Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 14/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Odrzucono wniosek
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia NSA Anna Lech (spr.), Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski, Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Skarbem Państwa - Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy a Dyrektorem Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. K., R. D., J. W. i K. S. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w Warszawie postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy, ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od wniosku.


UZASADNIENIE

Prezydent m. st. Warszawy (Skarb Państwa) wniósł o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Dyrektorem Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych (Skarb Państwa) w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. K., R. D., J. W. oraz K. S. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. w dzielnicy T. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewid. Nr [...] z obrębu [...].

W uzasadnieniu organ podał następujący stan sprawy: w dniu 30 marca 2012r. H. K., R. D., J. W. oraz K. S. zwrócili się do Urzędu m. st. Warszawy o "usankcjonowanie praw do naszych terenów - łąk zwanych [...]". Pismem z dnia 19 czerwca 2013 r. powyższy wniosek został sprecyzowany w ten sposób, że strony wniosły o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, łąk, oznaczonych jako działka ewid. nr [...] z obrębu [...] położona w Warszawie w rejonie ulic [...] – która została wywłaszczona, a nieruchomość przejął Skarb Państwa.

Po sprawdzeniu w ewidencji gruntów, że jest to działka leśna, pismem z dnia 25 lipca 2012 r. wniosek został przekazany do rozpatrzenia Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Warszawie – zgodnie z właściwością. W odpowiedzi Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Warszawie uznała się za niewłaściwą do załatwienia sprawy.

W kolejnym piśmie z dnia 3 sierpnia 2012 r. adresowanym do Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych Urząd m. st. Warszawy podkreślił, że będąca przedmiotem wniosku działka nr [...] w całości podlega pod przepisy ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach ( Dz. U. z 2005 r., Nr 45, poz. 435) i zgodnie z art. 4 oraz z zakresem działania określonym w art. 35 ust. 1 pkt 2a tej ustawy znajduje się ona w bezpośrednim zarządzie Nadleśnictwa Jabłonna.

Przy piśmie z dnia 16 grudnia 2013 r. wniosek został zwrócony przez Nadleśnictwo Jabłonna do Urzędu m.st. Warszawy. W odpowiedzi Nadleśnictwo stwierdziło m. innymi, że w tej sprawie nie jest istotne czy nieruchomość ta spełnia kryteria definicji lasu, ale czy roszczenie osób zainteresowanych zwrotem jest zasadne, a Lasy Państwowe nie mają w tej sprawie żadnej wiedzy.

Nadto Prezydent m. st. Warszawy wskazał, że w myśl art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), "z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze." Zdaniem organu z przepisu tego wynika, że ograniczenia starosty – Prezydenta m.st. Warszawy – do reprezentowania Skarbu Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami mogą wynikać z odrębnych ustaw. Takie ograniczenie przewidziane zostało w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Zgodnie z art. 4 tej ustawy "Lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, zwane dalej "Lasami Państwowymi". W ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i innymi nieruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość." W myśl zaś art. 32 ust. 1 ustawy o lasach "Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Z kolei z art. 34 wynika, że "Dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych w szczególności; 1) reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swego działania."

Wobec tego Prezydent m.st. Warszawy reprezentujący Skarb Państwa stwierdził, że w stosunku do wszystkich nieruchomości stanowiących las w rozumieniu art. 3 ustawy o lasach nie jest on właściwy do reprezentowania Skarbu Państwa w czynnościach związanych z ich gospodarowaniem. Wskazano, że zgodnie z utrwalonym poglądem w orzecznictwie "gospodarowanie nieruchomościami w rozumieniu art. 4 ust 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach obejmuje także reprezentowanie Skarbu Państwa w postępowaniach administracyjnych dotyczących nieruchomości objętych zarządem. "Gospodarowanie" i "reprezentacja" w rozumieniu art. 32 ust. 1 ustawy o lasach odnoszą się nie tylko do czynności cywilnoprawnych, ale również do udziału w postępowaniach administracyjnych dotyczących nieruchomości objętych zarządem. Wskazano także, iż art. 4 ustawy o lasach stanowi "wyjątek wynikający z odrębnej ustawy" w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami."

W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych podniósł zarzut niedopuszczalności drogi sądowej do rozpoznania niniejszego wniosku i w związku z tym wniósł o jego odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Jednocześnie oświadczył, że Dyrekcja Lasów Państwowych nie ma żadnych akt dotyczących przedmiotowego wniosku.

W uzasadnieniu organ wskazał, że spór o właściwość między organami administracji publicznej innymi, niż wymienione w pkt 1-4, 6 i 7 K.p.a. winien rozstrzygnąć minister właściwy do spraw administracji publicznej (z uwagi na brak wspólnego organu wyższego stopnia). Niezależnie od tego – zdaniem Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych – w niniejszej sprawie nie zaistniał spór kompetencyjny, gdyż nie ma rozbieżności stanowisk w zakresie kompetencji tych organów, a istnieje rozbieżność co do istoty sprawy. Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych stoi bowiem na stanowisku, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 136 i następne ustawy o gospodarce nieruchomościami, zaś Prezydent m. st. Warszawy jest zdania, że w sprawie ma zastosowanie art. 4 ustawy o lasach. Dopóki zatem nie nastąpi uzgodnienie stanowisk co do istoty sprawy nie można przyjąć, iż w tej sprawie zaistniał spór kompetencyjny.

Organ wskazał, że rozpatrzenie wniosku w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości należy do Prezydenta m.st. Warszawy – zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. W przypadku, gdyby Miasto st. Warszawa (gmina na prawach powiatu) byłaby stroną w przedmiotowym postępowaniu, wówczas Prezydent m. st. Warszawy (jako organ orzekający) winien wyłączyć się z orzekania w tym postępowaniu na zasadzie art. 25 i następnych K.p.a. Gdyby jednak to nastąpiło, to Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Warszawie uznał, że także w tym przypadku nie miałby kompetencji orzekania o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości leśnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi (o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej) oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Wskazany przepis dotyczy sytuacji, gdy między organami administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów co do ich upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Do sporu dochodzi w sytuacji, gdy przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z nich uważa się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy (spór negatywny). Aby zatem sprawa, w której powstał między organami spór mogła być rozpatrzona przez Sąd w omawianym trybie, musi być indywidualną sprawą z zakresu administracji publicznej. Z istoty bowiem sporu o właściwość i sporu kompetencyjnego, o których mowa w art. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi wynika, że spór może mieć miejsce w takiej sytuacji prawnej, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia przez organ administracji określonej sprawy administracyjnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OW 79/05).

W niniejszej zaś sprawie mamy do czynienia z wnioskiem złożonym przez Skarb Państwa – Prezydenta m. st. Warszawy o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Skarbem Państwa – Dyrektorem Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w sprawie ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Zatem po obu stronach sporu występują jednostki reprezentujące Skarb Państwa.

Nadto wskazać należy, że w niniejszej sprawie przejęcie nieruchomości nastąpiło na podstawie Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. 1944 r., Nr 15, poz. 82). Z przepisów tego dekretu wynika, że nabycie przez Skarb Państwa lasów i gruntów leśnych na podstawie tego dekretu następowało z mocy prawa, zatem przejęcie nieruchomości było jedynie czynnością o charakterze faktycznym, stanowiącą wykonanie dyspozycji zawartej w powołanym wyżej dekrecie z 1945 r. Do tych czynności faktycznych – wykonawczych – organu administracji państwowej należało poinformowanie o terminie przejęcia właściciela nieruchomości lub jego pełnomocnika oraz spisanie protokołu z przejęcia. Protokół przejęcia lasów nie rozstrzygał o uprawnieniach i obowiązkach byłego właściciela nieruchomości. Nie można go zatem traktować jako decyzji administracyjnej albo jako innego, władczego aktu organu administracji państwowej. Protokół zawierał udokumentowanie faktycznych czynności przejęcia nieruchomości. Można go więc uznać za dowód tego, że w stosunku do określonej nieruchomości znalazły zastosowanie przepisy dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r., które nie przewidywały żadnego aktu administracyjnego o charakterze deklaratoryjnym. Sprawy i spory wynikające z zastosowania tego dekretu mają charakter spraw cywilnych i rozstrzygane są przez sądy powszechne.

Wobec tego uznać należy, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze sporem kompetencyjnym do wydania orzeczenia w postępowaniu administracyjnym, o jakim mowa w art. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skoro zatem wniosek złożony w niniejszej sprawie nie dotyczy sprawy administracyjnej, to podlega odrzuceniu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.

O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 powołanej ustawy.