Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1278/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 24 ust. 2a i 2b
journal: Dz.U. 2020 poz 2052
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: § 36, § 45 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 393
law: Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2021 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Z. W. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: WINGiK) z dnia [...] października 2020 r., nr [...], wydana w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] [...] – [...] II.

WINGiK ustalił, że Strona skarżąca pismem z dnia [...] września 2019 r. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o "usunięcie skutków prawnych sfałszowanego protokołu" z dnia [...].09.1988 r. tj. o prawidłowe wyznaczenie w ewidencji gruntów i budynków granic jej działki nr 1568 stosownie do stanu prawnego nieruchomości wynikającego z księgi wieczystej nr [...] i ujawnionych w tej księdze wieczystej aktów własności - aktów notarialnych nr Rep. A [...] z 1961 r. oraz nr Rep. A [...]. Zażądała także wyznaczenia położenia działki nr 1567/5 w granicach dawnej działki nr 1048/1 stosownie do ujawnionego w księdze wieczystej nr [...] aktu własności ziemi nr [...] z dnia [...].01.1975 r. Zaznaczyła, że protokół graniczny z dnia [...].09.1988 r. "w oparciu o który została utworzona działka 1567/5 (...) został zabezpieczony przez Prokuraturę i jako dokument sfałszowany skutecznie wyeliminowany z obrotu prawnego". W związku z powyższym "konieczne jest wznowienie postępowania administracyjnego i usunięcie skutków prawnych sfałszowanego protokołu poprzez wyznaczenie położenia działki 1567/5 w granicach dawnej działki 1048/1.".

Prezydent Miasta [...], w piśmie z dnia [...] października 2019 r. poinformował wnioskodawczynię, że w celu uregulowania prawa własności, tj. doprowadzenia do zgodności stanu ujawnionego w ewidencji gruntów i budynków i księgach wieczystych ze stanem faktycznym w terenie oraz wskazanymi przez zainteresowaną dokumentami powinna wystąpić do sądu powszechnego o potwierdzenie praw do gruntów.

Z. W. nie zgodziła się z ww. stanowiskiem i w piśmie z dnia [...] listopada 2019 r. ponowiła swoje żądanie, wskazując, że będące w dyspozycji organu mapy zostały sporządzone na podstawie sfałszowanego protokołu granicznego z dnia [...] września 1988 r. Zawnioskowała o wydanie decyzji administracyjnej.

Prezydent Miasta [...] – pismo z dnia [...] listopada 2019 r. - wezwał wnioskodawczynię o przedłożenie dokumentów geodezyjnych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, niezbędnych do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.

W odpowiedzi na wezwanie – pismo z [...] grudnia 2019 r. – Z. W. przesłała dokumenty, które w jej ocenie potwierdzają prawo własności działki o dawnym nr 1048/4 obręb nr [...] [...] – [...] II.

Po rozpoznaniu wniosku Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...][...] - [...] II dotyczących działek nr: 1568/ i 1567/5. Organ wyjaśnił, że odnośnie żądań wnioskodawczyni, a dotyczących wyżej wskazanych działek prowadzone było przez Prezydenta Miasta [...] postępowanie nr [...], zakończone wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 15 listopada 2013 r., sygn. II SA/Rz 685/13 oddalającym skargę Z. W. Z uwagi na tożsamość podmiotu i przedmiotu rozstrzygnięcia, kolejna decyzja wydana o odmowie wprowadzenia zmian byłaby obarczona wadą nieważności.

W wyniku złożonego zażalenia WINGiK postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ wskazał, że odmowa wszczęcia postępowania powoduje, że organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, jak również nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania złożonego przez stronę. Natomiast organ I instancji podjął czynności wyjaśniające w celu merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Wezwał zainteresowaną do dostarczenia dokumentacji geodezyjnej niezbędnej do wprowadzenia zmian we wnioskowanym zakresie oraz odniósł się do wartości dowodowej postanowienia Prokuratury Rejonowej dla Miasta [...] z dnia [...] lipca 2019 r. sygn. akt [...] m.in. o uznaniu za dowód rzeczowy operatu technicznego zawierającego protokół graniczny z dnia [...].09.1988 r. oraz pozostałych dostarczonych przez nią dokumentów. Organ uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] odmówił wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...][...] - [...] II dla działek nr 1568 i nr 1567/5. Wyjaśnił, że w chwili obecnej własność działek nr 1567/5 i nr 1568 ujawniona w ewidencji gruntów i budynków jest zgodna ze stanem prawnym ujawnionym w księgach wieczystych nr [...] i [...]. Podkreślił, że nie posiada uprawnień do rozstrzygnięcia o prawie własności nieruchomości poprzez wpisy do ewidencji gruntów. Sprawa własności działki nr 1567/5 powinna być rozstrzygnięta na drodze cywilnoprawnej, a uzyskane prawomocne orzeczenie może stanowić podstawę zmiany w ewidencji gruntów i budynków.

Odwołanie od tej decyzji złożyła Z. W. wnioskując o jej uchylenie i zobowiązanie Prezydenta Miasta [...] do sporządzenia dokumentacji znajdującej się w Urzędzie Miasta [...] w sposób odpowiadający stanowi prawnemu nieruchomości wynikającemu z aktów własności, ujawnionych w księdze wieczystej nieruchomości, tj. prawidłowe wyznaczenie w ewidencji granic jej działki oraz wyznaczenie położenia działki 1567/5 w granicach danej działki 1048/1.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego WINGiK, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7b ust. 2 pkt 2 i art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 276 ze zm. - zwanej dalej "P.g.k.") oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393 - zwanego dalej "rozporządzeniem").

Na wstępie wyjaśnił, że przedmiotem rozpoznania jest sprawa dotycząca aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotycząca przebiegu granic działek nr 1567/5 i 1568. W aktualnym operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...][...] - [...] II jako właściciel działki nr 1568 o powierzchni 0,1532 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] ujawniona jest Z. W.. Jako właściciel działki nr 1567/5 o powierzchni 0,0132 dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] ujawniony jest M. J., który zmarł 15 czerwca 1999 r. W przedmiotowym postępowaniu administracyjnym biorą udział następcy prawni po zmarłym właścicielu działki nr 1567/5 ustaleni w toku postępowania. Jak stwierdził organ odwoławczy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że stan ujawniony aktualnie w operacie ewidencyjnym w zakresie działek nr 1568 i 1567/5 zgodny jest z stanem ujawnionym w księgach wieczystych prowadzonych dla tych nieruchomości.

Konsekwencją zasady domniemania wiarygodności ksiąg wieczystych (art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece) jest, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Może zostać obalone jedynie w stosownym postępowaniu przed sądem powszechnym.

WINGiK wyjaśnił także, że w zakresie żądań wnioskodawczyni dotyczących zasięgu jej prawa własności (obejmującego działkę nr 1567/5 będącej przedmiotem odrębnej własności), jak również w zakresie spornego przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 1568 i nr 1567/5 prowadzone było postępowanie, zakończone wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 15.11.2013 r., sygn. II SA/Rz 685/13. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zarówno działka nr 1567/5 jak i działka nr 1568 są wpisane w księgach wieczystych na różne podmioty, a organ administracji w postępowaniu o dokonanie wpisu zmiany w ewidencji gruntów nie może samodzielnie ustalać i rozstrzygać o uprawnieniach do gruntu, o zasięgu prawa własności, czy też prawidłowości tytułów prawnych, będących podstawa wpisu.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni domaga się ujawnienia w ewidencji prawidłowego przebiegu granic działek nr 1568 i nr 1567/5, zgodnie z załączonymi dokumentami, w tym powołuje się na sfałszowany protokół graniczny z dnia [...] września 1988 r., na podstawie którego to dokonano zmiany przebiegu granic. Zdaniem organu odwoławczego fakt wydania postanowienia przez Prokuraturę Rejonową dla Miasta [...] w przedmiocie dowodów rzeczowych po umorzeniu dochodzenia dotyczącego m. in. podrobienia podpisów M. i B. W. na dokumencie w postaci protokołu granicznego poprzez dołączenie oraz przechowywanie go w aktach sprawy, nie powoduje obowiązku aktualizacji danych ewidencyjnych przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków we wskazanym przez wnioskującą zakresie. Z dokumentów zawartych w operacie technicznym dotyczącym podziału działki nr 1566 i nr 1567/2, w tym z protokołu granicznego z dnia [...].09.1988 r. oraz mapy uzupełniającej w skali 1:2000 wynika, że danymi które zostały ujawnione w ewidencji gruntów były nowo wydzielone granice podziałowe działek nr 1556/1, 1566/2, 1567/3, 1567/4 i 1567/5. Nie podlegał zmianie przebieg granicy kwestionowanej przez wnioskodawczynię, tj. pomiędzy jej działką nr 1568 a działką nr 1567/2 (nr 1567/5 po podziale działki), będącą przedmiotem odrębnego prawa własności. Organ wyjaśnił, że ewentualne nieprawidłowości zawarte w tym operacie technicznym (protokole granicznym z dnia [...].09.1988 r.) nie mają wpływu na przebieg granicy pomiędzy działką nr 1568 i nr 1567/5, ujawniony w operacie ewidencyjnym. Na ujawnienie przebiegu granicy pomiędzy działką nr 1568 i nr 1567/5 na podstawie protokołu granicznego z dnia [...].09.1988 r. nie wskazują także dokumenty m. in. zarys pomiarowy oraz wykaz współrzędnych punktów granicznych numerycznego opisu działki nr 1568. Jak wynika z ww. wykazu, punkty graniczne (nr -[...] i nr [...]) wyznaczające przebieg ww. granicy, nie posiadają atrybutów punktów granicznych - źródło pochodzenia danych ZRD 1 (określonych w rozporządzeniu), które wskazywałyby, że punkty te zostały pozyskane w wyniku ustalenia przebiegu granicy na podstawie podważanego przez stronę protokołu granicznego. Punkt graniczny nr [...] posiada atrybut ZRD-2 tj. geodezyjne pomiary terenowe niepoprzedzone rozgraniczeniem nieruchomości, wznowieniem znaków granicznych, wyznaczeniem punktów granicznych lub ustaleniem ich położenia w innym trybie, natomiast punkt graniczny nr [...] posiada atrybut ZRD-9 tj. inne niż ZDR-1 - ZRD-8 źródła danych, w tym wyniki ustaleń i analiz, o których mowa w § 39 ust. 3 rozporządzenia. W tej sytuacji organ uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że kwestionowany przebieg granicy pomiędzy działkami nr 1568 i nr 1567/5 został ujawniony w operacie ewidencyjnym na podstawie danych ewidencyjnych określonych w operacie technicznym zawierającym protokół graniczny z dnia [...].09.1988 r.

Reasumując wskazał, że postępowanie aktualizujące operat ewidencyjny ma charakter rejestrowy, wtórny względem zdarzeń prawnych z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych. Wpisy w ewidencji nie kształtują nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdzają zaistniały stan prawny. Żądanie wnioskodawczyni sprowadza się w istocie do dokonania przez organ ewidencyjny czynności przeniesienia prawa własności do działki nr 1567/5, będącej obecnie przedmiotem odrębnej własności ujawnionej w księdze wieczystej. Zdaniem organu odwoławczego zasadnie organ I instancji odmówił dokonania aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków. Organ prowadzący ewidencję nie ma bowiem uprawnień do nadawania czy przenoszenia praw właścicielskich do danej nieruchomości, czy sporządzenia dokumentacji w tym zakresie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na tę decyzję złożyła Z. W. domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zawnioskowała o zwrot kosztów postępowania.

Zarzuciła, że organ błędnie ustalił stan faktyczny sprawy. Wyjaśniła, że dnia [...] września 1961 r. M. W. i B. W. nabyli od W. Ł. działkę o powierzchni 14 arów i 6 m2 (akt notarialny Rep. nr A [...] z roku 1961 oraz wpis w księdze wieczystej nr [...]). Następnie w dniu [...] lutego 1974 r. M. i B. W. nabyli od W. Ł. działkę o powierzchni 1 ar i 30 m2 w celu polepszenia dojazdu do ich domu na nieruchomości o powierzchni 14 arów i 6 m2, nabytej w dniu [...] września 1961 r. (akt notarialny Rep. nr A [...] oraz księga wieczysta nr [...]). W roku 1975 r. W. Ł. sprzedał pozostałą część swojej nieruchomości M. J. - działka o numerze 1048/1 na podstawie aktu własności ziemi nr [...]. W 1988 r. M. J. podzielił swoją nieruchomość, nabytą w 1975 r. na dzieci (działka nr 1048/1). Na okoliczność podziału przeprowadzonego przez geodetę S. C. sfałszowano protokół graniczny w ten sposób, że podrobiono podpisy niektórych osób (sąsiadów dzielonej nieruchomości, w tym B. W.). Ponadto, geodeta S. C. wyznaczył granicę w taki sposób, że całość nieruchomości nabytej przez B. W. w dniu [...] lutego 1974 r. (działka nr 1048/4), zaliczona została jako własność M. J.. W ten przestępczy sposób została wydzielona działka nr 1567/5. Następnie, sfałszowany protokół graniczny został złożony w urzędzie i w sądzie wieczystoksięgowym. M. J. nigdy nie był i nie mógł stać się właścicielem powierzchni gruntowej odpowiadającej działce nr 1567/5, bowiem nigdy nie posiadał aktu własności do tej nieruchomości i nie mógł posiadać, bo teren ten został zakupiony przez B. W. Takiego aktu własności nie posiadali i posiadają również jego spadkobiercy.

Skarżąca podkreśliła, że dane widniejące w ewidencji, które potwierdza sfałszowany protokół graniczny, są sprzeczne ze stanem prawnym. Wbrew twierdzeniom organu nie domaga się rozstrzygnięcia kwestii własnościowych. Przedmiotem jej żądania jest sprawa wprowadzenia do dokumentacji urzędowej danych, które odpowiadają temu stanowi prawnemu (akt notarialny i księga wieczysta) oraz zmienią dane dotychczasowe, które są wprowadzone na podstawie sfałszowanego protokołu granicznego. Zarzuciła, że organ nadal honoruje sfałszowany dokument, mimo, że został on zabezpieczony przez Prokuraturę celem orzeczenia przepadku.

W odpowiedzi na skargę WINGiK podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji i zawnioskował o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna, została przez Sąd oddalona w całości.

Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137; zwana dalej P.u.s.a.), zaś zakres kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 ust. 3 zzs⁴ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 r. poz. 374 ).

Zarzuty skargi nie okazały się zasadne zaś decyzja WINGiK nie narusza prawa zarówno na płaszczyźnie norm procesowych jak i materialnoprawnych. Ustalony przez Organ stan faktyczny odpowiada prawdzie obiektywnej przez co może stanowić przedmiot wyrokowania. O oddaleniu skargi zadecydowały następujące motywy.

Wyjaśnić na wstępie wypada, iż podstawą wprowadzania wpisów w ewidencji gruntów i budynków są regulacje ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020 r. poz. 2052 ze zm.; dalej zwana Pgik). W myśl art. 24 ust. 2a punkt 1 i 2 oraz ust. 2b tej ustawy, aktualizacja operatu ewidencyjnego odbywa się z urzędu lub na wniosek; następuje zaś w drodze czynności materialno – technicznej lub w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast według § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 393 z późn. zm.; dalej zwane rozporządzeniem), aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi; ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; wyeliminowania danych błędnych. Przy sporządzaniu dokumentacji określającej przebieg granic działek ewidencyjnych na potrzeby aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 37-39 stosuje się odpowiednio (podkreślenie Sądu), co wynika z § 45 ust. 3 rozporządzenia.

Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega zatem na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu. Każdorazowa konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana przez wnioskodawcę. W ramach pojęcia aktualizacji można dokonywać prostowania jak i usuwania danych błędnych. Może się to odbywać wyłącznie w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych mają charakter oczywistych – w świetle złożonych dokumentów - pomyłek. Z uwagi na czysto deklaratoryjny charakter urządzeń ewidencyjnych, niezgodność danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym oraz nieprawidłowość ujawnionych w ewidencji danych, musi być oczywista, a zatem bezsporna i niewymagająca prowadzenia postępowania wyjaśniającego (tak WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 13 października 2015 r., sygn. II SA/Bk 453/15).

Powszechnie ugruntowanym w orzecznictwie jak i doktrynie stanowiskiem jest twierdzenie, iż ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest tylko i wyłącznie odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie stanu prawnego nowego, choćby był on zgodny z żądaniem wnioskodawcy. Podkreśla się również, iż rolą ewidencji i prowadzących ją organów nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących takich kwestii jak to, komu przysługuje prawo własności, a także co należy z mocą podkreślić, jaki jest jego zasięg lub jakie są jego ograniczenia. Całkowicie błędnym jest oczekiwanie, że w ramach postępowania ewidencyjnego dojdzie do załatwienia sporu o prawo własności, o granice czy powierzchnie ich działek, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Kwestia ta jest w orzecznictwie traktowana jako oczywista (por. m.in. WSA w Krakowie w wyroku z dnia 12 listopada 2014 r., o sygn. III SA/Kr 633/14, WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 14 października 2015 r., o sygn. II SA/Rz 565/15, opubl. w CBOSA).

Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialnotechnicznej na podstawie wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców (art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h Pgik). Natomiast zgodnie z § 36 rozporządzenia, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym; 2) w celu podziału nieruchomości; 3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów; 4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości; 5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej; 6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków; 7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji; 8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.

Należy podkreślić, iż § 36 rozporządzenia umieszczony w rozdziale o tytule rozdziału 2 rozporządzenia pt. Zakładanie ewidencji gruntów i budynków, stosuje w postępowaniu aktualizacyjnym odpowiednio, czyli z obowiązkiem uwzględnienia specyfiki prowadzenia czynności aktualizacyjnych, zaś podstawową zasadą wypływającą z § 12 rozporządzenia, jest wykazywanie prawa osób i jednostek organizacyjnych, w ewidencji na podstawie: 1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych; 2) prawomocnych orzeczeń sądowych; 3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali; 4) ostatecznych decyzji administracyjnych; 5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych; 6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

Wobec podnoszonych w toku postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego zarzutów strony skarżącej, wymaga wyraźnego podkreślenia, iż aktualizacja ewidencji poprzez usunięcie błędu może dotyczyć tylko i wyłącznie błędów oczywistych czyli takich, które można dostrzec z łatwością, a więc bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Organ ewidencyjny nie jest bowiem władny uwzględnić wniosku podmiotu ewidencyjnego, jeżeli żąda się wprowadzenia zmian przebiegu granic, czy dysponentów prawnych działek ewidencyjnych, co do których zaistniał spór. Innymi słowy, stanowczo wykluczyć należy dokonywanie zmian ewidencyjnych, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych wymienionych w § 12 rozporządzenia, lub które powinny zostać rozstrzygnięte w drodze cywilnego sporu o własność. Zdecydowanie nie można stawiać znaku równości pomiędzy prostowaniem błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych (w świetle złożonych dokumentów) pomyłek, a merytorycznym ustalaniem przez organy przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi działkami. Nie można bowiem na organy ewidencyjne, które jedynie rejestrują zmiany będące wynikiem innej procedury, przerzucać kompetencji innych organów czy sądów.

Z przesłanych do Sądu akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca Z. W. żądała od Organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków usunięcia skutków prawnych sfałszowanego protokołu granicznego z dnia [...] września 1988 r. poprzez prawidłowe wyznaczenie w ewidencji granic jej działki o nr. 1568. Zażądano także wyznaczenia położenia działki o nr. 1567/5 w granicach dawnej działki o nr. 1048/1.

W toku zakończonego postępowania administracyjnego Strona eksponowała, że protokół graniczny w oparciu, o który została utworzona działka o nr 1567/5, został zabezpieczony przez Prokuraturę dla miasta [...], jako dokument sfałszowany. Zatem jego skutki winny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. W aktach sprawy znajduje się postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej dla miasta [...] z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. [...], o uznaniu za dowód rzeczowy operatu technicznego zawierającego protokół graniczny z dnia [...] września 1988 r. dotyczący działek o nr 1566 i 1567/2, położonych w [...].

Nie podlega kwestii, iż Organ drugiej instancji zapoznał się z w/w postanowieniem i przeprowadził z niego dowód w kontekście zgłoszonych przez stronę żądań aktualizacyjnych. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że Prokuratura Rejonowa dla miasta [...] nadzorowała postępowanie w sprawie podrobienia podpisów M. W. i B. W. na dokumencie w postaci protokołu granicznego z dnia [...] września 1988 r. Dochodzenie w dniu [...] grudnia 2017 r. zostało umorzone. W toku wykonywanych w sprawie czynności zabezpieczono dokumenty, co do którego zostało ustalone, iż nie zawiera on autentycznych podpisów uczestników tej czynności, z której został sporządzony.

Zdaniem Sądu stanowisko Organu odwoławczego względem w/w postanowienia Prokuratury znajduje potwierdzenie w ustalonym stanie faktycznym, a także w stanie prawnym sprawy, dookreślanym nie tylko na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów, ale także prowadzonych dla przedmiotowych nieruchomości ksiąg wieczystych.

Otóż ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów w postaci operatu technicznego dotyczącego podziału działki o nr. 1566 i 1567/2, protokołu granicznego z dnia [...] września 1988 r., mapy uzupełniającej, wynika ponad wszelką wątpliwość, że nowymi danymi ujawnionymi w ewidencji gruntów na skutek podziału były wyłącznie nowo wydzielone granice działek o nr. 1566/1, 1566/2, 1567/3, 1567/4, 1567/5. Działka o nr 1566 została podzielona na działki o nr : 1566/1 i 1566/2, zaś działka o nr 1567/2 została podzielona na działki o nr 1567/3, 1567/4, 1567/5. Zmianom na tej podstawie, jak słusznie podkreśla WINGiK w uzasadnieniu swej decyzji, nie podlegał przebieg granicy kwestionowanej przez Z. W. pomiędzy stanowiącą jej własność działką o nr. 1568, a działką 1567/2, z której wydzielono m.in. działkę o nr 1567/5, stanowiącą przedmiot odrębnego prawa własności (vide: mapa uzupełniająca). Jako właściciel działki o nr 1567/5, jest ujawniony w księdze wieczystej zmarły dnia 26 czerwca 1999 r. M. J.. Nie sposób też zakwestionować faktu, iż aktualny stan prawny działki o nr 1568 (Z. W.) i 1567/5 (M. J.) określony na podstawie znajdujących się w aktach sprawy ksiąg wieczystych, jest zgodny ze stanem ewidencyjnym.

Zatem powoływany przez skarżącą dowód w postaci postanowienia Prokuratury Rejonowej o zabezpieczeniu dowodów rzeczowych, m.in. w postaci protokołu granicznego, nie mógł skutkować obowiązkiem aktualizacji danych ewidencyjnych w sposób określony przez stronę. Sfałszowanie podpisów pod protokołem granicznym nie było okolicznością, która uzasadniałaby aktualizację ewidencji pod względem przebiegu granicy działki skarżącej oraz zmiany właściciela. W rezultacie, uwzględnienie wniosku strony w sposób przez nią żądany stanowiłoby ewidentne naruszenie prawa, którego organy ewidencyjne nie mogły z oczywistych względów zaakceptować. Ich stanowisko jest przekonujące i zostało przedstawione stronie w sposób dostatecznie jasny.

Wobec zgłoszonych przez Stronę żądań m.in. sprowadzających się do przeniesienia na rzecz Z. W. prawa własności do działki 1567/5, wciąż aktualne pozostają wyjaśnienia zawarte w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 15 listopada 2013 r., sygn. II SA/Rz 685/13, CBOSA.

Zasadnie podkreśla się w nim, iż działka 1567/5 jak i działka 1568 są nieruchomościami wpisanymi w księgach wieczystych na różne podmioty. Organ administracji w postępowaniu o dokonanie wpisu zmiany w ewidencji gruntów nie może samodzielnie ustalać i rozstrzygać o uprawnieniach do gruntu, o zasięgu prawa własności, czy też prawidłowości tytułów prawnych, będących podstawą wpisu. Z wpisem w ewidencji gruntów i budynków nie wiąże się żadne domniemanie jego zgodności z prawem i wpis taki nie przesądza o tytule prawnym. W konsekwencji nie można w drodze postępowania o zmianę danych w ewidencji gruntów ustalać oraz rozstrzygać o prawidłowości istniejącego stanu prawnego. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. Ewidencja gruntu odzwierciedla stan aktualny, nie służy zaś ewidencjonowaniu wszystkich dokumentów historycznie związanych ze stanem własnościowym gruntów, co oznacza, że nie można dokonywać zmian na podstawie dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat, po których następowały kolejne czynności odzwierciedlone w ewidencji. Żądana przez Stronę, aktualizacja ewidencji gruntów i budynków nie może powodować skutków prawnych z mocą wsteczną, czego wprost dotyczyło żądanie sformułowane we wniosku. Podkreślić tu należy, że wskazane powyżej uwarunkowania prawne, nie wyłączają podjęcia przez Stronę właściwych czynności w celu uzyskania przed sądem powszechnym stosownego orzeczenia, które potwierdzałoby prawa do gruntów konkretnych osób w konkretnych granicach. Jak słusznie podkreśla WSA, takie orzeczenie stanowiłoby podstawę dokonania stosownego wpisu w ewidencji.

Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w działaniach procesowych organów obu instancji jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych. Decyzje wydane w toku postępowania, jako zgodne z przepisami procesowymi i materialnoprawnymi powinny pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w nich skutki.

Z wyłożonych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania przez WSA nie orzeczono z uwagi na art. 200 P.p.s.a.