Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 421/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64c § 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 699/21 w sprawie ze skargi Burmistrza M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 20 sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od Burmistrza M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.

1.1. Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 699/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie ze skargi Burmistrza M. (dalej: "Skarżący", "Strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 20 sierpnia 2021 r. w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi.

1.2. W dniu 25 marca 2021 r. Burmistrz M. skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. tytuł wykonawczy z dnia 25 marca 2021 r. wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej z majątku T. Ś., celem dochodzenia należności z tytułu podatku rolnego za 2020 r. w kwocie należności głównej 11 zł. Organ egzekucyjny dokonując oceny przedmiotowego tytułu wykonawczego pod względem formalnym stwierdził, że nie spełnia on wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), gdyż w bloku E9, który dotyczy upomnienia, wierzyciel wskazał datę 2 listopada 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, że wyrokiem z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Bd 698/21 uchylono postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 31 sierpnia 2021 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 26 lipca 2021 r. w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji. Wobec tego odpadła podstawa do obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną w niniejszej sprawie. Wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji skutkuje koniecznością uchylenia postanowienia w przedmiocie obciążenia opłatą manipulacyjną wierzyciela. Wobec bowiem niewykazania spełnienia się przesłanki z art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. (przedwczesne jego zastosowanie), nie można obciążać wierzyciela opłatą manipulacyjną na podstawie art. 64c § 3 pkt 3 tej ustawy. W związku z tym doszło do naruszenia art. 64c § 3 pkt 3 u.p.e.a. poprzez jego zastosowanie.

1.3. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

2. Skarga kasacyjna.

2.1. Na powyższy wyrok organ wniósł skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 64c § 3 pkt 3 i § 9 pkt 2 lit. a) u.p.e.a. w związku z art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a.") w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niezasadne uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 20 sierpnia 2021 r. w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 14 lipca 2021 r. z uwagi na uznanie przez Sąd, iż wobec niewykazania spełnienia się przesłanki z art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. z uwagi na przedwczesne jego zastosowanie organ egzekucyjny nie mógł obciążyć wierzyciela opłatą manipulacyjną na podstawie art. 64c § 3 pkt 3 i § 9 pkt 2 lit. a) u.p.e.a., a zatem organ drugiej instancji niezasadnie utrzymał w mocy w/w postanowienie organu egzekucyjnego, podczas gdy bezspornym jest, że organ egzekucyjny nie przystąpił do egzekucji, a zatem spełniona została przesłanka do obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną i rozstrzygnięcia obu organów są zgodne z prawem,

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niezasadne uznanie przez Sąd, że doszło do naruszenia zasad wyrażonych w art. 7 i art. 8 k.p.a. w związku z niewykazaniem spełnienia się przesłanki z art. 29 § 2 pkt 3 i przedwczesnym zastosowaniem tego przepisu, a w konsekwencji niezasadnym zastosowaniem art. 64c § 3 pkt 3 u.p.e.a., podczas gdy organy nie naruszyły zasady praworządności i zaufania, bowiem w sytuacji niespełniania przez tytuł wykonawczy warunków przewidzianych w art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. i nieprzystąpienia przez organ egzekucyjny do egzekucji spełniona została przesłanka obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną na podstawie art. 64c § 3 pkt 3 i § 9 pkt 2 lit. a) u.p.e.a.

2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1. Skarga kasacyjna miała usprawiedliwione podstawy.

3.2. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 dalej: "ustawa COVID") oraz zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 lipca 2022 r. Wymienionym zarządzeniem strony zawiadomiono o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i poinformowano o możliwości uzupełnienia argumentacji w piśmie procesowym, z zachowaniem trybu określonego w art. 66 p.p.s.a. Zarządzenie zostało odebrane przez pełnomocnika skarżącego w dniu 17 sierpnia 2022 r., natomiast przez organ w dniu 4 sierpnia 2022 r. Żadna ze stron nie uzupełniła stanowiska oraz nie wyraziła sprzeciwu co do zastosowanego trybu rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy COVID w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy.

3.3. Zgodnie z art. 64c § 3 pkt 3 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli organ egzekucyjny nie przystąpił do egzekucji administracyjnej na podstawie art. 29 § 2 pkt 1 i 3 u.p.e.a. Natomiast stosownie do art. art. 64c § 9 pkt 2 lit. a) u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych z urzędu, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym, niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wydania zawiadomienia o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli nie wydano postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji.

W przedmiotowej sprawie pismem z dnia 14 lipca 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadomił wierzyciela o nieprzystąpieniu do egzekucji na podstawie przekazanego tytułu wykonawczego z dnia 25 marca 2021 r. Jako przyczynę nieprzystąpienia do egzekucji, organ egzekucyjny wskazał niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. Jednocześnie organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 14 lipca 2021 r. obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 40 zł, stanowiącymi opłatę manipulacyjną za wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

3.4. Wyrokiem z dnia 1 lutego 2023 r., sygn. akt III FSK 420/22, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 698/21 oraz uznał, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona i oddalił skargę. W uzasadnieniu powyższego wyroku uznano, że słusznie Naczelnik Urzędu Skarbowego nie przystąpił do egzekucji ze względu na niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. Ze względu na wyeliminowanie z obrotu prawnego wyroku uchylającego postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 14 lipca 2021 r. oraz postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 20 sierpnia 2021 r., powyższe akty pozostają w mocy. Ze względu na prawidłowość postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego o nieprzystąpieniu do egzekucji, wierzyciel słusznie został obciążony opłatą manipulacyjną na podstawie art. 64c § 3 pkt 3 u.p.e.a., a zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 64c § 3 pkt 3 i § 9 pkt 2 lit. a) u.p.e.a. w związku z art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 okazały się zasadne.

3.5. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszne interesy obywateli. Stosownie natomiast do treści art. 8 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (§ 1) i bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (§ 2).

Słusznie organ odwoławczy w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że organy obu instancji nie dopuściły się naruszenia zasady praworządności i zaufania, a także nie były one zobowiązane do dokonania innych czynności aniżeli te, których dokonały. Sąd pierwszej instancji niezasadnie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 20 sierpnia 2021 r. w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 14 lipca 2021 r. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. miał zatem usprawiedliwione podstawy.

3.6. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na zasadzie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości, zaś w oparciu o art. 151 tej ustawy oddalił skargę. O kosztach postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 209, art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 w zw. z art. 207 § 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Paweł Dąbek Sławomir Presnarowicz Anna Dalkowska