Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1572/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 pkt 2, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 144
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2007 nr 65 poz 437
law: Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi P. [...] z siedzibą w P. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] czerwca 2008r. [...] Minister Środowiska na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a oraz art. 35 ust. 1 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. Nr 75, poz. 493) po rozpatrzeniu zażalenia P. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] listopada 2007 r., znak [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszenia szkody w środowisku polegającej na dokonaniu przez Dyrekcję [...] Parku Narodowego nasadzeń w lasach na terenie obszaru Natura 2000 (kod obszaru: [...]) O. i [...] Parku Narodowego niezgodnych ze składem naturalnej roślinności potencjalnej.

W uzasadnieniu przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy organ wskazał, iż w dniu 2 października 2007 r. wpłynęło do Wojewody [...] zgłoszenie Zarządu [...] P. o zaistnieniu w/w szkody w środowisku.

Wojewódzki Konserwator Przyrody wystąpił do Dyrekcji [...] Parku Narodowego z zapytaniem, czy po dniu 30 kwietnia 2007 r. dokonywano nasadzeń buka, modrzewia i innych gatunków obcych geograficznie. W odpowiedzi Dyrektor [...] Parku Narodowego poinformował organ, iż po dniu 30 kwietnia 2007 r., nie dokonywano nasadzeń wskazanych gatunków ani innych obcych geograficznie.

Organ odwoławczy mając powyższe na uwadze wskazał, że słusznie Wojewoda w zaskarżonym postanowieniu przyjął, iż na podstawie art. 35 ust. 1 Ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie do zdarzeń mogących być uznane za zagrożenie spowodowania szkody w środowisku, które wystąpiły przed dniem 30 kwietnia 2007r., stosuje się przepisy dotychczasowe. A zatem z samego faktu wystąpienia zdarzenia jakim było dokonanie nasadzeń przed 30 kwietnia 2007 r. wynika jedynie, iż w danym przypadku zastosowanie mają przepisy dotychczasowe. Nasadzenia nie stanowią więc szkody w rozumieniu przepisów tej ustawy.

Skargę na powyższe postanowienie Ministra Środowiska z [...] czerwca 2008 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. z siedzibą w P., domagając się jego

1

Sygn. akt IV SA/Wa 1572/08

uchylenia i zobowiązania Wojewody [...], jako organu ochrony środowiska, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, właściwego w sprawach odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i naprawę szkód w środowisku, do przyjęcia zgłoszenia szkody w środowisku, polegającej na dokonaniu nasadzeń w lasach obszaru Natura 2000 O. [...] niezgodnych ze składem naturalnej roślinności potencjalnej, a tym samym niszczeniu siedlisk przyrodniczych (lasu gradowego) dla ochrony których m.in. obszar został utworzony.

Wskazano, iż dokonane przez skarżącego zgłoszenie szkody w środowisku jest zgodne z art. 2 ust. 1pkt. 2 tej ustawy mówiącym, że przepisy ustawy stosuje się do działań podmiotu korzystającego ze środowiska, jeżeli dotyczą gatunków chronionych lub chronionych siedlisk przyrodniczych oraz wystąpiły z winy podmiotu korzystającego ze środowiska.

Skarżący wniósł również o odrzucenie argumentacji Ministra opartej o art. 35 ust. 1 tej ustawy, gdyż jego zdaniem przepis ten został wadliwie przez organ zinterpretowany. Zdaniem skarżącego "przepisy dotychczasowe", o których mowa w art. 35 ust.1 tej ustawy, również wskazują Wojewodę, jako organ właściwy do załatwienia tej sprawy (ustawa o ochronie przyrody art.32 ust. 3). Minister Środowiska nie jest zaś organem właściwym do przyjęcia zgłoszenia szkody w środowisku, dokonanego w trybie w/w ustawy, swoje postanowienie oparł na niewłaściwych podstawach prawnych i uzasadnił nieważnym dokumentem: Plan ochrony [...] Parku Narodowego.

W uzasadnieniu wskazano, iż teren, na którym usytuowane są kwestionowane przez skarżącego nasadzenia, podlega ochronie prawnej jako dwie formy ochrony przyrody, utworzone na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, obszar Natura 2000 i zarazem park narodowy. Utworzenie Obszaru Natura 2000 na terenie pokrywającym się w przybliżeniu z obszarem [...] Parku Narodowego nakłada na organy administracji państwowej nowe obowiązki, wynikające głównie z tzw. "dyrektywy siedliskowej". W tym zakresie organem właściwym jest wojewoda. Obszar Natura 2000 O. kod [...] jest formą ochrony przyrody wymienioną w art. 6 ust. 1 pkt.5) Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. O. jest obszarem specjalnej ochrony siedlisk, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt.2 tej ustawy.

Sygn. akt IV SA/Wa 1572/08

Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zabrania się podejmowania działań mogących w istotny sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w istotny sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Sztuczne wprowadzanie do gradowych siedlisk leśnych gatunków drzew nienaturalnych dla tych siedlisk jest działaniem w istotny sposób pogarszającym ich stan. Sztuczne wprowadzenie do lasów gradowych obszaru O. gatunków drzew nienaturalnych dla tych siedlisk pod względem jakościowym lub ilościowym było działaniem o którym mowa w art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Spełnia ono zatem wymóg określony w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie i powinno być potraktowane jak szkoda w środowisku w rozumieniu tej ustawy. Wojewoda [...] powinien zatem przyjąć zgłoszoną przez skarżącego szkodę w środowisku.

Skarżący podniósł, iż zawarty w postanowieniu Ministra Środowiska z dnia [...] czerwca 2008 r. argumentu, oparty na art. 35 ust. 1 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, wskazujący na brak obowiązku przyjęcia zgłoszenia szkody w środowisku, jako że kwestionowane nasadzenia były dokonane przed dniem 30 kwietnia 2007 r. jest wadliwy. Zdaniem skarżącego rzeczywistą szkodą w środowisku jest nie tylko czynność posadzenia nienaturalnych gatunków drzew, lecz przede wszystkim ich późniejsza obecność w siedlisku podlegającym ochronie (w tym przypadku w grądzie), albowiem:

* sztucznie faworyzowane przez człowieka nienaturalne gatunki drzew wygrywają

konkurencję z innymi, naturalnymi gatunkami, utrudniając naturalne odnawianie się

lasu i degradując siedlisko pod względem biologicznym,

* rozmnażają się, wytwarzając owoce i nasiona, przez co ich szkodliwy wpływ trwa

bezustannie, także po 30 kwietnia 2007 r. i nie ogranicza się tylko do miejsc

posadzenia, lecz obejmuje rozległe obszary.

Ta sytuacja wymaga podjęcia działań naprawczych, przewidzianych przez Ustawę o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane z zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Sygn. akt IV SA/Wa 1572/08

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie .

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Środowiska z [...] czerwca 2008r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] listopada 2007 r., o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszenia szkody w środowisku polegającej na dokonaniu przez Dyrekcję [...] Parku Narodowego nasadzeń w lasach na terenie obszaru Natura 2000 (kod obszaru: [...]) O. i [...] Parku Narodowego niezgodnych ze składem naturalnej roślinności potencjalnej.

Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. Nr 75, poz. 493). Ustawa ta określa zasady odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i ich naprawę. Jednocześnie art. 2 ustawy wskazuje, że jej przepisy stosuje się do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub do szkody w środowisku:

1. spowodowanych przez działalność podmiotu korzystającego ze środowiska

stwarzającą ryzyko szkody w środowisku;

2. spowodowanych przez inną działalność niż ta, o której mowa powyżej, podmiotu

korzystającego ze środowiska, jeżeli dotyczą gatunków chronionych lub chronionych

siedlisk oraz wystąpiły z winy podmiotu korzystającego ze środowiska.

Zgodnie zaś z art. 24 ustawy organ ochrony środowiska jest obowiązany przyjąć od każdego zgłoszenie o wystąpieniu bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku, w przypadku gdy szkoda dotyczy dobra wspólnego zgłoszenia, może dokonać także organ administracji publicznej, albo organizacja ekologiczna. W przypadku uznania przez organ, iż zgłoszenie jest

Sygn. akt IV SA/Wa 1572/08

uzasadnione postanawia on o wszczęciu postępowania w sprawie wydania stosownej decyzji, albo podejmuje działania zapobiegawcze lub naprawcze.

W rozpoznawanej sprawie w oparciu o przepisy niniejszej ustawy skarżący w dniu 2 października 2007r. zgłosił szkodę w środowisku, polegającą na nasadzeniu przez Dyrektora [...] Parku Narodowego w lasach na terenie obszaru Natura 2000 (kod obszaru: [...]) O. i [...] Parku Narodowego niezgodnych ze składem naturalnej roślinności potencjalnej.

Wojewoda [...], po rozpoznaniu niniejszego zgłoszenia postanowieniem z [...] listopada 2007 r, orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. Jako podstawę odmowy organy wskazały, iż ustalenia poczynione w sprawie wskazują, iż nasadzenia na które powołuje się strona skarżąca zostały dokonane przed 30 kwietnia 2007r. Zgodnie zaś z art. 35 ust. 1 ustawy do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku, które zaistniały przez dniem 30 kwietnia 2007r. lub wynikły z działalności, która została zakończona przez dniem 30 kwietnia 2007r. stosuje się przepisy dotychczasowe.

W ocenie Sądu, stanowisko organu zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy w tym przede wszystkim pisma Dyrektora [...] Parku Narodowego z 29 października 2007r. wynika, iż po dniu 30 kwietnia 2007r. nie nasadzono buka, modrzewia i innych gatunków obcych geograficznie na terenie obszaru Natura 2000 [...] O., zaś kwestia dokonanych nasadzeń była przedmiotem kontroli Ministerstwa Środowiska i [...] Urzędu Wojewódzkiego.

Wbrew zarzutom skargi właściwie orzekające w sprawie organ uznały zatem, iż wobec dokonania spornych nasadzeń, uznawanych przez skarżącego za szkodę, przed 30 kwietnia 2007r., przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, w świetle brzmienia art. 35 nie mogą mieć zastosowania w sprawie. Organ nie mógł zatem wszcząć i prowadzić postępowania w oparciu o przepisy tej ustawy.

Na uwzględnienie nie zasługuje również stanowisko, prezentowane przez skarżącego, iż "rzeczywistą szkodą w środowisku jest nie tylko czynność posadzenia nienaturalnych gatunków drzew, lecz przede wszystkim ich późniejsza obecność w siedlisku podlegającym ochronie (w tym przypadku w grądzie), albowiem:

Sygn. akt IV SA/Wa 1572/08

* sztucznie faworyzowane przez człowieka nienaturalne gatunki drzew wygrywają

konkurencję z innymi, naturalnymi gatunkami, utrudniając naturalne odnawianie się

lasu i degradując siedlisko pod względem biologicznym,

* rozmnażają się, wytwarzając owoce i nasiona, przez co ich szkodliwy wpływ trwa

bezustannie, także po 30 kwietnia 2007 r. i nie ogranicza się tylko do miejsc

posadzenia, lecz obejmuje rozległe obszary".

Wskazać bowiem należy, że cytowany powyżej przepis art. 35 wyłącza zastosowanie przepisów ustawy zarówno w odniesieniu do bezpośredniego zagrożenia szkodą, jak i do szkody w środowisku, w rozumieniu tej ustawy. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 i 11 ustawy pod pojęciem:

- "bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku" należy rozumieć wysokie

prawdopodobieństwo wystąpienia szkody w środowisku dającej się przewidzieć w

przyszłości;

- "szkody w środowisku"- negatywną, mierzalną zmianę stanu lub funkcji elementów

przyrodniczych, ocenioną w stosunku do stanu początkowego, która została

spowodowana bezpośrednio lub pośrednio przez działalność prowadzoną przez

podmiot korzystający ze środowiska:

a) w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych, mającą znaczący negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony tych gatunków lub siedlisk przyrodniczych, z tym że szkoda w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych nie obejmuje uprzednio zidentyfikowanego negatywnego wpływu wynikającego z działania podmiotu korzystającego ze środowiska zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody lub zgodnie z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska,

b)w wodach, mającą znaczący negatywny wpływ na stan ekologiczny, chemiczny lub ilościowy wód,

c) w powierzchni ziemi, przez co rozumie się zanieczyszczenie gleby lub ziemi, w tym w szczególności zanieczyszczenie mogące stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi.

Zarzut skarżącego, wskazujący na ewentualne późniejsze skutki dokonanych przed 30 kwietnia 2007r. nasadzeń, wyczerpuje zatem przywołaną powyżej definicję "bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku". Wskazać zaś należy, iż do jej

Sygn. akt IV SA/Wa 1572/08

ewentualnego zaistnienia wbrew zarzutom skargi, doszło również przed 30 kwietnia 2007r. Skutki nasadzeń są bowiem procesem ciągłym i w świetle postępu obecnej wiedzy przewidywalnym.

Powyższe prowadzi do uznania, iż skutki nasadzeń, uznawane przez skarżącego za szkodę, nie mogą być także rozpoznawane w świetle art. 35 ust. 1 ustawy w oparciu o przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie.

Za nieuzasadniony należy także uznać zarzut niewłaściwości organów rozpoznających sprawę. Zgodnie bowiem z art. 7 ustawy organem ochrony środowiska właściwym w sprawach odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i naprawę szkód w środowisku jest wojewoda.

W świetle zaś art. 17 pkt. 2 k.p.a w stosunku do wojewodów organami wyższego stopnia są właściwi ministrowie, w przypadku ochrony środowiska właściwym jest zaś Minister Środowiska na podstawie art. 28 ustawy z 4 września 1997r. o działach administracji rządowej (Dz.U. tj. z 2007 nr 65, poz.437 ze zm.)

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), orzekł jak w sentencji.