Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 732/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant asystent sędziego Magdalena Tambelli – Orwat po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Rektora z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia na studia podyplomowe postanawia odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].03.2017 r., l.dz. 472/48/2017 Dziekan W. S. K. S. i M. w T. (WSKSiM), działając na podstawie art. 169 ust. 1. ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) oraz § 34 Statutu WSKSiM w T., orzekł o nie przyjęciu M. J. na studia podyplomowe P. ochrony środowiska - ekologia i zarządzanie, w roku akademickim 2016/2017 (semestr letni).

W uzasadnieniu decyzji Dziekan WSKSiM podniósł, że zainteresowany nie przedłożył w postępowaniu kwalifikacyjnym wymaganego dokumentu w postaci opinii księdza proboszcza, właściwego ze względu na swoje miejsce zamieszkania. Wymóg ten znany był wcześniej wszystkim kandydatom ubiegającym się o przyjęcie na studia i była możliwość zapoznania się ze Statutem Uczelni (publikacja na stronie internetowej Uczelni), który w § 4 ust. 2 stwierdza, że spoiwem społeczności akademickiej są wartości chrześcijańskie. W piśmie z dnia [...], poinformowano jednak stronę o przyjęciu na studia, wychodząc z założenia, że brakujący dokument zostanie przekazany w późniejszym terminie. Do dnia wydania decyzji to zaś nie nastąpiło. Biorąc powyższe pod uwagę, a także ze względu na występujący na tym kierunku limit przyjęć, Dziekan WSKSiM stwierdził, że w pierwszej kolejności status studenta uzyskali ci kandydaci, którzy przedłożyli wszystkie wymagane w postępowaniu kwalifikacyjnym dokumenty.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. J. wniósł o jej zmianę poprzez jej uchylenie i utrzymanie w mocy poprzedniej decyzji Dziekan WSKSiM [...] z dnia [...] marca 2017 r. o przyjęciu na studia.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, odwołujący się wskazał, iż zapoznawszy się z listą dokumentów wymaganych przez szkołę na etapie rekrutacji na wybrany kierunek, w dniu [...] stycznia 2017 r. napisał e-maila na oficjalny adres uczelni - podyplomowe@wsksim.edu.pl, podając kierunek studiów, którym był zainteresowany i zapytał, czy dostarczenie dokumentu – (opinia wystawiona przez ks. proboszcza), jest obligatoryjne odnośnie do kierunków dotowanych przez N. F. O. Ś. i G. W.. Następnego dnia tj. [...] stycznia 2017 r., otrzymał odpowiedź od p. D. S., że jeżeli nie chce składać opinii, powinien wraz z pozostałymi dokumentami przesłać oświadczenie, z podaniem powodów, dla których przedmiotowej opinii nie składa. Odwołujący się tak uczynił, a w dniu [...] lutego 2017 r. otrzymał potwierdzenie od p. D. S. dostarczenia wymaganych w procesie rekrutacji dokumentów oraz informację, że rekrutacja została przedłużona do dnia [...] marca 2017 r., a odpowiedź dotycząca przyjęcia na studia zostanie przesłana [...] marca 2017 r. Odwołujący się otrzymał jednak wcześniej decyzję (pismo z dnia [...] marca 2017 r.) o przyjęciu na studia. Decyzja zawierała dane dotyczące przelewu czesnego za I semestr. Skarżący dokonał przelewu i stawił się w Uczelni po odbiór indeksu wraz z potwierdzeniem przelewu, zgodnie z informacją zawartą w decyzji, w dniu [...] marca 2017 r. Pani Dziekan poinformowała jednak stronę o nie przyjęciu na studia, a decyzję na piśmie otrzymał po kilku dniach.

Nawiązując do korespondencji mailowej odwołujący się stwierdził, że argument podany przez Panią Dziekan w decyzji z [...] marca 2017 r. nie znajduje potwierdzenia w faktach, gdyż o braku możliwości przedstawienia opinii proboszcza wiadomo było już w styczniu 2017 r. Co więcej, zainteresowany otrzymał jasną instrukcję jak w takiej sytuacji postępować (przesłanie oświadczenia), a następnie uzyskał informację o przyjęciu dokumentów i decyzję o przyjęciu na studia.

Drugi z argumentów, który przytoczyła Pani Dziekan, także w ocenie odwołującego budzi uzasadnione wątpliwości, ponieważ jak wynikało z informacji zamieszczonej na stronie uczelni w dniu [...] marca 2017 r., a więc już po zamknięciu rekrutacji (6 marca 2017 r.), 5 dni przed rozmową z Panią Dziekan, wciąż poszukiwano studentów na przedmiotowy kierunek studiów. Decyzja o przyjęciu strony na studia zapadła już [...] marca 2017 r. W tych okolicznościach również argument dotyczący "limitu miejsc" i preferowania osób, które przedłożyły wszystkie wymagane dokumenty, zdaniem skarżącego budzi poważne wątpliwości.

M. J. zauważył też, iż decyzja z dnia [...] marca 2017 r., stoi w sprzeczności z konstytucyjnym obowiązkiem równego traktowania w edukacji bez względu na religię, czy bezwyznaniowość. Ma to znaczenie, także ze względu na fakt, iż przedmiotowy kierunek studiów jest dotowany ze środków publicznych. Tak więc powinien on być dostępny powszechnie, bez stosowania kryterium religii, nawet jeśli prowadzi go uczelnia o profilu religijnym, a wynika to z założeń programu "Edukacja ekologiczna", w ramach którego kierunek został dofinansowany. Jako warunek przyznania dotacji wskazano zasięg ogólnopolski i możliwość udziału odbiorców z 16 województw. M. J. przyjął więc, że uczelnia wnioskując o dofinansowanie i określając grupę docelową działań edukacyjnych, nie wskazywała kryterium religii, a jeżeli wskazywała, wniósł o udostępnienie uzasadnienia doboru takiej grupy, który jego zdaniem powinien być przedmiotem oceny kryterium KEEP przez N. F. O. Ś. i G. W..

Inne po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...].04.2017 r., l.dz. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem Inne. Dziekan WSKSiM słusznie zwrócił uwagę, że obowiązek przedłożenia przez kandydata na studia wszystkich wymaganych w procedurze kwalifikacyjnej dokumentów jest warunkiem niezbędnym do przyjęcia na studia. Warunek ten ma charakter powszechny wobec wszystkich kandydatów, co oznacza brak możliwości jego zawieszenia w toku procedury rekrutacyjnej, albowiem w każdym takim przypadku w pełni zasadny byłby zarzut naruszenia zasady równych szans w stosunku do innych ubiegających się o przyjęcie na studia kandydatów.

Zdaniem Rektora do rangi szczególnie osobliwego paradoksu urasta w tej sytuacji zarzut, który sformułował składający odwołanie, iż w stosunku do jego osoby decyzja Dziekana z 29.03 2017 r. naruszyła zasadę równości, gdyż. cyt. "stoi w sprzeczności z obowiązkiem równego taktowania bez względu na religię czy bezwyznaniowość", a także wyrażony przy tym pogląd, że skoro WSKSiM korzysta ze środków publicznych, to przedmiotowy kierunek winien być powszechnie dostępny bez cyt. "stosowania kryterium religii".

Argumentacja M. J. w ocenie Rektora odwołuje się w istocie rzeczy do kryteriów pozaprawnych, czego najlepszym wyrazem jest to, iż w treści odwołania nie zostały wskazane jakiekolwiek podstawy normatywne, które potwierdzałyby wystąpienie naruszeń prawa w procesie rekrutacyjnym. Dotyczy to w szczególności zarzutu naruszenia zasady równości, czego przejawem miałoby być niedostosowanie się Dziekana do indywidualnych oczekiwań kandydata na studia, a w konsekwencji brak zwolnienia z wymogu przedłożenia dokumentu w postaci opinii ks. proboszcza, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania. S. odwołanie nie podał też podstaw prawnych, które uzasadniałyby występowanie implikacji między ograniczeniem autonomii uczelni niepublicznej w określaniu wymogów obowiązujących kandydatów na studia w procesie rekrutacyjnym, a współfinansowaniem kierunku studiów ze środków publicznych.

Zdaniem Rektora, uszło uwadze składającego odwołanie, że w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP ustawodawca zapewnił szkołom wyższym pełną autonomię na zasadach określonych w ustawie, a w art. 73 ustawy zasadniczej - wolność nauczania. W tym miejscu wydaje się też konieczne podkreślenie, że ustawa zasadnicza oraz ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym w żaden sposób nie ograniczają prawa do autonomii niepublicznej szkoły wyższej, gdy osoby piastujące w niej najważniejsze funkcje, przynależą do instytutu życia zakonnego (w wypadku WSKSiM jest to kościelna osoba prawna - Prowincja W. Z. N. O.). Prezentowanie zatem odmiennego poglądu, może zostać uznane za przejaw dyskryminacji i pogwałcenia zasady równości, jeżeli tę zasadę rozumieć na gruncie obowiązującej Konstytucji RP, a nie jednostronnie i opacznie.

Dodatkowo Inne wskazał, że M. J. nie wyjaśnił, dlaczego uważa, że wymóg przedłożenia WSKSiM przedmiotowego dokumentu ma charakter konfesyjny, a nie - jak jest w rzeczywistości - wyłącznie porządkowo-informacyjny. Uczelnia nie ingeruje bowiem w sferę wolności i praw osobistych, związanych z wyznawanym przez kandydata na studia światopoglądem, przekonaniami religijnymi lub wyznaniem, a jedynie chce uzyskać wiedzę odnośnie faktycznych inklinacji kandydata do respektowania postanowień § 4 ust. 2 statutu WSKSiM, w myśl którego cyt. "spoiwem społeczności akademickiej uczelni oraz wyznacznikiem postaw i zachowań jej członków są wartości chrześcijańskie i patriotyczne", uzyskując przy tym w oparciu o treść przedmiotowego zaświadczenia, racjonalne zapewnienie, w jakim stopniu przyszły student będzie zdolny do zachowania najwyższych standardów etycznych, a także przestrzegania ślubowania, o którym mowa w § 34 ust. 5 statutu WSKSiM, oraz przepisów i zarządzeń obowiązujących na terenie uczelni.

Wreszcie Inne zwrócił uwagę, że WSKSiM, mająca w swojej nazwie "kulturę społeczną", już choćby tylko z tej racji, nie może pozwolić sobie na lekceważenie swoistej manifestacji braku kultury osobistej kandydata na studia, czego egzemplifikacją jest kontestowanie norm zwyczajowych, w tym ogólnie przyjętego na terytorium Rzeczypospolitej [...] sposobu zwracania się do osoby duchownej, o czym świadczy użycie przez autora odwołania w stosunku do Rektora WSKSiM zwrotu, cyt.: "Szanowny Pan".

W skardze do sądu M. J. zarzucił naruszenie przez organy obu instancji prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

o art. 25 ust. 3, art. 32 ust. 2 oraz art. 70 ust. 1 i 5 Konstytucji Rzeczypospolitej [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r.,

o art. 14 w zw. z art. [...] Europejskiej Konwencji Praw C. i Podstawowych Wolności (sporządzonej w Rzymie dnia [...] listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami 3,5,8,11 i 14 oraz uzupełnionej Protokołem nr [...]),

o art. 4 pkt 1 w zw. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania w zw. z § 5 pkt 1 Statutu WSKSiM

poprzez naruszenie prawa skarżącego do równego traktowania oraz niedyskryminacji w życiu społecznym z jakiejkolwiek przyczyny, w tym również naruszenia prawa skarżącego do dokształcania zawodowego poprzez jednoczesne wykroczenie poza zasadę autonomii szkoły wyższej, polegające na odmowie przyjęcia na świeckie studia podyplomowe z uwagi na nieprzedłożenie przez skarżącego w postępowaniu kwalifikacyjnym pisemnej opinii księdza proboszcza i oświadczenie o ateizmie skarżącego,

a ponadto naruszenie:

1. art. 4 ust. 1 i 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez niezrozumienie przez organy obu instancji istoty zasady tak autonomii szkół wyższych wyrażonej w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (art. 70 ust. 5), jak i zasady misji uczelni wyższych, w szczególności misji do wychowania studentów w poczuciu odpowiedzialności za poszanowanie praw człowieka, skutkujące wprowadzeniem pośród wymogów postępowania kwalifikacyjnego dla typowo świeckiego kierunku studiów, obowiązku przedłożenia opinii osoby duchownej, przy jednoczesnym korzystaniu przez szkołę z dofinansowania kierunku ze środków publicznych (w realiach sprawy ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej), co stanowiło naruszenie, wzmiankowanych w punkcie powyżej, bezwzględnie obowiązujących zasad antydyskryminacyjnych,

2. art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych w zw. z art. 43 tej ustawy oraz w zw. z art. 401 c ust. 9 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez wadliwe uznanie, że przy realizacji zadań ze środków publicznych, jakimi są środki N. F. O. Ś. i G. W., organ uprawniony jest ograniczyć pulę beneficjariuszy środków dotacyjnych wyłącznie do podmiotów, które przedstawią opinię od katolickiego księdza proboszcza, co stawia wewnętrzne regulacje uczelni w oczywistej sprzeczności z normami prawa bezwzględnie obowiązującego o wyższej randze,

3. art. 169 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 5 pkt 2 Statutu WSKiSM poprzez arbitralne i dowolne ustalenie warunków sprzecznych z podstawowymi zasadami uczelni, zakładającymi poszanowanie zasad wolności i godności każdego człowieka, a nadto brak ustalenia w drodze upublicznionej uchwały senatu warunków, trybu oraz terminu rozpoczęcia i zakończenia rekrutacji na studia podyplomowe Polityka ochrony środowiska - ekologia i zarządzanie w roku akademickim 2016/2017 (semestr letni),

4. art. 169 ust. 10 i 12 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 34 ust. 1 i 3 Statutu WSKSiM poprzez wydanie decyzji o nie przyjęciu skarżącego na studia przez organ w osobie Dziekana, zamiast przez ustawowo umocowaną do takich czynności komisję rekrutacyjną, która znalazła swoje umocowanie również w Statucie W. S. K. S. i M.,

Skarżący ponadto zarzucił naruszenie przez organy obu instancji przepisów postępowania, w stopniu skutkującym nieważnością decyzji, tj.: art. 156 § 1 pkt 3 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "kpa") poprzez wydanie decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, tj. Decyzją Dziekana z dnia [...] marca 2017 r. (L.dz. [...]) o przyjęciu na podyplomowe studia - P. ochrony środowiska - ekologia i zarządzanie w W. S. K. S. i M. w T. w roku akademickim 2016/2017 wobec tego samego podmiotu i tego samego stanu prawnego, w niezmienionym stanie faktycznym.

Skarżący zarzucił również naruszenie przez organy obu instancji przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art.: 6, 7, 8, 9, 10 § 1 i § 3, 77 § 1, 80, 107 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, mimo że istniały podstawy do jej uchylenia i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia z powodu:

o naruszenia zasady praworządności powiązanej ściśle z obowiązkiem organu kierowania postępowaniem w sposób nienaruszający przepisów prawa,

o naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz zasady informowania, polegające na braku zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania w sprawie, uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, a w konsekwencji nie utrwalenie w aktach sprawy adnotacji o przyczynach odstąpienia od tej zasady,

o naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej w wyniku początkowego zezwolenia skarżącemu przez przedstawiciela organu na złożenie oświadczenia o powodach niemożliwości złożenia opinii księdza proboszcza jako substytutu tejże opinii na potrzeby postępowania rekrutacyjnego, a następnie odmowy przyjęcia na studia, pomimo wcześniejszych zapewnień.

Ze względu na podniesione zarzuty skarżący wniósł:

na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 135 ppsa - o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Inne w całości oraz poprzedzającej ją Decyzji Dziekana w całości, ewentualnie, powołując się na zarzuty zgłoszone w pkt 1 i 3 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppsa w zw. z art. 135 ppsa - o uchylenie zaskarżonej decyzji Inne w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją Decyzji Dziekana w całości.

Uzasadniając opisane zarzuty, skarżący podkreślił, iż wbrew twierdzeniom Rektora WSKSiM w T., pierwszym władczym rozstrzygnięciem Dziekana w formie decyzji było poinformowanie skarżącego o przyjęciu na studia w dniu [...] marca 2017 r. bowiem nie budzi wątpliwości, że pismo z dnia [...] marca 2017 r. rozstrzygało kwestię przyjęcia skarżącego na studia co do swojej istoty, a Dziekan WSKSiM był związany decyzją od chwili jej doręczenia skarżącemu. Wydając decyzję z dnia [...] marca 2017 r. o nie przyjęciu M. J. na studia, dopuszczono się zatem wydania decyzji w sprawie wcześniej już rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] marca 2017 r. O tożsamości sprawy w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 kpa można mówić, gdy występują w niej te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (tak w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 20 lipca 2005 r., II SA/Wr 1134/03).

Zarzucane przez skarżącego naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 kpa, oznacza, iż decyzja z dnia 29 marca 2017 r. nie spełnia roli gwarancyjnej w stosunku do zasady trwałości decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 kpa. Jest oczywistym, że bez wyeliminowania z obrotu prawnego wcześniejszej decyzji, wykluczone jest wszczynanie postępowania w tym samym przedmiocie. Postępowanie Dziekana WSKSiM można byłoby uznać za prawidłowe, wyłącznie gdyby w ustalonym przez prawo trybie, uchylił wcześniejszą, wydaną przez siebie decyzję ostateczną.

Zdaniem skarżącego, analiza okoliczności sprawy, wskazuje w sposób jednoznaczny na naruszenie przez organy obu instancji zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników na skutek początkowego zezwolenia skarżącemu przez przedstawiciela organu na złożenie oświadczenia o powodach niemożliwości złożenia opinii księdza proboszcza jako substytutu tejże opinii na potrzeby postępowania rekrutacyjnego, a następnie odmowy przyjęcia na studia, pomimo wcześniejszych zapewnień. Zmienność poglądów wyrażonych w obu decyzjach organu pierwszej instancji w tej samej sprawie bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany, zdaniem skarżącego narusza wynikającą z art. 8 kpa zasadę.

Skarżący nie ma ponadto poczucia, że jego udział w postępowaniu administracyjnym od momentu wszczęcia postępowania, aż po jego zakończenie, miał charakter realny. Poprzez udział w postępowaniu administracyjnym należy bowiem rozumieć udział strony w całym ciągu czynności tego postępowania. Zasada wysłuchania stron obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie jej interesów. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, skarżący zauważył, że ani Dziekan WSKSiM, ani nawet Rektor nie zapewnili stronie udziału w każdym stadium postępowania, po drugie żaden z tych dwóch organów nie umożliwił stronie wypowiedzenia się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Zaprezentowana przez organ w treściach decyzji znajomość ustaw rządzących życiem publicznym w zakresie praw osób dążących do samokształcenia jest w ocenie skarżącego niekompletna, czego przykładem jest całkowite pominięcie przez organ palety norm służących równemu traktowaniu, a to w kontekście okoliczności, czy Wyższa Szkoła Kultury Społecznej i Medialnej uprawniona była oczekiwać od kandydata na studia opinii od księdza proboszcza właściwego dla miejsca zamieszkania kandydata (jako niezbędnego kryterium rekrutacyjnego) oraz czy to kryterium w ogóle może wiązać kandydata, który nie ma możliwości przedłożenia opinii ze względu na nieprzynależność do K. R. .

Zdaniem skarżącego, nawet gdyby przyjąć, że rzeczywiście chodzi o weryfikację deontologiczną kandydata i weryfikacja taka mogłaby być usprawiedliwiona, to już na pierwszy rzut oka oczywistym się staje, że pokrzywdzeni w toku rekrutacji byliby również przedstawiciele innych wyznań chrześcijańskich, takich jak prawosławni, czy protestanci, ponieważ zamiast popa, czy pastora, o opinię zwracać musieliby się do księdza r. . Natomiast, jeżeliby kandydat dostarczył tego typu opinię, jednakże oczywiście negatywną z uwagi na deklarowany ateizm (bądź anglikanizm, kalwinizm, luteranizm, itp.), to w okolicznościach oświadczeń rektora, kandydat i tak nie dostałby się właśnie z tego względu na studia, bowiem nie dawałby gwarancji zachowania najwyższych standardów etycznych wymaganych przez uczelnię. Dlatego też ustalenie takiego kryterium jest w ocenie skarżącego samo przez się sprzeczne z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a mianowicie, z szeregiem norm zakazujących dyskryminacji ze względu na religię (ergo bezwyznaniowość).

Zdaniem skarżącego, postanowienia Statutu WSKSiM o tym, że do zadań tej uczelni należy wychowywanie studentów nie tylko w duchu polskiego i chrześcijańskiego dziedzictwa kulturowego (co skarżący szanuje), ale również z poszanowaniem zasad wolności i godności każdego człowieka, należy traktować czysto iluzorycznie, fasadowo.

Skarżący zwrócił też uwagę, że środki na organizację kursu zawodowego pt. "Polityka ochrony środowiska - ekologia i zarządzanie" pochodziły z funduszy jednostki państwowej jaką jest N. F. O. Ś. i G. W. i stanowiły tym samym środki publiczne (art. 9 pkt 14 ustawy o finansach publicznych), a art. 43 ustawy o finansach publicznych stanowi, że prawo realizacji zadań finansowanych ze środków publicznych przysługuje ogółowi podmiotów, a obowiązek ten stosuje się do wszystkich podmiotów w zakresie, w jakim wykorzystują środki publiczne lub dysponują takimi środkami. Artykuł ten wyraża więc zasadę równości w dostępie do realizacji zadań finansowanych ze środków publicznych (tak C. Kosikowski, Komentarz do art. 43, Ustawa o finansach publicznych. Komentarz. Wyd. II, LexisNexis 2011). Z przepisu tego zdaniem skarżącego można nie tylko wywieść, że każdy podmiot spełniający przyjęte kryteria i działający w sferze użyteczności publicznej powinien mieć zagwarantowany dostęp do środków publicznych i w określonym zakresie korzystać z nich w celu realizacji zadań finansowych, ale też, że zasada równości powinna w szczególności przyświecać sposobowi wydatkowania tych środków. Kandydat na studia dofinansowane ze środków publicznych jest potencjalnym beneficjentem tychże środków, a więc również podmiotem ich realizacji.

Podsumowując powyższe wątki skarżący wskazał, że organ - podtrzymując wymóg dostarczenia opinii od księdza proboszcza właściwego ze względu na miejsce zamieszkania, w procesie rekrutacyjnym, naruszył prawo materialne skonkretyzowane w art. 169 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 i 4, a także art. 13 pkt 2 ustawy o szkolnictwie wyższym. Żądanie takiego dokumentu wykraczało bowiem poza autonomię uczelni wyższej, naruszało prawa człowieka i stawiało się w przeciwieństwie do ustawowej misji uczelni, przekazywania prawdy poprzez kształcenie studentów, tym bardziej, że nie chodziło przecież o przekazywanie prawdy o wartościach chrześcijańskich ateiście (co samo w sobie jest - zdaje się - obowiązkiem duszpasterskim), ale wiedzy z zakresu zarządzania ochroną środowiska. W tych okolicznościach ograniczenie w możliwości dostania się na studia podyplomowe finansowane ze środków publicznych, naruszyło również art. 43 ustawy o finansach publicznych.

Skarżący podniósł również, że wątpliwe jest, czy WSKSiM dopełniła normatywnych obowiązków w zakresie stworzenia swoistego regulaminu rekrutacyjnego, o którym mowa w art. 169 ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Senat uczelni ustala, w drodze uchwały, warunki, tryb oraz termin rozpoczęcia i zakończenia rekrutacji, w tym prowadzonej w drodze elektronicznej, dla poszczególnych kierunków studiów. Uchwałę podaje się do wiadomości publicznej. Tymczasem skarżący o wymogu przedstawienia opinii księdza proboszcza dowiedział się jedynie z informacji zawartych na stronach internetowych uczelni, które nie zawierały adnotacji o źródle tego typu wymogu. Brakowało bazy wewnętrznych aktów prawnych, z których skarżący mógłby zasięgnąć wiedzy na temat treści takiej uchwały, czy też w ogóle tego, że taka uchwała istnieje, a wymóg nie jest wymysłem arbitralnym bliżej nieokreślone organu.

Podobne wątpliwości w przekonaniu skarżącego wzbudza sam organ wydający decyzję w sprawie odmowy przyjęcia na studia. Zgodnie z ustępem 10 cyt. wyżej artykułu, rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej lub inny organ wskazany w statucie. Komisja rekrutacyjna podejmuje decyzje w sprawach przyjęcia na studia. § 34 ust. 1 i 3 Statut WSKSiM przewiduje, że rekrutację na studia przeprowadza komisja rekrutacyjna. Od decyzji komisji, przysługuje odwołanie do uczelnianej komisji rekrutacyjnej. Mając to na uwadze, Dziekan wydając decyzję o nie przyjęciu skarżącego na studia podyplomowe, w ocenie skarżącego wykroczył poza swoje kompetencje. Wątpliwa też jest zdaniem M. J. kompetencja rektora do wydania decyzji odwoławczej, ponieważ statut w § 34 ust. 3 zawiera kolizję pomiędzy kompetencją uczelnianej komisji rekrutacyjnej, będącej adresatem odwołania, a rektorem, do którego odwołanie na podstawie tego ustępu kierowane nie jest, a który nie wydaje się jednocześnie członkiem takiej komisji uczelnianej. Wobec tego, w ocenie skarżącego należałoby przejść w tej sytuacji na poziom ustawy i przyjąć, że to jednak uczelniana komisja rekrutacyjna jest władna wydać decyzję odwoławczą (art. 169 ust. 12 ustawy) w związku z czym, decyzja rektora byłaby w tym przypadku nieważna.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz.U. z 2017r., poz. 1369, dalej "p.p.s.a"), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy a także rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Należy przy tym podkreślić, że przystąpienie do merytorycznej oceny decyzji musi poprzedzać ustalenie czy skarga w ogóle jest dopuszczalna. Niedopuszczalność skargi powoduje bowiem konieczność jej odrzucenia. Sąd z urzędu bada więc w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi przez ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek odrzucenia skargi, wymienionych w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając na uwadze przedmiot oraz istotę sporu w niniejszej sprawie wskazać należy, że normy kształtujące podstawy systemu sądownictwa zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. zakładają określenie właściwości sądów administracyjnych przez ustawodawcę w sposób pozytywny. Zgodnie bowiem z art. 177 ustawy zasadniczej, sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie (art. 184).

W myśl art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (...); 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016r., poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; (...)

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach, o czym stanowi art. 3 § 3 P.p.s.a. Jeśli dany akt zawiera przepis szczególny, uzyskuje on pierwszeństwo działania przed przepisem ogólnym, zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali.

Przedmiotem skargi jest decyzja w przedmiocie przyjęcia na studia podyplomowe. Dla ustalenia czy taka decyzja podlega kontroli sądu a więc czy stanowi decyzję administracyjną o jakiej mowa w art. 3 § 2 P.p.s.a, należy określić status podmiotu, który ją wydał i znaczenie przepisu art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm., zwanej dalej "ustawą o szkolnictwie wyższym").

Na temat statusu szkoły wyższej wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 498/15. Szkoła wyższa jest zakładem administracyjnym. Jest to więc jednostka organizacyjna niebędąca organem państwowym ani organem samorządu, która została powołana do wykonywania zadań publicznych i jest uprawniona do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych.

Zakład administracyjny (publiczny), jako jedna z form decentralizacji, nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Co do zasady, przyjęcie w poczet użytkowników zakładu publicznego, jakim jest szkoła wyższa, następuje w drodze aktu upoważnionego organu zakładu (decyzji administracyjnej). Niemniej jednak decyzja administracyjna musi mieć oparcie w przepisie prawa materialnego ogólnie obowiązującego.

W związku z treścią art. 207 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym, nie w każdym przypadku kształtowania stosunku prawnego szkoły wyższej z podmiotem poddającym się władztwu zakładowemu a tym bardziej aplikującym o przyjęcie do szkoły jest on kształtowany w formie decyzji administracyjnej podlegającej kontroli sądowej. Zgodnie bowiem z art. 207 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym, do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3 (dotyczących rekrutacji na studia), decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Przepis ust. 1 stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną, o których mowa w art. 175 ust. 3 i art. 176 ust. 3.

Oznacza to, że art. 207 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym jako przepis pozytywnie określający kontrolną właściwość sądu administracyjnego ma charakter przepisu szczególnego w stosunku do art. 3 § 2 p.p.s.a. Na tle tego przepisu enumeratywnie zostały wymienione decyzje poddane kontroli pod względem zgodności z prawem. W konsekwencji, wszelkie inne decyzje i akty zostały wyłączone spod kontroli sądowoadministracyjnej. W katalogu rozstrzygnięć przewidzianych do kontroli sądowoadministracyjnej znalazły się zatem decyzje:

a) komisji rekrutacyjnych w sprawach przyjęcia na studia - jeżeli przeprowadzana jest rekrutacja (art. 169 ust. 10);

b) kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni lub innego organu wskazanego w statucie w sprawach przyjęcia na studia - gdy wstęp na studia jest wolny (art. 169 ust. 11);

c) komisji rekrutacyjnych w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie (art. 196 ust. 3);

d) podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów;

e) w sprawach dotyczących nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego;

f) kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej w sprawie stypendium socjalnego, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych oraz zapomogi dla studenta (art. 207 ust. 4 i art. 175 ust. 3);

g) decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną, jeżeli uprawnienia w sprawach stypendium oraz zapomogi rektor, na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego, przekazał wymienionym podmiotom (art. 207 ust. 4 i art. 176 ust. 3).

Decyzja będąca przedmiotem skargi dotyczy odmowy przyjęcia na studia podyplomowe. Zasadniczego znaczenia nabiera zatem ustalenie charakteru takich studiów i czy nabór na nie stanowi decyzję o przyjęciu na studia w rozumieniu ustawy. W tym celu należy sięgnąć do definicji legalnych zawartych w ustawie, które pozwolą rozkodować użyte przez ustawodawcę w art. 207 ust. 1 ustawy zwroty i pojęcia. Zgodnie z art. 2 ust.1 pkt 1 ustawy, uczelnia to szkoła prowadzącą studia wyższe, utworzona w sposób określony w ustawie a studia wyższe to studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, prowadzone przez uczelnię uprawnioną do ich prowadzenia (pkt 5).

W świetle art. 159 studia w uczelni są prowadzone jako studia pierwszego lub drugiego stopnia, a także jednolite studia magisterskie. Uwzględniając zatem konieczność rozumienia użytych przez ustawodawcę pojęć zgodnie i ich definicjami, poddanie kontroli sądowoadministracyjnej decyzji komisji rekrutacyjnych w sprawach przyjęcia na studia - art. 169 ust. 10 i 11 - dotyczy rekrutacji na studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie. Koresponduje to z art. 169 ust. 1 ustawy, który określa kto może być dopuszczony do odbywania studiów w uczelni. Kształcąc się na studiach w rozumieniu ustawy, dany podmiot uzyskuje status studenta a ten zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 18k to osoba kształcąca się na studiach wyższych. Nie jest nim natomiast uczestnik studiów podyplomowych.

Jak wskazał WSA w Warszawie w uzasadnieniu cytowanego już postanowienia II SA/Wa 498/15), które Sąd podziela, ustawa o szkolnictwie wyższym w art. 2 wyraźnie zatem różnicuje dwie zasadnicze formy kształcenia: pierwszą na studiach wyższych (pkt 5), pierwszego stopnia (pkt 7), drugiego stopnia (pkt 8) lub jednolitych studiach magisterskich (pkt 9) oraz studiach trzeciego stopnia – studiach doktoranckich (pkt 10) i drugą na studiach podyplomowych. Ustawodawca ustala też odrębny status podmiotów korzystających z poszczególnych form kształcenia, gdyż jak wskazano powyżej w art. 2 ust. 1 pkt 18 k, l, m określa, iż: 1) studentem, jest osoba kształcąca się na studiach wyższych, 2) doktorantem, jest uczestnik studiów doktoranckich, 3) słuchaczem – uczestnik studiów podyplomowych.

Ustawodawca nie przypisuje regulacji dotyczących studiów wyższych do stosowania właściwych unormowań prawnych do spraw dotyczących słuchaczy studiów podyplomowych, jak też nie określa w przepisach rangi ustawowej zasad prowadzania przez szkoły wyższe studiów podyplomowych oraz praw i obowiązków słuchaczy studiów podyplomowych czy wszelkiego rodzaju szkoleń lub kursów.

Oznacza to, że sfera organizacji studiów (studia pierwszego lub drugiego stopnia, a także jednolite studia magisterskie), które pozwalają na zdobycie tytułu zawodowego lub naukowego, praw i obowiązków studentów, studiów doktoranckich, samorządu i organizacji studenckich, oraz doktoranckich, odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów i doktorantów i w konsekwencji przypisanie jej kontroli sądowoadministracyjnej, nie dotyczy słuchaczy studiów podyplomowych. Ustawodawca nie określa w przepisach rangi ustawowej zasad prowadzenia przez szkoły wyższe studiów podyplomowych, które ukierunkowane są na podwyższanie kwalifikacji i dokształcanie oraz praw i obowiązków słuchaczy studiów podyplomowych.

Proces przebiegu studiów, warunki ich ukończenia i uzyskania stopnia zawodowego, naukowego podlega konkretnemu reżimowi prawnemu i kontroli państwa, zaś kwestie studiów podyplomowych i ich słuchaczy zostały pozostawione w gestii szkoły wyższej w ramach przyznanej jej autonomii.

Pełnomocnik na rozprawie podkreślił, że na etapie wnioskowania o przyjęcie na studia, skarżący nie miał jeszcze statusu słuchacza studiów podyplomowych, stąd jego zdaniem nie powinny mieć zastosowania przepisy odnoszące się do słuchaczy i studiów podyplomowych.

Z tym stanowiskiem nie można się zgodzić. Należy zwrócić uwagę, że w momencie ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe, także osoba aplikująca nie ma statusu studenta. Decyzja w sprawie przyjęcia, objęta jest regulacją szczególną określoną w art. 207 ust. 1 ustawy w związku z art. 169 ust. 10 ustawy. Komisja rekrutacyjna podejmuje bowiem decyzje "w sprawach przyjęcia na studia" co oznacza, że jest to regulacja pełna w odniesieniu do całego procesu rekrutacji. Podobnie należy rozumieć proces przyjęcia na studia podyplomowe tj. że nie tyko wyłączono spod kontroli sądowoadministracyjnej sprawy słuchaczy studiów podyplomowych lecz również osób aplikujących o przyjęcie na takie studia.

W tych okolicznościach, reguły kontrolne dotyczące weryfikacji osób aplikujących na studia, dotyczących przebiegu takich studiów, warunków ukończenia, nie dotyczą słuchaczy studiów podyplomowych, gdyż nie są oni studentami w rozumieniu przepisów powołanej ustawy, co implikuje konieczność uznania, że decyzja w przedmiocie przyjęcia na studia podyplomowe nie jest decyzją administracyjną podlegającą kontroli sądowoadminstracyjnej.

Reasumując, przepis szczególny art. 207 enumeratywnie wymienia rodzaj rozstrzygnięć do których zastosowanie mają przez odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Nie można uznać, by tylko przez fakt nadania wydanemu rozstrzygnięciu formy decyzji stała się ona przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Wobec istnienia przepisu szczególnego należy przyjąć, że kognicji sądu administracyjnego podlegają tylko te sprawy, w których przepisy szczególne przewidują sądową kontrolę działalności administracji publicznej.

Prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego musi wynikać wprost z przepisu ustawy. Nie można tego prawa domniemywać, czy stosować analogii do rozwiązań prawnych stosowanych względem innych podmiotów.

Funkcjonowanie przepisu szczególnego, ograniczające zakres kontroli sądowoadministracyjnej znajduje swoje zakotwiczenie w z art. 70 ust. 5 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem, zapewnia się szkołom wyższym autonomię na zasadach określonych w ustawie. Autonomia będąca prawem do samostanowienia nie może prowadzić jednak do dowolności działania i sprzeniewierzania się podstawowym wartościom demokratycznego państwa prawa.

W wyroku TK w wyroku z 8 listopada 2000 r. w sprawie SK 18/99 OTK ZU 2000, nr 7, poz. 258 wyjaśniono, że przez autonomię szkół wyższych rozumieć należy konstytucyjnie chronioną sferę wolności prowadzenia badań naukowych i kształcenia, w ramach obowiązującego porządku prawnego.

W ocenie Sądu, sprzeniewierzeniem obowiązującego porządku prawnego jest nieprzestrzeganie standardów proceduralnych, naruszenie prawa, nadużycie prawa, obejście prawa, naruszenie standardów demokratycznego państwa prawa, naruszenie innych norm konstytucyjnych i praw podstawowych, naruszenie zasady równości, niedyskryminacji z uwagi na płeć, wyznanie, kolor skóry, światopogląd, naruszenie dostępu do edukacji na równych zasadach w przypadku korzystania ze środków publicznych i innych ogólnie przyjętych standardów zachowań.

Należy jednak podkreślić, że prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego musi wynikać wprost z pozytywnego przepisu ustawy. Oznacza to, że nawet ewentualne stwierdzenie naruszenia zasady autonomii uczelni nie kreuje prawa sądu do merytorycznej kontroli decyzji, gdy ustawodawca je wyłączył.

Ewentualnie w ramach postulatu de lege ferenda można uznać, że celowe byłoby ukształtowanie uprawnień sądu do kontroli wszelkich aktów wydawanych przez organy uczelni, które wpływają na kształtowanie praw i obowiązków nie tylko studentów ale również słuchaczy studiów podyplomowych.

Jednakże z podanych wcześniej względów, nie można uznać, że zaskarżone rozstrzygnięcie podlega kontroli sądu administracyjnego. Z też powodu skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

W związku formalnym charakterem rozstrzygnięcia, które uniemożliwia merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił zgłoszone przez skarżącego wnioski dowodowe.