Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 930/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 748
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Andrzej Góraj, Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2016 r. M. K. wystąpiła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], stosując art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.), odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania.

Powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego rodzaju świadczenia.

Organ wskazał, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, iż orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2017 r. wnioskodawczyni nie została uznana za niezdolną do pracy. Nie spełnia zatem warunku wymaganego do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, tj. całkowitej niezdolności do pracy potwierdzonej orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS.

Końcowo organ zaznaczył, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna wnioskodawczyni, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. M. K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, iż lekarz orzecznik ZUS zlekceważył jej stan zdrowia pomijając ciężkie schorzenia po zatruciu toksycznym wymagające specjalistycznej rehabilitacji, leczenia i operacji kręgosłupa. Do wniosku skarżąca załączyła m.in. kopie zaświadczeń lekarskich potwierdzających jej czasową niezdolność do pracy w okresie od dnia [...] lutego 2017 r. do dnia [...] marca 2017 r. oraz od dnia [...] marca 2017 r. do dnia [...] kwietnia 2017 r. wystawione przez lekarza pediatrę, specjalistę medycyny rodzinnej.

Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Prezes ZUS, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż po ponownym rozpatrzeniu wniosku nie stwierdził istnienia przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy.

Podkreślił, iż lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2017 r. ustalił, że M. K. nie jest niezdolna do pracy. Oznacza to, że w przypadku wnioskodawczyni przesłanka niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy nie zachodzi i jest to okoliczność, która eliminuje ją z grona osób, którym może być przyznane świadczenie w drodze wyjątku.

Organ zaznaczył, że zgodnie z pouczeniem zawartym w ww. orzeczeniu stronie przysługiwało prawo złożenia sprzeciwu do Komisji Lekarskiej ZUS w terminie 14 dni od jego otrzymania. Z uprawnienia tego jednak strona nie skorzystała.

Organ zaznaczył, że w myśl art. 14 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, oceny niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Zgodnie z art. 14 ust. 3 ww. ustawy, podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, od którego nie zniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej ZUS. Prezes ZUS jest związany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS, przesłanka ta bowiem nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu.

Organ podkreślił, że fundamentalną zasadą przyznawania świadczeń na podstawie art. 83 ww. ustawy jest całkowita niezdolność do pracy wnioskodawcy, orzeczona w trybie przewidzianym prawem przez lekarza orzecznika ZUS, a nie stwierdzona przez każdego innego lekarza lub wynikająca z subiektywnego przekonania osoby zainteresowanej.

Końcowo organ zaznaczył, że podnoszone przez stronę trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie na podstawie art. 83 ww. ustawy nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.

Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. M. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] maja 2017 r. zarzucając organowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 k.p.a. poprzez "narzucenie skarżącej przez pracowników ZUS jako osobie nieznającej się nieodwołania się do komisji lekarskiej, a przez to rozpatrzenie sprawy na niepełnym materiale dowodowym, jak również podważenie zaufania do organu".

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] marca 2017 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że wprawdzie na formularzu orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2017 r. drobnym drukiem było napisane, iż przysługuje jej prawo sprzeciwu, lecz z uwagi na wielkość liter nie mogła zorientować się o co chodzi. Udała się więc do Oddziału ZUS w G., gdzie została pouczona, iż nie jest to konieczne i należy odwoływać się do Prezesa ZUS - co uczyniła. Zdaniem skarżącej, została ona wprowadzona w błąd przez urzędników ZUS, a takie postępowanie podważa zaufanie obywateli do państwa.

Wobec powyższego, w ocenie skarżącej, cała procedura - włącznie z ponownym badaniem oraz ewentualnym odwołaniem się od decyzji lekarza orzecznika ZUS - powinna zostać powtórzona. Nadto, w sytuacji gdy skarżąca nie zgadzała się z decyzją wydaną przez Prezesa ZUS w dniu [...] marca 2017 r., organ sam powinien skierować skarżącą na badanie do komisji lekarskiej ZUS w celu uzupełnienia materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. M. K. podtrzymała zarzuty skargi wnosząc o jej uwzględnienie. Podniosła, iż organ naruszył reguły postępowania wynikające z art. 7, art. 9, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Decyzje w niniejszej sprawie zostały wydane przy powierzchownej ocenie stanu faktycznego bez wyjaśnienia okoliczności, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w kontekście art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Rozpoznając sprawę ponownie Prezes ZUS powinien przeprowadzić postępowanie administracyjne realizując zasadę prawdy obiektywnej, a w ramach tego postępowania winien przeprowadzić postępowanie dowodowe z pełnym uwzględnieniem powyższej zasady.

Do ww. pisma skarżąca załączyła kopie: zaświadczeń lekarskich o niezdolności do pracy wystawionych przez lekarza pediatrę, specjalistę medycyny rodzinnej od dnia [...] stycznia 2017 r. do dnia [...] lutego 2018 r.; Karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...] maja 2017 r., recept wystawionych w dniach: [...] lipca 2017 r. oraz [...]stycznia 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887). Zgodnie z jego treścią ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Podkreślenia wymaga, iż świadczenie w drodze wyjątku nie ma charakteru roszczeniowego, jest finansowane z budżetu państwa (art. 84 ww. ustawy), a jego przyznanie przez Prezesa ZUS następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego, którego granice wyznaczają przesłanki wymienione w ww. przepisie. Ocena, czy w danej sprawie przesłanki te zostały spełnione należy do organu, który musi ustalić istotne okoliczności faktyczne oraz poddać je należytej analizie czyniąc zadość regułom postępowania dowodowego określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 124 ww. ustawy).

Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania takiej decyzji.

Kontrolując decyzję uznaniową sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji, wypełniając treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych, realizują określoną politykę stosowania prawa administracyjnego. W konsekwencji, w sprawach uznania administracyjnego sąd bada, czy decyzja organu nie jest arbitralna (dowolna) lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów.

Z treści art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

Podkreślić należy, że przesłanka braku możliwości podjęcia pracy zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym bezwzględnie powinna dotyczyć osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, przy czym obejmuje ona dwie sytuacje. Pierwsza z nich istnieje, gdy na przeszkodzie w podjęciu zatrudnienia stoi niezdolność do pracy w stopniu całkowicie pozbawiającym możliwości jej wykonywania. Drugą zaś przesłanką jest wiek wnioskodawcy. Zasadnie Prezes ZUS wskazał, że chodzi tu o taki przedział wiekowy, który statuuje osobę zainteresowaną w gronie osób pozostających poza aktywnością zawodową. W polskim systemie prawnym przyjęto, że okres aktywności zawodowej kończy się wraz z nabyciem uprawnień emerytalnych.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżąca nie osiągnęła wieku emerytalnego (w dacie wydania zaskarżonej decyzji skarżąca miała 46 lat). Ponadto Prezes ZUS dysponował orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2017r. (nr akt [...]) stwierdzającym, że M. K. urodzona w dniu [...] kwietnia 1971 r., nie jest niezdolna do pracy (punkt I orzeczenia).

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że zostało ono wydane w następstwie przeprowadzenia bezpośredniego badania i dokonania analizy przedstawionej dokumentacji medycznej, w tym: dokumentacji z przebiegu leczenia z akt ZUS, kart informacyjnych leczenia szpitalnego w 2016 r., zaświadczeń o stanie zdrowia wystawionych przez lekarzy leczących w dniu [...] grudnia 2014 r., wyników badań dodatkowych - obrazowych i laboratoryjnych z okresu 2015 - 2016, opinię konsultanta ZUS z dnia [...] stycznia 2017 r. Przy dokonywaniu ustaleń orzeczniczych uwzględniono wiek osoby badanej, wykształcenie, wykonywany zawód oraz zgłaszane schorzenia. Stwierdzono, że objawy z powodu choroby zasadniczej nie są aż tak nasilone, aby uniemożliwiły wykonywanie pracy.

W punkcie II orzeczenia zawarto prawidłowe pouczenie o prawie wniesienia sprzeciwu do komisji lekarskiej ZUS, za pośrednictwem jednostki organizacyjnej ZUS ze względu na miejsce zamieszkania, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Skarżąca jednak z prawa wniesienia sprzeciwu nie skorzystała.

Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 3 ww. ustawy orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie wywołuje skutków prawnych na gruncie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS stwierdzenie niezdolności do pracy przez innego lekarza, jak też twierdzenie samej strony, że jest niezdolna do pracy, wynikające z jej subiektywnego przekonania (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2002 r., sygn. akt II SA 2243/02, publ. LEX nr 14231).

Prezes ZUS rozpatrując wniosek o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku i oceniając, czy wnioskodawca spełnia przesłankę braku możliwości podjęcia pracy z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy, zobowiązany jest oprzeć się na ostatecznym orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS lub orzeczeniu komisji lekarskiej ZUS (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1397/14, publ. CBOSA). Skoro zatem w niniejszej sprawie lekarz orzecznik ZUS wydał orzeczenie (mające walor ostateczności), zgodnie z którym skarżąca nie jest niezdolna do pracy, to przedmiotowe ustalenie jest wiążące dla organu.

Zaznaczyć też należy, że przed wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2017 r. Prezes ZUS zasięgnął opinii Głównego Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w G., który w dniu [...] marca 2017 r. stwierdził, iż dokumentacja medyczna dołączona do wniosku o przyznanie renty w drodze wyjątku w dniu [...] stycznia 2017 r. nie ma wpływu na zmianę orzeczenia lekarza orzecznika ZUS wydanego w dniu [...] stycznia 2017 r.

Podkreślić również należy, że skarżąca, jakkolwiek powoływała się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na liczne schorzenia, które leczy od kilkunastu lat (w tym schorzenia po zatruciu toksycznym, tj. zespół [...], alergie, zapalenie skóry), to jednak nie złożyła do akt sprawy żadnej nowej dokumentacji medycznej, która uzasadniałaby weryfikację czy aktualizację orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2017 r. Takiej dokumentacji nie stanowią w szczególności kopie zaświadczeń lekarskich wystawionych przez lekarza pediatrę, specjalistę medycyny rodzinnej, o czasowej niezdolności do pracy skarżącej od dnia [...] lutego do dnia [...] kwietnia 2017 r.

Zauważyć trzeba, że decyzja Prezesa ZUS w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku wydana została w dniu [...] marca 2017 r., zaś decyzja ostateczna - utrzymująca ww. decyzję w mocy - w dniu [...] maja 2017 r. Zatem zestawiając datę wydania orzeczenia oraz daty wydania ww. decyzji nie można uznać, że orzeczenie lekarza orzecznika ZUS pozbawione było waloru aktualności w sytuacji, gdy w oparciu o akta sprawy nie można stwierdzić, aby okoliczności stanu zdrowia skarżącej uległy istotnej zmianie.

W świetle powyższego nie można stwierdzić, aby wydając zaskarżoną decyzję Prezes ZUS dopuścił się naruszenia art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Nie sposób również dopatrzyć się naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., stanowiłoby podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ przeprowadził postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ustalił wszystkie, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, okoliczności faktyczne. Poddał je następnie ocenie trafnie przyjmując, iż wobec niespełnienia przesłanki braku możliwości podjęcia pracy ze względu na stan zdrowia i wiek (skarżąca w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie osiągnęła wieku emerytalnego i nie została uznana za niezdolną do pracy), przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku nie jest możliwe. Podejmując rozstrzygnięcie odmowne organ należycie je uzasadnił - stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a.

Bez wpływu na powyższą ocenę pozostają zarzuty zawarte w skardze i w późniejszym piśmie procesowym dotyczące naruszenia przez organ zasady zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej wyrażonej w art. 8 k.p.a. oraz zasady informowania określonej w art. 9 k.p.a. w sytuacji niezłożenia sprzeciwu przez skarżącą od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2017 r. Jak już wyżej wskazano, w ww. orzeczeniu zamieszczono prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia środka zaskarżenia, zaś niezrozumienie przez skarżącą treści pouczenia, co podnosi skarżąca w skardze, nie czyni zaskarżonej decyzji wadliwą. Przy czym, co należy zaznaczyć, z akt sprawy w żaden sposób nie wynika, aby skarżąca została wprowadzona w błąd przez urzędników Oddziału ZUS w G. co do dalszych czynności, jakie powinna podjąć w następstwie doręczenia jej orzeczenia z dnia [...] stycznia 2017 r. Wobec niewniesienia przez skarżącą sprzeciwu ww. orzeczenie stało się ostateczne i było wiążące dla Prezesa ZUS, który nie miał podstaw prawnych do "powtórzenia całej procedury włącznie z ponownym badaniem oraz odwołaniem się od decyzji orzecznika", jak tego oczekiwała skarżąca.

Należy też zaznaczyć, na co zwrócił uwagę Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę, że skarżąca składała kolejne wnioski o rentę od 2002 r. i była w licznych toczących się w jej sprawie postępowaniach konsekwentnie uznawana za osobę zdolną do pracy. Zatem obecne orzeczenie lekarza orzecznika ZUS nie jest rażąco odmienne od dotychczas wydanych względem skarżącej i brak było podstaw do jego zakwestionowania poprzez zgłoszenie przez organ zarzutu jego wadliwości.

Dostrzegając trudną sytuację materialną skarżącej Sąd zauważa, iż organ nie kwestionował tego, że skarżąca nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Jednakże spełnienie przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania nie jest wystarczające do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie jest to bowiem świadczenie socjalne, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy - jak w sprawie niniejszej - są one uzasadnione (por. wyrok NSA dnia 5 listopada 2014 sygn. akt I OSK 2148/14, publ. CBOSA). Potrzeby te mogą natomiast stanowić podstawę do ubiegania się przez skarżącą o świadczenia z pomocy społecznej oraz inne formy pomocy materialnej przewidzianej dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji rodzinnej oraz w niedostatku.

Wskazać również należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe przesłanki Sąd uwzględnił wniosek pełnomocnika skarżącej o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do pisma procesowego z dnia [...] lutego 2017 r. Nie stwierdził jednak, aby załączone dokumenty miały wpływ na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.

I tak, przedstawione zaświadczenia lekarskie o czasowej niezdolności skarżącej do pracy (częściowo dotyczące okresu po wydaniu zaskarżonej decyzji) w żaden sposób nie mogą podważyć orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2017 r., które jest wiążące dla organu w świetle art. 14 ust. 1 i ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jak już wskazano powyżej, dowodem potwierdzającym niezdolność do pracy wnioskodawcy, na którym Prezes ZUS ma obowiązek oprzeć swoje rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania (nie przyznania) świadczenia w drodze wyjątku, jest ostateczne orzeczenie lekarza orzecznika ZUS bądź orzeczenie komisji lekarskiej ZUS, nie zaś zaświadczenie wydane przez lekarza prowadzącego, z którego miałaby wynikać "faktyczna" niezdolność do pracy.

Dla rozstrzygnięcia sprawy nie mogą mieć również znaczenia pozostałe dokumenty, bowiem pochodzą one z daty późniejszej aniżeli data wydania zaskarżonej decyzji - dotyczy to Karty informacyjnej leczenia szpitalnego w dniach [...] - [...] maja 2017 r., wystawionej w dniu [...] maja 2017 r., oraz recept z dnia [...] lipca 2017r. i z dnia [...] stycznia 2018 r. Podkreślić należy, że Sąd dokonuje oceny zaskarżonej decyzji według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania. Na tę datę, tj. [...] maja 2017 r., aktualne pozostaje orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2017 r. ustalające, że skarżąca nie jest niezdolna do pracy.

Wymienione powyżej dokumenty dotyczą stanu zdrowia skarżącej po wydaniu zaskarżonej decyzji i mogą ewentualnie być przedmiotem nowego wniosku skarżącej o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Zaznaczyć bowiem należy, że charakter sprawy administracyjnej w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku jest taki, że decyzja odmowna co do zasady nie stoi na przeszkodzie ponownemu wszczęciu postępowania (w nowej sprawie). Jest to jednak możliwe tylko wówczas, gdy nowy wniosek powołuje się i wskazuje na inne, nowe okoliczności faktyczne, które dotychczas nie były przedmiotem oceny lekarza orzecznika ZUS oraz organu w świetle art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów przejazdu na rozprawę, bowiem w świetle art. 200 p.p.s.a. zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowanego dochodzenia praw przysługuje stronie skarżącej od organu, który wydał zaskarżony akt, tylko w przypadku uwzględnienia skargi, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.