Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 211/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
article: art. 3 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 173 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant asystent sędziego Marcin Jarecki, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 lipca 2017 r. sprawy ze skargi D. D. i G. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...] grudnia 2016r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania G. D. przedstawicielki ustawowej synów W. D. i D. D. od decyzji Burmistrza Miasta O. z dnia [...]. listopada 2016r., Nr [...]odmawiającej przyznania dla w/w prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres zasiłkowy 2016/2017, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy rozstrzygnięcie swe oparł na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych sprawy:

Wnioskiem z dnia 26 października 2016r. G. D. przedstawicielka ustawowa W. D. i D. D. wystąpiła do organu pierwszej instancji o przyznanie prawa dla swoich synów do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2016/2017.

W/w decyzją z dnia 21 listopada 2016 r. powołując się na przepis art.9 ust.2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. 2016, poz. 169 ze zm.) - organ pierwszej instancji odmówił G. D. przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla W. D. i D. D.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że kwota dochodu osiągniętego przez rodzinę G. D. w 2015 r. przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi miesięcznie [...] zł i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Organ obliczając dochód - stosownie do art. 10 ust. 3 ustawy, nie uwzględnił otrzymanych przez rodzinę w 2015r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przyjął natomiast, że stypendium socjalne, które w okresie od października do grudnia 2015 r. pobierała E. D. stanowi dochód uzyskany rodziny. Do ustalenia wysokości dochodu z tego tytułu zastosował art. 9 ust. 4 ustawy, który stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku, dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ przyjął zatem, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie z tego tytułu wynosi 125 zł (1500 zł: 3 miesiące = 500 zł/miesiąc; 500 zł: 4 osoby = 125 zł/osoba). Po zsumowaniu tak obliczonego dochodu miesięcznego z dochodami z innych tytułów otrzymał kwotę miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie 844,47 zł (695,81 zł + 23,66 zł + 125 zł = 844,47), która przekracza kryterium ustawowe wynoszące 725 zł.

Z tego to względu, organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Od decyzji tej G. D. wniosła odwołanie "na okoliczność rzekomego przekroczenia kryterium dochodowego, tj. 725 zł na 1 osobę w rodzinie". Wskazała, że za niewłaściwy uznaje fakt wliczenia do dochodu uzyskanego w 2015 r. stypendium socjalnego przyznanego Jej córce E. D. w okresie od 1 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. w wysokości 500 zł miesięcznie. Wg odwołującej się stypendium to stanowiło pomoc materialną o charakterze socjalnym, określoną w art. 90c ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, która stanowi dochód nieopodatkowany i nie rozlicza się go w Urzędzie Skarbowym. Dochód ten, podobnie jak i zaliczka alimentacyjna - według odwołującej się - stanowią dochód nieopodatkowany, "niewłaściwym więc znajduję zróżnicowanie tych aktywów finansowych i nadanie im różnego statusu w rozliczeniu nowego okresu zasiłkowego". Podkreśliła, że jako matka musi dbać o utrzymanie trojga dzieci, podczas gdy ich ojciec jest zwolniony z odpowiedzialności za los dzieci, tylko dlatego że posiada status "bezrobotnego".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję organu I instancji nie podzieliło zarzutów odwołania, podkreślając w szczególności, że zgodnie z przepisem art.9 ust.1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. 2016, poz. 169 ze zm.) - świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł.

Kolegium wskazało, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie określa własnej definicji dochodu oraz dochodu rodziny, lecz zgodnie z art. 2 pkt 4 i pkt 5, odsyła w tym zakresie do stosowania przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.), dalej: ustawa o świadczeniach.

Stosownie zaś do art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach, jeśli mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wśród wskazanych w art. 3 pkt 1 lit. c) innych dochodów wymienia się m.in. pomoc materialną o charakterze socjalnym określoną w art. 90c ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz pomoc materialną określoną w art. 173 ust. 1 pkt 1,2 i 8, art. 173a, art. 199 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 i art. 199a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym.

Zdaniem Kolegium, wprawdzie organ pierwszej instancji w swych ustaleniach poczynił błąd, tym niemniej jego naprawienie nie pozwala jednak na zmianę rozstrzygnięcia zakwestionowanej odwołaniem decyzji. Błąd polega na skorygowaniu dochodu osiągniętego przez rodzinę w 2015 roku - poprzez przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie nastąpiło uzyskanie dochodu i zastosowanie przepisu art. 9 ust. 4 ustawy.

Kolegium podkreśliło, że wśród enumeratywnie wskazanych w art. 2 pkt 18 ustawy przypadków nie wymienia się uzyskania pomocy materialnej dla uczniów i studentów.

W rozpatrywanej sprawie dochód rodziny G.D. z roku kalendarzowego 2015, w tym dochód z tytułu stypendium w łącznej kwocie 1500 zł należało podzielić przez 12 miesięcy oraz 4 osoby wchodzące w skład rodziny (1500 : 12 = 125; 125 : 4 = 31,25).

Obliczony w ten sposób miesięczny dochód na osobę w rodzinie w 2015 r. wyniósł zatem: 695,81 zł + 23,66 + 31,25 zł = 750,72 zł, co oznacza – że dochód ten - zdaniem Kolegium, nadal przekracza ustawowe kryterium dochodowe.

W tej sytuacji odmówić należy G. D. prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie zasiłkowym 2016/2017 dla W. D. i D.D..

Wobec powyższego, Kolegium orzekło jak w osnowie.

Na powyższą decyzję skargę do tut. Sądu wniósł D.D., (zarejestrowaną pod sygn.akt IV [...]) oraz G. D. - przedstawiciel ustawowy W. D. (skarga zarejestrowana została pod sygn.akt IV [...]).

Na rozprawie w dniu 6 lipca 2017r. Sąd działając w oparciu o przepis art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zarządził połączenie sprawy ze skargi D. D., oznaczonej sygn.akt IV [...] ze sprawą ze skargi G. D. – przedstawiciela ustawowego W.D., oznaczonej sygn.akt IV [...] do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod sygn.akt IV [...].

W obu w/w skargach zawarto żądanie uchylenia wydanych w sprawie decyzji, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie :

1) przepisów prawa materialnego tj.

a) art. 9 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1 oraz art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżący nie spełniają przesłanek do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, albowiem przekroczony został próg finansowy tj. dochód na osobę przekroczył w rodzinie skarżącego 725,00 zł, a w konsekwencji organ odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, pomimo prawomocnego zasądzenia przez Sąd powszechny alimentów od ojca na dzieci, a brakiem ich faktycznego pozyskiwania z uwagi na uporczywą nie alimentację po stronie zobowiązanego Z. D.,

b) art. 2 pkt 4 i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zastosowana ulga prorodzinna doliczona została do dochodu zwiększając tym samym dochód rodziny D. za rok 2015 uwzględniany przy ustalaniu uprawnienia do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, podczas gdy w roku 2015 takie zasady nie obowiązywały,

c) art. 9 ust. 4 w zw. z art. 3 ust. 18 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że stypendium nie mieści się w pojęciu "uzyskanie dochodu," a jednocześnie zakwalifikowanie stypendium socjalnego jako dochodu, i rozliczenie go przez 12 miesięcy, a następnie dodanie do dochodu rodziny D. powodując przekroczenie kwotę 725,00 zł determinującą możliwość przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego;

2) przepisów prawa procesowego mających wpływ na rozstrzygniecie tj:

a) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji przyjęcie, że skarżącym nie przysługuje prawo do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego,

b) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania wbrew zasadzie nakazującej organom prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej, albowiem organ pomimo kierowanych pytań nie poinformował, że ulga prorodzinna wlicza się do dochodu, a tymczasem brak jej uwzględnienia odpowiednio wpływa na zmniejszenie dochodu rodziny D., co powoduje nie przekroczenie progu 725,00 zł.

W uzasadnieniu skargi, skarżący podkreślili, że wydając zaskarżone decyzje, doszło do pokrzywdzenia wierzycieli, jakim są dzieci zobowiązanego do alimentów Z. D.. Na skutek wprowadzenia programu 500+ zmienione zostały zasady przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zmiana nastąpiła również w zakresie definicji dochodu, albowiem wcześniej ulga prorodzinna nie wchodziła w skład dochodu. Przedstawiciel ustawowy G. D. skorzystała w 2015 r. z ulgi prorodzinnej wyłącznie w interesie swoich dzieci. Działała zgodnie z prawem, a w nieświadomości, że w niedalekiej przyszłości te niewielkie w gruncie rzeczy środki pozbawią dzieci alimentów - należnych od ojca i zasądzonych prawomocnym wyrokiem Sądu, a których wobec niegodnego postępowania ojca nie sposób wyegzekwować. A których również nie płaci dobrowolnie, nie wywiązując się tym samym od lat z obowiązku rodzica.

Zdaniem skarżących, organy winny pomagać obywatelom i służyć im radą, ale nade wszystko nie wprowadzać w błąd, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Gdyby bowiem organ w sposób prawidłowy poinformował przedstawiciela ustawowego małoletniego, to można byłoby podjąć kroki jeszcze na etapie postępowania przed organem I instancji lub co najmniej przed organem II instancji. Tymczasem organ nie poinformował, że do dochodu, które będzie stanowił kryterium przyznania zasiłku, doliczona zostanie ulga prorodzinna. Gdyby skarżący taką wiedzą dysponowali mogliby szybciej zadziałać i dokonać zwrotu ulgi prorodzinnej, a co prowadziłoby do zmniejszenia dochodu rodziny.

Przedstawiciel ustawowy skarżącego dokonał tych czynności w lutym 2017 r., czyli już po doręczeniu decyzji organu II instancji (procedowanie którego trwało blisko trzy miesiące), zwracając pieniądze z odsetkami. Wcześniej na skutek pobytu syna W. D. w szpitalu nie mógł takich działań podjąć (zeznanie podatkowe, korekta PIT, przelew potwierdzający zwrot ulgi parorodzinnej, zaświadczenie ze szpitala).

Tym samym zastosowana korekta dochodu sprawia, że za 2015 r. nie będzie zwrotu podatku, a zwrócone do Urzędu Skarbowego pieniądze w łącznej kwocie 1 630,03 zł wraz z odsetkami pomniejszają dochód za rok 2015 i nie powinny być brane pod uwagę przy obliczaniu dochodu za rok 2015, stanowiącego kryterium przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

W ocenie skarżących są to pieniądze stanowiące kategorię dochodu skorygowanego, gdyż wprawdzie został otrzymany, ale następnie zwrócony, a zatem nie można nim rozporządzać. Nadto należne były odsetki ustawowe, które zostały zapłacone w kwocie 130 zł, a zatem otrzymane pieniądze zwrócone zostały de facto z naddatkiem. Ponieważ skarżący nie mieli możliwości poinformowania o tym fakcie na etapie postępowania przed organem I lub II instancji, czynią to w skardze do Sądu, wnosząc o uchylenie decyzji organu II instancji, aby mógł w sposób prawidłowy skatalogować składniki wliczane do dochodu, pomijając zwróconą ulgę i wyliczyć w ten sposób w sposób prawidłowy dochód stanowiący kryterium przyznania alimentów.

Jednocześnie skarżący podnieśli, że zasiłki rodzinne oraz inne kwoty wolne od podatku nie ograniczają prawa do ulgi podatkowej na wychowywanie dzieci. G. D. skorzystała z takiej możliwości, co czyni każdorazowo, aby powiększać w miarę możliwości standard życia swoich dzieci. Za rok 2015 r. otrzymała zwrot, ale działając w imieniu i na rzecz wszystkich dzieci, złożyła korektę PIT-u, aby umożliwić otrzymanie świadczenia alimentacyjnego.

Podkreślono przy tym, że alimenty zasądzone na dzieci wynoszą: na rzecz W. D. [...] zł, na rzecz D. D. [...] zł, a na rzecz E. D. [...] EURO.

Nadto skarżący zauważyli, że stypendium również nie było traktowane w 2015 r. jako składowa część dochodu wpływającego na jego wysokość i uniemożliwiająca otrzymanie śwaidczeń. Tym bardziej, że stypendium wypłacone przez Uczelnię zostało przyznane celowo na czesne za 3 miesiące i jednocześnie od razu wpłacone tytułem czesnego za studia E. D.. Środki te w żaden sposób nie przyczyniły się do zwiększenia komfortu życia czy standardu w rodzinie D..

Zarzucono przy tym, że organ II instancji nie jest konsekwentny w kwalifikacji stypendium. Z jednej strony kwalifikuje go jako dochód, a z drugiej strony odmawia przyznania mu takiego charakteru w odniesieniu do "uzyskania dochodu".

W końcowej części skargi, skarżący przywołali pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż : "Pomoc rodzinie niepełnej realizowana w ramach zasady określonej w art. 71 Konstytucji RP nie będzie osiągnięta, gdy przy wykładni przepisu nie zostanie w sposób właściwy rozpoznany cel regulacji prawnej (sygn. akt: II FSK 675/13). Tymczasem przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów mają na celu zapewnienie środków niezbędnych do życia dzieciom, których rodzic uchyla się od tego obowiązku ustalonego przez Sąd."

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie. Podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji, organ stwierdził, że dokonanie zwrotu kwoty ulgi dopiero w lutym 2017r., czyli po wydaniu zaskarżonej decyzji, w ocenie Kolegium nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie w tej sprawie, gdyż po pierwsze: ów zwrot nastąpił po roku bazowym, branym pod uwagę przy ocenie prawa do świadczeń, a po drugie: nie mieści się w katalogu okoliczności powodujących utratę dochodu (art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Trzeba mieć też na uwadze, że w roku bazowym (2015 r.) rodzina dysponowała kwotą z tytułu zwrotu ulgi prorodzinnej.

Nadto Kolegium stwierdziło, że postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone z poszanowaniem reguł wyrażonych w art. 7 i 77 oraz art. 8 k.p.a..

W piśmie z dnia 15 maja 2017 r. skarżący podtrzymali dotychczasowe zarzuty, dodatkowo podkreślając, że żadne stypendia nie zostały wymienione w art. 3 pkt. 23 jako tytuły utraty dochodu. Ma to jednak i drugą stronę: w pkt. 24 stypendia socjalne nie zostały wymienione również wśród tytułów zwiększenia dochodu, a to prowadzi do wniosku, że bieżąco otrzymywane stypendia nie powinny być traktowane jako zwiększenie dochodu uzyskiwanego między okresem dokumentowanym, a zasiłkowym. To jednak jest – zdaniem skarżących pytanie do Sądu, czy w świetle art. 3 pkt. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych otrzymane i bieżące otrzymywanie stypendiów może stanowić podstawę do nowego ustalenia sytuacji materialnej i odebrania świadczeń pomocy społecznej i funduszu alimentacyjnego.

Nie są te środki finansowe tj. stypendium socjalne zakwalifikowane jako dochód, który można "uzyskać" i jednocześnie tym samym odmawia się tym środkom" przyznania charakteru w odniesieniu do "uzyskania dochodu".

Zdaniem skarżących w powyższym postępowaniu nie zostały poszanowane przepisy art.77 i 7 oraz 8 k.p.a., gdyż rażąco dezinformacyjna postawa urzędników odwróciły stabilną, nie patologiczną sytuację rodziny wielodzietnej. Ojciec dzieci zwolniony od odpowiedzialności karnej - jako "bezrobotny" nie poczuwa się do odpowiedzialności za wikt i opierunek własnych trojga dzieci.

Skarżący ponownie zarzucili, że właściwie poinformowani, ulgę prorodzinną mogli zwrócić przed złożeniem wniosków o zasiłki alimentacyjne i wówczas nikt nie wnikałby co złożyło się na dane z systemu EMATIA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając zatem w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. z 2016r., poz.1066) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 - zwanej dalej p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności podjętych w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. - nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego, materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Przeprowadzona w powyższym zakresie kontrola nie wykazała, by zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a., co powoduje, że skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. 2016, poz. 169 ze zm.).

Niewątpliwie celem tej ustawy – jak wynika z jej preambuły jest realizacja konstytucyjnej zasady pomocniczości, która nakłada na państwo obowiązek wspierania tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji.

Tym niemniej istotne jest przy tym, że ustawodawca w art.9 ust.2 w/w ustawy ograniczył krąg osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń, stanowiąc, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł.

Podkreślić należy, że pojęcie dochodu oraz dochodu rodziny zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 4 i 5 w/w ustawy, poprzez odesłanie do definicji dochodu i dochodu rodziny, unormowanych w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.), zwaną dalej u.ś.r.

I tak ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 3 pkt 1 stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, a to m.in.

- pomoc materialną o charakterze socjalnym określoną w art. 90c ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz pomoc materialną określoną w art. 173 ust. 1 pkt 1, 2 i 8, art. 173a, art. 199 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 i art. 199a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tiret 28),

- kwoty otrzymane na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tiret 29).

Dochodem rodziny według art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest natomiast suma dochodów członków rodziny.

Istotny jest przy tym przepis art.2 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, gdzie zawarta jest z kolei definicja dochodu członka rodziny (analogiczna jak w art. 3 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych), zgodnie, z którym jest to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a.

Tak jak to już wyżej Sąd podkreślił, prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przy spełnieniu innych przesłanek ustawowych, przysługuje, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (art. 9 ust. 2 w/w ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów).

Z powołanych wyżej przepisów jednoznacznie zatem wynika, że podstawową kwestią warunkującą przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego stanowi dochód rodziny w przeliczeniu na osobę.

W niniejszej sprawie kluczową zatem kwestią jest dokonanie oceny, czy orzekające w sprawie organy zasadnie wliczyły do dochodu 2015r. otrzymane przez córkę skarżącej stypendium w okresie od 1 października 2015r. do 31 grudnia 2015r. w łącznej kwocie 1500 zł - przyjmując że jest to dochód, o którym stanowi cyt. wyżej przepis art.3 pkt1 lit.c tiret 28 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak i czy zasadnie uczyniły organy wliczając do dochodu otrzymaną przez rodzinę skarżących w roku 2015 kwotę 1.135,55 zł z tytułu zwrotu niewykorzystanej tzw. ulgi prorodzinnej, przyjmując z kolei, że jest to dochód, o którym stanowi cyt. wyżej przepis art.3 pkt1 lit.c tiret 29 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdy uwzględnienie w/w kwot w dochodzie rodziny skarżących miało niewątpliwy wpływ na ustalenie miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie i w następstwie, którego, uniemożliwiał przyznanie prawa do przedmiotowego świadczenia.

Niesporne jest w niniejszej sprawie, że wniosek skarżących z dnia 26 października 2016r. - dotyczył ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2016/2017, trwającym od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r.

W tej sytuacji dla ustalenia, czy rodzina skarżących spełniała warunki do otrzymania przedmiotowego świadczenia, decydujące znaczenia miała wysokość osiągniętego przez w/w w 2015r. dochodu, a której granicę stanowiła i stanowi kwota 725 zł na osobę w rodzinie, aby móc świadczenie to otrzymać..

Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję, utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania na rzecz W. D. i D. D. prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres zasiłkowy 2016/2017, ustalił (jak organ I instancji), że dochód osiągnięty w 2015r. w rodzinie skarżących w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczył graniczną kwotę 725,00 zł (art.9 ust.2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), albowiem była to kwota 750,72 zł .

W rezultacie wykluczało to możliwość przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Sposób ustalenia dochodu zakwestionowała strona skarżąca, nie zgadzając się tak z zaliczeniem do dochodu rodziny kwoty 1.500,00 zł z tytułu otrzymanego w 2015r. stypendium przez córkę G. D. E. D., a także z zaliczeniem do dochodu za rok 2015 otrzymanej przez rodzinę w tymże roku kwoty 1.135,55 zł z tytułu zwrotu niewykorzystanej ulgi prorodzinnej.

Wbrew zarzutom skarżących, Sąd nie stwierdził, aby w sprawie naruszone zostały przepisy procedury administracyjnej, a to m. innymi przepis art.7, 77 § k.p.a., jak i nie stwierdził, aby - w szczególności organ odwoławczy naruszył wymienione w skardze przepisy prawa materialnego.

I tak z lektury akt sprawy niewątpliwie wynika, że córka skarżącej E. D. w okresie od października 2015r. do grudnia 2015r. otrzymała (wypłacono) stypendium socjalne w łącznej kwocie 1.500 zł. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w wydanym przez Wyższą Szkołę Filologiczną we W. Zaświadczeniu z dnia 28 października 2016r., Nr [...] oraz Zaświadczeniu z dnia 18 listopada 2016r., Nr [...], gdzie jednoznacznie stwierdzono, że owe stypendium socjalne przyznane zostało w oparciu przepis art.173 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (k.35 i k.58 akt administracyjnych).

Powyższe oznacza, że przedmiotowe stypendium na łączną kwotę 1.500 zł stanowi dochód, o którym mowa w cyt. wyżej przepisie art.3 pkt 1 lit.c tiret 28 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż spełnia przesłanki tamże określone, z tego to przede wszystkim względu, że jest to pomoc materialna określona w art.173 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), zgodnie z którym student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium socjalnego.

W tym stanie rzeczy, podnoszone przez skarżących argumenty, że otrzymane stypendium w całości przeznaczone zostało na opłacenie "czesnego" nie ma sprawie znaczenia.

Podkreślić przy tym należy – ustosunkowując się tym samym do kolejnego zarzutu skarżących, że zastosowany w sprawie cyt. wyżej przepis art.3 pkt 1 lit.c tiret 28 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązuje już od 1 stycznia 2012r.. na skutek nowelizacji w/w ustawy, wprowadzonej art.1 pkt 1 lit.b tiret 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r. (Dz.U. z 2011r., Nr 205, poz.1212).

Również Sąd nie podzielił zarzutu skarżących, że skoro w przepisie art.2 pkt.18 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, objaśniającym wyrażenie ustawowe "uzyskanie dochodu", nie wymienione zostały stypendia socjalne, to przedmiotowe stypendium nie powinno być traktowane jako zwiększenie dochodu, ponieważ – zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy przepis ten nie miał zastosowania, lecz stosowany był zasadnie cyt. wyżej przepis art.2 pkt.5a omawianej ustawy, gdzie mowa jest o dochodzie członka rodziny osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy.

Także w ocenie Sądu, kwoty przedmiotowego stypendium socjalnego nie można traktować jako utraty dochodu, zdefiniowanej w art.2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podkreślić w tym miejscu należy, że przepis ten zawiera zamknięty katalog okoliczności powodujących utratę dochodu.

Oznacza to, że tylko wymieniona w tym przepisie utrata dochodu spowodowana ściśle określonymi w tym przepisie okolicznościami (a co nie ma miejsca w niniejszej sprawie), pozwala organom na przyjęcie, że ma miejsce utrata dochodu.

W okolicznościach niniejszej sprawy, niezasadny jest także podniesiony w skardze zarzut naruszenia "art. 2 pkt 4 i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zastosowana ulga prorodzinna doliczona została do dochodu zwiększając tym samym dochód rodziny D. za rok 2015 uwzględniany przy ustalaniu uprawnienia do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, podczas gdy w roku 2015 takie zasady nie obowiązywały".,

Tak jak to już wyżej Sąd zauważył, podstawą prawną wliczenia do dochodu rodziny skarżącej za rok 2015 kwoty 1.135,55 zł z tytułu zwrotu niewykorzystanej tzw. ulgi prorodzinnej, stanowił przepis art.3 pkt1 lit.c tiret 29 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stosownie do którego dochód to kwoty otrzymane na podstawie art. 27f ust. 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podkreślić przy tym należy, że cyt. wyżej przepis art.3 pkt1 lit.c tiret 29 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązuje – wbrew twierdzeniu skarżących, od 1 stycznia 2015r., na skutek dodania tegoż przepisu art.4 ustawy z dnia 23 października 2014r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014r., poz.1644).

Skoro niesporne jest w sprawie, a nadto znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, że rodzina skarżącej w/w kwotę 1.135,55 zł z tytułu j.wyżej otrzymała – osiągnęła w 2015r. (k.55 akt administracyjnych), to nie można postawić organom zarzutu, iż niezasadnie potraktowały ową kwotę jako dochód w rozumieniu cyt. wyżej art.3 pkt1 lit.c tiret 29 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wręcz przeciwnie, organy w świetle omawianych przepisów obowiązane były ( i tak też zasadnie uczyniły) – ustalając dochód rodziny skarżących za rok 2015, a w finale dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, wliczyć w oparciu o przepis art.3 pkt1 lit.c tiret 29 ustawy o świadczeniach rodzinnych - do dochodu skarżących przedmiotową kwotę 1.135,55 zł, jako otrzymaną na podstawie art. 27f ust. 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podnoszone przez skarżących zarzuty, że organy nie pouczyły Ich o możliwości zwrotu otrzymanej kwoty 1.135,55 zł, jak i podnoszona okoliczność, że skarżąca dokonała jej zwrotu do organu podatkowego w 2017r. nie ma istotnego znaczenia w niniejszej sprawie, z tej to przede wszystkim przyczyny, że mające w sprawie zastosowanie omawiane wyżej przepisy ustaw, nie przewidują żadnych odstępstw (wyłączeń), otrzymanych kwot na podstawie art. 27f ust. 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i przeprowadzona przez organ odwoławczy jego analiza z zastosowaniem cyt. wyżej przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, pozwala na stwierdzenie, że prawidłowo ustalony został dochód w rodzinie strony skarżącej za rok 2015, który w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przedmiotowego świadczenia.

Zauważyć przy tym należy, że choć sytuacja czterosobowej rodziny strony skarżącej osiągającej niewysoki dochód jest bardzo trudna, to organy administracyjne nie są uprawnione do kierowania się zasadami współżycia społecznego w sprawach dotyczących przyznawania świadczeń z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Na poparcie tego stanowiska przytoczyć można ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne, w którym stwierdza się, że decyzja w przedmiocie przyznania przedmiotowych świadczeń nie jest decyzją uznaniową (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 50/09 opubl. LEX nr 533503).

Podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ obowiązany jest dokonać ustaleń, a następnie wydać decyzję, uwzględniając wskazane w ustawie okoliczności. Brak zatem, w tym względzie jakiejkolwiek swobody organu co do uznania, że pomimo niespełnienia ustawowych przesłanek, świadczenie można przyznać również z uwagi na zaistniałą trudną sytuację finansową, społeczną, czy też zdrowotną strony.

Organ administracji publicznej nie może według swojego uznania przyznać owego świadczenia kierując się zasadami współżycia społecznego, czy słuszności w sytuacji nawet bardzo ciężkich okoliczności życiowych dotyczących rodziny wnioskodawcy. Żadne inne niż określone w ustawie kryteria nie mogą decydować o przyznaniu świadczenia.

W niniejszej sprawie nie doszło także do naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej, wpływającej na rozumienie zasady równości. Choć sprawiedliwość społeczna łączy się z konstytucyjną zasadą równości, to nie oznacza konieczności przyznania wszystkim kategoriom obywateli (grup podmiotów) jednakowych praw i obowiązków. Poszczególne kategorie podmiotów winny być traktowane równo, tzn. według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących i faworyzujących, tylko wówczas, gdy u podłoża określonych regulacji prawnych leży jednakowa sytuacja faktyczna tych podmiotów (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 11.12.1996 r., K 11/96, OTK 1996/6/54, s. 411, aprobowane przez B. Banaszaka, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, C.H. Beck 2012, s. 53-57, nb 12). Z tych zatem względów nie doszło również do naruszenia Konstytucji RP.

W konsekwencji powyższych ustaleń, stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a do czego ograniczają się kompetencje sądu administracyjnego, jako że Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej, nie wykazała by zaskarżona decyzja, jak poprzedzająca ją decyzja o organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem przepisów, o którym stanowi art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł, zatem uwzględnić skarg z braku uzasadnionych ku temu podstaw i wobec tego oddalił je w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.