Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 456/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 122, art. 187 § 1, art. 191
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 1a ust. 1 pkt 1, art. 2 ust. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędziowie NSA Aleksandra Wrzesińska–Nowacka (sprawozdawca), Grażyna Nasierowska, WSA del., Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. K. i B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 października 2009 r. sygn. akt I SA/Łd 487/09 w sprawie ze skargi Z. K. i B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 27 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 r. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 487/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Z. K. i B. K. (dalej jako: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 27 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 r.

Decyzją z dnia 4 lutego 2005 r. Prezydent Miasta S. ustalił skarżącym wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2005 w kwocie 12.254,70 zł. Wydając to rozstrzygnięcie organ podatkowy oparł się na złożonej przez skarżącego informacji w sprawie podatku od nieruchomości, w której zgłosił o do opodatkowania 5.000 m² gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, 45.347 m² pozostałych gruntów i 300 m² budynków i ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2007 r. Prezydent Miasta S. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego, gdyż w toku przeprowadzonej kontroli podatkowej wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Decyzją z dnia 27 lutego 2008 r. Prezydent Miasta S.uchylił w całości swoją decyzję z dnia 4 lutego 2005 r. i ustalił skarżącym wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 r. na kwotę 16.708 zł. Organ podatkowy wskazał, że przedmiotem opodatkowania, stosownie do art. 1a ust. 1 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm., dalej jako: u.p.o.l.) winny być cztery budynki znajdujące się na nieruchomości podatników, tj.: hala produkcyjna o pow. 715,56 m², parterowy budynek murowany o pow. 187,20 m², w którym w czasie kontroli znajdowały się środki transportowe, budynek drewniany o pow. 71,30 m², w połowie wykorzystywany na biuro oraz budynek murowany o pow. 94,25 m². Organ zaznaczył, że wprawdzie na nieruchomości tej znajdował się jeszcze budynek o pow. 86,24 m², jednak z uwagi na stwierdzony na podstawie opinii biegłego jego stan techniczny nie podlegał on opodatkowaniu. Zdaniem organu bez znaczenia dla powstania obowiązku podatkowego był stan techniczny pozostałych budynków i ewentualnie wady w ich wykonaniu, bowiem na gruncie u.p.o.l. nie było możliwe zwolnienie budynków od opodatkowania, nawet w sytuacji zaprzestania ich użytkowania ze względów technicznych. Możliwe było natomiast wyłączenie ich z tego powodu z kategorii budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, co w konsekwencji miało wpływ na wysokość stawki podatkowej. Organ pierwszej instancji uznał za wiarygodną informację podatnika, że w prowadzonej działalności gospodarczej wykorzystuje tylko 300 m² w budynku o pow. 715,56 m² i 35,65 m² w budynku drewnianym o pow. 71,30 m². Opodatkowaniem według stawki przewidzianej dla budynków lub ich części związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą objęto więc powierzchnię 335,65 m², natomiast pozostałą powierzchnię użytkową budynków (732,66 m²) uznano za niewykorzystywaną ze względów technicznych do prowadzenia działalności gospodarczej i opodatkowano według stawki dla pozostałych budynków lub ich części. Grunty, na których posadowione były budynki opodatkowano według stawki przewidzianej dla gruntów wykorzystywanych na cele gospodarcze.

Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia 30 maja 2008 r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji tak co do faktów, jak i co do ich oceny prawnej.

W skardze na decyzję organu drugiej instancji podatnicy podnieśli przede wszystkim zarzut naruszenia art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Przepis ten w ich ocenie wyłączał z przedmiotu opodatkowania grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, które nie mogły być wykorzystane w prowadzeniu tej działalności ze względów technicznych. W ich ocenie sam opis stanu technicznego budynków, zawarty w opinii biegłego świadczył o złym stanie technicznym budynków, co z kolei wykluczało możliwość ich wykorzystywania do prowadzenia działalności gospodarczej już od chwili ich nabycia. Zbywca nieruchomości nie zgłaszał ich z tych względów do opodatkowania. Dodatkowo skarżący podnieśli, że w świetle art. 3 pkt 2 u.p.o.l. drewniany budynek położony na ich nieruchomości w istocie nie był budynkiem, gdyż nie był trwale związany z gruntem. Zdaniem skarżących brak było również podstaw do opodatkowania należących do nich gruntów, ponieważ grunty te, podobnie jak budynki, nie mogły być ze względów technicznych wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący nie zgodzili się z zakwalifikowaniem ww. gruntów w ewidencji gruntów i budynków do "terenów różnych" (symbol Tr) i oświadczyli, że wystąpią z wnioskiem o zmianę ich klasyfikacji na "nieużytki". Skarżący podnieśli ponadto zarzut braku podstawy prawnej dla wszczęcia z urzędu kontroli podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, w szczególności w sytuacji, gdy faktyczną przyczyną wszczęcia tejże kontroli był donos.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 1052/08 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu sąd uznał przede wszystkim, że organy podatkowe wszczynając postępowanie w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 i art. 282a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005, Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako: O.p.), nie dopuściły się naruszenia ww. przepisów. Uznał również za słuszne stanowisko, że nieruchomości gruntowe i budynkowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawek ustalonych uchwałą rady gminy zgodnie z art. 5 u.p.o.l., natomiast nieruchomości gruntowe i budynkowe nie związane z taką działalnością podlegały opodatkowaniu według stawek przewidzianych dla gruntów i budynków określonych w ustawie jako "pozostałe". Sąd podzielił pogląd organu, iż zły stan techniczny budynku, a nawet przeznaczenie go do rozbiórki, nie stanowiło jeszcze okoliczności uprawniającej do zastosowania obniżonej stawki podatku, bądź zwolnienia z opodatkowania. Zdaniem sądu, jeżeli podatnik wykorzystywał w działalności gospodarczej nieruchomości mimo ich złego stanu technicznego, był zobowiązany płacić podatek według stawki przewidzianej dla nieruchomości związanych z prowadzeniem tej działalności. Natomiast pozostałe budynki, bez względu na ich stan techniczny podlegały opodatkowaniu według stawek przewidzianych dla "budynków pozostałych", chyba że stanowiły ruinę nie mieszczącą się w definicji budynku. Sąd podzielił również pogląd, iż zwolnienie z opodatkowania gruntów niezwiązanych z działalnością gospodarczą możliwe było tylko w odniesieniu do nieużytków, tj. gruntów tak zaklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków. Kontrolując powyższe rozstrzygnięcie sąd uznał jednak, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, nie pozwalało przyjąć jednoznacznie, że zastosowane przez organy podatkowe stawki podatku od nieruchomości były prawidłowe przy uwzględnieniu treści art. 5 § 3 u.p.o.l., według którego przy określaniu wysokości stawek podatkowych, rada gminy może różnicować ich wysokość dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności lokalizację, sposób wykorzystywania, rodzaj zabudowy, stan techniczny oraz wiek budynków. Organy podatkowe nie wyjaśniły, czy zastosowane stawki były jedynymi obowiązującymi stawkami. Mając na uwadze fakt, że budynki były wybudowane jeszcze w latach czterdziestych (rodzaj zabudowy) oraz to, że nie były w pełni wykorzystywane także z uwagi na ich stan techniczny, sąd, wobec braku w uzasadnieniu informacji o ewentualnym skorzystaniu przez organy z możliwości wynikających z powołanego przepisu, nie mógł jednoznacznie przesądzić o prawidłowości zastosowanych stawek.

Decyzją z dnia 27 marca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. ponownie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 27 lutego 2008 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał m.in., że podatek wymierzono w oparciu o stawki określone w uchwale Rady Miejskiej w Sieradzu nr XXVI/219/2004 r. z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie podatku od nieruchomości (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego z 17 grudnia 2004 r., nr 348, poz. 3680). Organ odwoławczy podkreślił, że ww. uchwała różnicowała wprawdzie stawki podatku dla budynków innych niż zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, jednak zróżnicowanie to nie miało wpływu na stawkę, jaką można było zastosować w sytuacji skarżących.

W skardze na tę decyzję skarżący podnieśli zarzuty:

- naruszenia art. 165 i art. 165a O.p., przez wszczęcie postępowania podatkowego na żądanie osoby, która nie była stroną w sprawie, tj. na podstawie wniosku J. K. o zbadanie prawidłowości naliczenia przez skarżących podatku od nieruchomości;

- błędnej oceny opinii przedstawionych przez powołanych w sprawie rzeczoznawców, co do stanu technicznego budynków należących do skarżących i możliwości wykorzystania ich w prowadzonej działalności gospodarczej;

- naruszenia art. 32 Konstytucji RP przez pominięcie faktu, że poprzedni właściciel przedmiotowych budynków nie płacił podatku za większość znajdujących się na nieruchomości budynków.

W ocenie skarżących badający ponownie sprawę organ podatkowy nie wypełnił również zaleceń zawartych w wyroku WSA w Łodzi z dnia 15 grudnia 2008 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) oddalił skargę.

Uzasadniając swoje stanowisko wskazał na fakt wydania wyroku w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w dniu 15 grudnia 2008r., I SA/Łd 1052/08 i wyrażoną w tym wyroku wiążącą zarówno organy podatkowe, których działania zaskarżono, jak i ten Sąd, ocenę prawną ( art. 153 p.p.s.a.). Sąd w powołanym wyroku uznał za dopuszczalne wznowienie postępowania z urzędu wskazując, że donos nie był wnioskiem o wszczęcie postępowania, a źródłem informacji dla organu podatkowego. Sąd ustosunkował się także do zarzutu konieczności powołania kolejnego biegłego, uznając go za bezzasadny. Obie opinie biegłych jednoznacznie stwierdzały, iż zarówno obiekty wykorzystywane w działalności gospodarczej, jak i te niewykorzystywane w takiej działalności, są budynkami w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., w tym także drewniany budynek wykorzystywany w części na biuro.

W tej sytuacji Sąd ponownie rozpoznając sprawę jest związany powyższą oceną, co wynika wprost z treści art. 153 p.p.s.a., a ponadto nie dostrzegał potrzeby nakazywania dopuszczania przez organ podatkowy dowodu z opinii trzeciego biegłego.

Sąd pierwszej instancji stwierdził także, że nie ma istotnego znaczenia z punktu widzenia legalności zaskarżonej decyzji argument skargi, iż poprzedni podatnik nie płacił podatku za budynki mimo, iż był wieczystym użytkownikiem gruntów i właścicielem budynków należących obecnie do skarżących. Ramy sprawy, w której wydano zaskarżoną decyzję wyznacza jej przedmiot, to jest zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2005 rok, podmiot czyli skarżący oraz okres rozliczeniowy, a więc rok podatkowy, zgodnie z wolą ustawodawcy zrównany z rokiem kalendarzowym - art. 11 O.p. Zaufanie do organów podatkowych, o czym mowa w art. 121 § 1 O.p. nie może oznaczać konieczności akceptowania i zatwierdzania przez organ nieprawidłowości, a zwłaszcza stanu niezgodnego z prawem. Prowadziłoby to wydawania decyzji na podstawie fałszywie pojętej solidarności i lojalności i stanowiłoby zaprzeczenie zasady działania organów podatkowych na podstawie przepisów prawa - art. 120 O.p.

Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut niezastosowania się przez organ odwoławczy do wytycznych zawartych w wyroku z dnia 15 grudnia 2008r. Sąd przypomniał, że w wyroku tym Sąd zarzucił niezupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i niemożność zbadania, czy zastosowane przez organy podatkowe stawki są prawidłowe przy uwzględnieniu treści art. 5 § 3 u.p.o.l.

Wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze organ odwoławczy wypełnił powyższe zalecenia. Załączył do akt sprawy uchwałę Rady Miejskiej w Sieradzu XXVI/219/2004 r. z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie podatku od nieruchomości i wskazał w uzasadnieniu ponownej (obecnie zaskarżonej) decyzji, że stawki podatku wymierzonego skarżącym są zgodne z wymienionym aktem prawa miejscowego oraz, że akt ten nie przewiduje dla budynków innych niż zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej stawki odmiennej od zastosowanej wobec skarżących.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.o.l. to radzie gminy służy uprawnienie różnicowania wysokości stawek podatku dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania. Organy podatkowe takich uprawnień nie posiadają, baczyć muszą jedynie, by stosowane stawki były zgodne z ustalonymi przez radę gminy. W ocenie Sądu warunek ten w rozpoznawanej sprawie został spełniony przez organy obu instancji.

W skardze kasacyjnej skarżący zarzucili wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi:

1. naruszenie przepisów postępowania – art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. wyrażające się oddaleniem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 27 marca 2009 r. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 rok oraz utrzymaniem tym samym w mocy wadliwego aktu, mimo, iż obowiązek jego uchylenia wynikał ze wskazanego przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. wobec naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. przejawiającego się niedokonaniem przez organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i przeprowadzeniem oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób dowolny i wybiórczy, niepoparty rzetelną jego analizą, w szczególności poprzez niewystarczające wyjaśnienie kwestii własności spornych budynków (tj. hali produkcyjnej o pow. 715,56 m², parterowego budynku murowanego o pow. 187,20 m² , budynku drewnianego o pow. 71,30 m² oraz budynku murowanego o pow. 94,25 m²), tudzież kwestii ważności umowy z dnia 28 grudnia 2004 r. oraz dowolne i sprzeczne z zasadami prawidłowego rozumowania, jak również prezentowanymi przez orzecznictwo i doktrynę poglądami, ustalenie, iż skarżący byli właścicielami budynków, podczas gdy wniosek odmienny wynika z decyzji wojewody s.z dnia 31 maja 1993 r. i aktu notarialnego z dnia 28 grudnia 2004 r.;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 174 pkt 1 p.p.s.a., wynikające z poczynionych błędnych ustaleń faktycznych, poprzez:

- niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. i przyznanie skarżącym charakteru podatników podatku od nieruchomości w zakresie spornych budynków, mimo, iż nie byli oni ich właścicielami,

- błędną wykładnię art. 235 § 1 kodeksu cywilnego poprzez uznanie, że własność budynków niewymienionych w decyzji wojewody s. z dnia 31 maja 1993 r. i akcie notarialnym z dnia 28 grudnia 2004 r. przeszła na skarżących wraz z nabyciem prawa użytkowania gruntu, na którym budynki te były posadowione, mimo, iż wniosek taki stoi w sprzeczności z wykładnią językową przepisu oraz prezentowaną przez judykaturę i doktrynę opinią o możliwości ustanowienia użytkowania wieczystego przy jednoczesnym nabyciu własności jedynie części znajdujących się na gruncie naniesień,

- niezastosowania art. 48 i art. 191 kodeksu cywilnego i uznania, że sporne budynki, nienabyte przez skarżących w drodze umowy z dnia 28 grudnia 2004 r. nie stanowią części składowych nieruchomości gruntowych i własności Skarbu Państwa, podczas, gdy wniosek taki wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,

- błędną wykładnię art. 155 kodeksu cywilnego i dopuszczenie możliwości nabycia przez skarżących prawa własności spornych budynków od poprzednika prawnego niedysponującego tym prawem, naruszającą tym samym zasadę prawną nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet,

- ewentualnie – w przypadku niepodzielenia zarzutów wskazanych w pkt 2 lit. b-d – niezastosowania art. 58 § 1 i § 3 kodeksu cywilnego poprzez uznanie, że umowa przenosząca użytkowanie wieczyste bez jednoczesnej sprzedaży posadowionych na gruncie budynków jest w zakresie dotyczącym części tej nieruchomości ważna i skutkuje przeniesieniem własności budynków na skarżących.

Skarżący zaskarżyli wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w całości i w tym zakresie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz przeprowadzenie na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. wobec konieczności wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, której jednocześnie nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania, uzupełniającego dowodu z dokumentów, tj. decyzji wojewody s. z dnia 31 maja 1993 r. i umowy z dnia 28 grudnia 2004 r. na okoliczność nieistnienia po stronie skarżącej prawa własności do spornych budynków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. nie udzieliło odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania. Oznacza to, że w każdej z rozpoznawanych spraw w pierwszej kolejności Sąd winien zbadać, czy nie zachodzi którakolwiek z przesłanek nieważności, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Jedną z nich jest skład sądu sprzeczny z przepisami prawa albo udział w rozpoznaniu sprawy sędziego wyłączonego z mocy ustawy ( art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Przesłanki wyłączenia sędziego ( uwzględniane z urzędu) określa art. 18 § 1 p.p.s.a. W dacie wydania zaskarżonego wyroku sędzia był wyłączony m.in. w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznawanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator( art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a.).

Zgodność tego przepisu z Konstytucją oceniał Trybunał Konstytucyjny i wyrokiem z dnia 14 października 2008r., SK 6/07( opubl. w Dz.U. z 2008 r., Nr 190,poz. 1171 i OTK-A z 2008r., nr 8,poz. 137) stwierdził, że przepis ten w zakresie, w jakim pomija jako podstawę wyłączenia sędziego od udziału w orzekaniu jego wcześniejszy udział w orzekaniu w sprawie dotyczącej decyzji wydanej we wznawianym postępowaniu administracyjnym, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W motywach wyroku wskazano, że bezstronność sędziowska jest jednym z elementów konstytucyjnego prawa do sądu. Instytucja wyłączenia sędziego ma służyć właśnie zapewnieniu bezstronności sędziowskiej i służyć budowie zaufania społecznego do wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku tej bezstronności, w tym również subiektywnej, polegającej na wewnętrznym przekonaniu sędziego o możliwości wydania wyroku bez faworyzowania któregokolwiek z uczestników postępowania. Postępowanie, jak podkreśla się także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( wyrok z dnia 8 lipca 2009 r., II OSK 1110/08, opubl. w Lex pod nr 785799) powinno zatem być prowadzone w taki sposób, aby nie stwarzać nawet pozornego wrażenia lekceważenia standardów zachowania bezstronności, będącej także uzewnętrznieniem niezawisłości sędziowskiej.

Powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył sytuacji odmiennej niż w sprawie niniejszej. Jednakże zawarte w jego uzasadnieniu wywody odnoszą się do pojmowania instytucji wyłączenia sędziego i pojęcia prawa do sądu. Tym samym powinny mieć wpływ na dokonywaną przez sądy wykładnię przepisów regulujących wyłączenie sędziego, sądy są bowiem obowiązane działać w granicach i na podstawie prawa( art. 7 Konstytucji RP), zaś Konstytucja jest najwyższym prawem w Rzeczypospolitej Polskiej ( art. 8 ust. 1 Konstytucji RP). Interpretując prawo (zarówno materialne, jak i procesowe) sądy muszą czynić to w zgodzie z ustawą zasadniczą.

Z tych względów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (powołany wyrok z dnia 8 lipca 2009r., wyroki z dnia 22 marca 2011r., II FSK 2203/09, opubl. w Monitorze Prawniczym z 2011r., nr 10,s.514, z dnia 1 października 2008r., II GSK 274/08, z dnia 20 listopada 2009r., II GSK 199/09, oba dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) uznaje się, że art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. powinien być interpretowany w taki sposób, aby zapewniał realizację zasad wynikających z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, pojmowanych m.in. jako konieczność zapewnienia bezstronności sędziowskiej. Wyłączenie, o którym mowa w art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. dotyczyć winno w związku z tym również tych sytuacji, gdy w tej samej sprawie dwukrotnie orzekał ten sam sędzia – raz wydając wyrok uwzględniający skargę, a następnie biorąc udział w rozpoznawaniu skargi na kolejny akt, wydany w tym postępowaniu, wskutek wcześniejszego wyroku sądu.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W wydaniu wyroku z dnia 18 grudnia 2008r., I SA/Łd 1052/08 brała udział ( jako sprawozdawca) sędzia Teresa Porczyńska. Skargę na decyzję, wydaną w wyniku tego kasacyjnego wyroku rozpoznawał skład, w którym również uczestniczyła sędzia Teresa Porczyńska. Z tych względów należy uznać, że postępowanie zakończone zaskarżonym wyrokiem dotknięte było nieważnością, w składzie sądu brał bowiem udział sędzia wyłączony z mocy ustawy.

Z tych względów na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. zaskarżony wyrok należało uchylić i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania , w składzie uwzględniającym zasady wynikające z art. 18 § 1 p.p.s.a.

Nieważność postępowania uniemożliwia odniesienie się na tym etapie do zarzutów skargi kasacyjnej.

Z uwagi na przyczynę uwzględnienia skargi na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.