Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1414/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) asesor WSA Iwona Kosińska asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi [...] spółka jawna z siedzibą w Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej spółki jawnej [...] z siedzibą w Z. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1414/05

UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2005 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. K. i G. R. działających przez pełnomocnika mec. H. S. - wspólników spółki [...] z siedzibą w Z. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania za działki gruntu położone w W. w rejonie drogi bez nazwy, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki; nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m² i nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m², uregulowane w księdze wieczystej KW nr [...], utrzymał w mocy powyższą decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na zapis art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wskazał, że wypłata odszkodowania za działki wydzielone pod drogi publiczne następuje w wyniku uzgodnienia jego wysokości pomiędzy właścicielem gruntu, a właściwym organem administracyjnym. W przypadku braku takiego uzgodnienia powstaje konieczność wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji orzekającej o ustaleniu bądź odmowie ustalenia odszkodowania.

Z zaskarżonej decyzji Prezydenta W. wynika, że postępowanie takie zostało wszczęte z wniosku J. K. i G. R. - wspólników spółki [...] i zostało umorzone z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Zdaniem organu odwoławczego dla przeprowadzenia uzgodnień dotyczących wysokości odszkodowania za działki gruntu zajęte pod drogi, koniecznym jest ustalenie właściwego organu zobowiązanego do ich prowadzenia. W tym celu droga musi być zaliczana w przewidzianej prawem formie do jednej z kategorii dróg publicznych zgodnie z ustawą z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2086 ze zm.), w przeciwnym razie uzgodnienie wysokości odszkodowania w drodze umowy nie jest możliwe. Wobec nie przeprowadzenia uzgodnień w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, a więc etapu, który poprzedza postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia odszkodowania według zasad obowiązujących przy uwłaszczeniu nieruchomości, zdaniem organu, postępowanie w sprawie należało uznać za bezprzedmiotowe, co skutkowało umorzeniem postępowania. Zatem decyzja organu pierwszoinstancyjnego jest prawidłowa.

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli wspólnicy spółki [...] wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej, a także o zobowiązanie Prezydenta W. do wydania decyzji w sprawie wypłaty odszkodowania.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...] został zatwierdzony projekt podziału nieruchomości stanowiący własność spółki [...], uregulowanej w KW nr [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m², w wyniku którego to podziału powstały działki opisane w tej decyzji. Działki oznaczone nr [...] i [...] o łącznej pow. [...] m² zostały przewidziane pod drogę publiczną.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego rejonu osiedli [...] zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Gminy W z [...] czerwca 2000 r. przewiduje podział dróg publicznych, dla których opracowano linie rozgraniczające. Zatem organ wydający zaskarżoną decyzję naruszył art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, że dla ustalenia odszkodowania za działki gruntu wydzielone na wniosek właściciela pod drogę publiczną, konieczne jest podjęcie uchwały w trybie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i zaliczenie drogi do określonej kategorii dróg, ponieważ z treści przepisu wynika, że działki te przeszły na własność W. z dniem, w którym decyzja zatwierdzającą podział stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym zgodnie z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto podniesiono, że z decyzji podziałowej jak i księgi wieczystej wynika, że właścicielem działki [...] i [...] jest W.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w związku z brakiem kategorii drogi (miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uwzględnia przebieg dróg, lecz nie określa ich kategorii) nie został ustalony podmiot, który byłby zobowiązany do przeprowadzenia negocjacji oraz wypłaty odszkodowania, zatem po stronie skarżących nie powstało roszczenie materialnoprawne o wypłatę odszkodowania za przyjęcie gruntu pod drogę publiczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Kontrola sądu administracyjnego ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem postępowania było odszkodowanie za grunt zajęty pod drogi publiczne.

Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543) działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne.

W myśl art. 98 ust. 3 ustawy powyższej, za działki gruntu, o których mowa w ust. 1 przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej pomiędzy właścicielem, a właściwym organem. Jeśli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości. Ma tu też zastosowanie art. 131 ustawy mówiący, że w ramach odszkodowania właścicielowi może być przyznana, za jego zgodą odpowiednia nieruchomość zamienna.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że dotychczasowi właściciele wystąpili wnioskiem z dnia 13 lipca 2004 r. o odszkodowanie z art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ administracyjny umorzył postępowanie w sprawie odszkodowania jako bezprzedmiotowe, bo drogi, pod które wydzielono grunt zgodnie z planem miejscowym nie miały określonej kategorii i nie było właściwego podmiotu do przeprowadzenia uzgodnień dotyczących odszkodowania, a więc nie zaistniał etap poprzedzający postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia odszkodowania według zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczaniu nieruchomości.

W myśl art. 105 § 1 kpa postępowanie podlega umorzeniu, gdy z jakiejkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie z utrwalonym poglądem w orzecznictwie, przesłanka bezprzedmiotowości występuje wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego.

Bezprzedmiotowość postępowania to między innymi brak przedmiotu postępowania (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r., III SA 2225/01). W niniejszej sprawie natomiast, przedmiotem jest sprawa odszkodowania dla skarżących, którą organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego (art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Zgodnie z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Pozostawienie przez organ administracji bez rozstrzygnięcia wniosku skarżących o odszkodowanie za grunt wydzielony pod budowę ulicy i nie podjęcie odpowiednich działań mających na celu wypłatę tego odszkodowania (podjęcie odpowiednich uchwał dotyczących kategorii drogi) jest naruszeniem powyższego artykułu Konstytucji, a także naruszeniem art. 8 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej zobowiązane są przy prowadzeniu postępowania pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa.

Stosownie do treści art. 7 i 77 kpa do organu administracji należy podjęcie wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

Tymczasem z zebranego materiału dokumentacyjnego, w oparciu o który sąd orzeka, wynika, że w decyzji podziałowej z 2002 r. sporne działki przewidziano pod drogę publiczną i stwierdzono, że jest to zgodne z ustaleniami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego rejonu osiedli [...] zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Gminy W. z dnia [...] czerwca 2000 r. (Dz. Urz. Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r., poz. [...]). Przedmiotowa nieruchomość znajduje się w obszarze [...], tj. strefie o funkcji mieszkaniowej budownictwa [...]. Plan ten przewiduje w północnej oraz wschodniej części nieruchomości przebieg dróg publicznych, dla których opracowano linie rozgraniczające. Działki nr [...] i [...] zgodnie z ustaleniami wyżej wymienionego planu przeznaczone są pod układ komunikacyjny ogólnie dostępny, tj. ulicę lokalną [...] i ulice dojazdową [...] (ulica [...] - przekształcenie istniejącej drogi [...] w ulice lokalną o szerokości [...] m, [...] - jako nowoprojektowana ulica dojazdowa o szerokości [...] m).

Z doświadczenia sądu opartego na orzecznictwie wynika, że tego typu drogi należą do kategorii dróg gminnych. Ponadto w tej samej decyzji podziałowej organ stwierdził, że działki [...] i [...] przechodzą z mocy prawa na własność W. z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stanie się ostateczna za odszkodowaniem ustalonym zgodnie z treścią art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Chociaż brak jest jednoznacznego stwierdzenia, że drogi publiczne powstałe ze spornych działek są drogami gminnymi w postaci odpowiedniej uchwały Rady Gminy W., to fakt ten wynika z innego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy, a mianowicie z wypisów z ewidencji gruntów z dnia [...] grudnia 2004 r., z których wynika w sposób jednoznaczny, że przedmiotowe działki są własnością W. Powyższe kwestie nie były w ogóle rozważane i wzięte pod uwagę przez organ administracji w postępowaniu o odszkodowanie, pomimo obowiązku wynikającego z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego zobowiązania Prezydenta W. do wydania decyzji w sprawie wypłaty odszkodowania sąd stwierdza, że nie jest władny do orzekania w tej kwestii w rozpatrywanej sprawie. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji powinien uwzględnić powyższe ustalenia sądu i podjąć wszelkie kroki do ostatecznego załatwienia sprawy.

Skoro zatem w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 7, 8, 77 i 105 § 1 kpa sąd mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.