Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 719/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2, art. 54, art. 105a par. 2, art. 107 par. 2a i 2b, art. 110z, art. 166b
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Teza: Obwieszczenie o licytacji ruchomości nie jest czynnością egzekucyjną (zabezpieczającą) o charakterze wykonawczym, na którą przysługuje skarga na podstawie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.).

TEZY

Obwieszczenie o licytacji ruchomości nie jest czynnością egzekucyjną (zabezpieczającą) o charakterze wykonawczym, na którą przysługuje skarga na podstawie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.).


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 października 2017 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie oddalenia skargi na czynność dotyczącą obwieszczenia o licytacji ruchomości i umorzenia postępowania pierwszej instancji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik P. Urzędu Skarbowego w B. otrzymał od Naczelnika M. Urzędu Skarbowego w W. zlecenie wykonania czynności rekwizycyjnych, na podstawie zarządzenia zabezpieczenia nr [...] z [...] sierpnia 2016 r., wystawionego wobec R. Spółka z o.o. (dalej powoływana także jako skarżąca Spółka), polegających m.in. na zajęciu i sprzedaży ruchomości - paliwa znajdującego się w Bazie Paliw nr [...] O. Sp. z o.o. w miejscowości N. k. H.

Wykonując zlecenie rekwizycyjne Naczelnik P. Urzędu Skarbowego w B. protokołem z [...] lutego 2017 r. dokonał zabezpieczenia oleju napędowego zgodnego z NORMĄ-EN59 w ilości 32.044,00 l. Odpis protokołu został doręczony skarżącej Spółce w dniu [...] lutego 2017 r.

Następnie zgodnie z art. 105a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej powoływana jako u.p.e.a.) organ rekwizycyjny ogłosił przez obwieszczenie z [...] lutego 2017 r. licytację zabezpieczonej ruchomości. Odpis obwieszczenia o licytacji doręczono Spółce [...] lutego 2017 r. W dniu wyznaczonym w obwieszczeniu, tj. [...] marca 2017 r. w siedzibie P. Urzędu Skarbowego w B. odbyła się licytacja publiczna zabezpieczonej ruchomości. W wyniku licytacji (drugiej, wyznaczonej na godzinę 12.00) ruchomość została sprzedana.

Pismem z [...] marca 2017 r. zatytułowanym "Skarga na czynności postępowania zabezpieczającego" skarżąca Spółka zaskarżyła czynność dotyczącą obwieszczenia o licytacji. Jednocześnie wniosła o uchylenie zaskarżonej czynności oraz wstrzymanie sprzedaży zajętego paliwa.

Postanowieniem z [...] marca 2017 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 54 § 5 w związku z art. 166b u.p.e.a., Naczelnik P. Urzędu Skarbowego w B. oddalił skargę na powyższą czynność zabezpieczającą uznając ją za niezasadną.

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, skarżąca Spółka w złożonym zażaleniu, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu I instancji i wydanie postanowienia o uchyleniu dokonanego zajęcia zabezpieczającego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zdaniem Spółki ogłoszenie o sprzedaży ruchomości oraz sprzedaż zabezpieczonych ruchomości w drugiej licytacji za połowę ich wartości zostały dokonane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, czym naruszono interes zobowiązanego i Skarbu Państwa.

W ocenie Spółki, ogłoszenie o sprzedaży zajętego paliwa było niedopuszczalne, bowiem zajęte paliwo nie stanowi własności zobowiązanego. Spółka podkreśliła, że powyższą okoliczność podnosiła w toku postępowania przed Naczelnikiem P. Urzędu Skarbowego w B. oraz wskazała podmiot, który jest właścicielem ruchomości. Podała, że własność paliwa nie przeszła na zobowiązanego ze względu na nieuiszczenie należnej sprzedawcy ceny, a brak zapłaty ceny spowodowany był zajęciem zabezpieczającym środków na rachunkach bankowych zobowiązanego.

Spółka podkreśliła, że sprzedaż zajętych w postępowaniu zabezpieczającym ruchomości jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych, wskazanych w ustawie. Istotą postępowania zabezpieczającego nie jest zaspokojenie roszczeń wierzyciela, ale zabezpieczenie roszczeń, które na dzień dokonywania czynności nie są jeszcze określone co do wysokości, a nawet nie jest pewne, czy w ogóle powstaną. Podniosła, że zajęte paliwo nie należy do ruchomości szybko psujących się, jak również nie może stracić na wartości, a jego dozór nie powoduje znacznych kosztów. Przystąpienie do sprzedaży było zatem niedopuszczalne.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B., uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w B. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ stwierdził, że zgodnie z treścią art. 54 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Środek ten również przysługuje stronie w postępowaniu zabezpieczającym stosownie do art. 166b tej ustawy. Przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

W ocenie organu, obwieszczenie o licytacji ruchomości, o którym mowa w art. 105a § 2 u.p.e.a., nie jest czynnością egzekucyjną o charakterze wykonawczym. Pismo to jest czynnością o charakterze wyłącznie informacyjnym. Celem obwieszczenia o przeprowadzeniu licytacji jest poinformowanie jak największej liczby osób o wystawieniu na licytację zajętych ruchomości. Dlatego też, na obwieszczenie o licytacji ruchomości skarga na czynności egzekucyjne nie przysługuje.

Na powyższe postanowienie, pełnomocnik skarżącej Spółki wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zarzucając naruszenie art. 61a § 1, art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 kpa w związku z art. 18 oraz art. 54 i art. 1a pkt 2 u.p.e.a., poprzez uznanie niedopuszczalności skargi na czynność organu egzekucyjnego w postaci ogłoszenia o licytacji ruchomości, dokonaną z rażącym naruszeniem prawa i umorzenie postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że ogłoszenie o licytacji ruchomości nie jest podejmowanym przez organ egzekucyjny działaniem zmierzającym do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnej (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Uznając, że czynność ta nie podlega zaskarżeniu w trybie art. 54 u.p.e.a. organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Zdaniem Spółki, obwieszczenie o licytacji ruchomości jest czynnością zmierzającą do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, którym w niniejszej sprawie jest sprzedaż ruchomości. Podkreśliła, że skarga na czynność egzekucyjną z art. 54 u.p.e.a. jest najbardziej uniwersalnym i wszechstronnym środkiem prawnym przysługującym zobowiązanemu. Jej wyłączenie musiałoby wynikać z przepisów u.p.e.a. Wyłączenie takie nie zostało zawarte w odniesieniu do czynności ogłoszenia licytacji. Zaznaczyła, że gdyby przyjąć stanowisko organu za trafne, to nieprawidłowości w zakresie obwieszczenia o licytacji ruchomości byłyby poza jakąkolwiek kontrolą instancyjną.

Wskazując na powyższe, pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie organu do merytorycznego rozpoznania sprawy oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej Spółki zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B., podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Spór w sprawie sprowadza się do oceny możliwości złożenia przez skarżącą Spółkę skargi w trybie art. 54 u.p.e.a. na obwieszczenie o licytacji ruchomości.

Zgodnie z powołanym przepisem zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 166b u.p.e.a. środek ten przysługuje również w postępowaniu zabezpieczającym. Przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego - art. 1a pkt 2 u.p.e.a.

W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie daje możliwości zaliczania każdej czynności faktycznej o charakterze materialno-technicznym do kategorii czynności egzekucyjnych. Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia za pomocą, którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów prawnych i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego (np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2013 r., III SA/Wa 2488/12, LEX nr III SA/Wa 2488/12).

Przedstawione wyżej uwagi odnoszą się wprost do czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym, zachowują jednak w pełni aktualność w odniesieniu do czynności zabezpieczających podejmowanych w ramach postępowania zabezpieczającego (dział IV u.p.e.a.).

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że obwieszczenie o licytacji ruchomości, o którym mowa w art. 105a § 2 u.p.e.a., nie jest czynnością egzekucyjną o charakterze wykonawczym. Pismo to ma charakter wyłącznie informacyjny. Celem obwieszczenia o przeprowadzeniu licytacji jest poinformowanie jak największej liczby osób o wystawieniu na licytację zajętych ruchomości (por. W. Grześkiewicz, Komentarz do art. 105(a) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX).

Z tych względów kwestionowane obwieszczenie z dnia [...] lutego 2017 r. o licytacji ruchomości w postaci oleju napędowego nie jest czynnością egzekucyjną (zabezpieczającą) o charakterze wykonawczym, na którą przysługuje skarga na podstawie art. 54 u.p.e.a.

Przedstawione stanowisko znajduje potwierdzenie w fakcie, że ustawodawca nie przewidując możliwości zaskarżenia obwieszczenia o licytacji ruchomości, wprost wskazał na prawo do zaskarżenia obwieszczenia o licytacji nieruchomości. W art. 110z § 1 u.p.e.a. przyznano prawo wniesienia skargi na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o licytacji, każdemu uczestnikowi postępowania, podmiotom, którym doręcza się obwieszczenie o licytacji (art. 110w § 4 pkt 2 i 3 u.p.e.a.) oraz osobom zainteresowanym udziałem w licytacji (por. P. Przybysz, Komentarz do art.110(z) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX). Skarga na obwieszczenie o licytacji nieruchomości przysługuje zatem na mocy szczególnego przepisu (art. 110z § 1 u.p.e.a.), odnośnie obwieszczenia o licytacji ruchomości taka norma nie istnieje.

Ponadto, skarga określona w art. 54 § 1 u.p.e.a. ma charakter środka subsydiarnego i nie jest dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzut, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1999 r., III SA 4503/97, ONSA 2000, nr 1, poz. 20; wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., III SA 827/99, LEX nr 43032; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2007 r., III SA/Wa 3474/06, LEX nr 304097). Powyższe stanowi o zasadzie niekonkurencyjności przysługujących stronie środków zaskarżenia. W wyroku z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt II FSK 1781/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której w każdym z postanowień "wpadkowych" mających inny przedmiot (np. przywrócenie terminu, zarzuty, skarga na czynności egzekucyjne) badane są te same okoliczności sprawy. Może to nastąpić tylko raz i tylko we właściwym stadium postępowania egzekucyjnego.

Zarzuty dotyczące obwieszczenia o licytacji ruchomości można podnosić w trybie skargi na naruszenie przepisów o przeprowadzeniu licytacji na podstawie art. 107 § 2a u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem zobowiązany, wierzyciel oraz uczestnik licytacji mogą zgłosić do protokołu licytacji skargę na naruszenie przepisów o przeprowadzaniu licytacji. Skarga podlega rozpatrzeniu w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia. W sprawie skargi na naruszenie przepisów o przeprowadzaniu licytacji postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie organu egzekucyjnego oddalające skargę służy zażalenie (art. 107 § 2b u.p.e.a.). Licytacja przeprowadzona z naruszeniem przepisów o jej publicznym charakterze, o cenie wywołania i nabycia oraz o wyłączeniu od udziału w licytacji, podlega unieważnieniu przez organ egzekucyjny lub jego organ nadzorczy (art. 107 § 3 u.p.e.a.). Ponadto art. 107 § 2a u.p.e.a. jest przepisem szczególnym względem art. 54 u.p.e.a., a zatem wyłącza jego stosowanie.

W związku z powyższym, zarzuty dotyczące niespełnienia wymogów przez obwieszczenie o licytacji, przystąpienie do sprzedaży na podstawie 161 u.p.e.a., można było zgłaszać w toku licytacji w trybie skargi na podstawie art. 107 § 2a u.p.e.a. Z akt sprawy wynika, że podczas przeprowadzania pierwszej i drugiej licytacji ruchomości, ani zobowiązany ani jego pełnomocnik nie byli obecni, nie mogli zatem skorzystać z przysługującego na mocy art. 107 § 2a u.p.e.a. prawa. Niewątpliwie skarga na czynności egzekucyjne (z art. 54 u.p.e.a.) nie przysługuje w sytuacji, gdy skarżącemu przysługiwała możliwość kwestionowania danej czynności egzekucyjnej za pomocą innych środków zaskarżenia, ale nie wykorzystał ich lub nie przyniosły one żądanego rezultatu.

Trzeba zauważyć, że w niniejszej sprawie właściwa czynność egzekucyjna (zabezpieczająca), polegająca na zajęciu ruchomości w trybie art. 97 u.p.e.a. została dokonana w dniu [...] lutego 2017 r. Na powyższą czynność Spółka złożyła skargę w trybie art. 54 u.p.e.a. Postanowieniem z [...] maja 2017 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w B. z [...] marca 2017 r. oddalające skargę na powyższą czynność zabezpieczającą. W postępowaniu tym odniesiono się do zarzutu, że zajęte ruchomości nie stanowią własności Spółki oraz kwestii nieoszacowania zajętej ruchomości.

W tych okolicznościach organ odwoławczy prawidłowo uchylił zaskarżone postanowienie oddalające skargę i umorzył postępowanie organu I instancji w zakresie merytorycznego rozpatrzenia wniosku - skargi w trybie art. 54 u.p.e.a. na obwieszczenie o licytacji ruchomości jako bezprzedmiotowe. Zawarte w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 61a § 1, art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 oraz art. 54 i art. 1a pkt 2 u.p.e.a. nie zasługiwały na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, jako że skarga okazała się niezasadna, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369).