Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 858/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 56 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędzia WSA Borys Marasek, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2022 r. sprawy ze skargi D. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 7 maja 2021 r. nr 2401-IEE1.711.178.2021.5/MŁ 2401-21-100412 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. D. C. (dalej: skarżąca) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji) z 7 maja 2021 . nr 2401-IEE1.711.178.2021.5/MŁ 2401-21-100412 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

2. Stan sprawy.

2.1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C. (dalej: organ pierwszej instancji) prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 4 grudnia 2019 r., obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń i sierpień 2015 r. w kwocie należności głównej 158.329 zł plus należne odsetki za zwłokę.

W dniu 31 maja 2020 r. pełnomocnik skarżącej zwrócił się do organów podatkowych za pośrednictwem organu pierwszej instancji o wstrzymanie jakichkolwiek kontrolno-egzekucyjnych poczynań względem skarżącej.

2.2. Ponieważ w tej sprawie nie zachodziły przesłanki warunkujące zastosowanie art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm. - u.p.e.a.), organ pierwszej instancji, postanowieniem z 22 lutego 2021 r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec skarżącej.

Uzasadniając odmowę zawieszenia postępowania egzekucyjnego wskazał, iż przepis art. 56 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. w związku z treścią art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070), wymienia precyzyjnie w 5 punktach określone przypadki, przy których zaistnieniu przewidziano obligatoryjne zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny po przeprowadzeniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że żaden z tych przypadków w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec skarżącej nie zaistniał.

Przypomniał, że w dniu 26 lipca 2019 r. i 14 listopada 2019 r. skarżąca złożyła korektę deklaracji VAT-7 za grudzień 2014 r. i za poszczególne miesiące 2015 r., a za styczeń i sierpień 2015 r. wykazała kwoty podatku VAT podlegające wpłacie do [...] Urzędu Skarbowego w C. w wysokości odpowiednio 157.102 zł oraz 1.227 zł. Brak wpłat tych kwot spowodował wystawienie upomnienia w trybie art. 15 u.p.e.a., a następnie zgodnie z art. 6 u.p.e.a. w dniu 4 grudnia 2019 r. wystawienie tytułów wykonawczych obejmujących wskazane zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń i sierpień 2015 r.

2.3. Na to postanowienie z dnia 22 lutego 2021 r. pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie. Pełnomocnik dowodzi, iż rozstrzygnięcie w sądzie powszechnym sprawy dotyczącej zaległości PHU C może zasadniczo wpłynąć na ostateczną opinię w postępowaniu karnym skarbowym. Sąd zarzuty przyjął do rozpatrzenia i włączył do sprawy o sygn. [...], a pełnomocnik D. C. czeka obecnie na nadanie sygnatury sądowej. Dalej wskazuje, że zażalenie dotyczy podatku VAT za grudzień 2014 r., a żona D. C. składając korektę podatku VAT w dniu 26 lipca 2019 r. zrobiła to z naruszeniem prawa, gdyż wymuszono to na niej groźbami podjęcia postępowania karnego, a także została wprowadzona w błąd, co do stanu faktycznego.

Pełnomocnik wskazał, iż jest tymczasowo aresztowany, co pozbawiło go kontaktu z rodziną, więc nie miał wpływu na decyzję żony w zakresie korekty podatku, a on jako pełnomocnik miał pełną wiedzę o zdarzeniach gospodarczych.

2.4. Po rozpoznaniu zażalenia organ odwoławczy, zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że zagadnienie zawieszenia postępowania egzekucyjnego reguluje art. 56 § 1 u.p.e.a., wymieniający w 5 punktach przypadki, w których następuje obligatoryjne i nieuchronne zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Może mieć ono mianowicie miejsce:

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej,

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest śeiśle związany z osobą zmarłego,

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego,

4) na żądanie wierzyciela,

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Żadna jednak z wymienionych w tym przepisie przesłanek nie realizuje się w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w odniesieniu do skarżącej, nadto wierzyciel w swoim obszernym stanowisku z dnia 16 lutego 2021 r., także nie optował za zastosowaniem tej instytucji prawa.

W doktrynie jak i w orzecznictwie administracyjnym dominuje pogląd, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego możliwe jest wyłącznie w tych 5-ciu wymienionych przypadkach, a organ egzekucyjny związany jest zakresem przesłanek warunkujących takie zawieszenie. Katalog przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego w tym przepisie ma charakter zamknięty. Nie pozostawiają zatem uznaniu organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku zawiesić postępowanie egzekucyjne. Brak jest podstaw prawnych, by dokonywać zawieszenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn innych niż wymienione enumeratywnie w owych 5 punktach przywołanego przepisu art. 56 u.p.e.a. Organ egzekucyjny jest związany treścią tej normy prawa, co oznacza, że nie pozostawia ona swobody wyboru co do zawieszenia czy odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego tylko wówczas, jeśli zachodzi w sprawie którakolwiek ze wskazanych wyżej okoliczności.

W przypadku niewystąpienia żadnej z tych przywołanych wyżej ustawowych przesłanek dla zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o czym już wyżej wspomniano, organ egzekucyjny postępowania zawiesić nie może.

Okoliczność nadrzędna w opinii pełnomocnika, to jest procedowanie sprawy przed sądem powszechnym, nie stanowi jednak okoliczności obligującej organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w myśl art. 56 u.p.e.a., gdyż § 1 tego przepisu nie przewiduje takiej sytuacji.

W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się na konieczność wykazania przez skarżącego jednej z przesłanek tego art. 56 § 1 u.p.e.a., uzasadniających zawieszenie postępowania, gdzie enumeratywnie wskazano przesłanki dla zawieszenia postępowania.

Nie jest taką okolicznością niejasne sugerowanie przez pełnomocnika okoliczności składania w 2019 r. korekt dotyczących wymiaru podatku VAT. Ochronie interesu zobowiązanego służą bowiem inne instrumenty prawa, np. dokonanie poprawnej korekty zeznania podatkowego, zwrócenie się do organu sądowego o wstrzymanie wykonania ostatecznych orzeczeń organu skarbowego lub o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji podatkowych.

3.1. Powyższe postanowienie organu drugiej instancji zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Pełnomocnik skarżącej zarzucił Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w C., że bez uzasadnienia odmówił wznowienia postępowania w sprawie zaległości PHU C w podatku od towarów i usług za styczeń i sierpień 2015 . na podstawie art. 240 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm. - o.p.).

Wskazano, że skarżąca złożyła korektę deklaracji z naruszeniem prawa, gdyż została wprowadzona w błąd, co do wszczęcia wobec niej postępowania karno-skarbowego. Pełnomocnik skarżącej dodał, że z uwagi na jego aresztowanie został pozbawiony kontaktu z rodziną, a to on miał największą wiedzę na temat transakcji firmy. Ponownie podkreślił, że toczące się w Sądzie powszechnym postępowanie sygn. akt [...] może mieć wpływ na postępowanie przed organem skarbowym.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, organ nie naruszył bowiem przepisów prawa w sposób, który skutkowałby uchyleniem zaskarżonego postanowienia, a to zwłaszcza art. 56 § 1 u.p.e.a.

5. Stosownie do ww. przepisu postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

4) na żądanie wierzyciela;

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. odsyła do odrębnych przepisów, które muszą konkretnie wskazywać, że dana okoliczność stanowi podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Na gruncie tego przepisu judykatura i doktryna przyjmują, że u.p.e.a. zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia, są one wyliczone w sposób enumeratywny (wyczerpujący) i swoisty, a organ egzekucyjny związany jest zakresem przesłanek, warunkujących zawieszenie (tak np. wyrok NSA z dnia 29 marca 2019 r., I GSK 1078/18, LEX nr 2653170, wyrok NSA z dnia 20 lipca 2017 r., II FSK 1809/15, LEX nr 2365472, wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r., II OSK 2075/15, LEX nr 2302530, wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 maja 2013 r., II GSK 292/12, LEX nr 1328846, G. Łaszczyca, Zawieszenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego (w:) System egzekucji administracyjnej, Warszawa 2004, s. 267 oraz wskazane tam poglądy Z. Leońskiego czy W. Grześkiewicz, Egzekucja administracyjna - teoria i praktyka, Opublikowano: ABC 2006, wersja z Lex).

Pełnomocnik skarżącej we wniosku nie powołał żadnej z okoliczności mieszczącej się w zakresie przesłanek art. 56 § 1 u.p.e.a. Swój wniosek oparł bowiem na okoliczności, że skarżąca składając korektę podatku VAT w dniu 26 lipca 2019 r. zrobiła to z naruszeniem prawa, gdyż wymuszono to na niej groźbami podjęcia postępowania karnego, a także została wprowadzona w błąd co do stanu faktycznego. Pełnomocnik wskazał, iż jest tymczasowo aresztowany, co pozbawiło go kontaktu z rodziną, więc nie miał wpływu na decyzję żony w zakresie korekty podatku, a on jako pełnomocnik miał pełną wiedzę o zdarzeniach gospodarczych.

Takie okoliczności są irrelewantne (obojętne) dla zawieszenia postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że na ich podstawie organ nie mógł wydać postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w zakresie objętym wnioskiem.

Artykuł 56 § 1 u.p.e.a., wymieniając przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie pozostawia organowi egzekucyjnemu swobody co do orzekania o zawieszeniu, jak również nie zezwala na uwzględnienie innych powodów, niż wyraźnie wskazane w u.p.e.a.

Instytucja zawieszenia postępowania polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Następuje przerwanie na czas określony biegu postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Chodzi tu zatem o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego, gdyż powstanie przeszkód przed rozpoczęciem postępowania, uniemożliwia w ogóle jego wszczęcie.

Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że nie wystąpiła żadna z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 u.p.e.a.

Wobec braku możliwości zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w przypadku gdy nie zaistniały okoliczności z powodu, których organ zobowiązany byłby z urzędu do zawieszenia tego postępowania, prawidłowo organy obu instancji odmówiły zawieszenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. Podnoszone przez pełnomocnika skarżącej we wniosku okoliczności nie mogą bowiem uzasadniać w żadnej mierze zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Organy orzekające prawidłowo wyjaśniły, że żadna z podanych podstaw nie ziściła się w sprawie.

6. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), skargę należało oddalić.