Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 1088/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 4, art. 35
journal: Dz.U. 2016 poz 722
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i lit. c), art. 153, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi E. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia 29 września 2016 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej E. H. 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 sierpnia 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o wymeldowaniu R. T. z pobytu stałego z lokalu nr [..] przy ulicy K. [...] w [...].

W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 722 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej w skrócie "k.p.a.").

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że pierwsze postępowanie o wymeldowanie R. T. z miejsca pobytu stałego zostało wszczęte w lutym 2010 r. na wniosek jego siostry - E. Analiza zebranego wówczas w sprawie materiału nie pozwoliła na ocenę, iż wymieniony opuścił przedmiotowy lokal trwale i dobrowolnie. Co istotne, Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dniu 24 sierpnia 2010 r. przywrócił wymienionemu naruszone posiadanie spornego lokalu i postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji z dnia 10 sierpnia 2012 r. nr [...] o odmowie wymeldowania.

W dniu 28 kwietnia 2016 r. E. H. złożyła ponowny wniosek o wymeldowanie brata R. T. wskazując, że nie mieszka on w przedmiotowym lokalu od około 6 lat, a Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia 17 września 2015 r. orzekł jego eksmisję ze spornego lokalu. W tych okolicznościach wnioskodawczyni nie widzi powodu, aby wymieniony miał ponownie zamieszkać w tym lokalu. Wnioskodawczyni dodała, że zamierza sprzedać lokal, dlatego wystąpiła z przedmiotowym wnioskiem.

Organ pierwszej instancji ustalił, że E. H. jest właścicielką spornego lokalu. Lokalem tym dysponuje fizycznie od października 2012 r. Wcześniej lokal ten zajmował R. T. i tylko on posiadał do niego klucze. Po tym jak zakończył się generalny remontu mieszkania w maju 2013 r. wnioskodawczyni mogła w nim na stałe zamieszkać. W lipcu 2015 r. R. T. wystąpił do Komornika Sądowego z wnioskiem o wprowadzenie go w posiadanie spornego lokalu. Podstawą był tytuł wykonawczy - wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia 24 sierpnia 2010 r. nakazujący przywrócenie wymienionemu naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu. Wymieniony zrobił to dopiero w 2015 r. tłumacząc się dużymi kosztami komorniczymi. W dniu 7 lipca 2015 r. nastąpiło wprowadzenie wymienionego w posiadanie spornego lokalu. Wówczas otrzymał on klucze do mieszkania lecz pomimo tego nie zamieszkał w nim. Zdaniem A. L., córki R. T. a zarazem jego kurator, podczas czynności przeprowadzanych przez komornika w dniu 7 lipca 2015 r. nie zapewniono wymienionemu spokojnego i bezpiecznego przebywania w spornym lokalu. Po wprowadzeniu go do lokalu i przekazaniu kluczy pozostawiono go w obecności przebywającego w tym dniu w mieszkaniu wraz z właścicielką jej konkubenta, który jest recydywistą, dlatego wymieniony z obawy o swoje życie nie mógł tam zostać. A. L. próbowała wraz z ojcem wejść do spornego lokalu po dniu 7 lipca 2015 r., jednak ponownie wymieniono zamki w drzwiach. A. L. wyjaśniła, że zwracała się o pomoc do Policji i zgłaszała utrudnianie zamieszkiwania, jednak bezskutecznie. Wymieniony dwa lub trzy razy w miesiącu przychodzi pod adres zameldowania jednak albo nikogo tam nie zastaje albo nie zostaje wpuszczany. E. H. potwierdziła, że w dniu 7 lipca 2015 r., pomimo skutecznie przeprowadzonych czynności egzekucyjnych, brat nie wprowadził się do spornego lokalu. Brat przyszedł ze swoją córką dopiero w dniu 15 sierpnia 2015 r., jednak nie został wpuszczony do lokalu przez jej syna, który czasowo mieszkał w spornym lokalu. Wyjaśniła, że dzień wcześniej jej syn zgubił klucze do tego lokalu i zaistniała konieczność wymiany zamków, dlatego klucze nie pasowały do drzwi wejściowych. Dodała, że wymieniony nie zamieszkał w spornym lokalu. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynikało, że pomimo deklaracji wymienionego o ponownie utrudnionym dostępie do spornego lokalu po dniu 7 lipca 2015 r., nie dotrzymał on ustawowo zakreślonego terminu 6 miesięcy do ponownego wystąpienia z wnioskiem do komornika sądowego o realizację prawomocnego wyroku Sądu przywracającego mu posiadanie spornego lokalu, zatem nie ma już możliwości zamieszkania w tym lokalu z mocy prawa. Organ wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne zakończyło się w dniu 7 lipca 2015 r. i skoro dostęp do lokalu został ponownie utrudniony, wymieniony od tego dnia miał pół roku, by na podstawie tego samego tytułu wykonawczego wystąpić o ponowne wprowadzenie w posiadanie lokalu, czego nie zrobił.

W ocenie organu pierwszej instancji zarówno zakończona egzekucja komornicza, brak podjęcia przez R. T. środków prawnych w odpowiednim terminie oraz orzeczona wobec niego eksmisja spowodowały, że opuszczenie przez niego spornego lokalu nabrało cech stałego opuszczenia miejsca zameldowania. Wobec powyższego organ pierwszej instancji uznał, że pozostawienie zameldowania R. T. w spornym lokalu, w którym nie ma szans na ponowne zamieszkanie stanowiłoby fikcję meldunkową. Jak wskazał organ pierwszej instancji meldunek jest rejestracją miejsca pobytu a zapis o zameldowaniu powinien odzwierciedlać rzeczywiste miejsce i charakter pobytu danej osoby. W realiach rozpatrywanej sprawy zaszły zatem określone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności przesłanki warunkujące wydanie decyzji o wymeldowaniu R. T. z pobytu stałego. W świetle wskazanej regulacji decyzję administracyjną o wymeldowaniu wydaje się w stosunku do obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Z decyzją organu pierwszej instancji nie zgodził się R. T. W odwołaniu od decyzji R. T. zastępowany przez kuratora A. L. zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

a) naruszenie art. 35 ustawy o ewidencji ludności bowiem opuszczenie spornego lokalu nie nosiło cech trwałości i dobrowolności, gdyż podjął we właściwym czasie stosowne środki na drodze cywilnoprawnej, występując w dniu 21 lipca 2016 r. z ponownym powództwem o przywrócenie utraconego posiadania;

b) art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego polegającego na przyjęciu, że wymieniony nie podjął żadnych działań celem przywrócenia stanu posiadania lokalu oraz nieuwzględnieniu przez organ pierwszej instancji istotnej okoliczności jaką jest posiadanie przez niego uprawnień do zajmowania tego lokalu, co ma istotny wpływ na wynik sprawy.

Do odwołania załączono kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 29 lipca 2016 r. o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia powoda poprzez ujawnienie w księdze wieczystej ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu w sprawie ochrony posiadania oraz wydanie powodowi kluczy do przedmiotowego lokalu.

Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia 29 września 2016 r. nr [...] wydaną na postawie art. 138 § 1 punkt 2 k.p.a. oraz art. 35 ustawy o ewidencji ludności uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o odmowie wymeldowania R. T. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy K. [...] w [...].

Organ odwoławczy stwierdził mając na względzie treść art. 35 w związku z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności, że opuszczenie lokalu musi mieć charakter dobrowolny i trwały. Zdaniem organu odwoławczego, analiza materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie jednoznacznie potwierdza, że R. T. nie zrezygnował z prawa do zamieszkiwania w miejscu pobytu stałego, bowiem od wielu lat podejmuje działania prawne zmierzające do odzyskania spornego lokalu i łączy z tym lokalem zamiar stałego zamieszkiwania. W dniu 24 sierpnia 2010 r. Sąd Rejonowy w [...] przywrócił odwołującemu posiadanie przedmiotowej nieruchomości, co stanowiło podstawę wystąpienia do komornika o przeprowadzenie egzekucji zmierzającej do wprowadzenia go do spornego lokalu, która została skutecznie wykonana w dniu 7 lipca 2015 r. Po przeprowadzeniu czynności egzekucyjnych, dostęp do spornego lokalu ponownie został utrudniony, na co wskazywała siostra odwołującego. W spornym lokalu doszło do kolejnej wymiany zamków w drzwiach, a wymieniony nie otrzymał nowego kompletu kluczy. Co prawda wymieniony uchybił 6 - miesięcznemu terminowi do ponownego wystąpienia do komornika z wnioskiem o przeprowadzenie egzekucji, jednak jak wynika z dokumentów załączonych do odwołania, ponownie wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] z powództwem o ochronę naruszonego posiadania spornego lokalu i otrzymał zabezpieczenie roszczenia.

W ocenie organu odwoławczego, zachowanie wymienionego potwierdza zatem, że podejmuje on skuteczne działania prawne zmierzające do wyegzekwowania prawa do zamieszkiwania w spornym lokalu. Zachowanie siostry odwołującego wskazuje zaś, że pomimo prawomocnego wyroku sądu osoba ta nie zgadza się na zamieszkiwanie wymienionego w spornym lokalu i na tym tle dochodzi pomiędzy stronami do konfliktów. Siostra odwołującego nie widzi możliwości i nie wyraża zgody na zamieszkiwanie brata w miejscu pobytu stałego twierdząc, że wyrok Sądu Rejonowego w [...] orzekający jego eksmisję z tego lokalu uprawnia ją do podejmowania działań faktycznych polegających na utrudnianiu bratu powrotu do spornego lokalu. Nawet pomimo skutecznie przeprowadzonej egzekucji komorniczej zainicjowanej wnioskiem wymienionego ponownie wymieniono zamki w drzwiach, co potwierdza, że w niniejszej sprawie dochodzi do utrudniania zamieszkiwania.

W tych okolicznościach organ odwoławczy uznał, że opuszczenie przedmiotowego lokalu nie jest ani dobrowolne ani trwałe, bowiem wymieniony deklaruje zamiar powrotu do tego lokalu i zamieszkiwania w nim, a jego niezamieszkiwanie jest wynikiem działań siostry, które to działania zmierzają do usunięcia go z tego lokalu. Zdaniem organu odwoławczego, błędne jest stanowisko siostry, że wydany prawomocny wyrok eksmisyjny upoważnia ją do usunięcia brata z lokalu. Na mocy powyższego wyroku wymieniony posiada uprawnienia do przebywania w przedmiotowym lokalu, gdyż wykonanie tego wyroku zostało wstrzymane do czasu złożenia przez Gminę Miasta [...] oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Na takim stanowisku stanął zresztą także Sąd Rejonowy w [...] wydając w dniu 29 lipca 2016 r. postanowienie udzielające zabezpieczenia roszczenia powoda zainicjowanego wnioskiem o ochronę naruszonego posiadania.

E. H. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia.

Zaskarżonej decyzji organu odwoławczego skarżąca zarzuciła:

- naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy oraz wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, a w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń co do tego, że "opuszczenie przedmiotowego lokalu przez R. T. nie jest ani dobrowolne ani trwałe, bowiem deklaruje on zamiar powrotu do tego lokalu i zamieszkiwania w nim, a jego niezamieszkiwanie jest wynikiem działań siostry, które zmierzały do usunięcia go z tego lokalu", zaś R. T. "podejmuje skuteczne działania prawne zmierzające do wyegzekwowania prawa do zamieszkiwania w tym lokalu", podczas gdy z zestawienia prawnie relewantnych okoliczności w niniejszej sprawie przedstawionych szczegółowo w uzasadnieniu skargi jednoznacznie wynika, iż R. T., uzyskawszy dostęp do spornego lokalu w dniu 9 listopada 2012 r., nigdy nie wyraził woli, ani nie przedsięwziął jakichkolwiek czynności zmierzających do zamieszkania w nim, zaś wykorzystywane przez niego środki prawne są przezeń przedsięwzięte jedynie w celu szykany względem skarżącej, nie zaś w celu skutecznego doprowadzenia do zamieszkiwania w spornym lokalu;

- art. 97 § 1 punkt 4 k.p.a. poprzez niezastosowanie w sytuacji, gdy organ jako okoliczność wpływającą na uznanie, iż opuszczenie przez brata skarżącej R. T. miejsca stałego zamieszkania zlokalizowanego w mieszkaniu w [...] przy ul. K. [...] nie ma charakteru dobrowolnego i trwałego uznał fakt, iż R. T. "ponownie wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] z powództwem o ochronę naruszonego posiadania spornego lokalu i uzyskał zabezpieczenie roszczenia", podczas gdy postępowanie to (sygn. [...]) nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone (na dzień 17 listopada 2016 r. wyznaczone jest dopiero pierwsze posiedzenie Sądu w tej sprawie), zaś skarżąca neguje żądania swego brata, wnosi o oddalenie powództwa, złożyła też zażalenie na postanowienie z dnia 29 lipca 2016 r. w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia;

- art. 80 k.p.a. w zw. z art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez wadliwe i nieuprawnione uznanie za udowodnioną okoliczność, iż "opuszczenie przedmiotowego lokalu (przez R. T.) nie jest ani dobrowolne ani trwałe", podczas gdy z całokształtu materiału dowodowego, który organ zanalizował i ocenił wybiórczo wynika, iż R. T. - mimo uzyskania możliwości zamieszkania w spornym lokalu w dniu 9 listopada 2012 r. - tego nie uczynił, a z egzekucją wyroku w sprawie o ochronę naruszonego posiadania z 24 sierpnia 2010 r. w sprawie sygn. [...] zwlekał kilka lat, zaś po jej skutecznym przeprowadzeniu również do spornego lokalu się nie wprowadził i nie wykorzystał przysługujących mu środków prawnych mogących zapewnić mu dostęp do spornego lokalu, co dowodzi, iż zaistniała przesłanka opuszczenia przez niego miejsca pobytu stałego (znajdująca dodatkowe potwierdzenie w prawomocnie zakończonym postępowaniu o eksmisję) uzasadniająca wymeldowanie w oparciu o przepis art. 35 ww. ustawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego dotychczasowego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Co istotne, sąd administracyjny nie ocenia zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej pod kątem jego słuszności bądź też celowości. Sąd administracyjny nie rozpatruje również sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego.

Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). W świetle art. 134 § 1 wskazanej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze stan faktyczny przedmiotowej sprawy jak i obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji stan normatywny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku doszedł do przekonania, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Wojewody [...], mocą której organ odwoławczy uchylił decyzję Prezydenta Miasta [...] i odmówił wymeldowania R. T. z miejsca stałego zamieszkania zlokalizowanego w mieszkaniu w [...] przy ul. K. [...]. Uchyloną przez Wojewodę [...] decyzją z dnia 5 sierpnia 2016 r. Prezydent Miasta [...] orzekł o wymeldowaniu R. T. z przedmiotowego lokalu.

Punkt wyjścia do rozważań na temat prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowić winna wykładnia art. 35 ustawy o ewidencji ludności, który w dacie orzekania przez organ odwoławczy stanowił, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję administracyjną w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Konstrukcja wymeldowania w aktualnie obowiązujących przepisach podobna jest do regulacji zawartej w art. 15 ust. 2 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydawał na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stwierdzić zatem pozostaje, że orzecznictwo sądów administracyjnych wypracowane na gruncie stosowania regulacji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych zachowuje w dużej mierze aktualność w odniesieniu do treści aktualnie obowiązującego art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

Na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. wykształcił i utrwalił się w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Zgodnie z tym poglądem przyjmuje się, że o trwałym opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem, ale także zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania (zob. w tej materii m.in.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 654/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zauważyć należy także, iż w art. 27 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności prawodawca wskazał, że równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego. Natomiast w art. 25 ust. 2 tej ustawy wyjaśniono, że pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Z treści tych przepisów należy wywodzić, że dopuszczalne jest opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu i skoncentrowanie czasowo swoich spraw życiowych w innym miejscu, jeżeli dana osoba nie ma zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego, tzn. przewiduje powrót do miejsca dotychczasowego zameldowania na pobyt stały po upływie określonego terminu. Termin ten musi być jednakże od początku przewidywalny, przemijalny, a jego zakres usprawiedliwiony okolicznościami stanowiącymi powód opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu.

Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Innymi słowy, o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. Stąd też za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew swej woli, ale nie skorzystała - co należy podkreślić - we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Takimi środkami są roszczenia cywilnoprawne. Nieskorzystanie z nich we właściwym czasie, jak również sytuacja, gdy nie odniosły one zamierzonego skutku powoduje, że zachodzą podstawy do wymeldowania, skoro jego przesłanką jest fakt niezamieszkiwania w lokalu.

Sąd w tym miejscu wskazuje, że obowiązkiem organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest ustalenie – w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych, to jest tego czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Inaczej mówiąc, przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Ewidencja ludności służy bowiem jedynie rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego.

Przenosząc powyższe zapatrywania w realia rozpatrywanej sprawy wskazać w pierwszej kolejności należy, że postępowanie w niniejszej sprawie, będące kolejnym postępowaniem w sprawie o wymeldowanie R. T. zostało zainicjowane przez skarżącą E. H. - właściciela spornego lokalu w dniu 28 kwietnia 2016 r. w następstwie uprawomocnienia się wyroku eksmisyjnego wydanego przeciwko uczestnikowi postępowania R. T. Dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego organ pierwszej instancji uznał, że zarówno zakończona egzekucja komornicza zainicjowana w lipcu 2015 r. w oparciu o wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia 24 sierpnia 2010 r. nakazujący przywrócenie naruszonego posiadania lokalu, brak podjęcia przez R. T. środków prawnych w odpowiednim terminie oraz orzeczona wobec niego eksmisja spowodowały, że opuszczenie przez niego spornego lokalu nabrało cech stałego opuszczenia miejsca zameldowania. Wobec powyższego organ pierwszej instancji uznał, że pozostawienie zameldowania R. T. w lokalu, w którym nie ma szans na ponowne zamieszkanie stanowiłoby fikcję meldunkową.

Z kolei organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i dokonując analizy materiału dowodowego przyjął, że ponowne zainicjowanie postępowania cywilnego o przywrócenie utraconego posiadania (pozwem z dnia 15 lipca 2016 r.) przemawia za odmową dokonania wymeldowania. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy opuszczenie przedmiotowego lokalu nie jest ani dobrowolne ani trwałe, bowiem R. T. deklaruje zamiar powrotu do lokalu i zamieszkiwania w nim, a jego niezamieszkiwanie jest wynikiem działań siostry, które to działania zmierzają do usunięcia go z tego lokalu. W świetle wyroku eksmisyjnego wymieniony posiada uprawnienia do przebywania w przedmiotowym lokalu, gdyż wykonanie tego wyroku zostało wstrzymane do czasu złożenia przez Gminę Miasta [...] oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Na takim stanowisku stanął zresztą także Sąd Rejonowy w [...] wydając w dniu 29 lipca 2016 r. postanowienie udzielające zabezpieczenia roszczenia powoda zainicjowanego pozwem o ochronę naruszonego posiadania.

Mając na uwadze powyższe przeciwstawne stanowiska organów orzekających oraz fakt wydania przez sąd powszechny postanowienia zabezpieczającego Sąd stanął wobec konieczności udzielenia odpowiedzi na pytanie jaki charakter należy przypisać opuszczeniu spornego lokalu przez R. T.

Tylko jednoznaczna odpowiedź na to pytanie pozwala na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy stanowiąc zarazem podstawę do wymeldowania lub odmowy wymeldowania R. T. Tylko bowiem w sytuacji, gdy dane miejsce stanowi centrum życiowe określonej osoby można mówić o utrudnianiu lub uniemożliwianiu zamieszkiwania (w kontekście braku dobrowolności opuszczenia lokalu). Należy bowiem odróżnić sytuację, w której określony lokal stanowi dla danego podmiotu centrum życiowe, od sytuacji gdy lokal pełni zupełnie inną funkcję.

Ten zasadniczy aspekt sprawy - istnienia centrum życiowego - wymaga ustaleń w sferze faktów, a nie prawa, z uwagi na ewidencyjny charakter meldunku.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia, z jednej strony z twierdzeniem skarżącej o niezamieszkiwaniu uczestnika postępowania w spornym lokalu i wykorzystywania przez tego uczestnika środków prawnych celem szykanowania skarżącej, z drugiej zaś strony, z przeciwstawnym stanowiskiem uczestnika postępowania deklarującego - poprzez zainicjowanie kolejnego postępowania w przedmiocie przywrócenia utraconego posiadania - wolę zamieszkania w spornym lokalu.

W niniejszej sprawie niesporne jest, że R. T. w spornym lokalu nie zamieszkuje. Istota sporu w sprawie sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia czy uczestnik postępowania dobrowolnie opuścił lokal nr [...] przy ul. K. [...] w [...]. Orzekający w sprawie organ odwoławczy stwierdził, że opuszczenie przez wyżej wymienionego przedmiotowego lokalu nie było dobrowolne. W ocenie organu odwoławczego zainteresowany podjął skuteczną próbę powrotu do lokalu, czego wyrazem jest ponowne zainicjowanie sprawy o przywrócenie utraconego posiadania oraz uzyskanie zabezpieczenia wniesionego powództwa.

Jak Sąd wskazał powyżej za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Dla oceny przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu istotny jest bowiem czas, w jakim powództwo posesoryjne zostało wytoczone. Jeżeli dana osoba pomimo usunięcia jej z lokalu wbrew jej woli, względnie wobec niemożliwości korzystania przez nią z lokalu z uwagi na działania osób trzecich przed długi czas nie podejmuje kroków prawnych w celu przywrócenia jej posiadania tego lokalu, świadczyć to może o opuszczeniu przez nią miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

W związku z takim zapatrywaniem jedynie prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu osobie bezprawnie z niego usuniętej oznacza brak przesłanki "opuszczenia". Tylko taki środek prawny uznać bowiem należy za środek skutecznie zmierzający do umożliwienia powrotu do lokalu, z którego zostało się usuniętym.

Mając na uwadze powyższe zapatrywania Sąd uznał, że ocena stanu faktycznego sprawy dokonana przez organ odwoławczy nie była prawidłowa. Należy bowiem zauważyć, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że ponowny pozew o przywrócenie utraconego posiadania wniesiony w lipcu 2016 r. jest wyłącznie reakcją uczestnika postępowania na ponowne wszczęcie postępowania w przedmiocie wymeldowania. Ponadto istotnym jest wskazanie, że po pierwszym, prawomocnym orzeczeniu posesoryjnym (wydanym w roku 2010 r.), odzyskaniu dostępu do lokalu w dniu 9 listopada 2012 r. (po wydaniu ostatecznej decyzji administracyjnej w pierwszym postępowaniu prowadzonym w przedmiocie wymeldowania) uczestnik niniejszego postępowania przystąpił do działań egzekucyjnych dopiero w lipcu 2015 roku. Do tego czasu R. T. nie poczynił jakichkolwiek skutecznych działań celem zamieszkania w spornym lokalu. Za działanie skuteczne nie może być bowiem uznane złożenie kolejnego, spóźnionego wniosku o ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego (k. 321 i 322 akt administracyjnych).

W konsekwencji stwierdzić należy, że realna aktywność uczestnika postępowania w przedmiocie uzyskania dostępu do lokalu nr [...] położonego przy ul. K. [...] w [...] rozpoczęła się dopiero w następstwie wszczęcia postępowania w przedmiocie wymeldowania. Takie działanie R. T. świadczy w ocenie Sądu o tym, że deklarowana przez zainteresowanego wola zamieszkiwania w tym lokalu jest gołosłowna. Gdyby było inaczej, to zainteresowany podjąłby działania odpowiednio wcześniej albowiem nie jest do pogodzenia z jednej strony chęć zamieszkiwania w dotychczasowym mieszkaniu, które ma być tzw. centrum życiowym, a więc miejscem w którym mają koncentrować się wszystkie istotne zdarzenia, tak natury bytowej czy emocjonalnej, a z drugiej strony brak jakiejkolwiek inicjatywy w podjęciu realnych działań zmierzających do zamieszkania w nim. Odnosząc się z kolei do oświadczeń R. T. o chęci stałego pobytu w przedmiotowym lokalu podnieść również należy, że wobec orzeczonej eksmisji trudno jest przyjąć, aby centrum życiowe R. T. mogło koncentrować się w przedmiotowym lokalu.

W ocenie Sądu prawomocny wyrok eksmisyjny wydany przez sąd powszechny potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Z kolei to, że w zapadłym wyroku eksmisyjnym orzeczono o wstrzymaniu jego wykonania wobec R. T. do czasu złożenia przez właściwą gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nie może mieć wpływu na wynik sprawy w przedmiocie wymeldowania. W sytuacji gdy R. T. faktycznie nie zamieszkuje w spornym lokalu uprzednie wstrzymanie wykonania wyroku eksmisyjnego nie może być uznane za wyłączną okoliczność uzasadniającą odmowę wymeldowania. Należy mieć bowiem na uwadze, że nie można wiązać sprawy o wymeldowanie z koniecznością zapewnienia R. T. lokalu socjalnego. Obowiązek ten aktualizowałby się w momencie podjęcia działań zmierzających do realizacji wyroku eksmisyjnego w odpowiednim trybie postępowania egzekucyjnego.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika w ocenie Sądu, że R. T. opuścił miejsce stałego pobytu, a jego deklaracja chęci powrotu do spornego lokalu wsparta kolejnym powództwem posesoryjnym została złożona na potrzeby sprawy o wymeldowanie i nie odzwierciedla jego rzeczywistego zamiaru.

W konsekwencji stwierdzić należy, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy uzasadniały wydanie decyzji o wymeldowaniu w oparciu o art. 35 ustawy o ewidencji ludności, o czym zasadnie orzekł organ pierwszej instancji. Dalsze podtrzymywanie fikcji meldunkowej jest bowiem sprzeczne z rejestracyjną istotą instytucji zameldowania na pobyt stały, która - jak wynika z art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności - ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu zameldowania.

W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, to jest art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., co w dalszej kolejności prowadziło do naruszenia prawa materialnego, to jest art. 35 ustawy o ewidencji ludności w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (punkt I wyroku).

Orzeczenie o kosztach postępowania (punkt II wyroku) zostało wydane w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 punkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Na zasądzoną od organu odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę (597 zł) składają się: uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w osobie radcy prawnego w wysokości 480 zł oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Wytyczne dla organu odwoławczego co do dalszego postępowania w sprawie wynikają z powyżej dokonanych rozważań i wiążą ten organ w świetle art. 153 p.p.s.a.