Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 154/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 października 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 9 października 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej: organ), działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, z późn. zm.), zwanej dalej "u.s.u.s." i w związku z art. 28 ust. 3a i art. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, z późn. zm.), zwanej dalej "u.s.u.s." oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem" odmówił Pani A. G. (zwanej dalej stroną) umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 4.341,68 zł.

W uzasadnieniu organ stwierdza, że Pani A. G. w dniu 13 lipca 2017 r. wystąpiła z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek za okres od marca 2017 r. do czerwca 2017 r..

W uzasadnieniu wniosku o umorzenie strona podała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, że uległa wypadkowi komunikacyjnemu w dniu 2 marca 2017 r. w wyniku, którego doznała złamania kości promieniowej lewej ręki. W związku z niespełnieniem wymagań (brak opłaconej składki) odmówiono stronie wypłaty zasiłku chorobowego. Podaje, że aktualnie jest po porodzie i przez najbliższy rok będzie się opiekowała dzieckiem. Oczekuje na rezonans magnetyczny lewego nadgarstka. Z powodu braku zarobków nie jest w stanie opłacić składek ZUS. Do wniosku dołączyła strona następujące dokumenty:

- oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym,

- oświadczenie o nieotrzymaniu pomocy publicznej,

- formularz informacji przedstawionych przy ubieganiu się o pomoc de minimis,

- oświadczenie z dnia 14 sierpnia 2017 r.,

- PIT-37 za 2016r., PIT 28 za 2015 r.,

- USG nadgarstka lewego z 5 kwietnia 2017 r.,

- historia choroby w SOR z 2 marca 2017 r.,

- karta informacyjna szpitalny oddział ratunkowy 5 marca 2017 r., sztuk 3,

- karta ciąży.

Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie ustalono, że Pani A. G. od 3 listopada 2014 r. do 6 grudnia 2016 r. i od 3 lutego 2017 r. do 28 sierpnia 2017 r. (zawieszona) prowadziła działalność gospodarczą tj. fryzjerstwo i pozostałe zabiegi kosmetyczne. W związku z działalnością (na dzień rozpatrywania sprawy) powstała zaległość z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od maja 2016 r. - do grudnia 2016 r., od marca 2017 r. - do lipca 2017 r., na ubezpieczenia zdrowotne za okres od czerwca 2016 r. - do grudnia 2016 r., od kwietnia 2017 r. - do lipca 2017 r., oraz Fundusz Pracy za okres od marca 2017 r. - do lipca 2017 r. w łącznej kwocie 7.928,23 zł.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że prowadzi strona gospodarstwo domowe wspólnie z partnerem i dzieckiem. Partner osiąga dochód w wysokości 1.500 zł. Pani nie osiąga dochodów. W związku z brakiem opłacenia składek odmówiono stronie wypłaty zasiłku chorobowego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym strona ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem tj. z tytułu opłat czynszowych w wysokości 250 zł oraz z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości 300 zł.

Z dostarczonej dokumentacji medycznej wynika, że w dniu 2 marca 2017 r. Pani G. uległa wypadkowi samochodowemu, w wyniku którego doznała urazu lewej ręki (złamanie nasady dalszej kości promieniowej). W związku z tym, że była w 16 tygodniu ciąży zostały zlecone również badania ginekologiczne w celu wykluczenia ewentualnego zagrożenia. Następnie Pani G. kontynuowała leczenie w Poradni Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej Spółki Medycznej, gdzie otrzymała skierowanie do pracowni diagnostycznej w celu wykonania rezonansu magnetycznego z zaleceniem, że badanie do wykonania po porodzie. Obecnie oczekuje na badanie.

Dnia 12 czerwca 2017 r. skierowano zajęcie rachunku bankowego w Banku A S.A. W czerwcu 2017 r. nastąpiła częściowa realizacja - wyegzekwowana kwota 301,69 zł.

Nie ustalono majątku.

W rozpoznaniu wniosku organ wskazuje, że jak wynika z przepisu(art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych umorzenie należności z tytułu składek ma charakter bardzo wyjątkowy, gdyż jest najdalej idącą ulgą w spłacie należności, powodującą w efekcie zwolnienie dłużnika z obowiązku opłacenia zadłużenia i tym samym trwale pozbawiającą zarządzane przez Zakład fundusze możliwości odzyskania swoich należności. Dlatego też, dla podjęcia decyzji o umorzeniu, musi zostać udowodnione zaistnienie jednej lub kilku w/w przesłanek, potwierdzających w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości, że w danej sytuacji zachodzi całkowita nieosiągalność zadłużenia. Powyższe oznacza także nie tylko brak możliwości egzekwowania zadłużenia w obecnym stanie, ale również brak szansy na wyegzekwowanie należności w przyszłości. Umorzenie bowiem jest wyrazem definitywnej rezygnacji z możliwości wyegzekwowania należności z tytułu nieopłaconych składek od podmiotów zobowiązanych do ich uregulowania. Należy zaznaczyć, że z uwagi na publicznoprawny charakter należności z tytułu składek umorzenie jest rozwiązaniem o charakterze wyjątkowym, bowiem terminowe opłacanie należnych składek jest obowiązkiem płatników.

Po przeprowadzeniu analizy wniosku Zakład nie stwierdził wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności.

Organ zauważa, że Pani A. G. znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, nie mniej sytuacja osobista i majątkowa nie stanowi przesłanki umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365). Rozstrzygnięcie, czy w konkretnej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za umorzeniem należności jest uzależnione od udowodnienia przez stronę, że ze względu na sytuację materialną uregulowanie zaległości spowodowałoby zbyt ciężkie skutki dla strony.

Organ dalej podkreślił, że decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej strona powinna była zapoznać się z obowiązkami jakie musi wypełniać jako płatnik składek. Organ zauważa i to, że to do przedsiębiorcy należy ocena czy prowadzenie działalności gospodarczej w konkretnych warunkach rynkowych jest uzasadnione ekonomicznie, gdyż ustawodawca nie uzależnia konieczności opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od uzyskania pozytywnego wyniku finansowego. Zatem w interesie osoby prowadzącej działalność jest zabezpieczenie środków umożliwiających opłacenie należności z tytułu składek.

Z Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2009 r. sygn. V Sa/Wa 40/09 wynika, że informacje o braku zatrudnienia, czy też o braku majątku nieruchomego nie pozwalają na stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ocena odnośnie braku możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji, czy też wystąpienia trwałej nieściągalności długu należy wyłącznie do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne.

Mając na uwadze powyższe organ podkreślił, iż jak wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 maja 2009 r. (Sygn. Akt V SA/Wa 231/09), w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu składek ciężar dowodu w głównej mierze leży po stronie wnioskującego i to do jego inicjatywy należy przedstawienie dowodów oraz okoliczności, które winny świadczyć za uwzględnieniem wniosku o umorzenie.

Podsumowując organ zauważa, że nawet wystąpienie przesłanki całkowitej nieściągalności nie zobowiązuje Zakładu do umorzenia należności z tytułu składek. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczone, organy odpowiedzialne na ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Ustawowym obowiązkiem Zakładu jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności (wyrok WSA w Bydgoszczy sygn. I SA/171/11). Jedynie przedawnienie należności poprzez brak wymagalnych zobowiązań niejako "zwalnia" Zakład z ich przymusowego dochodzenia.

Umorzenie zadłużenia, powstałego na skutek nie wywiązywania się przez płatnika z ciążącego na nim obowiązku terminowego opłacania składek w okresie prowadzenia działalności gospodarczej, ostatecznie uniemożliwiłoby w przyszłości, w przypadku poprawienia się sytuacji zarobkowej, finansowej i majątkowej zobowiązanego, odzyskanie powstałej zaległości chociażby w najmniejszym stopniu. Jest to tym istotniejsze, iż należności z tytułu składek mają znaczenie w skali ogólnospołecznej ( wyrok WSA w Łodzi sygn. I SA/Łd 22/10).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zdania, iż spłata zadłużenia wobec ZUS może nastąpić w drodze przymusowego dochodzenia należności lub w formie układu ratalnego.

Ponadto Zakład wskazuje, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r. sygn. akt II UZP 6/04, decyzje w sprawie umorzenia należności mają charakter uznaniowy, co oznacza, że Zakład może, ale nie musi umorzyć należności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie, skarżąca zarzuciła naruszenie: przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w związku z art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego i błędne przyjcie, że skarżąca ma możliwość zaspokojenia należności w stosunku do organu bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny, podczas gdy w rzeczywistości skarżąca nie jest w stanie spłacić przedmiotowych należności z uwagi na swoją ciężką sytuację materialną.

Skarżąca z rozstrzygnięciem decyzji nie zgadza się z kilku względów. Wskazuje, że przedstawiła swoją sytuację materialną, z której wprost wynikał brak możliwości opłacenia zaległych składek bez poniesienia uszczerbku koniecznego utrzymania. Obecnie aktualnie jest po porodzie i opiekuje się dzieckiem. Jej partner zarabia 1.500 złotych miesięcznie, a sama nie posiada żadnych źródeł dochodów. Ponosi stałe wydatki z tytułu opłat czynszowych w wysokości 250 złotych oraz z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości 300 złotych. Wszystkie powyższe wydatki sprawiają, że żyje na granicy minimum socjalnego.

Skarżąca wskazuje, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2017 r. (II GSK 1234/15) organ przy ocenie zaistnienia przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. 2003 r. Nr 141, poz. 1365), winien mieć na uwadze dane statystyczne zawierające informacje określające wielkość tzw. minimum egzystencji jak i minimum socjalnego. Ze ziszczeniem się przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia mamy do czynienia wówczas, gdy warunki bytowe osoby zobowiązanej powodują trwałe zagrożenie dalszej egzystencji. Przy ocenie czy ten stan ma charakter trwały należy uwzględnić, czy trudności płatnicze zobowiązanego mają charakter okresowy, czy też może trwały i pogłębiający się oraz czy istnieją szanse na poprawę sytuacji finansowej. Ponadto, przy tej ocenie trzeba porównać stwierdzoną sytuację materialną strony z wysokością zaległej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami utrzymania jej, w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez niedostatku.

Skarżąca powołuje się również na skargę do WSA w Opolu w analogicznej sprawie o sygnaturze akt I SA/Op 49/16 oraz motywy rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu ww. sprawie.

Skarżąca wskazuje, że należy uznać, iż forsowane przez organ stanowisko, zakładające ponoszenie pełnego ryzyka za wynik prowadzonej działalności gospodarczej, powinno ulec modyfikacji i uwzględnić okoliczności, o których mowa w przytoczonych w niniejszej skardze wyrokach. Tym samym, w ocenie skarżącej, zaskarżona decyzja jest dotknięta wadami w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona do sądu decyzja narusza prawo w stopniu skutkującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Na wstępie należy przypomnieć, że zaskarżona do sądu decyzja należy do tzw. decyzji uznaniowych co oznacza, że sąd nie może wnikać w samo uznanie. Sąd jednak bada, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ rozważył wszelkie przesłanki, od zaistnienia których uzależnione jest prawidłowe rozpoznanie wniosku.

Uznaniowość nie może oznaczać dowolności - a taką dowolność wykazał organ w zaskarżonej do sądu decyzji.

Zgodnie z normą zawartą w art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem treści ust. 2-4. Jest to regulacja, określająca prawo wierzyciela do zwolnienia dłużnika z długu. W przypadku wierzycieli, będących podmiotami dysponującymi środkami publicznymi, do których należy ZUS, nie występuje dowolność w tym zakresie. W takim bowiem przypadku, ustawodawca - zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności - wprowadza daleko idące ograniczenia prawne.

I tak, przepis art. 28 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a w ust. 3 wymienione są w siedmiu punktach sytuacje, w których zachodzi całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawy. Są to takie sytuacje, jak: śmierć dłużnika i brak następców prawnych (pkt 1), oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości (pkt 2), zaprzestanie prowadzenia działalności przy braku majątku, następców prawnych i podstaw do odpowiedzialności osób trzecich (pkt 3), brak środków po zakończeniu postępowania likwidacyjnego (pkt 4), znikoma wysokość nieopłaconej składki (pkt 4a), stwierdzenie przez organ egzekucyjny braku majątku (pkt 5), oraz brak możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (pkt 6).

Z zestawienia tych sytuacji wynika, że ZUS może zrezygnować z egzekwowania należności tylko wówczas, gdy dalsze prowadzenie egzekucji jest bezcelowe lub nieopłacalne. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tzn. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla Organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tych składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

O ile powyższa regulacja, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami tych składek, ustawa ta przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytuł składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podkreślić także należy, iż w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odmiennie unormowano podstawę i przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Należności z tytułu składek od takich osób mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W art. 28 ust. 3b u.s.u.s. zawierającym uprawnienie do wydania przez właściwego ministra rozporządzenia do określenia szczegółowych zasad umarzania takich należności z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, sformułowano zalecenie w postaci brania pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

Przesłanki, którymi powinien się kierować organ podejmujący decyzję w takim przypadku, wskazane zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), w którego § 3 ust. 1 przewidziano, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1) lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialne opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2). Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, jest kolejną przesłanką wymienioną w tym rozporządzeniu wykonawczym (pkt 3).

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 5 marca 2014 r. (sygn. akt II GSK 22/13), w stosunku do tej grupy osób (zobowiązanego i jego rodziny), konieczność uwzględnienia ich ważnego interesu oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych jest konstrukcją podobną do przyjętej w art. 7 k.p.a., gdzie obowiązek załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli stanowi w orzecznictwie i doktrynie podstawowy element uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2007 r. sygn. akt II GSK 264/07, LEX 494281).

Uwzględniając powyższe regulacje, w orzecznictwie podkreśla się, że przewidziane w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., uzależnienie umorzenia należności z tytułu składek od całkowitej ich nieściągalności nie dotyczy ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek. Do nich zalicza się także przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą zobowiązanych do opłacania składek na swoje ubezpieczenie. Przy ich umarzaniu należy więc zawsze oceniać, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i rodziny przy uwzględnieniu jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2009 r. (sygn. II GSK 1045/08, źródło internetowe: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) odnosząc się do powyższej kwestii wyjaśnił, że na tym właśnie polega istota odmienności obu reżimów prawnych mająca na celu zapewnienie koniecznej ochrony dla przedsiębiorców, którym w razie umorzenia składek - pomimo braku przesłanki całkowitej ich nieściągalności - nie zalicza się do okresu ubezpieczenia przerw w ich opłacaniu na własne ubezpieczenie społeczne. Natomiast wskazana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego przesłanka uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej.

W tym miejscu Sąd pragnie podkreślić, że jego rolą w kontroli legalności decyzji administracyjnej mającej charakter uznaniowy, jest dokonanie analizy sytuacji materialnej strony skarżącej uwzględniającej zaspokojenie podstawowych potrzeb, przy czym przy tej analizie sąd administracyjny nie może oderwać się od istoty ubezpieczenia społecznego, a w szczególności jego funkcji ochronnej.

Zadaniem bowiem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 724/09, LEX nr 746112).

Na gruncie regulacji z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego nie można stwierdzić, co należy uważać za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, jednakże w ocenie Sądu należy przyjąć, że chodzi tu o niezbędne minimum. W delimitacji znaczenia tego terminu należy bez wątpienia odnieść się do takich pojęć, jak "minimum socjalne" oraz "minimum egzystencji". W związku z tym należy zauważyć, że Główny Urząd Statystyczny i Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w publikowanych okresowo danych statystycznych uwzględnia informacje określające wielkość tzw. minimum egzystencji, jak i minimum socjalnego i te okoliczności Sąd winien mieć na względzie przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Tymczasem w treści zaskarżonej decyzji trudno dopatrzyć się analizy i odniesienia konkretnej sytuacji skarżącej do tychże pojęć, co niewątpliwie stanowi błędną interpretację i w konsekwencji naruszenie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego.

W tym miejscu Sąd podkreśla, że za ziszczenie się przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego należy uznać taką sytuację, gdy warunki bytowe osoby zobowiązanej powodują trwałe zagrożenie dalszej egzystencji. Przy ocenie czy ten stan ma charakter trwały należy uwzględnić, czy trudności płatnicze strony mają charakter okresowy, czy też może trwały i pogłębiający się oraz czy istnieją szanse na poprawę sytuacji finansowej. Ponadto, przy tej ocenie trzeba porównać stwierdzoną sytuację materialną strony z wysokością zaległej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę i członków jej rodziny w rozumieniu § 3 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego z niezbędnymi kosztami utrzymania jej i najbliższych w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez niedostatku.

Dla oceny czy przesłanka powyższa jest spełniona, wymagana jest zatem weryfikacja zaskarżonej decyzji w aspekcie, czy dokonana przez organ analiza finansów skarżącej pozwala na ustalenie, że w jej budżecie pozostaje kwota po zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych, która mogłaby służyć zaspokojeniu należności ZUS (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. II GSK 427/10; z dnia 19 lutego 2010 r., sygn. II GSK 393/09).

Oczywiście, decyzja w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter uznaniowy. Nie zwalnia to jednak organu przy wydaniu tego rodzaju decyzji z obowiązku rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materię będącą podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym.

Biorąc pod uwagę powyższy wywód, a także konieczność odniesienia się do wskazywanych i możliwych do zweryfikowania poziomów minimum socjalnego i minimum egzystencji, organ winien ustalić, czy jest to kwota zapewniająca owe minima i pozwalająca w konsekwencji na stwierdzenie, że skarżąca jest w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez niedostatku.

Należy podkreślić, że dążenie do zaspokojenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie może doprowadzić pozbawienia zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych (§ 3 pkt 1 rozporządzenia).

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zw. dalej: p.p.s.a.), orzeczono jak w wyroku.

DSz