Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 807/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 1 pkt 9, art. 27 par. 1  pkt 4 pkt 9  pkt 11, par. 3, art. 34, art. 35, art. 18, art. 45, art. 15 par. 1, art. 26 par. 1 par. 5, art. 19 par. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 3 par. 2, art. 134, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 83  ust. 3 ,ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 6
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz 312
law: Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne - tekst jedn.
article: par. 5 ust. 2 poz. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 137 poz 1541
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 242 par. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: art. 824 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 40 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2012r. sprawy ze skargi K.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. od Nr [...] do [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

UZASADNENIE

Na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2011r. od nr [...]-[...] wystawionych wobec K. S., Dyrektor Izby Celnej w P. wszczął postępowanie egzekucyjne. Przedmiotowe tytuły wykonawcze wierzyciel wystawił na podstawie wydanych przez Dyrektora Urzędu Celnego w P. decyzji z dnia [...] lipca 1999 r., od nr [...] do nr[...], w przedmiocie ponownego wymiaru cła. Dnia [...] lipca 2011 r. organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia praw majątkowych stanowiących wierzytelności z rachunków bankowych prowadzonych przez Bank[...] , Bank[...],[...]Bank S.A. oraz [...] Bank S.A. Odpisy ww. zawiadomień wraz z odpisami przedmiotowych tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu [...] lipca 2011 r.

Pismami z dnia [...] lipca 2011r. zobowiązany złożył zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, podnosząc: prowadzenie postępowania egzekucyjnego mimo przedawnienia przedmiotowych należności, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, niespełnienie wymogów określonych w art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r., nr 229, poz. 1954 ze zm.-dalej u.p.e.a.) poprzez niedołączenie do tytułów wykonawczych dowodów doręczenia upomnień, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., niespełnienie wymogu określonego w przepisie art. 40 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej k.p.a ) poprzez niedoręczenie odpisów przedmiotowych tytułów wykonawczych pełnomocnikowi, oraz naruszenie normy prawnej określonej w art. 27 § 1 pkt 4 i 11 w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a. w zw. z § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001r., Nr 137, poz. 1541), z uwagi na wskazanie w tytułach wykonawczych, iż egzekucja prowadzona jest z nieruchomości należącej do A. S., niebędącej w przedmiotowych sprawach zobowiązaną, a także określenie egzekwowanych obowiązków niezgodnie z treścią obowiązków wynikających z orzeczeń stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. Zobowiązany wniósł przy tym o umorzenie przedmiotowych postępowań egzekucyjnych oraz o uchylenie wszelkich podjętych w toku tych postępowań czynności egzekucyjnych i zwrot wyegzekwowanych kwot jako nienależnych.

W uzasadnieniu złożonych zarzutów strona zobowiązana wskazała, iż w jej ocenie przedmiotowe należności celne objęte tytułami wykonawczymi z dnia [...]czerwca 2011 r. nie istnieją, ponieważ zgodnie z art. 242 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001 r., nr 75, poz. 802 ze zm.) należności celnych można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały zarejestrowane. Zdaniem zobowiązanego wszczęcie przedmiotowych postępowań egzekucyjnych nastąpiło nie wcześniej, niż w dniu [...] kwietnia 2011 r., czyli w dniu doręczenia tytułów egzekucyjnych. Należności objęte tytułami egzekucyjnymi dotyczą roku 1999, zatem w ocenie strony uległy one przedawnieniu z końcem roku 2004. Zobowiązany podniósł również, że nawet gdyby należało uwzględnić 3 letni termin przedawnienia, to zobowiązanie również uległo przedawnieniu.

Nadto zobowiązany podniósł, że Dyrektor Izby Celnej nie jest organem upoważnionym do dochodzenia należności celnych. Powołując treść art. 242 Kodeksu celnego strona wskazała, że wierzycielem w niniejszym postępowaniu jest Naczelnik Urzędu Celnego, a nie Dyrektor Izby Celnej.

Odnosząc się do treści przepisu art. 27 § 3 u.p.e.a., strona podniosła ponadto zarzut braku doręczenia zobowiązanemu upomnień. Stwierdziła, że wierzyciel nie wykazał, ażeby doręczenie upomnienia nie było wymagane, dlatego też winno być każdorazowo doręczone zobowiązanemu wraz z tytułami wykonawczymi.

Ponadto wbrew treści art. 40 § 1 kpa nie doręczono pełnomocnikowi ustanowionemu w toku poprzednich postępowań egzekucyjnych odpisów tytułów wykonawczych. Tym samym zobowiązany został pozbawiony prawa do obrony za pośrednictwem pełnomocnika.

Nadto, w ocenie zobowiązanego, tytuł wykonawczy został wystawiony niezgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 4 i 11 u.p.e.a. w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a. w zw. z § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. nr 137, poz. 1541). Z tytułów wykonawczych wynika, że należności zostały zabezpieczone wpisem hipoteki przymusowej. Nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy we W. prowadzi księgę wieczystą nr [...], a której przedmiotowy wpis dotyczy, należy do A. S. Tytuły wykonawcze zostały wystawione wyłącznie na K. S. Niedopuszczalne jest prowadzenie egzekucji z należności celnych zabezpieczonych poprzez wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości osoby fizycznej nie będącej stroną w sprawie, tj. niewymienionej w tytule wykonawczym.

Postanowieniami z dnia [...] lipca 2011r. Dyrektor Izby Celnej w P., odmówił uwzględnienia wniesionych zarzutów.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (t.j. Dz. U. z 1994r., nr 71, poz. 312 ze zm.- dalej p.c.), pod rządami której wydano decyzje stanowiące podstawę wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2011 r., należności celnych można dochodzić w ciągu 3 lat licząc od dnia, w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczna. Dyrektor Izby Celnej w P. podkreślił przy tym, iż na mocy art. 83 ust. 4 p.c. bieg przedawnienia przerywa: 1) wszczęcie egzekucji, lub 2) wszczęcie postępowania karnego lub postępowania przed sądami administracyjnymi, a stosownie do treści ust. 5 powołanego przepisu, po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo począwszy od terminu: 1) wniesienia wpłaty, 2) ściągnięcia ostatniej wpłaty w trybie egzekucji administracyjnej lub stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna, lub 3) uprawomocnienia się wyroku sądu lub innego rozstrzygnięcia wydanego w sprawie karnej skarbowej, albo wyroku, lub postanowienia sądu administracyjnego. W oparciu o powyższe przepisy organ pierwszej instancji stwierdził, iż wszczęcie egzekucji przedmiotowych należności w dniu [...] kwietnia 2002 r. - doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr[...]– stanowiło przesłankę przerwania biegu 3-letniego terminu przedawnienia należności określonych decyzjami. Termin przedawnienia rozpoczął bieg na nowo w dniu [...] marca 2007r. , kiedy Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela z uwagi na bezskuteczność zastosowanego środka egzekucyjnego, do którego nastąpił zbieg egzekucji. Wszczęcie ponownej egzekucji w dniu [...] sierpnia 2007 r. poprzez doręczenie zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2007 r. od nr [...] do nr[...]– ponownie przerwało bieg terminu przedawnienia. Dyrektor Izby Celnej w P. wskazał, iż określony ww. decyzjami Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 1999 r., obowiązek zapłaty przedmiotowych należności celnych, nadal podlega egzekucji.

W kwestii zarzutu niezałączenia do przedmiotowych tytułów wykonawczych dowodu doręczenia zobowiązanemu upomnień, Dyrektor Izby Celnej zaznaczył, iż kierując przedmiotowe tytuły wykonawcze do egzekucji dołączył do nich zwrotne potwierdzenie odbioru przez zobowiązanego upomnienia nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. Zgodnie ze wskazanym potwierdzeniem odbioru, ww. upomnienie obejmujące wszystkie przedmiotowe należności, doręczone zostało zobowiązanemu w dniu [...] lipca 2001r., co odnotowane zostało przez wierzyciela w treści ww. tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2011 r. W związku z powyższym organ egzekucyjny wskazał, iż w przedmiotowych sprawach nie było konieczne wysyłanie do zobowiązanego kolejnych upomnień, gdyż w obowiązującym stanie prawnym wystarczające jest jednorazowe wystawienie upomnienia dotyczącego konkretnej należności, bez konieczności powtarzania tej czynności przy każdym kolejnym tytule wykonawczym.

Dyrektor Izby Celnej stwierdził ponadto, iż nieuzasadniony jest zarzut określenia egzekwowanych obowiązków niezgodnie z treścią orzeczeń z dnia [...] lipca 1999 r. oraz że przedmiotowe tytuły wykonawcze naruszają normę określoną w przepisie art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a.

Odnosząc się do argumentu braku kompetencji Dyrektora Izby Celnej do dochodzenia nieuiszczonych należności celnych, organ egzekucyjny wskazał na treść przepisów art. 5 § 1 pkt 4 oraz art. 19 u.p.e.a., wywodząc z nich uprawnienie Dyrektora Izby Celnej do dochodzenia przedmiotowych należności od zobowiązanego i wskazując jednocześnie na możliwość występowania Dyrektora Izby Celnej jako wierzyciela i organu egzekucyjnego jednocześnie.

Organ pierwszej instancji odniósł się również do zarzutu, że prowadzona jest egzekucja z nieruchomości należącej do osoby nie będącej zobowiązanym. Organ wskazał, że kwestia zabezpieczenia należności nie ma znaczenia w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym, ponieważ postępowanie egzekucyjne z nieruchomości prowadzone przez komornika sądowego zostało umorzone wraz z uchyleniem wszystkich dokonanych czynności.

Organ uznał za bezzasadny również zarzut niedoręczenia tytułów wykonawczych pełnomocnikowi zobowiązanego. Zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. zobowiązanemu doręcza się odpis tytułu wykonawczego. A pełnomocnictwo w przedmiotowej sprawie mogło zostać ustanowione dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego.

Na postanowienia organu egzekucyjnego zobowiązany pismami z dnia [...] sierpnia 2011r. złożył zażalenia, zarzucając zaskarżonym postanowieniom naruszenie przepisu art. 33 pkt 3 u.p.e.a., polegające na błędnym określeniu wysokości egzekwowanych obowiązków, naruszenie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. polegające na nieuwzględnieniu zarzutu przedawnienia przedmiotowych należności celnych, naruszenie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, polegające na naruszeniu konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego poprzez egzekwowanie przedmiotowych należności, naruszenie art. 33 pkt 7 u.p.e.a. poprzez niedołączenie do tytułów wykonawczych dowodów doręczenia upomnień o których mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., oraz naruszenie art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a., poprzez błędne określenie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych postanowień w całości i uwzględnienie zarzutów podniesionych przez skarżącego wobec tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2011 r. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia zobowiązany powtórzył argumentację wyrażoną wcześniej w treści wniesionych pismami z dnia [...] lipca 2011 r. zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dodając, iż wielokrotne wszczynanie dalszych postępowań egzekucyjnych, mimo bezskuteczności wcześniej prowadzonych egzekucji jest naruszeniem zasadny demokratycznego państwa prawnego, a przedmiotowe postępowania egzekucyjne winny zostać umorzone.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...] września 2011r., nr [...] – nr[...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia Dyrektora Izby Celnej w P. w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest podstaw do uwzględnienia któregokolwiek z podniesionych przez stronę zarzutów, wskazując przy tym w szczególności, iż w jego ocenie należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu. Organ wskazał, że zarzut ten należy rozpatrzyć w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne, stwierdzając, że co prawda w momencie orzekania o wysokości cła obowiązywała ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny, który wszedł w życie w dniu 1 stycznia 1998 r., jednakże zgodnie z art. 289 Kodeksu celnego, postępowania wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych. Organ odwoławczy oparł swe stanowisko na treści art. 83 Prawa celnego , w szczególności art. 83 ust. 3 i ust. 4 powołanej ustawy. Organ wskazał, że decyzje o wymiarze cła z dnia [...] lipca 1999 r. stały się ostateczne w dniu [...] maja 2001 r. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej bieg terminu przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi z dnia [...] czerwca 2011 r. przerwany został wszczęciem egzekucji w dniu [...] kwietnia 2002r., jednakże odmiennie niż organ I instancji uznał, że do dnia wydania przez tutejszy organ zaskarżonego postanowienia nie rozpoczął biegu na nowo. Zdaniem bowiem organu odwoławczego, po przerwaniu biegu terminu przedawnienia ww. należności celnych nie nastąpiła żadna ze wskazanych w przepisie art. 83 ust. 5 ustawy Prawo celne okoliczności powodujących, iż przedawnienie to biegłoby na nowo. Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił stanowiska Dyrektora Izby Celnej, że termin przedawnienia przedmiotowych należności rozpoczął biec na nowo w dniu [...] marca 2007 r., w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K.S. w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...]. Jak wynika z postanowienia organ egzekucyjny umorzył postępowanie na żądanie wierzyciela, w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a., co nie jest tożsame, zdaniem organu odwoławczego, z przesłanką zawartą w art. 83 ust. 5 pkt 2 ustawy Prawo celne. W ocenie organu odwoławczego mylna interpretacja Dyrektora Izby Celnej art. 83 ust. 5 pkt 2 Prawo celne nie ma wpływu na rozstrzygnięcia w niniejszych sprawach, ponieważ organ I instancji słusznie uznał za nieuzasadniony zarzut przedawnienia dochodzonych należności, co stanowi prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie, dlatego też nie było podstawy do uchylenia zaskarżonych postanowień.

Organ odwoławczy uznał również za nieuzasadniony zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ oraz brak kompetencji do występowania Dyrektora Izby Celnej w charakterze wierzyciela. W art. 19 u.p.e.a. ustawodawca wskazał dyrektora izby celnej jako organ egzekucyjny uprawniony do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji należności pieniężnych, do poboru których zobowiązane są organy celne na podstawie odrębnych przepisów. Skoro dochodzone należności są należnościami celnymi, do poboru których uprawnione są organy celne, to Dyrektor Izby Celnej jest organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji. Dyrektor Izby Celnej w P. jest również wierzycielem dochodzonych należności zgodnie z art. 1a pkt 13, art. 5 §1 pkt 1 oraz art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Organ odwoławczy podzielił również stanowisko Dyrektora Izby Celnej co do podniesionej w zarzutach kwestii braku dołączenia do tytułów wykonawczych dowodów doręczeń upomnień. Upomnienie z dnia [...] lipca 2001 r. obejmowało wszystkie dochodzone w przedmiotowych postępowaniach egzekucyjnych należności. Upomnienie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu [...] lipca 2001 r. , dowód doręczenia upomnienia został dołączony do tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2002 r. Organ powołał się na wyrok NSA z dnia 8 lipca 2009 r. sygn. akt II FSK 315/08, w którym Sąd wyraził stanowisko, że upomnienie dotyczy administracyjnej egzekucji danego przedmiotu w stosunku do danego podmiotu, nie zaś poszczególnych czynności wszczynania postępowania egzekucyjnego w tym samym podmiotowo-przedmiotowym obszarze. Dlatego brak jest podstaw prawnych do ponownego wysyłania zobowiązanemu upomnienia.

Bezzasadny jest, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, zarzut błędnego wskazania w tytułach wykonawczych wysokości dochodzonych należności. Z akt sprawy wynika, że kwoty cła dochodzonego na podstawie wystawionych w dniu [...] czerwca 2011 r. od nr [...] do nr [....] tytułów wykonawczych są tożsame z kwotami wynikającymi z wydanych decyzji z dnia [...] lipca 1999 r. od nr [...] do nr [...], które to decyzje stanowiły podstawę wystawienia tytułów wykonawczych.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego procesu według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie art. 83 ust. 4 pkt 1 oraz ust. 5-6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne, przez nieuwzględnienie, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do przedawnienia należności celnych. Strona podniosła, że czynności egzekucyjne dokonane w toku pierwszej egzekucji wszczętej wobec zobowiązanego w roku 2001 były skuteczne w zakresie niektórych tytułów wykonawczych, w związku z czym na poczet dochodzonych należności zarachowano wpłaty, co zdaniem strony skarżącego, skutkowało rozpoczęciem biegu przedawnienia tych należności i ich przedawnieniem w roku 2006. Strona wskazała, iż w sprawie nr [...] czwarta wpłata została zarachowana w dniu [...] listopada 2003 r., a kolejna ponad cztery lata później, tj. w dniu [...] sierpnia 2008 r., wobec czego zdaniem skarżącego, przedmiotowe należności uległy przedawnieniu. Ponadto wskazała, że przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu toczyły się postępowania w sprawie przedmiotowych należności celnych, wobec czego niezależnie od trwającej wówczas egzekucji administracyjnej, w momencie oddalenia skarg w styczniu i lutym 2003 r., termin przedawnienia spornych należności celnych rozpoczął bieg na nowo, w związku z czym należności te ostatecznie przedawniły się w styczniu -lutym 2006 r.

W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2011 r. skarżący podniósł, że skutek w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia dochodzonych należności celnych wywołało wniesienie przez zobowiązanego skarg na decyzje Dyrektora Głównego Urzędu Ceł w sprawie wymiaru cła. Wydanie wyroków przez NSA OZ w Poznaniu w styczniu i lutym 2003 r. skutkowało ponownym rozpoczęciem biegu terminu przedawnienia. Przedawnienie nastąpiło w styczniu – lutym 2006 r. Zdaniem strony organy władzy publicznej pominęły okoliczność, że wystawione tytuły wykonawcze zostały od razu skierowane do egzekucji sądowej, postępowanie okazało się niedopuszczalne, w związku z tym postanowieniem Komornik Sądowy umorzył postępowanie. Zdaniem skarżącego powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 2009 r. I SA/Rz 784/2009, tylko prowadzenie czynności legalnych może wywoływać skutek prawny w postaci przerwania biegu przedawnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2002 r. nr 156, poz. 1270, ze zm.- dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art.134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego ( zakaz reformationis in peius ).

Należy zwrócić uwagę, postępowanie sądowoadministracyjne nie jest trzecią instancją postępowania administracyjnego, a kognicja Sądu ograniczona jest wyłącznie do kontroli legalności działalności administracji publicznej w sprawie skarg na decyzje, postanowienia i inne wskazane w art. 3 § 2 p.p.s.a. akty i czynności z zakresu administracji publicznej.

Mając na uwadze zarzuty i uzasadnienie skargi w pierwszej kolejności należy wskazać na charakter i istotę środka prawnego przewidzianego w art. 33 u.p.e.a., jakim są zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Są one powszechnie uznawane za szczególny środek zaskarżania, charakterystyczny tylko i wyłącznie dla postępowania egzekucyjnego w administracji. Wykazują one wiele odrębności w stosunku do innych środków zaskarżenia jak odwołania i zażalenia. Szczegółowa i wyczerpująca regulacja zawarta w art.27 § 1 pkt.9), art.33, art.34 i art.35 u.p.e.a. powoduje, że nieuprawnione są próby wskazywania na możliwość analogicznego albo odpowiedniego stosowania w trybie art.18 u.p.e.a. do instytucji zarzutów przepisów dotyczących zażaleń lub odwołań. Przede wszystkim należy podkreślić w tym miejscu brak dewolutywności tego środka zaskarżenia, który rozpatrywany jest przez organ egzekucyjny prowadzący postępowanie. Te szczególne unormowania powodują, że zarzuty są środkiem prawnym przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie w jego toku. Po upływie siedmiodniowego terminu zobowiązany może jedynie skorzystać z możliwości obrony przed egzekucją poprzez przedstawienie organowi egzekucyjnemu dowodów stwierdzających m.in. wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku w trybie art.45 u.p.e.a. Nie stanowią one zatem środka prawnego, który byłby w każdym czasie alternatywny lub konkurencyjny dla innych instytucji możliwych do wdrożenia po upływie terminu z art.27 § 1 pkt.9) u.p.e.a. Uchybienie terminu do wniesienia zarzutów powoduje ich bezskuteczność. Upływ siedmiodniowego terminu powoduje niemożność uzupełnienia przez zobowiązanego zarzutów złożonych w terminie, jak i powołania ich nowych podstaw.

Pomimo, że w skardze strona podnosi wyłącznie zarzut naruszenia art. 83 ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne poprzez nieuwzględnienie, że nastąpiło przedawnienie należności celnych, jednak zadaniem Sądu jest kontrola całego zaskarżonego aktu, dlatego też należy odnieść się do dokonanej przez organ egzekucyjny oceny wszystkich zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.

W niniejszej sprawie skarżący w dniu 14 lipca 2011 r. złożył zarzuty w prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych, wskazując:

1. na przedawnienie egzekwowanego obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.),

2. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 pkt 9),

3. niespełnienie wymogów określonych w art. 27 § 3 u.p.e.a. poprzez niedołączenie do tytułów egzekucyjnych dowodu doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.,

4. naruszenie art. 40 § 1 kpa poprzez niedoręczenia odpisów tytułów wykonawczych pełnomocnikowi zobowiązanego ustanowionemu w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie poprzednich tytułów wykonawczych,

5. naruszenie art. 27 § 1 pkt 4 i 11 u.p.e.a. w związku z art. 26 § 1 u.p.e.a. oraz § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. nr 137, poz. 1541) z uwagi na wskazanie w tytule wykonawczym, że egzekucja prowadzona jest z nieruchomości należącej do A. S., pomimo że w tytule jako zobowiązanego wskazano wyłącznie K. S.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu przedawnienia. Uzasadniając zarzut przedawnienia obowiązku zobowiązany wskazał, że należności objęte tytułami wykonawczymi dotyczyły zaległości z 1999 r., dlatego też, mając na uwadze treść art. 242 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny, zobowiązania uległy przedawnieniu w roku 2004.

W ocenie Sądu organ egzekucyjny oraz rozpatrujący odwołanie organ II instancji prawidłowo uznały zarzut przedawnienia należności za nieuzasadniony. Prawidłowo organy zastosowały przepisy ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo Celne (t.j. Dz. U. z 1994 r. nr 71, poz. 312, ze zm.).

Zgodnie z art. 83 ust. 3 powołanej wyżej ustawy Prawo celne – należności celnych można dochodzić w ciągu 3 lat licząc od dnia, w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczna. Bieg przedawnienia, o którym mowa w ust. 3, przerywa: wszczęcie egzekucji, wszczęcie postępowania karnego lub postępowania przed sądem administracyjnym (art. 83 ust. 4 u.p.e.a.). Po każdym przerwaniu biegnie na nowo począwszy od terminu: wniesienia wpłaty, ściągnięcia ostatniej wpłaty w trybie egzekucji administracyjnej lub stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna, uprawomocnienia się wyroku sądu lub innego rozstrzygnięcia wydanego w sprawie karnej skarbowej albo wyroku lub postanowienia sądu administracyjnego (art. 83 ust. 5 u.p.e.a.).

Decyzje w sprawie wymiaru cła stanowiące podstawę wystawienia tytułów wykonawczych stały się ostateczne [...] kwietnia 2001 r. Wszczęcie egzekucji nastąpiło w dniu [...] kwietnia 2002 r. (doręczenie zobowiązania tytułu wykonawczego), co spowodowało przerwanie biegu terminu przedawnienia. W dniu [...] marca 2007 r. na wniosek wierzyciela umorzono postępowanie egzekucyjne. Sąd nie podziela stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej, że umorzenie egzekucji na wniosek wierzyciela nie stanowi o jej bezskuteczności. "Bezskuteczność" oznacza nie przynoszenie pożądanych rezultatów. W ocenie Sądu każde umorzenie postępowania egzekucyjnego, również na wniosek wierzyciela, powoduje jego zakończenie i tym samym egzekucja staje się bezskuteczna. Dlatego też z dniem wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, termin przedawnienia zaczął biec na nowo. Wszczęcie egzekucji na podstawie nowych tytułów egzekucyjnych nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2007 r., co spowodowało ponowne przerwanie biegu przedawnienia. Strona w piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2011 r. podnosi, powołując się na orzeczenie WSA w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt I SA/Rz 784/09, że tylko prowadzenie czynności legalnych może wywołać skutek prawny w postaci przerwania biegu przedawnienia. Wskazuje, ze postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Komornik Sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 824 § 1 pkt 1 kpc., z uwagi na to, że egzekucja nie należy do organów sądowych. Z tym stanowiskiem nie można się zgodzić w odniesieniu do egzekucji należności celnych. Powołane orzeczenie dotyczy egzekucji należności podatkowych, do których zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowe, które przerwanie biegu przedawnienia regulują odmiennie. Zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej termin przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, czyli bez wątpienia tylko legalne czynności egzekucyjne mogą przerwać bieg terminu przedawnienia. Zgodnie natomiast z art. 83 ust. 4 ustawy Prawo celne bieg terminu przedawnienia przerywa wszczęcie egzekucji. Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zatem wraz z doręczeniem zobowiązanemu tytułów wykonawczych nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia. Z kolei wraz z umorzeniem postępowania egzekucyjnego w dniu [...] kwietnia 2011 r. termin przedawnienia zaczął biec na nowo. Każde wszczęcie egzekucji poprzez skuteczne doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego powoduje przerwanie biegu przedawnienia. W związku z tym Dyrektor Izby Celnej rozpatrując zasadność zarzutu przedawnienia prawidłowo ocenił, że jest on niezasadny. Kwestia znaczenia wniesionych skarg do sądu administracyjnego w przedmiocie wymiaru cła na bieg terminu przedawnienia została podniesiona przez stronę dopiero na etapie skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny właściwy do rozpatrzenia zarzutów nie mógł w swym rozstrzygnięciu odnieść się do kwestii wpływu wniesionych skarg na termin przedawnienia, skoro w uzasadnieniu zarzutu przedawnienia zobowiązany nie powołał się na okoliczność postępowania sądowoadministracyjnego, a organowi egzekucyjnemu z urzędu nie jest znana ta okoliczność. Na marginesie jednak Sąd zauważa, że stanowisko skarżącego jest niezasadne, nie można przyjąć bowiem, że uprawomocnienie się wyroku sądu przerwało bieg terminu przedawnienia, skoro w tym czasie toczyło się postępowanie egzekucyjne. Błędne w ocenie Sądu stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w P. zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że po przerwaniu biegu terminu przedawnienia wszczęcie egzekucji w dniu [...] kwietnia 2002 r. nie zaczęło biec na nowo, ponieważ nie można uznać, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela stanowi przesłankę do uznania bezskuteczności egzekucji, nie ma wpływu na wynik sprawy, dlatego z tych przyczyn Sąd nie uchylił zaskarżonego postanowienia.

Bezzasadny był również zarzut niespełnienie wymogów określonych w art. 27 § 3 u.p.e.a. poprzez niedołączenie do tytułów egzekucyjnych dowodu doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.. Jak wynika z akt sprawy upomnienie z dnia [...] lipca 2001 r. zostało doręczone przed wszczęciem pierwszego postępowania egzekucyjnego – w dniu [...] lipca 2001 r. Do tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...] kwietnia 2002 r. dołączono dowód doręczenia upomnienia. Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że obowiązkiem wierzyciela jest doręczenie zobowiązanemu upomnienia po upływie terminu do wykonania obowiązku. Spełnienie tego obowiązku należy odnieść wyłącznie w odniesieniu do konkretnego długu dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym. Upomnienie bowiem zawiera wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem wszczęcia egzekucji. Dlatego też wierzyciel nie ma obowiązku powtórnego doręczenia upomnienia, w sytuacji wszczęcia na podstawie nowych tytułów wykonawczych ponownej egzekucji administracyjnej.

Nieuzasadniony był również zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ. Zgodnie z art. 19 § 5 u.p.e.a. dyrektor izby celnej jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do których poboru zobowiązane są organy celne na podstawie odrębnych przepisów.

Naruszenie art. 40 § 1 kpa poprzez niedoręczenia odpisów tytułów wykonawczych pełnomocnikowi zobowiązanego ustanowionemu w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie poprzednich tytułów wykonawczych nie może być podstawą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Przepis art. 33 u.p.e.a. wymienia taksatywnie przyczyny, które mogą być podstawą zarzutów. Podniesiony zarzut naruszenia art. 40 kpa nie mieści się w katalogu podstaw zarzutów z art. 33 u.p.e.a. Jednocześnie należy zaznaczyć, że organy prawidłowo wyjaśniły skarżącemu, że tytuł wykonawczy doręcza się zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. zobowiązanemu, dopiero od momentu wszczęcia egzekucji można ustanowić pełnomocnika do reprezentowania dłużnika w sprawie.

Sąd nie dopatrzył się również niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Tym samym prawidłowo organy uznały za bezzasadny podniesiony zarzut naruszenia art. 27 § 1 pkt 4 i 11 u.p.e.a. w związku z art. 26 § 1 u.p.e.a. oraz § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. nr 137, poz. 1541) z uwagi na wskazanie w tytule wykonawczym, że egzekucja prowadzona jest z nieruchomości należącej do A. S., pomimo że w tytule jako zobowiązanego wskazano wyłącznie K.S,. Skoro dokonano zabezpieczenia należności celnych hipoteką przymusową, to organ miał obowiązek, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 4 u.p.e.a. do wskazania tego zabezpieczenia w tytule wykonawczym.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w zaskarżonym postanowieniu, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.