Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 116 par. 1 par. 2, art. 122, art. 187 par. 1, art. 107 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędzia WSA Katarzyna Nikodem(spr.) Protokolant: ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi DS na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...], [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej strony za zaległości podatkowe spółki z tytułu niewypłaconych należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych pobranych od wypłaconych wynagrodzeń za poszczególne miesiące od I 2008 r. do III 2009 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności strony za ciążące na spółce koszty postępowania egzekucyjnego dotyczące zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące: I, III, VII, VIII i X 2008 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]września 2013r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej X.A - prezesa zarządu "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] za zaległości podatkowe Spółki z tytułu: 1) nie wpłaconych należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych pobranych od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące: od stycznia do grudnia 2008r. oraz od stycznia do marca 2009r. w kwocie łącznej [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego za ww. miesiące w kwocie ogółem [...]zł, 2) podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń, luty, marzec, lipiec, sierpień, październik 2008r. w kwocie łącznej [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł i kosztami postępowania egzekucyjnego za miesiące: styczeń, marzec, lipiec, sierpień, październik 2008r. w kwocie ogółem [...] zł.

W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że Spółka nie dopełniła ciążących na niej obowiązków podatkowych i nie wpłaciła na konto urzędu skarbowego kwoty podatku od towarów i usług, wynikającej ze złożonych deklaracji VAT-7 za miesiące: styczeń, luty, marzec, lipiec, sierpień, październik 2008 r. w kwocie łącznej [...] zł, a także kwoty należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, wynikających ze złożonych deklaracji rocznych (PIT-4R) z tytułu niewpłaconych należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, pobranych od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące: od stycznia do grudnia 2008 r. oraz od stycznia do marca 2009 r. w kwocie łącznej [...] zł.

W celu dochodzenia powyższych należności, organ I instancji wystawił 9 tytułów wykonawczych, w oparciu o które Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku Spółki. Postępowanie to przyczyniło się nieznacznie do zaspokojenia przedmiotowego zadłużenia wobec Skarbu Państwa w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2008 r. oraz za miesiąc luty 2008 r. Na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2008 r. organ I instancji zaliczył wpłatę kwoty [...] zł dokonaną przez zobowiązanego po wszczęciu egzekucji, w tym na należność główną [...] zł, odsetki za zwłokę [...] zł. Z kolei na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2008 r. zaliczono kwotę uzyskaną w wyniku zajęcia rachunku bankowego dłużnej Spółki w Banku [...] w wysokości [...] zł, w tym na należność główną [...] zł, odsetki za zwłokę [...] zł. Wobec tego pozostały do zapłaty zaległości podatkowe Spółki z tego tytułu za miesiąc styczeń 2008 r. w kwocie [...] zł oraz za miesiąc luty 2008 r. w kwocie [...] zł. Ostatnią kwotę w toku postępowania egzekucyjnego uzyskano w dniu [...] sierpnia 2011 r., stąd też organ uznał egzekucję za bezskuteczną. Organ wskazał, że Spółka "A" posiada liczne zaległości wobec innych wierzycieli i na dzień [...] września 2013r. ich łączna suma z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi wynosi [...] zł, w tym zaległości podatkowe wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi – [...] zł.

W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] maja 2013r. wszczęto postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej za powyższe zaległości Spółki wobec X.A, który w czasie, w którym upłynęły terminy płatności zobowiązań podatkowych sprawował funkcję prezesa zarządu Spółki. Organ I instancji uznał, że wobec braku ziszczenia się przesłanek określonych w art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r. poz. 749 ze zm. dalej O.p.), pozwalających na wyłączenie jego odpowiedzialności jako prezesa zarządu Spółki, odpowiada on za zaległości podatkowe Spółki. Podniesiono, że podatnik nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części, nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości Spółki, a także nie wykazał okoliczności lub dowodów, które wskazywałyby na brak jego winy w niedopełnieniu powyższego obowiązku.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem X.A działając przez pełnomocnika w dniu [...] października 2013r., złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Rozstrzygnięciu organu I instancji zarzucił:

1. naruszenie prawa polegającego na:

- uznaniu, że odwołujący się nie zgłosił w terminie wniosku o upadłość lub układ,

- przyjęciu, że prowadzona przez Urząd Skarbowy egzekucja była bezskuteczna,

2. odmowę zastosowania art. 299 Ksh pomimo, iż spółki prawa handlowego funkcjonują w oparciu o wspomnianą wcześniej ustawę,

3. nieprzeprowadzenie dowodu z akt rejestrowych Spółki, mimo złożenia przez stronę wniosku o przeprowadzenie takiego dowodu.

Strona podnosi, że przesłanka do zgłoszenia upadłości zaistniała, gdy X.A nie był już członkiem zarządu, który nie jest członkiem zarządu od września 2008 r. W miesiącu wrześniu 2008 r. złożył pismo wypowiadające umowę o pracę oraz złożył rezygnację z funkcji członka zarządu ze skutkiem natychmiastowym. Materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie znajduje się a aktach rejestrowych spółki. Nadto podatnik wskazuje, że nie zajmował się w spółce sprawami księgowo-prawnymi tylko technicznymi. Taki podział kompetencji był zgodny z wolą właścicieli.

Dyrektor Izby Skarbowej w[...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności X.A za zaległości podatkowe Spółki powstałe z tytułu niewpłaconych należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych pobranych od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. oraz od stycznia do marca 2009 r. w łącznej kwocie należności głównej [...] zł, odsetek za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł i kosztów postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie [...] zł oraz uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, luty, marzec, lipiec, sierpień, październik 2008 r. w łącznej kwocie należności głównej [...] zł i odsetek za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł i umorzył w tym zakresie postępowanie jako bezprzedmiotowe.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że z urzędu zbadał kwestię przedawnienia i stwierdził, że w odniesieniu do zobowiązań podatkowych powstałych w podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń, luty, marzec, lipiec, sierpień i październik 2008 r. nie wystąpiły żadne zdarzenia, na skutek których termin przedawnienia zostałby przerwany lub uległby zawieszeniu. W związku z tym uznano, że powyższe zobowiązania podatkowe, zgodnie z art. 70 § 1 O.p., uległy przedawnieniu wraz z dniem [...] grudnia 2013 r. Zaznaczono, że wraz z przedawnieniem należności głównej przedmiotowych zaległości podatkowych, przedawnieniu uległy również odsetki za zwłokę.

W rezultacie powyższego, organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności X.A za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń, luty, marzec, lipiec, sierpień i październik 2008 r. w kwocie należności głównej [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł i umorzył w tym zakresie postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. Wskazano przy tym, że w związku z wszczęciem wobec Spółki egzekucji zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń, marzec, lipiec, sierpień i październik 2008 r., powstały koszty postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie [...] zł, które nadal są wymagalne, gdyż nie upłynął dotychczas termin ich przedawnienia.

Natomiast w zakresie zaległości podatkowych z tytułu niewpłaconych należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych pobranych od wypłaconych wynagrodzeń za poszczególne miesiące 2008 r. stwierdzono, że miało miejsce zdarzenie powodujące przerwanie biegu terminu ich przedawnienia, gdyż w stosunku do tych zaległości w dniu [...] lutego 2010 r. został zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego Spółki w [...]S.A. Wobec tego uznano, że powyższe zobowiązania są nadal wymagalne. Z kolei w odniesieniu do pozostałych zaległości podatkowych z tytułu niewpłaconych należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych pobranych od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące od stycznia do marca 2009 r., stwierdzono, że są one wymagalne, albowiem nie upłynął dotychczas termin ich przedawnienia.

Przechodząc do meritum, organ odwoławczy podkreślił, że organ egzekucyjny podjął wszelkie dostępne działania zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej Spółki w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Jednakże prowadzona względem majątku Spółki egzekucja okazała się bezskuteczna. W związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej i sądowej, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r., o sygn. akt[...], Sąd Rejonowy [...] i[...] w [...] do dalszego łącznego prowadzenia egzekucji wyznaczył Naczelnika Urzędu Skarbowego[...]. W wyniku podjętych czynności dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] S.A. Środki uzyskane z tego tytułu przyczyniły się jedynie do pokrycia w części przedmiotowej zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2008 r. Na poczet tej zaległości przekazano kwotę [...] zł ([...]zł - kwota należności głównej, [...] zł - kwota odsetek za zwłokę). Zajęcia rachunków bankowych w innych bankach okazały się bezskuteczne, podobnie jak czynności zmierzające do zaspokojenia zaległości z ewentualnych wierzytelności Spółki. Stwierdzono, że w ramach poszukiwania majątku Spółki organ egzekucyjny podjął nieskuteczną próbę zajęcia majątku ruchomego Spółki w[...], gdzie do połowy 2011 r. Spółka wynajmowała pomieszczenia. Organ egzekucyjny podjął również inne działania zmierzające do ujawnienia ewentualnego majątku ruchomego lub nieruchomego "A" Sp. z o.o., w toku których ustalono, że Spółka nie figuruje w operacie ewidencji gruntów i budynków powiatu[...], nie figuruje w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych, ale figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji jako właściciel naczepy ciężarowej marki[...], nr rej. [...] , rok produkcji 1995. W dniu [...] grudnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] dokonał wpisu powyższej ruchomości do rejestru zastawów skarbowych. W toku postępowania egzekucyjnego podjęto szereg działań mających na celu ustalenie miejsca znajdowania się tej ruchomości. Poborca skarbowy dokonał bezskutecznych czynności egzekucyjnych pod adresem wskazanym w tytułach wykonawczych ([...], ul.[...]). Ustalono, że Spółka zmieniła adres siedziby i nie prowadzi już działalności w [...] przy ul.[...]. Stwierdzono również, że ówcześni członkowie zarządu Spółki nie wskazali innego adresu prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej. Organ odwoławczy zaznaczył, że egzekucja z majątku Spółki z o.o. "A", z uwagi na jej wcześniejsze zaległości podatkowe oraz zaległości wobec innych podmiotów, prowadzona była przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] przez kilka lat. W jej rezultacie w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...]sierpnia 2011 r. uzyskano łącznie kwotę [...] zł. Środki te zostały rozliczone na najstarsze zaległości podatkowe oraz inne zaległości publicznoprawne Spółki. Podkreślono również, że od momentu ostatniej uzyskanej przez organ egzekucyjny kwoty (wpłata [....] zł w dniu [...] sierpnia 2011 r.), a wydaniem decyzji przez organ I instancji upłynęło ponad 1,5 roku. Po tym czasie nie wyegzekwowano już żadnych dalszych kwot z majątku Spółki. Spółka "A" posiada także zaległości wobec innych podmiotów na łączną kwotę [...] zł. Organ odwoławczy stwierdził, że wyegzekwowanie w toku egzekucji kwoty [..]zł nie świadczy o tym, że egzekucja jest skuteczna na dzień wydania decyzji. Zaznaczono, że o bezskuteczności egzekucji świadczy niezaspokojenie objętych zaskarżoną decyzją zaległości Spółki oraz fakt, że Spółka nie posiada żadnego majątku, do którego możliwe byłoby skierowanie skutecznej egzekucji oraz nie prowadzi od 2009 r. działalności gospodarczej.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] podkreślił, że poza sporem pozostaje okoliczność, iż X.A pełnił funkcję prezesa zarządu "A" Sp. z o.o. w czasie, w którym upłynęły terminy płatności wskazanych w decyzji organu I instancji zobowiązań podatkowych z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych pobranych od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące: od stycznia 2008 r. do marca 2009 r. oraz w podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń, luty, marzec, lipiec, sierpień i październik 2008 r. Wskazano, że zarząd "A" Sp. z o.o. był dwuosobowy. Funkcję prezesa zarządu sprawował X.A , zaś funkcję wiceprezesa zarządu X.C. Wobec tego stwierdzono, że powyższe zaległości podatkowe powstały w czasie pełnienia przez podatnika funkcji prezesa zarządu Spółki, a zatem w świetle art. 107 § 1 i § 2 pkt 1, 2 i 4 O.p., X.A i X.C ponoszą solidarnie ze Spółką z o.o. "A" odpowiedzialność za opisane powyżej długi podatkowe. Zaznaczono, że względem X.C , prowadzone było odrębne postępowanie w zakresie orzeczenia jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki z o.o. A. Postępowanie to zostało zakończone wydaniem decyzji orzekającej o odpowiedzialności byłego prezesa Spółki za powyższe zaległości podatkowe.

Ustosunkowując się do zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu z akt rejestrowych Spółki na okoliczność rezygnacji w październiku 2008r. X.A z funkcji członka zarządu organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji zwrócił się z zapytaniem czy w aktach zgromadzonych w postępowaniu pod wskazaną sygnaturą taka rezygnacja się znajduje, czy powyższy dokument został w postępowaniu sądowym uznany za zgodny z wymogami prawa i skutecznie doręczony organom Spółki oraz wystąpiono o ewentualne przekazanie wraz z odpowiedzią na powyższe zapytanie uwierzytelnionej kserokopii wspomnianej rezygnacji, bądź wskazanie procedury umożliwiającej zapoznanie się z przedmiotowym dokumentem. Zgodnie z informacją udzieloną przez Sąd w aktach sprawy [...] nie ma pisemnej rezygnacji X.A z pełnienia funkcji członka zarządu Spółki, ani w oryginale ani w kserokopii, a postępowanie przed Sądem zmierzało do ustalenia, czy zostało mu wypłacone wynagrodzenie za pracę w roku 2009. Ostatecznie Sąd przyjął, że X.A nie uzyskał w 2009r. przychodu z tytułu zatrudnienia w Sp. z o.o. A. W dniu [...] lutego 2013r. w Sądzie Rejonowym w [...], Wydział VIII Gospodarczy KRS przeprowadzony został dowód z akt rejestrowych A Spółki z o.o., na podstawie którego ustalono, że w aktach rejestrowych ww. Spółki brak jest uchwał Zgromadzenia Wspólników odwołujących X.A z funkcji prezesa zarządu, jak również brak jest pisemnej rezygnacji strony z pełnienia powyższej funkcji, doręczonej organowi Spółki.

W dniu [...] grudnia 2013r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo podatnika, który poinformował, że w związku z rozwiązaniem w dniu [...] września 2008r. umowy o pracę ze Spółką, z dniem [...] października 2008r. złożył rezygnację z funkcji członka zarządu. Z uwagi jednak na fakt, iż X.C nie złożył niezbędnych dokumentów do KRS, w dniu [...] lutego 2011r. Sąd Rejonowy [...] i [...] w [...] Wydział VIII KRS, po uprzednim wezwaniu, nałożył na X.C jako członka zarządu grzywnę w celu przymuszenia do dokonania czynności rejestrowych. Nadto w piśmie tym zobowiązany wskazał, iż powyższe zostało zastosowane na jego pisemny wniosek. Do powyższego pisma załączył: kopię świadectwa pracy z dnia [...] października 2008r., kopię oświadczenia o rezygnacji z dniem [...] października 2008r. z funkcji członka zarządu Spółki, kopię postanowienia Sądu Rejonowego [...] i [...] w [...] z dnia [...] lutego 2011 r. o nałożeniu na członka zarządu w osobie X.C grzywny, kopię wniosku do Sądu Rejonowego [...] i [...] o zobowiązanie X.C do dokonania zmian w zarządzie.

Odnosząc się do dowodów i okoliczności podnoszonych przez stronę oraz przepisów ustawy Kodeks spółek handlowych organ odwoławczy stwierdził, że z przedłożonej kopii oświadczenia o rezygnacji z funkcji członka zarządu nie wynika, że takie oświadczenie zostało faktycznie złożone i było prawnie skuteczne. Na przedłożonym dokumencie brak bowiem było jakiegokolwiek potwierdzenia odbioru. Nie przedłożono również innego dowodu potwierdzającego skuteczne złożenie oświadczenia. Z uwagi zatem na fakt, że przedłożona przez stronę rezygnacja w żaden sposób nie potwierdzała, że została skutecznie doręczona właściwemu organowi Spółki, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wezwał X.C do osobistego stawienia w charakterze świadka celem złożenia wyjaśnień na okoliczność składu osobowego zarządu A Spółki z o.o. Wezwanie nie zostało przez adresata podjęta w terminie. Świadek nie stawił się również na przesłuchanie.

Organu drugiej instancji podkreślił również, że rezygnacja przedłożona w toku postępowania odwoławczego, świadcząca jakoby zobowiązany w październiku 2008r. zrezygnował z funkcji członka zarządu, nie mogła zostać przez organ odwoławczy uwzględniona. Tym bardziej, że w dniu [...] września 2010r. (a więc po dacie rezygnacji) X.A złożył w imieniu Spółki w Sądzie Rejonowym [...] i [...] w [...] VIII Wydział Gospodarczy KRS wniosek wykreślenie wpisu dotyczącego X.B (obecnie[...]) jako członka zarządu z rejestru KRS.

Ponadto organ odwoławczy uznał, że o wygaśnięciu funkcji członka zarządu nie może przesądzać fakt rozwiązania przez stronę w dniu [...] września 2008r. umowy o pracę w Spółce. Czynności zmierzających do przymuszenia X.C do dokonania czynności rejestrowych nie mogły również stanowić przesłanki uwalniającej stronę od odpowiedzialności za przedmiotowe zaległości podatkowe Spółki.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony, że istniejący w Spółce podział zadań i obowiązków oraz nieprowadzenie w związku z tym podziałem przez X.A spraw finansowych Spółki stanowi przesłankę uwalniającą go od odpowiedzialności za zaległości tej Spółki. Okoliczność na którą powołuje się strona nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym z którego wynika, że X.A zatwierdził bilans Spółki sporządzony na dzień [...].12.2006r., [...].12.2007r. oraz rachunki zysków i strat Spółki sporządzone za okres od [...].01.2006r. do [...].12.2006r., od [...].01.2007r. do [...].12.2007r: jak również podpisał protokół Walnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia [...] czerwca 2008r. Podpisując ww. dokumenty użył zaś pieczęci "PREZES ZARZĄDU". Wobec tego brak było podstaw do przyjęcia, że podpisy złożone na ww. dokumentach nie należą do X.A . Tym bardziej, że strona na poparcie swych twierdzeń w toku prowadzonego postępowania podatkowego nie przedstawiła żadnego materialnego i wiarygodnego dowodu, w tym nie złożyła doniesienia o popełnieniu przestępstwa przeciwko dokumentom.

Analizując zgromadzony materiał dowodowy, organ odwoławczy stwierdził, że podatnik do dnia [...] maja 2013 r. nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości. Odwołując się do przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm. - w skrócie: "P.u.n."), organ II instancji wskazał, że dłużnik jest zobowiązany złożyć stosowny wniosek nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym zaprzestano płacenia długów lub majątek spółki nie wystarczał na zaspokojenie długów. Wystąpienie którejkolwiek z powyższych przesłanek, zdaniem organu, obliguje zarząd spółki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] podkreślił, że Spółka nie regulowała swoich wymagalnych zobowiązań. Na podstawie akt sprawy wskazano, że Spółka nie wykonała zobowiązań pieniężnych wobec wielu swoich wierzycieli, a w 2008 r. zaprzestała również płacenia zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych – zaliczek na poczet tego podatku za miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. i od stycznia do marca 2009 r. Uwzględniając powyższe organ odwoławczy stwierdził, że przesłanki do ogłoszenia upadłości wystąpiły na początku 2008 r., kiedy to Spółka trwale zaprzestała regulować swoje należności wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] oraz ZUS, spełniając tym samym przesłankę wskazaną w art. 11 ust 1 P.u.n. Przy czym z biegiem czasu sytuacja Spółki ulegała dalszemu pogorszeniu. Zdaniem organu, Spółka winna zgłosić wniosek o upadłość najpóźniej z końcem I kwartału 2008 r., w którym to zaprzestała w sposób trwały regulowania zobowiązań publicznoprawnych oraz dysponowała jeszcze majątkiem pozwalającym na przeprowadzenie postępowania upadłościowego z poszanowaniem praw swoich wierzycieli.

Organ odwoławczy stwierdził także, że podatnik nie wykazał braku swojej winy w niezgłoszeniu w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Podkreślono również, że podatnik nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części. Nie wskazał żadnego majątku ruchomego jak i nieruchomego, ani jakichkolwiek wierzytelności mogących stanowić podstawę skutecznego wyegzekwowania przedmiotowych zaległości podatkowych. Wobec powyższego uznano, że żadna z przesłanek wymienionych w art. 116 O.p., pozwalających na odstąpienie od orzeczenia o odpowiedzialności X.A za zaległości podatkowe Spółki nie została spełniona.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu X.A, reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji w zakresie, w jakim utrzymuje ona decyzję Urzędu Skarbowego [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

1. naruszenie prawa polegające na:

- uznaniu, iż skarżący się nie zgłosił w terminie wniosku o upadłość lub układ,

- przyjęciu, iż prowadzona przez Urząd Skarbowy egzekucja była bezskuteczna,

2. niezastosowanie art. 299 Kodeksu spółek handlowych, pomimo że spółki prawa handlowcy i funkcjonują w oparciu w oparciu o ww. ustawę,

3. niezastosowanie odpowiedzialności członka zarządu jedynie do tych decyzji, które podjął osobiście lub tych, w których podjęciu brał udział, czy złożył oświadczenie woli w formie podpisu czy w formie uchwały zarządu lub zgromadzenia,

4. nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego we wnioskowanym przez skarżącego zakresie.

Zdaniem skarżącego organy obu instancji nie wykazały, że egzekucja wobec spółki była nieskuteczna. Nadto wskazuje, że zgłoszenie upadłości lub wszczęciu postępowania układowego nie przyniosłoby większych przychodów, a jedynie wygenerowałoby większe koszty, które obciążyłyby wierzycieli. Natomiast gdy przesłanka do złożenia wniosku o upadłość wystąpił, odwołujący nie był już członkiem zarządu. Skarżący wskazuje również, że do jego kompetencji jako członka zarządu nie należały kwestie ekonomiczne, a jedynie techniczne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w[...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym akcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępnie należy wskazać, że zasady odpowiedzialności podatkowej osób trzecich określone są w rozdziale 15 Ordynacji podatkowej. W rozdziale tym mieści się zakres podmiotowy oraz przedmiotowy tej odpowiedzialności. Zgodnie z art. 107 § 1 O.p. tylko w przypadkach i w zakresie przewidziany w tym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Podmiotami odpowiedzialnymi solidarnie za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialności są zgodnie z 116 § 1 O.p. członkowie zarządu. Przepis art. 116 § 1 O.p. stanowi, że za zaległości podatkowe spółki z o.o. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

W judykaturze nie jest kwestionowany pogląd dotyczący rozkładu ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym przeniesienia odpowiedzialności za zaległości spółek kapitałowych na członków zarządu. Jak wynika z powołanego wyżej przepisu członkowie zarządu odpowiadają za zaległości podatkowe spółki z tytułu jej zobowiązań podatkowych powstałych w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu. Zatem organ jest obowiązany wykazać, że osoba wobec której wszczęto postępowanie w sprawie przeniesienia odpowiedzialności pełniła funkcję członka zarządu oraz że egzekucja należności podatkowych z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Te okoliczności musi wykazać organ podatkowy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że przepis art. 116 O.p. przewiduje odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych, niezależnie od tego, w jakim zakresie osoby te zarząd sprawują, czy też jakie czynności faktycznie wykonują zgodnie z ewentualnymi wewnętrznymi ustaleniami. Stąd przepis art. 116 § 2 O.p. odwołuje się do przesłanki "pełnienia obowiązków członka zarządu" rozumianej formalnie, tj. posiadania formalnych uprawnień członka zarządu za konkretny okres, niezależnie od tego, czy obciążony odpowiedzialnością członek zarządu faktycznie zajmował się interesami podmiotu, w którym był członkiem zarządu i czy w ogóle posiadał taką możliwość (np. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2014 r. sygn. akt II FSK 2260/12, wyrok WSA w Lublinie z dnia 2 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 132/14).

Członek zarządu, aby uwolnić się od odpowiedzialności, musi wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy lub też wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Zatem ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.

Zasada wyrażona w art. 122 O.p. oznacza dla organu podatkowego obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasada ta wynika z przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 187 § 1 O.p. nakładający na organ powinność zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

W przedmiotowej sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia organów podatkowych w zakresie istnienia zaległości podatkowych oraz bezskuteczności egzekucji prowadzonej przeciwko Spółce w celu zaspokojenia należności podatkowych.

Bezsporne w sprawie jest, że Spółka posiadała zaległości podatkowe z tytułu niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych pobranych od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące od stycznia 2008 r. do marca 2009 r.

Sporne natomiast jest, czy organy podatkowe wykazały, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna.

W ocenie Sądu organy wykazały w postępowaniu, że egzekucja wobec Spółki przed wszczęciem postępowania w sprawie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności członka zarządu, była nieskuteczna. Jak wynika bowiem z akt sprawy organ egzekucyjny, wobec nieuregulowania należności wynikających ze złożonych deklaracji wystawił tytuły wykonawcze, które skierował do egzekucji. W wyniku podjętych czynności dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] S.A., środki w kwocie [...] zł zaliczono na poczet zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2008 r. Zajęcia rachunków bankowych w innych bankach (Bank [...] S.A., [...] S.A., Bank [...] S.A. Bank [...] S.A., [...]Bank S.A.) okazały się bezskuteczne.

Bezskuteczność egzekucji potwierdzają również raporty poborcy skarbowego sporządzone kolejno w dniach: [...] maja 2009r., [...] września 2010r., [...] lutego 2011r. z których wynika że Spółka od 2009r. nie prowadzi działalności pod adresem wskazanym w tytułach wykonawczych, jak również nie pozostawiła tam żadnego majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. Dodatkowo organ egzekucyjny ustalił, że Spółka nie figuruje na dzień [...] lipca 2013r. w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych, co oznacza, że nie posiadała w tej dacie żadnej nieruchomości. Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] poinformował, iż Spółka nie figuruje w operacie ewidencji gruntów i budynków powiatu [...]. Działania podjęte w stosunku do majątku ruchomego Spółki dały efekt negatywny, gdyż Spółka nie prowadziła działalności gospodarczej pod adresem wskazanym w Krajowym Rejestrze Sądowym. Nie udało się nadto ustalić nowego adresu Spółki, a tym samym nie było możliwości ustalenia majątku Spółki. Egzekucja z majątku Spółki z o.o. "A", z uwagi na jej wcześniejsze zaległości podatkowe oraz zaległości wobec innych podmiotów, prowadzona była przez kilka lat. W jej rezultacie w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] sierpnia 2011 r. uzyskano łącznie kwotę [...] zł. Środki te zostały rozliczone na najstarsze zaległości podatkowe oraz inne zaległości publicznoprawne Spółki. Spółka "A" posiada także zaległości wobec innych podmiotów na łączną kwotę [...] zł. Od sierpnia 2011 r. organ egzekucyjny nie wyegzekwował żadnych środków na pokrycie zaległości Spółki. W związku z powyższym zdaniem Sądu, organy podatkowe trafnie przyjęły, że egzekucja jest bezskuteczna, zważywszy, że żaden z członków zarządu nie wskazał składnika majątku Spółki, z którego egzekucja byłaby możliwa.

Następną kwestią sporną jest, czy skarżący X.A w dacie powstania zaległości podatkowych był członkiem zarządu Spółki. W toku postępowania podatkowego, jak i w skardze strona podnosi, że od października 2008 r. nie pełniła funkcji członka zarządu, ponieważ we wrześniu 2008 r. złożyła pismo wypowiadające umowę o pracę oraz rezygnację z funkcji członka zarządu ze skutkiem natychmiastowym.

Organ w celu ustalenia stanu faktycznego przeprowadził dowód z akt rejestrowych. KRS. W KRS ujawniono trzyosobowy skład zarządu: X.B (obecnie [...]) – od [...] grudnia 2005 r. do [...] października 2010 r., X.A od [...] grudnia 2005 r. i X.C od [...] grudnia 2005 r. do[...] września 2013 r. - prezesem zarządu od powstania spółki jest X.A . W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że we wrześniu 2008 r. skutecznie zrezygnował z funkcji członka zarządu. Sam fakt wypowiedzenia umowy o pracę nie wiąże się z rezygnacją z funkcji prezesa zarządu. W aktach rejestrowych złożono jedynie oświadczenie prezesa zarządu X.A , że skutecznie złożył rezygnację z funkcji prezesa zarządu spółki, jednak brak jest aktu rezygnacji. Skarżący wskazał w toku postępowania podatkowego, że w aktach Wydziału VII Ubezpieczeń Społecznych Sądu Okręgowego w [...] pod sygn. [...] znajdują się dowody świadczące o skutecznej rezygnacji z funkcji prezesa zarządu Spółki A. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] pismem z dnia[...]czerwca 2013 r. zwrócił się do Sądu Okręgowego – Wydział VII Ubezpieczeń Społecznych o podanie, czy we wskazanych przez podatnika aktach znajduje się dokument świadczący o skutecznej rezygnacji X.A z funkcji prezesa zarządu. W odpowiedzi z dnia [...] lipca 2013 r. Sąd Okręgowy poinformował, że w aktach Sądu nie ma pisemnej rezygnacji X.A z pełnienia funkcji członka zarządu Spółki A sp. z o.o. Nie ulega wątpliwości, że w sytuacji, gdy członek zarządu, mimo ważnego zapisu w rejestrze sądowym, kwestionuje fakt bycia członkiem zarządu w dacie powstania zobowiązania, winien wykazać w toku postępowania przed organami podatkowymi lub przed sądem, że został skutecznie odwołany z tej funkcji. Wykładnia gramatyczna art. 116 § 1 O.p. nie nasuwa wątpliwości, że na członku zarządu ciąży obowiązek wykazania istnienia okoliczności negatywnych odpowiedzialności. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1687/12, dostępne w Lex Omega).

Skarżący w toku postępowania nie wskazał również na okoliczności uwalniające go od odpowiedzialności, co oznacza stosownie do treści art. 116 § 1 O.p., wskazanie mienia pozwalającego na zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części, bądź wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości, lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy. Analiza akt sprawy dowodzi, że skarżący nie wskazał mienia Spółki, które pozwoliłoby na zaspokojenie zaległości podatkowych, co opisano już powyżej. Bezsporne jest, że skarżący nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcie postępowania układowego. Całkowicie bezpodstawne są twierdzenia autora skargi, że organy nie zbadały sytuacji finansowej Spółki i nie wskazały czy i kiedy na skarżącym ciążył obowiązek złożenia rzeczonego wniosku. Wbrew powyższym tezom organ jednoznacznie wskazał, że Spółka (czyli w jej imieniu członkowie zarządu) winni zgłosić wniosek o upadłość najpóźniej z końcem I kwartału 2008 r., albowiem w tym czasie trwale Spółka zaprzestała regulowania zobowiązań publicznoprawnych oraz dysponowała majątkiem pozwalającym na przeprowadzenie postępowania upadłościowego z poszanowaniem wierzycieli. W konsekwencji rację należy przyznać organom podatkowym obu instancji, że skarżący nie wykazał przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności solidarnej orzeczonej na podstawie art. 116 § 1 O.p.

Dodatkowo Sąd wskazuje na znaną mu z urzędu sprawę, o sygn. akt I SA/Po 605/14, w której WSA w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 18 lutego 2015 r. oddalił skargę drugiego członka zarządu tej samej Spółki –X.C Jednocześnie z akt niniejszej sprawy wynika, że osoba ta znajdowała się w kręgu osób, które ponoszą odpowiedzialność solidarnie ze skarżącym.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.