Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 228/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2010 r. sprawy ze skargi W. H. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 106 ze zm.) nie stwierdził u W.H. choroby zawodowej w postaci objawów lub następstw zatrucia zawodowego substancjami chemicznymi. W uzasadnieniu decyzji organ ten uznał, że dochodzenie epidemiologiczne oraz orzeczenia lekarskie uniemożliwiły rozpoznanie u strony choroby zawodowej.

Z decyzją tą nie zgodziła się W.H., która wniosła odwołanie do organu wyższego stopnia i podniosła, że stan jej zdrowia uzasadnia rozpoznanie choroby zawodowej.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie znajdując podstaw do stwierdzenia u odwołującej choroby zawodowej. Wyjaśnił, iż lekarze specjaliści kompetentnych placówek diagnostycznych I i II szczebla nie rozpoznali u badanej objawów ani następstw zatrucia zawodowego składnikami paliw, olejami mineralnymi i smarami, a w wyniku przeprowadzonych w Oddziale Chorób Zawodowych i Toksykologii Klinicznej Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. specjalistycznych badań uznano, że aktualny stan zdrowia W.H. nie pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z ekspozycją zawodową na wymienione substancje chemiczne. W konsekwencji stwierdzono, iż nie ma podstaw, by wydane przez dwie kompetentne placówki diagnostyczne orzeczenia kwestionować.

W.H. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt III SA/Gl 1217/04 uchylił zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia Sąd dostrzegł, że organy administracji nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sprawie w sposób wyczerpujący, a w szczególności nie ustaliły, jaki stan normatywny obowiązuje w przypadku wniosku skarżącej, albowiem z przedłożonych akt wynikało, że pierwsze czynności w sprawie mogły być podjęte przed październikiem 2002 r. Z tego też powodu, zdaniem Sądu, organy administracji nie wyjaśniły kiedy rozpoczęło się postępowanie w sprawie, jak również jakie schorzenie winno być przedmiotem tego postępowania.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia [...] Nr [...] przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W motywach rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że postępowanie dowodowe w sprawie wymaga przeprowadzenia w znacznym zakresie, wyznaczonym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i z tego powodu wystąpiła konieczność uchylenia decyzji. Jednocześnie organ ten, kierując się wskazaniami zamieszczonymi w wyroku tutejszego Sądu nakazał przeprowadzenie postępowania dowodowego we wskazanym kierunku.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] przekazał sprawę zgodnie z właściwością do załatwienia przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K..

Wykonując zalecenia zawarte w decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] organ ten zwrócił się do Kierownika Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. o zajęcie stanowiska w kwestii kiedy rozpoczęto postępowanie w sprawie oraz jakie przepisy mają w sprawie zastosowanie, a także o wydanie opinii uzupełniającej. Zwrócono się nadto do placówki medycznej o przekazanie kserokopii skierowania na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej.

W następstwie dokonanych ustaleń, decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 5 ust. 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie stwierdził u W.H. choroby zawodowej zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez następujące substancje chemiczne - węglowodory alifatyczne lub alicykliczne występujące w benzynie lub benzynie lakowej, inne substancje chemiczne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ ten przedstawił wyniki postępowania epidemiologicznego oraz orzeczeń uprawnionych placówek medycznych i uznał, że brak jest podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej.

Odwołanie od tej decyzji wniosła W.H., wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i zarzucając, że organ pierwszej instancji nie wypełnił poleceń wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, gdyż w przypadku ich wypełnienia rozstrzygnięcie byłoby dla niej korzystne.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, a w tym dokonał analizy postępowania epidemiologicznego w sprawie. Wskazano, iż strona zatrudniona była w A w R. jako wydawca w magazynie paliw i magazynier, gdzie była eksponowana na działanie paliw, olejów mineralnych i smarów, a zatem wykonywała pracę w warunkach stwarzających potencjalne ryzyko powstania choroby zawodowej. Zauważono, iż w sprawie wypowiedziały się dwie uprawnione placówki medyczne, które jednak w swoich orzeczeniach nie rozpoznały jakichkolwiek skutków zdrowotnych narażenia na opary benzyny, ropy naftowej czy olejów mineralnych. Lekarze placówki drugiego stopnia rozpoznali natomiast u strony schorzenie górnych dróg oddechowych, które ich zdaniem nie pozostawało w związku przyczynowym z warunkami pracy.

Organ odwoławczy umożliwił stronie możliwość wypowiedzenia się w sprawie oraz zgłoszenia dodatkowych dowodów potwierdzających występowanie choroby zawodowej, jednakże strona z tej możliwości nie skorzystała.

W.H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, w której wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W motywach skargi wskazała, iż wbrew twierdzeniom zamieszczonym w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, skorzystała z możliwości wypowiedzenia się w sprawie i złożyła pismo z dnia [...], w którym wystąpiła o przebadanie jej przez niezależnych specjalistów z przedmiotowej dziedziny medycyny. Zaznaczyła także, iż jej zdaniem sprawa nie została w sposób należyty wyjaśniona, a postępowanie dowodowe nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Na potwierdzenie trafności swojego stanowiska przedłożyła dokumentację medyczną specjalistów spoza S..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 4 września 2008 r. oddalając powyższą skargę wskazał, że z treści wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2006 r. wynikał obowiązek ustalenia przez organ administracji czy postępowanie w sprawie zostało wszczęte po dacie wejścia w życie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 2002r., a w powyższym zakresie organ wypełnił zalecenia i na podstawie zgromadzonej dokumentacji, zwłaszcza przy uwzględnieniu skierowania na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej z dnia [...] i pisma Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...], ustalił, że postępowanie w rozpatrywanej sprawie zostało wszczęte w czasie obowiązywania przepisów rozporządzenia z 2002r. Nadto Sąd wskazał, że z uwagi na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 czerwca 2008r. sygn. akt P 23/07, przepisy wymienionego rozporządzenia tracą moc obowiązującą dopiero z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Odnosząc się do przeprowadzonego postępowania stwierdzono, iż zadaniem organu administracji było ustalenie, czy zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej takie, jak wystąpienie narażenia zawodowego, wystąpienia schorzenia odpowiadającego chorobie opisanej w wykazie chorób zawodowych oraz związku przyczynowo-skutkowego między chorobą, a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Zdaniem Sądu organ odwoławczy dokonał trafnych ustaleń, co do wymienionych przesłanek, a opierając się na orzeczeniach placówek diagnostycznych, mimo uznania, że skarżąca pracowała w warunkach narażenia na wystąpienie zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez chemiczne czynniki szkodliwe, nie rozpoznał u skarżącej zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez czynniki wymienione w poz. 1/56 i 1/57 wykazu chorób zawodowych. W konkluzji Sąd doszedł do przekonania, że ustalenia stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji zostały dokonane w oparciu o wnikliwą analizę dowodów i przy uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału dowodowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opartą na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), złożyła W.H. wnosząc w niej o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez to, że Sąd pierwszej instancji, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo iż w przedmiotowej sprawie powinien to uczynić, aby w świetle całokształtu ocenić, czy zaskarżone rozstrzygnięcie organu w przedmiocie choroby zawodowej skarżącej w pełni zasługuje na ocenę prawidłowego, a organy rozpatrujące sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania i nie naruszyły przepisów prawa materialnego, a nie tylko do oceny, że organy zastosowały przy rozstrzyganiu aktualnie obowiązujące rozporządzenie z 2002r. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w przedmiotowej sprawie Sąd winien wyjść poza granice skargi i powołaną podstawę prawną. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną Sąd całkowicie pominął przedstawioną przez skarżącą dokumentację lekarską, z której wynika, że w jej organizmie są ślady po działaniu czynników chemicznych, chociażby w płucach, a przyczyny schorzeń górnych dróg oddechowych nie da się w jednoznaczny sposób wytłumaczyć i wykluczyć, że nie mają one nic wspólnego ze środowiskiem, w jakim skarżąca wykonywała pracę zawodową. Nadto skarżąca podniosła, że nie został poddany ocenie całościowy stan jej zdrowia pod względem wpływu czynników chemicznych środowiska, w których wykonywała pracę zawodową i następstw wywołanych przez te czynniki chemiczne na jej obecny stan zdrowia, pomimo przedstawienia dokumentacji lekarskiej.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 115/09 uwzględnił wniesioną skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. W motywach rozstrzygnięcia Sąd drugiej instancji zaznaczył, że wniesiona skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, ponieważ podniesiony w niej zarzut jest zasadny. Kwestionowany wyrok zapadł w dniu 4 września 2008 r., czyli po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07, w którym to Trybunał Konstytucyjny, stwierdził że przepisy art. 237§ 1 pkt 2 i pkt 3 Kodeksu pracy w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, jednakże w pkt II orzeczenia wskazał, że tracą one moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP. Sąd ten stwierdził, że z momentem publicznego ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego następuje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu i fakt ten powinien zostać uwzględniony przez Sąd orzekający w sprawie. Przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego. Nadto zdaniem orzekającego Sądu odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji nie oznacza, iż przepis uznany za niezgodny z Konstytucją musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał w wyroku. Ograniczenia wynikające z odroczenia utraty mocy konkretnej normy prawnej nie dotyczą sytuacji prawnej strony skarżącej, która przez wniesienie skargi do Sądu, tak jak i strona wnosząca skargę kasacyjną, inicjuje kontrolę konstytucyjności przepisu uznanego przez Trybunał za niekonstytucyjny, a sąd administracyjny jest upoważniony do odmowy zastosowania aktu podustawowego nie powodując jego trwałej eliminacji z porządku prawnego, a jedynie nieskuteczność aktu "inter pares". To uprawnienie przekształca się w obowiązek w momencie trwałego obalenia przez Trybunał Konstytucyjny domniemania konstytucyjności takiego aktu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. nie mogły stanowić podstawy prawnej zaskarżonego wyroku ponieważ orzeczenia sądowe nie mogą się opierać na przepisach prawa, co do którego stwierdzona została niezgodność z Konstytucją. Powyższe rozważania skłoniły Sąd do uwzględnienia wniesionej skargi kasacyjnej.

Wskutek uchylenia wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sprawa została ponownie rozpoznana, a Sąd ten, po myśli art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż skarga W.H. zasługuje na uwzględnienie i wyrokiem z dnia 15 września 2009r. sygn. akt IV SA/Gl 466/09 uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] Nr [...].

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) stanowiące podstawę orzekania przez Sąd pierwszej instancji, jak również podejmowanych przez organy administracji decyzji administracyjnych utraciło przymiot konstytucyjności. Tym samym decyzje organów administracji wydane zostały na podstawie przepisu prawa, który został wyeliminowany z obrotu prawnego, a okoliczność ta wyczerpuje przesłanki uwzględnienia skargi wniesionej do sądu administracyjnego.

W następstwie niniejszego wyroku sprawa trafiła ponownie do rozpatrzenia przez organ odwoławczy, który decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 235¹ kodeksu pracy, a także § 8 i § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 poz. 869) utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie I instancji w mocy .

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano na zmiany prawne w zakresie regulacji w przedmiocie chorób zawodowych. Powołując się na treść § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. obowiązującego w chwili orzekania przez organ odwoławczy, podniesiono, iż ten akt prawny ma zastosowanie do spraw w toku, nie zakończonych do czasu jego wejścia w życie. Jednocześnie organ wskazał, iż zgodnie z brzmieniem przywołanego § 11 czynności dokonane w toku wszczętych i nie zakończonych postępowań pozostają skuteczne, co dotyczy w szczególności wydanych już orzeczeń lekarskich.

Powołując się na wskazane przepisy [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podniósł, iż dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest zakwalifikowanie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia zdiagnozowanego schorzenia do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów, a także wystąpienie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a rozpoznaną chorobą. Narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie wystąpić bowiem musi w czasie i w miejscu pracy, w związku z wykonywanym zawodem.

Po dokonaniu analizy okresów zatrudnienia W.H. organ wskazał, iż w latach 1993-2001 wykonywała ona pracę w warunkach stwarzających potencjalne ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednakże uznano, iż brak jest określonych skutków zdrowotnych tego narażenia, co wynikać miało z orzeczeń lekarzy specjalistów Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, gdzie przeprowadzono obserwację kliniczną W.H.. Organ wyjaśnił nadto, iż w związku z uchyleniem wydanych w sprawie decyzji, lekarze Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. dokonali ponownej oceny dostępnej dokumentacji medycznej i nie znaleźli podstaw do zmiany wydanego orzeczenia. Stwierdzili natomiast, iż podczas hospitalizacji W.H. przeprowadzono badania diagnostyczne ukierunkowane na wszelkie możliwe skutki zdrowotne narażenia zawodowego na czynniki chemiczne ( opary benzyny, ropy naftowej, oleje mineralne) i w wyniku tych badań nie stwierdzono skutków zdrowotnych, które można byłoby łączyć przyczynowo z warunkami pracy zawodowej. Wzmianka o charakterze schorzeń górnych dróg oddechowych (przewlekłe podsychające zapalenie błony śluzowej gardła, przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa i przewlekłe ropne zapalenie migdałków podniebiennych) zgodnie z wyjaśnieniem lekarzy, znalazła się w orzeczeniu wyłącznie w aspekcie wcześniejszego rozpatrywania potencjalnego tła zawodowego powyższych chorób i nie pozostawała w związku przyczynowo-skutkowym z narażeniem na opary benzyny, ropy naftowej czy olejów mineralnych.

Inspektor Sanitarny podniósł, iż W.H. poinformowana została w trybie art. 10 k.p.a o możliwości zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i skorzystała z tego uprawnienia oświadczając do protokołu, że nie zgadza się z orzeczeniami lekarskimi załączając bieżącą dokumentację medyczną świadczącą o kontynuowaniu leczenia schorzeń pochodzenia niezawodowego.

Nie godząc się ze stanowiskiem organów inspekcji sanitarnej W.H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, w której domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego zarzucając naruszenie art. 7 k.p.a oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych poprzez uznanie, iż czynności dokonane we wszczętym przed dniem 3 lipca 2009r. postępowaniu w sprawie, a przede wszystkim wydane orzeczenia lekarskie, pozostają skuteczne i są wystarczającym materiałem dowodowym do wydania decyzji podczas, gdy zebrany materiał dowody w świetle pozostałej dokumentacji lekarskiej skarżącej wskazuje na potrzebę uzupełnienia i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niezbędnego dla załatwienia sprawy.

Uzasadniając postawione zarzuty skarżąca podniosła, iż organ wydał zaskarżoną decyzję na podstawie ustaleń dokonanych 6 lat wcześniej, w tym orzeczeń lekarskich, z którymi skarżąca się nie zgadza. Jej zdaniem przedstawiła dokumentację świadczącą o pogłębianiu się schorzeń odpowiadających chorobie zawodowej pod postacią ostrego albo przewlekłego zatrucia lub ich następstw wywołanych substancjami chemicznymi. Zakwestionowała stwierdzenie organu, iż załączona przez nią bieżąca dokumentacja medyczna świadczy o kontynuowaniu leczenia schorzenia pochodzenia niezawodowego i stwierdziła, iż bez dokonania aktualizacji jej stanu zdrowia nie można było stwierdzić, czy występujące obecnie schorzenia nie są następstwem zatrucia wywołanego czynnikiem zawodowym

Skarżąca wyraziła pogląd, iż materiał dowodowy sprawy nie był wystarczający do podjęcia decyzji, a sprawa nie została wszechstronnie wyjaśniona.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, iż po ponownym przeanalizowaniu całości zgromadzonego materiału dowodowego nie znalazł podstaw do zmiany swego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Jak stanowi art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) zwanej dalej p.p.s.a sądy administracyjne w zakresie swoich kompetencji sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, w tym kontrolę wydawanych przez organy administracji decyzji. Kontrola ta przeprowadzana jest pod względem zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym.

Wyłącznie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa sąd administracyjny kontrolujący daną decyzję, władny jest ją wzruszyć. Bierze przy tym pod uwagę zarzuty zawarte w skardze, a także bada sprawę z urzędu, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach doprowadziła do uwzględnienia złożonej przez W.H. skargi.

Wskazać trzeba na wstępie, iż do czasu wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 105 poz. 869) postępowanie rozpoczęte przed Państwowym Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. nie zostało zakończone, co mogłoby sugerować, iż zasadnie [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny powołał się w zaskarżonej decyzji na treść § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. Zważyć jednak należy, iż przepis ten nie przesądza bezwzględnie o konieczności stosowania nowej regulacji prawnej do spraw wszczętych i nie zakończonych. W jego ustępie drugim określa się bowiem, iż postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczęte i niezakończone przed dniem 3 września 2002 r., są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia. Z tych też przyczyn istotne w sprawie było kategoryczne wyjaśnienie daty rozpoczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia u W.H. choroby zawodowej.

Przypomnieć tu również należy wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2006r. sygn. akt III SA/GL 1217/04, w których zwrócono uwagę na brak ustaleń organu, jaki stan normatywny obowiązuje w przypadku wniosku skarżącej, albowiem z przedłożonych akt wynikało, że pierwsze czynności w sprawie mogły być podjęte przed październikiem 2002r.

Przechodząc tym samym do analizy przedstawionego do kontroli materiału sprawy spostrzec można, iż organ I instancji ustalenia w tym zakresie powierzył Wojewódzkiemu Ośrodkowi Medycyny Pracy w K. zwracając się do placówki medycznej o zajęcie stanowiska w kwestii kiedy rozpoczęto postępowanie w sprawie W.H. oraz które przepisy maja w niej zastosowanie. Placówka medyczna I szczebla przekazała organowi pismo informujące o tym, jakie przepisy powinny mieć w sprawie zastosowanie. Z kserokopii dokumentacji nadesłanej przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. Poradnia Chorób Zawodowych w S. wynikało, iż skierowanie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. w celu wydania orzeczenia w związku z narażeniem na pracę przy olejach i smarach oraz paliwach wydane zostało w dniu [...],wywiad środowiskowy dotyczący przebiegu i warunków pracy zawodowej uwzględniający narażenie na oleje mineralne i smary sporządzono w dniu [...], a następnie w dniu [...] skierowano W.H. na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej, jako wydawcę smarów olejów, materiałów pędnych.

Oceniając powyższe wskazać trzeba, iż do kompetencji lekarzy diagnostycznych placówek medycznych należy wyłącznie wydawanie orzeczeń o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich, dokumentacji medycznej pracownika i oceny narażenia zawodowego. Inspektor sanitarny jest natomiast organem administracji publicznej, do którego kompetencji należy rozstrzyganie w kwestiach prawnych, w tym w kwestii zastosowania właściwych przepisów prawa. Powierzenie zatem lekarzom Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy ustalenia właściwych przepisów, jakie miałyby mieć zastosowanie w sprawie nie jest dopuszczalne, tak też niedopuszczalne jest powierzenie im oceny dowodów i ustalania stanu faktycznego sprawy. Zwraca dodatkowo uwagę, iż pomijając fakt wypowiadania się w sprawie placówki medycznej szczebla drugiego organ zwrócił się o zajęcie stanowiska z jej pominięciem, do placówki diagnostycznej szczebla pierwszego. Uchybienie to nie zostało dostrzeżone w toku postępowania przed organem II instancji, który we wstępnej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazał, iż starania W.H. o uznanie choroby zawodowej trwają od 2002r. a następnie bez własnych ustaleń, co do stanu faktycznego, powołał się wyłącznie na pismo kierownika Poradni Chorób Zawodowych w S. WOMP w K., stwierdzając na jego podstawie, iż postępowanie w sprawie wszczęte zostało w czasie obowiązywania przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. (Dz. Nr 132 poz. 1115). Tym samym, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie doszło do wykonania w sposób należyty wytycznych zawartych w wyroku tut. Sądu z dnia 11 kwietnia 2006r. sygn. akt III SA/GL 1217/04, a w konsekwencji naruszenia zasad wynikających z treści art. 153 p.p.s.a.

Bezspornie prowadzenie czynności w celu stwierdzenia określonej choroby zawodowej i wszczęcie w tym zakresie postępowania administracyjnego nie jest równoznaczne z prowadzeniem sprawy w kierunku wszelkich chorób zawodowych opisanych w wykazie. Jednakże, przy obecnych ustaleniach organów nie da się jednoznacznie wykluczyć, czy podjęcie czynności w sprawie choroby zawodowej w postaci zatrucie ostre albo przewlekłe lub ich następstwa nie nastąpiło równolegle z wszczęciem postępowania w sprawie choroby zawodowej astmy, o czym świadczyć może dokument w postaci wywiadu środowiskowego dotyczącego przebiegu i warunków pracy zawodowej uwzględniający narażenia na oleje mineralne i smary sporządzony w dniu [...] bez określenia pozycji wykazu chorób zawodowych, do których się odnosił. Podnieść trzeba także, iż w skierowaniu do WOMP w S. z dnia [...] prosi się o badanie i orzeczenie w kierunku schorzeń opisanych w języku łacińskim, co nie zostało należycie wyjaśnione w aspekcie wykazu chorób zawodowych. Toczące się postępowanie zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] zostało zakończone wcześniej, co samo w sobie nie przesądza o braku możliwości prowadzenia obok tego innego postępowania administracyjnego w sprawie chorób zawodowych, oczekującego na swoje zakończenie.

Odnosząc się do dalszych, dostrzeżonych w toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji uchybień zauważyć trzeba, iż choroba zawodowa, której stwierdzenia domagała się skarżąca to zatrucie ostre, przewlekłe lub ich następstwa. Zgodnie z poz. 1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, które zostało zastosowane przez [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym nie jest ograniczony czasowo w przypadku zatruć przewlekłych i ich następstw, a oceniać go należy w zależności od rodzaju substancji. Bez względu zatem na fakt, iż narażenie zawodowe skarżącej ustało w 2001r. nie jest wykluczona prawnie możliwość stwierdzenia u niej obecnie choroby zawodowej w postaci następstw zatrucia wywołanego przez substancje chemiczne. Zważywszy, iż skarżąca diagnozowana była w toku prowadzonego postępowania w roku 2004r, a w orzeczeniu tym stwierdzono, iż "w trakcie obecnie wykonanych badań" nie występują u niej objawy choroby zawodowej, niewątpliwie słusznym był jej wniosek o przeprowadzenie ponownych badań lekarskich przy uwzględnieniu posiadanej przez nią aktualnej dokumentacji lekarskiej w celu wykluczenia lub stwierdzenia w jej stanie zdrowia następstw wywołanych przez substancje chemiczne, z którymi bezspornie miała kontakt w czasie wykonywanej pracy, a które mogły ujawnić się po roku 2004.

Przywołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. nakazuje organowi traktować jako skuteczne czynności dokonane w toku prowadzonego dotychczas postępowania, co dotyczy bez wątpienia także wydanych już orzeczeń lekarskich. Norma ta nie wyklucza jednak możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, a w tym wystąpienia organu do placówki diagnostycznej o konsultacje oparte o aktualną sytuację zdrowotną osoby badanej. Jak wynika z materiału sprawy organ nie skorzystał na przestrzeni sześcioletniego postępowania z takiej możliwości, gdyż zwrócenie się Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w celu uzyskania opinii o stanie prawnym sprawy nie można potraktować, jako zażądanie uzupełnienia materiału dowodowego. Także nie spełnia takiej roli pismo Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...], w którym dokonano jedynie omówienia wydanych w sprawie orzeczeń nie analizując przedstawionej przez skarżącą aktualnej dokumentacji medycznej, ani też nie poddając jej dodatkowym, uaktualnionym badaniom.

Stąd też - zdaniem Sądu – wydanie przedmiotowej decyzji było przedwczesne, gdyż stosownie do § 8 ust. 2 nowego rozporządzenia należało wystąpić do jednostek, które wydawały orzeczenia o dodatkową konsultację medyczną i wskazanie, czy obecny stan zdrowia skarżącej może pozwalać na stwierdzenie u niej choroby zawodowej opisanej pod poz. 1 nowego rozporządzenia.

Skoro zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem § 8 ust. 2 nowego rozporządzenia oraz z naruszeniem art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto podlegała ona uchyleniu.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ II instancji dostosuje się do powyższych wskazań. Przed wydaniem decyzji, wystąpi do Instytutu Medycyny Pracy z wnioskiem, o których mowa w § 8 ust. 2 nowego rozporządzenia, w celu jednoznacznego określenia czy u skarżącej można wykluczyć występowanie objawów następstw zatrucia substancjami chemicznymi, a więc chorobę zawodową wymienioną pod poz. 1 załącznika aktualnie obowiązującego rozporządzenia. Przedstawi nadto placówce diagnostycznej zebraną w toku postępowania dokumentację medyczną w celu jej przeanalizowania przez orzeczników pod kątem objawów następstw zatrucia substancjami chemicznymi, występującymi w środowisku zawodowym skarżącej.

Po uzupełnieniu we wskazanym kierunku materiału dowodowego organ dokona j wszechstronnej jego oceny, uzasadniając zaprezentowane ponownie stanowisko zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).