Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 73/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 5 ust 3
journal: Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rajewska, Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.), Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 620/11 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 21 kwietnia 2011 r. nr SKO.WT.490-2443/2011 w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 620/11 oddalił skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 21 kwietnia 2011 r. nr SKO.WT.490-2443/2011 w przedmiocie dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia 21 kwietnia 2011 r. nr SKO.WT.490-2443/2011, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania M. P., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 14 marca 2011 r. nr DM/D-2738 SCŚ-DM/IK/824/DM/D22777/11 orzekającą o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że organ pierwszej instancji odmówił M. P. przyznania dodatku mieszkaniowego wskazując, że dodatek mieszkaniowy nie przysługuje, jeżeli powierzchnia użytkowa zajmowanego lokalu przekracza powierzchnię normatywną o więcej niż 30% albo 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Zdaniem organu pierwszej instancji ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że powierzchnia użytkowa zajmowanego lokalu przekracza powierzchnię normatywną o więcej niż 30%.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, po rozpatrzeniu odwołania M. P. wskazało, że powierzchnia pokoi i kuchni w jej lokalu wynosi 42,46 m², natomiast cała powierzchnia lokalu wynosi 53 m². Normatywna powierzchnia użytkowa lokalu w przeliczeniu na 1 osobę wynosi 35 m². Skoro zatem powierzchnia lokalu nr 8 położonego w S. przy ul. (...)wynosi 53 m², to jest to więcej niż dopuszczalna granica wynosząca 45,50 m². W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że dodatek mieszkaniowy M. P. nie przysługuje.

Organ odwoławczy, powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach: z dnia 15 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 565/06 oraz z dnia 5 października 2010 r. sygn. akt I OSK 804/10 wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m², jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, jeżeli niepełnosprawność wymaga zamieszkiwana w oddzielnym pokoju. Przepis ten zezwala na powiększenie powierzchni mieszkalnej nie z tytułu samej niepełnosprawności osoby zamieszkującej w lokalu, ale tylko wówczas, gdy osoba niepełnosprawna porusza się na wózku lub gdy niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Jeżeli więc w lokalu mieszkalnym zamieszkuje rodzina, a wśród niej osoba niepełnosprawna, normatywna powierzchnia mieszkalna ulegnie zwiększeniu, jeśli jest spełniony któryś z wymienionych wypadków (poruszanie się na wózku lub konieczność zamieszkiwania w oddzielnym pokoju). Gdy niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, a osoba niepełnosprawna nie zamieszkuje z rodziną, lecz mieszka sama, nie można mówić o sytuacji przewidzianej w art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, gdyż osoba niepełnosprawna ma zapewnione zamieszkiwanie w osobnym pokoju.

Na powyższą decyzję M. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Domagając się uchylenia obydwu wydanych w sprawie decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 68 pkt 3 Konstytucji RP, niezgodną z prawem, swobodną interpretację przepisów oraz rozbieżne uzasadnienia decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), że kryteria nabycia prawa do uzyskania dodatku mieszkaniowego określone zostały w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) jednoznacznie. Wnioskodawca składając wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, aby otrzymać świadczenie, musi łącznie spełniać warunki dotyczące posiadania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego (z wyjątkami przewidzianymi w ustawie), średniego miesięcznego dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego oraz powierzchni użytkowej lokalu. Niespełnienie któregokolwiek z nich powoduje odmowę przyznania dodatku.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca składając wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego wskazała, że powierzchnia użytkowa zajmowanego przez nią lokalu wynosi 53 m², w tym łączna powierzchnia pokoi i kuchni 42,46 m² oraz że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dane te zostały potwierdzone przez zarządcę budynku. Skarżąca przedstawiła także deklarację o wysokości dochodów za okres listopad i grudzień 2010 r. oraz styczeń 2011 r., z której wynika, że jedynym źródłem jej utrzymania jest stała renta z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 706,29 złotych miesięcznie.

Organy orzekające w sprawie ustaliły, że skarżąca nie spełnia warunku dotyczącego nieprzekroczenia wyznaczonej przez ustawodawcę normatywnej powierzchni użytkowej lokalu. Powierzchnię tę, w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego, określa art. 5 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym dla 1 osoby nie może ona przekraczać 35 m². Stosownie natomiast do treści ust. 5 tego artykułu dodatek mieszkaniowy przysługuje wówczas, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż o 30% albo 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. W rozpatrywanej sprawie powierzchnia użytkowa lokalu skarżącej przekracza powierzchnię normatywną o więcej niż 30%. M.. P. zamieszkuje w lokalu o powierzchni użytkowej 53 m², a powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 42,46 m², co stanowi 80,11%. Natomiast na skarżącą jako osobę samotną, w myśl art. 5 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie może przekraczać 35 m². Dopuszczalna granica powierzchni dla gospodarstwa strony, przy której przysługuje dodatek wynosi 45,5 m² (35 m² + 30% tej powierzchni). Powierzchnia użytkowa mieszkania skarżącej przekroczyła powierzchnię normatywną o 7,5 m², dlatego słusznie zdecydowały organy, że dodatek mieszkaniowy skarżącej nie przysługuje.

Sąd zaznaczył, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 25 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 1353/09, uwzględnił skargę M. P. w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, wyrażając pogląd, że w sprawach dotyczących zwiększenia powierzchni lokalu o 15 m² z tytułu prawa do zamieszkiwania przez osobę niepełnosprawną (nie poruszającą się na wózku) w oddzielnym pokoju intencją ustawodawcy nie było zróżnicowanie dla potrzeb ustawy o dodatkach mieszkaniowych sytuacji prawnej niepełnosprawnych poruszających się na wózku inwalidzkim i osób, których niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w osobnym pokoju. Przeciwnie, celem przyjętych unormowań było wyodrębnienie, obok niepełnosprawnych poruszających się na wózku inwalidzkim, tej grupy niepełnosprawnych, których niepełnosprawność w zakresie skutków ekonomicznych jest równie dolegliwa. Z tej też przyczyny ustawodawca wprowadził ustawą zmieniającą z dnia 8 października 2004 r. zdanie drugie do art. 5 ust. 3, powierzając orzekanie w przedmiocie takiego charakteru niepełnosprawności Powiatowym Zespołom ds. orzekania o stopniu niepełnosprawności. Ustawodawca zrównał niepełnosprawnych, których niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju z niepełnosprawnymi poruszającymi się na wózku inwalidzkim w prawie do zwiększenia na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych normatywu powierzchni określonego w art. 5 ust. 1, niezależnie od tego w ilu pokojach taka samotna osoba niepełnosprawna faktycznie zamieszkuje.

Powyższy pogląd Sądu pierwszej instancji nie znalazł aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego, który to Sąd wyrokiem z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 929/10 uchylił powyższy wyrok i oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sąd pierwszej instancji błędnie ocenił wprowadzoną nowelą 8 października 2004 r. zmianę polegającą na zastąpieniu w art. 5 ust. 3 spójnika "jeżeli", zaimkiem "który". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest to tylko zmiana redakcyjna, która nie zmienia sensu omawianego przepisu, a w szczególności nie daje podstaw do uznania, iż zwiększenie powierzchni normatywnej o 15 m² następuje niezależnie od tego w ilu pokojach taka osoba niepełnosprawna zamieszkuje. Dokonując wykładni art. 5 ust. 3 ustawy NSA wskazał, że orzeczenie powiatowego zespołu stwierdzającego niepełnosprawność połączoną z wymogiem zamieszkiwania w oddzielnym pokoju należy odnieść do konkretnej sytuacji mieszkaniowej osoby niepełnosprawnej. Określenie "wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju" będzie miało tylko wówczas zastosowanie, gdy osoba niepełnosprawna zamieszkuje z innymi osobami lub przynajmniej chociaż z jedną osobą. Wykładnia gramatyczna tego pojęcia oznacza to, że jest to pokój, którego osoba niepełnosprawna nie musi dzielić z innymi osobami. Osoba prowadząca gospodarstwo domowe jednoosobowe, a więc zamieszkująca samotnie nie dzieli lokalu z innymi osobami. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia gramatyczna tego przepisu pozostaje w tym przypadku w zgodzie z wykładnią celowościową. Celem przepisu jest nie tylko poprawa sytuacji osoby niepełnosprawnej, lecz także wzgląd na prawa osób zamieszkujących z niepełnosprawnym, które korzystają ze zmniejszonej powierzchni. Stosowanie w takiej sytuacji wielkości normatywnej przewidzianej w art. 5 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, pozbawiłoby prawa do dodatku lub też do przyznania go w odpowiednio zwiększonej kwocie osoby uprawnione zamieszkujące z niepełnosprawnym, wymagającym oddzielnego pokoju. Taka wykładnia pozostaje również w zgodzie z art. 69 Konstytucji RP. Podzielając ten pogląd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę M.P.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 lipca 2011 r. wniosła M. P., reprezentowana przez adwokata z urzędu. Zaskarżając wyrok w całości, skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2001 r. Nr 71, poz. 734) i błędne uznanie, że przepis ten nie znajduje zastosowania do sytuacji osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, i posiada o tym stosowne zaświadczenie, w sytuacji gdy osoba taka zamieszkuje sama i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W ocenie autora skargi kasacyjnej przepis zakodowany we wskazanym wyżej artykule należy odczytywać literalnie, a więc bez dodatkowego różnicowania sytuacji osób zamieszkujących samodzielnie i osób zamieszkujących z innymi osobami. W sposób ewidentny przemawia za tym wykładnia gramatyczna przepisu.

Wskazując na ten zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez wydanie orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 p.p.s.a., uchylenie w całości zarówno zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 21 kwietnia 2011 r., jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania i przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że przepis art. 5 ust 3 ustawy z dnia z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych jest jasny i zrozumiały w swoim brzmieniu językowym.

Ponadto zakwestionowano stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 929/10, przytoczonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Pogląd, że określenie "wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju" będzie miało tylko wówczas zastosowanie, gdy osoba niepełnosprawna zamieszkuje z innymi osobami lub przynajmniej chociaż z jedną osobą jest w ocenie skarżącej niezgodny z zasadami wykładni. Ponadto przyjęcie takiej interpretacji prowadziłoby do naruszenia podstawowych zasad Konstytucji, w szczególności wyrażonej w art. 32 pkt 1 zasady równości wobec prawa. Zgodnie z zasadami wykładni prawa, najpierw powinno się stosować wykładnię językową (gramatyczną), w następnej kolejności systemową, a na końcu funkcjonalną (celowościową). Jednocześnie w sytuacji gdy wykładnia gramatyczna daje jasne nie budzące wątpliwości rezultaty, nie ma potrzeby przechodzenia do dalszej wykładni jasnego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny w jednym ze swych orzeczeń wskazał, że "wykładnia językowa (gramatyczna) norm prawa podatkowego dotyczących zwolnień od opodatkowania, zapewnia przede wszystkim realizację obowiązku respektowania norm konstytucyjnych, zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Takich możliwości nie zapewnia użycie reguł wykładni celowościowej w omawianym zakresie, gdyż przy ich zastosowaniu trudno jest całkowicie wyeliminować elementy ocen, a także czynników psychologicznych." (wyrok NSA z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1142/09). Taki sam wniosek należy odnieść do przedmiotowej sytuacji i kwestii dodatku mieszkaniowego. Zwolnienia podatkowe są, podobnie jak udzielanie dodatków mieszkaniowych, rodzajem pomocy państwowej. Wobec czego także i w tym przypadku prym należy dać wykładni gramatycznej przepisów, zwłaszcza gdy jest ona jasna i zgodna z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa. Stanowiący sedno problemu przepis, jest sformułowany jasno w sensie językowym i gramatycznym, jego odczytanie nie powinno wywoływać wątpliwości powodujących konieczność dokonania jego dodatkowej wykładni. Ustawodawca sformułował zasady przyznawania dodatkowych 15 m² do wartości normatywnej mieszkań w sposób bardzo jasny, wskazując, że możliwość ta przysługuje dwóm grupom podmiotów: niepełnosprawnym poruszającym się na wózku inwalidzkim i niepełnosprawnym, których niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w osobnym pokoju (jeśli posiadają wymagane w tym zakresie zaświadczenie). Nie można się zgodzić ze stanowiskiem Sądu, że ustawodawcy chodziło o dokonanie podziału na trzy grupy osób, a mianowicie poprzez zróżnicowanie sytuacji osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w osobnym pokoju, na tych którzy zamieszkują z innymi osobami i tych którzy zamieszkują sami. Taka interpretacja przepisów jest nieuzasadniona. Zamiarem ustawodawcy było przyznanie pomocy finansowej na rzecz osób niepełnosprawnych, ale tylko tych, których niepełnosprawność charakteryzuje się określonymi cechami, tj. albo poruszającym się na wózku inwalidzkim albo o specyficznym rodzaju niepełnosprawności – mianowicie wymagającym zamieszkiwania w osobnym pokoju. Tak opisany krąg adresatów, osób posiadających tak samo niskie dochody i zamieszkujących w tak samo małych mieszkaniach, został uprawniony do otrzymania określonego świadczenia finansowego. Ma to istotne znaczenie w kontekście tego, że Sąd przy dokonanej wykładni powołuje się na wykładnię celowościową. Ponieważ chodzi o świadczenie w postaci prawa do uzyskania świadczenia finansowego nie można uznać, że okoliczność zamieszkiwania z innymi osobami była brana przez ustawodawcę w tym miejscu pod uwagę, zwłaszcza że we wcześniejszych artykułach ustawy o dodatku mieszkaniowym ustawodawca już się do tej okoliczności odniósł poprzez określenie zasad wyliczania powierzchni normatywnej przypadającej na osobę, tj. w art. 5 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Gdyby prawodawca, ponownie chciał się do tej kwestii odnieść w art. 5 ust. 3, wskazałby to wprost. Przy założeniu racjonalnego ustawodawcy nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że celem ustawodawcy było nierówne i nieuzasadnione różnicowanie podmiotów o takim samym stopniu niepełnosprawności. Tym bardziej że takie zachowanie byłoby wręcz niezgodne z Konstytucją.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zaś z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania sądowego. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Skarga kasacyjna nie zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenia przepisów postępowania i nie kwestionuje przyjętego przez ten Sąd za podstawę orzeczenia stanu faktycznego sprawy. W takiej sytuacji, zgodnie z zasadą związania granicami skargi kasacyjnej, wyrażoną w art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest oprzeć się na dokonanych w sprawie ustaleniach faktycznych, w tym co do powierzchni lokalu zajmowanego samotnie przez M. P. i posiadania przez skarżącą orzeczenia powiatowego urzędu do spraw orzekania o niepełnosprawności, stwierdzającego, że jej niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju.

W skardze kasacyjnej podniesiony został jedynie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego – art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie znajduje zastosowania do osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju i posiada na tę okoliczność stosowne zaświadczenie, w sytuacji gdy osoba ta zamieszkuje sama i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe.

Przepis art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowi, że normatywną powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego powiększa się o 15 m², jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 lipca 2011 r., II SA/Sz 620/11 w pełni podziela wyrażone w tym wyroku stanowisko dotyczące wykładni art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), odwołujące się w tej kwestii do poglądu i argumentacji wyrażonych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2010 r., I OSK 929/10, który wydany został również w sprawie M. P.

W wyroku tym stwierdzono m.in., że analizując przepis art. 5 ust. 3 powołanej ustawy zauważyć należy, że norma materialna zawarta jest w zdaniu pierwszym tego przepisu. Pierwsza hipoteza tej normy przewiduje zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym osoby niepełnosprawnej poruszającej się na wózku, zaś druga zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Dyspozycja, odnosząca się do obu przesłanek, polega na powiększeniu normatywnej powierzchni o 15 m².

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na przepis zdanie drugie art. 5 ust. 3 ustawy, według którego o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, dodany ustawą z dnia 8 października 2004 r. o zmianie ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Sąd podkreślił, że jest to przepis o charakterze procesowym i kompetencyjnym, rozstrzygający, że okoliczność faktyczną organ prowadzący postępowanie o przyznanie dodatku mieszkaniowego może ustalić jedynie na podstawie wymienionego orzeczenia.

Ustalenie tej okoliczności nie skutkuje zaistnieniem materialnej przesłanki w postaci zamieszkiwania w lokalu osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Kluczowe znaczenie w tym zakresie ma sformułowanie "oddzielny pokój". Ma ono sens tylko wówczas, gdy zachodzi konieczność dzielenia lokalu mieszkalnego z innymi osobami. Pokój oddzielny to pomieszczenie, którego osoba nie musi dzielić z innymi osobami. W razie braku innych osób zamieszkujących lokal mieszkalny nie można dokonać rozróżnienia na pokoje oddzielne i nieoddzielne. Podzielając w pełni powyższe stanowisko zgodzić również należy się z oczywistym stwierdzeniem, że poza zakresem kompetencji zespołu pozostaje to, jaki lokal mieszkalny osoba zajmuje i czy jest to zamieszkiwanie samodzielne czy wraz z innymi osobami. Nie można twierdzić, że dysponowanie przez osobę niepełnosprawną orzeczeniem o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju skutkuje automatycznie powiększeniem normatywnej powierzchni. Przepis materialny stosuje organ administracyjny rozpatrujący wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, który to organ, dysponując złożonym przez stronę orzeczeniem powiatowego zespołu stwierdzającego niepełnosprawność połączoną z wymogiem zamieszkiwania w oddzielnym pokoju winien ocenić ten dowód w odniesieniu do konkretnej sytuacji mieszkaniowej osoby niepełnosprawnej. Określenie "wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju" będzie miało tylko wówczas zastosowanie, gdy osoba niepełnosprawna zamieszkuje z innymi osobami lub przynajmniej chociaż z jedną osobą. Wykładnia gramatyczna tego pojęcia oznacza to, iż jest to pokój, którego osoba niepełnosprawna nie musi dzielić z innymi osobami. Osoba prowadząca gospodarstwo domowe jednoosobowe, a więc zamieszkująca samotnie nie dzieli lokalu z innymi osobami, bowiem ma do swojej wyłącznej dyspozycji wszystkie pomieszczenia w tym lokalu. Nie istnieje w takim przypadku potrzeba wyodrębniania pomieszczenia dla osoby niepełnosprawnej, które zapewniałoby tej osobie właściwe warunki bytowe.

Powyższa wykładnia, przyjęta przez organy administracji publicznej w prowadzonym w sprawie postępowaniu i zaakceptowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie jest prawidłowa i oparta na utrwalonej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w licznych orzeczeniach stwierdzał, że wykładnią gramatyczna omawianego przepisu pozostaje w tym przypadku w zgodzie z wykładnia celowościową. Celem przepisu jest nie tylko poprawa sytuacji osoby niepełnosprawnej, lecz także wzgląd na prawa osób zamieszkujących z niepełnosprawnym, które korzystają ze zmniejszonej powierzchni. Stosowanie w takiej sytuacji wielkości normatywnej przewidzianej w art. 5 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, pozbawiłoby prawa do dodatku lub też do przyznania go w odpowiednio zwiększonej kwocie osoby uprawnione zamieszkujące z niepełnosprawnym, wymagającym oddzielnego pokoju. Taka wykładnia pozostaje również w zgodzie z art. 69 Konstytucji RP.

Podzielając przedstawione wyżej rozumienie wykładanej normy prawnej trzeba odwołać się do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 15 lutego 2006 r., I OSK 565/06; 14 lipca 2010 r., I OSK 321/10; 2 września 2010 r., I OSK 10/10; 5 października 2010 r., I OSK 804/10; 23 listopada 2010 r., I OSK 1037/10 i 10 maja 2012 r., I OSK 2014/11 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), w których m.in. podzielono takie stanowisko.

Proponowanej w skardze kasacyjnej odmiennej wykładni art. 5 ust. 3 ustawy, zgodnie z którą przepis ten powinien mieć zastosowanie do każdej osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju i która posiada stosowne orzeczenie, bez względu na to, czy osoba zamieszkuje w lokalu mieszkalnym sama czy też wspólnie z innymi osobami nie sposób podzielić.

Jak wcześniej podniesiono dysponowanie przez osobę niepełnosprawną oddzielnym pokojem służyć ma nie tylko poprawie sytuacji tej osoby, lecz także ma na względzie prawa osób z nią wspólnie zamieszkujących, które korzystają ze zmniejszonej powierzchni lokalu. W przypadku samotnego zamieszkiwania osoba niepełnosprawna dysponuje na swoje potrzeby całym lokalem mieszkalnym. Nie można zgodzić się z poglądem, że odmowa zastosowania w takim przypadku art. 5 ust. 3 ustawy narusza zasadę równości, o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej. Kwestia ta była już wcześniej rozważana i jak słusznie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lipca 2010 r., I OSK 10/10: "Osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju i mieszka w lokalu sama jest w takiej samej sytuacji – z uwagi na kryterium korzystania z oddzielnego pokoju – jak osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwana w oddzielnym pokoju, która dzieli mieszkanie z innymi osobami i korzysta z oddzielnego pokoju". Odwrotnie więc niż stwierdzono w skardze kasacyjnej, to właśnie zastosowanie również w stosunku do osoby zamieszkującej samotnie art. 5 ust. 3 naruszałoby konstytucyjną zasadę równości.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209-210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.