Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1941/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant sekretarz sądowy Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2016 r. sprawy ze skargi H. N. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od grudnia 2008 r. do marca 2009 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz H. N. kwotę 757 zł (słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Jak wynika ze stanu faktycznego przedstawionego przez organy podatkowe, decyzją z dnia [...] października 2014 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych orzekł o odpowiedzialności Skarżącego – H. N. (dalej: "Skarżący") za zaległości P. Sp. z o. o. z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2008 r. do marca 2009 r. w kwocie głównej 7.860,35 zł oraz odsetki w wysokości 5.138 zł.

Organ pierwszej instancji wskazał, że P. Spółka z o.o. była zobowiązana do składnia deklaracji i dokonywania wpłat na PFRON, zgodnie z art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.). Spółka złożyła deklaracje DEK-I-0 za okresy od grudnia 2008 do marca 2009 r. nie dokonując wpłaty należnych zobowiązań dotyczących tych okresów rozliczeniowych. Ww. zaległości zostały objęte tytułami wykonawczymi. Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. stwierdził bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki ze względu na wystąpienie przesłanki z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i nie uzyskuje przychodów. Ostatnie deklaracje Spółka składała za 2009 r. (PIT-11, CIT) i za 2010 r. (VAT-7). Nieskuteczne okazało się również zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Brak również informacji o otwartych rachunkach bankowych. Ponadto wskazano, że pracownicy Spółki złożyli wypowiedzenia z pracy ze względu na ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracodawcy wobec pracowników. Spółka posiadała majątek w postaci nieruchomości, do których egzekucję prowadzi Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w M. W związku z powyższym Naczelnik US stwierdził, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego staje się niezasadne, gdyż zwiększy kwotę wydatków, które nie zostaną pokryte w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co w konsekwencji narazi wierzyciela na pokrycie większej kwoty kosztów.

Prezes Zarządu PFRON postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r., wszczął postępowanie mające na celu ustalenia odpowiedzialności za zaległości Spółki.

Jak ustalił organ I instancji, Skarżący pełnił funkcję członka zarządu w P. Sp. z o. o. w okresie od 14 grudnia 2007 r. do 17 czerwca 2009 r. tj. w okresie, w którym upływał termin płatności zobowiązania za okres od grudnia 2008 r. do marca 2009 r., zgodnie z art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm., dalej: "O.p."). Ponadto Skarżący nie wykazał aby we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki oraz nie przedstawił dowodów potwierdzających, że nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie takiego wniosku ani wniosku o przeprowadzenie postępowania układowego. Nie wskazał również mienia Spółki z którego egzekucja mogłaby umożliwić zaspokojenie zaległości w znacznej części.

Postępowanie to finalnie doprowadziło do wydania powyższej decyzji.

W odwołaniu Skarżący wniósł o uchylenie w całości powyższej decyzji, zarzucając brak informacji czy wszczęte przez organ administracji postępowanie podatkowe zostało wszczęte wobec P. Sp. z o. o. co do zobowiązań objętych zaskarżoną decyzją oraz błędne przyjęcie, że w okresie, który jest objęty zobowiązaniem istniały przesłanki do zgłoszenia upadłości.

Skarżący zarzucił również, iż organ nie odpowiedział na jego prośbę z dnia 2 października 2014 r. odnoszącą się do przedłużenia terminu do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i sporządzenie z tego materiału kserokopii. Końcowo Skarżący podniósł zarzuty opieszałości, błędnego przeprowadzenia postępowania i zbyt dużego tempa załatwiania sprawy, co miało związek z obawą przedawnienia się ww. zobowiązania.

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy powyższą decyzję Prezesa Zarządu PFRON.

Odnosząc się do przesłanek wyłączających odpowiedzialność określonych w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p., organ odwoławczy wskazał, że Skarżący nie wykazał, iż we właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości lub, że wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości lub też, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy strony. Nie stwierdzono aby Skarżący wykazał i przedstawił dowody na istnienie mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

W ocenie organu odwoławczego nie można uznać za wystarczające ogólne wskazanie przez Skarżącego, w pismach z dnia 28 sierpnia 2014 r. oraz 19 grudnia 2014 r., braku podstaw do wszczęcia postępowania układowego oraz istnienia mienia w postaci maszyn, nieruchomości i innych środków trwałych w momencie pełnienia przez stronę funkcji w zarządzie Spółki. Skarżący nie poparł swoich twierdzeń dowodami, w tym rzeczywistego istnienia wspomnianego mienia, z którego obecnie można by prowadzić egzekucję, która zaspokoi zaległości podatkowe Spółki w znacznej części. Minister podkreślił, że egzekucja z nieruchomości Spółki w M. nie była by możliwa ze względu na jej obciążenie hipotekami, które przewyższały jej wartość oraz toczące się postępowania egzekucyjne z wniosków innych wierzycieli.

Odnosząc się do zarzutów o braku podstaw do wszczęcia postępowania układowego i zarzutu dotyczącego błędnego przyjęcia przez fundusz, że w okresie objętym zobowiązaniem istniały przesłanki do zgłoszenia upadłości, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z ustawą z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, działający w imieniu Spółki członkowie zarządu powinni byli złożyć wniosek do sądu celem wszczęcia postępowania upadłościowego lub postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego). Zdaniem Ministra, Skarżący nie wykazał braku swojej winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) oraz braku podstaw do wszczęcia postępowania układowego, gdyż Spółka posiadała wymagalne zobowiązania wobec PFRON, z których się nie wywiązywała. Spółka spełniała przesłanki określone w art. 10 i 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, aby uznać ją za niewypłacalną, gdyż nie wykonywała wymagalnych zobowiązań. Skarżący jako członek zarządu był świadomy niewypłacalności Spółki i powinien podjąć działania bądź zmierzające do ogłoszenia jej upadłości bądź też wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości, czego nie uczynił.

Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego braku reakcji PFRON na prośbę z dnia 2 października 2014 r. w zakresie przedłużenia terminu do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz sporządzenia przez fundusz kopii zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, stwierdził, iż uchybienie to nie miało wpływu na wynik toczącego się postępowania.

W skardze Skarżący wniósł o uchylenie w całości powyższej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 116 § 1 O.p. polegające na stwierdzeniu, że egzekucja z majątku spółki PROFI-WENT Sp. z o.o. okazała się w całości lub w części bezskuteczna, pomimo iż egzekucja nie została przeprowadzona w sposób staranny, w stosunku do wszystkich składników majątku Spółki;

- art. 122 i 187 § 1 O.p. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w tym nie wyjaśnienie czy oraz ewentualnie kiedy w okresie, w którym Skarżący pełnił funkcję członka Zarządu P. Sp. z o.o. wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, iż organ dopuścił się naruszenia art. 116 O.p. przez przedwczesne stwierdzenie, że egzekucja z majątku spółki P. Sp. z o.o. okazała się w całości lub w części bezskuteczna co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Skarżącego egzekucja administracyjna prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. nie była prowadzona do wszystkich składników majątku P. Sp. z o.o., co skutkowało brakiem podstaw do stwierdzenia, iż nie było żadnej możliwości zaspokojenia wierzytelności z tytułu zaległości podatkowej wraz z odsetkami.

Zaznaczono również, iż na organie podatkowym ciążył obowiązek wykazania, że wystąpiły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub przeprowadzenia postępowania układowego.

Ponadto Skarżący stwierdził, iż organ zaniechał ustalenia czy istniały przesłanki do ogłoszenia upadłości P. Sp. z o.o. w czasie gdy był on członkiem zarządu, próbując jednocześnie przerzucić ciężar dowodu w tym zakresie na Skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W niniejszej sprawie zaskarżona została decyzja w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości P. sp. z o.o. z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2008 r. do marca 2009 r.

Stosownie do postanowień art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji do wpłat na PFRON stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji Podatkowej.

Istotą postępowania w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółek kapitałowych jest badanie przesłanek pozytywnych i negatywnych mających znaczenie dla określenia istnienia odpowiedzialności konkretnego członka zarządu. Przesłanki odpowiedzialności osób trzecich - członków zarządu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe tych spółek określa art. 116 § 1 O.p.

Według postanowień tego przepisu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Zakres odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością określa § 2 art. 116 O.p. Minister Pracy i Polityki Społecznej swoje rozstrzygnięcie oparł o treść tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r. i w ocenie Sądu postąpił prawidłowo. Ustawa z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1318) wprowadziła zmianę art. 116 § 2 O.p., która sprowadza się do objęcia odpowiedzialnością członków zarządu zobowiązań "których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu" (poprzednio odpowiedzialność obejmowała zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu). Zgodnie z art. 8 ww. ustawy zmieniającej do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za zaległości podatkowe powstałe przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się art. 112, 114a i art. 115 § 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Ponieważ w przepisie tym określono zakres zastosowania przepisów dotychczasowych, nie obejmując tym zakresem art. 116 § 2, to przyjąć należy, że nowe określenie zakresu odpowiedzialności odnosi się do odpowiedzialności podatkowej powstałej przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2010 r., I UK 87/10, LEX nr 611813).

Rozważając wystąpienie przesłanek odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w niniejszej sprawie, przede wszystkim podnieść należy, iż niesporne jest, że Skarżący był członkiem zarządu spółki z o.o. P. w okresie od 14 grudnia 2007 r. do 17 czerwca 2009 r., a więc w okresie, w którym upływał termin wpłat na PFRON za okres od grudnia 2008 r. do marca 2009 r.

Jak wynika z wcześniej przytoczonego art. 116 § 1 O.p. warunkiem koniecznym dla orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest bezskuteczność egzekucji w całości lub w części. Zaległe zobowiązanie za grudzień 2008 r. zostało określone decyzją z [...] czerwca 2009 r., w której Prezes PFRON określił wysokość zobowiązań Spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres od listopada 2006 r. do grudnia 2008 r.; następnie zobowiązanie za powyższy okres objęto tytułem wykonawczym i skierowano do egzekucji. Za pozostałe miesiące tj. od stycznia 2009 r. do marca 2009 r. organ wystawił tytuły wykonawcze na podstawie deklaracji miesięcznych wpłat na PFRON. Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. stwierdził bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki ze względu na wystąpienie przesłanki z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i nie uzyskuje przychodów. Ostatnie deklaracje Spółka składała za 2009 r. (PIT-11, CIT) i za 2010 r. (VAT-7). Nieskuteczne okazało się również zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Brak również informacji o otwartych rachunkach bankowych. Ponadto wskazano, że pracownicy Spółki złożyli wypowiedzenia z pracy ze względu na ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracodawcy wobec pracowników. Spółka posiadała majątek w postaci nieruchomości, do których egzekucję prowadzi Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w M.. W związku z powyższym Naczelnik US stwierdził, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego staje się niezasadne, gdyż zwiększy kwotę wydatków, które nie zostaną pokryte w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co w konsekwencji narazi wierzyciela na pokrycie większej kwoty kosztów.

Biorąc pod uwagę powyższe organ zasadnie uznał, że zachodzi przypadek bezskuteczności egzekucji, który stanowi przesłankę przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe na członków zarządu. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji odnosi się bowiem do ustalenia faktów istniejących w momencie orzekania o odpowiedzialności członka zarządu. Przypomnieć należy, że zobowiązany winien wykonać zobowiązania, takie jak objęte zaskarżoną decyzją, w terminach wynikających z ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) nawet bez decyzji i wezwania organu podatkowego. Egzekucja jest przymusowym wykonaniem zobowiązania, następuje, gdy podatnik nie wywiązuje się z obowiązku uiszczenia wpłat. Wszelkie ewentualne niedomogi postępowania egzekucyjnego nie mogą być bez wyraźnego przepisu ustawy przyjmowane na korzyść osób odpowiedzialnych w spółce za wykonanie jej obowiązków z tytułu wpłat na PFRON, na których jednocześnie ciąży odpowiedzialność majątkowa za zaległości spółki w tym zakresie.

Organy uznały, że w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. Jednak w przekazanych Sądowi aktach administracyjnych nie ma materiałów źródłowych z postępowania egzekucyjnego (nie ma akt egzekucyjnych). Sąd nie może więc sprawdzić, czy w ogóle postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte, a w sytuacji, gdy postępowanie nie jest prawidłowo wszczęte nie może być mowy o skuteczności, bądź nieskuteczności egzekucji, nie może też skontrolować stanowiska organów, iż egzekucja okazała się bezskuteczna.

Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Natomiast w myśl postanowień § 2 tego artykułu organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia.

Przez akta sprawy administracyjnej należy rozumieć pełną dokumentację, stanowiącą dowód przeprowadzonych przez organy administracji i strony czynności prawnych oraz dowody pozwalające skonfrontować twierdzenia i zarzuty skarżących.

Akta administracyjne, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., przesyłane do kontroli sądowej wraz ze skargą, winny zawierać wszystkie dokumenty obrazujące kolejne czynności formalne i merytoryczne, wykonywane przez organy prowadzące postępowanie w rozstrzyganej sprawie. Akta postępowań toczących się przed organem pierwszej i drugiej instancji, przedkładane sądowi winny zawierać komplety oryginalnych dokumentów ułożonych chronologicznie, złączonych i ponumerowanych, wyposażonych w kartę przeglądową. Akta winny zawierać oryginały wszystkich dokumentów stanowiących dowody w sprawie, w tym także formalnych. Niespełnienie tych wymagań skutkuje tym, iż Sąd, nie będąc w stanie wyjaśnić nasuwających się wątpliwości, nie może uznać za udowodnione okoliczności, na które powołuje się organ administracji.

Powyższe wymagania wynikają przede wszystkim z treści art. 122 i art. 187 § 1 O.p. jako zasad proceduralnych, a także przepisów szczegółowych w zakresie zbierania i dokumentowania dowodów oraz art. 54 § 2 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego.

Reasumując, stwierdzić należy, że wobec braku dokumentów niezbędnych dla oceny bezskuteczności egzekucji Sąd nie mógł skontrolować stanowiska organów wyrażonego w tym zakresie. Tym samym uznać trzeba, że nie znajduje ono oparcia w materiale dowodowym.

W tym miejscu wskazać należy, iż w aktach sprawy nie ma oryginału decyzji, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nr [...]. Nie ma też kserokopii tej decyzji potwierdzonej za zgodność z oryginałem.

Wobec braku chociażby potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz potwierdzonego za zgodność z oryginałem potwierdzenia odbioru tej decyzji, nie można stwierdzić, czy został spełniony warunek określony w art. 108 § 2 pkt 2 lit. b) O.p.

Art. 108 § 2 pkt 2 lit. b) O.p. stanowi, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta. Z przepisu tego wynika, iż warunkiem koniecznym dla wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej jest doręczenie decyzji o odpowiedzialności podatkowej płatnika. Wobec braku w aktach administracyjnych dokumentu, z którego wynikałoby, iż ustanowiony tym przepisem warunek został spełniony, Sąd nie ma możliwości skontrolowania, czy postępowanie organu było prawidłowe.

W ocenie Sądu organy nie wykazały też, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki uwalniające Skarżącego od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Problematyka ta została poddana rozważaniom Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale z dnia 10 sierpnia 2009 II FPS 3/09 stwierdził, że:

1) w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 O.p.;

2) odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki upadłości;

3) z kolei członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku w zakresie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie wypełnił w terminie lub też, że ponosi winę za jego niewypełnienie; w każdym przypadku należy zatem ustalić, że taki obowiązek w ogóle na członku zarządu ciążył oraz kiedy powinien być dopełniony;

4) jeśli w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu nie zachodziły przesłanki do ogłoszenia upadłości, to późniejsze pogorszenie się sytuacji finansowej spółki w okresie, kiedy już tej funkcji nie pełnił, powoduje uwolnienie tego członka zarządu od odpowiedzialności ukształtowanej w art. 116 § 1 O.p.;

5) w decyzji podjętej na podstawie art. 116 § 1 O.p. organ podatkowy zobowiązany jest wskazać istnienie przesłanek odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe oraz zbadać, czy nie zachodziły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. W przypadku orzeczenia odpowiedzialności byłych członków zarządu tych spółek, badanie przesłanek wyłączających tę odpowiedzialność z uwagi na podstawy ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego może dotyczyć wyłącznie okresu, w którym osoby te pełniły obowiązki członka zarządu i dotyczyć zobowiązań podatkowych powstałych w tym okresie (art. 116 § 2 O.p.);

6) badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustaloną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy.

Z powyższego wynika m.in., iż organ tylko wtedy może wydać decyzję o odpowiedzialności członka zarządu, gdy wykaże, że wystąpiły okoliczności uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości i z winy członka zarządu taki wniosek nie został złożony.

W niniejszej sprawie Minister wskazał, iż P. sp. z o. o. posiadała zaległości we wpłatach na PFRON za okres od grudnia 2008 r do marca 2009 r. W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, iż członkowie zarządu spółki w tym Skarżący mieli świadomość o niewypłacalności spółki.

Organ odwoławczy w ogóle nie dokonał analizy sytuacji finansowej Spółki w okresie, za który orzekł o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego. Posługując się jedynie stwierdzeniem, co do świadomości istnienia wymagalnych zobowiązań organ uznał, że wystąpiły okoliczności uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, nie wskazując nawet "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Takie stanowisko organu jest nie do zaakceptowania. Organ w ogóle nie wykazał, że w ww. okresie długi Spółki przewyższały jej majątek. W aktach sprawy nie ma żadnego materiału dowodowego na okoliczność sytuacji finansowej Spółki, nie wiadomo więc, czy np. przesłanki do zgłoszenia upadłości nie wystąpiły wcześniej, tj. zanim Skarżący został członkiem zarządu, zaś w okresie kiedy pełnił tę funkcję wniosek nie mógł być złożony ze względu na brak środków finansowych.

Przesłanki uwolnienia się przez członków zarządu spółki od odpowiedzialności za zobowiązania sprowadzają się do wykazania należytej staranności w działaniach zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego. Nie spełnia tego wymagania podjęcie stosownych czynności w warunkach niweczących cały sens postępowania upadłościowego. W każdym wypadku wydania decyzji na podstawie art. 116 § 1 O.p. organ jest zobowiązany wskazać przesłanki odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe oraz zbadać, czy nie zachodziły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. Prowadząc postępowanie wyjaśniające w tym zakresie, organ podatkowy jest zobowiązany respektować zasady postępowania wyrażone w przepisach działu IV Ordynacji podatkowej - Postępowanie podatkowe, w tym między innymi zasady wyrażonej w art. 122, art. 187 § 1 i art. 191. To w tym postępowaniu, zgodnie z art. 116 § 1 O.p., członek zarządu może "wykazać" wystąpienie przesłanek egzoneracyjnych. Te przesłanki stanowią jedną z zasadniczych okoliczności przesądzających o dopuszczalności wydania decyzji na podstawie tego przepisu.

W postępowaniu podatkowym nie wykazano, kiedy i dlaczego spółka znalazła się w stanie uzasadniającym zgłoszenie wniosku o ogłoszenie jej upadłości. Nie wystarczające było bowiem wskazanie na istnienie niespłaconych długów.

Organ aby wykazać, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony we właściwym czasie zobowiązany jest wykazać, że majątek przedsiębiorcy nie wystarcza na zaspokojenie długów.

Wykazane powyżej wady decyzji i nieprawidłowości są przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ zobowiązany jest uwzględnić stanowisko Sądu.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.