Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 57/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 240 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 57/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 kwietnia 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędziowie: WSA Grażyna Firek, WSA Inga Gołowska (spr.), Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2010r., sprawy ze skargi L. G. i "A" Spółka Jawna L. G. w K., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 22 października 2009 r. nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2008, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 3763, 00 zł (trzy tysiące siedemset sześćdziesiąt trzy złote 00/100).


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 22 października 2009r. znak:[...] po rozpatrzeniu odwołań L.G. i Spółki "A" Spółka jawna L.G. z siedziba w K. (dalej- Spółka), Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta z dnia 5 maja 2009r. znak:[...] i orzekło w ten sposób, że określiło wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok solidarnie zobowiązanym: "A" Spółce jawnej L. G. z siedzibą w K. w kwocie 25.564,00 zł i L.G. w kwocie 44.883,00 zł.

Uzasadniając decyzję, organ odwoławczy wskazał, że Prezydent Miasta określił dla Spółki wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008r. w kwocie 25.564,00 zł a dla L. G. w kwocie 44.883,00 zł i łączna kwota podatku wynosi 44.883,00 zł. Podatnicy nie złożyli prawidłowych deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości za 2008r. w związku z czym wszczęto z urzędu postępowanie. W trakcie prowadzonego postępowania organ ustalił, że Spółka posiada od 9 lipca 2003r. status zakładu pracy chronionej (dalej- ZPChr) i korzysta ze zwolnienia określonego w art. 7 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U z 2006r. Nr 121, poz. 844 ze zm. dalej- u.p.o.l.).Nieruchomość położona przy ul. L. w K. znajduje się we współwłasności dwóch podmiotów: zakładu pracy chronionej, który w zakresie tej nieruchomości korzysta ze zwolnienia z podatku w zakresie powierzchni zajmowanej przez ZPChr oraz osoby fizycznej L.G. , który ze zwolnienia nie korzysta. W ocenie organu pierwszej instancji Spółka powinna zadeklarować nieruchomość zajętą na prowadzenie zakładu do zwolnienia a L. G. powinien zadeklarować całą nieruchomość do zapłaty.

Odwołując się od powyższej decyzji L. G. i Spółka wnieśli o określenie wysokości zobowiązania podatkowego za 2008r. w kwocie 25.564,00 zł, podnosząc, że organ I instancji błędnie przyjął, że istnieje tyle długów ile jest odwołujących się co spowodowało, że suma tych długów przekroczyła kwotę długu podatkowego. Decyzja została skierowana do współwłaścicieli Spółki "A", którzy nie są współwłaścicielami nieruchomości położonej przy ul. L. w K.

Odnosząc się do zarzutów i argumentacji skarżących organ odwoławczy wskazał, że Spółka i L. G. są użytkownikami wieczystymi nieruchomości składającej się z działek: nr 570/05 o pow. 788 m², nr 570/06 o pow. 2071 m², nr 570/8 o pow. 140 m², nr 575 o pow. 251 m² , nr 571/1 o pow. 31 m² oraz właścicielem budynków i budowli znajdujących się na nieruchomości. Organ ustalił, że w roku 2008r. przedmiot opodatkowania stanowił grunt o pow. 3281 m², budynki o pow. 1.922,29 m² oraz budowle , których wartość ustalono na kwotę 341.698,00 zł. Spółka w 2008r. na potrzeby ZPChr wykorzystywała w okresie od stycznia do kwietnia budynek o pow. 1.080,66 m², w okresie od września do października o pow. 1.080,66 m² a w okresie od listopada do grudnia 2008r. o pow. 1.036,06 m² a pozostała powierzchnia budynków wynajmowana była innym podmiotom.

Kolegium podniosło nadto, że zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 4 u.p.o.l. od podatku od nieruchomości zwalnia się prowadzących zakłady pracy chronionej lub aktywności zawodowej w zakresie przedmiotów opodatkowania zgłoszonych wojewodzie, jeżeli zgłoszenie zostało potwierdzone decyzją w sprawie przyznania statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej albo zaświadczeniem- zajętych na prowadzenie tego zakładu z wyjątkiem przedmiotów opodatkowania znajdujących się w posiadaniu zależnym podmiotów nie będących prowadzącymi zakłady pracy chronionej lub zakłady aktywności zawodowej. Podatnikiem zwolnionym od podatku jest podmiot prowadzący zakład pod warunkiem, że zgłosił budynki, budowle i grunty wykorzystywane do prowadzenia zakładu wojewodzie zaś ze zwolnienia wyłączone są nieruchomości lub obiekty budowlane i ich części wynajęte lub wydzierżawione innym podmiotom, nie prowadzącym zakładu pracy chronionej.

Organ wskazał również (powołując się na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 lutego 2008r. sygn. akt: I SA/Wr 1087/07), że zwolnienie podatkowe przysługujące jednemu ze współwłaścicieli nie powoduje, że ze zwolnienie takiego korzystają także pozostali współwłaściciele. Warunkiem korzystania ze zwolnienie jest spełnienie przez każdego podatnika (w tym przypadku współwłaściciela) warunków zwolnienie określonych w ustawie. Obowiązujące przepisy nie pozwalają na opodatkowanie części nieruchomości, stanowiącej współwłasność, stosownie do udziałów w tej nieruchomości lub stosownie do faktycznego jej wykorzystywania przez poszczególnych współwłaścicieli, np. na podstawie umowy o podziale nieruchomości do korzystania.

W ocenie organu odwoławczego , organ I instancji zasadnie określił wysokość podatku od nieruchomości Spółce w wysokości 25.564,00 zł a L. G. 44.883,00 zł. Mimo określenia każdemu z podatników zobowiązania w różnej kwocie, łączna kwota podatku należnego od zobowiązanych wynosi 44.883,00 zł. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji z uwagi na to, iż należało orzec o solidarnej odpowiedzialności podatników. Z uwagi na zwolnienie przysługujące Spółce na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 4 u.p.o.l. solidarna odpowiedzialność jest ograniczona do kwoty 25.564,00 zł . Organ I instancji może żądać zatem do zapłaty podatku od nieruchomości w kwocie 25.564,00 zł zarówno od Spółki jak i L. G. natomiast w pozostałym zakresie żądanie zapłaty podatku od nieruchomości może być skierowana do L. G., który nie korzysta z ustawowego zwolnienia.

Co do zarzutu, iż decyzja została skierowana do współwłaścicieli Spółki i L. G. to podniesiono, że organ I instancji określił wysokość zobowiązania jedynie Spółce i L.G.

Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodzili się Skarżący i złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji jak również o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy podatkowe rażąco naruszyły art. 21 §3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. dalej-O.p.) albowiem w przepisie tym użyto terminu ,,zobowiązanie podatkowe" w innym znaczeniu niż w art. 5 O.p. tj. jako podstawowy stosunek prawno-podatkowy. Nie można bowiem mówić o wysokości tego stosunku. Termin ,,zobowiązanie do zapłaty" znaczy a art. 21 §3 O.p. tyle co ,,podatek do zapłaty". Podatek ten jest jeden w zobowiązaniu podatkowym w tym solidarnym. Organy podatkowe obu instancji określiły jednemu ze Skarżących wysokość podatku inną niż drugiemu. Przyjęły , iż zwolnienie podatkowe przysługuje na podstawie art.7 ust.2 pkt 4 u.p.o.l. tylko jednemu ze Skarżących gdyż to on prowadzi zakład pracy chronionej. Jeżeli więc jeden ze Skarżących zapłaci kwotę 44.883,00 zł a następnie na podstawie art. 207 k.c. wystąpi o zwrot tej części do podmiotu zwolnionego a ten będzie musiał zapłacić wobec czego nie skorzysta ze zwolnienia. W przypadku współwłasności (współposiadania) przedmiotu opodatkowania współwłaściciele nie tylko, że nie mogą skorzystać ze zwolnienia podatkowego z tytułu wykorzystywania części tego przedmiotu lecz powinni uiścić podatek od nieruchomości w wysokości wyższej od podatku należnego od współwłaścicieli przedmiotu opodatkowania z których nikomu to zwolnienie nie przysługuje.

Skarżący wskazał również, że zgodnie z art. 91 O.p. do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy kodeksu cywilnego czyli art. 373 k.c., który przewiduje, iż zwolnienie przez wierzyciela z długu jednego z dłużników solidarnych nie skutkuje w stosunku do pozostałych takich dłużników. Wierzycielem jest organ podatkowy I instancji natomiast zwolnienie z długu zostało przyznane przez ustawodawcę a więc nie można utożsamiać zwolnienia z długu ze zwolnieniem podatkowym.

Nie można w ocenie Skarżących zgodzić się z twierdzeniem, iż Skarżący winni złożyć odrębne deklaracje na podatek od nieruchomości. Przeczy temu art. 6 ust. 11 u.p.o.l. który stanowi, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu osób fizycznych oraz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub spółek nieposiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową, osoby fizyczne składają deklarację na podatek od nieruchomości oraz opłacają podatek na zasadach obowiązujących osoby prawne. Oznacz to, że w przepisie jest mowa tylko o jednej deklaracji. Współposiadanie nieruchomości stanowi jeden przedmiot opodatkowania a tylko po stronie podatnika występuje więcej niż jeden podmiot.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm. dalej- p.p.s.a.), kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Kontrola zgodności z prawem dotyczy właściwości organu administracyjnego w sprawie, jego kompetencji do załatwienia spraw decyzjami administracyjnymi, poprawnego zastosowania przepisów postępowania administracyjnego oraz załatwienia sprawy na podstawie prawidłowo stosowanych, pod względem zakresu obowiązywania i treści, przepisów prawa materialnego. Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., jak również dokonując analizy zarzutów sformułowanych w skardze, Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa, które skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że Sąd oceniając legalność zaskarżonego aktu bierze pod uwagę okoliczności, które z tych akt wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Przepis ten nie służy zatem do zwalczania wniosków jakie zostały wyprowadzone z materiału dowodowego, lecz nakazuje sądowi konkretne zachowanie przy podejmowaniu orzeczenia.

Skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z innych przyczyn niż te które wskazano w środku zaskarżenia.

Stosownie do art. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, użytkownikami wieczystymi gruntów, posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: wynika z umowy zawartej z właścicielem lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem. Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach.

Natomiast w myśl art. 92 § 1 O.p. jeżeli, zgodnie z ustawami podatkowymi, podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe, a zobowiązanie to powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2 O.p., odpowiedzialnymi solidarnie są podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego. Przy czym O.p. samodzielnie nie reguluje zasad odpowiedzialności solidarnej odsyłając w tym zakresie wprost do unormowań kodeksu cywilnego (art. 91 O.p.). W kodeksie cywilnym odpowiedzialność solidarna unormowana została przepisami art. 366-378.

Skoro zatem doręczenie decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym kreuje po stronie podatników (współużytkowników) solidarną odpowiedzialność podatkową, to staje się oczywistym, że obowiązkiem organu podatkowego jest prowadzenie postępowania wobec wszystkich mogących taką odpowiedzialność ponosić, czyli w przypadku zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości wobec wszystkich współużytkowników gruntów podlegających opodatkowaniu. W konsekwencji organ podatkowy zobligowany jest do adresowania decyzji podatkowych do wszystkich zobowiązanych osób.

Powyższe przedkłada się na pozycję osób odpowiedzialnych solidarnie w toczącym się postępowaniu podatkowym w ten sposób, że każda z nich staje się stroną postępowania podatkowego w sprawie podatku od nieruchomości. Postępowanie w sprawie podatku od nieruchomości służące ustaleniu istnienia obowiązku uiszczenia tego podatku i jego wysokości powinno być przeprowadzone z udziałem wszystkich podatników. Każdy z podatników (współużytkowników) jest stroną tego postępowania. Niedopuszczalne jest pominięcie w decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości jednej z osób odpowiadających solidarnie za to zobowiązanie podatkowe. Niedopuszczalne jest również prowadzenie postępowania z pominięciem którejkolwiek ze stron. Wszystkie bowiem te osoby zgodnie z art. 3 ust.5 u.p.o.l. odpowiedzialne solidarnie za zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości mają prawo do uczestniczenia we wszystkich istotnych czynnościach oraz wypowiedzenia się w zakresie ustaleń dowodowych będących podstawą podejmowanej decyzji. Dotyczy to postępowania przed organem podatkowym I instancji oraz przed organem odwoławczym.

Jak wynika z akt sprawy, organ podatkowy I instancji zakwestionował deklarację na podatek od nieruchomości za rok 2008 złożoną przez dwa podmioty a to "A" Spółkę jawną L. G. z siedzibą w K., posiadającą status zakładu pracy chronionej i drugi podmiot - Przedsiębiorstwo "G" L. G.

Wydanie decyzji w sprawie zostało poprzedzone wszczęciem postępowania, które toczyło się w stosunku do Spółki "A" i L. G. Przedsiębiorstwo "G" L G. nie brało udziału w postępowaniu a decyzje, które wydano w sprawie również nie były kierowane do tego podmiotu. Podmiot ten nie brał udziału w postępowaniu na żadnym z jego etapów.

W świetle powyższych rozważań odnoszących się do kręgu podmiotów, które winny być adresatem decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości wskazać należy, że zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy zaniechały ustalenia kto i jaki tytuł prawny posiada do konkretnych działek składających się na nieruchomość położoną w K. przy ul. L. Czy stronami postępowania są faktycznie Spółka "A" i L. G. czy też inne podmioty a w szczególności Przedsiębiorstwo "G" L. G. skoro podmiot ten składał deklaracje na podatek od nieruchomości.

Dokumentem, który powinien być uwzględniony w niniejszym postępowaniu jest ewidencja gruntów i budynków zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U z 2005r.Nr 240, poz. 2027 ze zm.) stanowiący, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W postępowaniu, którego przedmiotem jest ustalenie wysokości podatku od nieruchomości za dany rok podatkowy, organ podatkowy obowiązany jest przyjąć dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków.(vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 maja 2008r. sygn. akt: III SA/Wa 1873/07 LEX nr 471175). Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 O.p. Podstawą wymiaru podatku jest zarówno określenie przedmiotu opodatkowania, zaliczenie do właściwej stawki podatkowej jaki i objęcie określonych gruntów zwolnieniem od opodatkowania.(vide wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008r. sygn. akt: II FSK 372/07 LEX nr 490966).

Nadto jako zupełnie nieuprawnione należało uznać wywodzenie przez organy podatkowe wniosku, iż nie tylko dane z ewidencji gruntów i budynków, lecz również inne dane będące w posiadaniu organu powinny być uwzględnione przy wymiarze podatków. Organ bowiem nie badał ewidencji gruntów i budynków lecz dołączył do akt sprawy ,,raporty z rejestru gruntów" z których dodatkowo wynikało, że właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa oddana w użytkowanie wieczyste (współużytkowanie) osobom fizycznym i prawnym (k. 122-126). Raport ten w żadnej mierze nie mógł stanowić podstawy wymiaru podatku w przedmiotowej sprawie.

W opisanym stanie faktycznym organy podatkowe nieprawidłowo określiły strony postępowania podatkowego niedopełniając obowiązku sprawdzenia w ewidencji gruntów i budynków, kto i jakim tytułem prawnym dysponuje do poszczególnych działek składających się na nieruchomość położoną przy ul. L. w K. Jeżeli przedmiotem postępowania jest zobowiązanie podatkowe ciążące solidarnie na większej liczbie podatników, każdy z tych podatników powinien uczestniczyć w postępowaniu przed organami obu instancji w charakterze strony. W przeciwnym wypadku, postępowanie jest dotknięte wadą, stanowiącą przesłankę do wznowienia postępowania (art. 240 § 1 pkt 4 O.p.), skutkującą koniecznością uchylenia decyzji bowiem określenie strony postępowania jest kardynalnym elementem aktu administracyjnego, którego wadliwość może zostać usunięta wyłącznie poprzez wyeliminowanie takiego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 października 2008r. sygn. akt: VI SA/Wa 1512/08 LEX nr 519847).

Rozpatrując ponownie organy winny ustalić w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, kto i jakim tytułem prawnym dysponuje do działek składających się na nieruchomość położoną przy ul. L. w K, wyjaśnić fakt złożenia deklaracji przez Przedsiębiorstwo "G" L. G. jak również uwzględnić ocenę prawną i wskazania co dalszego toku postępowania. Z analizy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wynika, że stwierdzenie wad będących przyczynami wznowienia postępowania administracyjnego winno skutkować uwzględnieniem skargi, niezależnie od tego, czy dane naruszenie prawa ma wpływ na wynik sprawy.

Skoro zatem w postępowaniu podatkowym przed organami nie brały udziału wszystkie strony postępowania, to dokonywanie przez Sąd oceny zarzutów merytorycznych sformułowanych w skardze należy uznać za przedwczesne.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 152 oraz art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.