Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1730/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 lit. 1-c, art. 174, art. 183 pa. 1, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: ar. 7 ust. 2b pkt 2 lit. a, ust. 2c
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 2 ust. 1, pkt 11 lit. a, art. 9 ust. 1, art. 68 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 204 poz 1281
law: Ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędziowie NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 1284/12 w sprawie ze skargi C. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 1284/12, Wojewódzki Sąd

Administracyjny w K. (dalej: Sąd I instancji) uwzględniając skargę C.

W. (dalej: Skarżącej) uchylił decyzję Dyrektora M. Oddziału

Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor

ARiMR), z dnia [...] r., nr [...]i poprzedzającą ją decyzję

Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w

C. D. z dnia [...] ., wydaną w przedmiocie przyznania

płatności bezpośredniej na rok [...] obejmującej jednolitą płatność obszarową,

uzupełniającej obszarowej i płatności do krów oraz nałożenia sankcji.

Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że :

W dniu [...]r. do Biura Powiatowego ARiMR w C. D.

wpłynął wniosek Skarżącej o przyznanie płatności bezpośredniej (OB) na rok[...],

obejmujący jednolitą płatność obszarową (JPO), uzupełniającą płatność

bezpośrednią do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych

na trwałych użytkach zielonych (tzw. płatność zwierzęcą - PZ) i płatność do krów i

owiec (PK). Wniosek obejmował przyznanie płatności do zadeklarowanego obszaru

działek rolnych o pow. [...] ha (do płatności [...]),[...] ha ( do płatności

uzupełniającej [...]) i 10 sztuk samic z gatunku bydło domowe ([...]).

Zgodnie z zapisami w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych, na

dzień [...] r. posiadaczem zgłoszonych przez Skarżącą sztuk bydła był jej

mąż T. W. Skarżąca pozostawała z nim we wspólności majątkowej

małżeńskiej, prowadziła wspólne gospodarstwo rolne i jest współposiadaczem

zwierząt ujawnionych do płatności do krów i owiec.

W toku postępowania mąż Skarżącej złożył oświadczenie, że pozostaje w

związku małżeńskim ze Skarżącą i wyraża zgodę na uwzględnienie zwierząt

będących w jego posiadaniu, przy ustalaniu powierzchni, do której przysługuje

płatność zwierzęca. Złożył także oświadczenie o wyrażeniu zgody na uwzględnienie

zwierząt, których był współposiadaczem, do płatności do krów i owiec, o którą ubiega

się Skarżąca. Jednocześnie wskazał, iż ubiega się też o płatność do krów.

Decyzją z [...]r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w

C. D. przyznał Skarżącej płatność [...] i [...] do powierzchni

zadeklarowanej, za [...] r. Odmówił natomiast przyznania płatności do krów i owiec

([...]) i nałożył sankcję, argumentując, iż podane zwierzęta, na dzień [...]r.,

nie przebywały według danych systemowych w siedzibie Skarżącej, tylko jej

małżonka, a zdaniem organu posiadanie zwierząt które są zarejestrowane na

wnioskodawcę jest podstawowym kryterium przyznania wnioskowanej płatności.

Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie, wskazując, że zwierzęta

zarejestrowane są na jej męża, z którym wspólnie prowadzi gospodarstwo rolne i nie

posiada rozdzielności majątkowej.

Decyzją z dnia [...]. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy zaskarżone

rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji,

wymieniając jako przyczynę odmowy przyznania płatności do krów i owiec ([...]) to, że

zgłoszone do tej płatności sztuki bydła, nigdy nie były zarejestrowane w siedzibie

stada Skarżącej. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 2b, 2c i ust. 7 ustawy z dnia 26

stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (

Dz.U. z 2008.170.1051, dalej ustawa o płatnościach bezpośrednich) płatność do

krów i owiec ([...]) może być przyznana tylko rolnikowi, który złożył wniosek o

płatność [...]i może ją otrzymać oraz posiada lub współposiada krowy uprawniające

do płatności [...] (w odpowiednim wieku i ilości), zarejestrowane na siebie, w

odpowiednim dla ww. płatności terminie, w prowadzonym przez ARiMR odpowiednim

rejestrze dotyczącym zwierząt gospodarskich.

Natomiast brak zarejestrowania zwierzęcia zgłaszanego do płatności [...] na

osobę wnioskującą o przyznanie tych płatności, oznacza brak możliwości uzyskania

w/w płatności.

Zgody, o której mowa w art. 7 ust. 7 ww. ustawy udzielić może natomiast

jedynie osoba, na którą takie zwierzę zgłaszane do płatności [...] nie jest

zarejestrowane, ale która jest jego współposiadaczem (np. mąż osoby zgłaszającej

ww. zwierzę do płatności). Przepis ten powinien być bowiem odczytywany w

powiązaniu z przepisem art. 7 ust. 2b pkt 2 lit. b, wskazującym na podmioty które

mogą starać się o ten rodzaj wsparcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. Skarżąca

zarzuciła błędną interpretację art. 7 ust. 2b i 2c oraz ust. 7 ustawy o płatnościach

bezpośrednich, a także naruszenie art. 7, art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.

W uzasadnieniu powołała się na złożone do akt sprawy oświadczenia męża

wyrażające zgodę na zakwalifikowanie zgłoszonych zwierząt do płatności [...] i [...].

Podniosła też, że współposiada wraz z mężem zgłoszone zwierzęta na prawach

wspólności majątkowej małżeńskiej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z 22 maja 2013 r. (sygn. akt III SA/Kr 1284/12) Wojewódzki Sąd

Administracyjny w K. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją

decyzję organu I instancji oraz zasądził od Dyrektora ARiMR na rzecz Skarżącej

kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W ocenie Sądu I instancji, organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa

procesowego poprzez nieodniesienie się do konsekwentnie podnoszonego zarzutu,

iż Skarżąca wraz z małżonkiem są współwłaścicielami i współposiadaczami

gospodarstwa rolnego na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej, w tym

również stada bydła.

Nadto, w ocenie Sądu, interpretacja art. 7 ustawy o płatnościach w ramach

systemu wsparcia bezpośredniego, dokonana przez organy, nie znajduje

potwierdzenia w treści tego przepisu.

Podkreślił, że warunkiem przyznania wsparcia specjalnego w formie płatności

do krów i owiec ([...]) jest spełnienie w danym roku warunków do przyznania jednolitej

płatności obszarowej oraz posiadanie w dniu [...] danego roku, co najmniej [...]

samic z gatunku bydło domowe mających co najmniej [...] miesięcy życia,

znajdujących się w siedzibie stada położonej w rejonie wrażliwym pod względem

gospodarczym lub środowiskowym. Potwierdzeniem stanu posiadania jest wpis

dokonany w rejestrze zwierząt, zawierający dane posiadacza zwierzęcia. W

przypadku gdy zwierzę, o którym mowa w art. 7 ust. 2b pkt 2 cyt. ustawy, w dniu 31

maja danego roku jest przedmiotem współposiadania, płatności obszarowe lub

płatność do krów i owiec przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali

współposiadacze wyrażą zgodę.

Zwrócił jednocześnie uwagę, że choć w powołanej ustawie nie zdefiniowano

pojęcia posiadania, to w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się

cywilistyczne znaczenie tego pojęcia (art. 336 k.c.).

Zdaniem Sądu, sam wpis do rejestru nie przesądza o tym czy wnioskodawca

jest posiadaczem zgłaszanych zwierząt czy nie. Dlatego organy powinny ustalić

zaistnienie w sprawie przesłanki posiadania zgłoszonego do płatności bydła również

na podstawie innych dowodów, po rozważeniu całości materiału dowodowego

zebranego w sprawie. Wskazał przy tym, że Skarżąca jest współwłaścicielem

zgłoszonych zwierząt oraz, że mąż Skarżącej złożył oświadczenie, z którego wynika

fakt współposiadania tych zwierząt wspólnie ze Skarżącą. Zarzucił również, że

Dyrektor ARiMR nie wyjaśnił, z jakich powodów w oświadczeniu wskazał, iż ubiega

się o płatność do krów i owiec ([...]).

W ocenie Sądu I instancji, tym samym doszło do naruszenia art. 7 ustawy o

płatnościach bezpośrednich poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten

nie daje możliwości przyznania płatności do krów i owiec ([...]) także rolnikowi, który

złożył wniosek o płatność [...] i może ją otrzymać oraz posiada lub współposiada

krowy uprawniające do płatności [...], które są zarejestrowane na współposiadacza

tych zwierząt, nie wnioskującego o wsparcie tego rodzaju.

Zdaniem Sądu I instancji wykładnia przepisu zastosowana przez Dyrektora

ARiMR w sposób nieuprawniony pozbawia możliwości ubiegania się o płatności PK

tych współposiadaczy, którzy nie widnieją w rejestrze jako posiadacze zgłoszonego

bydła. Tym bardziej, że z ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i

rejestracji zwierząt (Dz.U. z 2008, Nr 204, poz. 1281) oraz rozporządzenia Ministra

Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowego

zakresu danych zamieszczanych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych

(Dz. U. z dnia 2 lipca 2004 r.), nie wynika obowiązek zamieszczania w rejestrze

danych na temat współposiadaczy.

We wniesionej od ww. wyroku skardze kasacyjnej, Dyrektor ARiMR wniósł o

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sąd I instancji,

zarzucając:

I. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i

uchylenie decyzji pomimo braku naruszenia prawa materialnego, braku naruszenia

prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania i braku naruszenia prawa

procesowego,

II. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i

niewłaściwe zastosowywanie art. 7 ust. 2b pkt 2) lit. a) w zw. z ust. 2c oraz ust. 7

ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia

bezpośredniego poprzez błędne przyjęcie, że:

- przepis ten nie stanowi podstawy do uznania, iż jedynie rejestr zwierząt

gospodarczych jest dowodem na wykazanie przez wnioskodawcę posiadania

zwierząt i zakwalifikowanie ich do płatności,

- zwierzęta zarejestrowane nie na stronę, lecz na małżonka strony,

niedeklarującego jednocześnie gruntów do płatności, mogą być uwzględnione do

płatności za zgodą tegoż małżonka.

W treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazał na błędne uznanie przez Sąd

I instancji naruszenia art. 3 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach

bezpośrednich bowiem ustawodawca w art. 7 ust. 2b pkt 2) lit. a) w zw. z ust. 2c oraz

ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich, ograniczył środki dowodowe w zakresie

wykazania faktu posiadania bydła wyłącznie do rejestru zwierząt gospodarczych.

Organ nie był bowiem zobowiązany do dokonywania dodatkowych wyjaśnień i

udowadniania faktu posiadania zwierząt w sytuacji, gdy to Skarżąca nie wykazała się

stosownym wpisem w rejestrze zwierząt, wymaganym ustawowo. Nie był również

zobowiązany do wyjaśnienia przyczyn złożenia omyłkowego oświadczenia małżonka

Skarżącej w sytuacji, gdy nie miało ono znaczenia w sprawie.

Jego zdaniem, wskazane przez Sąd I instancji naruszenie przez organ art. 3

ust.1 w zw. z ust 2 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz art. 80 kpa,

wynika tylko z przyjęcia wyżej przytoczonej wykładni art. 7 ust. 2b w zw. z ust. 2c

oraz ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich, stąd też uwzględnienie ww.

argumentacji Dyrektora ARiMR jednocześnie wpływa na zanegowanie stanowiska

Sądu I instancji.

Nie podzielił również poglądu Sądu I instancji, co do tego iż fakt posiadania

(współposiadania) zwierzęcia może być badany wszelkimi dostępnymi środkami

dowodowymi. Stwierdzenie takie stoi w sprzeczności z zapisem ustawy o

płatnościach bezpośrednich, która wpisowi do rejestru przypisuje wyłączną moc

dowodową w tym względzie. Przepis art. 7 ust. 2b pkt 2 lit c) ustawy o płatnościach

bezpośrednich nie daje możliwości przyznania płatności rolnikowi, który złożył

wniosek o płatność [...] oraz posiada (współposiada) krowy uprawnione do płatności

([...]), ale zwierzęta te są zarejestrowane na współposiadacza tych zwierząt nie

wnioskującego o wsparcie. Przepis ten stanowi bowiem, iż posiadanie zwierząt musi

wynikać z zapisów rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych. Brak więc

zarejestrowania zwierzęcia zgłoszonego do płatności [...] na osobę wnioskująca o

płatność oznacza brak możliwości uzyskania ww. płatności do takiego zwierzęcia.

Natomiast zgodę, o której mowa w art. 7 ust. 7 ustawy, udzielić może tylko

osoba, na którą takie zwierzę nie jest zarejestrowane, ale która jest jego faktycznym

współposiadaczem i jednocześnie nie stara się o płatność.

Przepis ten musi być bowiem odczytywany łącznie z przepisem art. 7 ust. 2b

pkt 2 lit a) wskazującym na podmioty mogące starać się o ten rodzaj wsparcia - tj.

osoby, które spełniają warunki uzyskania płatności [...]. A contrario, osoby, które

takiego warunku nie spełniają, nie starają się bowiem o tą płatność, nie mogą też

otrzymać płatności [...].

Natomiast zgoda wyrażona przez współwłaściciela pozwala uniknąć sytuacji,

gdy poprawny pod względem administracyjnym wniosek byłby negowany z uwagi na

kwestie związane z cywilnymi prawami współposiadaczy do dysponowania

zwierzęciem zgłaszanym do płatności

Wskazał również, że nie ma żadnego znaczenia dla sprawy fakt, iż mąż

Skarżącej złożył oświadczenie, w przedmiocie wyrażenia zgody na zgłoszenie

zwierząt do płatności [...], w którym wskazał, iż stara się o tę płatność. Mąż Skarżącej

bowiem, nie deklarował gruntów do płatności [...], co warunkuje otrzymanie

płatności [...]. Natomiast gdyby złożył oświadczenie bez powyższego wskazania, iż

wyraża zgodę na zadeklarowanie przez Skarżącą krów, będących przedmiotem

współwłasności, do płatności [...], to zgoda taka nie mogłaby być uwzględniona przez

organ, gdyż krowy zarejestrowane były na męża Skarżącej a nie na nią, czego

wyraźnie wymaga przepis art. 7 ust. 2b ustawy o płatnościach bezpośrednich.

Wskazał również, że z ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie

identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz z rozporządzenia w sprawie szczegółowego

zakresu danych zamieszczanych w rejestrze zwierząt gospodarczych

oznakowanych, nie wynika obowiązek zmieszczenia w rejestrze danych na temat

współposiadaczy. Nie przesądza to jednak o wadliwości wykładni zastosowanej

przez organ, gdyż po pierwsze, świadczy to właśnie o tym, że zwierzęta są

rejestrowane zgodnie z tymi przepisami zawsze tylko na jedną osobę, a ponadto

zasady płatności określa generalnie ustawa o płatnościach bezpośrednich, która w

tym względzie ma pierwszeństwo zastosowania, a odsyła tylko w kwestiach

szczegółowych do innych przepisów.

Zwrócił uwagę, że

Wskazał również, że zasady finansowe w tym zakresie określono w

Rozporządzeniu Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiające

wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach

wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników,

zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr

378/2007 oraz uchylające rozporządzenie 1782/2003 (Dz.U.UE L z dnia 31 stycznia

2009 r.) m.in. w art. 68 i nast. rozporządzenia. Państwa członkowskie natomiast

mogą doprecyzować sposób przyznawania płatności w zakresie nieuregulowanym

przepisami UE.

Dyrektor ARiMR, zwrócił również uwagę na szczególny charakter płatności

[...], które są świadczeniami dodatkowymi z tytułu samego posiadania krów, nie

wiążą się zaś z innymi obowiązkami. Stąd też wykazanie tego posiadania powinno

być interpretowane ściśle zgodnie z wymogami ustawowymi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się nie uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia2002 roku - Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej:

p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu

prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, oraz

naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ

na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi

kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w

granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność

postępowania.

Dyrektor ARiMR zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów

postępowania, a więc art. 145 § 1 lit a-c) p.p.s.a., w treści uzasadnienia skargi

kasacyjnej nawiązując do art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach

bezpośrednich oraz art. 80 Kpa. Wywiódł bowiem, że w art. 7 ust. 2b pkt. 2) lit. a) w

zw. z art. 7 ust. 2c i ust. 7 tej ustawy ustawodawca ograniczył środki dowodowe w

zakresie wykazania faktu posiadania bydła, wyłącznie do rejestru zwierząt

gospodarskich. Zarzucił również że Sąd I instancji nieprawidłowo uznał, iż

rozstrzygnięcie nie było poprzedzone wyczerpującym rozpatrzeniem całego materiału

dowodowego. Dyrektor ARiMR bowiem przeanalizował kwestie wpisu do rejestru, co

stanowiło wyłączny dowód w sprawie. Nie był on zobowiązany do dokonywania

dodatkowych wyjaśnień co do faktu posiadania zwierząt, w sytuacji gdy Skarżąca nie

wykazała się stosownym wpisem do rejestru zwierząt.

Nadto, Dyrektor ARiMR zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego

poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 2b pkt. 2) lit.a) w zw.

z art. 7 ust. 2c oraz art. 7 ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich poprzez błędne

przyjęcie, że przepis ten nie stanowi podstawy do uznania, iż jedynie rejestr zwierząt

gospodarczych jest dowodem na wykazanie przez wnioskodawcę posiadania

zwierząt. Stwierdził również, że zwierzęta zarejestrowane nie na Skarżącą, lecz na

jej małżonka, który nie deklarował gruntów do płatności, nie mogą być podstawą do

udzielenia jej wsparcia specjalnego jakim jest płatność do krów ([...]), za zgodą tegoż

małżonka.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 ust. 2b pkt. 2) lit a) w zw. z art. 7

ust. 2c oraz art. 7 ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich, jako zarzutu który ma

zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, uznać należy, iż jest on nie

uzasadniony.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 lit. b) pkt 2 lit. a) ww. ustawy rolnikowi, który w danym

roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o

przyznanie tej płatności, przysługuje wsparcie specjalne w formie płatności do samic

gatunku bydło domowe (Bos taurus) i do samic gatunku owca domowa (Ovis aries),

zwane dalej "płatnością do krów i owiec", o ile w dniu [...] danego roku posiada

nie więcej niż [...] z gatunku bydło domowe mających co najmniej [...]

życia, co potwierdza wpis do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych,

prowadzonego na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 7 ust. 2 lit c) ww. ustawy płatność do

krów i owiec przysługuje do zwierząt, o których mowa w ust. 2b pkt 2, znajdujących

się w dniu [...]danego roku w siedzibie stada położonej w rejonie wrażliwym pod

względem gospodarczym lub środowiskowym, co potwierdza wpis do rejestru

zwierząt gospodarskich oznakowanych, prowadzonego na podstawie przepisów o

systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Gdy działka lub zwierzę, o którym mowa w ust. 2b pkt 2, w dniu [...]

danego roku jest przedmiotem współposiadania, płatności obszarowe lub płatność do

krów i owiec przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali

współposiadacze wyrazili zgodę - art. 7 ust. 7 ww. ustawy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie uznał,

iż wpis do rejestru zwierząt gospodarskich nie przesądza o tym czy tylko wnioskujący

o płatność jest posiadaczem zgłaszanych zwierząt, a jednocześnie że wpis ten nie

jest jedynym środkiem dowodowym za pomocą którego może on wykazywać, iż jest

w posiadaniu zwierząt określonych w art. 7 ust. 2 lit. b) pkt 2 lit. a) ustawy o

płatnościach bezpośrednich. Organy przyjęły bowiem, że jedynym kryterium

potwierdzającym posiadanie zwierząt było wpisanie rolnika do tzw. rejestru zwierząt

gospodarskich oznakowanych.

Przepis art. 7 ust. 2a) pkt. 2 lit a) ustawy o płatnościach bezpośrednich nie

formułuje bowiem kategorycznego warunku, iż posiadanie każdego z

współposiadaczy ubiegającego się o płatność musi wynikać z zapisów rejestru.

Wskazuje on jedynie, co wynika z jego sformułowania ( ...co potwierdza wpis do

rejestru...), że wpis do rejestru jest przesłanką wskazująca na to, iż dany rolnik jest w

posiadaniu zwierząt.

Wskazują na to również przepisy ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie

identyfikacji i rejestracji zwierząt ( Dz.U. z 2004r.91.872 dalej ustawa o identyfikacji i

rejestracji zwierząt) oraz z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

16 czerwca 2004r w sprawie szczegółowego zakresu danych zamieszczanych w

rejestrze zwierząt gospodarczych oznakowanych ( Dz.U. 2004.152.1605), bowiem

nie przewidują one ujawniania w rejestrze danych na temat współposiadaczy, a

jedynie danych posiadacza zwierzęcia gospodarskiego.

Zauważyć również należy, że przepisy ustawy o systemie identyfikacji i

rejestracji zwierząt również w odniesieniu do bydła odwołują się do rozporządzenia

(WE) nr 1760/2000 z dnia 17 lipca 2000 r. ustanawiającego system identyfikacji i

rejestracji bydła i dotyczące etykietowania wołowiny i produktów z wołowiny oraz

uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 820/97 (Dz. Urz. WE L 204 z 11.08.2000,

str. 1, dalej rozporządzenie (WE) nr 1760/2000).

Tak więc zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 11 lit. a) ustawy o systemie identyfikacji i

rejestracji zwierząt posiadaczem zwierzęcia, w odniesieniu do bydła, jest podmiot, o

którym mowa w art. 2 tiret trzecie ww. rozporządzenia (WE). Przepis ten stanowi, że

jest nim osoba fizyczna lub prawna odpowiedzialna za zwierzęta, na stałe lub

tymczasowo, w tym także w czasie transportu oraz na rynku.

Natomiast z preambuły rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 wynika, że

wprowadzenie skutecznego systemu identyfikacji i rejestracji bydła ma na celu

utrzymanie i umocnienie zaufania konsumentów do bezpieczeństwa mięsa wołowego

poprzez poprawę przejrzystości warunków produkcji produktów mięsnych i ich

dystrybucji na rynku, w szczególności, jeżeli chodzi o przejrzystość ciągu informacji,

identyfikujących pochodzenie mięsa (pkt 4 i 5 preambuły).

Również w myśl art. 9 ust. 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji

zwierząt posiadacz zwierzęcia gospodarskiego, podmiot prowadzący miejsce

gromadzenia zwierząt oraz podmiot prowadzący zakład przetwórczy są obowiązani

zgłosić kierownikowi biura powiatowego Agencji, siedzibę stada, miejsce

gromadzenia zwierząt oraz miejsce unieszkodliwiania zwłok zwierząt gospodarskich

w celu nadania numeru siedziby stada, numeru miejsca gromadzenia zwierząt lub

numeru miejsca unieszkodliwiania zwłok zwierząt gospodarskich.

Tak więc celem prowadzenia rejestru jest przede wszystkim poddanie kontroli

stad zwierząt, w szczególności pod kątem obserwowania zmian ilościowych oraz

miejsca pobytu i przemieszczeń stada. Tego typu działania prowadzone są dla

zapewnienia bezpieczeństwa żywności pochodzenia zwierzęcego co ma na celu

ochronę zdrowia ludzi i zwierząt (pkt 6 preambuły rozporządzenia nr 1760/2000).

Uznać należy więc, że wpis do rejestru nie ma na celu dokumentowania

"posiadania" stada przez danego posiadacza, a służyć ma skutecznemu

monitorowaniu przemieszczania się zwierząt, rejestrowania ich miejsca pobytu i ich

ilości, celem zapewnienia bezpieczeństwa żywności pochodzenia zwierzęcego. Sam

wpis posiadacza ma jedynie na celu ujawnienie osoby za te obowiązki

odpowiedzialnej.

Dokonując oceny jakim podmiotom i na jakich warunkach przysługuje płatność

do krów i owiec należy odnieść się również do przepisów rozporządzenia nr 73/2009

i użytych w nim pojęć.

Płatność, o którą ubiegała się Skarżąca należy do wsparcia specjalnego, o

której mowa art. 131 i w tytule III rozdział 5, m.in.w art. 68 ust. 1 i rozporządzenia

Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla

systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i

ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia

(WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające

rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U.UE L09.30.16 ze zm.- zwanego dalej

rozporządzeniem nr 73/2009).

Płatności określone w tym akcie, jak i w przepisach krajowych m.in. w ustawie

o płatnościach bezpośrednich przyznawane są rolnikowi.

Przepis art. 2 a rozporządzenia nr 73/2009 zawiera definicję pojęć "rolnik" i

"działalność rolnicza". W myśl art. 2a rozporządzenia nr 73/2009 "rolnik" oznacza

osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na

status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których

gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu,

oraz która prowadzi działalność rolniczą.

Natomiast zgodnie z art. 2c rozporządzenia nr 73/2009 "działalność rolnicza"

oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory,

dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub

utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska,

zgodnie z art. 6.

Mając na uwadze unormowania zawarte w rozporządzeniu nr 73/2009 i w

przytoczonych przepisach krajowych przyjąć należy, że ich wykładnia pozwala na

stwierdzenie, że uprawnionym do płatności do krów i owiec jest każdy z

współposiadaczy zwierząt, będący rolnikiem, a więc i Skarżąca. Przy czym winna

ona spełnić w danym roku warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej,

złożyć wniosek o przyznanie tej płatności, posiadać w dniu [...] danego roku nie

więcej niż [...] samic z gatunku bydło domowe mających co najmniej [...] miesięcy

życia i znajdujących się w siedzibie stada położonej w rejonie wrażliwym pod

względem gospodarczym lub środowiskowym.

Również brzmienie przepisu art. 7 ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich

koreluje z tak rozumianym art. 7 ust. 2b pkt 2 lit a) tej ustawy, bowiem ustawodawca

dopuszcza możliwość nie tylko współposiadania zwierząt o których mowa w art. 7

ust. 2b pkt 2 ww. ustawy, ale również możliwość ubiegania się każdego z tych

współposiadaczy o płatność do krów i owiec [...]. Stanowi on bowiem, że w

przypadku krów czy owiec, które są przedmiotem współposiadania płatność

przysługuje temu z współposiadaczowi na którego pozostali współposiadacze wyrażą

zgodę.

Brak jest natomiast podstaw do różnicowania sytuacji współposiadaczy

zwierząt w zależności od tego czy zostali oni wpisani do rejestru

Należy przy tym wskazać również na orzeczenia sądów w którym

prezentowane jest stanowisko co do znaczenia wpisu do rejestru, wskazujące, że

brak jest podstaw prawnych umożliwiających przyjęcie, że organ odmawia

przyznania płatności osobie, która nie widnieje w rejestrze, bez zbadania

rzeczywistego stanu posiadania. Wpis w rejestrze jest jednym z elementów, które

można wziąć pod uwagę przy ustalaniu stanu posiadania, nie można jednak

ograniczać się jedynie do tej kwestii ( wyrok NSA z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt II

GSK 354/09, wyrok NSA z dnia 24 września 2009 r. o sygn. akt II GSK 58/09 oraz II

GSK 74/09, wyrok NSA z dnia 15 października 2009 r. sygn. akt II GSK 135/09,

wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 lipca 2010r I SA/Kr 839/10).

W związku z powyższym należy podkreślić, iż konsekwencją przyjęcia, że

wpis do rejestru zwierząt nie może być jedynym dowodem na potwierdzenie

posiadania zwierząt przez rolnika ubiegającego się o płatność do krów i owiec, jest

uznanie że Skarżąca będąca współposiadaczem krów, nie będąca wpisanym

posiadaczem tych krów do rejestru zwierząt, spełniająca pozostałe warunki od

których uzależnione jest przyznanie tej płatności, określone w art. 7 ust. 2c pkt 2 lit a)

i 2c ustawy o płatnościach bezpośrednich jest uprawniona do ubiegania się o

płatność do krów i owiec.

Powyższe stanowisko, stanowi również o niezasadności zarzutu naruszenia

art. 145 § 1 pkt. 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o

płatnościach bezpośrednich oraz art. 80 Kpa.

Organy bowiem wobec przyjęcia, iż wpis do rejestru zwierząt gospodarskich

jest jedynym możliwym dowodem na wykazanie posiadania zwierząt określonych w

art. 7 ust. 2b pkt. 2 lit c) i ust. 2c nie dokonały również żadnej dodatkowej kontroli,

celem zweryfikowania wniosku Skarżącej, opierając się tylko i wyłącznie na wpisie

danych do rejestru zwierząt.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1, 2 i 3 ustawy o płatnościach

bezpośrednich, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji,

zostały wyłączone niektóre z zasad postępowania dowodowego wynikające z

kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zasady w zakresie

rozkładu ciężaru dowodu co do zaistnienia określonych faktów.

W art. 3 ust. 3 ww. ustawy postanowiono, że ciężar udowodnienia faktu

spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jednakże zgodnie z

art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy organy Agencji mają stać na straży praworządności

i wyczerpująco rozpatrzeć cały materiał dowodowy.

Organy Agencji mają jednak w związku z twierdzeniami strony obowiązek

zgromadzić takie dowody, które pozwoliłyby na zweryfikowanie prawdziwość jej

twierdzeń co daje podstawę do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału

dowodowego - art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o dopłatach bezpośrednich, a więc winny

przeprowadzić kontrolę, tak aby skutecznie zweryfikować zgodność tych twierdzeń z

warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc.

W niniejszej sprawie nie podjęto żadnych działań, m.in nie przeprowadzono

kontroli poprzestając na ustaleniu wpisu do rejestru. Natomiast Skarżąca

konsekwentnie twierdziła, iż wraz z mężem pozostaje w związku małżeńskim na

prawach wspólności majątkowej małżeńskiej, wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne

i są współposiadaczami zwierząt co do których wnieśli o płatność do krów i owiec.

Dodać należy, w odniesieniu do uwag Dyrektora ARiMR, co do oświadczenia

męża Skarżącej, w przedmiocie wyrażenia zgody na zgłoszenie zwierząt do płatności

PK, w którym wskazał, iż stara się o tę płatność, że Sąd w uzasadnieniu odniósł się

do tych okoliczności marginalnie. Kwestia ta nie stanowiła podstawy rozstrzygnięcia i

nie ma wpływu na kształt wyroku.

Wskazać również należy, iż w skardze kasacyjnej, sformułowano zarzut

naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a ( w kształcie art. 145 § 1 pkt 1 lit a - c)

p.p.s.a. wskazanego w oparciu o podstawę naruszenia przepisów postępowania.

Jednak poza niejednoznacznym wskazaniem przepisu, skarga nie zawiera jego

uzasadnienia. Zarzut ten nie jest również powiązany z odpowiednimi przepisami

postępowania. Skarżący ograniczył się jedynie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej do

wskazania, iż Sąd nie podniósł zarzutów naruszenia prawa dającego podstawę do

wznowienia postępowania. Z tego względu zarzut te uznać należy za

nieuzasadniony.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 184 p.p.s.a.

skargę oddalił.

-----------------------

3

Sygn. akt II GSK 1730/13

6

9

13

11

7