r. Nr 48, poz. 285). Wyjaśnił w nim, że wprawdzie nie jest to opłata w klasycznej postaci, jednak ma charakter publiczny, stanowi dochód celowy pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznej, stanowi część finansów publicznych, a obowiązek jej uiszczenia istnieje z mocy prawa.

Zaliczenie abonamentu do daniny publicznej powoduje zatem, że wszystkie elementy konstrukcyjne, przesądzające o ciężarze materialnym tej daniny, należą do materii ustawowej (art. 217 Konstytucji RP). Pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia a obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3; art. 3 ust. 1 i 4 ). Wydanie decyzji ustawa przewiduje tylko w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6 ).

Kontrola obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej została powierzona operatorowi wyznaczonemu w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1), natomiast nadzór – ministrowi właściwemu do spraw łączności (art. 7 ust. 2).

Z kolei, z art. 7 ust. 3 i 5 ustawy o opłatach abonamentowych wynika, że, do opłat abonamentowych oraz do opłaty, o której mowa w art. 5 ust. 3, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym, a uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków rejestracji odbiorników i uiszczania opłaty abonamentowej są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego.

II. Do zagadnienia dotyczącego ustalania opłaty abonamentowej i czynności kontrolnych związanych z obowiązkiem rejestracji odbiorników wykonywanych przez operatora wyznaczonego oraz kognicji sądu administracyjnego w tym zakresie odniósł się Trybunał Konstytucyjny w przywołanym już wyroku z dnia 16 marca 2010r. sygn. akt K 24/08. W orzeczeniu tym, odwołując się do poglądów wyrażonych przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 23 czerwca 1997 r. (sygn. akt OPK 1/97, ONSA nr 4/1997, poz. 149) i transponując ją na grunt rozważanej sprawy Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "Ustalanie opłaty (...) jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego z przepisu prawa, dokonywaną w trybie pozaprocesowym przez właściwy organ lub w drodze samoobliczenia". Stwierdził również, że "gdy obowiązek uiszczania opłaty wynika wprost z ustawy, dokonanie jej obliczenia nie powinno następować w drodze decyzji, ale w drodze czynności materialno-technicznej typu wykonawczego, w trybie pozaprocesowym, lub w drodze samoobliczenia". W dalszej części Trybunał Konstytucyjny podał, że "ustawodawca coraz częściej odchodzi od stosowania formy decyzji w sprawach realizacji określonych obowiązków względem państwa. Kształtowanie stosunków administracyjnoprawnych między państwem a podmiotami administrowanymi (w rozpatrywanej sprawie abonentami) w drodze decyzji zastępuje on wprowadzaniem obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. W tej sytuacji konieczne jest ustalenie, czy ustawodawca zapewnia środki ochrony praw podmiotów administrowanych, a przede wszystkim, czy zapewnia możliwość uruchomienia sądowej kontroli działania organów dochodzących wykonania przez owe podmioty ich obowiązków wynikających wprost z ustawy. Nie ulega wątpliwości, że obowiązujące przepisy pozwalają abonentowi (jako adresatowi obowiązku wynikającego ex lege) podjąć działania zmierzające do ochrony jego praw. Stanowisko wyrażone przez kierownika COF, zarówno co do samego obowiązku uiszczenia zaległego abonamentu, jak i co do jego wysokości oraz wysokości należnych odsetek podatkowych - jako czynność dotycząca stwierdzenia obowiązku wynikającego wprost z przepisów prawa - będzie podlegać kontroli sądowej na podstawie i w trybie art. 3 § 2 pkt 4 i art. 52 § 3 p.p.s.a. Natomiast w razie konkretyzacji obowiązku w tytule egzekucyjnym możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowień wydawanych w toku postępowania egzekucyjnego wynika z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.".

III. W ocenie Sądu, synteza przedstawionych uregulowań prawnych oraz w pełni podzielanych przez skład orzekający, zaprezentowanych przez Trybunał Konstytucyjny poglądów prawnych odnośnie sposobu ustalania i charakteru opłat abonamentowych, czynności kontrolnych podejmowanych przez operatora wyznaczonego związanych z rejestracją odbiorników telewizyjnych i radiowych oraz uiszczania związanych z tym opłat, pozwala na stwierdzenie, że wydanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów przez P.stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2015r. poz. 658 ), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą być zatem akty lub czynności, które: nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1–3, są podejmowane w sprawach indywidualnych, ponieważ akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, mają charakter publicznoprawny i dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa. Wymienione przesłanki określane są w literaturze przedmiotu jako "konstytuujące pojęcie aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4" ( por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu, (2008), s. 31 i 32; B. Adamiak, Z problematyki, s. 9 ).

Czynność związana z wydaniem przez operatora wyznaczonego uwierzytelnionych odpisów dokumentów podane przesłanki niewątpliwie spełnia, nadto, nie jest ona podejmowana w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz Ordynacji podatkowej. Konsekwentnie zatem, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., na bezczynność lub przewlekłe załatwienie wniosku o wydanie odpisów dokumentów służy skarga do sądu administracyjnego. Przeciwne stanowisko ograniczyłoby faktycznie prawo zobowiązanej do obrony jej praw, szczególnie w sytuacji kwestionowania podstaw skierowanego do niej upomnienia, bezpośrednio poprzedzającego wszczęcie egzekucji administracyjnej. Zauważyć przy tym należy, że opłata abonamentowa nie jest określana ani ustalana w drodze decyzji administracyjnej, nie jest w tym przedmiocie prowadzone żadne postępowanie jurysdykcyjne. Powyższe utwierdza w przyjęciu stanowiska, zgodnie z którym, należy poddać kontroli sądowej - również z punktu widzenia zachowania terminów - działania operatora pocztowego, któremu powierzono pełnienie roli wierzyciela wobec podmiotów zobowiązanych do zapłaty opłaty abonamentowej, będącej świadczeniem publicznoprawnym i przymusowym.

IV. W sprawie została także spełniona formalna przesłanka dopuszczalności skargi na przewlekłość postępowania, jaką jest wyczerpanie środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi, jeżeli służyły one stronie przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a). W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że "złożenie zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 k.p.a. stanowi przesłankę skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, gdyż jest to środek zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 u.p.p.s.a." ( np. postanowienie NSA z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 1083/14, publ. LEX nr 1467706 ). Tryb ten, jak i termin wniesienia skargi ( art. 53 § 2 p.p.s.a. ) zostały zachowane, bowiem skarżąca po otrzymaniu stanowiska organu wyrażonego w piśmie z dnia [...]., pismem z [...] r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, na co organ ostatecznie odpowiedział dopiero pismem z dnia [...] r. Natomiast skarga sporządzona [...] r., została nadana [...] r.

Niezależnie od tego, skarżąca z ostrożności procesowej pismem z [...] r. wystosowała również do ministra właściwego do spraw łączności zażalenie w trybie art. 37 k.p.a., uznając jednakowoż, że P. S.A. jako podmiot, któremu powierzono wykonywanie zadań z zakresu administracji publicznej jest wyłącznie organem w znaczeniu funkcjonalnym i nie ma organu wyższego stopnia. Właściwy minister nie sprawuje pełnego nadzoru nad działalnością organu, jako organu administracji publicznej, a jedynie nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej, które na mocy ustawy powierzone zostały temu organowi. Jak podała skarżąca, do dnia wystosowania skargi, nie otrzymała odpowiedzi na wniesione zażalenie.

V. W ocenie Sądu nie ma racji Dyrektor [...] twierdząc, że w spornej sprawie nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego zarówno jak chodzi o kwestię wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów jak i przestrzegania terminów załatwienia sprawy, uregulowanych w art. 35 i 36 k.p.a.

Należy bowiem zauważyć, że po pierwsze, abonent, jako adresat obowiązku o charakterze publicznoprawnym, wynikającego ex lege, powinien mieć zapewnioną możliwość korzystania z instrumentów prawnych gwarantujących ochronę jego praw.

Po drugie, w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że podmioty niebędące organami państwowymi mogą być włączane w procesy wykonywania administracji państwowej, co przybiera formę tzw. zlecania funkcji administracyjnych, oznaczającego przeniesienie pewnych uprawnień wykonywanych przez administrację w formach władczych na podmioty do sektora administracji nienależące. Podmioty te, pełniąc funkcje zlecone, działają w imieniu państwa, a ich działania sankcjonowane są przymusem państwowym. Praktyka zlecania funkcji administracyjnych stosowana jest od dawna między innymi w grupie przedsiębiorstw działających w sferze tzw. publicznych służb technicznych, do której należało między innymi przedsiębiorstwo Polska Poczta Telegraf i Telefon, wydające zezwolenia na użytkowanie aparatów radiowych i telewizyjnych ( Z. Rybicki, [w:] Z. Rybicki, S. Piątek, Zarys prawa administracyjnego i nauki administracji, Warszawa 1984, s. 226 i n.). Zlecenie funkcji administracji polega na przyznaniu przez przepisy kompetencji stosowania rozstrzygnięć jednostronnych podmiotowi niebędącemu częścią aparatu państwa, co w praktyce oznacza upoważnienie takiego podmiotu do wydawania aktów administracyjnych, choć nie czyni zeń organu administracji (ponieważ nadal zachowuje on swój charakter prawny, a tylko w zakresie zlecenia działa jak organ państwowy). Działanie podmiotu niebędącego organem administracji traktowane jest jak działania państwa, a zlecenie funkcji administracji publicznej może nastąpić na rzecz organizacji społecznych, spółdzielczych czy spółek handlowych ( M. Wierzbowski i A. Wiktorowska, [w:] M. Wierzbowski, J. Jagielski, J. Lang, M. Szubiakowski, A. Wiktorowska, Prawo administracyjne, Warszawa 2009, s. 115 i n.).

Po trzecie, uwzględnienie okoliczności, że:

- do opłat abonamentowych oraz do opłaty, o której mowa w art. 5 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3);

- w przypadku opóźnienia w uiszczaniu opłaty abonamentowej naliczane są odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (art. 7 ust. 4);

- uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w ust. 1 są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego (art. 7 ust. 5), pozwala na stwierdzenie, że ustawa o opłatach abonamentowych, ordynacja podatkowa, ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz kodeks postępowania administracyjnego, stanowią komplementarne elementy funkcjonujące w ramach spójnego systemu prawnego, których zastosowanie pozwala z jednej strony na prawidłową realizację obowiązków operatora wyznaczonego, z drugiej, na zachowanie niezbędnych standardów gwarancji ochrony praw abonenta, jako podmiotu zobowiązanego do ponoszenia ciężarów wynikających bezpośrednio z ustawy, których niewykonanie umożliwia zastosowanie środków przymusu.

VI. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko zawarte w wyroku tut. Sądu z dnia 21 kwietnia 2015 r., I SAB/Bd 6/15, a wyrażone w nim poglądy przyjmuje za własne. W wyroku tym, Sąd na tle podobnej sprawy stwierdził, że na podstawie art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III stosuje się również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne niż wymienione w § 1 pkt 1 organy. Niewątpliwie opłaty abonamentowe należą do opłat, o których mowa w przywołanym przepisie art. 2 § 2 O.p. W dziale III Ordynacji podatkowej zamieszczona jest m.in. regulacja dotycząca odsetek za zwłokę, o których mowa w art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych. Na dział III O.p. mający zastosowanie do opłat na podstawie ustawy abonamentowej wskazał także Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu cytowanego wyroku z dnia 16 marca 2010r. sygn. akt K 24/08. Wyjaśnił w nim, że wprawdzie nie jest to opłata w klasycznej postaci, jednak ma charakter publiczny, stanowi dochód celowy pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznej, stanowi część finansów publicznych a obowiązek jej uiszczenia istnieje z mocy prawa.

W konsekwencji powyższego należy skonstatować, że wyłącznie przepisy działu III Ordynacji podatkowej, a nie wszystkie, mają zastosowanie do opłat abonamentowych. W dziale tym nie ma np. regulacji dotyczących udostępniania odpisów dokumentów, czy terminów załatwiania spraw, które zamieszczone zostały w dziale IV Ordynacji podatkowej. W tej sytuacji rozważyć należy, czy odpowiednie przepisy kodeku postępowania administracyjnego (art. 35 i art. 36 – terminy załatwiania spraw; art. 73 i art. 74 – udostępnienie akt) mogą mieć zastosowanie do czynności P.w zakresie opłaty abonamentowej. Zgodnie z już wcześniej przywołanym art. 7 ust. 3 i 5 ustawy abonamentowej, do opłat abonamentowych mają zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a wyznaczony operator jest uprawniony do żądania wykonania obowiązku ich zapłaty. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w przywołanym wyroku "kierownik Centrum Obsługi Finansowej (dalej: COF) jest wierzycielem w rozumieniu ustawy egzekucyjnej; nie ma obowiązku doręczać upomnienia, ponieważ obowiązek zapłaty powstaje z mocy prawa; po bezskutecznym upływie ustawowego terminu uiszczenia abonamentu kierownik COF wystawia tytuł wykonawczy według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia egzekucyjnego; owe tytuły wykonawcze powinny niezwłocznie zostać skierowane do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego. Powyższe pozwala stwierdzić, że kierownik COF działa jako wierzyciel w rozumieniu przepisów ustawy egzekucyjnej również w dacie kierowania do zobowiązanych upomnień jeszcze przed wystawieniem tytułów wykonawczych. W związku z tym, do jego działań mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, natomiast w związku z art. 18 tej ustawy, należy odpowiednio stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym, wierzyciela obowiązują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym regulujące instytucję udostępniania akt oraz terminy załatwiania spraw.

Zauważyć należy, że w analizowanej sprawie, upomnienie skierowane do skarżącej zostało wystawione na podstawie art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej. W takiej sytuacji, nie można kwestionować obowiązku odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w kontekście prawa obywatela do uzyskania kopii dokumentów pozostających w gestii P., a potwierdzających istnienie po jego stronie obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej. Skoro wobec podmiotu zobowiązanego może być uruchomione postępowanie egzekucyjne, z wszelkimi wynikającymi z tego skutkami w celu przymusowego ściągnięcia należności publicznej, to brak jest podstaw do odmówienia mu prawa do otrzymania kopii stosownych dokumentów, które zamierza wykorzystać do obrony swoich praw jeszcze przed wszczęciem egzekucji, w związku z otrzymanym upomnieniem.

W ten nurt wpisują się również postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2014r. sygn. akt II GSK 2036/14 oraz z dnia 9 grudnia 2014r. sygn. akt II GZ 470/14, w których wyrażono pogląd, że poinformowanie strony przez operatora o obowiązku uiszczenia w określonej wysokości zaległej opłaty abonamentowej (wraz z odsetkami), zwłaszcza w sytuacji złożenia przez tę osobę oświadczenia o zwolnieniu od opłaty, powinno podlegać kontroli sądowej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 i art. 52 § 3 p.p.s.a., jako czynność dotycząca stwierdzenia obowiązku wynikającego wprost z przepisów prawa. Nie ulega wątpliwości, że przyjęcie jedynie takiej wykładni obowiązujących przepisów w zakresie opłat RTV pozwala abonentowi (jako adresatowi obowiązku wynikającego ex lege) podjąć działania zmierzające do ochrony swoich praw. Zajęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do naruszenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu, wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Abonent powinien mieć możliwość obrony swoich praw, zanim dojdzie do przymusowego egzekwowania należności. Regułą powinno być bowiem dobrowolne regulowanie zobowiązań, co jest możliwe tylko przy zapewnieniu odpowiednich procedur "określania" należności z tytułu abonamentu RTV.

To zapatrywanie, Sąd w składzie orzekającym również w pełni podziela.

VII. W świetle przytoczonych argumentów należy stwierdzić, że skarżąca miała prawo do uzyskania uwierzytelnionych odpisów dokumentów dotyczących jej obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej, a po stronie operatora pocztowego odpowiednio istniał obowiązek ich wydania. Jak wskazał NSA w przywołanych postanowieniach, należy mieć na uwadze dążenie do dokonania dobrowolnej zapłaty, bez konieczności uruchamiania egzekucji. Nadto, Sąd zauważa, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego strona ma prawo do pozyskania odpowiednich dokumentów, takich np. jak złożony wniosek o zarejestrowanie odbiornika, aby mieć prawo do skutecznej obrony jej praw w przypadku, gdy już dojdzie do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nie można zatem odmówić prawa do pozyskania dokumentów związanych z nałożonym obowiązkiem uiszczenia opłaty o charakterze publicznym i przymusowym.

Obowiązek wydania dokumentów nie może z kolei być realizowany przez P. w bliżej nieokreślonym terminie. Stąd, odpowiednio należy stosować przepisy art. 35 - 37 k.p.a. Skoro zobowiązana ma prawo zaskarżyć do sądu administracyjnego informację o obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej, to konsekwentnie ma też prawo do uzyskania we właściwym czasie kopii dokumentów w tej materii. Brak jakiegokolwiek terminu wiążącego P., a zatem zaakceptowanie stanowiska o prawie do pozyskania kopii dokumentów w terminie nieograniczonym, czyniłoby to prawo iluzorycznym.

VIII. Skarżąca w złożonej skardze podniosła niepełne rozpoznanie przez organ jej wniosków z dnia [...] r. i [...] r. dotyczących wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dokumentów tj.:

- wniosku skarżącej o zarejestrowanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (wydanie książeczki RTV ), co uzasadniałoby nadanie jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiornika RTV ([...];

- dokumentów potwierdzających wysłanie do skarżącej (nadanie) zawiadomienia o nadaniu jej numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych oraz potwierdzenia odbioru przez skarżącą tego zawiadomienia;

- innych - niż wyżej wymienione - dokumentów, które stanowić mają podstawę roszczeń wskazanych w upomnieniu organu z dnia [...] r. (oprócz zawiadomienia o nadaniu skarżącej numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, które zostało załączone do pisma organu z dnia [...] r.).

W zakresie dotyczącym wydania dokumentów potwierdzających wysłanie do skarżącej (nadanie) zawiadomienia o nadaniu jej numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych oraz potwierdzenia odbioru przez nią tego zawiadomienia, organ w piśmie z dnia [...] r. wyjaśniając skarżącej procedurę związaną z nadaniem indywidulanego numeru identyfikacyjnego, odwołując się do zapisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych oraz rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych ( Dz.U. Nr 187, poz. 1342 ) wskazał jednocześnie, że zawiadomienie o nadaniu skarżącej numeru identyfikacyjnego zostało przesłane wraz z pięcioma spersonalizowanymi blankietami wpłat listem zwykłym, wobec czego, nie ma możliwości przesłania kopii nadania powiadomienia jak również potwierdzenia przyjęcia przesyłki. Wyjaśnił również, że korespondencja nie wróciła do nadawcy. W ocenie Sądu, złożone w tym zakresie wyjaśnienia potwierdzają, ze organ nie dysponuje dokumentem nadania przesyłki oraz potwierdzeniem jej odbioru, w konsekwencji nie może wydać uwierzytelnionych ich odpisów, o co m.in. wnosiła skarżąca. Zatem udzielone wyjaśnienia, wyczerpują możliwe działania organu w tym zakresie, nie można bowiem oczekiwać wydania przez organ odpisów dokumentów, których nie posiada i czemu jednoznacznie daje wyraz w udzielonej skarżącej pisemnej odpowiedzi, zawartej w piśmie z dnia [...] r. Nadto, w załączeniu do tego pisma organ przekazał skarżącej kserokopię żądanego zawiadomienia o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, co skarżąca potwierdziła w złożonej skardze.

W powyższym zakresie organ nie pozostawał zatem bezczynny, a podjęte czynności nie noszą również znamion przewlekłości, wobec tego w tej części skarga podlega oddaleniu.

IX. W odniesieniu do pojęć "bezczynność" i "przewlekłość" należy zauważyć, że instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, została wprowadzona do p.p.s.a. ustawą z dnia 3 grudnia 2010r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 ze zm.). Zgodnie zatem z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

W związku z tą nowelizacją, zaistniała konieczność reinterpretacji pojęcia "bezczynność", poprzez ograniczenie jego rozumienia do sytuacji niewydania w prawnie ustalonym terminie (art. 35 k.p.a., art. 139 Ordynacji podatkowej) decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub podjęcia czynności, wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Wobec braku ustawowej definicji pojęcia "przewlekłego" prowadzenia postępowania, w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się z kolei, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a. i art. 125 O.p., ustanawiających zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wobec tego wówczas, gdy będzie mu można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia.

Za postępowanie przewlekłe uznać należy postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 5, Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal J. Jagielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy ( por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 549/13, publ. LEX nr 1369030 ).

W kontekście terminów załatwiania spraw należy wskazać, że zgodnie z art. 35 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 (§ 4).

X. W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższą argumentację, zasadny jest zarzut przewlekłego prowadzenia przez organ sprawy związanej z niewydaniem skarżącej uwierzytelnionego odpisu wniosku o zarejestrowanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (wydanie książeczki RTV) oraz innych dokumentów, które stanowiły podstawę roszczeń wskazanych w przesłanym skarżącej upomnieniu z dnia [...] r.

Przewlekłe prowadzenie postępowania może polegać również na częściowym rozpoznaniu wniosku strony, co w tej sprawie miało miejsce. Organ bowiem, poza wcześniej omówionymi czynnościami, którym nie można było przypisać znamion przewlekłości, dotychczas nie wydał skarżącej uwierzytelnionych odpisów wskazanych powyżej dokumentów, pozostając w zwłoce, która nie jest uzasadniona wystąpieniem okoliczności obiektywnych, uniemożliwiających organowi wydanie żądanych odpisów. Takich okoliczności organ nie wskazał w żadnym z kierowanych do skarżącej pism z dnia [...] r. stanowiącego odpowiedź na wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa.

Wyjaśnienie skarżącej w tych pismach zasad rejestracji oraz nadania indywidulanych numerów identyfikacyjnych, nie realizuje sprecyzowanych przez skarżącą w kolejnych pismach wniosków o wydanie odpisów wskazanych dokumentów, związanych z dokonaną przez skarżącą rejestracją odbiorników, które to dokumenty są jej niezbędne dla obrony praw, w związku z otrzymanym upomnieniem i zagrożeniem wszczęcia egzekucji administracyjnej. Tym bardziej, że w odpowiedzi na skargę, organ podał, że na podstawie zapisu odnotowanego w systemie Kartoteka RTV stwierdził, że skarżąca w styczniu 2003 r. dokonała rejestracji odbiornika radiofonicznego oraz telewizyjnego na swoje dane osobowe. Z treści pism kierowanych do skarżącej ani z odpowiedzi na skargę nie wynika, że organ nie jest w posiadaniu żądanych dokumentów, co uzasadniałoby niemożność ich wydania.

W takiej sytuacji, mając także na uwadze zasadę wynikającą z art. 7 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz normatywną treść art. 11 k.p.a., z którego wynika, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu - organ powinien wydać skarżącej odpis wniosku o zarejestrowanie odbiornika ( wydanie książeczki RTV ), a także innych posiadanych dokumentów, które stanowiły podstawę wystawienia i skierowania do skarżącej upomnienia.

W przypadku odmowy ich wydania, organ, mając na uwadze treść art. 74 § 2 k.p.a., będzie zobligowany do wydania wskazanego w tym przepisie rozstrzygnięcia. Stanowi on bowiem, że odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

XI. Niewydanie do tej pory żądanych odpisów dokumentów, a w przypadku odmowy ich wydania, stosownego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie w oparciu o art. 74 § 2 k.p.a., stanowi o przewlekłym prowadzeniu sprawy, naruszającym terminy określone w art. 35 k.p.a. Nie mniej, Sąd nie stwierdził, aby miało ono charakter rażący.

Należy bowiem zauważyć, że nie każde naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym. Ocena charakteru tego naruszenia, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Oczywiście, każda przewlekłość postępowania jest naruszeniem prawa, jednakże nie każde postępowanie prowadzone w sposób przewlekły jest przewlekłością, w której mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa musi posiadać bowiem pewne dodatkowe, kwalifikowane cechy w relacji do stanu, który może być podstawą stwierdzenia przewlekłości. Stan przewlekłości postępowania jest faktem i dla jego stwierdzenia nie ma znaczenia przeświadczenie organu o jego prawidłowym prowadzeniu. Przeświadczenie to, ma natomiast znaczenie dla oceny charakteru naruszenia prawa.

W tej sprawie, organ udzielał skarżącej odpowiedzi na każde kierowane do niego pismo, w części również, bez naruszenia art. 35 k.p.a. zrealizował żądanie skarżącej, przesyłając jej kopie zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, wyjaśnił również pierwotny sposób jego doręczenia listem zwykłym i związany z tym brak możliwości wydania potwierdzenia nadania przesyłki oraz potwierdzenia jej odbioru. Organ podejmował zatem czynności, nie realizując jednak wniosku w części uprzednio wskazanej, wyjaśniając jedynie skarżącej zasady rejestracji odbiorników oraz nadania indywidulanych numerów identyfikacyjnych, w oparciu o przepisy ustawy o opłatach abonamentowych oraz rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. W ocenie Sądu, samo udzielenie wyjaśnień nie załatwia wniosku skarżącej, w sytuacji, gdy organ nie wykazał, że nie jest w posiadaniu żądanych dokumentów, bądź ich wydanie nie jest możliwe z innych względów.

Zatem w tej części, organ pozostaje w zwłoce, co oznacza, że czynności organu noszą znamiona przewlekłości, nie miała ona jednak w okolicznościach tej sprawy charakteru rażącego naruszenia prawa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.