Wyrok NSA, sygn. akt II SA 992/02
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-07-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 624  Powszechny obowiązek obrony kraju
Powołane przepisy: article: par. 137 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych.
article: art. 79 ust. 4-5
journal: Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55
law: Obwieszczenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 grudnia 1996 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Teza: W wypadku wypowiedzenia żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, organ jest zobowiązany zastrzec w decyzji początkowy bieg terminu wypowiedzenia. Wskazuje na to jednoznacznie par. 137 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38 ze zm./, w którym stanowi się, że dowódca jednostki wojskowej doręcza żołnierzowi zawodowemu za pokwitowaniem odbioru wypowiedzenie określające datę, od której biegnie okres wypowiedzenia.

Okres, o którym mowa, w przepisie art. 79 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /t.j. Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./ określa zarówno początek, jak i jego koniec.

TEZY

W wypadku wypowiedzenia żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, organ jest zobowiązany zastrzec w decyzji początkowy bieg terminu wypowiedzenia. Wskazuje na to jednoznacznie par. 137 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38 ze zm./, w którym stanowi się, że dowódca jednostki wojskowej doręcza żołnierzowi zawodowemu za pokwitowaniem odbioru wypowiedzenie określające datę, od której biegnie okres wypowiedzenia.

Okres, o którym mowa, w przepisie art. 79 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /t.j. Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./ określa zarówno początek, jak i jego koniec.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Janusza B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 lipca 2001 r. (...) w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Dyrektor Biura Kadr, Szkolenia i Rozwoju Zawodowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzja, z dnia 25 maja 2001 r. (...) Kadr, na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 i ust. 3, art. 79 ust. 4 i art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 50 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /t.j. Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./ w zw. z par. 137 ust. 1, 2 i par. 163 ust. 1, 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38 ze zm./ wypowiedział mjr Januszowi B. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, którą wymieniony pełnił ostatnio na stanowisku głównego specjalisty oddziału zamiejscowego Wydziału Zarządzania Kryzysowego, Ochrony Ludności i Spraw Obronnych Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w K. /poza resortem spraw wewnętrznych i administracji/. W uzasadnieniu podano, że w związku z decyzją (...) Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 maja 2001 r. uchylającą decyzję w sprawie wprowadzenia do użytku wykazu stanowisk służbowych w Wojewódzkich Wydziałach Zarządzania Kryzysowego, Ochrony Ludności i Spraw Obronnych przeznaczonych dla żołnierzy zawodowych, z dniem 31 grudnia 2001 r. ulega likwidacji stanowisko zajmowane przez skarżącego i nie ma możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe w jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji.

W odwołaniu do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Janusz B. zarzucił decyzji pierwszoinstancyjnej, że (...) Urząd Wojewódzki nie uległ likwidacji z dniem 31 grudnia 2001 r., podobnie jak nie uległ likwidacji Wydział Zarządzania Kryzysowego, Ochrony Ludności i Spraw Obronnych oraz zajmowane przez niego stanowisko. Likwidacja taka - zdaniem skarżącego - może być dokonana jedynie poprzez zmiany w regulaminie Wydziału Zarządzania Kryzysowego, Ochrony Ludności i Spraw Obronnych, zatwierdzona przez dyrektora generalnego (...) Urzędu Wojewódzkiego. Wobec powyższego powołanie się w decyzji na art. 78 ust. 2 i 3 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowiący podstawę wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, w sposób rażący narusza prawo. Ponadto bez znaczenia w jego sprawie jest rozformowanie Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych MSWiA, ponieważ jego zaopatrzeniem może zająć się inna jednostka wojskowa funkcjonująca w strukturach resortu. Niezależnie od powyższego wskazał, że kierownik instytucji cywilnej me wystąpił z wnioskiem do ministra o skreślenie z wykazu stanowisk przewidzianych dla żołnierzy zawodowych, co w sposób istotny narusza par. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 października 1997 r. w sprawie służby wojskowej oraz uposażenia żołnierzy zawodowych wyznaczonych na stanowiska służbowe w jednostkach organizacyjnych poza resortem obrony narodowej /Dz.U. nr 130 poz. 846/. Ponadto naruszono par. 10 cyt. rozporządzenia, ponieważ od chwili zawiadomienia go 9 odwołaniu ze stanowiska, do momentu wręczenia wypowiedzenia, nie zachowano trzymiesięcznego terminu wyprzedzenia. W tym stanie rzeczy wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją, z dniu 23 lipca 2001 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji i w uzasadnieniu -poza argumentami przedstawionymi już w zaskarżonej decyzji - podał, że likwidacja wykazu stanowisk służbowych przeznaczonych dla żołnierzy zawodowych, pełniących służbę wojskową w Wojewódzkich Wydziałach Zarządzania Kryzysowego, Ochrony Ludności i Spraw Obronnych, powoduje brak możliwości pozostawania żołnierzy na dotychczas zajmowanych stanowiskach po dniu 31 grudnia 2001 r. Faktem jest, że wyżej określone stanowiska pozostają, lecz obowiązki na nich mogą zostać powierzone pracownikom innym, aniżeli żołnierze zawodowi. Stąd wypływa bezpośredni wniosek, że dla żołnierza likwidacja wykazu wiąże się z likwidacją stanowiska.

Z kolei Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji posiada kompetencje do tworzenia i likwidowania podporządkowanych sobie jednostek i komórek organizacyjnych. Odnosząc się natomiast do zarzutu błędnego powołania art. 78 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stwierdził, że zgodnie z par. 20 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 października 1997 r. w sprawie służby wojskowej oraz uposażenia żołnierzy zawodowych wyznaczonych na stanowiska służbowe w jednostkach organizacyjnych poza resortem obrony narodowej, w sprawach dotyczących przebiegu służby wojskowej żołnierzy zawodowych wyznaczonych na stanowiska służbowe w instytucjach cywilnych, nie uregulowanych w niniejszym rozporządzeniu, stosuje się przepisy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Z uwagi na powyższe, dokonując skarżącemu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, zastosowano przepis art. 78 ust. 2 cyt. ustawy.

Niezależnie od powyższego minister podał, że wszystkie jednostki wojskowe podlegające Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji zostały poddane procesowi likwidacji. Zatem nie istnieje jakakolwiek jednostka wojskowa, gdzie odwołujący się oficer mógłby pełnić dalszą zawodową służbę wojskową. W Biurze Ochrony Rządu, w którym żołnierze zawodowi pełnili zawodową służbę wojskową, z uwagi na wejście w życie ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu, pełnią tę służbę nadal, jednakże w charakterze funkcjonariuszy. Ponadto stanowiska służbowe-żołnierzy zawodowych w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr 18 z dnia 16 stycznia 2001 r., do dnia 31 marca 2001r. zostały przekształcone w stanowiska przeznaczone dla członków korpusu służby cywilnej, a istniejące stosunki służbowe żołnierzy zawodowych, są rozwiązywane. Powoduje to brak możliwość wyznaczenia oficera na mnę stanowisko służbowe w celu pełnienia dalszej zawodowej służby wojskowej. Również Nadwiślańskie Jednostki Wojskowe, na których zaopatrzeniu oficer pozostawał, uległy likwidacji, powodując brak możliwości jego dalszego pozostawania na ich dotychczasowym zaopatrzeniu a rozważając możliwość pełnienia dalszej zawodowej służby wojskowej przez oficera w resorcie obrony narodowej stwierdził, że przeniesienie żołnierza do resortu obrony narodowej odbywa się wyłącznie na indywidualny wniosek żołnierza, którego skarżący nie złożył. Mimo to Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o przeniesienie podległych mu żołnierzy zawodowych do resortu obrony narodowej. Minister Obrony Narodowej w piśmie z dnia 19 stycznia 2001 r. poinformował Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, iż z uwagi na trwającą restrukturyzację Sił Zbrojnych RP polegającą na zmniejszeniu liczby podległych mu żołnierzy zawodowych do 150 tyś., brak jest takiej możliwości, a ewentualne przeniesienie żołnierza może odbywać się wyłącznie na wspomniany wcześniej, jego indywidualny wniosek i dotyczy to tylko nielicznych podoficerów i chorążych, którzy z uwagi na posiadaną specjalność wojskową będą szczególnie przydatne dla wojska i wówczas mogą zostać przyjęci do dalszej służby w tym resorcie.

Wobec powyższego, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie posiada stanowiska służbowego dla żołnierza i nie ma możliwości zaproponowania skarżącemu stanowiska, na którym mógłby on pełnić dalszą służbę wojskową.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego mjr Janusz B. wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji, przytaczając argumenty przedstawione już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne oraz prawne dodał ponadto, że par. 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, skierowany jest do kierownika instytucji cywilnej dokonującego reorganizacji, który ma obowiązek uzgodnić z ministrem ewentualną likwidację lub zmianę stanowiska w przypadku, gdy przewiduje to reorganizacja instytucji cywilnej lub komórki organizacyjnej, w której żołnierz pełni służbę. Nie dotyczy to stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie, gdyż reorganizacja ani likwidacja instytucji cywilnej nie jest dokonywana.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z przyczyn całkowicie odmiennych, aniżeli podniesionych przez skarżącego.

W pierwszej kolejności uznać należy, że zarzuty zawarte w skardze w żadnym stopniu nie wskazują, aby organ naruszył przepisy prawa materialnego oraz procedury administracyjnej w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z wejściem w życie decyzji (...) Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 maja 2001 r., którą wydano na podstawie par. 7 ust. 3 w zw. z par. 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 października 1997 r. w sprawie służby wojskowej oraz uposażenia żołnierzy zawodowych wyznaczonych na stanowiska służbowe w jednostkach organizacyjnych poza resortem obrony narodowej /Dz.U. nr 130 poz. 846 ze zm./, z dniem 31 grudnia 2001 r. utraciła moc decyzja (...) Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 lutego 1999 r. w sprawie wprowadzenia do użytku wykazu stanowisk służbowych w Wojewódzkich Wydziałach Zarządzania Kryzysowego, Ochrony Ludności i Spraw Obronnych poza resortem spraw wewnętrznych i administracji, przeznaczonych dla żołnierzy zawodowych.

W tym stanie rzeczy stanowiska służbowe przeznaczone dla żołnierzy zawodowych w jednostkach organizacyjnych poza resortem spraw wewnętrznych i administracji, do których żołnierze zostali skierowani przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, uległy likwidacji, przy czym oczywistym jest, że minister nie mógł zlikwidować samych stanowisk, bowiem były to stanowiska w instytucjach cywilnych.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że wszystkie jednostki wojskowe podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji uległy już likwidacji. Niezrozumiała byłaby zatem sytuacja, że żołnierze zawodowi nie pełniliby już służby w jednostkach wojskowych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, a on sam nadal "dysponowałby" żołnierzami zawodowymi w instytucjach cywilnych. Należy w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z brzmieniem par. 16 ust. 2 cyt. już rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie służby wojskowej oraz uposażenia żołnierzy zawodowych wyznaczonych na stanowiska służbowe w jednostkach organizacyjnych poza resortem obrony narodowej, żołnierze zawodowi pełniący służbę wojskową na stanowiskach służbowych w instytucjach cywilnych otrzymują świadczenia i ich ekwiwalenty oraz niewymienione w ust. 1 należności i świadczenia wynikające z tytułu pełnienia służby od organów wojskowych. Natomiast te z kolei organy wojskowe podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji uległy już likwidacji.

W tej sytuacji brak formalnego odwołania skarżącego z pełnienia służby wojskowej na stanowisku służbowym w instytucji cywilnej, o jakim mowa w par. 10 ust. 1 w zw. z ust. 5 cytowanego już rozporządzenia, nie miało - w ocenie Sądu - istotnego wpływu na wynik sprawy. Zwłaszcza, jeżeli się zważy na fakt, że przepis par. 10 ust. 1 ma tylko "odpowiednie" zastosowanie w przypadku zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, a skarżącemu wypowiedziano stosunek zawodowej służby wojskowej z zachowaniem dziewięciomiesięcznego okresu wypowiedzenia, korzystając z uprawnienia organu przewidzianego w par. 20 ust. 1. W okresie tego wypowiedzenia mieści się zatem również trzymiesięczne wyprzedzenie o odwołaniu żołnierza zawodowego z pełnienia służby wojskowej na stanowisku służbowym w instytucji cywilnej, o którym mowa w par. 10 ust. 1 tego rozporządzenia.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że organ czekający, ustalił spełnienie obu przesłanek do podjęcia decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 78 ust: 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Natomiast, zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, sąd nie będąc związany granicami skargi uznał, że zaskarżoną decyzję oraz utrzymana nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji należy uchylić.

W art. 107 par. 1 Kpa wymienione są składniki decyzji, które służą pełnemu określeniu elementów stosunku prawnego zarówno materialnego, jak i procesowego. Z kolei obowiązek umieszczenia w decyzji elementów dodatkowych rozstrzygnięcia sprawy może wynikać z przepisów odrębnych, do których odsyła się w art. 107 par. 2 Kpa.

W wypadku wypowiedzenia żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, organ jest zobowiązany zastrzec w decyzji początkowy bieg terminu wypowiedzenia. Wskazuje na to jednoznacznie par. 137 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38 ze zm./, w którym stanowi się, że dowódca jednostki wojskowej doręcza żołnierzowi zawodowemu za pokwitowaniem odbioru wypowiedzenie określające datę, od której biegnie okres wypowiedzenia. Okres, o którym mowa, określa przepis art. 79 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /t.j. Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./ i który to przepis określa zarówno początek, jak i jego koniec. Ponadto w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2002 r., OSA 9/01 stwierdzono min., że "(...) w decyzji o zwolnieniu żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej wskutek wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy należy nie tylko określić termin /okres/ wypowiedzenia i początkowy jego bieg, lecz także wskazać ostatni dzień tego terminu /okresu/, jako datę zwolnienia ze służby, rozwiązania stosunku służbowego (...)".

W przedmiotowej zaś sprawie zarówno w decyzji pierwszoinstancyjnej, jak i w drugoinstancyjnej nie wskazano daty, od której biegnie okres wypowiedzenia, ani też daty upływu okresu wypowiedzenia. Rozstrzygnięcia tej kwestii nie można domniemywać. Winno ono być wyrażone w decyzji w sposób precyzyjny, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. Uznać zatem należy, że zaskarżone decyzje naruszyły przepisy prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, należało orzec jak w sentencji wyroku.