Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 664/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 ust. 4,  art. 107 ust. 1,  art. 11 ust. 2,  art. 110
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 7,  art. 107 par. 1,  art. 76
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 16 c
journal: Dz.U. 2005 nr 235 poz 2000
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 134 par. 1,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 listopada 2010 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy w formie świadczeń pieniężnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Burmistrz [...], w którego imieniu działał p.o. Kierownika Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], odmówił K. G. przyznania pomocy w formie świadczeń pieniężnych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał między innymi, że strona w dniu [...] zwróciła się z wnioskiem o udzielenie pomocy ze względu na trudną sytuację. Pracownik socjalny kilkakrotnie próbował się umówić na najdogodniejszy termin dla strony w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W ocenie organu, strona postępowania albo uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu, nie wpuszczając pracownika do mieszkania albo mimo ustalonego terminu, jest nieobecna w domu. Tym samym organ I instancji uznał, że strona nie współpracuje z Ośrodkiem celem rozwiązania jej sytuacji. Pracownik dochował należytej staranności w prowadzonym postępowaniu, próbował zebrać materiał dowodowy, w szczególności przeprowadzić wywiad środowiskowy ze stroną. Brak współdziałania strony uniemożliwił zebranie materiału dowodowego, wskazującego na istnienie przesłanek do udzielenia pomocy, a w konsekwencji organ nie może przychylić się do wniosku strony z dnia [...]. Wskazując na powyższe organ I instancji uznał, iż strona nie współdziała z Ośrodkiem i w związku z tym, na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, odmówił udzielenia pomocy.

K. G. odwołał się od przedmiotowej decyzji. W obszernym odwołaniu podniósł, iż pismo doręczone mu w dniu [...], nazwane "[...]" nie jest decyzją administracyjną, ponieważ nie spełnia elementarnych wymogów prawnych dla decyzji administracyjnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po przeanalizowaniu całości akt sprawy oraz w oparciu o obowiązujące przepisy ustaliło, iż wnioskiem z dnia [...] K. G. zwrócił się do organu I instancji o udzielenie pomocy z uwagi na jego trudną sytuację materialną.

Zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). W myśl art. 2 ust. 1 ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według zaś art. 3 - pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Zdaniem Kolegium, spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie świadczeń pomocowych w wyżej wymienionej ustawie, nie jest wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją dla wnioskodawcy uzyskania określonego świadczenia. Dodatkowo w ustawie określono przesłankę obowiązku współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie, niemniej przepisy dokładnie nie wskazują sposobu jego realizacji, co przesądza o pozostawieniu kwestii oceny postawy wnioskodawców w tym zakresie organom pomocowym. Niewątpliwie przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym. Wskazać też trzeba ,że egzekucja od beneficjenta, bądź potencjalnego beneficjenta pomocy społecznej obowiązku współdziałania jest istotna z tego punktu widzenia, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń. W związku z tym bierna bądź oportunistyczna postawa podmiotu objętego pomocą może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymania wypłaty świadczenia, o czym mowa w przepisach art. 11 i art. 106 ustawy o pomocy społecznej. Dodatkowo w przepisie art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej wskazano wprost, że w ramach przeprowadzanego wywiadu środowiskowego pracownik socjalny może domagać się od wnioskodawcy bądź jego rodziny oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia takiego jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Z przywołanych przepisów wynika więc, że organy pomocowe zobowiązane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek wymienionych w cytowanym przepisie, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania bądź wstrzymanie świadczeń. Wobec tego na organach pomocowych spoczywa obowiązek przeanalizowania również w tym aspekcie postępowania osoby domagającej się świadczenia na podstawie ustawy o pomocy społecznej.

Zdaniem Kolegium powyższemu obowiązkowi w rozpatrywanej sprawie organ I instancji zadość uczynił. Organ wskazał, że zawarte w ustawie o pomocy społecznej przesłanki przyznania przez organy pomocowe określonych w niej świadczeń, z jednej strony dotyczą sytuacji dochodowej wnioskującego o pomoc (kryterium dochodowe), z drugiej zaś strony odnoszą się do oceny postawy osoby ubiegającej się o pomoc, w tym szeroko rozumianego obowiązku współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Wobec tego w pierwszej kolejności organ pomocowy miał obowiązek zbadać sytuację rodzinną, osobistą, czy też materialną strony - przede wszystkim pod kątem okoliczności wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, a następnie ocenić czy wnioskowana pomoc może zostać przyznana zgodnie z przeznaczeniem określonym dla konkretnych świadczeń przewidzianych w ustawie. Ustaleniu tych okoliczności służy między innymi przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, będącego obligatoryjnym elementem postępowania dowodowego w sprawach z zakresu pomocy społecznej. Konstrukcja samego wywiadu środowiskowego i jego aktualizacja pozwala bowiem organom pomocowym na ciągłe monitorowanie sytuacji życiowej beneficjenta pomocy społecznej, co jest niezbędne dla oceny z jednej strony skuteczności podjętych działań, a z drugiej na ocenę zachowania samego wnioskodawcy. Zatem odmowa udziału w takim wywiadzie bądź jego aktualizacji, jak również odmowa udzielenia określonych informacji niezbędnych dla kompletności przeprowadzonego wywiadu, jest niewątpliwie działaniem noszącym cechy braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

W ocenie organu odwoławczego, materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje na to, że organ pierwszej instancji podejmował intensywne próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego , czego dowodzą notatka służbowa z dnia [...], notatka służbowa z dnia [...], wezwanie z dnia [...] kierowane do wnioskodawcy, notatka służbowa z dnia [...], wezwanie z dnia [...] kierowane do wnioskodawcy, notatka służbowa z dnia [...], informacja z dnia [...] skierowana do wnioskodawcy. Z powyższych notatek służbowych wynika, iż strona nie wpuszczała pracowników socjalnych, którzy udali się do jego mieszkania celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pojawiając się natomiast w siedzibie Ośrodka K.G. oświadczył, że nie wpuści do domu żadnego pracownika socjalnego Ośrodka. Takie postępowanie strony dobitnie wskazuje na brak jej woli współdziałania z organem pomocowym w zakresie wnioskowanej pomocy, co daje podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia.

Kolegium wyjaśniło odwołującemu się, że na wywiad środowiskowy poza wypełnionym kwestionariuszem, składa się ciąg czynności faktycznych mających na celu zweryfikowanie sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy, które z natury rzeczy powinny być przeprowadzone w środowisku osoby ubiegającej się o pomoc. Takie rozumowanie potwierdza regulacja zawarta w § 2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672 z późn. zm.) w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, w myśl którego wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu. Przepisy powołanego rozporządzenia, jak również przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują odstępstw od powyższej regulacji, a zatem organ pomocy społecznej zobowiązany jest dążyć do zebrania informacji istotnych z punktu widzenia wnioskowanych świadczeń, w sposób w nich przewidziany.

Nadto Kolegium, mając na uwadze treść odwołania, wyjaśniło, iż zgodnie z art. 107 § 1 Kpa, decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od nie odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi.

Kwestionowana przez odwołującego się decyzja organu I instancji zawiera wszystkie elementy, o których mowa w cytowanym powyżej przepisie. Tym samym zarzut strony, iż decyzja z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie świadczeń pieniężnych, wydana z upoważnienia Burmistrza [...] przez p.o. Kierownika Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], nie jest decyzją administracyjną nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez K.G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Skarżący, w bardzo obszernym piśmie w pierwszej kolejności odniósł się do błędów zaskarżonej decyzji (błąd w nazwisku ), a następnie stwierdził, że Kolegium w swojej decyzji nie odniosło się do podstawowego zarzutu odwołania, iż decyzja pierwszoinstancyjna w zasadzie decyzją nie jest.

Skarżący podniósł także, że Kolegium błędnie ustaliło brak współpracy z Ośrodkiem Pomocy Społecznej, powielając to co w tym Ośrodku twierdzono wbrew prawdzie, bowiem on od początku deklarował chęć współpracy i do niej dążył.

Zdaniem skarżącego pismo Kolegium z dnia [...] także nie jest decyzją, bo nie jest podpisane. U dołu pisma znajdują się jakieś bazgroły, ale nieczytelne w języku polskim. Podobnie, w ocenie skarżącego, przedstawia się sprawa pisma z dnia [...] ( decyzja pierwszoinstancyjna ). W piśmie tym brak jest bowiem wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, do którego używania zobowiązane są organy władzy publicznej, w tym organy samorządu terytorialnego. Zgodnie z art.107 § 1 Kpa decyzja powinna zawierać podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. W decyzji znajduje się jedynie jakiś nieczytelny "bazgroł". W ocenie skarżącego odciśnięta pieczątka i taki bazgroł nie spełnia wymogu podpisu w języku polskim.

Odnosząc się do pieczątki odciśniętej u dołu pisma, skarżący stwierdził, iż w jego ocenie, wątpliwości budzi fakt, iż decyzję podpisała "p.o.Kierownika", bowiem osoba pełniąca obowiązki może nie mieć właściwych kwalifikacji. Przedstawione przez osoby wydające decyzje upoważnienie Burmistrza [...] do wydawania decyzji, w ocenie skarżącego, nie spełnia warunków dla upoważnienia wynikających z art.110 ustawy o pomocy społecznej.

W ocenie skarżącego w sprawie nie udzielono mu właściwej odpowiedzi na jego pismo, nie udzielono mu odpowiednich wyjaśnień i wskazówek, a w aktach sprawy brak jest protokołów i adnotacji, są za to zamiast nich jakieś dziwne notatki służbowe.

Pomimo, że skarżący nie uważa doręczonych mu pism za decyzje administracyjne, zmuszony jest się od nich odwołać, bowiem nie ma środków finansowych na utrzymanie, a konieczne są naprawy obecnego stanu rzeczy i przywrócenie prawa w działaniach Ośrodka w [...] i osób jak dotąd naruszających prawo.

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] sprostowało z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w zaskarżonej decyzji ( błąd w nazwisku skarżącego ).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).

Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] w przedmiocie odmowy K. G. przyznania pomocy w formie świadczeń pieniężnych. Powodem odmowy był brak współpracy strony polegający na niemożności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego Ośrodka Miejsko Gminnego Pomocy Społecznej w [...]. Faktycznie, jak wynika z akt sprawy, pracownik socjalny kilkakrotnie umawiał się z K.G. w celu przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania strony, jednakże za każdym razem nie dochodziło do przeprowadzenia wywiadu, gdyż albo strony nie było w domu, albo też, bezpośrednio przed ustalonym terminem K. G. informował, iż nie może spotkać się z pracownikiem socjalnym. Ponadto w czasie pobytu w Ośrodku K. G. oświadczył, że i tak nie wpuści nikogo do domu, choć z drugiej strony wyrażał chęć współpracy.

Zgodnie z art.106 ust.4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Rola wywiadu środowiskowego w sprawach pomocowych jest niezwykle ważna. Jest on bowiem sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), swoistym trybem postępowania dowodowego i jednym z podstawowych dowodów w sprawach o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej.

W myśl art. 107 ust. 1 rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia. Wywiad ten ma ukazać w sposób wszechstronny sytuację osoby i rodziny starającej się o przyznanie świadczenia lub korzystającej z pomocy. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu i formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy.

Ocena zasadności rozstrzygnięcia w sprawie będącej przedmiotem osądu wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w ustawie o pomocy społecznej, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej określonej w przepisie art. 2 ust. 1. Zgodnie z tym przepisem, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z cytowanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej lub odmowa zawarcia kontraktu socjalnego może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia.

Zachowanie K.G. w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, świadczy o spełnieniu przesłanki braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, która obwarowana jest sankcją w postaci możliwości odmowy przyznania świadczenia. Postawa wnioskodawcy podlega ocenie organu, od której to oceny zależy udzielenie bądź nieudzielenie świadczenia. Egzekucja od wnioskodawcy obowiązku współdziałania jest istotna z uwagi na fakt, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń. Wobec powyższego niewłaściwa ( bierna ) postawa wnioskodawców może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymania wypłaty świadczenia.

Organy zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania świadczeń. Wobec tego na organach obu instancji spoczywa obowiązek przeanalizowania również w tym aspekcie postępowania osoby domagającej się świadczenia na podstawie ustawy o pomocy społecznej.

Z faktu, iż postawa wnioskodawcy podlega ocenie organu wynika, że decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia ma charakter decyzji uznaniowej. Organ wydający decyzję uznaniową nie jest związany normą prawa materialnego, z tym że argumentacja organu, co do udzielenia bądź nie udzielenia pomocy musi odpowiadać zasadzie wyrażonej w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). W myśl tego przepisu w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stanowisko organu orzekającego w tym zakresie powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji administracyjnej.

Zdaniem Sądu, powyższym obowiązkom organy obu instancji w rozpatrywanej sprawie uczyniły zadość. Organy dokonały właściwej oceny postawy skarżącego, którego brak współdziałania z nimi jest wyraźnie widoczny, a jednym z przejawów braku współdziałania było uporczywe uchylanie się od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, a nawet stwierdzenie, że usiłowanie przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania to "nachodzenie, natarczywość i nachalność" ( pismo skarżącego z dnia 1 i 2.04.2010 r. ).

Nie ulega wątpliwości, iż taka postawa skarżącego świadczy o braku chęci współpracy z organami pomocowymi. Powyższe uprawnia również do stwierdzenia, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego (wielokrotne próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego), a decyzji wydanej w sprawie nie można określić jako nacechowanej dowolnością.

Ustosunkowując się do zarzutów dotyczących spełniania przez wydane decyzje wymogów określonych w art.107 § 1 Kpa ( decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji ), Sąd stwierdził, że zarówno decyzja pierwszoinstancyjna, jak i decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, zawierają wszystkie elementy określone prawem, a przewidziane dla tego rodzaju aktów.

Na podpis składają się następujące cechy: 1) jest to językowy znak graficzny utrwalony w dokumencie, 2) składający oświadczenie woli stawia ten znak własnoręcznie, 3) wskazuje w zasadzie imię i nazwisko składającego oświadczenie woli, 4) podpis umieszcza się pod tekstem oświadczenia woli (Z. Radwański, Prawo cywilne..., s. 199). Podpis na decyzji musi być własnoręczny. Powyższe warunki należy uznać za spełnione także wtedy, gdy podpis jest wprawdzie nieczytelny, ale decyzja jest opatrzona pieczątką, z której wyraźnie wynika tożsamość i funkcja osoby podpisującej orzeczenie.

Definicja pieczęci urzędowej zawarta została w art. 16c ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach urzędowych ( Dz.U. z 2005 r. Nr 235, poz.2000 z późn. zm. ), zgodnie z którym urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania pieczęci. Przepis art. 16c ust. 2 stanowi natomiast, że urzędową pieczęcią gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek samorządu terytorialnego może być również pieczęć, o której mowa w ust. 1, zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiednio herb gminy, powiatu lub województwa, jak również że odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej. Urzędowej pieczęci używają podmioty, o których mowa w art.2a ustawy ( art.16c ust.3 ), a więc w tym między innymi gminy oraz ich organy. W świetle § 30 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych ( Dz.U. Nr 112, poz. 1319 z późn.zm. ), pieczęć urzędową lub jej elektroniczny wizerunek umieszcza się tylko na dokumentach szczególnej wagi, stanowiących podstawę do podjęcia określonych czynności prawnych, np. decyzja, świadectwo. .

Decyzja z zakresu pomocy społecznej wydana została z upoważnienia Burmistrza [...] ( organu gminy ), a kwestie przyznawania zasiłku stałego należą do zadań własnych gminy ( art.17 ust.1 pkt 19 ustawy o pomocy społecznej ), bezsprzecznie więc na oryginale decyzji organu I instancji winna widnieć pieczęć urzędowa gminy.

Brak takiej pieczęci stanowi naruszenie art.16c ust.3 w zw. z art.2a pkt 3 ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach urzędowych w związku z § 30 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych.

Stwierdzić należy, że regulacje co do struktury formalnej formy działania administracji publicznej zalicza się do przepisów prawa procesowego. Zgodnie z art.145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę do uchylenia decyzji przez Sąd, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszym postępowaniu, brak odcisku pieczęci urzędowej na oryginale decyzji odmawiającej przyznania świadczenia (egzemplarzu będącym w posiadaniu strony ) nie ma żadnego wpływu na kwestie związane z merytorycznym rozpoznaniem wniosku o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a w konsekwencji na ważność tego aktu.

Kolejnym zarzutem podniesionym przez skarżącego jest zarzut dotyczący podpisania decyzji organu I instancji przez J.G. p.o. Kierownika Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...].

Zgodnie z art.110 ustawy o pomocy społecznej zadania pomocy społecznej w gminach wykonują jednostki organizacyjne - ośrodki pomocy społecznej ( ust.1 ), a wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy ( ust. 7 ). Upoważnienie, może być także udzielone innej osobie na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej. W aktach niniejszej sprawy znajdują się kopie dokumentów urzędowych -upoważnienia nr [...] Burmistrza [...] z dnia [...]r., którym J.G. p.o. Kierownika Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] i D.L. p.o. zastępcy Kierownika Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] zostały upoważnione, między innymi, do prowadzenia postępowań oraz wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy.

Dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 Kpa jest dokument, który został sporządzony w przepisanej formie, przez powołany do tego organ państwowy lub organ jednostki organizacyjnej albo podmiotu w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw wymienionych w zakresie działania tego organu. Dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (zaświadczone). Prawidłowo sporządzony dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Przepis art. 76 § 3 Kpa dopuszcza obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści (osnowie) takiego dokumentu. Nie wyklucza to przeprowadzenia dowodu zaprzeczającego autentyczności dokumentu. Oba domniemania mogą być obalone wszelkimi środkami dowodowymi, a nie tylko zeznaniami świadków. Strona, która zaprzecza prawdziwości (autentyczności) dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością, powinna tę okoliczność udowodnić.

W niniejszej sprawie skarżący nie podważa prawdziwości ani autentyczności dokumentu, stwierdza jedynie, iż upoważnienie osoby niebędącej kierownikiem, a pełniącej obowiązki kierownika, może powodować, iż osoba taka nie spełnia wymogów formalnych do objęcia stanowiska kierownika ( np. wykształcenia ). Stwierdzić należy, że takie argumenty mogą stanowić podstawę do zbadania legalności powołania osoby pełniącej obowiązki kierownika i zastępcy kierownika, ale w innym, odrębnym postępowaniu.

Dodać także należy, że organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. W szczególności sporządza się protokół przyjęcia wniesionego ustnie podania, przesłuchania strony, świadka i biegłego, oględzin i ekspertyz dokonywanych przy udziale przedstawiciela organu administracji publicznej, rozprawy, ustnego ogłoszenia decyzji i postanowienia ( art.67 Kpa ). Natomiast czynności organu administracji publicznej, z których nie sporządza się protokołu, a które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, utrwala się w aktach w formie adnotacji podpisanej przez pracownika, który dokonał tych czynności.

Jak z powyższego wynika, w zasadzie protokół sporządzany jest wtedy, gdy czynności organu wykonywane są z udziałem stron. Natomiast wtedy gdy organ ( jego pracownicy ) wykonują czynność bez udziału stron, czynność może być udokumentowana w formie adnotacji dokonanej przez pracownika. Z obu tych dokumentów powinno wynikać kto, gdzie i kiedy takiej czynności dokonał i co w wyniku tej czynności stwierdził, a ponadto w protokole powinno być stwierdzone kto jeszcze uczestniczył w czynności i jakie uwagi przedstawił. Protokół i adnotację podpisują wszystkie osoby obecne przy wykonywaniu czynności. Podobieństwo obydwu dokumentów jest więc bardzo duże, a nawet można powiedzieć, że adnotacja jest pewną uproszczoną formą protokołu. Nie jest ważne przy tym czy dokument sporządzony przez pracowników organu nazwany będzie protokół, adnotacja, czy notatka służbowa, a ważne jest by dokument ten spełniał wymogi formalne wynikające z art.67 Kpa. Notatki służbowe w aktach niniejszej sprawy wymogi te spełniają.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, iż skarga nie może być uwzględniona, bowiem podejmując zaskarżoną decyzję organ prawa nie naruszył w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.