Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 332/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 7, art. 8, art. 77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Łomnicka Sędziowie WSA Iwona Niżnik- Dobosz (spr.) WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2015 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 22 stycznia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania skargę oddala.


UZASADNIENIE

﻿ Uzasadnienie

Decyzją z dnia 22 stycznia 2015 r. znak [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 13 sierpnia 2014 r. nr [...] orzekającą o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz L. K. za nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...] oraz nr [...], położoną w obrębie [...], jedn. ewid. [...], m. K., zajętą pod drogę gminną nr [...] – ulicę R. w K., przejętą z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę, na podstawie decyzji nr [...] i nr [...] Wojewody z dnia 8 kwietnia 2014 r. nr [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją nr [...] z dnia 13 sierpnia 2014 r. Starosta orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz L. K. za nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...] oraz nr [...], (powstała z podziału działki nr [...]) położoną w obrębie [...], jedn. ewid. [...], m. K., przejętą z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę, na podstawie decyzji nr [...] i nr [...] Wojewody [...] z dnia 8 kwietnia 2014 r. nr [...].

Orzekając w ww. sposób organ I instancji oparł się na ustaleniach, zgodnie z którymi stosowny wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie został złożony przez wnioskodawczynię w terminie przewidzianym w art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, tzn. pomiędzy dniem 1 stycznia 2001 r. a dniem 31 grudnia 2005 r.

Organ ustalił, że L. K. złożyła do Prezydenta Miasta wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w dniu

16 kwietnia 2012 r. Kolejne pisma w tej sprawie wpłynęły w dniu 7 maja 2012.

Dalej organ I instancji wyjaśnił, iż zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia

13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Stosownie do art. 73 ust. 4 ww. ustawy, odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela złożony do 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa.

Od ww. decyzji odwołanie złożyła L. K., podając, że własność przedmiotowej nieruchomości nabyła w grudniu 2010 r. Jako spadkobierczyni właścicielki M. B. nie miała świadomości, że była ona właścicielką działek, które stanowią drogi i w ewidencji gruntów figurowały właśnie jako drogi. Informacja podana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w dziale II księgi wieczystej [...] właścicielką ww. działek w dniu 31 grudnia 1998 r. była L. K., jest nieprawdziwa.

Zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia 22 stycznia 2015 r. znak [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że z przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wynika, iż ustalenie i wypłata odszkodowania następuje przy jednoczesnym spełnieniu wszystkich następujących przesłanek:

- dana nieruchomość musi być zajęta pod pas drogi publicznej,

- nieruchomość taka nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego,

- z wnioskiem o ustalenie odszkodowania występuje właściciel nieruchomości w terminie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.,

Analizując wyżej opisane przesłanki art. 73 w świetle przedstawionego stanu faktycznego sprawy, organ II instancji stwierdził, że wniosek L. K. o ustalenie i wypłatę odszkodowania z dnia 16 kwietnia 2012 r., złożony został z uchybieniem terminu określonego w tym przepisie.

Dochowanie terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie jest, jak wyżej wskazano, jedną z przesłanek, od których zaistnienia łącznie zależy pozytywne rozstrzygnięcie sprawy przez organ. W tej sytuacji brak spełnienia choćby jednej z przesłanek powoduje niemożność ustalenia i wypłacenia odszkodowania.

W odniesieniu do zarzutów odwołania, organ II instancji stwierdził, że niezależnie od tego, kiedy fakt dziedziczenia po określonej osobie został potwierdzony stosownym dokumentem urzędowym, spadek dziedziczy się z chwilą śmierci spadkodawcy, zatem w świetle przepisów prawa w szczególności kodeksu cywilnego należy przyjąć, że L. K. pozostawała właścicielem nieruchomości już w chwili odjęcia prawa własności - z dniem 1 stycznia 1999 r., natomiast po tym fakcie stała się osobą uprawnioną do złożenia wniosku o odszkodowanie mimo braku możliwości wykazania tego uprawnienia stosownym dokumentem, ze względu na wydanie postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku dopiero w dniu 2 grudnia 2010 r. Z uwagi więc na fakt, iż osoba dziedzicząca nabywa spadek od dnia śmierci osoby zmarłej, postanowienie sądu w przedmiocie dziedziczenia ma charakter deklaratoryjny tj. potwierdzający stan prawny, który już zaistniał. Warto również dodać, że istniejące w danym czasie wpisy w księdze wieczystej nie zawsze odzwierciedlają aktualny ostatni stan prawny nieruchomości, przede wszystkim ze względu na fakt, iż zasadą w postępowania wieczystoksięgowym jest dokonywanie wpisów na wniosek osób uprawnionych. W razie zatem braku złożenia wniosku o ujawnienie następstwa prawnego po zmarłej osobie (np. w wypadku dziedziczenia) stan prawny ujawniony w księdze wieczystej nie odpowiada stanowi rzeczywistemu. Zważywszy na powyższe, nieścisłość wskazana w odwołaniu, dotycząca powołania się w uzasadnieniu decyzji Starosty [...] z dnia 13 sierpnia 2014r. znak [...] na treść księgi wieczystej jako odzwierciedlającej rzeczywisty stan prawny w dacie 31 grudnia 1998r. w istocie nie ma żadnego wpływu na prawidłowość ustaleń co do osoby uprawnionej do odszkodowania. Faktem jest bowiem, iż L. K. mimo braku wpisu w księdze wieczystej własności przedmiotowej nieruchomości na jej rzecz w powołanym wyżej okresie, pozostawała w tym czasie właścicielem tej nieruchomości.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie L. K. podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 75 i art. 77 K.p.a., a także prawa materialnego, tj. art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

W uzasadnieniu podniosła, że zaskarżona decyzja narusza konstytucyjną zasadę ochrony prawa własności oraz prawa do odszkodowania. O tym, że jest właścicielem wywłaszczonej nieruchomości dowiedziała się w 2010 r. i z tych oczywistych względów nie mogła złożyć wniosku o ustalenie odszkodowania w ustawowym terminie. Zaskarżonym decyzjom organów administracyjnych zarzuciła konstytucyjne naruszenie prawa własności i prawa do praworządności. Zdaniem skarżącej, zgodnie z art. 7 i art. 8 k.p.a., to organa administracji publicznej stoją na straży praworządności. Organa administracji publicznej nie zawiadomiły o przejęciu gruntów pod drogi co narusza przepisy k.p.a. i mające najwyższą rangę przepisy konstytucyjne.

Skutkowało to tym, że spadkobiercy po M. B. zm. w 1942 r. nie mieli świadomości, że grunty te wchodzą w skład spadku – w ewidencji gruntów figurowały jako drogi w Zarządzie Dróg. Skarżąca podnosi, że własność nabyła na podstawie postanowienia do sygn. akt [...] z dnia 2 grudnia 2010 r., którą to własność ustalił Sąd z wniosku A. B. starającego się o ustanowienie drogi koniecznej do swojej nieruchomości. Po dogłębnym dociekaniu, kto może być spadkobiercą M. z F. B., zmarłej w 1942 r. Sąd ustalił, że dziedziczy jej drugi mąż J. W.. Po zmarłym w 1954 r. J. W. dziedziczy jego brat W. W.. Spadkobierca testamentowym po W. W. zmarłym w 1993 r. jest skarżąca. Skarżąca podaje, że w aktach sprawy jest uzasadnienie Sądu do postanowienia do akt sygn. sygn. akt [...] z dnia 2 grudnia 2010 r., które potwierdza zawiłość sprawy. Wobec powyższych okoliczności skarżąca w swoim przekonaniu nie mogła w ustalonym przez ustawę terminie złożyć wniosku o odszkodowanie.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona i jako taka podlega oddaleniu.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

W kontrolowanej sprawie znalazł zastosowanie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. 1998 r. Nr 133 poz. 872 z późn. zm.), zgodnie z którym ". 1. Nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

2. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca:

1) gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi,

2) Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg.

3. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody.

3a. Jeżeli istnieje konieczność określenia granic nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego, wydając decyzję, o której mowa w ust. 3, nie wydaje się decyzji o podziale nieruchomości.

4. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

5. Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem".

A zatem w myśl, art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. 1998 r. Nr 133 poz. 872 z późn. zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Do przejścia prawa własności nie jest potrzebna żadna aktywność ze strony organów administracji publicznej. Prawo własności przechodzi bowiem, na podstawie omawianego przepisu, z danego podmiotu na podmiot w nim wskazany z mocy postanowień samej ustawy.

W myśl ust. 2 tego artykułu odszkodowanie wypłaca gmina w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, a Skarb Państwa w odniesieniu do pozostałych dróg. Podstawą ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1 jest ostateczna decyzja wojewody (art. 73 ust. 3).

Stosownie zaś do art. 73 ust. 4 o ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, odszkodowanie za tak przejęte nieruchomości zajęte pod drogi ustalane i wypłacane jest przez właściwego starostę na wniosek właściciela złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

W kontrolowanej sprawie pozostaje poza sporem, i to jest okoliczność zasadnicza, że wniosek o przyznanie równoważnej działki zastępczej w ramach odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...] oraz nr [...], położoną w obrębie [...], jedn. ewid. [...], m. K., przejętą z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę, na podstawie decyzji nr [...] i nr [...] Wojewody z dnia 8 kwietnia 2014 r. nr [...]. - skarżąca L. K. złożyła w dniu 16 kwietnia 2012 r. (k. 10 administracyjnych akt sprawy organu I instancji do sygn. [...]). Następnie w dniu 7 maja 2012 r. T. K., działając w imieniu L. K., zwrócił się do Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta przez osobiste stawiennictwo o uregulowanie stanu prawnego oraz wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną m.in jako działki nr [...] oraz nr [...] obr. [...] jedn. ewid [...]. Z okoliczności tej został sporządzony protokół. (k. 20 administracyjnych akt sprawy organu I instancji do sygn. [...]).

Z wykazu zmian gruntowych wynika, że działka nr [...] dzieli się na dz. [...] i [...] (k. 44 administracyjnych akt sprawy organu I instancji do sygn. [...]).

Zgodnie natomiast z nienasuwającym wątpliwości postanowieniami art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - wniosek taki mógł być złożony skutecznie najpóźniej w dniu 31 grudnia 2005 r. Po upływie przewidzianego w nim okresu do składania tego typu wniosków przedmiotowe roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasa.

Oznacza to, że termin do złożenia tego wniosku jest terminem prawa materialnego, i nie podlega przywróceniu, jeżeli ustawa tego wyraźnie nie przewiduje, a co nie ma miejsca w kontrolowanej sprawie, bez względu na przyczynę, z powodu której nie został dochowany.

Wniosek o wypłatę odszkodowania złożony po upływie takiego terminu nie może być uwzględniony, co w każdym wypadku skutkuje odmową jego uwzględnienia.

Upływ przewidzianego w art. 73 ust. 4 w/w ustawy terminu nie jest uzależniony od faktu, czy uprawniona do dochodzenia odszkodowania o tym terminie wiedziała, a jeżeli nie wiedziała, to z jakich powodów.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna, gdyż skarżąca nie złożyła w ustawowym terminie wniosku o ustalenie odszkodowania.

Nie można również podzielić stanowiska skarżącej, że okolicznością, którą Sąd powinien wziąć pod uwagę - jest fakt, jak podnosi skarżąca, polegający na tym, iż własność przedmiotowej nieruchomości nabyła w grudniu 2010 r. i jako spadkobierczyni właścicielki M. B. nie miała świadomości, że była ona właścicielką działek, które stanowią drogi i w ewidencji gruntów figurowały właśnie jako drogi.

W odniesieniu do tej argumentacji Sąd stwierdza, że nie znajduje ona zastosowania w kontrolowanej sprawie i dla jej rozstrzygnięcia bez znaczenia jest fakt, kiedy skarżąca dowiedziała się subiektywne o tym, że była właścicielem przedmiotowej nieruchomości, w dniu przejścia z mocy ustawy prawa własności tych nieruchomości na Gminę.

Sąd podkreśla, że ustawa regulująca kwestię odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne uchwalona została w dniu 13 października 1998 r., a wnioski mogły być składane od dnia 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r.

Kwestia ta została uregulowana w akcie prawnym o randze ustawowej w sposób czytelny i zrozumiały przez określenie wprost terminu do wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie. Powołany powyżej akt normatywny został opublikowany i ogłoszony w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd zarazem wyjaśnia, że na organie administracji publicznej nie spoczywa obowiązek indywidualnego powiadomienia obywateli o obowiązujących przepisach prawa, które ogłaszane są w ogólnodostępnych publikatorach uchwalonych aktów normatywnych, w tym ustaw.

Powinnością każdego obywatela jest zapoznanie się z obowiązującym porządkiem prawnym i w myśl zasady ignorantia iuris nocet w sytuacji, w której ustawodawca posługuje się konstrukcją stosunków prawnych wynikających bezpośrednio z mocy ustawy, nikt nie powinien zasłaniać się nieznajomością przepisów prawa. W przypadku nie zapoznania się z treścią powszechnie obowiązującego prawa podawanego do publicznej wiadomości obywatele powinni mieć na uwadze domniemanie powszechnej znajomości prawa .

Mając na względzie, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o odszkodowanie dopiero w dniu 16 kwietnia 2012 r. - roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasło wskutek upływu ustawowego terminu do jego zgłoszenia.

Termin ten – jako termin prawa materialnego, co nie budzi żadnych wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie - jest terminem zawitym i nie może podlegać przywróceniu nawet przy braku winy wnioskodawcy w jego niedochowaniu. Gmina nabyła własność przedmiotowych nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r. bezpośrednio z mocy ustawy, zatem deklaratoryjne w swej istocie postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku przez skarżącą, wydane w

2010 r., nie obejmowało jako wchodzących w skład spadku przedmiotowych nieruchomości, skoro wcześniej z mocy ustawy, bo tak rozstrzygnął ustawodawca, nabyła ich własność Gmina Miejska.

W przedmiocie charakteru prawnego przedmiotowego terminu skład rozpoznający w pełni podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 29 marca 2011 r. sygn. akt I OSK791/10 , w myśl którego "Termin określony w art. 73 ust.4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest niewątpliwie zawitym terminem prawa materialnego. Taki termin ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych, a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożliwość jego realizacji. Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość dopuszczają przepisy określające dany termin (por. także uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 14 października 1996r. sygn. OSP 19/96 - ONSA z. 2 z 1997r. poz. 56). Ustawa z dnia 13 października 1998 r. nie przewiduje możliwości przywrócenia terminu, o jakim mowa w jej art.73 ust.4. Nie ma zatem znaczenia, z jakich przyczyn osoba uprawniona w stosownym czasie nie złożyła wniosku".

Trzeba także zauważyć, że niezależnie od tego, kiedy fakt dziedziczenia po określonej osobie został potwierdzony stosownym dokumentem urzędowym, spadek dziedziczy się z chwilą śmierci spadkodawcy. Zatem w świetle przepisów prawa w szczególności kodeksu cywilnego należy przyjąć, że skarżąca L. K. pozostawała właścicielem nieruchomości już w chwili odjęcia prawa własności z mocy ustawy – tj. z dniem 1 stycznia 1999 r., natomiast po tym fakcie stała się osobą uprawnioną do złożenia wniosku o odszkodowanie mimo braku możliwości wykazania tego uprawnienia stosownym dokumentem, ze względu na wydanie postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku dopiero w dniu 2 grudnia 2010 r.

Wskazać nadto należy, że decyzja wojewody, o jakiej mowa w art. 73 ust. 3 ustawy ma jedynie charakter deklaratoryjny, nie zaś konstytutywny, albowiem w art. 73 ustawodawca wprost wskazał, że nabycie w oparciu o tenże przepis prawa następuje z mocy samego prawa. Okoliczność, że dopiero na podstawie tej decyzji wojewody Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, może skutecznie żądać ujawnienia swojego prawa nie powoduje automatycznie przeniesienia daty skutecznego nabycia na dzień dokonania wpisu w księdze wieczystej, albowiem datą nabycia przez uprawnione podmioty nieruchomości na podstawie art. 73 powyżej powołanej ustawy jest dzień 1 stycznia 1999 r.

Nadmienić należy, że w terminie określonym w art. 73 ust. 4 wzmiankowanej ustawy Wojewoda [...] nie wydał decyzji, o jakiej jest mowa w art. 73 ust. 3 ustawy. Decyzje nr 1 i nr 2 Wojewody [...], znak [...], potwierdzające przejście prawa własności nieruchomości skarżącej na rzecz Gminy zostały bowiem wydane dopiero w dniu 8 kwietnia 2014 r. r. Niemniej jednak okoliczność, iż w terminie z art. 73 ust. 4 ustawy, nie została wydana decyzja potwierdzająca przejście prawa własności nieruchomości nie wyłączała obowiązku zachowania przez uprawnionego terminu do złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania. Analiza akt spawy a także treści zaskarżonej decyzji Wojewody nie wskazuje na naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 7, art. 8, art. 75 i art. 77 k.p.a w stopniu mającym znaczenie dla rozpoznania sprawy. Pewne uchybienia w przedmiocie ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ I instancji a dotyczące powołania się przez Starostę na treść księgi wieczystej, zostały jednoznacznie wyjaśnione przez organ II instancji (zob. pierwszy akapit uzasadnienia zawartego na ostatniej stronie decyzji Wojewody ). Organy administracyjne zgodnie z zasadą prawdy materialnej i zasadą pogłębiania zaufania do administracji ustaliły, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do ustalenia przedmiotowego odszkodowania, gdyż roszczenie o jego ustalenie wygasło.

W odniesieniu do zarzutów skarżącej podnoszących niekonstytucyjność zaskarżonej decyzji, a także jej podstaw prawnych Sąd wyjaśnia, że przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) reguluje stan prawny gruntów zajętych pod drogi publiczne, wprowadzając szczególny tryb wywłaszczenia z mocy prawa takich gruntów. Zgodnie z art. 21 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. "1. Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia. 2. Wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem".

Sąd podziela stanowisko doktryny prawa konstytucyjnego podnoszące, że: "(.....) zagwarantowanie prawa własności nie oznacza bynajmniej, że jest ona nienaruszalna. Mogą wszak zaistnieć sytuacje, w których niezbędna jest zmiana właściciela. Konstytucja przewiduje sytuacje tego rodzaju i dlatego nie wyklucza i nie zakazuje dokonywania wywłaszczenia mienia. Jest to dopuszczalne, o ile zostaną spełnione dwa podstawowe warunki. Pierwszy z nich to wywłaszczenie na cele publiczne, a więc podyktowane interesem publicznym, np. w toku budowy autostrad. Drugi zaś warunek to wypłacenie słusznego odszkodowania. Stąd szukanie porozumienia z dotychczasowym właścicielem, który też nie może zgłaszać nieuzasadnionych, czyli wygórowanych stawek odszkodowania. Tak więc na podstawie art. 21 katalog zasad ustroju gospodarczego został wzbogacony o ważne prawo służące ochronie własności i prawu jej dziedziczenia. Tak W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz do art. 21, opubl. LEX.

Z kolei powołany przez skarżącą przepis był kilkakrotnie przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07 (OTK-A 2009/8/123) stwierdzono, że art. 73 ust. 4 omawianej ustawy, w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcie roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że art. 73 nie przewiduje bezpośredniego związku pomiędzy postępowaniem wojewody w sprawie potwierdzenia wywłaszczenia a sprawą odszkodowawczą prowadzoną przez starostę. Nie wprowadza też obowiązku legitymowania się ostateczną decyzją wojewody do samego zgłoszenia roszczenia odszkodowawczego. Jakkolwiek decyzja deklaratoryjna wojewody wydana na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. konkretyzuje przedmiot wywłaszczenia, to jednak okoliczność ta nie przesądza, że jej wydanie stanowiło warunek zgłoszenia żądania o odszkodowanie. Złożenie w tym okresie (art. 73 ust. 4) wniosku, było wystarczającą czynnością, by uzyskać prawo do odszkodowania za wywłaszczenie. Wniosek ten stanowił bowiem oświadczenie, że były właściciel zamierza skorzystać z prawa do odszkodowania, a dopiero w dalszej kolejności zawierał żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania w przewidzianej prawem procedurze. W konsekwencji Trybunał stwierdził, że to, kiedy wojewoda wydał decyzję, nie stanowiło przeszkody do skorzystania przez każdego z byłych właścicieli z prawa do zgłoszenia roszczenia odszkodowawczego.

Z kolei w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 11/02 (Dz. U. Nr 169, poz. 1782) Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że związana z pozbawieniem praw do nieruchomości szczególna konstrukcja odszkodowania zawarta w art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie narusza konstytucyjnej zasady słusznego odszkodowania.

Analogiczne stanowisko zajął następnie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt K. 20/09, OTK-A 2011/4/35. w którym stwierdził zgodność art. 73 ust. 4 w/w ustawy z art. 2 i art. 21 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W uzasadnieniu w/w wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że analizowany przepis art. 73 ust. 4 w/w ustawy spełnia kryteria określoności prawa a także kryterium przydatności, konieczności i proporcjonalności. Według Trybunału Konstytucyjnego, uzgodnienie stanu faktycznego i prawnego na mocy tego przepisu nastąpiło na zasadzie równowagi pomiędzy interesem publicznym oraz prywatnym. Trybunał podkreślił zarazem, że prawo dochodzenia roszczenia odszkodowawczego na mocy przepisu, o którym jest mowa powyżej zostało uzależnione od staranności uprawnionego. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego pięcio-letni okres, w którym możliwe było dochodzenie roszczenia odszkodowawczego "nie podważył zasady słusznego odszkodowania". Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, zawartym w przywołanym wyroku, "stwierdzenie konstytucyjności celu, ze względu na który dokonane zostało wywłaszczenie, oraz mechanizmu, o którym mowa w art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających, implikuje ocenę wprowadzenia terminu zakwestionowanego przez wnioskodawcę. W orzeczeniach o sygn. SK 11/02 oraz P 5/99 Trybunał uznał bowiem, że stworzenie szczególnej procedury wywłaszczeniowej w odniesieniu do nieruchomości zajętych pod drogi publiczne było rozwiązaniem legitymowanym w demokratycznym państwie prawnym, gdyż służyło realizacji i zabezpieczeniu dobra wspólnego. Wprowadzenie terminu, po którym roszczenie odszkodowawcze "wygasa", uzasadnione jest koniecznością zachowania porządku publicznego. Chodzi tu wszakże o ochronę bezpieczeństwa nie tylko podmiotów prawa, lecz także systemu prawa oraz zasad funkcjonowania społeczeństwa zgodnie z podzielanymi przez nie wartościami, które znalazły swój wyraz w Konstytucji. Niewątpliwie należą do nich przywoływane wcześniej: pewność obrotu prawnego oraz ogólna zasada prawa cywilnego, w świetle której roszczenia majątkowe po pewnym czasie ulegają przedawnieniu lub wygasają. W ocenie Trybunału, uzasadnieniem ustanowienia terminu zawitego w art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających jest również nakaz dbałości o równowagę budżetową, która ma status wartości konstytucyjnie chronionej (por. np. wyrok z 9 kwietnia 2002 r., sygn. K 21/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 17). Bez poprawnie zbudowanego i zrównoważonego budżetu organy władzy publicznej nie byłyby zdolne do realizacji stawianych przed nimi celów, a zwłaszcza do spełnienia konstytucyjnego wymogu troski o dobro wspólne (wyrok z 24 listopada 2009 r., sygn. SK 36/07, OTK ZU nr 10/A/2009, poz. 151, punkt 4 uzasadnienia). Finansowanie roszczeń odszkodowawczych z tytułu wywłaszczenia nie jest zaś irrelewantne dla budżetu. Racjonalnie uzasadnionym i koniecznym z perspektywy stabilności finansów publicznych było zatem wyznaczenie okresu, w którym w budżecie zarezerwowano określone środki finansowe na przedmiotowo istotny cel oraz precyzyjne wskazanie momentu, w którym możliwa była likwidacja tego rodzaju rezerwy finansowej". Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

Z tych względów, mając na uwadze powyższe ustalenia stanu prawnego i faktycznego, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.