Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1240/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 40 i art. 42
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: par. 12 i par. 13
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2015 r. sprawy ze skargi S. B., P. B. i R. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] oraz orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (dalej PINB) działając w oparciu o art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie w sprawie tarasu wybudowanego przy budynku mieszkalnym położonym przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu orzeczenia organ I instancji wskazał, że postępowanie wszczął w związku z pisemnym wystąpieniem współwłaścicieli sąsiedniej nieruchomości S. i S. B. Poinformowali oni, że właściciel nieruchomości przy ul. [...] w latach [...] samowolnie dobudował taras do znajdującego się na tej nieruchomości budynku mieszkalnego. W oparciu o dowody zgromadzone w sprawie organ ustalił, że przedmiotowy taras jednak został zrealizowany wraz z budynkiem mieszkalnym w [...] roku. Ustalenia te PINB oparł na wyjaśnieniach właścicieli nieruchomości oraz projekcie budowlanym przebudowy budynku zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...] roku nr [...]. Sporny taras został naniesiony geodezyjnie na sporządzony na mapie zasadniczej rysunek ilustrujący stan obiektu stanowiący załącznik do tej decyzji. W części opisowej zatwierdzonego projektu znalazła się także informacja z której wynika, że "w trakcie budowy wykonano podpiwniczony taras ze schodami zewnętrznymi prowadzącymi na ogród". W związku z tym organ uznał, że usytuowanie tarasu nie naruszało obowiązujących wówczas przepisów określonych w zarządzeniu Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. Tym samym, zdaniem organu, brak było jednoznacznych dowodów do uznania, że F. Z. dobudował stanowiący przedmiot postępowania taras do swojego budynku w latach 2003-2005 i z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania należało je umorzyć.

Od decyzji tej odwołanie wniósł S. B. kwestionując wszystkie argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Wskazał, że w piśmie z dnia [...] r. PINB stwierdził, że przedmiotowy taras został wykonany na stropie pomieszczenia gospodarczego, o które w latach 70 tych ubiegłego wieku rozbudowano budynek bez uzyskania stosownego pozwolenia na budowę. W ocenie odwołującego się poszerzenie i przebudowa budynku polegająca na podmurowaniu stropu i wybudowaniu tarasu miała jednak miejsce dopiero w latach [...]. Dowodzi tego, że decyzja z dnia [...] roku udzielająca pozwolenia na przebudowę budynku mieszkalnego została zmieniona następnie decyzją z dnia [...] r. Działania inwestora mające na celu zmianę uzyskanej wcześniej decyzji udzielającej pozwolenia na przebudowę budynku mieszkalnego zamiast ubiegania się o nowe pozwolenie na budowę zmierzały - w ocenie odwołującego się - do ukrycia faktu budowy tarasu i próbę zalegalizowania samowoli budowlanej. Zrealizowany taras wraz ze schodami ma powierzchnię zabudowy wynoszącą 50 m² oraz wysokość 5 m liczoną wraz z kratownicą i balustradą. Taras ten powoduje zacienienie okien umieszczonych na parterze jego budynku i ogranicza dostęp światła słonecznego. Taras ponadto został zlokalizowany w odległości 2,22 m od granicy działki, a zatem z rażącym naruszeniem § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Odwołujący się zarzucił ponadto nieobjęcie zaskarżonym rozstrzygnięciem nieprawidłowego wykonania dwóch otworów wentylacyjnych zainstalowanych w pomieszczeniu kuchennym i ubikacji sąsiedniego budynku.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB umarzające postępowanie w sprawie. Wskazał, że podpiwniczony taras zrealizowany przy budynku F. Z. tworzy wraz z tym budynkiem funkcjonalną całość. Ostateczna decyzja z [...] roku zatwierdzająca projekt budynku w tym kształcie, a następnie ukończenie budowy i przyjęcie bez zastrzeżeń zgłoszenia o zakończeniu przebudowy stanowiło, w ocenie organu odwoławczego, równoczesne ewentualne zalegalizowanie przedmiotowego tarasu. [...]WINB mając na uwadze wieloletni konflikt sąsiedzki między inwestorem a odwołującym się, mający wyraz w wielu prowadzonych postępowaniach, nie dał wiary nie popartym żadnymi dokumentami twierdzeniom S. B., że w latach [...] doszło do przebudowy tarasu. Wskazał, że skarżący w szczególności nie podnosił tych kwestii we wcześniej toczącym się postępowaniu dotyczącym przebudowy dachu budynku. W odwołaniu mija się on także z prawdą twierdząc, że taras jest usytuowany naprzeciwko głównych okien w jego budynku, a w rzeczywistości został on zrealizowany od strony ogrodu po zachodniej stronie budynku F. Z. oraz poza granicą obrysu budynku S. B. położonego przy ul. [...]. W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że podnoszona w odwołaniu kwestia otworów wentylacyjnych nie była przedmiotem postępowania. Przedmiotu postępowania nie stanowiła także drewniana krata zainstalowana przy balustradzie tarasu, która podtrzymuje pnącą się zieleń, bowiem stanowi ona obiekt małej architektury ogrodowej nie poddany regulacjom Prawa budowlanego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję [...]WINB wnieśli S. i S. B. domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia od organu kosztów postępowania. Zarzucili oparcie zaskarżonego orzeczenia na błędnych ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że stanowiący przedmiot postępowania taras wykonany został na podstawie decyzji z [...] r., podczas gdy pobieżna analiza dokumentów wskazuje, że stanowi on samowolę budowlaną. Błędne ustalenia faktyczne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia polegały także na przyjęciu, że taras został wybudowany wyłącznie przy ścianie zachodniej budynku przy ul. [...], gdy tymczasem bok tego tarasu o długości ok. 4 m usytuowany jest od strony północnej budynku graniczącej bezpośrednio z posesją skarżących. Ponadto skarżący zarzucili rażące naruszenie zaskarżoną decyzją § 12 i § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez niezachowanie wymaganej odległości od granicy działki. Wreszcie podnieśli powołanie się w decyzji na nieprawdziwe stwierdzenia dotyczące braku wcześniejszego sygnalizowania organom samowolnej budowy tarasu. Tymczasem do budowy przedmiotowego tarasu odniósł się WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 11 kwietnia 2005 roku, II SA/Ka 793/03.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Gl 688/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę uwzględnił, uchylając decyzje organów obu instancji.

W motywach Sąd podał, że stanowiący przedmiot postępowania taras w świetle ustaleń wynikających z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu [...] roku został zrealizowany na stropach pomieszczeń gospodarczych. Ma on wymiary 9,5 m x 3,60 m oraz wysokość ok. 1,70 – 1,80 m i został usytuowany w odległości 2,40 m od granicy z działką skarżących. Od strony tej działki do balustrady tarasu na całej jego szerokości przymocowana została drewniana pergola o wysokości ok. 4 m obrośnięta bluszczem. Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącego należy zgodzić się z twierdzeniami organów nadzoru budowlanego, że przedmiotowy taras nie został wybudowany w latach [...], lecz najprawdopodobniej powstał w trakcie budowy budynku mieszkalnego ukończonej w 1976 roku. Ustalenia te znajdują potwierdzenie w zamieszczonej w aktach sprawy dokumentacji projektowej przebudowy budynku przy ul. [...] w S., stanowiącej załącznik do decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] roku, nr [...], którą udzielono pozwolenia na modernizację i remont budynku przy ul. [...]. Załącznikiem graficznym do tej decyzji jest także kopia mapy zasadniczej, na której naniesiony został przedmiotowy taras. W aktach sprawy brak natomiast niebudzacych wątpliwości ustaleń czy pochodzący z 1969 r. projekt budowlany oraz decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. - Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...] roku udzielono pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego przewidywały realizację tarasu od strony elewacji zachodniej budynku. Z pisma PINB z dnia [...] roku (k -17), na treść którego S. B. powołał się w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wynika, że taras ten został wykonany samowolnie w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku na stropie budynku gospodarczego.

Sąd stwierdził, że wbrew stanowisku orzekających w sprawie organów, inwentaryzacja budowlana i geodezyjna zrealizowanego obiektu lub jego części nie powoduje, co jest oczywiste jego legalizacji. W ocenie składu orzekającego także pozwolenie na przebudowę, czy remont nie sanuje samowoli budowlanej, gdyż decyzja o pozwoleniu na budowę może dotyczyć wyłącznie przyszłych zamierzeń inwestycyjnych. Organy nawet nie wypowiedziały się w kwestii, czy pozwolenie na modernizację i remont budynku przy ul. [...] w S. udzielone decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...] roku, a następnie zmienione decyzją tego organu z dnia [...] roku obejmowało również roboty dotyczące przedmiotowego tarasu. Zdaniem Sądu, gdyby okazało się, że taras ten, jak wszystko na to wskazuje, został zrealizowany w latach siedemdziesiątych bez pozwolenia na budowę to do tej części budynku mieszkalnego przy ul. [...], winny znaleźć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), a w szczególności art. 37 ust. 1, bądź art. 40 tej ustawy, do których odsyła przepis art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.).

Sąd stwierdził też, że organy obu instancji błędnie przyjęły, że do zrealizowanego w 1976 roku tarasu nie znajdą zastosowania przepisy rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 890 ze zm. – dalej zwanego rozporządzeniem), albowiem w dacie zrealizowanych robót obowiązywało zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (opublikowane w Dz. Bud. Nr 10, poz. 44 ze zm.). Stanowisko takie miałoby uzasadnienie prawne jedynie w przypadku zrealizowania tarasu w oparciu o zatwierdzony w dacie obowiązywania wskazanego zarządzenia projekt budowlany i udzielone pozwolenie na budowę. Tymczasem z zasady legalizmu wskazanej w art. 6 kpa wynika nakaz stosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa obowiązujących w dacie orzekania, a zgodnie z § 330 rozporządzenia jego przepisów nie stosuje się, z zastrzeżeniem § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2, tylko w sytuacjach, jeżeli przed dniem jego wejścia w życie:

1) został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów,

2) zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonania robót budowlanych w przypadku, gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy polecono organowi I instancji jednoznaczne rozstrzygnięcie kwestii, czy taras stanowiący przedmiot postępowania, został wybudowany samowolnie, czy też w oparciu o pozwolenie na budowę. W przypadku, gdyby okazało się, że ta część budynku mieszkalnego została zrealizowana samowolnie pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974 roku w sprawie winna zostać wdrożona przewidziana w tej ustawie procedura legalizacyjna wynikająca z odesłania zawartego w art. 103 § 2 Prawa budowlanego z 1994 roku. Rozważając w toku tej procedury kwestie wynikające z art. 37 ust. 1 pkt 2 oraz art. 40 Prawa budowlanego z 1974 roku PINB winien odwołać się do aktualnie obowiązujących przepisów rozporządzenia regulujących warunki sytuowania tarasów w stosunku do sąsiednich działek budowlanych.

W toku ponownego postępowania inwestor F. Z. w dniu [...] r. przedłożył ekspertyzę konstrukcyjno-budowlaną w sprawie stanu technicznego przedmiotowego tarasu, sporządzoną w [...] r. przez rzeczoznawcę budowlanego A. Z., w której stwierdzono, że pod tarasem znajduje się pomieszczenie gospodarcze z dodatkowym oknem z tworzywa sztucznego, zaś elementy konstrukcyjne tarasu znajdują się w dobrym stanie technicznym. Na tej podstawie decyzją z dnia [...] r. PINB w S. udzielił inwestorowi pozwolenia na użytkowanie spornego tarasu. Jednakże wskutek odwołania S. i S. B., decyzją z dnia [...] r. [...]WINB uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji celem ustalenia, czy przedmiotowy taras jest zgodny z obecnie obowiązującymi przepisami planistycznymi, co jest niezbędne do jego legalizacji.

Postanowieniem z dnia [...] r. PINB w S. zawiesił postępowanie do czasu rozpatrzenia wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla tarasu z pomieszczeniem składu opału. Postępowanie to zostało następnie podjęte, lecz postanowieniem z dnia [...] r. powtórnie zawieszone.

W dniu [...] r. inwestor F. Z. przedłożył decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego o taras wraz z pomieszczeniem składu opału pod tarasem (legalizacja) oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...], utrzymującą w mocy powyższą decyzję.

Na tej podstawie PINB w S. postanowieniem z dnia [...] r. podjął zawieszone postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 42 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z 1994 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) udzielił U. i F. Z. pozwolenia na użytkowanie tarasu wybudowanego przy budynku mieszkalnym na działce nr 1, obr. 10 przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że przedmiotowy taras został wykonany samowolnie w 1976 r. w okresie budowy budynku mieszkalnego. Przedłożona przez inwestora ekspertyza z [...] r. potwierdza zaś wybudowanie tarasu o konstrukcji żelbetowej i murowanej zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi i brak zagrożenia dla życia, zdrowia i mienia. Nadto, organ I instancji stwierdził, że usytuowanie spornego tarasu odpowiada wymogom § 12 ust. 5 pkt 1 rozp. z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych..., dopuszczającego odległość 1,5 m od granicy z działką sąsiednią, gdyż odległość ta wynosi 2,40 m bądź 2,22 m od granicy działki S. B. Nadto, wysokość tarasu ponad terenem wynosi ok. 2 m, co powoduje także spełnienie wymogu z § 13 tego rozp.

W odwołaniu od decyzji S. B. zarzucił naruszenie art. 7 i 77 kpa oraz §§ 12 i 13 warunków technicznych. Odwołujący się podniósł, że organ I instancji rozpatrywał sprawę w odniesieniu do tarasu, podczas gdy chodzi o obiekt budowlany, gdyż taras jest usytuowany na dachu obiektu o pow. ponad 50 m2, który posiada wydzielone pomieszczenia na garaż oraz inne pomieszczenia gospodarcze z drzwiami i oknami. Odwołujący się podał, że w 1976 r. wykonana została jedynie płyta, którą w latach [...] poszerzono i podmurowano, wydzielając przegrody. Odwołujący się zanegował też ekspertyzę budowlaną A. Z., zarzucając że nie odnosi się do jego działki oraz podniósł, że decyzja SKO o warunkach zabudowy nie jest ostateczna i wykonalna, gdyż złożył na nią skargę do sądu administracyjnego.

Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że zgodnie z wytycznymi, zawartymi w wyroku z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Gl 688/09, postępowanie winno toczyć się w trybie art. 37, 40 i 42 Prawa budowlanego z 1974 r., gdyż Sąd podzielił ustalenia co do daty powstania spornego tarasu w 1976 r. Zdaniem organu, wniesienie skargi na decyzję o warunkach zabudowy nie wpływa na jej ostateczność. Organ odwoławczy podzielił też ustalenia PINB co do spełnienia wymogów §§ 12 i 13 warunków technicznych z 2002 r. w zakresie odległości tarasu od granicy i braku zacienienia budynku odwołującego się. Zdaniem organu odwoławczego, brak też podstaw prawnych do podważania ekspertyzy A. Z. Stąd też decyzję organu I instancji uznano za zgodną z przepisami.

Skargę na decyzję ostateczną wnieśli S. B. oraz R. B. i P. B. (będący spadkobiercami S. B.), domagając się jej uchylenia i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Skarżący ponawiając argumentację i zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji naruszenia art. 7 i 77 § 1 kpa oraz §§ 3 pkt 13 i 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 5 pkt 1 warunków technicznych z 2002 r., podkreślili że organy nadzoru budowlanego zalegalizowały samowolę budowlaną w postaci pomieszczenia gospodarczego przeznaczonego na skład opału, na dachu którego przewidziano taras, zlokalizowanego w odległości mniejszej niż 3 m od granicy z ich działką.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W kolejnym piśmie z dnia 9 marca 2013 r. skarżący S. B. wniósł o dopuszczenie dowodu z dołączonej opinii technicznej W. S., dotyczącej lokalizacji jego budynku oraz budynku sąsiedniego, podważające opinię A. Z.

Wreszcie, do odrębnego pisma z dnia 9 marca 2015 r. skarżący dołączył kserokopie brakujących części akt administracyjnych w postaci projektu budynku mieszkalnego i uzasadnienia decyzji SKO z dnia [...] r. oraz innych pism, z których jego zdaniem, wynika fakt poszerzenia płyty pod tarasem i samowolnej budowy pomieszczenia gospodarczego pod tym tarasem.

W toku rozprawy sądowej skarżący złożył kserokopię fragmentu rzutu parteru spornego budynku oraz zawiadomienie z dnia 22 lutego 2005 r. o zakończeniu robót budowlanych dla wykazania jego powierzchni oraz kubatury. Podał też, że skarga na decyzję o warunkach zabudowy została prawomocnie oddalona przez tut. Sąd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, że w motywach prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Gl 688/09, nie przesądzono spornej daty budowy przedmiotowego tarasu, a jedynie odniesiono się do dotychczasowych ustaleń organów nadzoru budowlanego, opartych na dokumentacji projektowej z

1996 r., na której naniesiono przedmiotowy taras. Nie podważa to jednak twierdzeń skarżących, że wówczas istniała jedynie płyta pod taras, którą wg nich rozbudowano (poszerzono) w latach [...] i wykonano pod tarasem pomieszczenie gospodarcze. Fakt zrealizowania tarasu na stropach pomieszczeń gospodarczych wynika również z motywów wyroku w sprawie II SA/Gl 688/09. Co więcej, istnienie pod tarasem pomieszczenia składu opału z oknem potwierdza ekspertyza konstrukcyjno-budowlana rzeczoznawcy A. Z. z [...] r., przedłożona przez inwestora. Przeoczyły też organy obydwu instancji, że decyzja o warunkach zabudowy z dnia [...] r. dotyczy rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego o taras wraz z pomieszczeniem składu opału pod tarasem (legalizacja). Zasadnie zatem zarzucili skarżący, że taki stan rzeczy wskazuje, iż również pomieszczenie gospodarcze pod tarasem zostało wybudowane samowolnie, a w konsekwencji, nie jest możliwa legalizacja budowy tarasu w oderwaniu od usytuowanego pod nim pomieszczenia gospodarczego jako części budynku mieszkalnego i rozpatrywanie kwestii spełnienia wymogów techniczno-budowlanych jedynie w odniesieniu do tarasu. O ile bowiem przepis § 12 ust. 5 pkt 1 rozp. z 2002 r. w sprawie warunków technicznych..., dopuszcza zmniejszenie odległości tarasu od sąsiedniej działki budowlanej, to wymogi te nie mają zastosowania do innych części budynku usytuowanych ponad poziomem terenu. Zatem kwestia zgodności z prawem usytuowania pomieszczeń gospodarczych, o które rozbudowano budynek sąsiedni, winna być rozpatrywana zgodnie z wymogami § 12 ust. 1-3 rozp., wprowadzającego jako zasadę odległość 3 m w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów w stronę granicy. W niniejszej sprawie przesądzone zaś zostało, że nawet o ile doszło do rozbudowy budynku sąsiedniego pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r., zastosowanie mają aktualnie obowiązujące przepisy techniczno-budowlane, a zatem rozp. z 2002 r. w brzmieniu z daty wydania zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji, bez ustalenia legalności i daty rozbudowy budynku mieszkalnego o pomieszczenia gospodarcze, nad którymi usytuowany jest taras, objęty zaskarżoną decyzją, zaś w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej, legalizacji wykonanych robót budowlanych, nie jest możliwe orzekanie w kwestii pozwolenia na użytkowanie samego tarasu i rozpatrywanie sprawy na gruncie wymogów z § 12 ust. 5 pkt 1 warunków technicznych... Podkreślić przyjdzie, że w poprzednim wyroku nie ograniczono przedmiotu dalszego postępowania jedynie do tarasu, gdyż w motywach Sąd nie wypowiedział się w ogóle co do legalności budowy pomieszczeń gospodarczych, na stropach których wykonano taras.

Co więcej, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów w motywach uchwały z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13 (ONSAiWSA 2014//6/89), przepis art. 42 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r., przewidujący obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie jako decyzji kończącej postępowanie w sprawie samowoli budowlanej, dotyczy tylko obiektów, co do których wydano nakaz przewidziany w art. 40 tej ustawy, a więc nałożono obowiązek wykonania zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego nie wydały zaś nakazu w trybie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., stąd też udzielenie pozwolenia na użytkowanie tarasu na podstawie art. 42 tej ustawy, było zbędne, zaś wyrazem legalizacji samowoli budowlanej w takim przypadku jest umorzenie postępowania przed organami nadzoru budowlanego jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa.

Sąd administracyjny nie podzielił natomiast zarzutu skargi co do naruszenia wymogów § 13 rozp. w sprawie warunków technicznych... Przesłanianie może dotyczyć wyłącznie odległości pomiędzy budynkami i z uwagi na wysokość pomieszczeń gospodarczych, nawet podaną jedynie w przybliżeniu jako ok. 2 m, w żadnym wypadku nie może dojść do naruszenia tego przepisu. Nie mógł też odnieść skutku wniosek o przeprowadzenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowodu z opinii technicznej, bowiem z mocy art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dopuszczalne jest jedynie przeprowadzenie dowodu z dokumentu, zaś opinia biegłego nie ma takiego waloru.

Skarga podlegała jednak uwzględnieniu z przyczyn wyżej wskazanych. Sąd administracyjny stwierdził bowiem, że decyzje o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie tarasu zlokalizowanego na pomieszczeniu gospodarczym zapadły z naruszeniem art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz bez należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik, czym naruszono wymogi z art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Z tych względów decyzje organów obydwu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wobec uwzględnienia skargi należało nadto orzec o niewykonalności zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 152 tej ustawy. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 500 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżących po myśli art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 cyt. ustawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ nadzoru budowlanego I instancji winien zatem poczynić ustalenia faktyczne co do daty, legalności i charakteru rozbudowy budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S., a w szczególności, czy i kiedy doszło do poszerzenia pierwotnie zrealizowanej samowolnie płyty tarasowej, pod którą usytuowano pomieszczenie gospodarcze. Bez ewentualnej legalizacji samowolnej budowy tych pomieszczeń w ramach rozbudowy budynku, nie jest możliwe sanowanie nielegalnej budowy tarasu, którego elementem jest strop tych pomieszczeń gospodarczych, co do których obowiązują inne wymogi techniczno-budowlane, niż w przypadku tarasów.

W tym względzie celowe jest przede wszystkim zbadanie i przeanalizowanie dokumentacji budowy przedmiotowego budynku oraz późniejszych pozwoleń na jego rozbudowę dla ustalenia podanych w tych dokumentach parametrów budynku w postaci powierzchni i kubatury, co pozwoli na obiektywną ocenę, czy naniesiony na mapę w 1996 r. taras, odpowiada obecnym wymiarom oraz kiedy wykonano pomieszczenie gospodarcze pod tarasem. O ile okaże się, że rozbudowa tarasu nastąpiła pod rządami Prawa budowlanego z 1994 r., jak utrzymują skarżący, w sprawie znajdzie zastosowanie tryb z art. 48 tej ustawy. Dla oceny zgodności budowy z wymogami prawa budowlanego niezbędne jest też stwierdzenie zgodności z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy, określającymi parametry inwestycji w postaci rozbudowy budynku o taras i pomieszczenie składu opału.

sw