Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1720/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 174 , art. 183 § 1 i art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Stanisław Nowakowski sędzia NSA Małgorzata Stahl Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych A. W. i B. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1164/05 w sprawie ze skargi B. M., A. W., H. W. i W. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odszkodowawczej oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1164/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi B. M., A. W., H. W. i W. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja tego organu z dnia [...] nr [...].

W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy, w którym doszło do wydania ww. decyzji.

Na skutek stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości B. M., A. W., H. W. i W. W. wystąpili z wnioskiem o odszkodowanie w trybie art. 160 k.p.a., zaś Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, decyzją z dnia [...] nr [...], odmówił przyznania odszkodowania (rozpoznając powództwo w związku z odmową odszkodowania Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 18 stycznia 2005 r. zasądził odszkodowanie, a od wyroku została wniesiona apelacja). Wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r. K 20/02 dotyczącego niezgodności w części art. 160 § 1 k.p.a. z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ww. wystąpili z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o odmowie przyznania odszkodowania, a Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po wznowieniu postępowania, odmówił uchylenia decyzji odszkodowawczej decyzjami wskazanymi na wstępie.

Oddalając skargi Wojewódzki Sąd podkreślił, że decyzja odszkodowawcza stanowiła już swój wymiar orzeczniczy wobec wyroku Sądu powszechnego, a także, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku dotyczącym art. 160 § k.p.a. wskazał, że w sprawach toczących się lub tych, gdzie w ogóle jeszcze nie wystąpiono z powództwami odszkodowawczymi, należy stosować przepisy istniejące w momencie orzekania, co przesądza jednoznacznie, że w przypadku roszczeń opartych o art. 160 k.p.a., w każdej sytuacji, w której nie zapadł jeszcze prawomocny wyrok sądu powszechnego, powstała możliwość dochodzenia w procesie cywilnym roszczenia deliktowego obejmującego swym zakresem pełne odszkodowanie.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu, w sytuacji jaka miała miejsce w sporze skarżących – proces o odszkodowanie toczy się w dacie wejścia w życie wyroku Trybunału – kwestia odszkodowania w pełnej wysokości mogła być podnoszona w toku procesu przez rozszerzenie powództwa. W przedstawionych okolicznościach sprawy Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja narusza prawo.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła A. W. i B. M., reprezentowane przez adwokata, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 160 § 4 i § 5 k.p.a. w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z 17 czerwca 2004 r. poprzez przyjęcie, że skarżący mogą dochodzić roszczeń za utracone korzyści wyłącznie w procesie cywilnym.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że wyrok Trybunału uchylił tylko częściowo art. 160 k.p.a., bowiem dotyczył jego § 1, a wobec tego pozostałe paragrafy pozostały w mocy, zwłaszcza do stanów sprzed 1 września 2004 r., o czym przesądził art. 2 pkt 2 wskazanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie Kodeksu cywilnego, a wobec tego zarówno wyrok Trybunału, jak i art. 5 tej ustawy drogę do sądu powszechnego otworzyły dopiero po wyczerpaniu drogi administracyjnej, zatem pogląd Wojewódzkiego Sądu, iż decyzja odszkodowawcza straciła walor orzeczniczy i że skarżący mogli dochodzić swoich roszczeń w toczącym się procesie cywilnym, wyrażony w zaskarżonym wyroku nie może się ostać.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", w pkt 2 jako podstawę skargi kasacyjnej wymienia naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepisy postępowania, o których mowa w tym przepisie to takie, według których procedują wojewódzkie sądy administracyjne, a więc przepisy wskazanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie są przepisami, które stanowią podstawę rozpoznania spraw, regulują one bowiem postępowanie przed organami administracji, a wojewódzkie sądy jedynie oceniają czy działania organów są z nimi zgodne.

Przepisami postępowania, o których mowa w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie są także przepisy przejściowe ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 281, poz. 2784), które rozstrzygają kwestie związane z nowelizacją ustaw dokonanych tą ustawą, w tym przepisów k.p.a. Wobec tego przytoczenie w skardze kasacyjnej jako przepisów postępowania, które naruszył Wojewódzki Sąd rozpoznając skargę art. 5 ustawy z 17 czerwca 2004 r. w zw. z art. 160 § 4 i § 5 k.p.a. jest nietrafne.

Z mocy art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej co oznacza, że może ją rozpoznać tylko w ramach przytoczonych podstaw, a wadliwie postawione zarzuty nie mogą wywołać skutku pożądanego przez skarżących.

Jednak w sprawie należy zwrócić uwagę na następujący jej aspekt. Decyzje zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu wydane zostały w trybie wznowienia postępowania, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r. K 20/02. W wyroku tym Trybunał podkreślił, że sprawy gdzie podstawą rozstrzygnięcia były niekonstytucyjne przepisy, mogą być wzruszone na zasadach ukształtowanych w art. 190 ust. 4 Konstytucji i przepisach stosowanych procedur. Przepisem, który zakwestionował Trybunał w tym wyroku był art. 160 § 1 k.p.a. (także art. 260 § 1 Ordynacji podatkowej), zatem wznowione na podstawie art. 145a k.p.a. mogło być postępowanie zakończone decyzją, której podstawą był ten przepis, tj. art. 160 § 1 k.p.a. Z akt sprawy natomiast wynika, że decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] nr [...] odmawiała odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem orzeczenia wyłącznie z tego powodu, że wniosek o odszkodowanie został złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 160 § 6 k.p.a., a zatem roszczenie przedawniło się. We wznowionym postępowaniu decyzja o odszkodowaniu nie mogła być zatem uchylona, gdyż jej podstawy nie stanowił przepis zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 P.p.s.a.