Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 800/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 76, art. 77 par. 1, art. 78 par. 1 i 2, art. 80, art. 84 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16  art. 17
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
article: par. 9 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka del. sędzia SO Dorota Radaszkiewicz (sprawozdawca) Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 oddala skargę


UZASADNIENIE

J. P. (dalej powoływany jako "skarżący" ,"strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "ARiMR") z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014.

Z akt sprawy wynika, że w 2014r. strona ubiegała się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 2-Rolnictwo ekologiczne : wariant 2.9 – uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności), do łącznej powierzchni 96,02 ha, obejmującej działki : A,B,C,D,E,EE,F,G,H,I,J w kwocie 147 870,80 zł., na których zadeklarowała uprawę jabłoni domowej.

W dniach "[...]" oraz "[...]" w gospodarstwie strony przeprowadzona została kontrola na miejscu. Na jej podstawie stwierdzono, że powierzchnia kwalifikująca się do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej na 2014r. wynosi 89,63 ha zamiast wskazanej we wniosku 96,02 ha, co zostało później szczegółowo przestawione w tabeli w decyzji organu I instancji. Stwierdzono, że nie wszystkie uprawiane drzewa spełniają wymogi określone w § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 33, poz. 262 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009r.". Kontrola na miejscu stwierdziła, że na działkach rolnych C,D,E,I,J stwierdzono nieprawidłowość oznaczoną kodem E2 (materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań - wysokości nie mniej niż 80 cm., średnicy pnia nie mniej niż 8 mm, ukorzenienia). Stwierdzono również niespełnienie wymogu E7 (nieutrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów na działkach C,D,E,I,J). Ustalono, że sady są nieowocujące oraz brak spełnienia wymogu obsady drzewek.

Ilość drzew spełniających normy na poszczególnych działkach przedstawiono następująco:

- na działkach C i D – stwierdzono 252 sztuk drzew jabłoni żywych i spełniających wymogi, 307 sztuk drzew jabłoni suchych, 31 sztuk jabłoni zgryzionych i uszkodzonych przez zwierzęta, 280 sztuk jabłoni żywych, które nie spełniają minimalnej wysokości 80 cm. oraz 33 sztuki jabłoni wyrwanych z ziemi. Wymóg E2 i E7 nie został spełniony;

- na działce I, E – stwierdzono odpowiednio 1349 sztuk drzew jabłoni żywych i spełniających wymogi, 354 sztuk drzew jabłoni suchych, 636 sztuk jabłoni zgryzionych i uszkodzonych przez zwierzęta, 1001 sztuk jabłoni żywych, które nie spełniają minimalnej wysokości 80 cm. Wymóg E2 i E7 nie został spełniony;

- na działce rolnej J – stwierdzono odpowiednio 2154 sztuk drzew jabłoni żywych i spełniających wymogi, 153 sztuk drzew jabłoni suchych, 75 sztuk jabłoni zgryzionych i uszkodzonych przez zwierzęta, 285 sztuk jabłoni żywych, które nie spełniają minimalnej wysokości 80 cm. Wymóg E2 i E7 nie został spełniony.

Nadto stwierdzono, że międzyrzędzia w sadach są wykoszone, ale w rzędach występują wieloletnie chwasty o silnym zagęszczeniu. Sad jest nieowocujący. W celu zabezpieczenia sadzonek jabłoni przed zwierzętami zastosowano osłonki plastikowe, w których znajdują się również sadzonki: olszy, głogu i brzozy. Powyższe skutkowało nieuznaniem spełnienia warunku prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i gleby oraz wykonywania na plantacji co roku zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych.

W zastrzeżeniach do raportu z czynności kontrolnych strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zakwestionowała : precyzyjność ustalania granic działek rolnych, rozbieżności w wynikach pomiarów z pomiarami wykonanymi na zlecenie strony przez geodetę, a także stwierdzonych zaniedbań dotyczących wieloletniego zachwaszczenia na plantacji i niespełnienia wymogu minimalnej obsady na 1 ha.

W odpowiedzi na powyższe Kierownik Biura Kontroli na Miejscu ARiMR podtrzymał poczynione ustalenia i szczegółowo odniósł się do zastrzeżeń (pismo z dnia "[...]".). W dniu "[...]" pełnomocnik wnioskodawcy wniósł do Biura Kontroli na Miejscu o ponowne przeprowadzenie kontroli, która miałaby na celu ponowne zweryfikowanie stanu faktycznego ustalonego w raporcie z czynności kontrolnych, załączając do tego wniosku kopię pisemnego wyjaśnienia przyczyn niepodpisania raportu z czynności kontrolnych oraz kopię opinii dr inż. M. F., dotyczącej oceny stanu fitosanitarnego drzew owocowych jabłoni domowej na plantacji J. P. i D. P.

W odpowiedzi na to pismo Kierownik Biura Kontroli na Miejscu podtrzymał raport z czynności kontrolnych, nie znajdując podstaw do ponownego przeprowadzenia kontroli. W treści tego podtrzymanego raportu wskazał m.in., że wyniki kontroli zawarte w raporcie stwierdziły nieprawidłowości ma działkach rolnych A,B,C,D,E,EE,F,G,H,I,J ze wskazanymi w nim wyłączeniami. Stwierdzono zawyżenie wnioskowanej powierzchni na działkach rolnych : B,D,E i J deklarowanych w ramach wariantu 2.9. Na działce rolnej B producent rolny deklarował powierzchnię 12,15 ha, a kontrola na miejscu stwierdziła powierzchnię 9,69 ha. Na działce rolnej D powierzchnia deklarowana wynosiła 4,97 ha, a powierzchnia stwierdzona 3,98 ha. Następnie na działce rolnej E producent rolny deklarował powierzchnię 11,71 ha, a kontrola na miejscu stwierdziła powierzchnię 10,47 ha działek rolnych i na działce rolnej J deklarowana powierzchnia to 19,38 ha, a kontrola na miejscu stwierdziła powierzchnię 18,53 ha. Odniesiono się także do spełnienia na opisanych działkach rolnych poszczególnych wymogów określonych dla wariantu 2.9.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia "[...]", odmówił przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Wskazał, że po weryfikacji wniosku i jego załączników oraz po uwzględnieniu wyników kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, do objęcia wnioskowaną płatnością rolnośrodowiskową w ramach pakietu rolnictwo ekologiczne dla wariantu 2.9 (uprawy sadownicze i jagodowe - z certyfikatem zgodności) kwalifikuje się mniejsza powierzchnia tj. 89,63 ha, niż zadeklarowana we wniosku - 96,02 ha. Procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną wyniosła 7,13 %. Płatność została odmówiona ze względu na nieprzestrzeganie warunków i wymogów dotyczących realizacji wariantu 2.9, skutkujących zastosowaniem kodów w raporcie kontroli na miejscu oraz nałożeniem sankcji – zastosowano następujące kody sankcjonujące:

- E2 – materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań–dotyczy działek rolnych : C,D,E,I,J;

- E3 – brak wykonywania co roku zabiegów uprawowych lub pielęgnacyjnych na plantacji – dotyczy wszystkich deklarowanych działek rolnych: A, B,C,D,E,EE,F,G,H,I,J;

- E6 – prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby – dotyczy wszystkich deklarowanych działek rolnych : A, B,C,D,E,EE,F,G,H,I,J;

- E7 – nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów – dotyczy działek: C,D,E,I,J.

W odwołaniu od tej decyzji, strona zarzuciła naruszenie szeregu przepisów prawa procesowego. Wskazała, że postępowanie przeprowadzono w sytuacji, gdy jej pełnomocnik nie mógł brać czynnego udziału w części kontroli na miejscu i pomimo wniosku o niepodejmowanie czynności w tym czasie. Podniosła, że odstąpiono od sporządzenia protokołu z czynności urzędniczych w trakcie ich wykonywania, raport z czynności kontrolnych sporządzono po zakończeniu oględzin gospodarstwa strony. Wskazała na brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego – brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w zakresie oceny gospodarstwa, brak dokumentacji papierowej sporządzonej w trakcie kontroli, dowolne określenie granic działek, powołujące się na ich wskazanie przez stronę, odstąpienie od ustalenia powierzchni każdej działki i ustalenie łącznej powierzchni działek C i D, E i I oraz F i G, dowolne zastosowanie ww. kodów sankcyjnych oraz zinterpretowanie wszystkich wątpliwości co do stanu faktycznego na niekorzyść strony oraz w oparciu o dowód w postaci raportu kontroli poświadczającego nieprawdę.

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że zasady i tryb przyznawania płatności rolnośrodowiskowej zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013r., poz.361 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013r."

Według obowiązującego producenta rolnego wariantu 2.9 procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych, a powierzchnią stwierdzoną na miejscu podczas kontroli wyniosła 7,13%. W związku z tym organ I instancji na podstawie art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ( Dziennik Urzędowy L 025,28/01/2011 P.0008-0023) w ramach wariantu 2.9. wyliczył płatność do powierzchni stwierdzonej – 89,63 ha pomniejszonej o dwukrotną różnicę stwierdzonego błędu w kwocie 118 349 zł. Jednakże ostatecznie kwoty tej odmówił beneficjentowi ze względu na nieprzestrzeganie warunków i wymogów dotyczących realizacji wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe, co skutkowało zastosowaniem kodów w raporcie kontroli na miejscu oraz nałożeniem sankcji.

W załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. określono wymogi dla poszczególnych pakietów rolnośrodowiskowych i ich wariantów

Na działkach rolnych zadeklarowanych przez stronę we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014r. w wyniku kontroli na miejscu ustalono, że międzyrzędzia w sadach są wykoszone, ale w rzędach występowały chwasty wieloletnie o silnym zagęszczeniu. Stwierdzono, że sady nie owocują, a strona nie dostarcza produktów ekologicznych do obrotu rynkowego. W celu zabezpieczenia sadzonek jabłoni przed zwierzętami zastosowano osłonki plastikowe, w których znajdowały się także olsze, głogi i brzozy. Ze względu na wiek plantacji nie było możliwości zweryfikowania miejsca uszlachetnienia sadzonek.

Organ I instancji przeprowadził także dodatkową kontrolę administracyjną wniosku z załącznikami w zakresie kwalifikowalności powierzchni przy uwzględnieniu wyników uzyskanych podczas kontroli na miejscu, w rezultacie czego dokonał aktualizacji powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) .

Powołując treść art.10 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 25/8), organ stwierdził, że nie różnicuje on mocy dowodowej kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej, ani nie nadaje pierwszeństwa, czy też wyłączności w stosowaniu żadnej z nich. W myśl zaś art.17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz. L nr 30), organy ARiMR są uprawnione do prowadzenia w formie skomputeryzowanej systemu identyfikacji obszarów rolnych kwalifikujących się do płatności oraz do prowadzenia administracyjnych kontroli wniosków o płatność. Nie są przy tym zobowiązane do informowania stron o dokonywanych kontrolach, tym bardziej o przeprowadzanej kontroli administracyjnej wniosku.

Organ wskazał, że zgodnie z art.16 ust.3 akapit 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, pomoc obliczana jest na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw.

Płatność rolnośrodowiskowa została jednakże odmówiona ze względu na nieprzestrzeganie warunków i wymogów dotyczących realizacji wariantu 2.9, skutkujących zastosowaniem kodów w raporcie z kontroli na miejscu oraz nałożeniem sankcji. Strona realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe od 2010r., zatem zgodnie z §50 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. w związku z §9 ust.2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. obowiązują ją wymogi określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r.

Organ wskazał, że zgodnie z załącznikiem nr 3 do ww. rozporządzenia, minimalna obsada drzew jabłoni domowej wynosi 125 sztuk na hektar. Dopuszczalna tolerancja wynosi 5 %. Organ wskazał na treść § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. oraz art. 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz.U. nr 29, poz.189) i stwierdził, że określone w tych przepisach warunki nie zostały spełnione. W wypadku wieloletnich plantacji trwałych uznaje się je za utrzymane zgodnie z normami, jeżeli są utrzymywane w stanie niezachwaszczonym. Stanowi o tym § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U. z 2010r., Nr 39, poz. 211 ze zm.). Zasady ekologicznej produkcji roślinnej określa rozporządzenie Rady (WE) 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych. Art. 12 ust. 1 lit. g tego rozporządzenia wskazuje, że przy produkcji ekologicznej powinno zapobiegać się szkodom wyrządzonym przez szkodniki, choroby i chwasty, co polega przede wszystkim na ochronie ich naturalnych wrogów, doborze gatunków i odmian, stosowaniu płodozmianu, odpowiednich technik uprawy i zabiegów termicznych.

Organ II instancji zważył też, że zgodnie z § 27 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych, na których stwierdzono uchybienie. Wysokość zmniejszeń jest określona w załączniku Nr 7 wskazanego rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym, za "nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów (granica błędu 5% wymaganej obsady)" oraz "prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowaniem należnej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby"- wysokość zmniejszenia wynosi 100%. Z tytułu zastosowanych nieprawidłowości E6, E7 na działki : A,B,C,D,E,EE,F,G,H,I,J nałożono sankcje w wysokości 100%.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, iż należy uznać za prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i zastosowanie przepisów prawnych przez organ I instancji.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących kontroli na miejscu organ wskazał, iż raporty z kontroli zostały sporządzone prawidłowo oraz dostarczone stronie za pośrednictwem poczty polskiej. Organ odwoławczy podkreślił, ustosunkowując się do kwestii terminu kontroli, że w związku z informacją o planowanym przez pełnomocnika strony urlopie, podjęto decyzję o zwiększeniu składu osobowego inspektorów terenowych, by jak najszybciej zakończyć czynności kontrolne. Po powzięciu tej informacji strona wniosła o niezwiększanie liczby osób kontrolujących, gdyż nie ma on osób, które mogłyby uczestniczyć przy kontroli w jego imieniu, na co organ zareagował odpowiedzią, że zespół kontrolujący będzie składał się z czterech osób i nie zostanie zwiększona jego liczebność. Organ wskazał również, że czynności kontrole, zgodnie z art. 31 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 35, poz.217 ze zm.) mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika i/lub jego pełnomocnika, a kontrola taka jest tak samo ważna, jak dokonywana w jego obecności. W związku z zarzutem dotyczącym sporządzenia protokołu z czynności urzędniczych (kontrolnych) po ich wykonaniu, a nie w trakcie (co skutkowało trzema jego wersjami wysłanymi do wnioskodawcy) organ ten wskazał, iż sposób autoryzacji i przekazania raportu z czynności kontrolnych jest również zgodny z obowiązującymi przepisami. Za niezasadny organ uznał zarzut sporządzenia raportu z czynności kontrolnych w biurze Oddziału Regionalnego, gdyż jeśli jego sporządzenie wymaga wykonania większej ilości dodatkowych obliczeń, to jest on sporządzany w Biurze Kontroli na Miejscu.

Zdaniem organu II instancji, strona nie przedstawiła dowodów mogących podważyć ustalenia stanu faktycznego dokonane podczas kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej. Dołączona do akt sprawy opinia biegłego dendrologa M. F. w zakresie stanu fitosanitarnego uprawy jabłoni domowej, nie zasługuje na uwzględnienie. Z opinii wynika, że biegła przeprowadziła wizytację terenową w dniach "[...]", czyli długo po przeprowadzeniu kontroli na miejscu, podczas której oceniła stan fitosanitarny drzew owocowych rosnących w sadzie ekologicznym polegającej na określeniu rodzaju i stopnia porażenia drzew przez patogeny i szkodniki. Opinia dotyczy zatem oceny stanu fitosanitarnego drzew jabłoni domowej dokonanej na wybranych obszarach, a przedmiotem kontroli organu była weryfikacja stanu faktycznego w zakresie granic upraw, powierzchni działek rolnych i zweryfikowanie zadeklarowanej uprawy. W dniu kontroli inspektorzy terenowi zastali konkretny stan upraw i zgodnie z obowiązującymi przepisami opisali ten stan w postaci raportu z czynności kontrolnych wraz z zawarciem odpowiednich kodów opisujących stwierdzone nieprawidłowości i niezbędnymi informacjami w celu udokumentowania tego stanu.

Z zeznań świadków przesłuchanych na wniosek strony wynika, że na działkach rolnych międzyrzędzia były wykoszone, a w rzędach występowały wieloletnie chwasty. Zeznania inspektorów terenowych przeprowadzających sporną kontrolę na miejscu potwierdziły ustalenia dokonane podczas tej kontroli.

Organ odwoławczy podkreślił, że Kierownik BP stwierdził, że po weryfikacji całego materiału dowodowego uznał raport z czynności kontrolnych za podstawowy dowód w sprawie, obrazujący wiarygodność przeprowadzonej kontroli oraz stanu plantacji w czasie i miejscu wykonywania kontroli.

Reasumując organ II instancji przytaczając szeroko orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia powołanych w odwołaniu przepisów postępowania ( art. 7,77,78, 84,80, i art. 107 k.p.a.). Zważył, że w niniejszym postępowaniu zastosowanie ma art. 21 ust.3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013r., poz.173 ze zm.), dalej jako "ustawa o płatnościach", a strona nie przedstawiła dowodów mogących podważyć ustalenia stanu faktycznego w kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej.

W skardze na powyższą decyzję z dnia "[...]" J. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 67 § 1 i 2 pkt 3 oraz art.68 §1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako "K.p.a."), przez odstąpienie od sporządzenia protokołu z czynności urzędniczych w trakcie ich wykonywania, sporządzenia całego raportu z czynności kontrolnych po zakończeniu oględzin gospodarstwa,

- art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., przez przeprowadzenie postępowania pod nieobecność strony i jej pełnomocnika,

- art. 7 w związku z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 84 § 1, art.80 K.p.a, poprzez odstąpienie od przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w zakresie oceny gospodarstwa rolnego, brak jakiejkolwiek dokumentacji papierowej sporządzonej w trakcie kontroli wskazującej ilość drzew stwierdzonych u rolnika, stan tych drzew i ich kwalifikowalność, odstąpienie od ustalenia powierzchni każdej działki i ustalenie łącznej powierzchni dla działek : C i D, E i I oraz F i G, odstąpienie od osobnego liczenia obsady jabłoni domowej dla tych działek i ustalenie ilości drzew kompleksowo dla tych działek, dowolne i nieprecyzyjne ustalenie granic działek J. P. i D. P., w szczególności granicy pomiędzy działką A należącą do D. P. a działką H J. P., bezprawnie powołując się na ich wskazanie przez J. P., dowolne i nieoparte w materiale sprawy ustalenia w zakresie podstaw do zastosowania na terenie kontrolowanym kodów E2, E3, E6 i E7, brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło organ I instancji do poczynienia całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, w oparciu o dowód w postaci raportu z czynności kontrolnych, w który prawdopodobnie osoby upoważnione do jego wystawienia poświadczyły nieprawdę co do czasu jego sporządzenia, zinterpretowanie wszystkich wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wadliwej odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że kontrola na miejscu nie została utrwalona w formie protokołu. Pierwszy dokument z kontroli, który posiada cechy protokołu został w całości sporządzony w "[...]" po zakończeniu kontroli na miejscu. Dane dotyczące ilości drzew stwierdzone podczas kontroli na miejscu, ich stan żywotności i kwalifikowalność zostały spisane do raportu z dokumentów, których nie ma w aktach sprawy. Wskazał, że podczas kontroli D. M., kierujący kontrolą przebywał na urlopie wypoczynkowym. Nieprawidłowości stwierdzone w niniejszej sprawie stanowiły podstawę zawiadomienia o przestępstwie z art. 231 §1 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art.11 § 2 k.k. a Prokuratura Rejonowa prowadzi postępowanie karne w niniejszej sprawie o sygn. akt "[...]".

Skarżący podtrzymał wszystkie zarzuty wskazane w odwołaniu. Zdaniem skarżącego, kontrola na miejscu narusza jego prawa jako strony postępowania, nie miał okazji odnieść się do ustaleń faktycznych podczas czynności na miejscu. Podkreślił, że § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, nie ma charakteru lex specialis w stosunku do przepisów K.p.a. i raport powinien czynić zadość wymogom wskazanym w art.68 i 69 K.p.a.

Mając zatem na uwadze dowolność ustaleń ARiMR, podejrzenie przeprowadzenia kontroli w sposób nieobiektywny pod z góry określoną tezę, błędy w sposobie przeprowadzania i dokumentowania czynności procesowych, skutkujących pozornością dowodów, stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji, szereg działań mogących świadczyć o nadużyciu funkcji przez osoby przeprowadzające kontrolę –pełnomocnik skarżącego podkreślił, że wszystkie te okoliczności wskazują na zasadność złożonej skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zaznaczyć należy, że sądy administracyjne zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz.U. z 2014r., poz.1647) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( j.t. : Dz.U. z 2012r., poz. 270) określonej dalej jako p.p.s.a. badają zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z obowiązującym prawem – zarówno materialnym jak i procesowym. Nie są przy tym związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie decyzji może zatem nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Sąd administracyjny badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanej wyżej ustawy pod względem jej zgodności z przepisami procedury administracyjnej jak i normami prawa materialnego, doszedł do przekonania, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa materialnego, ani procesowego. Organ dokonał jednoznacznych ustaleń faktycznych, wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów oraz w sposób logiczny umotywował swoje rozstrzygnięcie w uzasadnieniu decyzji. Do ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowane zostały przepisy prawa materialnego.

Zważyć należy tytułem wstępu, że zasadnie organ II instancji w odpowiedzi na skargę podkreślił, że rolnicy (beneficjenci) we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej podlegają takim samym zasadom weryfikacji, a żadna dowolność państw członkowskich w tym zakresie nie może być stosowana i akceptowana. Podkreślić więc należy, podzielając wskazany wyżej pogląd – co oczywiste, że producenci rolni (w tym i skarżący), którzy są przecież świadomi obowiązku przestrzegania tych zasad (poprzez chociażby podpisanie zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz z uwagi na powszechność tych zasad z powodu stosunkowo już długiego okres członkostwa w Unii Europejskiej), korzystający jako beneficjenci z różnych form pomocy, zobowiązani są dołożyć należytej staranności - w wypadku uczestniczenia w danym programie pomocowym i odpowiednim wariancie tej pomocy - przy deklarowaniu we wniosku określonych działek rolnych oraz stanu upraw na tych działkach, by ewentualna weryfikacja tego wniosku nie stwarzała dla nich w momencie kontroli sytuacji, którymi są zaskakiwani - jak wskazuje skarżący. Przewidziane formy pomocy nie są bowiem formą pomocy bezwarunkowej, co wynika z przytoczonych w zaskarżonej decyzji przepisów zarówno prawa unijnego jak i krajowego. A zatem producent rolny powinien wskazać we wniosku dotyczącym określonego, obowiązującego go programu pomocowego – tu w ramach płatności rolnośrodowiskowej, stan faktyczny rzeczywiście istniejący na użytkowanych przez niego rolniczo działkach i to zarówno w zakresie ich powierzchni, jak i rodzaju uprawy oraz stanu tej uprawy. W tej czynności – prawidłowego i zgodnego z rzeczywistością stanu powierzchni działek, na których producent rolny i beneficjent prowadzi zgłoszoną do udzielenia pomocy uprawę, w świetle art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich nikt nie może go zastąpić, ani też zwolnić z odpowiedzialności za jego treść na późniejszym etapie postępowania (np. kontrolnym), albowiem jest on tym wnioskiem związany. Nie jest tu bowiem przewidziana żadna doza dowolności, czy nieprecyzyjności, a organ I instancji rozpatrując go, również proceduje w granicach zakreślonych tymże wnioskiem. Sporządzenie, a następnie wniesienie wniosku o określonej treści wraz z jego załącznikami, ma bowiem doniosłość prawną i co oczywiste, podlega następnie weryfikacji w zakresie danych w nim zawartych, co jest nie tylko prawem, ale i obowiązkiem organów w kontekście wstępnych uwag przedstawionych powyżej, o czym zdaje się zapominać skarżący. Wypełnienie wniosku i sposób jego wypełnienia, jest bowiem złożeniem oświadczenia doniosłego prawnie. Wniosek o przyznanie określonej płatności zawiera jednocześnie oświadczenie i zobowiązanie związane z tą płatnością, której dotyczy (por. również w tym zakresie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2014r., sygn. akt I SA/Gd 570/14 – wydany wprawdzie w stanie faktycznym dotyczącym płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, ale w swej wymowie przydatny również dla sprawy niniejszej). I - jak słusznie podkreśliły organy, wniosek ten stanowi zarazem przedmiot postępowania administracyjnego.

Również w wyroku z dnia 2 lutego 2014r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 827/13 - w zakresie dotyczącym możliwości weryfikacji przez organ w drodze kontroli deklaracji zawartych we wniosku rolnika o przyznanie płatności, sąd ten wskazał słusznie, iż organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która to najpełniej jest w stanie oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku.

Nie zasługują zatem na akceptację te zarzuty skargi, które koncentrują się na wadliwie - w ocenie skarżącego - ustalonej przez inspektorów kontroli powierzchni poszczególnych działek jak i rozległości oraz stanu uprawy na nich stwierdzonej, do czego w przeważającej części odnoszą się twierdzenia skargi.

Podkreślenia wymaga, że strona realizuje program rolnośrodowiskowy od 2010r. Skarżący we wniosku o przyznanie płatności na 2014 r., zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 96,02 ha do wariantu 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności). W wyniku kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony w dniach "[...]" oraz "[...]" stwierdzono natomiast, że maksymalny obszar kwalifikowany do płatności z tytułu w/wym. wariantu wynosi 89,63 ha, w miejsce deklarowanego we wniosku.

Ponadto w wyniku obu tych kontroli zostało ustalone, że strona nie przestrzega norm i wymogów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. Zgodnie z normami, minimalna obsada drzew gatunku jabłoń domowa wynosi 125 szt./ha. W gospodarstwie strony stwierdzono również nieprzestrzeganie warunków i wymogów dotyczących realizacji wariantu 2.9, skutkujących zastosowaniem kodów w raporcie kontroli na miejscu oraz nałożeniem sankcji – zastosowano bowiem następujące kody sankcjonujące:

- E2 – materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań–dotyczy działek rolnych : C,D,E,I,J;

- E3 – brak wykonywania co roku zabiegów uprawowych lub pielęgnacyjnych na plantacji-dotyczy wszystkich deklarowanych działek rolnych:

A, B,C,D,E,EE,F,G,H,I,J;

- E6 – prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby – dotyczy wszystkich deklarowanych działek rolnych : A, B,C,D,E,EE,F,G,H,I,J;

- E7 – nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów – dotyczy działek: C,D,E,I,J.

Podczas kontroli na miejscu stwierdzono bowiem, że na terenie całej plantacji nie są wykonywane zabiegi uprawowe i pielęgnacyjne, a produkcja rolna nie jest prowadzona zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności w postaci dokumentacji fotograficznej wykonanej w czasie kontroli na miejscu, jednoznacznie zdaniem Sądu, świadczy o tym, że wykoszone były międzyrzędzia, lecz w rzędach zabiegi takie nie były skutecznie wykonywane - były one porośnięte wieloletnimi chwastami (ostrożeń polny, bylica pospolita, rumianowate, kobylak, trawy). Sad nie owocuje. Tych ustaleń organu nie podważa, wykonana przez dr inż. M. F. na zlecenie skarżącego, opinia dotycząca stanu fitosanitarnego drzew jabłoni domowej, gdyż jej przedmiotem było określenie stopnia ich porażenia przez organizmy szkodliwe (choroby i szkodniki) oraz ich wpływ na zdrowie człowieka. Przedmiotem zainteresowania organów była natomiast przede wszystkim kwestia utrzymywania minimalnej obsady drzew, które spełniają wymagania określone powołanymi wyżej przepisami prawa oraz prowadzenia sadu w sposób, najogólniej rzecz ujmując, zgodny z dobrą kulturą rolną (wykonywanie zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych, prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, z zachowaniem należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby). Samo określenie stopnia porażenia drzew przez choroby i szkodniki i to znacznie po okresie przeprowadzenia kontroli na miejscu, nie ma wpływu na wynik sprawy.

Zgodnie bowiem z § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. w przypadku pakietu rolnictwo ekologiczne, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Zgodnie natomiast z załącznikiem nr 9 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego, w którym określono wymagania dla drzewek owocowych: wysokość drzewka powinna wynosić co najmniej 80 cm mierząc od szyjki korzeniowej, średnica pnia powinna wynosić co najmniej 8 mm mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania, drzewko powinno mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.

Podczas kontroli na miejscu inspektorzy stwierdzili natomiast, że część drzew na wskazanych działkach rolnych nie spełnia opisanych wymogów jakościowych co do wysokości i średnicy pnia.

Po pierwsze w protokole kontroli zostało wskazane, że obsada drzew na działkach A,B,C,D,E,EE,F,G,H,I oraz J określona została bez żadnej tolerancji błędu, czyli "co do jednej sztuki". Ponadto ustalono, że na działkach A,B,EE,F,G i H rolnik utrzymuje minimalną obsadę drzew, zaś tego wymogu nie spełniają w zakresie minimalnej obsady drzew działki C+D, E+I oraz J. Stan drzew i działek rolnych obrazują zdjęcia wykonane podczas kontroli na miejscu. Zastosowanie wskazanych już wyżej kodów sankcyjnych spowodowało właśnie, że wnioskodawcy odmówiono płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014.

Podkreślić również należy, że ustalenie przez inspektorów terenowych granic i powierzchni spornych działek rolnych nastąpiło na podstawie ortofotomapy, załączników graficznych będących integralną częścią wniosku o płatność i wskazania granicy przez skarżącego, który uczestniczył w czynnościach. Nie polega więc na prawdzie twierdzenie skarżącego, jakoby inspektorzy terenowi przy określaniu granic poszczególnych działek kierowali się wyłącznie, czy też głównie wskazaniem strony, choć faktycznie takie wskazanie miało miejsce i również zostało wzięte pod uwagę. Zupełnie gołosłowne, niepoparte żadnymi dowodami, czy jakimikolwiek wskazaniami co do prawidłowych ustaleń, są zarzuty ograniczenia powierzchni działek rolnych w stosunku do powierzchni zadeklarowanej we wniosku o płatność w wyniku dowolnego i nieprecyzyjnego określenia ich granic. Skarżący zarzuca organowi brak precyzji, a sam nie wskazuje jak granica ta miałaby prawidłowo przebiegać, kwestionując jedynie ustalenia kontroli. Całkowicie niezrozumiałe jest twierdzenie, że strona podczas czynności kontrolnych na miejscu wskazała granicę jednej z działek, sąsiadujących z działką innego producenta w sposób dowolny. Przecież to producent rolny, który ubiega się o przyznanie płatności musi znać granice deklarowanych do tych płatności działek rolnych. To on odpowiada za prawidłowe złożenie wniosku i utrzymanie zadeklarowanych działek rolnych w odpowiedniej kulturze rolnej - o czym już była mowa na wstępie.

Zaznaczyć należy, że zasady i tryb przyznawania płatności rolnośrodowiskowej reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W myśl art. 21 ust. 1 w/wym. ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 21 ust. 2). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ww. ustawy).

Konsekwencją powyższego jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach przyznania pomocy finansowej zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona. Nie oznacza to jednakże, że organ administracyjny nie jest zobowiązany do jakiegokolwiek działania, gdyż także on musi przedstawiać dowody na poparcie swoich twierdzeń i wyjaśniać przesłanki, którymi kierował się wydając rozstrzygnięcie.

W wyroku z dnia 20 sierpnia 2014r., w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 645/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie podniósł, iż postępowanie przed organami Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), w celu ułatwienia realizacji nałożonych jej zadań, zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w K.p.a. Do najistotniejszych zmian należy zaliczyć odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., tj. organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Ponadto przyjęto zasadę, że ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Tak więc, konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści, tym samym w obowiązującym obecnie stanie prawnym w niejaki sposób zmuszono stronę do większej aktywności. Ograniczone również zostały takie zasady jak : zasada czynnego udziału stron w postępowaniu, czy też zasada udzielania informacji poprzez przyjęcie, że tylko na żądanie strony organ zobowiązany jest jej przestrzegać. W przedstawionym wyżej kontekście, podkreślić należy, że skarżący nie przedstawił dowodów na poparcie swoich twierdzeń, ani w zakresie ustalonej przez organ – wadliwej w jego ocenie uwzględnionej powierzchni działek rolnych, ani też co do ilości drzew, która w jego ocenie jest również inna, niż przyjęli inspektorzy terenowi w raporcie z kontroli na miejscu, czy też stanu utrzymania uprawy - co stało się następnie podstawą ustalenia stanu faktycznego decyzji. Skoro producent rolny, uczestnicząc częściowo w kontroli osobiście, a częściowo przez ustanowionego przedstawiciela zliczał samodzielnie drzewa i sprawdzał ich stan na kontrolowanej plantacji - a wynika to z zeznań przesłuchanych przed organem I instancji świadków, w tym nie tylko z zeznań kontrolerów, - to nic nie stało na przeszkodzie (skoro dysponował materiałem źródłowym do wyliczeń), aby te wyliczenia przedstawił organowi i zakwestionował sposób liczenia drzew, dokonany przez kontrolerów. Skoro zaś nie przedstawił żadnych dowodów będących w opozycji do ustaleń z protokołu kontroli, tym samym jego twierdzenia w tym zakresie należy uznać za gołosłowne i mające jedynie na celu zdyskredytowanie protokołu, który ma dla niego wydźwięk niekorzystny.

Wobec brzmienia powołanych wyżej przepisów jak i przytoczonego powyżej orzecznictwa sądów administracyjnych, podzielonego przez sąd orzekający, zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80, art. .84 § 1 K.p.a., nie są zasadne.

Niezasadny jest również zarzut nieuwzględnienia wniosku strony o przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w zakresie oceny gospodarstwa rolnego. Skoro bowiem skarżący nie zgadzał się z poczynionymi przez organ ustaleniami, co do stanu gospodarstwa rolnego, jego powierzchni i stanu upraw winien sam przedstawić stosowne dowody na potwierdzenie swoich twierdzeń co do prawidłowego gospodarowania na terenie plantacji jabłoni, w tym również w zakresie liczby drzew, utrzymywania stanu drzew we właściwej kulturze rolnej dla danego wariantu itp., a dopiero wówczas można by było taki wniosek rozważać i to po jego sprecyzowaniu. W przeciwnym wypadku – co miało miejsce w sprawie niniejszej, wniosek ten bez jego sprecyzowania oraz bez materiału dowodowego porównawczego i stojącego w opozycji do ustaleń kontrolerów, podlegał zasadnie oddaleniu przez organ. Zważyć bowiem należy, iż nawet świadkowie powołani przez stronę nie potwierdzili jego wersji w zakresie dotyczącym stosowania przy ekologicznej uprawie jabłoni domowej systematycznych i właściwych w świetle przedstawionych wyżej uregulowań prawnych zabiegów pielęgnacyjnych, a potwierdziły wręcz jedynie ich sporadyczność, co tylko utwierdza w prawidłowości ustaleń przedstawionych w raporcie z czynności kontrolnych na miejscu.

Sąd administracyjny zważył zatem - za prawidłowymi ustaleniami organów, że w rozpoznanej sprawie organy te dopuściły jako dowód wszystko to, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w tym dokumenty urzędowe, zeznania przesłuchanych na wniosek strony świadków: osób biorących udział w kontroli na miejscu, wykonujących prace polowe w sadzie oraz M.F. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego dokonały oceny okoliczności faktycznych. Subiektywne przekonanie skarżącego o nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego, nie może natomiast być podstawą stwierdzenia naruszenia w/wym. przepisów.

W zakresie dotyczącym zakwestionowania przez skarżącego prawidłowości przeprowadzania czynności kontrolnych na miejscu, stwierdzić należy, że kontrole na miejscu, zgodnie z art. 31 ust. 5 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 173) mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika i/lub jego pełnomocnika, a kontrola przeprowadzona bez uczestnictwa rolnika, czy jego pełnomocnika jest tak samo ważna jak wykonana w jego obecności. Rolnik natomiast uczestniczył w czynnościach kontrolnych, sporządzał przy tym własne zapiski w zakresie stanu liczebnego uprawy jabłoni domowej.

Raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która jest w stanie najpełniej oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku. Obowiązek przeprowadzenia kontroli, jak i obowiązek sporządzenia raportu z czynności kontrolnych wynika z przepisów powołanej ustawy o płatnościach. Zgodnie bowiem z treścią art. 30 ust. 1 ww. ustawy w zakresie określonym w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające przeprowadzają kontrole, w tym kontrole na miejscu i wizytacje w miejscu, przy czym w przypadku kontroli operacji, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 lit. b, stosuje się przepisy tytułu II części II rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające mogą powierzyć przeprowadzenie kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu innym jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi (art. 30 ust. 2 ustawy).

W ocenie sądu administracyjnego prawidłowo najpierw organ I instancji, a następnie organ odwoławczy, uznały za kluczowy dowód w sprawie raport z czynności kontrolnych na miejscu. Raport taki jest bowiem najbardziej miarodajnym dowodem stanu zadeklarowanych do danej płatności działek - zarówno w zakresie ich powierzchni zgłoszonych do sytemu pomocy, jak i tego co się na nich znajduje w zakresie deklarowanej uprawy.

W wyroku z dnia 22 maja 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 906/13 trafnie zważył, iż sprawozdanie z kontroli na miejscu ma szczególną wartość dowodową. O wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty, dysponujące odpowiednimi warunkami : organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi. W świetle powyższego, dowodom z protokołu kontroli – właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności. W sytuacji, kiedy rolnik nie zgłosił we właściwym trybie zastrzeżeń do ustaleń zawartych w sprawozdaniu z kontroli na miejscu, mimo że był prawidłowo o takiej możliwości pouczony, a także przy braku właściwej inicjatywy dowodowej kontrolowanego producenta, jeżeli sprawozdanie z kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości, nie można organowi postawić skutecznego zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Przepis art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) inaczej bowiem, niż przepisy K.p.a. reguluje kwestię ciężaru aktywności dowodowej, a znaczenie kontroli na miejscu sprawia, że poszukiwanie przez organ z własnej inicjatywy innych dowodów weryfikujących ustalenia kontroli nie miejscu jest zbędne.

W sprawie niniejszej wprawdzie pełnomocnik skarżącego, kwestionując ten raport poprzez odmowę jego podpisania przez skarżącego, zgłosił jednocześnie wniosek o ponowną kontrolę, jednakże w ocenie sądu prawidłowo wniosek ten nie został uwzględniony, tym bardziej, że kontrola na miejscu była zapowiadana, a dodatkowo rolnik osobiście, czy to przez ustanowionego przedstawiciela w niej uczestniczył.

W zakresie zaś dotyczącym kwalifikowalności powierzchni zadeklarowanych działek rolnych, organ dopuścił w pewnym momencie do udziału w pomiarach wskazanego przez skarżącego uprawnionego geodetę – A. H. W tym miejscu podkreślić jednak należy, co również wskazane zostało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w zakresie dotyczącym metodologii ustalania powierzchni działek rolnych – inaczej mierzyli ją inspektorzy terenowi, a inaczej wskazany przez skarżącego geodeta. Podkreślenia wymaga bowiem, że inspektorzy terenowi nie mierzą maksymalnej powierzchni działek przeznaczonych do użytkowania rolniczego – tak jak to właśnie uczynił geodeta A. H., a jedynie powierzchnię zajmowaną przez deklarowaną uprawę na działkach referencyjnych - tj. powierzchnię jabłoni domowej. Dodatkowo należy również wyjaśnić stronie, że w systemie informatycznym Agencji, znajdują się już wcześniej zaimplementowane wyznaczone powierzchnie PEG (Powierzchnia Ewidencyjno-Gospodarcza), stanowiące różnicę pomiędzy powierzchnią całkowitą działki referencyjnej, tzn. działki ewidencyjnej, a terenami nieuprawnionymi do płatności – lasy, wody, drogi, siedliska itp., których granice są określane na podstawie ortofotomapy.

Na podstawie wyników przeprowadzonej kontroli, organ zaktualizował więc powierzchnię ewidencyjno-gospodarczą wymienionych w decyzji działek rolnych. Z akt wynika, że łączną powierzchnię 89,63 ha działek kwalifikujących się do wnioskowanej płatności organy ustaliły na podstawie map, z wykorzystaniem technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (ortoobrazów) według tzw. systemu LPIS, stosownie do treści art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zamieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31 stycznia 2009 roku). System ten ustanowiony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa wspólnotowego, zgodnie z art. 15 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku, jako komponent Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), służy m.in. do wykonywania pomiarów gruntów rolnych deklarowanych przez wnioskodawców i weryfikowania ich kwalifikowalności do objęcia płatnościami. Wykorzystywanym w ramach tego systemu narzędziem pomiarowym jest ortofotomapa, czyli metryczny obraz powierzchni (mapa), uzyskany ze zdjęć lotniczych lub satelitarnych. Rola ortofotomapy w systemie związana jest zaś m.in. z identyfikacją działki referencyjnej, jej granic i granic użytkowania gruntów na danej działce oraz pomiarem powierzchni uprawnionej do płatności. Dokonana przez organy identyfikacja działek rolnych w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 ust. 3 cyt. wyżej rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., a więc na podstawie ortofotomap, dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych, nie budzi tym samym zastrzeżeń.

Ustosunkowując się do zarzutu skargi w zakresie dotyczącym wadliwego ograniczenia powierzchni działek rolnych w stosunku do powierzchni zadeklarowanej we wniosku, należy wskazać na wyrok WSA w Lublinie z dnia 31 stycznia 2012r., sygn. akt III SA/Lu 722/11, w którym bardzo trafnie oraz przystępnie zostało wyjaśnione, że na gruncie przepisów regulujących płatności rolne oczywiste jest, że nie można utożsamiać powierzchni działki ewidencyjnej z powierzchnią faktycznie użytkowaną rolniczo, stwierdzoną w rezultacie kontroli. Działka rolna i działka ewidencyjna, to zupełnie odrębne pojęcia, służące innym celom. Jak już wyżej wspomniano, w rozumieniu przepisów regulujących płatności rolne, działka rolna to zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej, niż jedną grupę upraw. Działka ewidencyjna zaś, to wyodrębniony geodezyjnie obszar ujawniony w ewidencji gruntów i budynków. O zakwalifikowaniu gruntu do danej płatności przesądza aktualne jego wykorzystanie, nie zaś rolnicze przeznaczenie w ewidencji gruntów i budynków. Płatności przyznawane są do powierzchni działek rolnych, a nie ewidencyjnych.

Nie może zatem budzić zdziwienia strony, czy być dla niej zaskoczeniem (co podnosi w skardze), iż kontrolą na miejscu objęte zostały zadeklarowane we wniosku działki w przedstawionym powyżej znaczeniu (jako działki rolne z zakresem ich wykorzystywania rolniczego, aktualnego na dzień kontroli.

Organy w niniejszej sprawie rozpatrzyły sprawę przyznania płatności w szerokim zakresie i szczegółowo ustosunkowały się do wniosku producenta rolnego, przeprowadzając kontrolę na miejscu oraz dopuszczając zaoferowane przez niego dowody (zeznania wskazanych świadków - osób zatrudnionych przez stronę do wykonywania różnych prac na plantacji, pracownika UWM, kontrolerów, zeznania strony, udział w czynnościach na miejscu uprawnionego geodety).

Dysponując tak szerokim materiałem dowodowym, organ I instancji, a następnie organ odwoławczy poczyniły ustalenia, które w ocenie sądu administracyjnego nie budzą uzasadnionych wątpliwości.

Odnosząc się również do zarzutów skargi, a dotyczących nieprawidłowości związanych ze sposobem sporządzenia raportu z czynności kontrolnych, stwierdzić należy, że w polu "uwagi" wskazano nazwiska wszystkich inspektorów ARiMR przeprowadzających kontrolę i osób biorących udział w kontroli. Podpisanie raportu przez dwóch inspektorów terenowych nie jest uchybieniem, które miało/mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a w toku postępowania Biuro Kontroli na Miejscu kilkakrotnie wyjaśniało w jaki sposób i przez kogo została przeprowadzona kontrola. Okoliczność przebywania jednego z inspektorów terenowych – D. M. na urlopie wypoczynkowym w dniach od "[...]" do "[...]" również nie stanowi podstawy do podważenia jego wiarygodności. Kontrola prowadzona bowiem była w dwóch etapach: od "[...]" oraz od "[...]". Sporządzenie raportu w dniu "[...]", w biurze organu, spowodowane było koniecznością zsumowania wszystkich policzonych, w czasie trwających kilka dni czynności na miejscu, które obejmowały przecież obszar ponad 90 ha, drzew na plantacji skarżącego, ze wskazaniem drzew spełniających wymagania określone przepisami, drzew suchych, drzew uszkodzonych i zgryzionych przez zwierzęta, drzew poniżej 80 cm. wysokości oraz wyliczeniem minimalnej wymaganej obsady na opisanych działkach rolnych. Dopóki inspektorzy nie posiadali wszystkich wymaganych danych, nie mieli możliwości sporządzenia raportu. Z żadnego przepisu prawa nie wynika natomiast obowiązek załączania do raportu zapisków, czy notatek, które służyły do jego sporządzenia. Jak już wcześniej wskazano, w raporcie jednoznacznie wskazano liczbę drzew na poszczególnych działkach rolnych, które spełniały wymagania określone w załączniku do rozporządzenia oraz, które tych wymagań – i z jakich przyczyn – nie spełniały. Dla prawidłowości tych ustaleń nie ma też w ocenie sądu żadnego znaczenia ( a przez to nie ma również wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji), liczenie obsady drzew na niektórych działkach łącznie, co jest zarzucane skargą. W każdym razie skarżący nie wykazał na czym ma polegać wadliwość tego sposobu liczenia wymaganej ilości drzew na 1 hektar powierzchni. Jeżeli skarżący nie zgadzał się z ustaleniami inspektorów, to winien samodzielnie policzyć drzewa (co wydaje się czynił) spełniające w/wym. wymagania i swój wynik przedstawić organowi, czego jednak nie uczynił, również w zakresie sposobu liczenia drzew wskazanego pkt. 3 d) skargi. Działki C+D, E+I, F+G jak wynika z protokołu kontroli, były mierzone w kompleksie, a następnie proporcjonalnie, zgodnie z instrukcją kontroli przypisano obsadę drzew, wyliczając ją z proporcji.

| | Jak już wyżej również podkreślano, raport z czynności kontrolnych ma moc prawną dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 k.p.a. |

| |Wymieniony przepis dopuszcza obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko |

| |treści (osnowie) takiego dokumentu. Nie wyklucza to przeprowadzenia dowodu zaprzeczającego autentyczności dokumentu. Oba domniemania |

| |mogą być obalone wszelkimi środkami dowodowymi. Strona, która zaprzecza prawdziwości (autentyczności) dokumentu urzędowego albo |

| |twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są |

| |niezgodne z rzeczywistością, powinna jednak tę okoliczność udowodnić. Póki co, twierdzenia przedstawione w skardze (zarzut 3.g), a |

| |dotyczące oparcia decyzji organów na raporcie z czynności kontrolnych, " w którym prawdopodobnie osoby upoważnione do jego wystawienia|

| |poświadczyły nieprawdę", są jedynie gołosłownymi twierdzeniami. |

| |W ocenie sądu organ nie naruszył zasad postępowania, określonych w przepisach ustawy o płatnościach oraz kodeksu postępowania |

| |administracyjnego. Rozpatrzony został w sposób wyczerpujący cały zgromadzony materiał dowodowy. Do poszczególnych dowodów organ |

| |odniósł się w zaskarżonej decyzji. To, że nie wszystkie dowody zostały szczegółowo omówione przez organ I instancji, a organ |

| |odwoławczy utrzymał w mocy tę decyzję (np. w zakresie uwag pełnomocnika skarżącego podnoszonych w odwołaniu co do dowodu z |

| |przesłuchania strony), nie oznacza, że nie były one przez organ brane pod uwagę przy ocenie całokształtu dowodów w zakresie |

| |przypisania im mocy dowodowej. Organ skupił się bowiem, dokonując wyjaśnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia przy analizie |

| |dowodów, na tych, które miały dla sprawy najistotniejsze znaczenie. |

| |Podkreślenia wymaga, iż inna, niezgodna z oczekiwaniami strony ocena materiału dowodowego nie oznacza, że ostateczna ocena dokonana |

| |przez organ jest nieprawidłowa. Organ w motywach zaskarżonej decyzji przedstawił bowiem szczegółowo i logicznie przesłanki, którymi |

| |kierował się przy rozstrzyganiu sprawy, fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł, a także przyczyny, z powodu |

| |których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wyjaśnił również podstawę prawną decyzji. |

| |Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie |

| |sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. |

| | |

| | |