Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 694/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par 10 ust 1
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: par 10
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
article: par 11
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi Fabryki A na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. stwierdził u A. K. chorobę zawodową w postaci uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem – wymienioną w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada

1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W uzasadnieniu powołał się na orzeczenie lekarskie Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...] r., w którym rozpoznano tę chorobę, przy czym wskazano, iż postępowanie w tym kierunku rozpoczęto w roku 1992. Nadto na podstawie oceny narażenia zawodowego organ doszedł do przekonania, iż wspomniany pracownik, będąc zatrudnionym na stanowisku palacza gazowego w latach [...] w spółce akcyjnej "A", był narażony na działanie hałasu. Pozwoliło to na przyjęcie istnienia związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy a schorzeniem.

W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia pracodawca wniósł o jego zmianę poprzez odmowę stwierdzenia choroby zawodowej, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił bowiem błąd w ustaleniach faktycznych polegający na wadliwym przyjęciu, jakoby A. K. pracował w warunkach szkodliwych. Wywodził, że w środowisku pracy tegoż nie zanotowano przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu, nadto zatrudniony był on w niepełnym wymiarze czasu pracy przez ostatnie 12 lat. Poza tym podniesiono, że pracownik ten liczy lat [...], zaś od ustania ewentualnego narażenia upłynęło 8 lat, czego nie uwzględniono w ustaleniach stanu zdrowia. Odwołanie zarzuciło też naruszenie przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które winno mieć zastosowanie w sprawie, poprzez pominięcie upływu ponad dwuletniego okresu od ustania narażenia na działanie hałasu, wykluczającego rozpoznanie choroby zawodowej uszkodzenia słuchu.

Decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 (§ 1 pkt 1 k.p.a., utrzymano w mocy powyższą decyzję.

Organ odwoławczy doszedł bowiem do wniosku, że w sprawie wykazano spełnienie przesłanek, od istnienia których zależy stwierdzenie choroby zawodowej, czyli rozpoznanie jej przez uprawnioną placówkę diagnostyczna, pracę w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego oraz związek przyczynowy pomiędzy warunkami pracy a schorzeniem. A. K. był zatrudniony w odwołującej się spółce w latach [...] na pełnym etacie jako pracownik przyuczający się do zawodu palacza i palacza gazowego, a w latach [...] w niepełnym wymiarze czasu pracy jako palacz gazowy. W całym okresie był eksponowany na hałas stwarzający ryzyko powstania urazu akustycznego. Pozostawał na obserwacji w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. od 1999 r. Ta placówka w orzeczeniu z dnia [...] r. rozpoznała u niego chorobę zawodową słuchu, ustalając ubytki słuchu na poziomie 39 dB w uchu prawym i 46 dB w uchu lewym. Organ uznał za trafne oparcie się na przepisach rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r., gdyż wynika to z brzmienia § 10 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., bowiem postępowanie w tej sprawie rozpoczęto w roku 1992, a więc pod rządami tego pierwszego aktu. Skoro lekarze rozpoznali obustronny ubytek słuchu mający związek z warunkami pracy, należało uznać schorzenie tego narządu za chorobę zawodową wymienioną w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych. Dlatego zarzuty odwołania ocenił jako niezasadne.

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2008 r. sygn. akt IV SA/GL 1132/07 uchylono decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. Nr [...] wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o dokumentację pozwalającą w sposób nie budzący wątpliwości na ustalenie, czy postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej A. K. winno być prowadzone na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r., czy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Podniesiono nadto potrzebę ustalenia daty rozpoczęcia postępowania w sprawie choroby zawodowej A. K. poprzez wyjaśnienie czy w ogóle wszczęto postępowanie pod rządami rozporządzenia RM z dnia 18.11.1983 r., czy wydano tylko orzeczenie lekarskie i czy zapadła jakakolwiek decyzja administracyjna w powyższej sprawie, gdyż zdaniem Sądu w każdej z tych sytuacji inaczej kształtuje się nie tylko treść prawa materialnego, ale i przepisane czynności procesowe. Nadto Sąd wskazał na potrzebę uzyskania od A. K. lub z WOMP w S. uwierzytelnionego odpisu orzeczenia lekarskiego z 1992 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyraził pogląd, że pod pojęciem rozpoczęcia postępowania, użytym w przepisie (§ 10 rozporządzenia z roku 2002) należy rozumieć podjęcie każdej czynności w sprawie rozpoznania lub stwierdzenia choroby zawodowej, czyli czynności przedsiębranej bezpośrednio w kierunku ustalenia istnienia choroby zawodowej. Samo tylko zgłoszenie podejrzenia nie jest wystarczające dla uznania, iż doszło do rozpoczęcia postępowania w rozumieniu

§ 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Sąd nadto wskazał, że organ odwoławczy nie ustosunkował się również do kwestii wieku A. K. oraz okresu, jaki upłynął od ustania ewentualnego narażenia. Dlatego też Sąd zauważył, iż gdyby przyszło orzekać na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. materiał sprawy nie będzie wymagał uzupełnienia poza koniecznością wyjaśnienia, dlaczego poprzednio nie rozpoznano choroby zawodowej przy identycznych danych co do warunków pracy oraz jaki miały one wpływ na stan narządu słuchu uczestnika postępowania. Nadto wskazał organowi, iż uzasadniając decyzję organ da wyraz pełnym ustaleniom faktycznym, ocenie wiarygodności dowodów oraz rozważaniom faktycznym i prawnym oraz ustosunkuje się do wszystkich zarzutów skarżącej.

Następnie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości wyżej opisaną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w . z dnia [...] r.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. stwierdził u A. K. i chorobę zawodową narządu słuchu wymienioną w poz. 15 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zmianami) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

W uzasadnieniu wskazano, że decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające oraz orzeczenie lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r.

nr rej. [...] i orzeczenie lekarskie uzupełniające nr [...] z dnia [...] r.

Odwołanie od tej decyzji złożył pracodawca – "A" S.A. w C. podnosząc zastrzeżenia do ustaleń dochodzenia epidemiologicznego w zakresie oceny narażenia A. K. na hałas w środowisku pracy. W uzasadnieniu wskazano, że pracownik przez wszystkie okresy pracy wykonywał pracę w nawie II i miejscu tym (nawa II) nie występowały przekroczenia obowiązujących norm – NDN, a odmienne ustalenia funkcjonariusza PPIS w T. a dotyczące natężenia hałasu w nawie III, gdzie pracownik nie pracował, nie mają żadnych podstaw i nie mogą być przyjęte dla pracownika pracującego w innym miejscu zakładu pracy. Zwrócono uwagę, że powołane badanie w nawie III dotyczyło zapylenia na stanowisku pracy, a nie hałasu. Decyzja zaś zrównuje warunki pracy na obu tych miejscach (nawach) do czego nie ma żadnych podstaw albowiem były to zupełnie różne warunki (oświadczenie o warunkach pracy złożone przez przełożonego pracownika załączono do odwołania z dnia [...] r.). Stąd też wniosek, że osoba przeprowadzająca postępowanie epidemiologiczne dokonała połączenia warunków pracy na dwu (2) różnych stanowiskach i w dwóch (2) różnych miejscach, co jest nieprawidłowe, a przez to

błędnie ustalono dla pracownika warunki pracy i warunki narażenia. Wskazano, że pracownik PPIS w T. w sporządzonej przez siebie ocenie narażenia zawodowego z dnia [...] r. wyraził przypuszczenie, iż pomiary zostały wykonane prawdopodobnie, na stanowisku pracy pana K. – przy pomiarach zapylenia w nawie III w maju 1993 roku, zaś ustalenie to jest błędne, albowiem w nawie III znajdowało się stanowisko palenia mechanicznego – automat do palenia PICOREX (wypalarka), produkcji niemieckiej – RFN, który został przyjęty na stan dowodem OT od marca 1979 r. i funkcjonował do roku 1999, kiedy został zlikwidowany. Przeto też w nawie III nie było stanowiska palenia ręcznego. Strona skarżąca nadto podnosiła, że od daty zaprzestania pracy przez pracownika w zakładzie pracy w wymiarze pełnego etatu upłynęło lat 22, a od daty zaprzestania pracy w wymiarze – etatu upłynęło lat 10 – mniejsza ekspozycja na hałas, a taki znaczny upływ czasu od daty ustania stosunku pracy pracownika powoduje, iż brak jest związku pomiędzy pracą pracownika w Fabryce "A" oraz wystąpieniem zmian w narządzie słuchu pracownika, który osiągnął już wiek [...] lat życia. Zdaniem strony skarżącej w okolicznościach sprawy należało uznać, iż postępowanie o stwierdzenie choroby zawodowej zostało wszczęte dopiero w roku 2007 r., a nastąpiło na podstawie skierowania specjalisty laryngologa z [...] r., tj. pod rządami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. 02.132,1115). Brak jest więc podstaw do stosowania w niniejszej sprawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 roku.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. orzekł utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby – zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem.

Podkreślono, że w sprawie A. K. ponownie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że ww. pracował w "A" S.A. w C. w latach [...] (pełny etat) jako pracownik do przyuczenia do zawodu palacza i palacza gazowego, [...] w wymiarze – etatu jako palacz gazowy oraz w latach [...] w wymiarze – etatu jako palacz gazowy, gdzie był eksponowany na hałas stwarzający ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wskazał, że A. K. w okresie swojej aktywności zawodowej (w latach [...] ; [...];[...]) pracował w warunkach ryzyka powstania przewlekłego urazu akustycznego.

Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji po uchyleniu jego pierwotnej decyzji uzupełnił materiał dowodowy zgodnie z wymogami zawartymi w ww. wyroku z dnia [...] r. – wydał decyzję z dnia [...] r.

Zaakcentowano, że A. K. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (w obserwacji od [...] roku, orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr rej. [...]), gdzie w badaniach audiometrycznych stwierdzono ubytki słuchu typu odbiorczego (UP – 39 dB, UL – 46 dB) i w oparciu o informacje dot. narażenia zawodowego oraz analizę dokumentacji medycznej lekarze specjaliści WOMP zakwalifikowali rozpoznany niedosłuch do poz. 15 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia RM z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Nadto lekarze specjaliści WOMP w S. w wydanym w dniu [...] r. w orzeczeniu lekarskim uzupełniającym nr [...] (data wydania skierowania do PChZ: [...] r.) podtrzymali swoje stanowisko o rozpoznaniu obustronnego zawodowego uszkodzenia słuchu u A. K. i zakwalifikowaniu rozpoznanego niedosłuchu do poz. 15 wykazu chorób zawodowych zgodnie z rozporządzeniem RM z dnia 18 listopada 1983 r. (Dz. U. Nr 65, poz. 294). W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, iż A.K. był badany w PChZ WOMP w S. w kierunku choroby zawodowej narządu słuchu w 1992 roku. Rozpoznano wówczas obustronne odbiorcze uszkodzenie słuchu ze średnimi ubytkami dla UP – 39 dB, UL – 46 dB, ale z uwagi na brak przekroczeń NDN hałasu (hałas na stanowisku pracy wynosił 84 dB) nie rozpoznano choroby zawodowej narządu słuchu i nie dokonano zgłoszenia do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Podkreślono, że A. K. pracował nadal w niepełnym wymiarze godzin na tym samym stanowisku (palacz gazowy) w okresie [...]. Przeprowadzona w PChZ WOMP w [...] r. ponowna diagnostyka audiologiczna wykazała obustronne odbiorcze uszkodzenie słuchu (UP – 45 dB, UL 55 dB). Biorąc pod uwagę potwierdzony fakt 18-letniego narażenia zawodowego A. K. na hałas stwarzający ryzyko uszkodzenia słuchu sięgający 86 dB na stanowisku pracy w okresie zatrudnienia (lata [...] ) oraz w oparciu o wyniki badań słuchu lekarze orzecznicy WOMP uznali, że istnieją podstawy diagnostyczno-orzecznicze do rozpoznania u ww. choroby zawodowej narządu słuchu.

Organ odwoławczy podkreślił, że oceny prawnej w sprawie choroby zawodowej A. K. dokonał w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zmianami), albowiem postępowanie w sprawie choroby zawodowej ww. rozpoczęte zostało (data wydania skierowania do PChZ: [...] r., obserwacja i badanie w PChZ WOMP w S. w [...] roku, orzeczenie lekarskie z dnia [...] r.) przed datą wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) – w związku z tym z mocy § 10 cytowanego rozporządzenia z 2002 roku zastosowanie do sprawy mają przepisy dotychczasowe.

Reasumując organ wskazał, że stwierdzony u A. K. odbiorczy ubytek słuchu oraz fakt wieloletniej pracy ww. w narażeniu na hałas pozwala na uznanie zawodowej etiologii choroby słuchu.

Co do zarzutu pracodawcy, że nie uwzględniono innych zakładów u których A. K. pracował w narażeniu na hałas przed zatrudnieniem w odwołującym zakładzie oraz, że rozpoznania choroby zawodowej słuchu dokonano po 8 latach od ustania narażenia zawodowego na hałas wskazano, że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Podniesiono, iż nie wyłącza to możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową (wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1982 r. sygn. akt II SA 372/82, ONSA 1982/I/33). Nadto wyjaśniono, że jeżeli pomiary kontrolne nie wykazały w odwołującym zakładzie przekroczenia NDN hałasu w rozumieniu obowiązujących przepisów prawnych, to nie oznacza, iż A. K. nie był narażony na działanie tego szkodliwego czynnika. Podkreślono, iż określone przepisami najwyższe dopuszczalne natężenia czynników szkodliwych (NDN), których oddziaływanie na pracownika w ciągu dniówki roboczej przez okres jego aktywności zawodowej nie powinny spowodować negatywnych zmian w stanie zdrowia. Stąd też – zdaniem organu – z powyższego wynika, że uregulowania te nie zawierają kategorycznych stwierdzeń, iż brak przekroczeń NDN nie może spowodować w organizmie pracownika zmian prowadzących do choroby będącej chorobą zawodową.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pracodawca domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania.

Decyzji tej zarzucił:

a) pominięcie faktów i dowodów wskazanych przez skarżącą "A", iż pracownik nie pracował w warunkach narażenia na hałas w nawie III, a jedynie pracował w nawie II, gdzie nie występowało przekroczenie obowiązujących norm NDN,

b) błędne ustalenia stanu faktycznego oraz sprzeczność dokonanych ustaleń z treścią zebranego w toku postępowania epidemiologicznego materiału dowodowego, a także naruszenie przepisu § 10 rozporządzenia RM z 30.07.2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. 02.132.1115) przez przyjęcie, że do postępowania w sprawie stosuje się przepisy rozporządzenia z 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych,

c) wydanie decyzji bez podstawy prawnej, albowiem decyzja powołuje się na uchylone już przepisy rozporządzenia RM z 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

W uzasadnieniu ponownie wskazano, że pracownik przez wszystkie okresy pracy wykonywał pracę w nawie II i miejscu tym (nawa II) nie występowały przekroczenia obowiązujących norm – NDN, a odmienne ustalenia funkcjonariusza PPIS w T., a dotyczące natężenia hałasu w nawie III, gdzie pracownik nie pracował, nie mają żadnych podstaw i nie mogą być przyjęte dla pracownika pracującego w innym miejscu zakładu pracy. Zwrócono uwagę, że powołane badanie w nawie III dotyczyło zapylenia na stanowisku pracy, a nie hałasu, decyzja zaś zrównuje warunki pracy na obu tych miejscach (nawach) do czego nie ma żadnych podstaw albowiem były to zupełnie różne warunki (oświadczenie o warunkach pracy złożone przez przełożonego pracownika załączono do odwołania z dnia [...] r.). Stąd też wniosek, że osoba przeprowadzająca postępowanie epidemiologiczne dokonała połączenia warunków pracy na dwu (2) różnych stanowiskach i w dwóch (2) różnych miejscach, co jest nieprawidłowe, a przez to błędnie ustalono dla pracownika warunki pracy i warunki narażenia. Wskazano, że pracownik PPIS w T. w sporządzonej przez siebie ocenie narażenia zawodowego z dnia [...] r. wyraził przypuszczenie, iż pomiary zostały wykonane prawdopodobnie, na stanowisku pracy pana K. – przy pomiarach zapylenia w nawie III w maju 1993 roku, zaś ustalenie to jest błędne, albowiem w nawie III znajdowało się stanowisko palenia mechanicznego – automat do palenia [...] (wypalarka), produkcji niemieckiej – RFN, który został przyjęty na stan dowodem OT od marca 1979 r. i funkcjonował do roku 1999, kiedy został zlikwidowany. Przeto też w nawie III nie było stanowiska palenia ręcznego. Strona skarżąca nadto podnosiła, że od daty zaprzestania pracy przez pracownika w zakładzie pracy w wymiarze pełnego etatu upłynęło lat 22, a od daty zaprzestania pracy w wymiarze – etatu upłynęło lat 10 – mniejsza ekspozycja na hałas, a taki znaczny upływ czasu od daty ustania stosunku pracy pracownika powoduje, iż brak jest związku pomiędzy pracą pracownika w "A" oraz wystąpieniem zmian w narządzie słuchu pracownika, który osiągnął już wiek [...] lat życia. Zdaniem strony skarżącej w okolicznościach sprawy należało uznać, iż postępowanie o stwierdzenie choroby zawodowej zostało wszczęte dopiero w roku 2007, a nastąpiło na podstawie skierowania specjalisty laryngologa z [...] r., tj. pod rządami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. 02.132.1115). Brak jest więc podstaw do stosowania w niniejszej sprawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 roku.

Wyrokiem tut. Sądu z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt IV SA/GL 226/09, skarga została uwzględniona przez uchylenie zaskarżonej decyzji.

Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy rozporządzenia z 1983 r., bowiem po skierowaniu na badania wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...] r., a zatem została podjęta "czynność" bezpośrednio w kierunku ustalenia istnienia choroby zawodowej. Jednakże – zdaniem Sądu – organ odwoławczy uchybił art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: ppsa), gdyż w dalszym ciągu nie wyjaśnił "dlaczego poprzednio nie rozpoznano choroby zawodowej przy identycznych danych do warunków pracy (...)". Nie ustosunkował się także do kwestii wieku A. K. oraz okresu, jaki upłynął od ustania ewentualnego narażenia. Nie odniósł się również do wielu zarzutów zawartych w odwołaniu, w związku z czym uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 kpa. Naruszone zostały też przepisy art. 7 i 77 kpa oraz podważono zasadę zaufania obywateli do działań organów administracji publicznej. Te uchybienia proceduralne mogły mieć – według Sądu – istotny wpływ na wynik sprawy.

W następstwie powyższego wyroku organ odwoławczy decyzją z dnia 23.02.2010 r. uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, zwracając przy tym uwagę na wejście w życie nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) i zawartą w jego § 11 ust. 2 normę intertemporalną.

Po uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego o zeznanie A. K. oraz stanowisko Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. decyzją z dnia [...] r. ponownie stwierdził u A. K. chorobę zawodową narządu słuchu wymienioną w pozycji 15 wykazu z rozporządzenia z 1983 r. Zastosowanie w sprawie przepisów tego rozporządzenia organ wywiódł z treści § 11 ust. 2 nowego rozporządzenia z 2009 r., według którego postępowania w sprawie zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczęte i niezakończone przed dniem 3 września 2002 r., są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia. Postępowanie w sprawie A. K. rozpoczęte zostało 16 marca 1992 r. wydaniem orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, orzeczenia tego nie przesłano właściwemu inspektorowi sanitarnemu i dlatego nie doszło do wydania decyzji. Obowiązywały wówczas przepisy rozporządzenia z 1983 r., które zatem mają zastosowanie w niniejszym postępowaniu.

Po przedstawieniu przebiegu dotychczasowego postępowania organ sanitarny podstawowego stopnia odniósł się do kwestii objętych wskazaniami poprzedniego wyroku. Ustalił w szczególności, że podczas zatrudnienia w "A" S.A. w okresie od [...] r. do [...] r. A. K. pracował jako palacz gazowy w nawie II przy paleniu blach palnikiem acetylenowym. Okresowo był wzywany do palenia gazowego w innych miejscach zakładu – na nawę I do palenia piasty, na nawę III w celu przecięcia długich elementów stalowych, na nawę IV do palenia łopatek, a na nawę V w celu palenia otworów prostokątnych kierownicy. Z kolei podczas pracy w wymiarze 1/2 etatu w okresach: [...]. pracował po 8 godzin dziennie. W czasie pomiarów wykonywanych w maju 1993 r. przez Wojewódzką Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w K. wypalał złom na nawie II palnikiem ręcznym, a nie wypalarką [...] – jak twierdził pracodawca. Organ przyjął w tych okolicznościach, że strona pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu słuchu niezależnie od nawy, na której wykonywała obowiązki zawodowe, gdyż w zakresie palenia blach na stanowisku palacza acetylenowo-tlenowego równoważny poziom dźwięku wynosił 86,2 dB. Jednocześnie choroba ta została rozpoznana w orzeczeniu kompetentnej placówki służby zdrowia z dnia [...] r., podtrzymanym w orzeczeniu uzupełniającym z dnia [...] r. i w piśmie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...] r., w którym odniesiono się również do kwestii objętych zastrzeżeniami Sądu. Wskazano mianowicie, że pierwotne orzeczenie lekarskie z 1992 r. bazowało tylko na jednym pomiarze natężenia hałasu wykazującym 84 db i nie rozpoznano choroby zawodowej wyłącznie z powodu nieprzekroczenia NDN, mimo rozpoznania obustronnego odbiorczego niedosłuchu o poziomie uzasadniającym takie rozpoznanie. W tamtym czasie nie przeprowadzono dokładnego dochodzenia epidemiologicznego, a z powodu kontynuacji pracy przez A. Kurzeję orzeczenia lekarskiego nie przesłano organowi sanitarnemu. Tak więc nie można przyjąć, że w postępowaniach orzeczniczych z 1991 i 2007 r. informacje o warunkach pracy były identyczne. Natomiast w kwestii wieku pracownika oraz okresu, jaki upłynął od ustania narażenia na hałas wymieniona placówka medyczna wyjaśniła, że już w 1991 r. stwierdzono u [...] -letniego A. K. uszkodzenie słuchu o wielkości i charakterze kwalifikującym do rozpoznania choroby zawodowej, a audiogram z 22.08.1997 r. wykazywał uszkodzenie słuchu o wielkości porównywalnej z badaniami słuchu z 2007 r.

W oparciu o tak zebrany materiał dowodowy organ I instancji przyjął istnienie związku przyczynowego między warunkami pracy A. K., a rozpoznaną u niego chorobą narządu słuchu.

W odwołaniu "A" zakwestionowała ustalenia faktyczne przedstawione w decyzji pierwszoinstancyjnej. Powołała się na zeznania A. K., z których wynika, że już w czasie poprzedniego zatrudnienia pracował on w warunkach narażenia na hałas i dotknięty był ubytkiem słuchu. Ponownie zwrócono uwagę na różne warunki pracy na poszczególnych nawach, na czas pracy A. K. i upływ czasu od ustania jego zatrudnienia. Zdaniem skarżącej w sprawie powinny mieć zastosowanie aktualnie obowiązujące przepisy, a nie rozporządzenie z 1983 r.

Zaskarżoną decyzją [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję I instancji, całkowicie podzielając jej ustalenia i wnioski. W szczególności – przyjmując stosowanie w sprawie rozporządzenia z 1983 r. – organ odwoławczy podkreślił, że dla stwierdzenie choroby zawodowej niezbędne jest rozpoznanie choroby przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia, umieszczenie tej choroby w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. Przesłanki te zostały wykazane w niniejszej sprawie. Organ zaznaczył, iż dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na jej powstanie, a ewentualne wątpliwości co do związku przyczynowego między rozpoznanym schorzeniem, a warunkami pracy nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika. W przypadku A. K. ustalono fakt wieloletniej pracy w hałasie stwarzającym ryzyko uszkodzenia narządu słuchu, przy czym określone przepisami najwyższe dopuszczalne natężenie czynników szkodliwych (NDN) nie oznaczają, że przy braku przekroczeń NDN nie może dojść do chorobowych zmian w organizmie pracownika. Z kolei organy sanitarne nie były zobowiązane do ustalania stopnia zawinienia poszczególnych zakładów pracy,

w których sposób wykonywania pracy mógł spowodować wystąpienie choroby zawodowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "A" S.A. w C. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca zasadniczo powtórzyła zarzuty i wywody z odwołania. Mianowicie sformułowała zarzut naruszenia art. 80 kpa poprzez dokonanie dowolnej oceny zebranego materiału, bez oparcia się o obowiązujące przepisy prawa oraz pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów, a w szczególności zeznań samego pracownika oraz dowodów przedłożonych przez skarżącą na okoliczność, że pracownik nie pracował w warunkach narażenia na hałas w nawie III, a jedynie pracował w nawie II, gdzie nie występowało przekroczenie obowiązujących norm NDN. Drugi zarzut skarżąca odniosła do naruszenia prawa materialnego, a w szczególności § 11 ust. 1

i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r., polegającego na zastosowaniu przepisów obowiązujących przed dniem 30.07.2002 r. W uzasadnieniu skargi "A" wskazywała, że w nawie II nie były przekroczone normy NDN, a sporadyczne, pomocnicze prace w innych miejscach zakładu nie miały znaczenia i wpływu na stan słuchu A. K., przy czym w nawie III nie było stanowiska palenia ręcznego. Zdaniem skarżącej organy orzekające kolejny raz bezpodstawnie zrównały warunki pracy w obu wymienionych miejscach. Skarżąca ponownie powołała się na treść zeznań A. K. dotyczących warunków jego pracy przed zatrudnieniem w "A" oraz stanu jego słuchu w tym czasie. Powtórzyła również swoje argumenty związane z wiekiem pracownika i upływem czasu od zakończenia jego zatrudnienia. Zaprezentowała nadto pogląd, że postępowanie o stwierdzenie choroby zawodowej zostało wszczęte dopiero w 2007 r., gdyż nie ma ono związku z badaniami lekarskimi z 1992 r. W tym zakresie – jej zdaniem – nie wykonano zalecenia Sądu z poprzedniego wyroku. Natomiast według aktualnie obowiązujących przepisów upływ 10 lat od zakończenia pracy nie pozwala na stwierdzenie choroby zawodowej.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Podniósł zwłaszcza, że

udokumentowane zostało wieloletnie narażenie A. K. na hałas o poziomie ponad 75 dB w miejscu pracy, a rozpoznanie choroby zawodowej przez lekarzy orzeczników nie budzi zastrzeżeń. Natomiast zastosowanie przepisów rozporządzenia z 1983 r. odpowiada wskazaniom Sądu z wyroku z dnia 7.10.2009 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna. Zaskarżona decyzja odpowiada bowiem wymogom legalności, które w świetle art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.) stanowią wyłączne kryterium sprawowania sądowej kontroli działalności administracji publicznej.

Jako pierwszy winien być rozpoznany zarzut naruszenia § 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2009 r., gdyż określenie mającego w sprawie zastosowanie reżimu prawnego ma podstawowe znaczenie. Problem ten należy rozwiązać przy uwzględnieniu przepisu art. 153 ppsa, gdyż był on już oceniany w poprzednich wyrokach. W pierwszym z nich, z [...] r., nie zajęto stanowczego stanowiska wobec niepełnego materiału dowodowego, jednak interpretując § 10 rozporządzenia z 2002 r. jednoznacznie przyjęto, że pod pojęciem użytego w tym przepisie "rozpoczęcia postępowania" należy rozumieć podjęcie każdej czynności w sprawie rozpoznania lub stwierdzenia choroby zawodowej, czyli czynności przedsiębranej bezpośrednio w kierunku istnienia choroby zawodowej. W wyroku z dnia [...] r. kwestia zastosowania rozporządzenia z 1983 r. została już wyraźnie przesądzona w oparciu o ustalenie, że pierwsze orzeczenie lekarskie, wydane po badaniach w kierunku rozpoznania choroby zawodowej, pochodzi z 16.03.1992 r. To stanowisko zostało zajęte również w kontekście § 10 rozporządzenia z 2002 r. Natomiast obecnie obowiązuje rozporządzenie z 30 czerwca 2009 r., które normy intertemporalne ujęło w § 11. Istotny jest ustęp drugi tego paragrafu, według którego postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczęte i niezakończone przed dniem 3 września 2002 r., są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia. W istotnym dla niniejszej sprawy zakresie ta zmiana stanu prawnego właściwie nie powoduje możliwości odmiennej oceny prawnej. Skoro bowiem orzeczenie lekarskie w przedmiocie choroby zawodowej zostało sporządzone w 1992 r., a przed dniem 3 września 2002 r. nie doszło do wydania decyzji administracyjnej, to prowadzenie postępowania przez organy sanitarne według rozporządzenia z 1983 r. nie budzi żadnych zastrzeżeń. Wskazywany w skardze upływ czasu między badaniami z 1992 r. a czynnościami wykonanymi w 2007 r. nie ma w tym względzie znaczenia prawnego, gdyż decyduje to, że przed dniem 3.09.2002 r. nie zakończono postępowania w sposób określony w § 10 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r. Kończąc ten wątek należy zanegować twierdzenie skargi, jakoby przy drugim wyrokowaniu Sąd zalecał organowi wyjaśnienie kwestii dotyczącej rozpoczęcia postępowania przed datą 30.06.2002 r.

Uchylenie poprzedniej decyzji organu odwoławczego nastąpiło wyłącznie z przyczyn proceduralnych. Sąd uznał, że z naruszeniem art. 153 ppsa nie wyjaśniono zgłoszonego w pierwszym wyroku problemu "dlaczego poprzednio nie rozpoznano choroby zawodowej przy identycznych danych co do warunków pracy (...)". Zdaniem Sądu nie ustosunkowano się również – wbrew zaleceniom – do kwestii wieku A. K. oraz okresu, jaki upłynął od ustania ewentualnego narażenia. Nie odniósł się także do wszystkich zarzutów odwołania.

Ponieważ sprawa jest rozpatrywana na gruncie rozporządzenia z 1983 r., którego zastosowanie Sąd przyjął już w poprzednim wyroku, to te ostatnio wymienione wskazania co do dalszego postępowania są wiążące zgodnie z art. 153 ppsa. Natomiast poza tym związaniem pozostaje ocena znaczenia okoliczności objętych owymi wskazaniami z punktu widzenia prawa materialnego.

Co do pierwszych z wymienionych zagadnień organy sanitarne przy ponownym rozpatrzeniu sprawy uzyskały szczegółowe wyjaśnienia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, który podał, że w 1992 r. nie rozpoznano choroby zawodowej, gdy jednorazowe pomiary hałasu wykazały 84 dB, a więc nie przekraczający NDN. Jest to wyjaśnienie prawidłowe, gdyż taka przyczyna braku rozpoznania została wprost

sformułowana w orzeczeniu z [...] r., którego autentyczność nie była przez strony kwestionowana. Wskazany Ośrodek przekonująco wypowiedział się również na temat związku stanu słuchu A. K. z jego wiekiem i upływu czasu od ustania narażenia. Wypadnie jedynie dopowiedzieć, że na gruncie rozporządzenia z 1983 r. nie ma ograniczeń czasowych dla rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej.

Wracając do kwestii norm – NDN zauważyć należy, że jest ona bardzo eksponowana przez skarżącą Spółkę, która podważa ustalenia organów sanitarnych,

bazując na różnym nasileniu hałasu w poszczególnych nawach. Tymczasem w okolicznościach sprawy nie ma to większego znaczenia. W orzecznictwie jednolicie podkreśla się, iż praca w narażeniu na hałas poniżej dopuszczalnej normy nie oznacza, że jest ona wykonywana w bezpiecznym środowisku pracy, w związku z czym nie wyklucza związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą, a warunkami pracy (por. wyrok NSA z 12.05.2010 r., sygn. akt II OSK 335/10, zbiór LEX nr 597546). Tymczasem z potwierdzonych przez skarżący zakład pracy danych wynika, że we wszystkich nawach, w których pracował A. K. poziom hałasu sięgał ok. 80 dB, co słusznie przez lekarzy i organy sanitarne zostało potraktowane jako wystarczające do przyjęcia istnienia narażenia zawodowego na szkodliwe działanie hałasu. Tym samym chybione jest akcentowanie w skardze szczegółów charakteryzujących pracę w określonej nawie. Tym niemniej powoływanie się w skardze np. na okoliczność, że w nawie III nie było stanowiska palenia ręcznego nie podważa ustalenia, że A. K. pracował w tej nawie choćby sporadycznie, skoro jego zeznanie potwierdza dokumentacja pomiarowa, która w nawie III wymienia stanowisko palenia autogenicznego z podaniem nazwiska p. K.. Skarżąca nie kwestionowała tożsamości tej osoby. Jak już podano jest to okoliczność drugorzędna. Tym bardziej chybione jest obecne opieranie się skargi na zeznaniach pracownika dla wykazania, że przed zatrudnieniem u skarżącej pracował już w narażeniu na hałas. Okoliczność ta bowiem nie wyklucza narażenia na hałas także w tej fabryce. Słusznie zaś podnosi organ odwoławczy, że w świetle przepisów rozporządzenia z 1983 r. nie jest wymagane ustalanie stopnia przyczynienia się poszczególnych pracodawców do powstania choroby zawodowej. Wystarczy na gruncie tego aktu normatywnego wskazać ostatni zakład pracy, w którym takie narażenie występowało. Skarżąca dopuszczała przez wiele lat A. K. do wykonywania pracy, w związku z czym obecnie nie może skutecznie sugerować pierwotnej niezdolności A. K. do tej pracy ze względu na stan narządu słuchu. W tym stanie rzeczy, skoro choroba zawodowa została rozpoznana przez uprawnioną jednostkę medyczną, a prawidłowo ustalone warunki pracy w skarżącej Spółce mogły doprowadzić do jej powstania, bądź nasilenia, to przyjęcie związku przyczynowego między chorobą, a tymi warunkami, zasługuje na pełną akceptację. W aktualnym stanie rzeczy przeprowadzone postępowanie administracyjne nie budzi więc zastrzeżeń z punktu widzenia zgodności z prawem i dlatego na mocy art. 151 ppsa orzeczono, jak w sentencji.