Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 980/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 200 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1842
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska- Matusiak sędzia del. WSA Jolanta Górska (spr.) Protokolant asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 sierpnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 280/17 w sprawie ze skargi K.N. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K.N. na rzecz Rektora Uniwersytetu [...] kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 280/17, oddalił skargę K.N. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] , w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego.

Wyrok ten wydany została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu [...] września 2016 r. K.N. , będąca doktorantką trzeciego roku Stacjonarnych Studiów Doktoranckich Wydziału Filologicznego, złożyła wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego.

Wniosek ten trafił do Wydziałowej Komisji Doktoranckiej, która negatywnie go zaopiniowała.

Prorektor ds. Nauczania decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], odmówił przyznania K.N. stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2016/2017, tj. w okresie od dnia 1 października 2016 r. do dnia 30 września 2017 r., powołując się na unormowania art. 200 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm.), § 1 ust. 2 i ust. 3 oraz § 2 ust. 2 - 3 Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na stacjonarnych studiach doktoranckich w Uniwersytecie [...] stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2014 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że biorąc pod uwagę uchwałę nr [...] Rady Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie określenia liczby stypendiów doktoranckich, o które będą mogli ubiegać się uczestnicy studiów doktoranckich w roku akademickim 2016/2017 oraz wysokości pojedynczego stypendium doktoranckiego ustalono dla III roku Stacjonarnych Studiów Doktoranckich Wydziału [...] [...] stypendiów doktoranckich, z następującym podziałem na dyscypliny: językoznawstwo 11 (w tym filologie obce 6), literaturoznawstwo 16 (w tym filologie obce 9) oraz bibliologia i informatologia – 1. Wydziałowa Komisja Doktorancka negatywnie zaopiniowała wniosek skarżącej, gdyż doktorantka uzyskała za swoje osiągnięcia 53 punkty, które zapewniły jej 6 pozycję na liście rankingowej doktorantów ubiegających się o stypendium doktoranckie, tj. pozycję poza limitem miejsc ze stypendium doktoranckim w dyscyplinie językoznawstwo filologia polska, który wynosił 5.

W dniu [...] grudnia 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem:

1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U. z 2016 r., poz. 558) w zw. z § 2 ust. 2 pkt 1-2 Regulaminu w zw. z pkt 3 ppkt. 1-3 Zarządzenia Dziekana Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie ustalenia szczegółowych kryteriów wyłaniania doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium doktoranckiego na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich na Wydziale Filologicznym obowiązujące przy ubieganiu się o stypendium na rok akademicki 2016/17, polegającym na ich niezastosowaniu i nieprzyznaniu skarżącej stypendium doktoranckiego, mimo że spełnione zostały kryteria ustawowe oraz przewidziane w powołanym rozporządzeniu i aktach normatywnych Uniwersytetu [...] , uzasadniające jego przyznanie;

2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: pkt 2 i pkt 3 zdanie drugie i następne oraz pkt 4-6 Zarządzenia Dziekana z 2015 r. w zw. z § 1 pkt 3 i § 2 ust. 2 - 4 Regulaminu w zw. z § 2 ust. 1 pkt i ust. 2 oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich z 2016 r. w zw. z art. 200 ust. 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, polegającym na błędnej wykładni wymienionych przepisów i w konsekwencji zastosowanie nieprawidłowego trybu przyznania stypendiów doktoranckich przez zastosowanie nieznajdującego podstawy w przepisach podziału doktorantów danego roku studiów doktoranckich na dyscypliny, a co więcej przyjęty na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu [...] podział na pięć dyscyplin jest niezgodny z programem kształcenia na Stacjonarnych Studiach Doktoranckich Wydziału Filologicznego na Uniwersytecie [...] dla osób rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 i następnych przyjętym przez Radę Udziału Filologicznego na posiedzeniu w dniu [...] lutego 2014 r. zgodnie z uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie wytycznych dla rad jednostek organizacyjnych dotyczących tworzenia planów i programów kształcenia na studiach doktoranckich oraz Zarządzeniem nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] marca 2013 r. w sprawie wprowadzenia szczegółowych zasad projektowania, uruchamiania i realizacji programów kształcenia w Uniwersytecie [...] , z uwzględnieniem rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 2013 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie kształcenia na studiach doktoranckich w uczelniach i jednostkach naukowych oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich;

3) przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a., przez niewskazanie w decyzji wszystkich faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej w zakresie obejmującym szczegółowe kryteria przyznawania stypendium doktoranckiego, tj. podziału na dyscypliny, a także przez brak dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji i nieprzytoczenia wszystkich przepisów, które mają zastosowanie w niniejszej sprawie, co zdaniem skarżącej stanowi naruszenie zasady przekonywania, a w konsekwencji zasady pogłębiania zaufania do organów administracyjnych jako organów państwowych.

Rektor Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] , wydaną na podstawie art. 200 i art. 207 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2016 r.

Uzasadniając wydaną decyzję Rektor wskazał, że w § 2 ust. 3 Regulaminu upoważniono dziekana wydziału do ustalenia szczegółowych kryteriów wyłaniania doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium doktoranckiego po zasięgnięciu opinii rady wydziału (rady instytutu) i wydziałowego samorządu doktorantów, a jednocześnie w § 1 ust. 2 i ust. 3 tegoż Regulaminu wprowadzono zasadę, że na wniosek dziekana rada jednostki prowadzącej studia doktoranckie, kierując się możliwościami finansowymi wydziału, określa na każdy rok akademicki liczbę stypendiów doktoranckich z podziałem na poszczególne lata studiów doktoranckich i dyscyplin naukowych oraz proponowaną wysokość miesięcznego stypendium doktoranckiego. Wydane w oparciu o delegację zawartą w § 2 ust. 3 Regulaminu Zarządzenie Dziekana z 2015 r. rozdzieliło stypendia doktoranckie na poszczególnych latach studiów doktoranckich pomiędzy grupy doktorantów prowadzących badania naukowe w następujących trzech dyscyplinach: językoznawstwo (filologia polska, dziennikarstwo); językoznawstwo (filologie obce); literaturoznawstwo (filologia polska, dziennikarstwo); literaturoznawstwo (filologie obce); bibliologia i informatologia.

W ocenie Rektora, wprowadzenie dodatkowego podziału w obrębie dwóch dyscyplin: 1) literaturoznawstwa na: literaturoznawstwo - filologia polska, dziennikarstwo; literaturoznawstwo - filologie obce, oraz 2) językoznawstwa na: językoznawstwo - filologia polska, dziennikarstwo; językoznawstwo - filologie obce, pozwala uwzględnić specyfikę prowadzonych badań naukowych polonistycznych oraz badań naukowych w zakresie filologii obcych realizowanych przez doktorantów i daje z tego tytułu większe możliwości oraz wyrównuje szanse doktorantom ubiegającym się o przyznanie stypendium doktoranckiego.

Zdaniem Rektora nie zasługiwało na uwzględnienie kwestionowanie przez skarżacą procedury przyznawania stypendium doktoranckiego z uwzględnieniem podziału na dyscypliny i zastosowania dodatkowego podziału w obrębie dwóch dyscyplin (literaturoznawstwa i językoznawstwa), co jej zdaniem nie daje równych szans poszczególnym doktorantom na jego uzyskanie i nie ma oparcia zarówno w przepisach ustawy, jak również w rozporządzeniu. W ocenie Rektora norma prawna wyrażona w art. 200 ust. 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i w § 12 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2016 r., w funkcjonującym w obiegu prawnym w Uniwersytecie [...] Regulaminie i wydanym na jego podstawie Zarządzeniu Dziekana z 2015 r., pozwala Rektorowi na podjęcie w sposób odpowiedzialny i właściwy decyzji przyznających stypendia doktoranckie doktorantom mogącym wykazać się najlepszymi osiągnięciami, w oparciu o liczbę doktorantów składających wnioski o przyznanie stypendium doktoranckiego i przeznaczonymi na ten cel środkami finansowymi z budżetu państwa. Służy temu także rozróżnienie doktorantów na poszczególnych latach studiów z uwzględnieniem różnych dyscyplin naukowych realizowanych przez doktorantów, jak i również specyfiki i stopnia trudności prowadzonych badań naukowych w obrębie jednej tylko dyscypliny. Wskazane w § 13 ust 2. rozporządzenia kryteria decydujące o przyznaniu stypendium doktoranckiego w opinii Rektora są nieostre i zbyt ogólne. Stosowanie takich kryteriów może prowadzić do dużej dowolności w ocenie osiągnięć poszczególnych doktorantów ubiegających się o przyznanie stypendium doktoranckiego i tym samym wykroczenia poza granice uznania administracyjnego.

Jednocześnie, Rektor przyznał pewną niekonsekwencję w określeniu dodatkowego rozróżnienia w obrębie dyscyplin: literaturoznawstwo i językoznawstwo, zastosowanego w Informacji o liczbie stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] na Wydziale Filologicznym w roku akademickim 2016/2017, w której to powołano się na Uchwałę nr [...] Rady Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie określenia liczby stypendiów doktoranckich, o które będą mogli ubiegać się uczestnicy studiów doktoranckich na Wydziale Filologicznym w roku akademickim 2016/2017 oraz wysokości pojedynczego stypendium doktoranckiego inaczej niż w Uchwale nr [...] Rady Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie określenia liczby stypendiów doktoranckich, o które będą mogli się ubiegać uczestnicy studiów doktoranckich na Wydziale Filologicznym w roku akademickim 2015/2016 oraz wysokości pojedynczego stypendium doktoranckiego. Nie zmienia to jednak, jak wskazał Rektor, faktu, że studia doktoranckie na Wydziale Filologicznym prowadzone są w trzech dyscyplinach przy uwzględnieniu specyfiki w obrębie dyscypliny: literaturoznawstwo i językoznawstwo.

Również, zdaniem Rektora, podnoszony przez skarżącą zarzut niekonsekwentnego rozdysponowania stypendiów doktoranckich na dyscypliny (literaturoznawstwo i językoznawstwo) na IV roku studiów doktoranckich, nie może być brany pod uwagę, gdyż wskazana przez skarżącą sytuacja przewidziana została w pkt 7 Zarządzenia Dziekana z 2015 r., gdzie w sposób czytelny przedstawiono procedurę rekomendowania przyznania stypendium doktoranckiego przez Komisję, w przypadku większej liczby miejsc stypendialnych niż złożonych wniosków w danej dyscyplinie.

Za nietrafny Rektor uznał także zarzut niejasności kryteriów zastosowanych w procedurze przyznawania stypendium doktoranckiego w kontekście otrzymania przez skarżącą stypendium Rektora dla 15% najlepszych doktorantów, ponieważ kryteria przyznawania stypendium dla najlepszych doktorantów, określone w art. 199 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym są wprawdzie podobne do kryteriów wynikających z rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2016 r., ale odrębne jest zarówno ich źródło finansowania jak i zastosowane procedury przyznawania.

Zdaniem Rektora, należy również odmówić zasadności podniesionego przez skarżącą zarzutu naruszenia określonej w kodeksie postępowania administracyjnego zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej, poprzez udział w procedurze oceny wniosków stypendialnych i tworzenia list osób rekomendowanych do przyznania zwiększenia wysokości stypendium doktoranckiego doktorantów, którzy sami ubiegają się o przyznanie stypendium doktoranckiego. W tym zakresie organ uwzględnił stanowisko wyrażone przez Wydziałową Komisję Doktorancką w piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r., w którym podkreślono, że każdy wniosek oceniany jest przez dwie osoby, a doktoranci biorący udział w pracach Komisji są wyłączeni z oceny ich wniosków.

Ustosunkowując się z kolei do zarzutów skarżącej co do nieodniesienia się do złożonych przez nią zastrzeżeń do list osób rekomendowanych do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego, w których zwracała uwagę na część problemów opisanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Rektor stwierdził, że do organu podejmującego decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, wraz z wnioskiem skarżącej nie zostały przekazane jej zastrzeżenia wyrażone w piśmie z dnia [...] października 2016 r.

Rektor wskazał także, że znany mu jest z urzędu fakt otrzymania przez skarżącą w roku akademickim 2015/2016 decyzji odmawiającej przyznania stypendium doktoranckiego, opartej na takich samych podstawach prawnych, procedurze i faktach. Mimo tego, skarżąca ani nie kwestionowała tego rozstrzygnięcia w tamtym czasie, ani nie zgłaszała zastrzeżeń do procedury wyłaniania doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium doktoranckiego (podanej do wiadomości publicznej z dużym wyprzedzeniem czasowym), przed terminem składania wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2016/2017.

Na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] marca 2017 r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając, że wydana została ona z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 200 ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 201 ust. 1 pkt 6 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2016 r. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. Nr 65, poz. 595 ze zm.) w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych i załączonego do niego wykazu (Dz.U. nr 179, poz. 1065) w zw. z programem kształcenia na Stacjonarnych Studiach Doktoranckich Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] dla osób rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 i następnych przyjętym przez Radę Wydziału Filologicznego na posiedzeniu w dniu [...] lutego 2014 r. zgodnie z uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie wytycznych dla rad jednostek organizacyjnych dotyczących tworzenia planów i programów kształcenia na studiach doktoranckich oraz zarządzeniem nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] marca 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad projektowania, uruchamiania i realizacji programów kształcenia w Uniwersytecie [...], z uwzględnieniem rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 2013 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie kształcenia na studiach doktoranckich w uczelniach i jednostkach naukowych oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich przez ich błędną wykładnię, co poskutkowało przyjęciem nieprawidłowego podziału na dyscypliny polegającego na dokonaniu ich wewnętrznego zróżnicowania wbrew regulacjom ustawowym, wykonawczym i wewnętrznym Uniwersytetu [...], a także na włączeniu do dyscypliny językoznawstwo doktorantów reprezentujących jednostkę prowadzącą badania w obszarze nauk społecznych w dyscyplinie nauk o mediach oraz nauk o poznaniu i komunikacji społecznej, co doprowadziło do wydania nieprawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie skarżącej;

2) art. 200 ust. 3 w zw. z art. 206 ust. 1 pkt 6 ustawy – Prawo o szkolnictwie Wyższym w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2016 r. w zw. z § 1 ust. 3 i § 2 ust. 2-4 Regulaminu w zw. z pkt 2 i pkt 3 zdanie drugie i następne oraz Uchwały Rady Wydziału z 2015 r. oraz pkt 4-6 Zarządzenia Dziekana z 2015 r., polegające na błędnej wykładni wymienionych przepisów i w konsekwencji zastosowaniu nieprawidłowego trybu przyznawania stypendiów doktoranckich przez zastosowanie podziału doktorantów danego roku studiów doktoranckich na poszczególne grupy, co doprowadziło do wydania decyzji na niekorzyść skarżącej, gdy tymczasem jedynym kryterium ustawowym przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego jest wyróżnianie się przez doktoranta w pracy naukowej i dydaktycznej mierzone osiągnięciem przez słuchacza stosownej liczby punktów w obrębie jednej listy stypendialnej dla określonego (jednego) roku i typu studiów doktoranckich;

3) art. 200 ust. 3 w zw. z art. 201 ust. 1 pkt 6 ustawy – Prawo o szkolnictwie Wyższym w zw. z § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2016 r. w zw. z § 2 ust. 2 pkt 1-2 Regulaminu w zw. z pkt 3 podpunkt 1-3 Zarządzenia Dziekana z 2015 r., polegającym na ich niezastosowaniu i nieprzyznaniu skarżącej zwiększenia stypendium doktoranckiego, mimo że spełniła ona kryteria ustawowe oraz przewidziane w powołanym rozporządzeniu i aktach normatywnych Uniwersytetu [...] uzasadniające jego przyznanie.

Ponadto skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., przez niewystarczające zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, wbrew ciążącemu na organie II instancji obowiązku w tym zakresie i w konsekwencji niewyjaśnienie stanu faktycznego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy;

2) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonych decyzji z uwagi na zawarcie w nich ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonych decyzji, w szczególności dlaczego przyjęto dodatkowe rozróżnienie w zakresie dwóch z trzech dyscyplin, w tym: jakimi kryteriami się kierowano, o jakim charakterze, a także na jakiej podstawie prawnej je zastosowano, a także jakimi kryteriami się kierowano przy ustalaniu liczby stypendiów dla poszczególnych grup, o jakim charakterze były to kryteria, a także na jakiej podstawie prawnej i w jaki sposób kryteria i liczby te ustalono;

3) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 32 w zw. z art. 87 Konstytucji RP, przez brak pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej i wydanie odmiennych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych i zastosowaniu dodatkowych kryteriów przyznawania stypendiów w zakresie dotyczącym dokonania dodatkowego podziału w obrębie podstawowych dyscyplin, co doprowadziło do naruszenia zasady równości w przydzielaniu stypendiów dla słuchaczy jednego roku studiów doktoranckich przez nieuprawnione premiowanie wyników słuchaczy trzeciego roku Stacjonarnych Studiów Doktoranckich Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] zaklasyfikowanych jako doktoranci dziennikarstwa oraz filologii obcych, względnie, jak wskazał organ, doktoranci przypisani do określonych jednostek administracyjnych Uniwersytetu [...];

4) art. 107 § 2 i § 3 k.p.a., przez dowolność i brak wyjaśnienia, dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny stał się podstawą odmiennych decyzji wobec doktorantów tego samego roku studiów;

5) art. 9 i art. 11 k.p.a., przez niedostateczne wyjaśnienie przesłanek wydania przez organ II instancji decyzji utrzymującej decyzję organu I instancji, co uniemożliwia kontrolę zaskarżonej decyzji;

6) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, gdy prawidłowe było jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy polegające na przyznaniu skarżącej stypendium doktoranckiego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Rektor podkreślił, że zakład administracyjny (publiczny), jakim jest uczelnia, samodzielnie sprawuje funkcje administracji publicznej, korzystając z władztwa zakładowego, którego istotę stanowi upoważnienie dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu - w rozpatrywanym wypadku z doktorantem, natomiast przez wskazanie w art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym nakazu odpowiedniego stosowania kodeksu postępowania administracyjnego należy rozumieć minimum procedury, niezbędnej dla załatwienia sprawy i zachowania uprawnień strony, przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej i przyjętych w niej zasadach komunikowania o rozstrzygnięciach organów uczelni. W ocenie Rektora nie sposób zatem oczekiwać, aby szkoła wyższa działała tak jak organ administracji publicznej, gdyż została powołana do zupełnie innych zadań, których zakres wynika z art. 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym.

Rektor wskazał i podkreślił, że studia doktoranckie realizowane na Wydziale Filologicznym prowadzone są w dziedzinie nauk humanistycznych w zakresie trzech dyscyplin - literaturoznawstwa (142 doktorantów), językoznawstwa (102 doktorantów) oraz bibliologii i informatologii (12 doktorantów). Wbrew twierdzeniom skarżącej, doktoranci przypisani do Instytutu Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej realizujący studia III stopnia na Wydziale Filologicznym uzyskują stopnień doktora z dziedziny nauk humanistycznych z dyscypliny językoznawstwo albo literaturoznawstwo, a nie jak przyjmuje skarżąca z dziedziny nauk społecznych z dyscypliny nauki o mediach czy nauki o poznaniu i komunikacji społecznej. Tym samym, nieprawdą jest stwierdzenie skarżącej jakoby w grupie doktorantów specjalizujących się w dyscyplinie językoznawstwo wszystkie miejsca stypendialne przypadły doktorantom prowadzącym badania w obrębie nauk społecznych, gdyż takich na tym wydziale nie ma.

W ocenie Rektora, przyjęty na uczelni system zrównuje szanse doktorantów ubiegających się o stypendium doktoranckie w ramach rocznika i kierunku studiów oraz pozwala na wyłonienie najlepszych w obrębie wspólnej oceny. Oceniając bowiem osiągnięcia konkretnego doktoranta należy mieć na uwadze szczególne uwarunkowania obszaru nauki, w której się specjalizuje, oraz potrzeby wydziału w zakresie kształcenia młodej kadry naukowo - dydaktycznej. Zdaniem Rektora, możliwość doprecyzowania zasad przyznawania stypendiów doktoranckich znajduje uzasadnienie w ramach autonomii uczelni, tym bardziej, że obowiązujący na Uniwersytecie [...] Regulamin nie wprowadza dodatkowych kryteriów oceny osiągnięć, ani nie pomija żadnego z warunków ustawowych. Wszyscy bowiem doktoranci ubiegający się o przyznanie stypendium doktoranckiego poddani są jednakowej ocenie, dokonywanej w oparciu o znane im wcześniej kryteria, które w pełni odpowiadają regulacji rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2016 r. Kwestionowana natomiast przez skarżącą możliwość rozdzielenia stypendiów w obrębie dyscyplin znajduje swoje uzasadnienie w świetle specyfiki prowadzonych badań (z rozróżnieniem na badania polonistyczne i w zakresie filologii obcych) oraz sytuacji Wydziału Filologicznego, w ramach którego funkcjonuje aż 10 jednostek, w tym 8 instytutów oraz 2 katedry, o zróżnicowanych potrzebach kadrowych i dydaktycznych.

Dodatkowo Rektor wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącej uprawnienie do określenia liczby stypendiów doktoranckich w danych roku akademickim zastrzeżone jest dla rady wydziału, która w tym zakresie działa na wniosek dziekana. W roku akademickim 2016/2017 szczegółowe regulacje określała uchwała nr [...] Rady Wydziału Filologicznego z dnia [...] czerwca 2016 r., przewidująca dla uczestników studiów doktoranckich III roku łącznie 28 stypendiów, w tym dla językoznawstwa 11 miejsc stypendialnych (w tym 6 dla osób prowadzących badania z zakresu filologii obcej), dla literaturoznawstwa 16 (w tym 9 dla osób prowadzących badania z zakresu filologii obcej) oraz 1 stypendium dla doktoranta specjalizującego się w bibliologii i informatologii. Rzekoma niekonsekwencja organu, na którą powołuje się skarżąca, odnosi się natomiast do opisu wydzielania w ramach dyscypliny doktorantów przypisanych do filologii polskiej i dziennikarstwa jako jednej grupy oraz filologii obcej jako drugiej. Niemniej jednak, okoliczność ta nie ma znaczenia dla oceny zasadności przyjętego sytemu podziału stypendiów, albowiem jego istota nie została w żaden sposób naruszona. Intencją organu było bowiem wyraźne wydzielenie z grupy uczestników studiów doktoranckich tych specjalizujących się w zakresie badań polonistycznych (do której zalicza się także doktorantów przypisanych do Instytutu Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej) oraz filologii obcej.

Odnośnie zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania Rektor zauważył, że w sprawach w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie są stosowane wprost, a jedynie odpowiednio. Z uwagi na specyfikę postępowania o przyznanie stypendium doktoranckiego, które jest postępowaniem konkursowym, oraz z powodu ograniczonej liczby stypendiów, może być ono przyznane tylko niektórym doktorantom, tzn. tym, którzy uzyskali najlepszą ocenę osiągnięć naukowych i dydaktycznych. Decyzja w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, na co wskazuje treść art. 200 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym co oznacza, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia procedur administracyjnej. Rektor podkreślił, że przed wydaniem zaskarżonych decyzji w sposób dogłębny i wszechstronny przeanalizował akta sprawy, z których jednoznacznie wynika, że skarżąca uzyskała 53 punkty w ramach prowadzonego postępowania, co zapewniło jej 6 pozycję na liście rankingowej doktorantów klasyfikowanych w dziedzinie językoznawstwo (w części dotyczącej doktorantów prowadzących badania polonistyczne). Wynik ten skutkował odmową przyznania stypendium, albowiem w ramach wskazanej grupy zagwarantowano jedynie 5 miejsc stypendialnych.

Rektor podkreślił, że skarżąca w istocie nie kwestionuje ustalonej przez Komisję oceny osiągnięć naukowo - dydaktycznych, dlatego też liczba uzyskanych przez nią punktów nie jest przedmiotem sporu, zaś zarzuty skargi podważają zasady podziału stypendiów pomiędzy określone grupy doktorantów oraz sposób procedowania w sprawie, w szczególności w zakresie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a także uzasadnienia podjętych rozstrzygnięć.

Nadto, Rektor podkreślił, że należy pamiętać, że przedmiotowa skarga dotyczy indywidualnej sprawy skarżącej wykazującej określone osiągnięcia naukowo-dydaktyczne, a zatem, w ocenie organu, nie sposób porównywać jej do innych spraw o podobnym stanie faktycznym.

Dodatkowo, w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2017 r. skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. nieważność w wyniku rażącego naruszenia przepisów art. 200 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym w sposób wskazany w pkt 1 lit. a-c skargi oraz art. 6 i art. 7 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP, przez naruszenie wyrażonej w tych przepisach zasady praworządności i w konsekwencji wydanie decyzji w oparciu o wewnętrzne akty normatywne organów uczelni naruszające przepisy rangi ustawowej w przedmiocie zasad i trybu przyznawania stypendium doktoranckiego. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i stwierdzenie na podstawie art. 145 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. nieważności w całości obu zaskarżonych decyzji, na wypadek uznania przez Sąd, że nie ma podstaw do stwierdzenia ich nieważności, podtrzymała zawarte w skardze wnioski o ich uchylenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniesioną przez skarżącą skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że spór pomiędzy stronami dotyczy prawidłowości decyzji odmawiającej przyznania skarżącej stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2016/2017, przy czym ogniskuje się on wyłącznie wokół kwestii prawidłowości przyjętego podziału stypendiów doktoranckich pomiędzy określone grupy doktorantów reprezentujące dyscypliny naukowe, a w konsekwencji również w zakresie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a także uzasadnienia podjętych rozstrzygnięć.

Sąd wyjaśnił, że przepisy art. 207 ust. 1 i ust. 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym obligują organy uczelni, aby do podejmowanych decyzji w indywidualnych sprawach doktorantów, w tym także w przedmiocie przyznania stypendium uczestnikom studiów doktoranckich, stosować odpowiednio przepisy k.p.a. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Chociaż w świetle wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli prowadzonej przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem (art. 207 ust. 1), muszą one spełniać wymogi umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli. Oznacza to, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia procedury administracyjnej. Powinny zatem poczynić ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania stypendium doktoranckiego uzasadnić zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Źródeł normatywnych uprawnienia do skorzystania przez doktoranta uczelni z pomocy stypendialnej należy upatrywać w regulacji art. 200 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, który stanowi, że uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymać stypendium doktoranckie, które jest przyznawane, o czym mówi § 15 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2016 r., niezależnie od otrzymywanych przez doktoranta innych świadczeń i środków z funduszu pomocy materialnej oraz rozmaitych stypendiów. W myśl art. 200 ust. 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a z kolei wydane na podstawie delegacji ustawowej rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2016 r. w § 12 ust. 1 stanowi, że stypendium doktoranckie przyznaje rektor po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium przez doktorancka komisje stypendialna jednostki organizacyjnej uczelni.

Wprowadzony na podstawie art. 66 ust. 2 i art. 200 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz.U. z 2013 r., poz. 1581), poprzedzającego rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2016 r., Regulamin określił w § 1 ust. 2 i 3 sposób ustalania przez radę wydziału liczby stypendiów doktoranckich, o które mogą ubiegać się uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich w każdym roku akademickim, przyjmując za zasadę podział na poszczególne lata studiów i dyscypliny naukowe. Rada Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] na posiedzeniu w dniu [...] czerwca 2016 r. uchwałą nr [...] ustaliła na rok akademicki 2016/2017 liczbę stypendiów doktoranckich na III roku jako 28, w tym z podziałem na dyscypliny: językoznawstwo - 11 (w tym filologie obce - 6), literaturoznawstwo - 16 (w tym filologie obce - 9) oraz bibliologia i informatologia - 1.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca w dniu [...] września 2016 r. złożyła wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego, który został przekazany do Komisji w celu jego zaopiniowania pod kątem oceny punktowej trzech kryteriów: postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej, osiągnięć w pracy dydaktycznej i osiągnięć w pracy badawczej, a następnie umieszczenia na tworzonej liście rankingowej uwzględniającej podział na trzy dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, bibliologia i informatologia, z dodatkowym podziałem w obrębie językoznawstwa na filologię polską i dziennikarstwo oraz filologie obce, a także w obrębie literaturoznawstwa na filologię polską i dziennikarstwo oraz filologie obce. Skarżąca uzyskała 53 punkty, w tym 5 pkt za postępy w przygotowaniu rozprawy doktorskiej, 21 pkt za osiągnięcia w pracy dydaktycznej i 27 pkt za osiągnięcia w pracy badawczej, co dało jej 6 pozycję na liście rankingowej doktorantów ubiegających się o stypendium doktoranckie dla dyscypliny literaturoznawstwo - filologia polska, dziennikarstwo, gdy tymczasem przewidziana liczba stypendiów w tej grupie wynosiła 5 miejsc.

Skarżąca nie negowała ilości przyznanych jej punktów przez Komisję, ale swoje zastrzeżenia, a następnie zarzuty we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jak też w przedmiotowej skardze, skoncentrowała na kwestionowaniu zgodności uczelnianych legislacji, tj. Regulaminu i Zarządzenia Dziekana z 2015 r., z przepisami wyższego rzędu w postaci Konstytucji RP, ustawy o szkolnictwie wyższym i rozporządzeń wykonawczych Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Zdaniem Sądu tak wyartykułowane zarzuty okazały się bezzasadne, gdyż przyjęte zapisy Regulaminu umożliwiające rozdział stypendiów doktoranckich na poszczególne lata tych studiów i dodatkowym podziałem na dyscypliny naukowe miały swoje umocowanie w delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 2 i art. 200 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz dalszej delegacji z rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2013 r. W konsekwencji także za legalne należy uznać przepisy zawarte w Zarządzeniu Dziekana z 2015 r., które dookreślały rozdział stypendiów doktoranckich pomiędzy grupy doktorantów prowadzących badania w dyscyplinach rozbitych na: językoznawstwo (filologia polska; dziennikarstwo), językoznawstwo (filologie obce), literaturoznawstwo (filologia polska; dziennikarstwo), literaturoznawstwo (filologie obce) oraz bibliologię i informatologię, a także wynikającą z wykonania zapisów Regulaminu przedmiotową Uchwałę Rady Wydziału, w której dokonano ostatecznego ustalenia liczby stypendiów na poszczególne dyscypliny naukowe. Powyższe akty legislacji uczelnianej są wyrazem omawianej wcześniej samodzielności organizacyjnej przyznanej uczelni, której jednym z przejawów jest m.in. samorządność normodawcza. Oznacza to prawo do skonkretyzowania warunków niezbędnych dla uzyskania uprawnienia do świadczenia w postaci stypendium doktoranckiego. To więc regulamin danej uczelni, a nie przepis rangi ustawowej określa w sposób szczegółowy postępowanie o przyznanie stypendium doktoranckiego, jakie dokumenty i dowody doktorant ubiegający się o przyznanie stypendium jest zobligowany przedłożyć, jak również jakie kryteria i zasady przyjęto przy wyborze beneficjentów tego w gruncie rzeczy konkursowego postępowania. To w Uchwale Rady Wydziału i Zarządzeniu Dziekana z 2015 r., wydanym na podstawie delegacji z § 3 ust. 2 Regulaminu, uszczegółowiono podział liczby stypendium doktoranckiego pomiędzy trzy dyscypliny naukowe z obszaru nauk humanistycznych, a zarazem w dziedzinie nauk humanistycznych, w zakresie których wyłącznie prowadzone są Stacjonarne Studia Doktoranckie Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...], przy jednoczesnym dodatkowym rozdzieleniu językoznawstwa i literaturoznawstwa na filologie polską z dziennikarstwem i na filologie obce. W ocenie Sądu brak było podstaw do kwestionowania dopuszczalności takiego dodatkowego podziału, gdyż w istocie nie zmieniał on przyjętego rozróżnienia trzech dyscyplin naukowych, a jedynie uwzględniał w większym stopniu specyfikę Wydziału Filologicznego i konieczność zróżnicowania wymogów odnoszących się do poszczególnych specjalizacji w ramach jednej dyscypliny naukowej. W przekonaniu składu orzekającego, to nie subiektywne odczucia doktoranta o skali trudności prowadzonych badań naukowych i związanej z tym niesprawiedliwości, lecz bardziej obiektywna, bo oparta na wyśrodkowanej ocenie przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych zasiadających w radzie wydziału i wydziałowego samorządu doktorantów, ocena wyrażona w Zarządzeniu Dziekana z 2015 r. jest miarodajna w określeniu racjonalności dokonania dodatkowego podziału pośród dwóch czołowych dyscyplin naukowych, tj. językoznawstwa i literaturoznawstwa. Mając na uwadze powyższe rozważania nie sposób uznać, zdaniem Sądu, za zasadne zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia szeregu przytoczonych w skardze przepisów prawa materialnego.

Jednocześnie, Sąd uznał, że wbrew stanowisku skarżącej, organ w uzasadnieniu swojej ostatecznej decyzji z dnia [...] marca 2017 r. w sposób bardzo wnikliwy i przekonywujący przedstawił argumentację prawną świadczącą o zasadności odmowy skarżącej stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2016/2017. Powyższe ustalenie dotyczy zwłaszcza wyjaśnienia przyjętych na Wydziale Filologicznym zasad rozdziału liczby zwiększeń stypendiów doktoranckich z uwzględnieniem dyscyplin naukowych: literaturoznawstwo, językoznawstwo, bibliologia i informatologia, z dodatkowym rozdzieleniem dwóch pierwszych na filologię polską i dziennikarstwo oraz na filologie obce, a także wyraźnego wyartykułowania, iż tak przyjęty podział nadal jest podziałem na trzy dyscypliny, gdyż wewnętrzny podział w obrębie literaturoznawstwa i językoznawstwa pozwala uwzględnić specyfikę badań naukowych polonistycznych oraz badań naukowych w zakresie filologii obcych realizowanych przez doktorantów.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu K.N. wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenia i rozpoznania skargi na podstawie art. 188 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, względnie jego uchylenia w całości i przekazania Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postawiono zarzut naruszenia prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.

- art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na braku odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oceny zarzutów skargi podniesionych przez skarżącą, tj. zarzutów naruszenia prawa procesowego, a także zarzutów naruszenia prawa materialnego, a odnoszących się do nieuzasadnionego wprowadzenia dodatkowego podziału na dwie grupy w obrębie doktorantów językoznawstwa, nie znajdującego oparcia w przywołanych przez skarżącą przepisach prawa materialnego, m.in. rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (Dz.U. nr 179, poz. 1065) oraz na przedstawieniu oceny stanu faktycznego sprawy w sposób budzący uzasadnione podejrzenie, że kontrola legalności postępowania organów administracji przeprowadzona przez Sąd I instancji została ograniczona jedynie do wybranych dowodów przeprowadzonych w postępowaniu administracyjnym, co uniemożliwia merytoryczną kontrolę oceny zastosowania prawa materialnego.

Jednocześnie, z ostrożności procesowej, w przypadku nieuwzględnienia powyższego zarzutu, zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postawiono zarzut naruszenia prawa materialnego, tj.:

- art. 200 ust. 1 i 3 w zw. z art. 201 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o Szkolnictwie Wyższym (Dz. U. z 2016, poz. 1842) w zw. z § 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie Studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U z 2016 r., poz. 558) w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. nr 65, poz. 595 ze zm.), w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (Dz. U. nr 179, poz. 1065) w związku z programem kształcenia na Stacjonarnych Studiach Doktoranckich Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2014/2015 i następnych przyjętym przez Radę Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] na posiedzeniu w dniu [...] lutego 2014 r. zgodnie z uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie wytycznych dla rad jednostek organizacyjnych dotyczących tworzenia planów i programów kształcenia na studiach doktoranckich oraz zarządzeniem Rektora Uniwersytetu [...] nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad projektowania, uruchamiania i realizacji programów kształcenia na Uniwersytecie [...] w uwzględnieniem rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż kryteria przyznawania stypendiów doktoranckich mogą być dowolnie kształtowana przez organy uczelni, które mogą także, rozpoznając wniosek o przyznanie stypendium, stosować kryteria odmienne od tych, które zostały wskazane w powyższych regulacjach, minio iż delegacja ustawowa w tym zakresie dotyczy wyłącznie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a także poprzez oparcie zasad przyznawania stypendiów o dodatkowe kryteria i zasady podziału, nie znajdujące oparcia we wskazanych aktach prawnych, co skutkowało przyjęciem nieprawidłowego podziału na dyscypliny naukowe dla potrzeb przyznawania stypendiów i włączeniem do grupy studentów językoznawstwa także doktorantów prowadzących badania w zakresie nauk społecznych, a czego skutkiem było wydanie negatywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego;

- art. 200 ust. 3 w zw. z art. 206 ust. 1 pkt 6 ustawy - Prawo o szkolnictwie Wyższym w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz § 13 ust. 2 rozporządzenia z dnia 13 kwietnia 2006 r. w zw. z § 1 ust. 3 i § 2 ust. 2-4 regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na stacjonarnych studiach doktoranckich w Uniwersytetu [...] wprowadzonego zarządzeniem Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w zw. z pkt 2 i pkt 3 zdanie 2 i nast. oraz uchwały Rady Wydziału Filologicznego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w sprawie określenia liczby stypendiów doktoranckich, o które będą mogli ubiegać się uczestnicy studiów doktoranckich na Wydziale Filologicznym w roku akademickim 2016/2017 oraz wysokości pojedynczego stypendium doktoranckiego oraz pkt 4-6 zarządzenia Dziekana Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie szczegółowych kryteriów wyłaniania doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium, poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji zastosowanie nieprawidłowego trybu przyznawania stypendiów doktoranckich i podział doktorantów danego roku studiów doktoranckich na grupy nie znajdujący odzwierciedlenia w charakterze dyscyplin naukowych oraz wytycznych ustawowych, zastosowanie którego to kryterium doprowadziło do wydania orzeczenia na niekorzyść skarżącej, pomimo iż jedynym kryterium branym pod uwagę na mocy powyższych przepisów powinno być osiągnięcie przez słuchacza odpowiedniej liczby punktów w obrębie jednej listy stypendialnej dla określonego roku oraz typu studiów doktoranckich,

- art. 200 ust. 3 w zw. z art. 201 ust. 1 pkt 6 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 13 ust. 2 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] w zw. z § 2 ust. 2 pkt 1-2 regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich w zw. z pkt 3 ppkt 1-3 zarządzenia Dziekana w sprawie szczegółowych kryteriów wyłaniania doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium doktoranckiego poprzez ich niezastosowanie i nie przyznanie skarżącej stypendium doktoranckiego, mimo iż spełniła ona kryteria ustawowe, a także kryteria przewidziane we wskazanym rozporządzeniu i aktach normatywnych wydanych przez Uniwersytet [...].

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wskazując, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znajdują uzasadnienia w stanie faktyczno – prawnym sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela bowiem stanowisko Sądu I, który uznał, że zapisy Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na stacjonarnych studiach doktoranckich w Uniwersytecie [...], przyjętego zarządzeniem Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] a także zapisy uchwały nr [...] Rady Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie szczegółowych kryteriów wyłaniania doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium doktoranckiego na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich na Wydziale Filologicznym, obowiązujących przy ubieganiu się o stypendium na rok akademicki 2016/17 oraz szczegółowych kryteriów wyłaniania 30% najlepszych doktorantów na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich na Wydziale Filologicznym, w związku z procedurą przyznawania zwiększenia wysokości stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w Uniwersytecie [...], obowiązujących przy ubieganiu się o zwiększenia wysokości stypendium na rok akademicki 2016/17 – prawidłowo uczyniono podstawą prawną kontrolowanych przez Sąd I instancji decyzji.

Zauważyć należy, że stanowiący podstawę prawną przyznawania stypendiów doktoranckich przepis art. 200 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi, że uczestnik studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Stosownie przy tym do treści art. 200 ust. 3 tej ustawy decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor a w jednostce naukowej - jej dyrektor. Jednocześnie, art. 201 ust. 1 pkt 6 tej ustawy wskazuje, że Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich, przyznawania stypendiów doktoranckich oraz minimalną wysokość kwoty zwiększenia stypendium doktoranckiego, uwzględniając tryb i okresy przyznawania stypendiów doktoranckich.

Na podstawie art. 201 ust. 1 powołanej ustawy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydał w dniu [...] grudnia 2013 r. rozporządzenie w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, na podstawie którego Rektor Uniwersytetu [...] w dniu [...] maja 2014 r. wydał zarządzenie nr [...], w sprawie Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na stacjonarnych studiach doktoranckich w Uniwersytecie [...]. Podstawą tego regulaminu uczyniono również art. 66 ust. 2 i art. 200 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.).

W § 2 pkt 3 tego Regulaminu wskazano zaś, że szczegółowe, przejrzyste i jednoznaczne kryteria wyłaniania doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium doktoranckiego ustala dziekan po zasięgnięciu opinii rady wydziału (rady instytutu) i wydziałowego samorządu doktorantów.

Na tej też podstawie, Rada Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] podjęła w dniu [...] czerwca 2015 r., nr [...], z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie szczegółowych kryteriów wyłaniania doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium doktoranckiego na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich na Wydziale Filologicznym, obowiązujących przy ubieganiu się o stypendium na rok akademicki 2016/17 oraz szczegółowych kryteriów wyłaniania 30% najlepszych doktorantów na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich na Wydziale Filologicznym, w związku z procedurą przyznawania zwiększenia wysokości stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w Uniwersytecie [...], obowiązujących przy ubieganiu się o zwiększenia wysokości stypendium na rok akademicki 2016/17. Ponadto, w dniu [...] czerwca 2016 r., Rada Wydziała Filologicznego Uniwersytetu [...] podjęła uchwałę nr [...] w sprawie liczby stypendiów doktoranckich, o które będą mogli ubiegać się uczestnicy studiów doktoranckich na Wydziale Filologicznym w roku akademickim 2016/2017. Przepisy obu uchwał słusznie zastosowano przy tym wobec skarżącej. Skarżąca, będąc doktorantką trzeciego roku Stacjonarnych Studiów Doktoranckich Wydziału Filologicznego, wnioskiem z dnia [...] września 2016 r. zwróciła się bowiem o przyznanie stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2016/2017.

Słusznie zatem Sąd I instancji uznał, że to wyżej powołany Regulamin i Uchwały, a nie wyłącznie przepisy rangi ustawowej, określają w sposób szczegółowy postępowanie w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego.

W konsekwencji, za stanowiące podstawę orzekania w niniejszej sprawie, jak słusznie uznał Sąd I instancji, uznać należało przepisy zawarte w powołanej uchwale nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., które stypendia doktoranckie rozdzieliły na poszczególnych latach (drugim, trzecim i czwartym roku studiów) pomiędzy grupy doktorantów prowadzących badania w następujących dyscyplinach: językoznawstwo (filologia polska; dziennikarstwo); językoznawstwo (filologie obce); literaturoznawstwo (filologia polska; dziennikarstwo); literaturoznawstwo (filologie obce); bibliologia i informatologia. Jak również, przepisy zawarte w powołanej uchwale z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], w której dokonano ustalenia liczny stypendiów na poszczególne dyscypliny naukowe. Zapis uchwały z dnia [...] czerwca 2016 r. jest przy tym w tym zakresie zgodny z zapisem uchwały z dnia [...] czerwca 2015 r.

Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w odniesieniu do dokonanego podziału na dyscypliny, zarzut naruszenia art. 201 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. Nr 65, poz. 595 ze zm.) w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych i załączonego do niego wykazu jest bezzasadny, ponieważ te dwa ostatnie przepisy nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Art. 3 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki zawiera delegację ustawową, zgodnie z którą Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego określi, w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, zwanej dalej "Centralną Komisją", dziedziny nauki i sztuki oraz dyscypliny naukowe i artystyczne, mając na uwadze istniejące stopnie i tytuły, a także rozwój dziedzin i dyscyplin nauki oraz dziedzin sztuki i dyscyplin artystycznych oraz obszary wiedzy, z uwzględnieniem obszarów kształcenia określonych w przepisach o szkolnictwie wyższym. Jak wynika z treści tego przepisu, określenie dyscyplin naukowych następuje w celu ustalenia, w jakich dyscyplinach naukowych będą nadawane stopnie naukowe i tytuł naukowy profesora. Wniosek ten, uzyskany na gruncie wykładni językowej, znajduje pełne potwierdzenie na gruncie wykładni systemowej – por. np. art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 1 czy art. 27 ust. 5 u.s.t.n. Inaczej zresztą tego przepisu interpretować nie można, ponieważ prawna reglamentacja dziedzin i dyscyplin naukowych (w znaczeniu: nie ma innych dyscyplin naukowych niż zadekretowane przez władze administracyjne państwa właściwe w sprawach szkolnictwa wyższego) byłaby sprzeczna z zasadą autonomii szkół wyższych, a przede wszystkim z zasadą wolności prowadzenia badań naukowych. Trafnie więc uznał Sąd I Instancji, że przyjęcie kwestionowanego kryterium podziału na dyscypliny naukowe nie było dowolne, albowiem uzasadnione było specyfiką prowadzonych badań naukowych w zakresie szeroko rozumianej polonistyki oraz w zakresie filologii obcych.

Naczelny Sąd Administracyjny za nietrafny uznał także zarzut naruszenia art. 200 ust. 1 i 3 w zw. z art. 66 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 13 ust. 2 pkt 1-3 rozporządzenia w sprawie studiów i stypendiów doktoranckich w zw. z § 1 ust. 2 i 3 oraz § 2 ust. 1 i 2 regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na Uniwersytecie [...] przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że uznanie administracyjne, jakie dotyczy podejmowania decyzji w przedmiocie stypendiów doktoranckich jest uznaniem "w czystej formie", w ramach którego rektor uczelni uprawniony jest do zastosowania innych kryteriów, niż przewidziane w źródłach prawa powszechnie obowiązującego, a także, że rektor może samodzielnie ustalać regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich na podstawie delegacji w postaci normy blankietowej, gdy tymczasem regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich podlega ocenie z punktu widzenia zgodności z przepisami zawartymi w aktach prawnych wyższego rzędu. Zwrócić przy tym należy uwagę, że skarżąca konsekwentnie i całkowicie pomija przez cały czas podnoszone przez organ twierdzenia, uzasadniające wyszczególnienie 3 dyscyplin naukowych w dziedzinie nauk humanistycznych, w ramach których realizowane są studia doktoranckie na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu [...], z zastrzeżeniem konieczności zróżnicowania wymogów odnoszących się do poszczególnych specjalizacji w ramach każdej z nich.

Nadto, zwrócić należy uwagę, że Rektor w wydanych decyzjach wyjaśnił przyjęte na Wydziale Filologicznym zasady rozdziału liczby stypendiów doktoranckich z uwzględnieniem dyscyplin naukowych i podkreślił, że tak przyjęty podział nadal jest podziałem na trzy dyscypliny, gdyż wewnętrzny podział w obrębie literaturoznawstwa i językoznawstwa pozwala uwzględnić specyfikę badań naukowych polonistycznych i badań naukowych w zakresie filologii obcych realizowanych przez doktorantów.

Z uwagi na powyższe, ponieważ skarżąca uzyskała 53 punkty, co dało jej 6 pozycję na liście rankingowej doktorantów ubiegających się o stypendium doktoranckie dla dyscypliny literaturoznawstwo – filologia polska, dziennikarstwo, a przewidziana liczba stypendiów w tej grupie wynosiła 5 miejsc – słusznie odmówiono przyznania skarżącej stypendium doktoranckiego.

Mając powyższe na uwadze, Sądowi I instancji nie można również skutecznie postawić zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Powołany przepis określa elementy, z jakich powinno składać się uzasadnienie orzeczenia. Jest więc przepisem o charakterze formalnym.

W orzecznictwie przyjmuje się, że z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Podkreślić przy tym trzeba, że za pomocą tak sformułowanego zarzutu nie można kwestionować dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, jak również podejmować polemiki ze stanowiskiem zajętym w skarżonym wyroku. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można zasadnie tj. z pominięciem zarzutów wartościujących sądowe oceny konkretnych zastosowań procedury, kwestionować poszczególnych ustaleń i ocen, które składają się na stan faktyczny sprawy. Oznacza to, że za pomocą art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stawiać zarzutu dokonania błędnych ustaleń faktycznych, czy też błędnego rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt I GSK 111/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku zostało sporządzone z zachowaniem wszelkich wymogów wynikających z art. 141 § 4 p.p.s.a. Formuła tak sporządzonego uzasadnienia z całą pewnością wyjaśnia wyczerpująco i precyzyjnie podstawę zawartego w zaskarżonym wyroku rozstrzygnięcia.

Dlatego też, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł zaś na zasadzie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.