Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1161/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16, art. 30
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości należności podlegającej zwrotowi 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z 10 września 2018 r. nr [...]; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. W. kwotę [...]zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

IV SA/Po 1161/18

UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z 10.09.2018r. nr [...], wydaną na podstawie art. 16 ust. 6, art. 20, art. 30 ust. 1-2 pkt 1, ust. 5, ust. 8, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1952 z późn. zm., dalej: "u.ś.r.") art. 56 ustawy z dnia 09 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1830) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") w związku z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego Nr [...] z dnia 11.06.2018r.:

1. uznał świadczenie rodzinne w formie zasiłku pielęgnacyjnego na M. B. w kwocie [...]zł miesięcznie wypłacone za okres od 01.07.2014r. do 31.07.2017 r., na podstawie decyzji Nr [...] z dnia 28.04.2009r., za świadczenie nienależnie pobrane;

2. orzekł o zwrocie zasiłku pielęgnacyjnego na M. B. w kwocie [...]zł wypłaconego za okres od 01.07.2014r. do 31.07.2017r. plus ustawowe odsetki za opóźnienie naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty.

W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia 27.08.2018r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował organ, że M. B. pobierał dodatek pielęgnacyjny w okresie od 01.07.2014r. do 31.07.2017r.

Zgodnie z art. 16 ust. 6 u.ś.r. "zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego". Biorąc pod uwagę powyższe, zasiłek pielęgnacyjny na M. B. wypłacony za okres od 01.07.2014r. do 31.07.2017r. stanowi świadczenie nienależnie pobrane.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła M. W. wnosząc o uchylenie w całości decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 10 września 2018 r., nr [...] oraz umorzenie postępowania lub ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 10 września 2018 r., nr [...] jest błędna i winna zostać zmieniona, gdyż decyzja ta nie została doręczona pełnomocnikowi odwołującej, pomimo że stosowne pełnomocnictwo znajduje się w aktach sprawy, a sprawa była już przedmiotem dwukrotnego orzekania przez SKO w K..

Ponadto wskazano, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych organ administracji publicznej powinien w jednej decyzji administracyjnej orzekać o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane, a w innej decyzji o nakazanie zwrotu takich świadczeń. W związku z tym dopiero, gdy uprawomocni się decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane, można wydać kolejną decyzję - nakazującą jego zwrot (por decyzja SKO w Kaliszu z dnia 6 października 2017r. i wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 2015r. w sprawie o sygn. akt I OSK 2117/13).

Decyzji nr [...] z dnia 29 kwietnia 2009r. przyznającej zasiłek pielęgnacyjny odwołująca zarzuciła błędne pouczenie. W decyzji przyznającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego nie zawarto pouczenia, że stosownie do art. 16 ust. 6 u.ś.r., zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Wskazano, że z akt sprawy administracyjnej nie wynika, aby prawidłowe pouczenie zostało odwołującej udzielone. Nie można więc odwołującej przy takim stanie faktycznym przypisać złej woli w pobieraniu zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz jej niepełnosprawnego brata M. B.. Jednocześnie odwołująca wskazała, że. dodatek pielęgnacyjny został przywrócony na skutek błędu organu rentowego (por. decyzje w sprawie przyznania świadczenia przez ZUS - 9 egzemplarzy, wniosek z dnia 24 listopada 2017r. i pismo ZUS z dnia 4 grudnia 2017r.).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 23.10.2018r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ wskazał, że świadczenie rodzinne w formie zasiłku pielęgnacyjnego na M. B. ur.02.05.1953r. w kwocie [...]zł miesięcznie zostało wypłacone za okres od 01 lipca 2014r. do 31 marca 2017r. na podstawie decyzji z dnia 28 kwietnia 2009r., znak: [...]

Pismem z dnia 27 sierpnia 2018r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował organ pierwszej instancji, że M. B. pobierał dodatek pielęgnacyjny w okresie od 1 lipca 2014r. do 31 marca 2017r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że jak wynika z przepisu art. 16 ust. 6 u.ś.r., zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Powyższy przepis należy dodatkowo uzupełnić o treść przepisu art. 30 ust. 1 u.ś.r., który stwierdza, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Pojęcie nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu tego przepisu odwołuje się do definicji określonej w art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r., a zatem również do świadczenia rodzinnego przyznanego lub wypłaconego na podstawie fałszywych zeznań lud dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia.

W aktach sprawy znajdują się decyzje z ZUS-u o waloryzacji renty z dnia 17 czerwca 2014r., znak: [...], z dnia 1 marca 2015r., znak: [...] oraz z dnia 1 marca 2016r., znak: [...] skierowane do skarżącej, jako opiekuna prawnego M. B.. W punkcie 11.1. w/wym. decyzji uprawionemu do renty M. B. do renty przyznano dodatek pielęgnacyjny odpowiednio w kwocie: [...] zł, [...] zł oraz [...] zł miesięcznie. W zgromadzonych w sprawie dokumentach znajduje się pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 grudnia 2017r. zawierające wyjaśnienia, iż podczas dokonania zmiany adresu z przyczyn technicznych błędnie przywrócono M. B. prawo do dodatku pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy wskazał, że istotą niniejszego sporu jest ustalenie, czy wypłacone świadczenie rodzinne w formie zasiłku pielęgnacyjnego na M. B. należy uznać za świadczenie nienależnie pobrane w sytuacji, gdy dodatek pielęgnacyjny został przywrócony na skutek błędu organu rentowego.

Organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z dnia 22 kwietnia 2009r. złożony i podpisany przez skarżącą. We wniosku w części II znajduje się podpisane przez skarżącą oświadczenie, że osoba, której wniosek dotyczy nie pobiera zasiłku pielęgnacyjnego w innej instytucji. Ponadto w dniu 22 kwietnia 2009r. skarżąca złożyła w Urzędzie Miejskim w K. oświadczenie, że M. B. pobiera rentę rodzinną w ZUS-ie i przy tym świadczeniu nie ma wypłacanego dodatku pielęgnacyjnego. Strona wyraziła zgodę na przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności do miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym M. B. ukończy 75 rok życia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż skarżąca była świadoma, że świadczenie pielęgnacyjne z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wypłacone od dnia 1 lipca 2014r. do dnia 31 marca 2017r. było świadczeniem przyznanym i wypłacanym nienależnie.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. W., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 10 września 2018 r., a także o zasądzenie na rzecz skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono :

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżąca została prawidłowo pouczona o sytuacjach, w których następuje brak prawa do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego, a co się z tym wiąże błędne uznanie, że pobrany zasiłek jest świadczeniem nienależnie pobranym;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miały wpływ na treść wydanego postanowienia, tj.:

< art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 10 września 2018 r. uznającej za nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny wypłacony skarżącej w okresie od 1 lipca 2014 r. do 31 marca 2017 r., pomimo braku podstaw do uznania przedmiotowego zasiłku pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne, tj. braku istnienia wszystkich przesłanek, które warunkują uznanie świadczenia za nienależnie pobrane,

< art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ I instancji czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności niewyjaśnienie, czy skarżąca została prawidłowo pouczona, co jest warunkiem niezbędnym do uznania świadczenia za nienależnie pobrane, zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.,

< art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego poinformowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy mających wpływ na przyznanie i ustanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, brak udzielenia niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w celu uniknięcia szkody z powodu nieznajomości prawa, brak wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy oraz błędne przyjęcie, że została prawidłowo pouczona.

< art. 107 § 3 k.p.a poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób nieodpowiadający wymogom określonym w tej normie, w szczególności poprzez jedynie powielanie treści uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej i braku odniesienia się do zarzutów skarżącej znajdujących się w odwołaniu, w szczególności do zarzucanego organowi błędnego pouczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie z art. 145 § 3 P.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 października 2018 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 10 września 2018 r., nr [...]

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji, jest art. 16 ust. 6 u.ś.r., zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego oraz art. 30 u.ś.r. stanowiący, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu.

Zgodnie z przepisem art. 30 ust. 2 pkt 1 za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Zgodnie z ust. 2 powołanego wyżej przepisu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia.

W ocenie organu skarżąca była zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 31 marca 2017 r. zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia wymagalności do dnia spłaty.

Sąd wskazuje, że okolicznością wykluczającą możliwość pobierania przez skarżącą (w imieniu M. B., którego jest opiekunem ustawowym) zasiłku pielęgnacyjnego we wskazanym okresie był fakt pobierania (na rzecz M. B.) w okresie 1.07.2014-31.03.2017 r. dodatku pielęgnacyjnego, wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Organ wskazał, że skarżąca utraciła uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego, bowiem zgodnie z przepisem art. 16 ust. 6 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.

Sąd wskazuje, że treść powyższego przepisu nie nasuwa wątpliwości i wyraźnie zakazuje dublowania świadczeń. Wypłacenie zasiłku pielęgnacyjnego osobie, która jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego następuje bez podstawy prawnej. W tej sytuacji można mówić o "nienależnym świadczeniu", które charakteryzuje się obiektywnością w przeciwieństwie do pojęcia "świadczenia nienależnie pobranego", któremu to świadczeniu należy przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działanie (zaniechanie).

Należy podkreślić, że obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 981/10).

W ocenie Sądu nie można skarżącej przypisać świadomości działania w złej wierze, przy czym Sąd nie kwestionuje ustalenia, że skarżąca faktycznie w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 31 marca 2017 r. pobierała równocześnie zasiłek pielęgnacyjny oraz dodatek pielęgnacyjny. Należy zaznaczyć, że zła wiara wyraża się w konkretnym i celowym zachowaniu dążącym z pełną świadomością lub godzącym się na uzyskanie nielegalnie pomocy finansowej ze środków publicznych.

Sąd zwrócił szczególną uwagę na pouczenie skarżącej o niemożności równoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego. Zobowiązując skarżącą do zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego organy przesądziły, że wobec skarżącej zastosowano prawidłowe pouczenia.

Sąd wskazuje, że we wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego z dnia 22.04.2009 r. znajdowała się informacja na temat warunków, jakie muszą być spełnione dla uzyskania tego świadczenia, w tym informacja, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Nadto wskazano, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego osoba ubiegająca się jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym podmiotu realizującego świadczenia rodzinne. Z kolei w pouczeniu do decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego z dnia 28 kwietnia 2009 r. wskazano, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego osoba ubiegająca się jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym podmiotu realizującego świadczenia rodzinne. Poza tym wskazano m.in., że świadczenie rodzinne uważa się za nienależnie pobrane, gdy zaistnieją okoliczności powodujące ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych. Sąd podkreśla, że w ww. pouczeniu nie wskazano konkretnych sytuacji, takich jak np. równoczesne pobieranie zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego, powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych.

W ocenie Sądu stanowisko organu o prawidłowości ww. pouczeń nie zasługuje na akceptację. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1701/12 (LEX nr 1336320), skuteczne pouczenie, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że – zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego – można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia.

W konsekwencji, ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, to jest czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia, przy czym owa skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy, z równoczesnym wskazaniem grożących stronie sankcji za wprowadzenie organu w błąd (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1529/13, publ. http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. wymienia dwa warunki, których zaistnienie powoduje, że mamy do czynienia z nienależnie pobranym świadczeniem. Pierwszy warunek to istnienie okoliczności, powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo uzyskanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub części, drugi to pouczenie osoby pobierającej świadczenia o braku prawa do ich pobierania. Nie można uznać za spełnienie wymogów prawidłowego pouczenia podpisanie jego treści we wniosku. Pouczenie spełnia wymogi prawidłowego wówczas, gdy jest zredagowane w sposób zrozumiały dla konkretnej osoby i w taki sposób, aby mogła jego treść odnieść do swojej sytuacji, by następnie wiedzieć, że określona okoliczność w jej sytuacji ma znaczenie dla przyznania jej uprawnienia, a jej zaistnienie rodzi po jej stronie obowiązek poinformowania organu o tym fakcie (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 699/17, LEX nr 2437882).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd wskazuje, że wniosek o zasiłek pielęgnacyjny, który skarżąca podpisała, a w którym zawarta była w zasadzie jedyna rzeczowa informacja i prawidłowe pouczenie, został złożony w organie, zatem skarżąca w istocie nie miała do niego, ani do zawartych w nim pouczeń dostępu. Ponadto złożony został prawie 5 lat przed datą 31 marca 2014 r., od której to daty skarżąca pobierała dodatek pielęgnacyjny z ZUS. Z kolei w treści decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny organ nie wyjaśnił stronie w sposób przystępny i zrozumiały skutków niezastosowania się do zakazu łączenia świadczeń. Organ jedynie wskazał, że osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne obowiązana jest do ich zwrotu, nie tłumacząc jednocześnie stronie co konkretnie stanowi owo nienależne świadczenie (w tym przypadku zbieg świadczeń pielęgnacyjnych). W konsekwencji, z uwagi na fakt, że udzielone stronie w decyzji pouczenie (inne, niż to przy składaniu wniosku) okazało się nieskuteczne, brak podstaw by uznać, że skarżąca, pobierając jednocześnie konkurencyjne świadczenia, działała w złej wierze, a tylko w takiej sytuacji świadczenie można byłoby uznać za nienależnie pobrane i wywodzić z tego obowiązek jego zwrotu.

W związku z powyższym wskazać należy, że wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy wadliwie uznał, że zaistniały przesłanki, o jakich mowa w przepisie art. 30 ust. 1, uzasadniające wydanie decyzji stwierdzającej, że skarżąca jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Na marginesie Sąd wskazuje, że decyzja II instancji nie spełnia wymagań z art. 107 § 3 k.p.a., i jej uzasadnienie jest wadliwe i lakoniczne. Organ zupełnie nie odniósł się do zarzutów odwołania i nie poruszył kwestii prawidłowego pouczenia strony.

W odniesieniu do zarzutu skargi dotyczącego braku możliwości orzeczenia w jednej decyzji zarówno o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane, jak i o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, należy wskazać że jest on bezzasadny.

Sąd wskazuje, że istotnie orzecznictwo sądów administracyjnych wskazywało w przeszłości na to, że każda z tych kwestii powinna być rozstrzygana odrębna decyzją. Pogląd ten stracił jednak aktualność z chwilą wejścia w życie z dniem 18 września 2015r. ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. poz. 1302). Ustawa ta znowelizowała przepisy art. 30 ust. 3 i 5 u.ś.r. które uzyskały następujące brzmienie: "art. 30 ust. 3 - Należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń stała się ostateczna.", "art. 30 ust. 5 -Decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat.".

Wprowadzono zatem w ustawie pojęcie jednej "decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych". Tym samym z woli ustawodawcy organy administracji uzyskały uprawnienie do tego, by w drodze jednej decyzji administracyjnej stwierdzać zarówno istnienie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jak i orzekać o ich zwrocie.

Z wyżej opisanych przyczyn Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił decyzje organów obydwu instancji. Na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie, ponieważ w okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać świadczenia pobranego przez skarżącą za nienależnie pobrane, a właśnie to (uznanie świadczenia za nienależnie pobrane i orzeczenie o zwrocie, będące konsekwencją pierwszego) było przedmiotem postępowania administracyjnego. W związku z powyższym bezprzedmiotowe jest prowadzenie dalszego postępowania w tym zakresie.