Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1029/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-01-24 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia
uchylono wyrok WSA
Powołane przepisy: article: art. 65 par. 1  i 19
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Małgorzata Łoboz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2018 r. skargi kasacyjnej "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [...] września 2017 r. sygn. akt II SA/Kr [...] w sprawie ze skargi "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 lipca 2016 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie warunków zabudowy I. uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 września 2017 r. sygn. akt II SA/Kr [...]; II. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Firma A kwotę [...](słownie: sześćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [...] - sentencja wyroku [...]


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 września 2017 r. sygn. akt II SA/Kr [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Firma A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 lipca 2016 r., znak: SKO [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie warunków zabudowy.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy:

W dniu 18 lutego 2014 r. do Wydziału Architektury i Urbanistyki Urzędu Miasta K. wpłynął wniosek spółki [...] Sp. z o.o. w K. ustalenie warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn.: "Budowa hotelu wraz z garażem podziemnym na dz. nr [...] obr. [...] przy [...] w K. w granicy z działkami nr [...], [...], [...] obr. jw. wraz ze stacją transformatorową i infrastrukturą techniczną na dz. nr [...], [...]obr.jw."

Następnie w dniu 24 sierpnia 2015 r. wydana została decyzja Prezydenta Miasta K. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy dla ww. inwestycji, która została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30.10.2015 r. znak: [...]

W trakcie ponownego rozpoznania sprawy [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. postanowieniem z dnia 25 lutego 2016 r. znak: [...] uzgodnił w trybie art. 53 ust. 4 pkt. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U z 2016 r., poz. 778) - dalej jako: "u.p.z.p.", przedłożony projekt decyzji nr [...] ustalającej warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji z następującymi uwagami:

- na projektowanych elewacjach należy wprowadzić wyraźny podział nawiązujący do przebiegu dawnej zabudowy zgodnie z przekazami ikonograficznymi i źródłami historycznymi,

- poddasza należy doświetlić lukarnami i/lub oknami usytuowanymi w połaciach dachowych elewacji frontowych i podwórzowych,

- wszystkie urządzenia techniczne należy zlokalizować w bryle budynku,

- przedmiotowa lokalizacja obliguje do opracowania projektu z użyciem rozwiązań identyfikujących obiekt z miejscem i charakterem jego lokalizacji oraz harmonijnie wkomponuje go w zabytkowe otoczenie. Forma i detal architektoniczny wszystkich nowych elementów winny nawiązywać do rozwiązań tradycyjnych, charakterystycznych dla Kazimierza, harmonizować z jego zabytkowym charakterem, bez stosowania rozwiązań zunifikowanych - co nie wyklucza wprowadzenia architektury współczesnej twórczo interpretującej formy reprezentatywne dla tej dzielnicy,

- przed przystąpieniem do prac projektowych należy przeprowadzić na koszt Inwestora wyprzedzające badania archeologiczne w obrysie projektowanej kondygnacji podziemnej pod kątem możliwości jej wykonania (na prowadzenie badań archeologicznych należy uzyskać w tut. Urzędzie wyprzedzające pozwolenie konserwatorskie),

- przed przystąpieniem do robót budowlanych należy uzyskać pozwolenie konserwatorskie na ich prowadzenie.

W uzasadnieniu orzeczenia, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. wskazał, że przedmiotowe działki leżą na terenie układu urbanistycznego dawnego miasta [...] wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją z dnia 23 lutego 1934 roku oraz na Listę Dziedzictwa Światowego UNESCO. Nadto usytuowane są na obszarze uznanym za pomnik historii "K. - historyczny zespół miasta" zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej [...] z dnia 8 września 1994 roku. Podniósł, że w warunkach zabudowy stwierdzono, że planowana zabudowa stanowić będzie kontynuację funkcji zabudowy w terenie analizowanym. W ramach inwestycji przewiduje się budowę hotelu wraz z garażem podziemnym, stacji transformatorowej, zjazdu na teren inwestycji oraz infrastrukturę techniczną. W warunkach i szczegółowych zasadach zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy określono linię zabudowy, wskaźnik wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni terenu, w tym udział powierzchni biologicznie czynnej, szerokość elewacji frontowej, wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej, jej gzymsu lub attyki, geometrię dachu oraz inne cechy zabudowy i zagospodarowania terenu wynikające z analizy architektoniczno-urbanistycznej. Wskazał nadto, że objęcie przedmiotowej działki formą ochrony w postaci układu urbanistycznego dawnego miasta [...] wpisanego do rejestru zabytków pod numerem A-12 oraz na Listę Dziedzictwa Światowego UNESCO, oraz formą ochrony w postaci pomnika historii "K. - historyczny zespół miasta" zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej [...] z dnia 8.09.1994 roku - ma na celu zachowanie elementów historycznego rozplanowania oraz kompozycji przestrzennej zespołu.

Następnie Prezydent Miasta K. decyzją nr [...] z dnia 15 kwietnia 2016 r. ustalił warunki zabudowy dla ww. inwestycji.

Zażalenie na ww. postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia 25 lutego 2016r. złożyła Spółka "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w K. – dalej skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika.

Skarżąca podniosła, że wydane postanowienie jest niezgodne z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ponadto niedokładnie wyjaśniono stan faktyczny sprawy. W szczególności podniesiono zarzut dotyczący lapidarności uzgodnienia Konserwatora, które ogranicza się do nakazu wprowadzenia wyraźnego podziału elewacji frontowej na trzy części nawiązującego do przebiegu dawnej zabudowy. Tak wyrażone polecenie – w ocenie skarżącej - nie daje pewności gdzie będzie de facto posadowiony budynek, oraz iż rzeczywiście ta zabudowa będzie kontynuować dawną zabudowę miejską objętą ochroną na podstawie wpisu obszarowego dawnego miasta K. , do rejestru zabytków pod nr [...], oraz wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Zdaniem skarżącej realizacja budynku zaburzy historyczną strukturę podziału na działki ewidencyjne.

Po rozpatrzeniu ww. zażalenia na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia 25 lutego 2016 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 8 lipca 2016 r. znak: [...] na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U 2016 poz.23) w zw. z art. 53 ust.4 pkt.5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U z 2016 r., poz. 778) stwierdziło niedopuszczalność zażalenia.

Organ odwoławczy odnosząc się zarzutów skarżącej wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków - w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych formami ochrony zabytków, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U.2014.1446 z dnia 2014.10.24), oraz ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Podniósł również, że teren inwestycji znajduje się w obszarze zespołu urbanistycznego dawnego miasta [...] zwanego też do rejestru zabytków pod nr rej. [...] Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO, oraz uznane zostało za pomnik historii "K. - historyczny zespół miasta zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej [...] z 8.09.1994 r. Konserwator nałożył obowiązek zastosowania konkretnego rozwiązania, architektonicznego elewacji od strony ul. [...] z zaakcentowanym podziałem budynku na trzy zróżnicowane segmenty, obowiązek doświetlenia poddasza lukarnami lub oknami połaciowymi, zamieszczenia urządzeń technicznych w bryle budynku, opracowania projektu budowlanego identyfikującego obiekt z miejscem i charakterem lokalizacji na K. , obowiązku przeprowadzenia badań archeologicznych, oraz pozyskania odpowiednich pozwoleń konserwatorskich. Zostały one powtórzone w całości w punkcie II .3 załącznika, nr [...] do decyzji ustalającej warunki zabudowy jako jedno z wiążących ustaleń. Tym samym użyte w art. 53 ust. 4 komentowanej ustawy wyrażenie "po uzgodnieniu" rozumieć trzeba w ten sposób, że organ prowadzący postępowanie główne przygotowuje projekt rozstrzygnięcia, na którego podjęcie musi uzyskać przyzwolenie organu współdziałającego.

Nadto powołując się na treść art. 54 ust. 4 pkt. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym organ wskazał, że uzgodnienia wydawane w trybie art. 54 ust. 4 ustawy dokonuje się w trybie art. 106 k.p.a., z tym, że zażalenie przysługuje wyłącznie inwestorowi. Organ odwoławczy podniósł, że ze środka odwoławczego można skorzystać, gdy jest on dopuszczalny z mocy ustawy i gdy został wniesiony przez legitymowaną osobę. Natomiast przedmiotowe zażalenie w ocenie organu odwoławczego jest niedopuszczalne zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym jak i podmiotowym.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

- naruszenie art.142 k.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji [...] w związku z uniemożliwieniem skarżącej kontroli instancyjnej postanowienia z dnia 25 lutego 2016 roku, Nr [...], co w efekcie skutkuje naruszeniem konstytucyjnego prawa skarżącej do zaskarżenia aktów administracyjnych wydanych w I Instancji, w szczególności z tego względu, iż brak rozpoznania zarzutów do przedmiotowego postanowienia skutkuje w istocie brakiem kontroli instancyjnej wydanej na podstawie ww. postanowienia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 15 kwietnia 2016 roku, Nr [...];

- naruszenie art. 65 k.p.a., wobec nieprzekazania zażalenia skarżącej do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Generalnego Konserwatora Zabytków w W., pomimo ustalenia, że to ten organ jest właściwy w tej sprawie.

Mając na uwadze ww. zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd, wskazanym wyżej wyrokiem, oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zgodnie z art. 53 ust. 5 u.p.z.p., w brzmieniu nadanym przez art. 70 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych, która (z pewnym wyjątkiem) weszła w życie z dniem 17 lipca 2010 r., w sprawach ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego decyzje wydaje się po uzyskaniu odpowiednich uzgodnień, dokonywanych w trybie art. 106 k.p.a., z tym że zażalenie od decyzji uzgodnieniowej przysługuje wyłącznie inwestorowi. Oznacza to, że ustawodawca na etapie rozstrzygania kwestii incydentalnych w toku postępowania o ustalenie warunków zabudowy legitymację do złożenia zażalenia przyznał wyłącznie inwestorowi. Z kolei jak wynika z akt sprawy inwestorem w niniejszej sprawie jest Spółka [...] Sp. z o.o. w K., która wystąpiła z wnioskiem o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy. W związku z powyższym tylko ona miało prawo do złożenia zażalenia na postanowienie [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. z dnia 25 lutego 2016 r. znak: [...] Wobec powyższego Sąd podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że skarżąca Spółka "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w K. nie będąc w przedmiotowej sprawie inwestorem, nie mogła wnieść w postępowaniu uzgodnieniowym skutecznego zażalenia.

Ponadto Sąd wskazał, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 65 k.p.a., że wprawdzie do rozpoznania zażalenia inwestora właściwy jest organ administracji publicznej wyższego rzędu w stosunku do organu uzgadniającego, w tym przypadku Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Generalnego Konserwatora Zabytków w W., niemniej jednak zarzut ten nie ma wpływu na ocenę braku legitymacji skargowej innych podmiotów.

W skardze kasacyjnej od tego wyroku, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie - na zasadzie art. 185 § 1 p.p.s.a. - zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Wyrokowi temu zarzuciła:

- naruszenie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 142 k.p.a. w związku z art. 78 Konstytucji [...], które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z orzeczeniem, iż uniemożliwienie stronie skarżącej kontroli instancyjnej postanowienia z dnia 25 lutego 2016 roku, Nr [...] (dalej: "Postanowienie WKZ") jest zgodne z przepisami prawa, a co w efekcie skutkuje naruszeniem konstytucyjnego prawa skarżącej do zaskarżenia aktów administracyjnych wydanych w I Instancji, w szczególności z tego względu, iż brak rozpoznania zarzutów do Postanowienia WKZ skutkuje w istocie brakiem kontroli instancyjnej wydanej na podstawie Postanowienia WKZ decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 15 kwietnia 2016 roku, Nr [...] (dalej: "Decyzja WZ");

- naruszenie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 65, w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wobec orzeczenia, iż brak przekazania zażalenia strony skarżącej do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego - Generalnego Konserwatora Zabytków w W., pomimo ustalenia, że to ten organ jest właściwy w tej sprawie, nie ma znaczenia dla oceny zasadności skargi strony skarżącej, podczas gdy zgodnie z art. 65 k.p.a. organ jest zobligowany do przekazania podania do właściwego w sprawie organu, a zatem zaniechanie tego obowiązku skutkuje tym, iż postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca odnosząc się do treści wyroku podkreśliła, że orzeczenie to podtrzymując stanowisko organów administracji uniemożliwia skarżącej obronę jej praw. Bowiem została ona pozbawiona możliwości instancyjnej kontroli Postanowienia WKZ, co w efekcie oznacza iluzoryczność jej prawa do kontroli instancyjnej Decyzji WZ.

Wskazała również, że wbrew twierdzeniom uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sytuacji gdy organ administracji uznaje się za niewłaściwy w sprawie jest zobowiązany do przekazania sprawy na zasadzie art. 65 k.p.a. do organu właściwego, w tym przypadku do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego - Generalnego Konserwatora Zabytków w W., czego bezspornie ograny zaniechały. Strona skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym wyroku, że zarzut ten nie ma znaczenia dla oceny legalności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, gdyż stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. wydanie orzeczenia z naruszeniem przepisów o właściwości skutkuje nieważnością orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prwo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej – "p.p.s.a."), jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.

Podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione w szczególności, jeżeli sąd "od razu", "na pierwszy rzut oka" ocenia jako uzasadnione zarzuty i żądania zawarte w skardze kasacyjnej. W myśl postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2014 r., sygn. akt I CSK [...] o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej możemy mówić wtedy, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają jej uwzględnienie. Podobnie NSA w wyroku z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I OZ [...], stwierdził, że oczywiście usprawiedliwione podstawy wywiedzionej skargi kasacyjnej występują w sytuacji, gdy sąd podziela zarzuty i żądania skargi kasacyjnej, uznając swoją pomyłkę w tym zakresie.

Istotą autokontroli jest skontrolowanie przez skład orzekający wydanego przez siebie orzeczenia (naprawienie popełnionych przy wyrokowaniu błędów i wydanie orzeczenia prawidłowego). Biorąc zaś pod uwagę charakter uchybień, jedynym możliwym rozstrzygnięciem jest uchylenie kontrolowanego orzeczenia w całości. Nie jest możliwe pozostawienie w obrocie prawnym dwóch rozstrzygnięć, kontrolowanego i tego, które zostało wydane w wyniku autokontroli. Innymi słowy spełnienie przesłanek przewidzianych w art. 179a p.p.s.a. skutkuje tym, że WSA uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie, rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2016 r., II FSK [...], CBOSA).

Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy, w toku postępowania międzyinstancyjnego – zdaniem Sądu - podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, co wymaga uchylenia zaskarżonego wyroku. Mianowicie, Sąd uznał, za usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 65 i 156 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż brak przekazania zażalenia strony skarżącej do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Generalnego Konserwatora Zabytków w W. pomimo ustalenia, że to ten organ jest właściwy w sprawie, nie ma znaczenia dla oceny zasadności skargi, podczas gdy zgodnie z art. 65 k.p.a. organ jest zobligowany do przekazania podania do właściwego w sprawie organu, a zatem zaniechanie tego obowiązku skutkuje tym, iż postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości.

Na wstępie rozważań przede wszystkim podkreślić należy, że kontrola zgodności aktu administracyjnego z prawem nie może być przez sąd administracyjny przeprowadzona dowolnie, lecz musi przebiegać w określonej kolejności, uwzględniającej gradację wad jakimi może być dotknięty akt administracyjny, czy poprzedzające jego wydanie postępowanie administracyjne. W pierwszej zatem kolejności powinna być przeprowadzona kontrola zaskarżonego aktu z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących jego nieważność. Przyjęcie takiej kolejności badania zgodności z prawem uzasadnione jest tym, że ustalenie którejkolwiek z wad powodujących stwierdzenie nieważności aktu czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędną, ale i niedopuszczalną. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w przypadku nieważności decyzji powinno nastąpić jej stwierdzenie przez wojewódzki sąd administracyjny niezależnie od jakichkolwiek okoliczności (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2006 r. sygn. akt I OSK [...], CBOSA). Identyczna zasada dotycząca reakcji przez sąd na wady kwalifikowane identyfikowane przez prawodawcę jako przesłanki pozytywne stwierdzenia nieważności znajduje zastosowanie w stosunku do dotkniętych nimi postanowień. Sankcja nieważnościową jest bowiem najdalej idąca, działa ex tunc, a jej waga jest związana z okolicznością, iż taka wada kwalifikowana tkwi w badanym akcie administracyjnym od początku.

Stosownie do treści art. 19 k.p.a. obowiązkiem organów administracji publicznej jest przestrzeganie z urzędu swojej właściwości miejscowej i rzeczowej. Właściwość rzeczową organu ustala się według przepisów o zakresie jego działania (art. 20 k.p.a.). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 maja 1991 r., III ARN [...], PiP 1992, z. 3, s. 108, podkreślił, że: z zasady przestrzegania przez organ administracyjny właściwości z urzędu wynika obowiązek skrupulatnego badania właściwości przez organ w każdym stadium postępowania., natomiast art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. nie tylko stanowi prawny instrument eliminacji z obrotu prawnego decyzji wydanych przez organ, który nie jest właściwy w sprawie, ale również spełnia funkcję gwarancyjną w odniesieniu do obowiązku przestrzegania przez organ administracyjny swojej właściwości miejscowej i rzeczowej w sprawie. Również zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu aktu administracyjnego powoduje jego nieważność bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 29 listopada 1999 r., V S.A. [...], CBOSA). Innymi słowy, przepis art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. obejmuje wszelkie postacie naruszenia właściwości miejscowej i rzeczowej, z którą nierozerwalnie łączy się właściwość instancyjna. Organ niewłaściwy nie jest zatem prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron. Organ niewłaściwy nie dysponuje zdolnością prawną do prowadzenia postępowania i podjęcia aktu jurysdykcyjnego rozstrzygającego o prawach i obowiązkach stron. Z zasady przestrzegania przez organ administracyjny właściwości z urzędu wynika obowiązek skrupulatnego badania właściwości przez organ w każdym stadium postępowania (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 1994 r., sygn. II SA [...], wyrok NSA z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK [...], CBOSA).

W ocenie Sądu, właśnie taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, co skutkować musiało stwierdzeniem nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 lipca 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie warunków zabudowy. Słusznie bowiem podniosła strona skarżąca w skardze kasacyjnej, że gdy organ administracji uznaje się na niewłaściwy w sprawie jest zobowiązany do przekazania sprawy na podstawie art. 65 k.p.a. do organu właściwego.

Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 65 § 1 k.p.a. jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje ją do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Artykuł 65 § 1 ma zastosowanie nie tylko do podań wszczynających postępowanie przed organem pierwszej instancji, ale i do podań będących środkami zaskarżenia, które uprawniony do ich złożenia podmiot skieruje do innego organu niż ten, za pośrednictwem którego należało je złożyć. W wyroku z dnia 6 czerwca 2013 r., II OSK [...], LEX nr 1352905, NSA stwierdził, że konstrukcja art. 65 § 1 nie pozwala organowi odwoławczemu na etapie ustalania swojej właściwości w sprawie na rozpoznanie środka zaskarżenia ani na ocenianie zaskarżonej decyzji, ani też na jej odmienną kwalifikację prawną. Powoływanie się na merytoryczne wywody skarżącego miałoby co najmniej znamiona częściowego rozpoznania odwołania, co na etapie rozstrzygania kwestii właściwości organu jest niedopuszczalne.

W świetle powyższego należy zauważyć, że organ stwierdzając swoją niewłaściwość powinien opierając się na dyspozycji art. 65 § 1 k.p.a. przekazać odwołanie do organu właściwego, zawiadamiając o tym stronę, wraz z uzasadnieniem podjętej czynności, czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uczyniło.

Zgodnie z art. 127 § 2 w związku z art. 144 k.p.a. właściwym do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy.

Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. postanowieniem z dnia 25 lutego 2016 r. na podstawie art. 53 ust. 4 pkt. 5 u.p.z.p., uzgodnił przedłożony projekt decyzji nr [...] ustalającej warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. W związku z powyższym organem właściwym do rozpatrzenia zażalenia na to postanowienie będzie organ wyższego stopnia, którym w rozpoznawanym przypadku w myśl art. 93 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. - o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 z późn. zm.) jest minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

Tymczasem postanowienie z dnia 8 lipca 2016 r. o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. zostało wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które nie jest organem właściwym do rozpatrzenia ww. zażalenia.

Z powyższych względów Sąd uznał, że ww. postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Z kolei wydanie postanowienia z naruszeniem przepisów o właściwości stanowi, zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a,. przesłankę stwierdzenia nieważności postanowienia.

W świetle powyższych ustaleń rozważanie pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej należy uznać za przedwczesne.

W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uwzględniając przedstawioną ocenę prawną, zobowiązane jest do przekazania przedmiotowego zażalenia do organu II instancji w trybie art. 65 § 1 k.p.a., czyli do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Generalnego Konserwatora Zabytków w W..

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 179a p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt. 1 p.p.s.a. w zw. art. 179a p.p.s.a. Na zasądzone koszty w wysokości [...] zł składa się: kwota [...]zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi, kwota [...]zł tytułem uiszczonej opłaty od wniosku o uzasadnienie, kwota [...]zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej, kwota [...]zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego za II instancję, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz kwota [...]zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżących opłaty skarbowej od pełnomocnictw.