Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1283/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) WSA Bożenna Blitek Protokolant: Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2004 r sprawy ze skargi [...]. w [...] na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...] z dnia 18 kwietnia 2002 r, Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o zwrocie cła I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. uchyla decyzję Dyrektora Urzędu celnego w [...] z dnia [...] 2001 r Nr [...] w zakresie dotyczącym terminu dostarczenia przez wnioskodawcę do organu celnego karty 1A dokumentu SAD, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie [...] zł ([...] i [...] groszy)


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] 2001 r "[...]" Spółka Akcyjna w [...] zwróciła się do Dyrektora urzędu Celnego w [...] o dokonanie zwrotu należności celnych uiszczonych od towaru - wiertarko-wkręcarek akumulatorowych w ilości 6.800 sztuk , objętych procedura dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym w dniu [...] 2000 r. Kwota należności celnych w wysokości [...] zł została uiszczona przez skarżącą w dniu objęcia towaru wnioskowana procedurą. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżąca wskazała , że przedmiotowy towar okazał się w całości niezgodny z warunkami kontraktu , co zostało potwierdzone przez eksportera.

Organ celny pozytywnie rozpatrzył wniosek skarżącej i decyzją z dnia [...] 2001 r zarządził zwrot pobranego cła pod warunkiem wywozu towaru za granicę oraz dostarczenia organowi celnemu karty lA dokumentu SAD potwierdzającego dokonanie wywozu - w terminie 14 dni od daty doręczenia skarżącej decyzji o zwrocie cła. Przedmiotowa decyzja została doręczona w/w w dniu [...] 2001 r , a zatem termin spełnienia warunków upływał z dniem [...] 2001 r.

Organ celny ustalił , że towar został wywieziony za granicę w dniu [...] 2001 r tj. w zakreślonym terminie , ale skarżąca nie dostarczyła w terminie karty lA dokumentu SAD . Dokument ten Oddział Celny w [...] otrzymał w dniu [...] 2001 r , natomiast skarżąca odebrała go w dniu [...] 2001 r.

W związku z powyższym organ celny wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji zarządzającej zwrot cła.

W toku prowadzonego postępowania skarżąca w dniu [...] 2001 r przesłała organowi celnemu kartę lA dokumentu SAD , jednak Dyrektor Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [...] 2001 r stwierdził wygaśnięcie własnej decyzji zarządzającej zwrot cła z powodu naruszenia warunku dostarczenia w zakreślonym terminie dowodu ( karty lA ) potwierdzającego wywóz towaru za granicę.

Skarżąca w odwołaniu od powyższej decyzji podniosła , że z uwagi na problemy związane z organizacja transportu , spowodowane "nietypowym kierunkiem wywozu" oraz zbliżającymi się Świętami nie była w stanie w ciągu 14 dni od dnia doręczenia decyzji zarządzającej zwrot cła dostarczyć karty lA dokumentu SAD potwierdzającego wywóz towaru za granicę.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 18 kwietnia 2002 r utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji podnosząc , że przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r w sprawie określenia wypadków , w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz.U. Nr 158, poz. 1050 ze zm.) , określają obowiązki wnioskodawcy . Stosownie do tych przepisów Dyrektor Urzędu Celnego w [...] w decyzji zarządzającej zwrot cła zakreślił skarżącej warunek , który nie został przez nią dochowany mimo , że -jak stwierdził organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji - " strona miałaby realną możliwość wywiązania się z obu powyższych obowiązków w terminie , gdyby dokonała wywozu towaru niezwłocznie po doręczeniu jej decyzji o zwrocie cła . Trudności ze zorganizowaniem transportu nie mogą usprawiedliwiać dokonania wywozu towaru w ostatnim dniu upływu wyznaczonego terminu" .

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów celnych obu instancji , zarzucając naruszenie art.121 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926). Zgodnie ze wskazanym przepisem organy celne miały obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych , które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków oraz udzielenie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Skarżąca zarzuciła, że przepisy będące podstawą wydania decyzji zarządzającej zwrot cła określają warunki zwrotu , jednak nie określają konsekwencji uchybienia terminowi ich wypełnienia.

W niniejszej sprawie skarżąca wypełniła wszystkie warunki wynikające z w/w przepisów , jedynie uchybiła terminowi złożenia do urzędu celnego karty lA dokumentu SAD, co nastąpiło z przyczyn obiektywnych , w dużej mierze niezależnych od skarżącej. Wpływ na termin wywiązania się z tego obowiązku ma również urząd celny , gdyż czas przesłania karty lA dokumentu SAD z granicznego urzędu celnego do Oddziału Celnego w [...] trwał w tym przypadku 6 dni.

W związku z tym , że przepisy prawa materialnego w tym zakresie nie określają konsekwencji uchybienia terminowi wypełnienia określonych warunków , organ celny winien pouczyć skarżącą o konsekwencjach uchybienia terminowi do wywozu i dostarczenia karty lA w postaci stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.

Odpowiedzi na skargę udzielił - na podstawie art.4 ust. 1 ustawy z dnia 20.03.2002 r o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41, poz. 365) - Dyrektor Izby Celnej w [...], który wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Ceł. Ponadto organ celny stwierdził, że przewidziana w przepisach procedura w sprawie zwrotu należności celnych ma gwarantować prawidłowe ustalenie zaistnienia okoliczności faktycznych uzasadniających zwrot cła, dlatego zostały wprowadzone specjalne, zaostrzone kryteria dowodowe. Jednym z wymogów jest obowiązek przedłożenia przez wnioskodawcę w ustalonym przez organ terminie karty lA dokumentu SAD, potwierdzającego, że dany towar został wywieziony za granicę. Konsekwencją naruszenia powyższego warunku jest stwierdzenie wygaśnięcia decyzji na podstawie art.258 § 1 pkt.2 Ordynacji podatkowej. Przepis ten nie przewiduje żadnych odstępstw od jego zastosowania i organ celny nie bada okoliczności, które spowodowały niedopełnienie warunku zastrzeżonego w decyzji.

Dyrektor Izby Celnej za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia art.121 Ordynacji podatkowej, gdyż niezadowolenie skarżącej z wydanych rozstrzygnięć nie może być uznane za naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Organy administracji państwowej zobowiązane są wprawdzie uwzględniać słuszny interes obywatela, ale muszą również mieć na uwadze interes społeczny.

Stosownie do art.121 § 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, ale również celny, został zwolniony z inicjatywy udzielania stronie postępowania o przepisach, a ma obowiązek to czynić jedynie na wniosek strony. W niniejszej sprawie skarżąca nie wystąpiła o udzielenie jej niezbędnych informacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z § 7 pkt.6 Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19.12.1997r w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz.U. z 1997 r Nr 158, poz. 1050) decyzja w sprawie zwrotu cła powinna zawierać "w zależności od okoliczności sprawy" zastrzeżenie, że została wydana pod warunkiem dostarczenia przez wnioskodawcę do organu celnego, o którym mowa w § 4 ust. l, karty lA i 3 dokumentu SAD (...) potwierdzających, że warunek wywozu towaru został spełniony. Ponadto zgodnie z § 8 w/w Rozporządzenia termin do spełnienia warunku nie może przekroczyć 14 dni od dnia doręczenia dłużnikowi decyzji o zwrocie należności celnych.

W rozpatrywanej sprawie warunek zamieszczony w decyzji organu I instancji stanowił zatem integralną część tej decyzji i uzależniał spełnienie jej skutku w postaci zwrotu cła od wywozu towaru i dostarczeniu karty lA dokumentu SAD (i tylko tej karty) przez wnioskodawcę do organu celnego.

Rozstrzygnięcie organu celnego w zakresie zamieszczenia w decyzji warunku musi być zgodne z prawem rozumiane nie tylko jako spełnienie przesłanek wynikających wprost z przepisów w/w Rozporządzenia, ale również musi być zgodne z ogólnymi zasadami prowadzenia postępowania dowodowego określonymi w Ordynacji podatkowej, a ponadto musi zawierać obligatoryjne elementy określone w art.210 tej ustawy. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów celnych w tym zakresie nie są zgodne z prawem z niżej podanych powodów.

Decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia 30 marca 2001 r narusza art. 210 § 1 pkt. 4 i § 4 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tymi przepisami decyzja powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie z przytoczeniem przepisów prawa.

W rozstrzygnięciu organu I instancji w podstawie prawnej powołano ogólnie akt prawny tj. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19.12.1997 r w sprawie określenia wypadków, w którym należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonania zwrotu lub umorzenia (Dz.U. z 1997 r Nr 158 , poz. 1050) bez wskazania konkretnego przepisu, jak również w uzasadnieniu decyzji organ celny nie odniósł się do konkretnych przepisów, chociaż należało wskazać i przytoczyć § 7 i 8 w/w Rozporządzenia.

Egzekwując obowiązek określony w § 7 w/w Rozporządzenia Rady Ministrów tj. dostarczenia do organu celnego przez wnioskodawcę karty lA dokumentu SAD należy mieć na uwadze art.187 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym fakty znane organowi celnemu z urzędu nie wymagają dowodu.

Fakty znane organowi celnemu z urzędu to fakty, z którymi organ zapoznaje się w toku swojego urzędowania lub w związku z tym urzędowaniem, albo które można ustalić bezpośrednio na podstawie dostępnych mu urzędowo danych.

Procedura postępowania z kartą lA jednoznacznie wskazuje, że okoliczność, czy dany towar został wywieziony za granicę jest faktem znanym organowi celnemu z urzędu, a więc zgodnie z art.187 Ordynacji podatkowej nie wymagającym od wnioskodawcy dowodu.

Zgodnie z § 11 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U. z 1999 r Nr 104, poz. 1193) karta lA dokumentu SAD przeznaczona jest dla potwierdzenia wywozu towarów poza polski obszar celny. Kartę tą wraz z towarem dostarcza się do urzędu przeznaczenia. Funkcjonariusz celny granicznego urzędu celnego potwierdza wyprowadzenie towarów poza polski obszar celny na odwrocie karty lA, a następnie kartę tą zobowiązany jest odesłać do urzędu celnego, w którym nastąpiło objęcie towarów procedurą wywozu w terminie 5 dni od daty wyprowadzenia towarów poza polski obszar celny.

Powyższego stanowiska nie narusza art. 262 Kodeksu celnego, który stanowi, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. W rozpatrywanej sprawie organy celne rozstrzygały o zwrocie cła na podstawie § 7 pkt. 6 w/w Rozporządzenia Rady Ministrów, jednak pominęły istotny zapis, że ustawodawca określając elementy decyzji w sprawie zwrotu cła użył określenia "powinna, w zależności od okoliczności sprawy, zawierać również...". Okoliczności przedmiotowej sprawy były takie, że nie wymagały od skarżącej dowodu na okoliczność wywozu towarów za granicę, skoro fakt ten był urzędowo znany Dyrektorowi Urzędu Celnego w [...].

Niezależnie od powyższego podnieść należy, że obieg karty lA dokumentu SAD jest niezależny od wnioskodawcy i nie ma on żadnego

wpływu na termin jego odesłania. W sytuacji, gdyby funkcjonariusz celny (z różnych przyczyn) nie odesłał karty lA do urzędu celnego, w którym objęto towar procedurą wywozu za granicę, lub gdyby przesyłka taka nie dotarła do adresata (jej zaginięcie), w istocie oznaczałoby to pozbawienie wnioskodawcy prawa do otrzymania zwrotu cła. Przyjęcie takiego stanowiska naruszałoby zasady państwa prawa.

Ponadto realny termin do wywozu towaru, wobec którego zarządzono zwrot cła, jest więc znacznie krótszy, niż wynika z nałożonego w decyzji warunku. W rozpatrywanej sprawie czas przesłanie w/w dokumentu - jak wynika z akt sprawy - trwał 6 dni.

Warunek dostarczenia przez wnioskodawcę karty lA, przy uwzględnieniu obowiązującej procedury związanej z obiegiem tego dokumentu, w istocie stwarza jakąś fikcję, skoro wnioskodawca faktycznie nie ma wpływu na to czy i kiedy karta ta zostanie odesłana. Zwrot cła uzależniony jest więc nie tylko od zachowania wnioskodawcy, ale w dużej mierze również od organu.

Uznając zatem, że zamieszczenie w decyzji zarządzającej zwrot cła warunku dostarczenia karty lA dokumentu SAD nie wymagało dowodu jako fakt znany Dyrektorowi Urzędu Celnego w [...] z urzędu, należało uchylić w tym zakresie przedmiotową decyzję, a w konsekwencji uznać, że skarżąca nie naruszyła warunku do otrzymania zwrotu cła. Nie było zatem podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] 2001 r nr [...].

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd działając na podstawie art.145 pkt. la i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.