Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 35/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędzia WSA Maciej Dybowski Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 września 2004 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] grudnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2000r. nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącej kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ M. Dybowski /-/ R. Batorowicz /-/ E. Makosz-Frymus TG


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2000r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, powołując jako podstawę prawną z art. 1 i art.4 ust.1 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) odmówił przyznania K. S. uprawnienia do wyżej wymienionego świadczenia.

Według przedstawionych w uzasadnieniu decyzji ustaleń wyjaśniono, że zebrany w toku postępowania materiał dowodowy nie jest wystarczający do wydania pozytywnej decyzji w sprawie. Strona nie przedstawiła, w określonym terminie, wymaganych przez Urząd dokumentów potwierdzających wnioskowany rodzaj i okres represji.

K. S. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, dołączając ankietę dotyczącą ubiegania się o dowód osobisty po wojnie jak i opis relacji dotyczącej przebiegu pracy przymusowej w Zakładach H. C. w P. w okresie od [...] stycznia 1940r. do [...] października 1944r., a następnie w miejscowości K. w fabryce zbrojeniowej od [...] października 1944r. do [...] kwietnia 1945r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2001r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2000r. W motywach rozstrzygnięcia obok wcześniej przedstawionych ustaleń i normy prawnej wyjaśniono, że strona wykonywała pracę przymusową na terenie III Rzeszy w okresie od listopada 1944r. do marca 1945r., tj. pięć miesięcy, a więc nie spełniła warunku deportacji do pracy przymusowej na okres co najmniej sześciu miesięcy.

K. S. wniosła skargę do sądu administracyjnego, której treść wskazywała, że domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. Na poparcie skargi oprócz argumentów przedstawionych wcześniej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła, że zaprzestanie pracy przymusowej i powrót do kraju nie nastąpił [...] kwietnia 1945r., lecz dopiero we wrześniu 1945r. W tym czasie pracowała przymusowo na gospodarstwie rolnym u niemieckiego rolnika.

Orzekający w sprawie organ wniósł o oddalenie skargi z przyczyn przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wyjaśnił, że nie zaliczono skarżącej pracy w październiku 1944r., gdyż zgodnie z art.3 ust.1 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1996r. Nr 87, poz. 395 ze zm.) świadczenie pieniężne przysługuje za każdy pełny miesiąc trwania pracy przymusowej. Ponadto nie zaliczono także pracy po dniu [...] kwietnia 1945r.tj. po dacie zajęcia K. przez wojska koalicji antyhitlerowskiej. Pracy wykonywanej po tej dacie nie można uznać za pracę przymusową na rzecz III Rzeszy, zgodnie z art. 2 pkt 2 lit.1 powoływanej ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 398) represją w rozumieniu tej ustawy jest także deportacja, czyli wywiezienie do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r. Oznacza to, że użyte w tym przepisie pojecie "deportacji" odnosi się wyłącznie do czasu trwania II wojny światowej na terytorium III Rzeszy i terenach przez nią okupowanych, a więc obejmuje okres od dnia 1 września 1939r. do dnia 8 maja 1945r. (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2001r. sygn. V SA 879/00 LEX nr 79348).

Rozpatrując sprawę w powyższym zakresie Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów art.7, art.77 § 1 i art.107 kpa, albowiem organ administracji wydał decyzje bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd dopatrzył się rozbieżności w ustaleniu daty rozpoczęcia pracy przymusowej przez skarżącą w fabryce zbrojeniowej w K. na terenie III Rzeszy. W przedmiotowych decyzjach czas trwania pracy przymusowej policzony został od listopada 1944r. do marca 1945r. Tymczasem skarżąca do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączyła pismo, w którym wskazuje, że okres pracy przymusowej w fabryce zbrojeniowej w K. trwał od [...] października 1944r. do [...] kwietnia 1945r. Ponadto skarżąca podniosła, że po zaprzestaniu pracy w fabryce w K. rozpoczęła przymusową pracę w gospodarstwie rolnym należącym do niemieckiego rolnika i jej powrót do kraju nastąpił dopiero we wrześniu 1945r.

Podejmując obie zapadłe decyzje Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych naruszył prawo materialne i przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w związku z tym decyzje należy uchylić zgodnie z art.135 i 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270).

Sąd na podstawie art.55 ustawy o NSA z dnia 11 maja 1995r. (Dz. U. Nr 74, poz. 368) w związku z art. 97§2 przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zasądził od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącej kwoty 10 zł tytułem kosztów sądowych.

Sąd nie rozstrzygnął w wyroku zgodnie z art. 152 powyższej ustawy o wykonalności decyzji, albowiem na podstawie art.26 ustawy kombatanckiej decyzja do czasu jej uprawomocnienia nie może być wykonana.

W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy obowiązkiem Kierownika Urzędu będzie dokładne ustalenie stanu faktycznego, a więc prawidłowe ustalenie okresu trwania pracy przymusowej skarżącej w fabryce zbrojeniowej w K. oraz odniesienie się do twierdzeń skarżącej, iż pracowała przymusowo również w gospodarstwie u niemieckiego rolnika.

/-/ M. Dybowski /-/ R. Batorowicz /-/ E. Makosz-Frymus

TG