Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 890/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Połączono do wspólnego rozpoznania
Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie WSA Karol Pawlicki WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 lutego 2011 r. sprawy ze skarg B.S., Z.Ł., Miasta P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargi


UZASADNIENIE

M.S. i B.S. w dniu 1 sierpnia 2000r. złożyli wniosek o zwrot w trybie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 114, poz. 741 – dalej ugn) własności nieruchomości położonej w P. przy ul. U., stanowiącej działkę nr [...] oraz część działki nr [...] z arkusza mapy [...], obręb P., dla których Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą Kw nr [...]. W toku postępowania administracyjnego w wyniku podziału nieruchomości oraz wycofania wniosków o zwrot części działek, przedmiotem dalszego postępowania zwrotowego pozostały działki o nr [...] i [...].

Prezydenta Miasta P. decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. Nr [...] orzekł o zwrocie na rzecz M.S. i B.S. części nieruchomości z księgi wieczystej Kw nr [...] położonej w P. w rejonie osiedla [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb P., arkusz mapy [...], działki nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2- - każdemu z wnioskodawców po 1/2 części. Jednocześnie organ zobowiązał M.S. i B.S. do zwrotu na rzecz Miasta P. po [...] zł każde z nich, łącznie kwotę [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że nieruchomość stanowiąca dawniej własność J.S. została nabyta na rzecz Skarbu Państwa w 1976r. pod przyszłą dzielnicę mieszkaniową P. – N.. Zgodnie ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego dzielnicy P. – N., zatwierdzonym zarządzeniem Prezydenta Miasta Poznania nr 18/74, południowa część działki o nr [...] przeznaczona była pod mieszkalnictwo wielorodzinne, zaś część północna oraz działka nr [...] przeznaczone były pod zieleń parkową izolacyjną, natomiast zgodnie z planem realizacyjnym osiedla [...] jednostki G, zatwierdzonym w 1989 r., na działce nr [...] przewidziano parking, a na działce [...] usługi i rzemiosło. W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że parking znajdujący się na działce nr [...] powstał dopiero w 1997 r., a urządziły go osoby fizyczne na podstawie umowy dzierżawy. Część działki dzierżawiona jest od 2000r. przez Przedsiębiorstwo "[...]" sp. z o.o. pod zaplecze budowy, pozostała część jest niezagospodarowana. Niezainwestowana zgodnie z celem nabycia pozostaje działka nr [...]. Przeprowadzone postępowanie wykazało więc, że w stosunku do części dawnej nieruchomości stanowiącej działki nr [...] i [...] o łącznej pow. [...] m2- spełniona została przesłanka zbędności, określona przepisem art. 137 ust. 2 ugn. W tych okolicznościach organ pierwszej instancji orzekł o zwrocie powyższych działek na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela nieruchomości.

Wojewoda Wielkopolski po rozpoznaniu odwołania Z.Ł, E.Ł i M.P. decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. działając na podstawie art. 138 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa), uchylił decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2003r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia [...] marca 1976 r. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Właścicielem nieruchomości na dzień wydania pierwszoinstancyjnej decyzji było Miasto P., co wyłącza możliwość orzekania w przedmiotowej sprawie przez Prezydenta Miasta P.. Organ drugiej instancji powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. OPS 1/03 stwierdził, iż w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa., co wyłącza również możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Niezależnie od powyższego, Wojewoda zauważył, iż był zobowiązany wziąć pod uwagę także zmiany stanu faktycznego i prawnego spornej nieruchomości, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Mianowicie nieruchomość będąca przedmiotem postępowania przed organem pierwszej instancji, po wydaniu decyzji o zwrocie nieruchomości, dwukrotnie zmieniła właściciela, w wyniku czego nieruchomość ta nie jest już we władaniu jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa, a tylko taka nieruchomość może być przedmiotem postępowania o zwrot w trybie art. 136 ust. 3 ugn. W tych okolicznościach sprawy organ II instancji uznał, że postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe.

Z.Ł. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 105 § 1 kpa, poprzez przyjęcie, że postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości stało się bezprzedmiotowe oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 ugn, przez przyjęcie, że przedmiotem postępowania zwrotowego może być tylko nieruchomość będąca we władaniu jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. Skarżący podniósł, iż zbycie nieruchomości osobom trzecim i fakt, że nieruchomość ta nie jest już we władaniu Skarbu Państwa nie powoduje stanu nieodwracalnego. W ocenie skarżącego spółka [...], nabywając przedmiotową nieruchomość od B.S. działała w złej wierze, o czym ma świadczyć niezakończone, w dniu zawarcia umowy sprzedaży, postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące odwołań Z.Ł., E.Ł. i M.P. Uzupełniając następnie skargę pełnomocnik skarżącego podniósł, że decyzja o zwrocie nieruchomości była nieważna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 kpa, ponieważ została skierowana do osoby nieżyjącej – M.S.

W toku postępowania przed sądem administracyjnym ujawniono, że M.S. zmarła w dniu 23 listopada 2003 r., a jej jedynym następcą prawnym jest B.S. na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku Sądu Rejonowego w N.S. z dnia [...].01.2004 r. sygn. [...]

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 30 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Po 337/06 oddalił powyższą skargę W uzasadnieniu Sąd podkreślił, iż poza sporem w tej sprawie pozostaje okoliczność co do tego, że decyzja organu pierwszej instancji zasadnie została uchylona przez Wojewodę, jako podjęta przez organ niewłaściwy, podlegający wyłączeniu z mocy art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa. Ponadto zdaniem Sądu organ administracji prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa jako bezprzedmiotowego. Sąd wyjaśnił, iż nie można zwrócić nieruchomości wywłaszczonej, której właścicielem w chwili orzekania, czyli w czasie rozpatrywania wniosku o jej zwrot, nie jest już Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego. W konsekwencji skoro B.S. dokonał zbycia przedmiotowej nieruchomości innej osobie prawnej, to nieruchomość taka nie może być teraz zwrócona. Następnie Sąd podkreślił, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, skoro nieruchomość nie jest we władaniu Skarbu Państwa ani gminy, to nie może być orzeczony jej zwrot, na co powołał stanowisko Sądu Najwyższego. Zdaniem Sądu tylko na tych dwóch podmiotach spoczywa realizacja roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, ale pod warunkiem, że dysponują one prawem do takiej nieruchomości. Tutejszy Sąd przyjął, że w analizowanej sprawie z chwilą dokonania sprzedaży spornej nieruchomości podmiotom trzecim, w toku postępowania odwoławczego, nastąpił skutek prawnorzeczowy w postaci przeniesienia prawa własności. W takiej sytuacji, kiedy Miasto P. przestało realnie władać (dysponować) nieruchomością, postępowanie o zwrot takiej nieruchomości stało się bezprzedmiotowe, zaś organ odwoławczy, jako organ orzekający merytorycznie, był zobowiązany uwzględnić powyższą zmianę stanu prawnego spornej nieruchomości. Dopóki nie nastąpi uregulowanie stanu stosunków prawnych nieruchomości w taki sposób, aby organ administracji miał w swoim władaniu nieruchomość, którą będzie mógł rozporządzać w wykonalnej realnie decyzji o zwrocie nieruchomości, niemożliwe jest podjęcie decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Sąd zwrócił także uwagę na naruszenie przez organy administracyjne prawa procesowego polegające na doręczeniu decyzji pierwszej i drugiej instancji osobie niebędącej stroną postępowania, pełnomocnikowi nieżyjącej M.S. Powyższe decyzje były jednak doręczane równocześnie B.S. (poprzez jego pełnomocnika), który - jak ustalono w toku postępowania sądowego - jest jedynym spadkobiercą M.S. Z tych względów, Sąd I instancji przyjął, że decyzje zostały jednocześnie skierowane do strony i do osoby niebędącej stroną, a między tymi podmiotami istnieją wzajemne powiązania między ich prawami i obowiązkami, co wyklucza stwierdzenie nieważności powyższych decyzji.

W wyniku skargi kasacyjnej wniesionej przez Z.Ł., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1521/07 uchylił zaskarżony wyrok z dnia 30 maja 2007 r. i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W ocenie Sądu kasacyjnego w zaskarżonym wyroku nietrafnie przyjęto, że niemożność zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest równoznaczna z niemożnością prowadzenia postępowania w tym przedmiocie, nawet w sytuacji, gdy umorzenie postępowania stwarza niemożliwy do zaakceptowania stan prawny. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż Sąd I instancji nie rozważył skutków oddalenia skargi, jakie powstały w wyniku decyzji organu odwoławczego. Sąd kasacyjny wskazał , iż organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i umarzając postępowanie również nie wypowiada się na temat skutków w sferze prawa administracyjnego i cywilnego, a skutki te są takie, że nieruchomość nie została zwrócona. Następnie Sąd kasacyjny podniósł, iż zbywający przedmiotową nieruchomość B.S. w chwili zawierania aktu notarialnego i sprzedaży nieruchomości nie tylko podał nieprawdziwe dane twierdząc, że działa w imieniu matki, która w tej dacie była osobą zmarłą, ale też nie legitymował się prawem własności do sprzedawanej nieruchomości, bowiem decyzja o jej zwrocie nie była ostateczna. Zdaniem Sądu II instancji uchylenie tej decyzji i umorzenie postępowania utrwala niedający się zaakceptować stan prawny. Nadto Sąd kasacyjny dodał, iż działanie organów administracji w tej sprawie narusza art. 7 i art. 8 kpa, w których wyrażone zostały zasady praworządności i pogłębiania zaufania obywatela do organów Państwa.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 6 października 2009 r. sygn. akt II SA/Po 173/09, uchylił decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...] stycznia 2006 r. znak [...]. W uzasadnieniu tegoż wyroku podniesiono, iż okoliczność rozporządzenia przez B.S. przedmiotową nieruchomością na rzecz osób trzecich w drodze czynności cywilnoprawnych nie jest równoznaczna z niemożnością prowadzenia postępowania, którego przedmiotem jest rozstrzygnięcie o zasadności roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto, zgodnie z zaleceniem Sądu kasacyjnego, Sąd I instancji poddał pod rozwagę organu odwoławczego kontrolę decyzji organu I instancji w trybie postępowań nadzorczych, co daje możliwość uznania (po rozpatrzeniu okoliczności sprawy, w tym dotyczących wyłączenia Prezydenta Miasta P. od rozpoznania sprawy, jak i uprzedniej śmierci jednej ze stron, do której została skierowana decyzja organu I instancji), że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa.

W związku z powyższym Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...].08.2010r. nr [...] działając na podstawie art. 138 §2 kpa uchylił decyzję Prezydenta Miasta P z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji oraz stwierdził zaistnienie okoliczności powodujących wyłączenie od załatwienia ww. sprawy Prezydenta Miasta P. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze Wojewoda Wielkopolski stwierdził, iż Prezydent Miasta P jako prezydent miasta na prawach powiatu, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydał decyzję merytoryczną orzekającą o zwrocie nieruchomości położonej w P w rejonie os. B, pomimo tego, iż działki będące przedmiotem tego postępowania w chwili wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji stanowiły własność Miasta P, a więc zachodziła przesłana do wyłączenia organu I instancji z orzekania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 24 §1 pkt 1 kpa. Wojewoda Wielkopolski zaznaczył również, iż Sąd kasacyjny w niniejszej sprawie przesądził, iż mimo że nieruchomość objęta postępowaniem o zwrot nie znajduje się już w dyspozycji Miasta P, to jednak okoliczność ta nie stanowi o bezprzedmiotowości postępowania zwrotowego i nie może być podstawą do umorzenia postępowania administracyjnego. W konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji przez organ II instancji z jednoczesnym zastosowaniem umorzenia postępowania było niedopuszczalne.

B.S. kwestionując powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa jako bezprzedmiotowego. Przedmiotowa nieruchomość została bowiem zbyta co oznacza brak możliwości wydania decyzji na podstawie art. 136 ust. 3 ugn.

Skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego wniósł również Z.Ł. i podniósł zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 oraz pkt 4 kpa albowiem decyzja Prezydenta Miasta P. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie tj. została skierowana do osoby nieżyjącej. W skardze podniesiono, iż błędne oznaczenie adresata decyzji jako wpływające na prawidłowość oraz wykonalność aktu administracyjnego skutkuje naruszeniem prawa materialnego i procesowego, winno być usunięte najpóźniej w dacie rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy.

Decyzja Wojewody Wielkopolskiego zakwestionowana została również przez Miasto P., które w swej skardze zarzuciło organowi drugiej instancji, iż ten nieprawidłowo dokonał oceny zebranego materiału dowodowego, czym uchybił treści art. 7, 8, 77, 24 § 1 i 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący podniósł, iż nieuzupełnienie materiału dowodowego o pozyskanie postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku po M.S. jest poważnym naruszeniem art. 7 kpa, zaś wydanie decyzji w stosunku do osoby zmarłej powoduje, iż jest ona obarczona wadą nieważności.

Wojewoda Wielkopolski odpowiadając na powyższe skargi, wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego bezprzedmiotowości postępowania organ odwoławczy wskazał na treść wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Poznaniu z 6 października 2009r. sygn. akt II SA/Po 173/09, w którym zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, iż mimo że nieruchomość objęta postępowaniem o zwrot nie znajduje się już w dyspozycji Miasta P., to jednak okoliczność ta nie stanowi o bezprzedmiotowość: postępowania zwrotowego i nie może być podstawą do umorzenia postępowania administracyjnego. Powyższe przy uwzględnieniu treści art. 153 ppsa oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Powyższe ustalenia Sądu wiążą organ administracji dlatego też, skoro Sąd uznał iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstawy prawnej do umorzenia postępowania to zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 105 kpa należy uznać za bezzasadny. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Z.Ł. i Miasto P. Wojewoda Wielkopolski wskazał, iż decyzja Prezydenta Miasta P. z [...] grudnia 2003 r. znak [...] została doręczona P.W., pełnomocnikowi B.S. oraz pełnomocnikowi substytucyjnemu M.S. Wojewoda Wielkopolski stwierdził, że w aktach sprawy brak jest postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej, tym samym brak jest możliwości ustalenia następstwa prawnego po M.S. Niemniej, jak wynika z treści wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Poznaniu z 6 października 2009 r. sygn. akt II SA/Po 173/09, jedynym następcą prawnym zmarłej M.S. jest B.S. W związku z powyższym należy uznać, iż zarzut doręczenia decyzji osobie nieżyjącej nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zwalnia to jednak organu pierwszej instancji z obowiązku pozyskania brakujących dokumentów i dokładnego wskazania następstwa prawnego po zmarłej, a tym samym precyzyjnego wskazania stron tego postępowania. Ponadto należy stwierdzić, iż skoro organ drugiej instancji uchylił decyzję organu pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia to, mając na względzie zasadę szybkości postępowania, kwestię pozyskania brakujących dokumentów pozostawił w gestii tegoż organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu mając na względzie fakt, iż przedmiotem skarg wniesionych przez B.S., Z.Ł. i Miasto P. jest decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...].08.2010r. nr [...], w dniu 3 lutego 2011r. wydał postanowienie o połączeniu powyższych spraw zarejestrowanych odpowiednio pod sygn. akt IV SA/Po 890/10, IV SA/Po 891/10 IV SA/Po 892/10 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, gdyż pozostają ze sobą w związku i prowadzeniu tak połączonych spraw pod wspólną sygnaturą akt IV SA/Po 890/10.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 153 ppsa, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z powyższego wynika, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane oraz poza zakres postępowania administracyjnego, w którym wydane zostało zaskarżone rozstrzygnięcie. Zasięgiem jego objęte jest przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 1999r. sygn akt SA 527/97, LEX 47275). Z treści powołanego przepisu w jednoznaczny sposób wynika obowiązek organu orzekającego w sprawie podporządkowania się wyrażonej w orzeczeniu sądu ocenie prawnej jak i wytycznym sądu co do dalszego postępowania w sprawie. Ocena prawna może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999r. sygn. IV SA 1177/97, LEX 47301). Oceną prawną wyrażoną w wyroku związany jest też sąd, ilekroć dana sprawa będzie rozpoznawana przez sąd, jeżeli nie ulegną zmianie przepisy (wyrok SN z dnia 25 lutego 1998r., sygn. akt III RN 130/97, OSNP 1999, nr 1, poz. 2).

W świetle powyższego, mając na uwadze treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 października 2009r. sygn. akt II SA/Po 173/09, który Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela, stwierdzić należy, że Wojewoda Wielkopolski wydając zaskarżoną decyzję zastosował się do treści wyroku i wytycznych zawartych w uzasadnieniu. Powyższe dotyczy w szczególności stwierdzenia naruszenia przez Prezydenta Miasta P. przepisów o właściwości. Zgodzić należy się bowiem ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że organ I instancji jako prezydent miasta na prawach powiatu, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydał decyzję merytoryczną orzekającą o zwrocie nieruchomości położonej w P., pomimo tego, iż działki będące przedmiotem tego postępowania w chwili wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji stanowiły własność Miasta P., a więc zachodziła przesłanka do wyłączenia organu I instancji z orzekania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 24 §1 pkt 1 kpa. Mając powyższe na uwadze zasadnym było więc uchylenie decyzji Prezydenta Miasta P. i przekazanie sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji oraz stwierdzenie zaistnienia okoliczności powodujących wyłączenie od załatwienia ww. sprawy przez Prezydenta Miasta P..

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego podstawy do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa jako bezprzedmiotowego, z uwagi na zbycie przedmiotowej nieruchomości, stwierdzić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1521/07 przesądził, iż niemożność zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na jej sprzedaż nie jest równoznaczna z niemożnością prowadzenia postępowania w tym przedmiocie. W związku z powyższym, mając na uwadze art. 153 ppsa, zarzut dotyczący naruszenia art. 105 kpa uznać należy za bezzasadny.

Odnosząc się do zgłoszonego wniosku o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia organu odwoławczego, uzasadnianego zaistnieniem w sprawie przesłanek do stwierdzenia nieważności z uwagi na rażące naruszenie prawa (śmierć strony) zwrócić należy uwagę na fakt, iż z treści pism wszczynających postępowanie przed Wojewodą (k. 8 – 21 akt adm.) wyraźnie wynika, iż stanową one odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Ma to o tyle istotne znaczenie, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko co do stosunku postępowania odwoławczego do postępowania w trybie nadzoru, jakim jest m.in. stwierdzenie nieważności uregulowane w art. 156 – 158 kpa. W przypadku gdy zostało wniesione odwołanie, w trakcie postępowania odwoławczego organ odwoławczy nie może orzekać na podstawie art. 156 kpa, z uwagi na inny zakres i charakter jego działań jako organu odwoławczego oraz jako organu nadzoru (wyrok NSA z dnia 5.1.1982 r., sygn. akt II SA 919/81, ONSA 1982, Nr 1, poz. 5). Podkreślić przy tym należy, że jeżeli od decyzji wydanej przez organ I instancji zostało wniesione odwołanie, powinno ono być załatwione w trybie odwoławczym, który ma pierwszeństwo przed trybami nadzoru. Tok instancyjny jest bowiem, zgodnie z art. 15 kpa, regułą obowiązującą przy załatwianiu tych spraw. Ponadto, logicznym następstwem organizacji postępowania administracyjnego jest zasada, że jeżeli strona korzysta z toku instancyjnego, to do jego wyczerpania nie powinny być podejmowane działania zmierzające do usunięcia nieprawidłowości w decyzji środkami pozainstancyjnymi (zob. komentarz do art. 156 kpa - G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II, LEX, 2007, wyd. II). Nie oznacza to jednak, iż warunkiem koniecznym do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jej ostateczność (zob. M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego – komentarz" Zakamycze 2005, s. 724). Nie ma bowiem przeszkód do stwierdzenia nieważności decyzji nie ostatecznej na wniosek strony złożony przed upływem terminu do wniesienia odwołania, byleby był to wniosek wyraźnie wskazujący na dokonanie przez stronę wyboru trybu nadzwyczajnego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 7.1.1992r. sygn. akt III SA 946/91, PS 1993, Nr 7-8, s. 98).

Z pism nie wynika, aby strony w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego żądały stwierdzenia nieważności – wniosek o stwierdzenie pojawia się dopiero na etapie postępowania przed Sądem zakończonym wyrokiem prawomocnym wyrokiem WSA z dnia 6 października 2009r., w którym Sąd przesądził, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka do stwierdzenia nieważności z powodu śmierci M.S.

W tym miejscu należy wskazać, iż Wojewoda Wielkopolski nie wykonał w pełni wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 października 2009r. sygn. akt II SA/Po 173/09, gdyż nie odniósł się do kwestii doręczenia decyzji Prezydenta Miasta P. osobie zmarłej. Nie odniesienie do powyższej kwestii, przy uwzględnieniu treści rozstrzygnięcia organu odwoławczego, uchylającego decyzję organu I instancji, nie ma jednak wpływu na wynik sprawy, ponieważ organ I instancji (po jego wyznaczeniu w trybie art. 26 §2 kpa) ponownie wyda decyzję. W ramach tego postępowania organ wyznaczony do prowadzenia tego postępowania, działając na ogólnych zasadach, będzie zobligowany do ustalenia stron niniejszego postępowania celem zapewnienia im udziału w niniejszym postępowaniu.

Odnosząc się do podniesionego w skardze wniesionej przez Miasto P. zarzutu dotyczącego naruszenia art. 7 kpa poprzez nieuzupełnienie materiału dowodowego o postanowienie spadkowe po zmarłej M.S., stwierdzić należy, że obowiązek zapewnienia udziału stron w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z regułą zawartą w art. 10 § 1 kpa, spoczywa na organie administracji publicznej. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 kpa organ administracji ma obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ocenie Sądu, wskazanym powyżej wymogom organ odwoławczy - wbrew zarzutom skargi - sprostał. Organ administracyjny z treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 maja 2007r. sygn. akt III SA/Po 337/08 dowiedział, że jedynym spadkobiercą po zmarłej M.S. jest B.S., a także że w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego, zakończonego w/w wyrokiem Sądu, przedłożono postanowienie Sądu Rejonowego w N.S. z dnia [...].01.2004 r. sygn. Ns [...]na o stwierdzeniu nabycia spadku po M.S. z którego wynika, że spadek po zmarłej na podstawie ustawy nabył B.S. Brak powyższego postanowienia w aktach administracyjnych, przy prawidłowym poinformowaniu B.S., nie powoduje uchybienia przepisom postępowania mającym wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza, iż wniesione skargi jako bezzasadne, podlegają oddaleniu na mocy art. 151 ppsa.

Na marginesie wskazać, iż w aktach administracyjnych przedłożonych Sądowi nie ma wydanego w trybie art. 26 §2 kpa postanowienia o wyznaczeniu organu właściwego do przeprowadzenia postępowania w I instancji. W przypadku, gdyby postanowienie takie nie zostało jeszcze wydane, Wojewoda Wielkopolski podejmie takie rozstrzygnięcie celem przeprowadzenia postępowania w I instancji zgodnie z treścią zaskarżonej decyzji