Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1928/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant st. asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dowódcy Wojsk Lądowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2810/11 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 28 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od K. K. na rzecz Dowódcy Wojsk Lądowych kwotę 280 zł (dwieście osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2810/11, po rozpoznaniu skargi K.K. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 28 września 2011 r. nr [..] w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia 28 września 2011 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 127 § 2 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 8 ustawy z dnia 25 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 79, poz. 669 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K.K. od decyzji nr [..] Dowódcy 3 batalionu zabezpieczenia Dowództwa Wojsk Lądowych w Warszawie z dnia 30 marca 2011 r., w sprawie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany dodatkowy urlop wypoczynkowy w związku z pełnieniem służby w warunkach szkodliwych dla zdrowia w latach 2004-2008, uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i:

- na podstawie art. 95 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 593 z późn. zm.) orzekł o odmowie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy K.K. za okres od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 30 września 2007 r.,

- na podstawie art. 62 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r., Nr 2, poz. 9 z późn. zm.) i art. 95 pkt 2 (a contrario) ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, orzekł o odmowie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy za okres od dnia 1 października 2007 r. do dnia 31 grudnia 2008 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskiem z dnia 1 lipca 2010 r. K.K., pełniący uprzednio służbę na stanowisku szefa służby zdrowia 3 batalionu zabezpieczenia Dowództwa Wojsk Lądowych (dalej jako: 3 bzab. DWLąd.), wystąpił o wypłacenie mu ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Wnioskodawca powołał się na decyzję Dowódcy 3 bzab.DWLąd. Nr [..] z dnia 2 września 2004 r. przyznającą mu dodatek specjalny za pracę w bezpośrednim kontakcie lub styczności z materiałami zakażonymi lub chorymi zakaźnie ludźmi oraz ustalającą pełnienie służby na stanowisku szefa służby zdrowia za pracę w warunkach szkodliwych o trzecim stopniu szkodliwości, a także na art. 62 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.). Zdaniem strony, to zaniedbania obowiązków Dowódcy 3 bzab. DWLąd. wynikających z § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 138, poz. 1465 ze zm.), były przyczyną nieprzyznania - przysługującego mu z mocy ustawy, dodatkowego urlopu wypoczynkowego za lata 2004 - 2008. W konsekwencji spowodowało to niewypłacenie - dochodzonego tym wnioskiem - ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop w związku ze zwolnieniem ze służby, o którym mowa w art. 95 tejże ustawy, w wymiarze dziesięciu dni roboczych za każdy rok, tj. za trzydzieści dni roboczych.

Dowódca 3 bzab.DWLąd., po rozpatrzeniu wniosku, decyzją nr [..] z dnia 30 marca 2011 r., orzekł: w pkt 1) o przedawnieniu roszczenia za okres od 1 lutego 2004 r. do 30 czerwca 2007 r. i w pkt 2) odmówił wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy za okres od 1 lipca 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w toku postępowania podjęto czynności, zmierzające do zaliczenia stanowiska służbowego K.K. do określonego stopnia szkodliwości, uprawniającego do dodatkowego urlopu, albowiem uwzględnienie żądania strony - zdaniem organu - jest możliwe dopiero po dokonaniu takiego zaliczenia i po ustaleniu prawa do dodatkowego urlopu z tego tytułu. W wyniku takich działań Dowódca Wojsk Lądowych, na wniosek Dowódcy 3 bzab. DWLąd. z dnia 3 sierpnia 2010 r. w porozumieniu z Szefem Inspektoratu Wojskowej Służby Zdrowia, zwrócił się pismem z dnia 20 sierpnia 2010 r. do Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej (Dyrektor DSS MON) o zaliczenie służby K.K. oraz innych lekarzy do odpowiedniego stopnia szkodliwości. Dyrektor DSS MON wyraził negatywne stanowisko w sprawie zaliczenia stanowiska służbowego K.K. do odpowiedniego stopnia uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia. W ocenie Dyrektora DSS MON, uprawnienie określone w art. 62 ust. 2 cyt. ustawy w związku z § 10 ust. 1 pkt 3 lit. 1) rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2004 r. Nr 138, poz. 1465 z późn. zm.) od 11 kwietnia 2008 r. przysługuje żołnierzom, którzy w pełnym wymiarze czasu służby przewidzianym dla danego stanowiska wykonują zadania w warunkach szkodliwych, zgodnie z dyspozycją art. 60 ust. 2 ustawy pragmatycznej. Ponadto, organ pierwszej instancji ustalił, "że zaistniałe względy proceduralne spowodowały powtórne wystąpienie do Dyrektora DSS MON - zgodnie z procedurą określoną w § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych - o ponowne rozważenie zasadności przysługiwania żołnierzowi dodatkowego urlopu. W odpowiedzi, Dyrektor DSS MON podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, a ponadto wskazał, że potwierdzeniem pełnienia służby przez stronę w bezpośrednim kontakcie z osobami, u których rozpoznano chorobę zakaźną, wymienioną w załączniku do ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1570, ze zm.) lub wywołującymi ją czynnikami chorobotwórczymi – jest:

- wypełniony przez por. K.K. formularz zgłoszenia choroby zakaźnej do inspektora sanitarnego;

- prowadzony przez por. K.K. rejestr zgłoszenia podejrzeń lub rozpoznania chorób zakaźnych;

- inne dokumenty wskazujące na kontakt z chorobą lub środowiskiem zakaźnym.

W piśmie z dnia 26 stycznia 2011 r. por. K.K., wychodząc naprzeciw stawianym w opinii Dyrektora DSS MON wymaganiom, wskazał Wojskowy Ośrodek Medycyny Prewencyjnej w Modlinie (WOMP) - jako instytucję gromadzącą dokumentację o występowaniu chorób zakaźnych, wymienił także ambulatorium 3 batalionu zabezpieczenia DWLąd. - jako instytucję posiadającą dokumentację medyczną pacjentów oraz meldunki szefa służby zdrowia, dowódców kompanii, szefa służby żywnościowej i mundurowej 3 bzab. DWLąd. - jako źródła pożądanych przez DSS MON informacji. Ponadto podał, iż w latach 2004 - 2008 w ambulatorium wielokrotnie odnotowywano przypadki [..][..]. Choroby te były wykazywane w miesięcznych sprawozdaniach i w jednorazowych zgłoszeniach. Na poparcie swoich twierdzeń dołączył przykładowe sprawozdanie miesięczne skierowane do WOMP.

Tak poczynione ustalenia faktyczne dały podstawę organowi pierwszej instancji do podniesienia zarzutu przedawnienia objętego wnioskiem roszczenia, na co wskazuje - zdaniem organu - art. 75 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie dochodzone mogą być tylko należności za okres trzyletni, poprzedzający złożenie wniosku i tylko za ten okres organ może ustalić, czy przysługiwało żołnierzowi prawo do dodatkowego urlopu, a w konsekwencji prawo do ekwiwalentu za jego niewykorzystanie. Zatem, podstawą do obliczenia trzyletniego okresu skutecznego dochodzenia roszczenia jest - zdaniem organu - data złożenia wniosku, tj. 1 lipca 2010 r., natomiast upływ tego terminu przypada w dniu 1 lipca 2007 r., co uzasadnia objęcie postępowaniem okresu od 1 lipca 2007 r. do 31 grudnia 2008 r., gdyż wniosek strony dotyczył lat 2004 - 2008. Organ stwierdził również, że skoro roszczenie objęte żądaniem uległo częściowo przedawnieniu (za okres od 1 stycznia 2004 roku do 30 czerwca 2007 r.), zwalnia to organ z badania, czy za ten okres przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy.

Natomiast rozważania dotyczące nieprzedawnionego okresu dochodzenia należności organ oparł na przepisach art. 62 ust. 2 i 10 omawianej ustawy oraz na przepisach § 4, 9 i 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 138, poz. 1465 ze zm.) - wydanego na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 1 i 3 tejże ustawy, mimo iż w dniu orzekania - jak to wywodzi organ - obowiązywało rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 2, poz. 9 ze zm.). Przyczynę takiej kwalifikacji prawnej organ upatruje w granicach żądania określonego przez stronę. Skoro - w ocenie organu - wniosek złożony w dniu 1 lipca 2010 r. dotyczy lat 2004 - 2008, a więc zdarzeń zaistniałych w uprzednim stanie prawnym, to do ustalonego w sprawie stanu faktycznego na gruncie ustawy pragmatycznej, mają zastosowanie wskazane wyżej regulacje dawne. Rozważając kwestie międzyczasowe zastosowania przepisów, organ powołał się na intertemporalną zasadę tempus regit actum.

Organ wskazał, iż decydujące znaczenie w niniejszej sprawie - w myśl art. 62 ust. 2 ww. ustawy - miała okoliczność zaliczenia stanowiska zajmowanego przez żołnierza do odpowiedniego stopnia uciążliwości lub szkodliwości, w trybie określonym w § 10 ust. 2 rozporządzenia z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych. Powołując się zatem na dwukrotnie wyrażone negatywne stanowisko Dyrektora DSS w sprawie zaliczenia etatu strony do służby w warunkach szkodliwych dla zdrowia oraz wskazując na bezskuteczne próby pozyskania materiału dowodowego, wskazanego przez stronę w piśmie z dnia 26 stycznia 2011 roku, organ powtórzył argumenty DSS MON. Uznał, że w świetle art. 62 ust. 2 w związku z ust. 10 oraz § 4, 9 i 10 ust. 2 rozporządzenia z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych - uznając się za organ niewłaściwy do przyznania dodatkowego urlopu - nie mógł zasadnie udzielić wnioskodawcy przedmiotowego urlopu, a tym samym uczynić zadość wnioskowi.

Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniósł K.K.. W jego ocenie, podniesiony zarzut przedawnienia roszczenia jest przedwczesny, gdyż dotyczyć on może tylko wcześniej przyznanego prawa. Ponadto odwołujący wskazał, iż nie mógł wnioskować o urlop w ramach corocznych planów urlopowych, jeżeli urlop ten, mimo że należy się z mocy prawa, jednak nie został przyznany z powodu zaniedbania obowiązków przez Dowódcę. Odnosząc się do podnoszonych przez organ w skarżonej decyzji kwestii braków w dokumentacji sprawozdawczej, stwierdził, że nie mają one żadnego znaczenia dla sprawy głównej, a procedura zaliczania stanowiska służbowego do służby pełnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia ma charakter obligatoryjny, zgodnie z art. 62 ust. 2. Odwołujący podniósł nadto, że stanowisko Dyrektora DSS MON ma charakter pomocniczych wytycznych i nie powinno być traktowane na równi z przepisami ustaw i rozporządzeń.

Rozpatrując przedmiotowe odwołanie Dowódca Wojsk Lądowych wskazał, iż w części dotyczącej przedawnienia roszczenia, odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy zauważył, iż w myśl art. 75 ust. 1 cyt. ustawy, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności, ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. W omawianym przypadku - jak wskazuje przepis – bieg przedawnienia nie może się rozpocząć, zanim roszczenie stanie się wymagalne. Zdaniem organu odwoławczego, ustalenia faktyczne wyjaśniające, czy dochodzone przez odwołującego roszczenie w ogóle mu przysługuje, a w konsekwencji, czy jest wymagalne, miały dla organu pierwszej instancji drugorzędne znaczenie. Dowódca 3 bzab. DWLąd, w pierwszej kolejności ustalił trzyletni termin przedawnienia dochodzonego roszczenia, przyjmując za początek jego biegu datę złożenia wniosku, tj. 1 lipca 2010 r., a następnie odliczając trzyletni okres przedawnienia przyjął, "że dochodzone przez odwołującego roszczenie za lata 2004 - 2008 nie przedawniło się za okres od 1 lipca 2007 r. do 31 grudnia 2008 r.". W ocenie organu odwoławczego, przedwczesne było podniesienie przez organ pierwszej instancji zarzutu przedawnienia tym bardziej, że organ odmawiając wypłaty ekwiwalentu za dodatkowy urlop wypoczynkowy, w istocie stwierdził brak wymagalności roszczenia o wskazane należności. Najpierw bowiem należało ustalić, czy roszczenie powstało, a dopiero potem badać, czy roszczenie to uległo przedawnieniu.

Dowódca Wojsk Lądowych podniósł, że organ I instancji dokonał błędnej analizy stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że złożenie wniosku, a w efekcie żądanie wypłaty określonych w nim należności pieniężnych, jest równoznaczne z wymagalnością roszczenia. Tymczasem wymagalność roszczenia oznacza, iż uprawniony może żądać zaspokojenia tego roszczenia. Samo zaś złożenie wniosku nie powoduje, że roszczenie staje się wymagalne i nie aktualizuje po stronie organu obowiązku jego spełnienia. Roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby K.K. nabył prawo do żądania wypłaty ekwiwalentu, poprzez wcześniejsze ustalenie prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego przez właściwy organ czyli Dyrektora DSS MON- na podstawie art. 62 ust. 2 § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych lub w zw. z § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych. Organ odwoławczy zgodził się z odwołującym, że przedawnienie dochodzonego roszczenia może dotyczyć urlopu wcześniej przyznanego. Dopiero zatem ostateczna decyzja ustalająca prawo do przedmiotowego urlopu, stanowiłaby początek biegu terminu przedawnienia roszczenia (prawa) do ubiegania się strony o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy w trybie art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie bowiem z jego dyspozycją, wypłata dochodzonego roszczeniem prawa do ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, przysługuje nie więcej niż za trzy lata. Okres ten obejmuje trzy lata wstecz od dnia zwolnienia ze służby. W myśl zatem art. 95 pkt 2, nie data złożenia wniosku (1 lipca 2010 r.), a data zwolnienia ze służby (30 września 2010 r.) stanowi koniec trzyletniego okresu, za który żołnierzowi przysługiwałyby należności pieniężne, gdyby organ żołnierzowi ustalił do nich prawo. W konsekwencji w oparciu o przepis art. 95 pkt 2 ustawy pragmatycznej organ II instancji odmówił K.K. wypłaty dochodzonego ekwiwalentu za okres od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 30 września 2007 r., gdyż z uwagi na wskazany przepis ekwiwalent za opisany okres nie podlega wypłaceniu, nawet gdyby odwołującemu przysługiwał przedmiotowy dodatkowy urlop wypoczynkowy zgodnie z przepisami prawa. Nie wynika to bowiem z przedawnienia dochodzonego roszczenia, lecz z powodu jego ewentualnego i ostatecznego wygaśnięcia. Spowodowało to tym samym zróżnicowanie podstaw prawnych odmowy wypłaty ekwiwalentu za okres wcześniejszy niż 3 lata przed zwolnieniem odwołującego z zawodowej służby wojskowej i za okres późniejszy niż 3 lata przed zwolnieniem odwołującego z zawodowej służy wojskowej. Tym samym skutkowało to koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji w całości albowiem okresy zróżnicowania rozstrzygnięcia przez organ I instancji nie pokrywały się z okresami takiego zróżnicowania przez organ II instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że analiza zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, w kontekście złożonego odwołania, pozwoliła na stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o niewłaściwe przepisy. Organ pierwszej instancji przyjął, że skoro zakres żądania dotyczy ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy za lata 2004 - 2008, to w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 62 ust. 2 i 10 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2010 roku) oraz § 4, 9 i 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 roku w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 138, poz. 1465 ze zm.) obowiązujące do 22 stycznia 2010 r., chociaż powyższy wniosek został złożony 1 lipca 2010 r., tj. w nowym już stanie prawnym powstałym wskutek wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 79, poz. 669 ze zm.) - dalej: "ustawa zmieniająca" oraz obowiązującego od 23 stycznia 2010 r. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 2, poz. 9 ze zm.).

Zdaniem organu odwoławczego, stanowisko to należy uznać za błędne. W myśl bowiem poglądów judykatury, zasadą jest, że postępowaniem organu administracji publicznej rządzi zasada tempus regit actum (czas wyznacza podstawę działania), zgodnie z którą rozpoznający sprawę organ działa na podstawie prawa obowiązującego w dacie jego wszczęcia. W realiach niniejszej sprawy stanowisko organu odwoławczego znajduje wprost potwierdzenie w art. 8 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw niniejszej sprawy. Wyjątek od powyższej zasady, tj. stosowanie przepisów postępowania poprzednio obowiązujących, musi wyraźnie wynikać z przepisu przejściowego. Taki wyjątek we wskazanym powyżej przepisie art. 8 został określony, ale dotyczy wyłącznie spraw wszczętych przed dniem 1 stycznia 2010 r., czyli na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania.

W tej sytuacji organ orzekający w pierwszej instancji wadliwie zastosował nieobowiązujące na gruncie niniejszej sprawy przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. Jednakże, zdaniem organu odwoławczego, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie zmiana przepisów nie była równoznaczna ze zmianą treściową norm prawnych, wyznaczających treść uprawnień wynikających z art. 62 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, niemniej organ odwoławczy uznał, iż pod względem formalnym spełnienie wymogów warunkujących przyznanie przedmiotowego urlopu wyznacza obowiązujące od 23 stycznia 2010 r. rozporządzenie z dnia 24 kwietnia 2009 r. pomimo, że zdarzenie faktyczne (pełnienie służby na stanowisku szefa służby zdrowia), z którego strona wywodzi pozytywne dla siebie skutki prawne, zaistniały pod rządami uprzednio obowiązujących przepisów.

Wobec powyższego, w ocenie Dowódcy Wojsk Lądowych wywiedzione przez organ pierwszej instancji przesłanki materialne i formalne nieprzyznania spornych należności pieniężnych zostały sformułowane w sposób prawidłowy.

Organ odwoławczy odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania podniósł, że nie budzi jego zastrzeżeń, iż organ orzekający w I instancji prawidłowo przyjął, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia, że żołnierz pełni służbę w warunkach szkodliwych jest wcześniejsze ustalenie stopnia uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia na zajmowanym stanowisku służbowym. Nie budzi także wątpliwości okoliczność, że w celu zbadania występowania przesłanek uprawniających stronę do uzyskania przedmiotowego urlopu, organ pierwszej instancji dokonał wszechstronnego rozważenia całokształtu zebranego materiału dowodowego, który pozwolił prawidłowo dokonać swobodnej ich oceny. Nie budzą zastrzeżeń również prawidłowo i rzetelnie dokonane ustalenia faktyczne w ramach tej procedury, a w szczególności oparte na zajętym w sprawie stanowisku Dyrektora DSS MON, w sposób jednoznaczny wykluczające możliwość zaliczenia stanowiska służbowego zajmowanego przez stronę do spełniających kryteria określenia stopnia szkodliwości dla zdrowia, które wymienia § 10 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 maja 2004 r. (§ 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 grudnia 2009 r.). Skoro określony w powoływanym § 10 ust. 2 (odpowiednio § 8 ust. 2) wymóg zaliczenia służby do warunków uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia nie został spełniony, organ - będąc związany tym stanowiskiem - jest zobligowany do odmowy ustalenia prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego, a w konsekwencji ma obowiązek odmówić wypłaty wnioskowanego ekwiwalentu pieniężnego w trybie art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

K.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na omawianą wyżej decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 28 września 2011 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego:

- art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 7 k.p.a., polegające na przyjęciu, że mimo, iż spełniono przesłankę określoną w przepisach, brak podstaw do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy z okres od dnia 1 października 2007 r. do dnia 31 grudnia 2008 r.,

- art. 62 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 7 k.p.a., polegające ma błędnej interpretacji i przyjęciu, że pomimo pełnienia służby w warunkach szkodliwych dla zdrowia, co zostało potwierdzone decyzją przyznającą skarżącemu dodatek specjalny, stwierdzono brak podstaw do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy,

2) przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 77 – 80 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, skutkiem którego argumenty zawarte w opinii Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej nie zostały prawidłowo ocenione przez organ,

- art. 107 § 3 k.p.a.

- art. 6 -9 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że w świetle postanowień art. 95 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, nie więcej jednak niż za trzy lata. Z samej istoty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynika, iż wypłata ekwiwalentu jest jednorazowym świadczeniem, przysługującym w razie niewykorzystania urlopu z powodu rozwiązania stosunku służbowego. Innymi słowy staje się zamiennikiem finansowym niezrealizowania prawa do odpoczynku (urlopu) w naturze w trakcie pozostawania w służbie.

Zgodnie z art. 62 ust. 2 ww. ustawy, żołnierz zawodowy pełniący zawodową służbę wojskową w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia otrzymuje corocznie, w zależności od ustalonego w odrębnych przepisach stopnia szkodliwości, dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze: 1) pięciu dni roboczych - przy pierwszym stopniu szkodliwości; 2) siedmiu dni roboczych - przy drugim stopniu szkodliwości; 3) dziesięciu dni roboczych - przy trzecim stopniu szkodliwości; 4) piętnastu dni roboczych - przy czwartym stopniu szkodliwości. Ustęp 6 powołanego artykułu stanowi, iż w razie zbiegu uprawnień do dodatkowych urlopów wypoczynkowych z różnych tytułów żołnierzowi zawodowemu przysługuje tylko jeden urlop w wymiarze najkorzystniejszym, z wyjątkiem dodatkowego urlopu z tytułu szkodliwych dla zdrowia warunków służby, z zastrzeżeniem ust. 7 (łączny wymiar urlopu wypoczynkowego i dodatkowych urlopów wypoczynkowych w danym roku kalendarzowym nie może przekroczyć pięćdziesięciu dni roboczych).

Ze sformułowania zawartego w art. 62 ust. 2 ustawy pragmatycznej "żołnierz zawodowy pełniący zawodową służbę wojskową w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia otrzymuje corocznie (...) dodatkowy urlop wypoczynkowy" wprost wynika, iż prawo żołnierza do urlopu wypoczynkowego jest jego prawem podmiotowym o charakterze osobistym, niezbywalnym i przysługującym z mocy ustawy. Zatem na organie – jako pracodawcy - spoczywa z urzędu obowiązek ustalenia, czy żołnierz nabywa prawo do takiego urlopu i w jakim wymiarze.

Sąd I instancji podał, iż powyższą kwestię regulowało obowiązujące w dacie orzekania rozporządzenie wykonawcze Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych. W § 10 ust. 1 rozporządzenia określone zostały stanowiska służbowe, na których pełnienie służby w pełnym wymiarze czasu pracy zostało zaliczone jako szkodliwe dla zdrowia. W świetle ust. 2 powołanego § 10, zaliczenia służby żołnierza do odpowiedniego stopnia uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu, o którym mowa w ust. 1, w wymiarze określonym w art. 62 ust. 2 ustawy dokonuje dyrektor departamentu Ministerstwa Obrony Narodowej właściwego do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy, na wniosek odpowiednio dowódcy rodzaju Sił Zbrojnych, dowódcy okręgu wojskowego, dowódcy korpusu, Szefa Wojskowych Służb Informacyjnych, Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej, Dowódcy Garnizonu Warszawa albo właściwego dyrektora lub szefa komórki organizacyjnej Ministerstwa Obrony Narodowej, zgłoszony w porozumieniu z szefem komórki organizacyjnej Ministerstwa Obrony Narodowej właściwej do spraw zdrowia. Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia, żołnierzowi przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy z dniem nabycia uprawnień uzasadniających udzielenie tego urlopu.

Zdaniem Sądu I instancji, w świetle powyżej powołanych przepisów nieuprawnione jest twierdzenie organu II instancji, iż żądanie przez skarżącego wypłaty ekwiwalentu jest bezzasadne z tej przyczyny, iż skarżący nie nabył prawa do urlopu wypoczynkowego. To stwierdzenie jest przedwczesne, albowiem Dowódca 3 Batalionu Zabezpieczenia jako dowódca jednostki (§ 4 rozporządzenia), nie ustalił skarżącemu prawa do urlopu dodatkowego mimo, że ustaleń w powyższym zakresie organ wojskowy powinien był dokonać z urzędu, albowiem to na nim ciąży obowiązek realizowania uprawnień żołnierza, wynikających ze stosunku służbowego.

Następnie Sąd wyjaśnił, że w analizowanej sprawie wniosek skarżącego nie jest oczywiście bezzasadny, albowiem skarżący w rozumieniu przepisów płacowych wykonywał służbę w warunkach szkodliwych dla zdrowia, co zostało potwierdzone decyzjami przyznającymi wymienionemu dodatek specjalny z tego tytułu. W piśmie z dnia 3 sierpnia 2010 r. (k.7 akt administracyjnych) przyznano, że skarżący otrzymywał dodatek specjalny od lipca 2004 r. do czerwca 2010 r. Zatem rozpatrzenie wniosku strony wymaga przeprowadzenia procedury zaliczenia służby żołnierza do odpowiedniego stopnia uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu, o której mowa w § 10 ust. 2 powołanego rozporządzenia. Dopiero niezakwalifikowanie służby skarżącego do grupy stanowisk, na których pełnienie służby jest szkodliwe dla zdrowia, będzie stanowiło podstawę wydania dla strony decyzji odmownej. Załączona do akt administracyjnych opinia z dnia 3 września 2010 r. nie stanowi wyczerpania tego trybu. W ocenie Sądu, całkowicie niezrozumiałe jest wyrażone w niej stanowisko, jakoby obowiązujące przepisy "stopniowały" świadczenia przyznawane żołnierzom za służbę w warunkach szkodliwych. Autor opinii zaprzecza sam sobie, w dalszej części wskazując poszczególne uprawnienia, należne żołnierzom z tytułu pełnienia służby w warunkach szkodliwych, z których wynika, że uprawnienia te nie są "stopniowane" ale łącznie przysługują tym żołnierzom, którzy spełniającym warunki do ich nabycia (s.12 akt administracyjnych). Chodzi m.in. o miesięczny dodatek specjalny, krótszy wymiar służby przy zachowaniu prawa do pełnego uposażenia. Niezrozumiała jest więc konkluzja autora opinii, że wszystkie wyżej wymienione uprawnienia należą się żołnierzom z tytułu pełnienia służby w warunkach szkodliwych (łącznie), lecz ekwiwalent za urlop się nie należy.

Sąd I instancji podkreślił, iż w świetle postanowień art. 75 ust. 1 ustawy pragmatycznej, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności, w tym należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej (także ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy), ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Żołnierzowi przysługuje ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, nie więcej jednak niż za trzy lata. Zatem żołnierz ma prawo żądać, aby organ wojskowy już po rozwiązaniu stosunku służby wojskowej (w niniejszej sprawie skarżący wystąpił ze stosownym wnioskiem do dowódcy jednostki jeszcze przed ustaniem stosunku służbowego) ustalił, czy w trzyletnim okresie poprzedzającym rozwiązanie stosunku służby przysługiwało mu prawo do przedmiotowego urlopu, a w dalszej kolejności ekwiwalentu pieniężnego za jego niewykorzystanie.

Mając na uwadze, że organ II instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, czym naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz dokonał błędnej interpretacji art. 62 ust. 2 ustawy pragmatycznej, Sąd I instancji skargę uwzględnił i uchylił wadliwą decyzję.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył Dowódca Wojsk Lądowych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wyjście w toku postępowania sądowoadministracyjnego poza ustawowe granice kontroli działalności administracji i dokonanie kontroli oraz oceny rozstrzygnięcia Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej w przedmiocie zaliczenia stanowiska służbowego por. K.K. w 3 batalionie zabezpieczenia Dowództwa Wojsk Lądowych do odpowiedniego stopnia uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniającego do uzyskania z tego tytułu odpowiedniego dodatkowego urlopu wypoczynkowego.

Ponadto organ zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 64 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych w zw. z art. 8 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w toku postępowania sądowoadministracyjnego i uznanie za wadliwe rozstrzygnięcie Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej w przedmiocie zaliczenia stanowiska służbowego por. K.K. w 3 batalionie zabezpieczenia Dowództwa Wojsk Lądowych do odpowiedniego stopnia uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniającego do uzyskania z tego tytułu odpowiedniego dodatkowego urlopu wypoczynkowego, chociaż przepis ten pozostawia w wyłącznej kompetencji Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej rozstrzygnięcia - nie podlegające kontroli sądowoadministracyjnej - w przedmiocie zaliczenia stanowiska służbowego żołnierza zawodowego do odpowiedniego stopnia uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniającego do uzyskania z tego tytułu odpowiedniego dodatkowego urlopu wypoczynkowego, a zakres kontroli zastosowania tego przepisu przez ograny administracji w toku postępowania sądowoadministracyjnego polega wyłącznie na ustaleniu, czy organy administracji orzekające w przedmiocie ekwiwalentu za niewykorzystany dodatkowego urlopu wypoczynkowego z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej na stanowiskach służbowych, na których pełnienie służby jest uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia, poprzedziły rozstrzygnięcie w tym przedmiocie przeprowadzeniem procedury zaliczenia stanowiska służbowego żołnierza zawodowego do odpowiedniego stopnia uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniającego do uzyskania z tego tytułu odpowiedniego dodatkowego urlopu wypoczynkowego.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m. in., iż określona w art. 64 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych procedura zaliczania stanowiska służbowego żołnierza do odpowiedniego stopnia uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniającego do uzyskania z tego tytułu odpowiedniego dodatkowego urlopu wypoczynkowego nie odbywa się w trybie postępowania administracyjnego. Co więcej, co do zasady, nie pozostaje ona w funkcjonalnym lub jakimkolwiek innym związku z postępowaniem administracyjnym. Taki związek zaistnieje tylko w jednym przypadku, mianowicie wtedy, gdy w trybie administracyjnym organy wojskowe będą rozstrzygać na podstawie art. 95 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych o ekwiwalencie za niewykorzystany przez żołnierza urlop wypoczynkowy i to też tylko wtedy, gdy stanowisko służbowe żołnierza wcześniej nie było objęte taką procedurą, a żołnierz (były żołnierz) uważa, że z tytułu uprzedniego zajmowania takiego stanowiska powinien taki dodatkowy urlop wypoczynkowy otrzymywać.

Ponadto organ podkreślił, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wyjaśnił w jaki sposób i w jakim trybie stwierdzona wadliwość rozstrzygnięcia Dyrektora DSS MON miałaby się przełożyć na ponowne administracyjne postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie (uchylenie decyzji tylko organu II instancji wskazuje, iż niewłaściwym byłoby uchylanie w toku postępowania odwoławczego decyzji Dowódcy 3 bzab. DWLąd, natomiast ponowne przeprowadzanie procedury "zaliczania" przez organ II instancji prowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności). Bez względu bowiem na treść uzasadnienia tego rozstrzygnięcia Dyrektora DSS MON, jest ono dla organów wojskowych wiążące. Samodzielne zaliczenie przez organ II instancji, wbrew stanowisku Dyrektora DSS MON, stanowiska służbowego por. K.K. do stanowisk o odpowiednim stopnia uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniającym do uzyskania z tego tytułu odpowiedniego dodatkowego urlopu wypoczynkowego, co jest warunkiem koniecznym do przyznania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, skutkowałoby bowiem zarówno odpowiedzialnością dyscyplinarną, jak i odpowiedzialnością majątkową za szkodę w mieniu wojskowym.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną K.K. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. ), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny na skutek złożenia skargi kasacyjnej.

Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny był uprawniony do ograniczenia swoich rozważań wyłącznie do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna Dowódcy Wojsk Lądowych oparta została na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 Ppsa. W ramach zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania skarga kasacyjna powołała się na naruszenie art. 3 § 1 i § 2 Ppsa, poprzez wyjście w toku postępowania sądowoadministracyjnego poza ustawowe granice kontroli działalności administracji publicznej.

Wymienione przepisy określają właściwość sądów administracyjnych w sprawach w nich wskazanych. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na skutek skargi K.K. kontrolował decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy. Kontrola Sądu dotyczyła więc sprawy pozostającej w jego właściwości z mocy art. 3 § 2 pkt.1 Ppsa. Autor skargi kasacyjnej stawiając zarzut naruszenia analizowanych przepisów w istocie stara się zakwestionować dopuszczalność kontroli Sądu odnośnie zaliczenia stanowiska zajmowanego przez żołnierza zawodowego do odpowiedniego stopnia szkodliwości lub uciążliwości dla zdrowia, z którym związane jest prawo do dodatkowego urlopu.

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie oceniał i nie mógł oceniać legalności rozstrzygnięcia wydanego na podstawie § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2009r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych ( Dz. U. Nr. 2, poz. 9 ze zm. z 2010r. ), gdyż takie w odniesieniu do K.K. nie istnieje.

Oznacza to, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów postępowania są nietrafne.

Odmiennie natomiast należało ocenić podstawy skargi kasacyjnej oparte na zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego .

Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych żołnierze zawodowi otrzymują corocznie urlop wypoczynkowy w wymiarze dwudziestu sześciu dni roboczych. Przepis art. 62 ust. 2 ustawy stanowi, że żołnierz zawodowy pełniący zawodową służbę wojskową w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia otrzymuje corocznie, w zależności od ustalonego w odrębnych przepisach stopnia szkodliwości, dodatkowy urlop wypoczynkowy.

Stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2009r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych ( Dz. U. Nr. 2, poz. 9 ze zm. ) żołnierzowi udziela się urlopu w wymiarze uzależnionym od zaliczenia zajmowanego przez niego stanowiska służbowego do odpowiedniego stopnia uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia, o którym mowa w ust. 1. Zaliczenia dokonuje dyrektor departamentu Ministerstwa Obrony Narodowej właściwego do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy, na wniosek odpowiednio: Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, dowódcy rodzaju Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Dowódcy Operacyjnego Sił Zbrojnych, dowódcy korpusu, Szefa Służby Wywiadu Wojskowego, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej, Dowódcy Garnizonu Warszawa albo właściwego dyrektora lub szefa komórki organizacyjnej Ministerstwa Obrony Narodowej, zgłoszony w porozumieniu z szefem jednostki organizacyjnej podległej Ministrowi Obrony Narodowej właściwej do spraw zdrowia oraz na wniosek szefa tej jednostki organizacyjnej.

W niniejszej sprawie nie jest sporny fakt, że do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej K.K. w czasie pełnienia służby nigdy nie zwracał się o udzielenie urlopu dodatkowego z uwagi na warunki pełnienia służby. W związku z tym, że w/wym. nie ubiegał się o udzielenie dodatkowego urlopu wypoczynkowego nie została podjęta procedura zaliczenia jego stanowiska służbowego do odpowiedniego stopnia uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia. Oznacza to, że do czasu zwolnienia ze służby K.K. nie nabył prawa do urlopu dodatkowego. Wniosek o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy żołnierz złożył już po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.

W myśl art. 95 pkt. 2 ustawy pragmatycznej żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94, przysługuje ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, nie więcej jednak niż za trzy lata.

Prawo do ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy jest prawem pochodnym wobec prawa do urlopu. Oznacza to, że aby można zrealizować prawo do ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy konieczne jest spełnienie warunku jakim jest posiadanie prawa do urlopu dodatkowego, który nie został wykorzystany w naturze do czasu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W przeciwnym razie ekwiwalent nie przysługuje.

Należy wyjaśnić, że możliwość nabycia prawa do urlopu wypoczynkowego, także dodatkowego jest ściśle związana i wynika z istniejącego stosunku służbowego. Innymi słowy prawo to można nabyć wyłącznie w czasie pozostawania w służbie. Po rozwiązaniu stosunku służbowego prawo do urlopu wygasa. Prawo do urlopu przysługuje żołnierzowi, a więc osobie pozostającej w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej. Po rozwiązaniu lub wygaśnięciu stosunku służbowego nie można nabyć prawa do urlopu, a tym samym ustalanie prawa, które wygasło jest bezprzedmiotowe. Okoliczność ta uszła jednak uwadze Sądu I instancji przy wydaniu zaskarżonego wyroku, którym niejako zobowiązano organ do przeprowadzenia postępowania określonego w § 8 ust. 2 rozporządzenia w celu ustalenia prawa, którego K.K. nie nabył w czasie pełnienia służby (brak jest rozstrzygnięcia w tym przedmiocie w czasie trwania stosunku służbowego) i którego nie mógł już nabyć po rozwiązaniu stosunku służbowego.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna w zakresie jej materialnej podstawy zasługiwała na uwzględnienie i dlatego na podstawie art. 188 Ppsa w zw. z art. 151 i art.203 pkt. 2 Ppsa orzekł jak w sentencji.