Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 308/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3, art. 5 ust. 1, ust. 3 pkt 1-2, 4, art. 13 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędziowie NSA Małgorzata Korycińska Jerzy Sulimierski (spr.) Protokolant Joanna Kubacka po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 września 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 184/07 w sprawie ze skargi J. S. – wspólnika F. T. "K.-T." s.c. K. K., J. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od J. S. i K. K. – wspólników F. T. "K.-T." s.c. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 900 (słownie: dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 19 września 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 184/07, po rozpoznaniu skargi J. Z. S., uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2006 r., w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 8000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że w dniu 20 czerwca 2006 r. w C. przy ul. P. przeprowadzono kontrolę zespołu pojazdów, składającego się z pojazdu silnikowego marki SCANIA o nr rej. [...] oraz naczepy marki BRODEX o nr rej. [...]. Skontrolowanym pojazdem F. T. "K. – T." s.c., prowadzona przez przedsiębiorców K. K. i J. S., wykonywała przewóz piasku szklarskiego. W trakcie kontroli kierujący pojazdem J. J. okazał wypis z licencji nr [...], wydanej na rzecz przedsiębiorcy K. K. na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. Kierowca nie okazał natomiast dokumentu uprawniającego drugiego wspólnika – J. S. do wykonywania tego rodzaju usług.

Decyzjami [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2006 r. nałożono na wspólników spółki cywilnej F.T. "K. – T." karę pieniężną w kwocie 5.150 zł (za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, za skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego, za przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu przy wykonywaniu przewozu drogowego oraz za nieprawidłowe operowanie przełącznikiem grup czasowych), na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym, oraz karę pieniężną w wysokości 12.600 zł (za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej oraz przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu), na podstawie przepisów ustawy o drogach publicznych.

Odrębną decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na przedsiębiorcę J. Z. S. karę pieniężną w wysokości 8.000 zł na podstawie Ip 1.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Organ stwierdził bowiem, że tylko jeden ze wspólników spółki cywilnej – K. K. – posiada licencję uprawniającą do wykonywania krajowego transportu drogowego rzeczy.

Po rozpatrzeniu odwołania J. Z. S., Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2006 r. Stwierdził, że spółka cywilna nie posiada statusu przedsiębiorcy, natomiast przedsiębiorcami są wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez siebie działalności gospodarczej (art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej). Licencja wystawiona dla przedsiębiorcy K. K. nie może zatem stanowić dokumentu uprawniającego przedsiębiorcę J. S. do wykonywania usług transportowych.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że suma kar pieniężnych, która podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 15.000 zł, dotyczy wyłącznie naruszeń przepisów art. 92 ustawy o transporcie drogowym. Ograniczenie to nie ma z kolei zastosowania do naruszeń polegających na przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, kiedy to kary nakładane są na podstawie odrębnych przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał skargę J. Z. S. za zasadną. Podniósł, że kontrolowany przewóz wykonywany był przez K. K. i J. Z. S. w ramach prowadzonej przez nich działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej pod nazwą F. T. "K. – T.". Postępowanie administracyjne w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji powinno więc toczyć się wobec obu wspólników tej spółki cywilnej, a zaskarżony akt administracyjny powinien być adresowany i doręczony do nich obydwu. Organ nie zawiadomił wspólników spółki "K. – T." o wszczęciu odrębnego postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Sąd uznał, że takie działanie organu naruszało przepisy art. 61 § 4 oraz art. 10 k.p.a., zgodnie z którymi organ administracji, wszczynając z urzędu postępowanie administracyjne, wydaje postanowienie w tym przedmiocie, zapewniając tym samym stronom czynny udział w każdym stadium postępowania.

Sąd stwierdził, że z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wynika, że w przypadku spółki cywilnej, przedsiębiorcą nie jest ta spółka, lecz poszczególni jej wspólnicy, z których każdy może rozpocząć działalność po uzyskaniu wpisu do Ewidencji Działalności Gospodarczej (art. 14 ust. 1 i 2). Wspólnicy spółki cywilnej, ze względu na obowiązek ewidencyjny, występują jako odrębni przedsiębiorcy, prowadzą jednak wspólne przedsięwzięcie i zmierzają do jednego celu gospodarczego. Z uwagi na powyższe oraz na obowiązki określone innymi przepisami, wspólnicy spółki cywilnej występują na zewnątrz jako jeden podmiot. W sferze zewnętrznej wspólnicy spółki cywilnej działają jako jeden podmiot również w zakresie rozliczeń w podatku VAT, a także w zakresie obowiązków statystycznych – posiadają jeden numer REGON, nadany im jako jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Sąd I instancji stwierdził ponadto, że spółka cywilna jest pracodawcą w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy.

Sąd podniósł również, że wśród podmiotów, które w świetle przepisów ustawy o transporcie drogowym mogą ubiegać się o licencję, nie wymieniono spółek cywilnych. Zatem, aby spółka taka mogła prowadzić działalność objętą uzyskaniem licencji, uprawnienia płynące z licencji musi mieć przynajmniej jeden z jej wspólników. Wspólnik posiadający licencję wykonuje w tym wypadku działalność nią objętą w ramach spółki cywilnej. Nie ma przeszkód do tego, aby określoną działalność w spółce wykonywał jeden wspólnik, działając na korzyść wszystkich wspólników.

W ocenie Sądu, stwierdzenie przez organ faktu nieposiadania przez jednego ze wspólników licencji na wykonywanie transportu drogowego, nie stanowi zatem wystarczającej przesłanki do nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Z przepisów ustawy o transporcie drogowym nie wynika wymóg legitymowania się licencją na wykonywanie transportu drogowego przez wszystkich wspólników spółki cywilnej. Ponieważ w niniejszej sprawie jeden ze wspólników posiadał wymaganą licencję, nie było podstaw do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł.

Za niezasadny Sąd uznał natomiast zarzut naruszenia przez organ art. 92 ust. 2 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, w myśl którego suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 15.000 zł. Zgodził się z organem, iż ograniczenie to dotyczy kar pieniężnych przewidzianych w ustawie o transporcie drogowym, nie ma natomiast zastosowania do kar pieniężnych nakładanych na podstawie innych przepisów, np. na podstawie ustawy o drogach publicznych.

W skardze kasacyjnej Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o orzeczenie o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie:

- w zw. z art. 28 k.p.a. w sytuacji, gdy brak było podstaw do przypisania interesu prawnego K. K., który posiadał licencję na transport drogowy,

- a w razie uznania tego wspólnika za stronę postępowania, niewłaściwość zastosowania ww. przepisu w sprawie ze względu na treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i w konsekwencji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niezawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazania przyczyn zastosowania tego przepisu, co wyłącza możliwość kontroli kasacyjnej orzeczenia tej treści;

- także w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez niesłuszne przyjęcie, iż został naruszony art. 10 k.p.a. i to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 5 ust. 1 i 3, art. 8 ust. 1 oraz art. 4 pkt 1 i 3, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz nieuzasadnioną odmowę zastosowania wobec podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą bez wymaganej licencji art. 92 ust. 1 ww. ustawy oraz Ip. 1.1.1. oraz błędna wykładnię art. 860 § 1 k.c.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że wspólnikom posiadającym licencję nie można przypisać statusu strony (interesu prawnego) w sprawie o wymierzenie kary pieniężnej w postępowaniu prowadzonym przeciw innym wspólnikom, którzy tej licencji nie posiadali. Podmiotem postępowania jest wyłącznie osoba, która nie dopełniła obowiązku posiadania uprawnienia licencyjnego. Natomiast posiadanie przez drugiego wspólnika wymaganej licencji powodowało, iż nie miał on interesu prawnego w postępowaniu, które toczyło się przeciw osobie pozostającej z nim w spółce. Interesu takiego nie można wywieść z cywilnoprawnej solidarnej odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej. Organ wnoszący skargę kasacyjną nie zgodził się również ze stanowiskiem Sądu I instancji, że z przepisów ustawy o transporcie drogowym nie wynika obowiązek uzyskania licencji przez wszystkie osoby wykonujące ten transport drogowy w ramach spółki cywilnej, a obowiązek ten dotyczy wyłącznie osób, które w ramach wewnętrznego podziału obowiązków wykonują ten transport wykonują.

Ponieważ każdy wspólnik jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie gospodarczej oraz ustawy o transporcie drogowym, to również każdy wspólnik powinien uzyskać licencję na wykonywanie transportu drogowego, jeśli w ramach spółki cywilnej wykonywany jest ten rodzaj działalności gospodarczej. Kasator wskazał, że wspólnicy spółki cywilnej mogliby korzystać z jednej licencji tylko w przypadku, gdyby wszyscy byli stronami postępowania o wydanie licencji i byłaby ona skierowana do nich wszystkich. Przedmiotowa licencja wydawana jest w formie decyzji administracyjnej konkretnemu, imiennie oznaczonemu podmiotowi i nie może być ona przedmiotem obrotu prawnego między adresatem decyzji a osobą trzecią. Nie można zatem wnieść licencji jako wkład do spółki cywilnej i rozciągać jej na pozostałych wspólników.

Strona wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że pogląd Sądu I instancji stwarza możliwość obchodzenia przepisów ustawy transportowej poprzez dopuszczenie do wykonywania przewozów drogowych osób, które nie spełniają podmiotowych warunków niezbędnych do uzyskania licencji.

Organ wskazał ponadto, że w zaskarżonym wyroku jako podstawę uchylenia decyzji podano art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wówczas, gdy – jak to wynika z uzasadnienia wyroku – zastosowanie powinien mieć art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Sytuacja taka uniemożliwia dokonanie kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. S. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu strona podniosła, że żaden z przepisów ustawy o transporcie drogowym nie stanowi wprost, aby każdy z prowadzących działalność gospodarczą w dozwolonej przez prawo formie legitymował się zezwoleniem. Ponadto, wydający licencję organ administracji publicznej zapewniał skarżącego, że druga licencja jest niepotrzebna. Podzielenie argumentów przedstawionych w skardze kasacyjnej naruszy więc zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Podjętym na rozprawie postanowieniem z dnia 17 września 2008 r., sygn. akt II GSK 308/08, Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie, uznając, że na jej rozpoznanie będzie miało wpływ rozstrzygnięcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, przedstawionego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II GSK 84/08, o następującej treści: "Czy w spółce cywilnej, w której tylko jeden ze wspólników posiada licencję na wykonywanie transportu drogowego świadczenie tych usług przez inną osobę niż licencjobiorca nie oznacza odstępowania licencji osobom trzecim albo przeniesienia uprawnień z niej wynikających na osobę trzecią w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.)?". W związku z rozstrzygnięciem przez Naczelny Sąd Administracyjny wspomnianego zagadnienia prawnego w uchwale z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt II GPS 5/08, ustała przyczyna zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie, a zatem postanowieniem z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt II GSK 308/08, Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie.

W piśmie z dnia 8 stycznia 2009 r. J. S. przedstawił argumentację odwołującą się do dorobku dotychczasowego orzecznictwa oraz do zasady praworządności wskazując, że mimo niekorzystnej dla niego uchwały NSA z 15 października 2008 r. – zaskarżony przez organ wyrok WSA odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Skarga kasacyjna Głównego Inspektora Transportu Drogowego oparta została na obu podstawach kasacyjnych, to jest na naruszeniu przepisów postępowania oraz na naruszeniu prawa procesowego. Strona skarżąca zarzuciła, że Sąd I instancji niesłusznie przyjął, iż wspólnik spółki cywilnej posiadający licencję na wykonywanie transportu drogowego rzeczy ma interes prawny w postępowaniu, którego przedmiotem jest nałożenie kary pieniężnej na innego wspólnika spółki cywilnej nieposiadającego takiej licencji, a wykonującego usługi transportowe w tym zakresie. Doprowadziło to do uznania przez Sąd I instancji, iż postępowanie administracyjne powinno toczyć się z udziałem obu wspólników, a w konsekwencji do uchylenia decyzji organu, skierowanej tylko do jednego z nich. W ramach podstawy naruszenia prawa materialnego strona skarżąca podniosła zarzut dokonania błędnej wykładni przepisów ustawy o transporcie drogowym i stwierdzenia obowiązku posiadania licencji przez wszystkich wspólników spółki cywilnej.

W postępowaniu kasacyjnym, stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę w granicach skargi kasacyjnej; bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Działając w granicach podstaw kasacji, ze względu na konsekwencje procesowe rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego w aspekcie podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego, należało go rozważyć przed ustosunkowaniem się do ww. zagadnień procesowych.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.t.d. podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. W art. 5 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 u.t.d. określono wymogi dotyczące dobrej reputacji i kompetencji zawodowych przedsiębiorcy, przy czym w sposób szczegółowy opisano wymogi dotyczące jednostek organizacyjnych działających w formie osób prawnych i osobowych spółek handlowych (jawnych i komandytowych). Żaden z tych przepisów nie dotyczy spółki cywilnej jako jednostki organizacyjnej nieposiadającej podmiotowości prawnej. Art. 5 ust. 3 u.t.d. stanowi, że licencji udziela się przedsiębiorcy. Zgodnie natomiast z przepisem art. 2 ust. 3 ustawy – Prawo działalności gospodarczej, obowiązującym w dacie przeprowadzonej kontroli drogowej oraz art. 4 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Z tego powodu licencji udzielonej jednemu ze wspólników spółki cywilnej nie można traktować jako udzielonej spółce mimo, że licencjodawcy znana jest okoliczność wykonywania działalności gospodarczej w ramach spółki cywilnej, przez przedsiębiorcę będącego wspólnikiem spółki cywilnej.

Licencje jako akty wydawane przez organy administracji publicznej są źródłem uzyskania przez licencjobiorcę uprawnień w sferze stosunków publicznoprawnych. Z tej też przyczyny co do zasady nie stanowią one przedmiotu obrotu, w szczególności dokonywanego w drodze czynności cywilnoprawnych. W podjętej na podstawie tego przepisu uchwale z dnia 15 października 2008 r. sygn. akt II GPS 5/08, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że w spółce cywilnej, w której tylko jeden ze wspólników posiada licencję na wykonywanie transportu drogowego, świadczenie tych usług przez inną osobę niż licencjobiorca oznacza przeniesie uprawnień wynikających z licencji na osobę trzecią z naruszeniem art. 13 ust. 1 u.t.d.

Zasadę tę potwierdza ustawodawca w art. 13 ust. 1 u.t.d. stwierdzając, że "licencji nie można odstępować osobom trzecim ani przenosić uprawnień z niej wynikających na osobę trzecią, z zastrzeżeniem ust. 2". W ust. 2 artykułu 13 u.t.d. ustawodawca przewidział sytuacje, w których dopuszczalne jest przeniesienie uprawnień wynikających z licencji, z tym jednak, że w wymienionych w tym przepisie przypadkach uprawnienia nie są przenoszone skutkiem realizacji woli licencjobiorcy, lecz jako wynik działań władczych z zakresu administracji publicznej (decyzji administracyjnej wydanej przez licencjodawcę).

W przepisie art. 5 ust. 3 pkt 4 t u.t.d. ustawodawca, odnosząc się do kwestii wymagań dotyczących wykonywania transportu drogowego, wypowiada się o przedsiębiorcy osobiście wykonującym przewozy i zatrudnionych przez przedsiębiorcę kierowcach, a także innych osobach niezatrudnionych przez przedsiębiorcę, lecz wykonujących osobiście przewozy na jego rzecz. Z treści tego przepisu wynika, że nabyte na podstawie licencji uprawnienia mogą być wykonywane osobiście przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną, ale również przez inne, określone przez ustawodawcę osoby fizyczne (kierowców). W przypadku, gdy przedsiębiorcą jest jednostka organizacyjna takie rozwiązanie jest z oczywistych względów konieczne. Kierowcy nie są jednak przedsiębiorcami i nie prowadzą działalności gospodarczej w zakresie przewozów, lecz działają na rzecz (w imieniu) przedsiębiorców – licencjobiorców w zakresie uprawnień mających źródło w udzielonej licencji. Wykonują przewóz rzeczy lub osób w ramach działalności gospodarczej przedsiębiorców. Nie oznacza to wyzbycia się całości uprawnień przyznanych licencjobiorcom ani uzyskania przez kierowców pełni uprawnień licencjobiorców. Uprawnienia wynikające z licencji na wykonywanie transportu drogowego są, w opisanych przez ustawodawcę warunkach, przenaszalne bez ingerencji organu administracji publicznej. Należy jednak stwierdzić, że jest to wyjątek od zasady wyłączenia, licencji z obrotu, którego to wyjątku nie można interpretować rozszerzająco.

Podkreślić również należy, że licencja na prowadzenie transportu drogowego udzielona jednemu ze wspólników nie jest składnikiem wspólnego majątku spółki cywilnej ani też przedsiębiorstwa wchodzącego w skład tego majątku. Nie może być więc wykorzystywana przez wspólników nielegitymujących się uprawnieniami z licencji. Uzyskane na podstawie licencji uprawnienie do wykonywania transportu drogowego nie ma charakteru majątkowego, w związku z tym nie może być przedmiotem wkładu wspólnika do spółki cywilnej.

W sytuacji, gdy tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, wykonanie transportu zostanie zlecone wspólnikom spółki cywilnej (spółka nie jest stroną stosunków cywilnoprawnych wobec braku zdolności prawnej) i wykonuje go osobiście kierowca zatrudniony przez wspólników, a nie wszyscy wspólnicy legitymują się licencjami na wykonywanie transportu drogowego, to po jednej stronie stosunku pracy występuje kierowca (pracownik), a po drugiej wspólnicy jako przedsiębiorcy. Spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą w związku z tym, nie mogą przysługiwać jej uprawnienia z licencji na wykonywanie transportu drogowego. W grupie podmiotów zatrudniających kierowcę znajdują się w takiej sytuacji zarówno licencjobiorcy jak i osoby, na których rzecz licencji nie wydano. Wszystkim tym podmiotom (wspólnikom) zostaje zlecony przewóz wykonywany bezpośrednio przez kierowcę. Wspólnicy są stronami zawartej z osobą trzecią umowy, na podstawie której wykonywany jest przewóz. Kierowca działa na rzecz wszystkich wspólników jako zatrudniony przez nich pracownik. Nie jest możliwe traktowanie stosunku pracy łączącego kierowcę ze wspólnikami, jako podzielnego na odrębne węzły łączące kierowcę z każdym ze wspólników z osobna. Wszyscy wspólnicy zatem świadczą usługę transportową obejmującą przewóz wykonywany przez kierowcę wymagającą uzyskania odpowiedniej licencji.

W stanie faktycznym sprawy w dniu 20 czerwca 2006 r. w Częstochowie za pomocą zespołu pojazdów – pojazdu silnikowego SCANIA o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy BRODEX o numerze rejestracyjnym [...] – wykonywany był transport drogowy rzeczy przez wspólnika spółki cywilnej "K.-T." – J. Z. S. bez wymaganej licencji. W spółce cywilnej, której działalność obejmowała m.in. transport drogowy, jedynym wspólnikiem przedsiębiorcą uprawnionym (na podstawie licencji) do wykonywania transportu był natomiast K. K. Świadczenie przez niego usług transportowych na rzecz spółki zgodnie z udzieloną mu licencją nie stworzyło po stronie pozostałego wspólnika uprawnienia do wykonywania transportu drogowego wspólnie z licencjobiorcą, co pozostaje w zgodzie z treścią art. 13 ust. 1 transporcie drogowym.

Konsekwencją przyjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w sprawie stanowiska wyrażonego w ww. uchwale jest uznanie zasadności również zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 28 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Podmiotem uzyskującym uprawnienie z licencji jest wyłącznie licencjobiorca. To posiadanie licencji (jej brak) jest źródłem, z którego wynika interes prawny strony w postępowaniu dotyczącym nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego rzeczy bez wymaganej licencji.

W stosunku do drugiego wspólnika spółki cywilnej można mówić co najwyżej o istnieniu interesu faktycznego, związanego z zasadą odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej za zobowiązania "spółki" całym ich majątkiem osobistym. Interes prawny mają bowiem tylko te z podmiotów, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 907/07, Lex nr 364765). Jak podkreślono w uchwale, świadczenie przez wspólnika usług transportowych, zgodnie z udzieloną mu licencją, nie stwarza po stronie pozostałych wspólników uprawnienia do wykonywania tego transportu. Nie można zatem twierdzić, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wszyscy wspólnicy spółki cywilnej mają interes prawny w postępowaniu w przedmiocie naruszenia zasad korzystania z licencji wskutek jej braku w sytuacji, gdy przepisy ustawy wprowadzają wymóg jej posiadania. Podmiotem mającym interes prawny w sprawie wymierzenia kary pieniężnej decyzją administracyjną, a więc stroną postępowania, jest wyłącznie ten podmiot, który dopuścił się czynu, za który ustawodawca przewidział karę (wyrok NSA z dnia 8 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 428/06, Lex nr 325265).

Brak jest zaś przepisu nadającego wspólnikowi spółki cywilnej uprawnienie lub nakładającego na nią obowiązek, którego dotyczyłoby postępowanie administracyjne wszczęte względem innego podmiotu, w jego własnej, indywidualnej sprawie. Interesu prawnego wspólnika w postępowaniu toczącym się przeciw osobie pozostającej z nim w spółce nie można wywodzić z cywilnoprawnej odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).