Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 411/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.27 ust. 1, ust.2
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
article: par. 21 ust.2, ust.4
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
article: art.151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2017 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) dla powiatu g. w N. wydał w dniu [...] czerwca 2020 r. decyzję nr [...], w której:

- przyznał A. K. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną (płatność r.ś.k.) na rok 2017 w łącznej wysokości [...] zł, w tym w wariancie 4.7 ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) (kod EFRROW 050460011011100, krajowa pozycja budżetowa 33010270000) w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, w tym środki budżetu Unii Europejskiej [...] zł, środki krajowe [...] zł;

- odmówił rolniczce przyznania płatności r.ś.k. na 2017 r. w wariancie 4.11 ochrona siedlisk lęgowych ptaków (derkacz);

- odmówił rolniczce przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej.

Organ i instancji podał, że w dniu [...] maja 2017 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek rolniczki o przyznanie płatności r.ś.k. na rok 2017, zaś w dniach [...] marca 2018 r. i [...] marca 2018 r. w gospodarstwie rolniczki została przeprowadzona kontrola na miejscu, z której sporządzono protokół, ujawniający nieprawidłowości mające wpływ na przyznanie płatności r.ś.k.

W dniu [...] czerwca 2018 r. wpłynął wniosek od M. S., dalej "M.S." (pełnomocnika rolniczki) o przekazanie płyty CD będącej załącznikiem do raportu z czynności kontrolnych sporządzonego w związku z przeprowadzoną

w gospodarstwie rolniczki kontrolą na miejscu. W dniu [...] czerwca 2018 r. wpłynęło pismo od M.S. z informacją o tym, że grunty wszystkich trzech gospodarstw (jego oraz dwóch córek, u których jest ustanowionym pełnomocnikiem, tj. rolniczki i I. S.) nie zostały doprowadzone do stanu pierwotnego po tym jak Starostwo Powiatowe w G. ograniczyło korzystanie z tych gruntów w związku

z budową linii energetycznej i pytaniem o to co ma zrobić z zaistniałą sytuacją. Ponadto w dniu [...] listopada 2017 r. i [...] marca 2017 r. do organu I instancji wpłynęły pisma (listem poleconym) M.S., w których informował organ o pracach prowadzonych przez P. S. E. S.A. na działkach ewidencyjnych nr [...]

i [...] obręb M.. Jednakże dokumenty te pozostawały bez wpływu na niniejsze postępowanie, działki te nie zostały zadeklarowane przez rolniczkę. Organ I instancji pismem z [...] czerwca 2018 r. poinformował M.S., że nie może doradzać w sprawie, którą następnie będzie rozstrzygał (nie jest jego rolą doradzanie stronom postępowania administracyjnego). Organ poinformował M.S. o sposobie zgłaszania zdarzenia o charakterze siły wyższej oraz o ewentualnej konieczności dokonania zmian w dokumentacji dotyczącej płatności r.ś.k. Ponadto również w dniu [...] czerwca 2018 r. organ i instancji przesłał kopie płyt CD z kontroli na miejscu w związku

z wnioskiem pełnomocnika strony z [...] czerwca 2018 r. Wobec używania przez M.S. sformułowań takich jak "nie jestem w stanie z tych gospodarstw korzystać (...) oraz (...) wykonawcy i podwykonawcy różnych firm działających na terenie moich gospodarstw" organ I instancji powziął wątpliwość co do samodzielnego prowadzenia przez rolniczkę gospodarstwa.

W dniu [...] czerwca 2018 r. (nadane listem poleconym [...] czerwca 2018 r.) M.S. złożył, m.in. oświadczenie w przedmiocie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, które dotyczyło jego gospodarstwa oraz gospodarstwa rolniczki i I. S.- jego córek, których jest pełnomocnikiem. Zgłoszenie dotyczyło, m.in. wszystkich działek ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa rolniczki. M.S. zgłosił organowi wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, że w związku

z prowadzonymi na działkach "pracami polegającymi na budowie gazociągu oraz linii wysokiego napięcia i w konsekwencji ograniczeniem z urzędu na mocy decyzji administracyjnej naszego prawa własności i sposobu korzystania ze ww. działek". M.S. podał, że nie był w stanie przewidzieć, iż takie inwestycje będą miały miejsce w jego gospodarstwie, choć wskazał, że decyzje dotyczące ograniczenia sposobu użytkowania były wydane już w 2010 r. Ponadto M.S. wyjaśnił, że wykonawcy

i podwykonawcy ww. inwestycji wykonują prace nie tylko w wyznaczonych do tego celu pasach technicznych, ale korzystają z całych działek, przez co strona nie może wywiązać się z podjętych zobowiązań. M.S. wskazał, że jest "w posiadaniu wszelkich decyzji administracyjnych wydanych w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oraz operatów szacunkowych, o których mowa na wstępie niniejszego pisma i na żądanie ARiMR mogę te decyzje przedłożyć", lecz jak zaznaczył organ I instancji, czego nigdy nie uczynił. Do pisma tego M.S. dołączył załączniki:

- zaświadczenie z Urzędu Gminy S. z [...] czerwca 2012 r., dotyczące ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S. - organ I instancji uznał, że dokument ten pozostawał bez wpływu na płatność r.ś.k., nie wnosiło niczego do niniejszej sprawy i dotyczyło stanu faktycznego na rok 2012;

- postanowienie Sądu Rejonowego w G. w II Wydziale Karnym z dnia [...] lutego 2018 r. - organ I instancji uznał, że dokument ten pozostawał bez wpływu na płatność r.ś.k., nie wnosiło niczego do niniejszej sprawy, nie dotyczyło działek ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego rolniczki;

- zaświadczenie Komendy Powiatowej Policji w G. woj. Z. Posterunek Policji w S. z [...] sierpnia 2013 r. - organ I instancji uznał, że dokument ten pozostawał bez wpływu na płatność r.ś.k., dotyczyło roku 2013;

- postanowienie o umorzeniu dochodzenia z [...] listopada 2014 r. wydane przez Komendę Powiatową Policji w G. - organ I instancji uznał, że dokument ten pozostawał bez wpływu na płatność r.ś.k., dokument ten dotyczył zdarzenia z 2014 r. i dotyczył osoby M.S.;

- potwierdzenie złożenia zawiadomienia z [...] czerwca 2017 r. wystawione przez Komendę Powiatową Policji w G. woj. Z. Posterunek Policji w S. dotyczące kradzieży z włamaniem do posesji w miejscowości M. - organ I instancji uznał, że dokument ten pozostawał bez wpływu na płatność r.ś.k., zgłoszenia dokonał M.S., zgłoszenie dotyczyło posesji w M. a adres ten nie jest siedzibą ani rolniczki, ani jej pełnomocnika, z zawiadomienia nie wynikało co to za posesja i co zostało skradzione, M.S. nie złożył żadnych dodatkowych wyjaśnień dotyczących tej sprawy, chociażby czy takie zdarzenie zostało faktycznie potwierdzone przez Policję, czy zostało wszczęte śledztwo, czy miało ono związek

z płatnością r.ś.k. rolniczki. Zdaniem organu I instancji, M.S. w korespondencji

z organem skupia się na nic nie wnoszących do sprawy dokumentach, które tylko wydłużają postępowanie administracyjne. Organ I instancji przytoczył treść art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 217), zwanej dalej "ustawą PROW 2014-2020" i podał, że na rolniczce spoczywa ciężar przedłożenia dowodów na okoliczność jej twierdzeń.

Organ I instancji w związku z wątpliwościami czy rolniczka prowadzi gospodarstwo rolne, wezwał ją pismem z [...] lipca 2018 r. do złożenia dokumentów i innych dowodów potwierdzających, że prowadzi gospodarstwo samodzielnie oraz przedłożenia dokumentacji, o której mowa w § 21 ust. 2, ust. 4, ust. 4b i ust. 4d rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 415, z późn.zm.), dalej "rozporządzenie r.ś.k.", w związku z wariantem 4.11. - ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza, mianowicie:

- "oświadczenia eksperta przyrodniczego lub doradcy rolnośrodowiskowego",

- "informacji w zakresie wymogów realizowanych w ramach pakietu 4 i 5

(z wyłączeniem 4.7.)",

- "kopii pierwszej i trzeciej strony planu",

- kopii pierwszej strony dokumentacji przyrodniczej".

Organ I instancji wyjaśnił rolniczce, że deklaracja wariantu 4.11 jest deklaracją inicjującą zobowiązanie r.ś.k. w tym zakresie. Wynikało to z faktu, że odmowa przyznania płatności r.ś.k. do wariantu 4.11 w roku 2016 oznaczała, że rolniczka zaprzestała realizacji tego zobowiązania (decyzja nr [...] w sprawie przyznania płatności r.ś.k. na rok 2016 oraz zgodnie z § 5 ust. 5 rozporządzenia r.ś.k. w brzmieniu wówczas obowiązującym (Dz.U. 2016, poz. 1367). Tym samym wniosek o przyznanie płatności r.ś.k. w ramach wariantu 4.11. złożony w roku 2017 jest wnioskiem inicjującym kolejne zobowiązanie r.ś.k. w ramach wariantu 4.11.

i w związku z tym rolniczka winna sporządzić nowy plan działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej.

W odpowiedzi na ww. wezwanie pełnomocnik M.S. w dniu [...] sierpnia 2018 r. (nadane listem poleconym w dniu [...] lipca 2018 r.) złożył wyjaśnienia, że kilkakrotnie informował ARiMR, że został okradziony i nie posiada dokumentów. Do wyjaśnień tych M.S złożył potwierdzenie przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie z [...] maja 2017 r. wydane przez Komendę Powiatową Policji w G., dotyczące kradzieży z włamaniem, która miała miejsce w okresie od [...] maja 2017 r. do [...] maja 2017 r., w którym jest mowa o kradzieży dokumentacji rolnośrodowiskowej oraz korespondencji z P. S. E., Sądami, prokuratorami oraz Ministerstwem Sprawiedliwości. M.S. zawnioskował o odtworzenie przez ARiMR wszystkich jego dokumentów (plan działalności rolnośrodowiskowej, dokumentację przyrodniczą) oraz przesłanie mu ich kopii. Organ I instancji zaznaczył, że M.S. kolejny raz przedkłada tylko potwierdzenie złożenia zawiadomienia, natomiast nie informuje organu o ustaleniach końcowych, o zakończeniu sprawy przez Policję. Według organu I instancji, M.S. nie odpowiedział na wezwanie z [...] lipca 2018 r. gdyż wyjaśnienia jego dotyczyły tylko sprawy rolno-środowiskowo-klimatycznej

i dokumentacji z nią związanej. Pełnomocnik rolniczki nie odniósł się ani nie dostarczył dowodów potwierdzających samodzielne prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolniczką jako wyodrębnioną jednostkę pod względem technicznym

i ekonomicznym, która posiada samodzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą. W związku z powyższym w [...] września 2018 r. organ I instancji wezwał rolniczkę do złożenia zeznań w charakterze strony w celu ustalenia czy jako rolnik prowadzi działalność rolniczą jako samodzielny, odrębny podmiot na gruntach zarządzanych przez siebie w zakresie samodzielności technicznej i ekonomicznej prowadzonego przez siebie gospodarstwa. Wezwanie zostało odebrane przez M.S. w dniu [...] października 2018 r., który odpowiedział pismem z [...] października 2018 r., powołując się na art. 86 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), zwanej dalej "K.p.a", wskazał, że dowód z przesłuchania strony jest dowodem posiłkowym i może być przeprowadzony dopiero po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku. M.S. podał przykładowe środki dowodowe, które jeszcze nie zostały wyczerpane,

tj. przesłuchanie kontrolerów biura kontroli na miejscu w kontekście posługiwania się przez nich podczas wizytacji w gospodarstwie I. S. w związku z kontrolą działania r.ś.k. innymi materiałami graficznymi niż on sam posiada, wyjaśnienia zaginięcia dokumentacji dotyczącej młodego rolnika. Organ I instancji wyjaśnił, że M.S. podnosi kwestie nie dotyczące niniejszego postępowania. W dalszej części M.S., powołując się na art. 220 § 1 K.p.a. podał, że organ administracji publicznej nie może żądać zaświadczenia ani oświadczenia na potwierdzenia faktów lub stanu prawnego, jeżeli znane są mu z urzędu, zatem ARiMR nie ma prawa żądać udostępnienia ich przez stronę i organ może pozyskać żądane dokumenty z Sądu lub z Urzędu Gminy. Organ I instancji zaznaczył, że wezwał rolniczkę na przesłuchanie w charakterze strony oraz okazania dokumentów wykluczających stworzenie sztucznych warunków i powołał się na art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, który jest tożsamy z art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020. Organ I instancji podał, że w dniu [...] października 2018 r. do siedziby Biura Powiatowego ARiMR stawił się M.S., którego przesłuchano

w charakterze strony - pełnomocnika. M.S. zeznał, że rolniczka nie mogła się stawić ze względu na wezwanie z Sądu, które przedstawił (choć wezwanie dotyczyło sprawy o sygn. I SA/Sz 640/18 – sprzeciwu M.S. w jego własnej sprawie od decyzji Dyrektora Z. Oddziału ARiMR z dnia [...] lipca 2018 r. – dopisek Sądu). Organ usprawiedliwił nieobecność strony oraz wysłał kolejne zawiadomienie

o wyznaczeniu nowego terminu przesłuchania. Jednocześnie tego samego dnia M.S. wniósł o przeprowadzenie wizji lokalnej gospodarstwa. Następnie w dniu [...] października 2018 r. wpłynęło pismo M.S. z żądaniem dostarczenia na płycie CD akt sprawy, powołując się na art. 73 § 1 K.p.a.

W dniu [...] listopada 2018 r. organ I instancji wydał postanowienie o odmowie udostępnienia akt w postaci płyty CD, gdyż zgodnie z art. 73 § 1a K.p.a., czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej

w obecności pracownika tego organu. Jednocześnie organ pouczył stronę

o możliwości zapoznania się z dokumentacją w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR (skutecznie doręczone pełnomocnikowi strony w dniu [...] listopada 2018 r., co stwierdzono na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru).

W związku z kwestią poruszoną przez M.S. o odtworzenie dokumentacji r.ś.k., organ zwrócił się do T. S. (doradcy rolnośrodowiskowego, który wykonywał plan w 2015 r.), dalej "T.S." oraz do B. R. (eksperta przyrodniczego, który wykonywał w roku 2015 dokumentację przyrodniczą), dalej "B.R." z pytaniami odnośnie tych dokumentów. Pisma z pytaniami oraz odpowiedzi ww. osób zostały włączone do niniejszego postępowania postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. (skutecznie doręczone stronie w dniu [...] grudnia 2018 r., co stwierdzono na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru). Organ I instancji podał, że rolniczka zna zatem ich treść. Organ I instancji zapytał zarówno doradcy rolnośrodowiskowego, jak i eksperta o to czy:

- sporządzali dokumenty, m.in. dla rolniczki, a jeżeli sporządzali to kiedy (data ich sporządzenia),

- czy dokumenty te zostały odebrane, m.in. przez rolniczkę,

- czy możliwe jest odtworzenie tych dokumentów,

- jaki jest koszt odtworzenia tej dokumentacji.

B.R. - ekspert przyrodniczy odpowiedział, że sporządzał dokumentację przyrodniczą RSO na potrzeby działania r.ś.k., m.in. rolniczki. Dokumentacja została sporządzona z datą [...] czerwca 2015 r. Dokumentację osobiście odebrał M.S. (pełnomocnik rolniczki). B.R. podał, że posiada dokumentację w wersji elektronicznej i rolniczka

w każdej chwili może się osobiście zgłosić po jej odtworzenie. Jednocześnie dodał, że koszt odtworzenia dokumentacji to przede wszystkim koszt ponownego wydruku oraz czas pracy eksperta. Wskazał też, że oczekuje na uregulowanie należności za sporządzenie dokumentacji przyrodniczej na potrzeby programu r.ś.k. od M.S. (pełnomocnika rolniczki). Zdaniem organu I instancji, M.S. żądając aby to organ odtworzył we własnym zakresie niezbędną dokumentację (której rolniczka nigdy nie złożyła w terminie, ani na wezwanie) chce uniknąć konfrontacji z ekspertem przyrodniczym oraz uzyskać na koszt ARiMR dokumentację, którą rolnik jest zobowiązany posiadać zgodnie z warunkiem dobrowolnie podjętego zobowiązania r.ś.k. (za sporządzenie, której każdy inny rolnik samodzielnie ponosi koszty). Organ I instancji zaznaczył, że zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia r.ś.k. rolnikowi może zostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych jeżeli są spełnione warunki przyznania płatności r.ś.k. w ramach danego pakietu lub wariantu.

Organ I instancji podał, że T.S.- doradca rolnośrodowiskowy, odpowiedział, że wykonywanie planu rolnośrodowiskowego m.in. dla rolniczki rozpoczął na zlecenie M.S. w czerwcu 2015 r., lecz M.S. nie dostarczył mu dokumentacji przyrodniczej.

W związku z tym T.S. nie był w stanie dokończyć pracy nad planem rolnośrodowiskowym. T.S. podał, że M.S. tłumaczył mu, że został okradziony i mapa zrobiona przez ornitologa zaginęła oraz iż nie ma kontaktu z ekspertem. T.S. wskazał, że wobec niedostarczenia przez M.S. dokumentacji przyrodniczej, nigdy nie zostały wykonane plany i tym samym nie mogły być odebrane przez rolniczkę.

Pismem z [...] marca 2019 r. (wpływ pisma w organie -1 kwietnia 2019 r.) M.S. poinformował organ o tym, że wizja lokalna działek nie dotyczy spraw przyznania płatności za rok 2017, a ma służyć stwierdzeniu stanu faktycznego, że od roku

2012 r. do dnia przeprowadzenia wizji lokalnej inwestorzy budujący gazociąg oraz linię wysokiego napięcia zajmowali teren i nie doprowadzili go do stanu pierwotnego, a także korzystali z sąsiednich działek nie objętych inwestycją.

W dniu [...] kwietnia 2019 r. odbyła się wizja lokalna przeprowadzona przez pracowników Biura Powiatowego ARiMR oraz przy udziale M.S.- pełnomocnika rolniczki. W trakcie wizji lokalnej nie stwierdzono widocznych zniszczeń uniemożliwiających rolniczce wywiązanie się z dobrowolnie podjętego zobowiązania. Potwierdzono, natomiast, że wzdłuż gazociągu brak jest technicznej drogi umożliwiającej swobodny dostęp do gazociągu na poszczególnych działkach ewidencyjnych.

W dniu [...] kwietnia 2019 r. organ I instancji ponownie wezwał rolniczkę do złożenia wyjaśnień czy nie zostały stworzoną sztuczne warunki do uzyskania płatności oraz do złożenia dokumentów dotyczących realizacji wariantu 4.11, tj. "oświadczenia eksperta przyrodniczego lub doradcy rolnośrodowiskowego", "informacji w zakresie wymogów realizowanych w ramach pakietu 4 i 5

(z wyłączeniem 4.7.)", "kopii pierwszej i trzeciej strony planu", kopii pierwszej strony dokumentacji przyrodniczej". Jednocześnie w wezwaniu tym organ ponownie pouczył rolniczkę o tym, że wniosek o przyznanie płatności na rok 2017 w tym płatności r.ś.k. jest wnioskiem inicjującym zobowiązanie w ramach wariantu 4.11.

W odpowiedzi na ww. wezwanie M.S. nadesłał (w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w N. w dniu [...] kwietnia 2019 r.), m.in. rejestr działalności rolnośrodowiskowej za lata 2015 - 2017, kopię 1 i 3 strony planu działalności rolnośrodowiskowej z dnia [...] czerwca 2015 r., oświadczenie eksperta przyrodniczego lub doradcy rolnośrodowiskowego z dnia [...] czerwca 2015 r., informacje zawierającą wymogi określone przez eksperta przyrodniczego w zakresie pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 (...) z dnia [...] lipca 2015 r., informację zawierającą wymogi określone przez doradcę rolnośrodowiskowego w zakresie wariantu 4.7. Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO), potwierdzenie przyjęcia dokumentów

z dnia [...] kwietnia 2019 r. (2 szt.). M.S. zaprzeczył, że zostały stworzone sztuczne warunki poprzez podział jego gospodarstwa. Oświadczył, że rolniczka (jego córka) prowadzi gospodarstwo rolne samodzielnie i na własny rachunek oraz wszelkie umowy zawiera we własnym imieniu. Jako, że córka nie posiada własnego sprzętu rolniczego, wszelkie zabiegi agrotechniczne na jej zlecenie wykonuje P. M. (dalej "P.M."). Dowodem zlecania prac miało być pisemne oświadczenie P.M., które jednak nie zostało dołączone do odpowiedzi na wezwanie, choć M.S. wpisał je jako załącznik do swojego pisma. W związku z brakiem tego oświadczenia, organ I instancji w dniu [...] maja 2019 r. (stwierdzono na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru) skutecznie doręczył rolniczce wezwanie do jego dostarczenia. W dniu [...] maja 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło oświadczenie, które było przedmiotem wezwania. W oświadczeniu tym P.M. wskazał, że w latach 2015, 2016, 2017 i 2018 na zlecenie rolniczki wykonywał prace agrotechniczne zgodnie z planem rolnośrodowiskowym. Organ I instancji zaznaczył, że P.M. oświadczył, że w latach 2015-2018 wykonywał prace agrotechniczne na działkach ewidencyjnych należących do rolniczki zgodnie z planem rolnośrodowiskowym. Natomiast M.S. kilkakrotnie informował o kradzieży, m.in. planu działalności rolnośrodowiskowej (zaświadczenie z Policji z dnia [...] maja 2017 i [...] czerwca 2017 r). Zdaniem organu I instancji, nielogiczne było stwierdzenie, że P.M. wykonywał prace zgodnie z planem, którego rolniczka nie posiadała (szczególnie w roku 2017 kiedy to rolniczce skradziono całą dokumentację rolnośrodowiskową). Organ dał jednak wiarę oświadczeniu P.M.

o samym wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych na działkach rolniczki (kontrola na miejscu w ramach działania r.ś.k. przeprowadzona w marcu 2018 r. potwierdziła wykonywanie zabiegów agrotechnicznych).

Organ I instancji kilka razy wzywał P.M. jako świadka i przesłuchał go w dniu [...] września 2019 r., gdy świadek pojawił się w organie bez wezwania (powyższe uniemożliwiło zawiadomienie rolniczki o przesłuchaniu świadka). P.M. zeznał, że prace wykonywał zarówno na zlecenie rolniczki, jak i M.S. Umowę na wykonanie usługi koszenia zawarł w formie ustnej.

Organ I instancji wysłał bezpośrednio do rolniczki wezwanie w charakterze strony do złożenia wyjaśnień czy gospodarstwo jest samodzielnie przez nią prowadzone (skutecznie doręczone [...] listopada 2019 r., co stwierdzono na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru). W dniu [...] listopada 2019 r. za pośrednictwem poczty wpłynęło oświadczenie podpisane osobiście przez rolniczkę, informujące o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego położonego nadziałkach ewidencyjnych nr [...] i [...] obręb M.. Ww. oświadczenie zostało przysłane z Kancelarii Adwokackiej, ze wskazaniem, że ewentualne kolejne pisma kierowane do niej należy kierować na adres Kancelarii. Organ I instancji poinformował, że nie wpłynęło pełnomocnictwo do reprezentowania rolniczki dla zawodowego pełnomocnika. W dniu [...] listopada 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęły stosowne pełnomocnictwa udzielone przez rolniczkę dla adwokata M. K. w sprawie przyznania płatności oraz dla radcy prawnego M. W. w sprawie przyznania płatności r.ś.k.

W dniu [...] listopada 2019 r. organ I instancji wysłał pismo w sprawie możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz możliwości wniesienia wyjaśnień i uzupełnień dla sprawy obszarowej (płatności

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) oraz ONW (płatności dla obszarów

z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami). Pismo skutecznie doręczone pełnomocnikowi adw. M.. K. w dniu [...] listopada 2019 r. W odpowiedzi na ww. pismo, M.S. – pełnomocnik rolniczki w dniu [...] grudnia 2019 r. ponownie wniósł żądanie doręczenia płyty CD ze skanami całej dokumentacji w celu zapoznania się z materiałem dowodowym. Organ I instancji doręczył w dniu [...] grudnia 2019 r. adw. M.. K. postanowienie o odmowie udostępnienia akt w postaci płyty CD, gdyż zgodnie z art. 73 § 1a K.p.a., czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Jednocześnie organ I instancji Kierownik pouczył rolniczkę

o możliwości zapoznania się z dokumentacją w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR.

W dniu 17 grudnia do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo M.S. – pełnomocnika rolniczki (nadane [...] grudnia 2019 r.), w którym zarzucił on organowi uniemożliwienie zapoznania się z aktami sprawy i kolejny raz wnosi o przesłanie akt sprawy na płytach CD na adres Kancelarii Adwokackiej. Do ww. pisma dołączył:

- fakturę VAT NR (prawdopodobnie, bo faktura jest mało czytelną kopią) [...] na koszenie łąk, zgrabianie i prasowanie siana za usługę zawartą pomiędzy Gospodarstwem Rolnym M. S. (nabywca), a M. T. W. i Dzierżawa Maszyn i Urządzeń Budowlanych (sprzedawca) - zdaniem organu dowód ten pozostawał bez wpływu na niniejszą sprawę, dotyczył 2012 r. oraz osoby M.S., a nie rolniczki;

- kopię swojego pisma z dnia [...] października 2018 r. skierowanego do Biura Powiatowego ARiMR (wskazanie 3 sztuk płyt CD w załączniku) - pismo to

w oryginale wpłynęło do ARiMR w dniu [...] października 2018 r. i organ postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. odpowiedział stronie na żądanie;

- pismo skarżącego z dnia [...] grudnia 2018 r. skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - pismo skarżącego dotyczące sprawy oznaczonej sygn. akt I SA/Sz 640/18 – organ wskazał, że ww. pismo w żaden sposób nie jest związane ze sprawą rolniczki, dotyczy sprawy innego rolnika.

Organ I instancji pismem z [...] grudnia 2019 r. uznał zarzuty M.S. za niezasadne.

Organ I instancji podał, że do dnia wydania niniejszej decyzji strona nie skorzystała

z przysługującego jej prawa i nie zapoznała się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz nie wniosła żadnych nowych dowodów i wyjaśnień.

Po analizie zgromadzonych w sprawie dokumentów i złożonych wyjaśnień, organ I instancji uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia iż gospodarstwo prowadzone przez rolniczkę nie jest samodzielne pod względem technicznym

i ekonomicznym. Tym samym zdaniem organu, strona jest rolnikiem i jako rolnik prowadzi działalność rolniczą, jako samodzielny, odrębny podmiot na gruntach zarządzanych przez siebie w zakresie samodzielności technicznej i ekonomicznej prowadzonego przez siebie gospodarstwa. Natomiast M.S. jest tylko jej pełnomocnikiem, czyli osobą, która w imieniu mocodawcy (rolniczki) dokonuje określonych w pełnomocnictwie czynności prawnych.

W dniu [...] stycznia 2020 r. (stwierdzono na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru) organ i instancji doręczył pełnomocnikowi strony - radcy prawnemu M. W. wezwanie do okazania planu działalności rolnośrodowiskowej, którego zawartość oraz załączniki są zgodne wymogami określonymi w załączniku nr [...] do rozporządzenia r.ś.k. W wezwaniu tym organ pouczył stronę o dyspozycji zawartej w art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020 oraz o fakcie, że niezłożenie wyjaśnień będzie miało wpływ na podjęcie decyzji w sprawie przyznania płatności, o które ubiega się rolnik.

W dniu [...] stycznia 2020 r. do organu I instancji wpłynęła odpowiedź na ww. wezwanie, w którym radca prawny wskazuje, że zgodnie z oświadczeniem mocodawcy nie może przedłożyć planu wskazanego w wezwaniu, ponieważ znajduje się on w aktach postępowania sądowoadministracyjnego, które w tym czasie było na etapie skargi kasacyjnej do NSA. Ponadto radca prawny zwrócił się do organu

z wnioskiem o wyjaśnienie przyczyn rozbieżności dotyczącej podpisu eksperta przyrodniczego na planie działalności rolnośrodowiskowej (na jednym egzemplarzu jest podpis, a na drugim nie ma tego podpisu).

W dniu [...] stycznia 2020 r. (stwierdzono na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru) organ I instancji doręczył radcy prawnemu odpowiedź, w której przypomniał, że informacje dotyczące kompletności dokumentów składanych przez rolnika winien uzyskać od tego rolniczki (to strona składa dokumenty, a nie organ, który je tylko ocenia). Ponadto podał, że plan działalności rolnośrodowiskowej jest podstawowym dokumentem na podstawie, którego jest realizowane zobowiązanie r.ś.k. Każdy rolnik dobrowolnie podejmujący się realizacji zobowiązania r.ś.k. musi posiadać w gospodarstwie oryginał tego planu i na jego podstawie realizować zobowiązanie. Ponadto organ wyjaśnił, że, zgodnie z treścią wyroku, na który powołuje się radca prawny (sygn. akt I SA/Sz 643/18) Sąd wskazał, że w aktach znajdują się tylko 2 strony tego planu (nie cały plan). Brak planu świadczy o tym, że rolnik nie realizuje prawidłowo zobowiązania, którego dobrowolnie się podjął. Organ wskazał, że pełnomocnikowi strony ma możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz możliwości wypowiedzenia się co do tych zebranych w sprawie dowodów. Organ I instancji podał, że do dnia wydania niniejszej decyzji zarówno strona, jak i żaden z jej pełnomocników nie skorzystali z przysługującego prawa.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. (w siedzibie organu w dniu [...] kwietnia 2019 r.) M.S. – pełnomocnik rolniczki wyjaśnił, że plan rolnośrodowiskowy sporządził T.S. i rolniczka otrzymała przedmiot zlecenia. Jednocześnie wniósł o przesłuchanie doradcy T.S. na ww. okoliczność. W związku z tym organ I instancji wystosował do T.S. wezwaniem z dnia [...] listopada 2019 r. do złożenia wyjaśnień. Organ wezwał doradcę do wyjaśnienia kwestii sporządzenia planu działalności rolnośrodowiskowej, m.in. dla rolniczki oraz do wyjaśnienia czy wydał stronie plan i w jakiej formie, czy wykonując plan działalności rolnośrodowiskowej posiadał ku temu komplet dokumentów (ekspertyzę przyrodniczą wykonaną przez eksperta B.R.). Jednocześnie organ zapytał doradcę czy strona zwracała się o odtworzenie planów.

T.S. pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. (wpływ pisma do organu - 6 grudnia

2019 r.) wyjaśnił, że zlecenie wykonania planów rolnośrodowiskowych otrzymał od pełnomocnika strony – M.S. Wykonywanie planów rozpoczął w 2015 r. na podstawie ortofotomapy gospodarstwa wykonanej przez B.R. (eksperta przyrodniczego). Oświadczył, że wydał pełnomocnikowi, tylko 1 i 3 stronę planu działalności rolnośrodowiskowej (dokument wymagany do złożenia w roku 2016 - zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 sierpnia 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "działanie-rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1367). Podał, że ostatni raz kontaktował się z pełnomocnikiem strony w 2017 r., kiedy wydał mu druk opłat za wykonanie planów (chociaż wykonywanie zaczął w roku 2015). Jednocześnie oświadczył, że nie otrzymał od M.S. dokumentacji przyrodniczej i tym samym nie dokończył wykonywania planu działalności rolnośrodowiskowej oraz nigdy nie wydał stronie, ani jej pełnomocnikowi planu działalności rolnośrodowiskowej (ponieważ nadal jest niedokończony). Wskazał, że zarówno strona, jak i jej pełnomocnik nigdy nie zwracali się

o odtworzenie planu (co zdaniem organu było logiczne, ponieważ strona tego planu kompletnego nie posiadała). Wezwanie do doradcy i jego odpowiedź, organ I instancji dołączył do akt w dniu [...] lutego 2020 r.

Organ I instancji w dniu [...] czerwca 2020 r. (stwierdzono na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru) doręczył stronie (pełnomocnikowi - radcy prawnemu) pismo w sprawie możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz możliwości wniesienia wyjaśnień i uzupełnień. Jednakże do dnia wydania niniejszej decyzji strona, ani żaden z jej pełnomocników nie skorzystała z przysługującego jej prawa.

Organ I instancji podał, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności r.ś.k., co do której wniosek został rozpatrzony wynosiła [...] ha.

Działki rolne zadeklarowane do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej zostały zadeklarowane w ramach następujących pakietów\wariantów\opcji:

1. wariant: 4.11 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza.

2. wariant: 4.7 Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO).

Odnośnie wariantu: 4.11 organ I instancji podał, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności r.ś.k wynosiła 0,00 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej,

o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 347 z 20.12.2013 r., s. 549), dalej "rozporządzenie nr 1306/2013" i zgodnie z § 15 ust. 3 r.ś.k. Organ I instancji przytoczył treść § 2 ust. 1, § 4 ust. 2 pkt 1, § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia r.ś.k. i podał, że płatność r.ś.k. jest przyznawana rolnikowi, który posiada dokumentację przyrodniczą. Organ I instancji podał, że wezwaniem do złożenia wyjaśnień lub dokumentów z dnia [...] lipca 2018 r. (skutecznie doręczone pełnomocnikowi strony – M.S. w dniu [...] lipca 2018, co stwierdzono na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru) wezwał rolniczkę do złożenia dokumentacji, o której mowa w § 21 ust. 2, ust. 4, ust. 4b i ust. 4d rozporządzenia r.ś.k. i pouczył, że zobowiązanie w ramach wariantu 4.11. na mocy decyzji nr [...] w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2016 oraz zgodnie z § 5 ust. 5 rozporządzenia r.ś.k. w brzmieniu wówczas obowiązującym wygasło. Tym samym wniosek o przyznanie płatności r.ś.k. (PROW 2014-2020) w ramach wariantu [...] złożony w roku 2017 jest wnioskiem inicjującym kolejne zobowiązanie r.ś.k.

w ramach wariantu 4.11 i w związku z tym strona winna sporządzić nowy plan działalności rolnośrodowiskowy. Tym samym, jeżeli rolniczka zamierzała wnioskować o przyznanie płatności r.ś.k. w ramach wariantu 4.11. zobowiązana była sporządzić przy udziale eksperta przyrodniczego oraz doradcy rolnośrodowiskowego komplet dokumentów, w tym nową aktualną dokumentację przyrodniczą (sporządzoną w roku rozpoczęcia lub w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia nowego zobowiązania) oraz nowy plan działalności rolnośrodowiskowej dla wariantu 4.11. Rolniczka nie przedstawiła organowi I instancji dowodów na posiadanie takiej dokumentacji. Oran I instancji wskazał, że strona jako rolnik prowadzi działalność rolniczą, jako samodzielny, odrębny podmiot na gruntach zarządzanych przez siebie w zakresie samodzielności technicznej i ekonomicznej prowadzonego przez siebie gospodarstwa. Natomiast M.S. jest jej pełnomocnikiem, czyli osobą, która w imieniu mocodawcy (rolniczki) dokonuje określonych w pełnomocnictwie czynności prawnych. Tym samym organ I instancji uznał, że kradzież w posesji M.S., czy też inne zdarzenia dotykające osoby M.S. nie są siłą wyższą lub nadzwyczajną okolicznością usprawiedliwiającą niespełnienie wymogów w gospodarstwie rolniczki. To obowiązkiem strony jest prawidłowa realizacja dobrowolnie podjętego zobowiązania. To na stronie ciąży obowiązek ewentualnego odtworzenia skradzionej dokumentacji. Obowiązkiem strony, jako rolnika realizującego zobowiązanie r.ś.k.

w ramach wariantu 4.11. jest posiadanie tej dokumentacji przez cały okres trwania zobowiązania r.ś.k. Powyższe było podstawą do odmówienia rolniczce płatności r.ś.k. w wariancie 4.11 za 2017 r.

Organ I instancji podał, że w związku z powyższymi ustaleniami na mocy § 18 rozporządzenia r.ś.k. nie było też podstaw do przyznania stronie kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej dla siedlisk przyrodniczych lub siedlisk lęgowych ptaków położonych na trwałych użytkach zielonych lub obszarach przyrodniczych, zadeklarowanych w ramach wariantu 4.11.

Organ I instancji wskazał, że stwierdzono również nieprawidłowości dotyczące działki rolnej oznaczone kodem R_4_11_5 - rolnik przestrzega wymogu pozostawienia 15-20% powierzchni nieskoszonej (użytkowanie kośne i kośno- pastwiskowe).

Na działce rolnej B1 leżącej na działce ewidencyjnej nr [...] obręb M. stwierdzono, że powierzchnia nieskoszona wynosiła [...] ha, co stanowiło 10,47 % powierzchni działki rolnej. Natomiast w załączniku nr [...] do rozporządzenia r.ś.k. prawodawca wskazał, że w gospodarstwie wariantu 4.11 na działce rolnej w tym wariantem należy pozostawić nieskoszony fragment działki o powierzchni wynoszącej 15-20 %, zaś w dwóch kolejnych latach należy pozostawić inne fragmenty nieskoszone. Tym samym rolniczka pozostawiając 10,47 % powierzchni nieskoszonej działki rolnej B1 nie spełniła ww. wymogu. W związku z powyższym organ I instancji powinien pomniejszyć płatność w ramach wariantu 4.11 zgodnie

z § 33 ust. 3 rozporządzenia r.ś.k. Jednakże z uwagi na niespełnienie warunku przyznania płatności w ramach wariantu 4.11. (brak dokumentacji przyrodniczej) organ odmówił rolnicze całej płatności w ramach tego wariantu i nie mógł już nałożyć sankcji zgodnie z § 33 ust. 3 rozporządzenia r.ś.k.

Organ I instancji przedstawił wyliczenie płatności r.ś.k. w ramach wariantu 4.11 za 2017 r., która otrzymałaby strona, gdyby spełniał wymogi płatności.

Odnośnie płatności r.ś.k. do wariantu 4.7, organ I instancji podał, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie tej płatności wynosiła [...] ha, zaś powierzchnia stwierdzona wynosiła [...] ha.

Organ I instancji odmówił stronie na mocy § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia r.ś.k. kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych, gdyż kwota ta nie przysługuje rolnikowi, który realizuje wariant 4.7.

Organ I instancji przywołał treść § 15 ust. 3 rozporządzenia r.ś.k. i przedstawił

w formie tabeli działki objęte ww. wariantem, powierzchnię deklarowaną

i stwierdzoną działek oraz różnice między tymi powierzchniami. Organ I instancji podał, że w raporcie z czynności kontrolnych z 2018 r. na stronie zawierającej sekcję XI - wyniki kontroli działek rolnych w kolumnie 7 "powierzchnia stwierdzona" znajduje się odniesienie, że "wartość powierzchni stwierdzonej w kontroli na miejscu może ulec zmianie w wyniku czynności podejmowanych przez ARiMR w ramach obsługi wniosku o przyznanie płatności". Tym samym na podstawie wyników przeprowadzonej kontroli na miejscu został wyznaczony nowy maksymalny kwalifikowany obszar (MKO).

Organ I instancji podał, że powierzchnia działek zadeklarowanych we wniosku

w wariancie 4.7 wynosiła [...] ha, powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wynosiła [...] ha, zatem zawyżenie liczone jako różnica między powierzchnią zgłoszoną, a powierzchnią stwierdzoną [...] ha.

Procent zawyżenia wyliczany został jako stosunek powierzchni zawyżenia do powierzchni stwierdzonej (zawyżenie/powierzchnia stwierdzona x 100) i wynosił

2,42 %. Organ I instancji przywołał art. 18 ust. 6 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r.), dalej "rozporządzenie nr 640/2014", § 16 ust. 1, ust.3, ust. 4, ust. 5 rozporządzenia r.ś.k. oraz wskazał, że stawka płatności w ramach wariantu 4.7 wynosiła [...] zł. Organ I instancji dokonał wyliczenia płatności r.ś.k. w tym wariancie w sytuacji, gdyby strona przestrzegała wymogów płatności oraz wyliczenia tej płatności po dokonaniu stosownych zmniejszeń na podstawie § 33 ust. 9 rozporządzenia r.ś.k., gdyż strona nie posiadała aktualnego planu działalności rolnośrodowiskowej.

Organ I instancji podał, że na podstawie art. 4 ust. 1 rozporządzenie nr 640/2014 w sytuacji, gdy beneficjent nie jest w stanie wykonać zobowiązania

w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności i nie wystąpiły dodatkowe koszty lub utracone dochody przed wystąpieniem siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, nie przyznaje się płatności r.ś.k., ale tylko za część, na którą wpływ miało działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych (płatność zostaję zmniejszona w danym roku). W przypadku, gdy na skutek wystąpienia siły wyższej lub wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych nie są realizowane wymogi, o których mowa w załączniku nr 2 do rozporządzenia r.ś.k. płatność zmniejsza się

o współczynnik określony w załączniku nr 8 do rozporządzenia r.ś.k., ale nie stosuje się art. 35 ust. 4 rozporządzenia (UE) 640/2014. Oznacza to, że płatność r.ś.k. jest zmniejszana w danym roku, ale nie jest wymagany zwrot płatności ze względu na brak przestrzegania wymogów podjętego zobowiązania. Organ wyjaśnił pojęcie siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013. Katalog zdarzeń określony w powyższym przepisie ma charakter otwarty, co oznacza, że organ za zdarzenie o charakterze siły wyższej może uznać również inne zdarzenie. Ustalenie czy dana sytuacja jest siłą wyższą czy nie zależy od tego

w jakich konkretnych okolicznościach doszło do danego zdarzenia, a więc czy w tych okolicznościach to zdarzenie było nadzwyczajne i nieprzewidywalne, niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje i którego następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Aby ustalić, że dane zdarzenie jest siłą wyższą muszą być spełnione przesłanki z ww. przepisu. Organ I instancji podał, że zgodnie z jego wiedzą rolniczka żyje, gospodarstwo strony nie było przedmiotem wywłaszczenia. Z uwagi na charakter płatności r.ś.k. w pakiecie 4 i 5 całkowicie oderwany od kwestii obecności zwierząt hodowlanych w gospodarstwie rolnika, ewentualne zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich, bądź pojawienie się choroby epizootycznej, niezależnie od tego, iż rolniczka o zaistnieniu takich zdarzeń nie poinformował organu, pozostało bez wpływu na uprawnienie do uzyskania pomocy tego rodzaju. Zdaniem organu I instancji, w rozpatrywanej sprawie strona nie uprawdopodobniła wystąpienia okoliczności, którą można uznać za działanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Rolniczka nie zgłosiła organowi żadnych zdarzeń o charakterze siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, które miałyby wpływ na prawidłowe wywiązanie się strony z ciążących na niej zobowiązań (dobrowolnie podjętych). Wszystkich negatywnych następstw braków dokumentacji (planu działalności rolnośrodowiskowej, dokumentacji przyrodniczej) dotyczącej podjętego zobowiązania r.ś.k. strona, wkładając minimum wysiłku mogła uniknąć przez odtworzenie dokumentacji przyrodniczej oraz dla wariantu 4.11 sporządzić nową dokumentację na nowy okres zobowiązania. Ponadto okoliczności dotyczących osoby M.S. nie można zakwalifikować jako zdarzeń o charakterze siły wyższej dotyczących rolniczki. To rolniczka jest rolnikiem i to ona odpowiada za prawidłowość realizacji swojego zobowiązania oraz ponosi odpowiedzialność za nie wywiązanie się z niego.

Organ I instancji podał, że z całokształtu powyższych rozważań wynikało, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż zaistniały jakiekolwiek okoliczności uzasadniające uznanie siły wyższej w odniesieniu do wariantu 4.7 i 4.11.

Organ I instancji wskazał, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności jest zależne od woli strony, tak więc jej podstawowym obowiązkiem jest staranne

i rzetelne wykazanie okoliczności warunkujących spełnienie przesłanek do przyznania dopłat a także do zatrzymania już wypłaconych (w przypadku zaniechania realizacji zobowiązania r.ś.k.). Wypełniając wniosek o przyznanie płatności rolniczka złożyła oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi pełną odpowiedzialność. Postępowanie administracyjne w sprawie przyznania płatności było wszczęte na wyłączny wniosek rolniczki, która nie była zobowiązana do uzyskania płatności

i składania wniosku, ale korzystała z uprawnienia, które wynikało z przepisów prawa. Tym samym, to po stronie rolniczki ciążył obowiązek właściwego, zgodnego

z obowiązującymi przepisami wypełnienia wniosku, chcąc uzyskać wnioskowaną płatność do konkretnych użytków rolnych. Rolniczka jest odpowiedzialna za prowadzenie działalności rolniczej oraz treść wniosku odzwierciedlającego jej stan, aby odpowiadał wymogom przewidzianym w odnośnych przepisach. Natomiast instrumentem prawnym umożliwiającym weryfikację danych zawartych we wniosku, w tym czy zadeklarowane we wniosku działki rolne spełniają warunki do objęcia ich płatnością r.ś.k., są kontrole administracyjne oraz kontrole na miejscu przeprowadzana przez właściwe organy. Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Organ I instancji był zatem uprawniony do weryfikacji danych zawartych we wniosku rolniczki, jak i do przeprowadzenia kontroli na miejscu w jej gospodarstwie. W sprawie skorzystano z obu instrumentów prawnych. Kontrola na miejscu w gospodarstwie rolnika miała na celu potwierdzenie zgodności informacji zawartych we wniosku ze stanem faktycznym przede wszystkim odnośnie powierzchni zadeklarowanych działek rolnych i sposobu jej rolniczego wykorzystania, a także sprawdzenie i weryfikację warunków i wymogów objętych zobowiązaniem, stanowiących podstawę przyznania płatności.

Organ I instancji wskazał, że M.S. – pełnomocnik strony w swoich pismach składanych do ARiMR zdaje się nie dostrzegać faktu, że kontrola na miejscu przeprowadzona w gospodarstwie rolniczki wykazała, brak przestrzegania warunków i wymogów określonych w rozporządzeniu rolno-środowiskowo-klimatycznym. Zdaniem pełnomocnika strony, kluczowe było doniesienie o nieprawidłowościach

w gospodarstwie i fakt wytypowania do kontroli na miejscu na tej podstawie. Według M.S., gdyby nie było donosu - kontrola w gospodarstwie strony nie odbyłaby się i nie zostałyby stwierdzone nieprawidłowości. Zarówno rolniczka, jak i jej pełnomocnik nie odnoszą się do faktu braku przestrzegania wymogów realizowanych wariantów,

a jedynie skupiają się na zrzucaniu odpowiedzialności na osoby trzecie ("donosiciela", wykonawców realizujących na ich działkach inwestycje celu publicznego - gazociąg i linia elektroenergetyczna, a nawet pracowników ARiMR). Organ I instancji wskazał, że zadaniem ARiMR jest przede wszystkim prawidłowe wydatkowanie środków publicznych i w przypadku powzięcia jakiejkolwiek informacji o możliwych nieprawidłowościach w gospodarstwie korzystającym z takiego wsparcia organ jest zobligowany taka informację zweryfikować. Zatem organ nie mógł pozostać obojętny na zgłaszane nieprawidłowości. Organ przede wszystkim stoi na straży prawidłowości wydatkowania środków publicznych i zobowiązany jest do działania zgodnie z przepisami prawa zarówno krajowego jak i UE. Prawidłowość obsługi wniosków o przyznanie płatności jest pod ścisłą kontrolą instytucji krajowych

i unijnych. Na państwa członkowskie nałożono obowiązek przeprowadzenia kontroli w zakresie prawidłowości wydatkowania środków unijnych. Obowiązek ten realizowany jest m.in. przez ARiMR, który odpowiada za należyte wykonanie nałożonych na niego zadań. ARiMR jest podmiotem zobligowanym do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy, zaś państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności i dbałości

o prawidłowe wydatkowanie środków publicznych. Wobec czego kontrola na miejscu jest tym bardziej zasadna. Nie jest jednak istotny sposób wytypowania do kontroli na miejscu, a stan faktyczny, stwierdzony podczas kontroli na miejscu fakt nieprzestrzegania warunków i wymogów dobrowolnie podjętego zobowiązania r.ś.k. przez rolniczkę. Raport z czynności kontrolnych (z kontroli na miejscu) ma szczególne znaczenie dowodowe w sprawach dotyczących wniosku producenta

o przyznanie płatności, jest dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76

§ 1 i 2 K.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Wynikające z protokołu kontroli ustalenia, co do stwierdzonych nieprawidłowości mogą być podważone. Inicjatywa dowodowa jednak w tym zakresie spoczywa na stronie. Organ Ii instancji wskazał, że na podstawie art. 27 ust.1 i ust. 2 ustawy PROW 2014-2020 rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu

w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Strona miała możliwość zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w tym raporcie

w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego raportu, czego w niniejszej sprawie nie uczyniła. Brak zatem podstaw, by ustaleniom zawartym w protokole z kontroli odmówić wiarygodności. Strona nie przedstawiła logicznej, spójnej i przekonywającej argumentacji ani obiektywnych dowodów na poparcie tezy, że nie ponosi odpowiedzialności za stwierdzone nieprawidłowości w ramach realizowanych wariantów.

Rolniczka złożyła odwołanie od ww. decyzji w części odmowy przyznania płatności r.ś.k. do wariantu 4.11.

Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał w dniu [...] marca 2021 r. decyzje nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i wskazał, że materiał dowodowy w kluczowym dla sprawy zakresie, tzn. w kwestii braku dokumentacji przyrodniczej nie budzi wątpliwości. Problematyka ta była już rozpatrywana także przez sądy administracyjne obu instancji w sprawach dotyczących wniosku rolniczki o przyznanie płatności r.ś.k. na rok 2016. Zarówno WSA w Szczecinie (sygn. akt

I SA/Sz 643/18), jak i NSA (sygn. akt I GSK 1260/19) jednoznacznie orzekły, że złożona przez stronę ówcześnie dokumentacja nie zawiera tego wymaganego prawem elementu. Do chwili wydania niniejszej decyzji nic się w tej kwestii nie zmieniło. Rolniczka nadal nie przedłożyła organom ARiMR kompletnej dokumentacji tego rodzaju, sporządzonej przez eksperta przyrodniczego. Organ odwoławczy wskazał, że z akt wynikało, iż ekspert przyrodniczy sporządził niezbędne materiały

i wydał je pełnomocnikowi rolniczki. Dokumentacja ta, według słów M.S., pomiędzy [...] a [...] maja 2017 r. miała zostać skradziona. Okoliczność ta nie może jednakże stanowić podstawy do uznania, że w sprawie zaistniała siła wyższa lub nadzwyczajna okoliczność, albowiem ewidentnym jest, że skoro pomimo ciążącego na niej takiego obowiązku wynikającego z powszechnie obowiązujących przepisów prawa oraz odnośnego wezwania skierowanego przez organ i instancji w toku postępowania w sprawie przyznania płatności r.ś.k. na rok 2016 – rolniczka nie przedłożyła wymaganej dokumentacji przyrodniczej w postępowaniu dotyczącym wniosku na rok 2016, to utrata dokumentacji musiała nastąpić w okresie wcześniejszym, niż podany przez pełnomocnika strony. Organ odwoławczy podał, że strona nie informowała wcześniej o jakichkolwiek niezależnych od siebie zdarzeniach, w wyniku których mogła utracić posiadanie tych dokumentów, utrata ta - niezależnie od faktu, że nie został zgłoszona w 15-dniowym terminie, przewidzianym na to w przepisach wspólnotowych - musiała nastąpić z przyczyn ją obciążających. Okoliczność, że w ostatniej dekadzie maja 2017 r. miało nastąpić włamanie do jednej z nieruchomości należących do pełnomocnika strony stanowi, w ocenie organu odwoławczego, wygodny pretekst do "usprawiedliwienia" (rzekomym zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności) faktu, że strona nie posiada wymaganej prawem dokumentacji. Według organu odwoławczego, nie ulegało wątpliwości, że dokumenty, o których mowa, rolniczka utraciła w innym, znacznie wcześniejszym terminie, o czym ówcześnie ARiMR nie powiadomiła.

Organ odwoławczy podkreślił, że B.R. oświadczył, że rolniczka mogła odtworzyć dokumentację ornitologiczną, ale z tej możliwości nie skorzystała. Według organu, ma to związek z faktem, że co najmniej do końca września 2018 r., tj. przez przeszło 3 lata, w ogóle nie zapłaciła ekspertowi za jej sporządzenie. Jest to sytuacja, której

w żadnej mierze nie można uznać za nadzwyczajną okoliczność, zaistnienie której było do rolniczki niezależne. Organ odwoławczy podał, że z całokształtu ustalonych okoliczności wynikało jednoznacznie, że strona w dacie kontroli nie posiadała dokumentacji przyrodniczej, co wobec faktu, iż w odniesieniu do postępowań

o przyznanie płatności r.ś.k. na rok 2017 zastosowanie ma uchylony później przepis § 10 ust. 1 rozporządzenia r.ś.k., nakładający na organy ARiMR obowiązek odmowy przyznania pomocy w zakresie wariantów unormowaniem tym objętych, w tym wariantu 4.11. Organ odwoławczy podał, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności r.ś.k. na rok 2016 rolniczka również nie przedłożyła tej dokumentacji, stwierdzić należy, iż w 2016 r. wygasło zobowiązanie r.ś.k. PROW 2014-2020 podjęte przez rolniczkę w 2015 r. na podstawie § 10 ust. 1 pkt 2 i § 5 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia r.ś.k. Dopuszczalne było podjęcie przez stronę nowego zobowiązania tego rodzaju od roku 2017, jednakże winna była ona w tym celu opracować nową dokumentację przyrodniczą i nowy plan działalności rolnośrodowiskowej na okres 5 lat liczonych od 2017 r., czego nie uczyniła. Organ odwoławczy podał, że w roku 2017 rolniczka nie mogła kontynuować zobowiązania

w zakresie wariantu 4.11, podjętego w 2015 r., albowiem doprowadziła do jego wygaśnięcia w roku 2016 i nie podjęła nowego od roku 2017. Wobec ustalenia

w toku kontroli na miejscu, że rolniczka nie posiadała jakiejkolwiek dokumentacji przyrodniczej, wymaganej dla uzyskania płatności w pakiecie 4 działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014 - 2020, za wyjątkiem wariantu 4.7, odmowa przyznania jej płatności z tytułu realizacji wariantu 4.11 była w pełni uzasadniona.

Rolniczka złożyła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzuciła organowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art 80 K.p.a, przez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz dokonanie oceny dowodów w sposób całkowicie dowolny i sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego.

Według skarżącej, spełniła ona wszelkie wymogi do uzyskania płatności

we wnioskowanej wysokości. Do podjęcia zobowiązania r.ś.k. niezbędne było przedłożenie dokumentów w postaci:

- załącznika "Oświadczenie eksperta przyrodniczego lub doradcy rolnośrodowiskowego" w odniesieniu do wariantów 4.8 i 4.11 (powinno być 4.7 i 4.11- dopisek Sądu);

- załącznika "Informacja w zakresie wymogów realizowanych w ramach pakietu 4 i 5

(z wyłączeniem 4.7);

- załącznika "Kopia 1 i 3 strony planu";

- załącznika "Kopia 1 strony dokumentacji przyrodniczej dla wariantu 4.8 i 4.11 (powinno być 4.7 i 4.11 – dopisek Sądu), które skarżąca przedstawiła w 2015 r.

i 2016 r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy podał, że z treści skargi nie wynika na czym w świetle wydanych decyzji administracyjnych i ustalonych faktów, miałoby w istocie polegać domniemane naruszenie przywołanych przepisów K.p.a.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 czerwca 2021 r., wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 2 marca

2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 sędziów. Strony poinformowano o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień na piśmie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:

Spór w sprawie dotyczy przyznania przedmiotowych płatności r.ś.k. za rok 2017.

Przepisy rozporządzenia r.ś.k. przytoczono w brzmieniu obowiązującym

dla zobowiązania r.ś.k. za rok 2017.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia r.ś.k., płatność r.ś.k. przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego

i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn.zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/201", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) realizuje 5-letnie zobowiązanie r.ś.k., o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227

z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym";

3) spełnia warunki przyznania płatności r.ś.k. w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia r.ś.k., odpowiednie minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi, o których mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013, są wskazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia r.ś.k., zobowiązanie r.ś.k. jest realizowane w ramach:

1) jednego wariantu, a w przypadku wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 - jednej rasy lokalnej zwierząt albo

2) jednego pakietu - w przypadku gdy pakiet nie obejmuje wariantu.

Na podstawie § 3 ust. 2 rozporządzenia r.ś.k., rolnik (lub zarządca), o którym mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013 może realizować jednocześnie więcej niż jedno zobowiązanie r.ś.k., z tym że nie może realizować jednocześnie takich samych zobowiązań r.ś.k., chyba że kontynuuje realizację takiego samego zobowiązania r.ś.k. podjętego przez innego rolnika (lub zarządcę).

W § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia r.ś.k., wymieniono w pakiecie 4 - Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, następujące warianty:

a) wariant 4.1. Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe,

b) wariant 4.2. Zalewowe łąki selernicowe i słonorośla,

c) wariant 4.3. Murawy,

d) wariant 4.4. Półnaturalne łąki wilgotne,

e) wariant 4.5. Półnaturalne łąki świeże,

f) wariant 4.6.1. Torfowiska - wymogi obowiązkowe,

g) wariant 4.6.2. Torfowiska - wymogi obowiązkowe i uzupełniające,

h) wariant 4.7. Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO),

i) wariant 4.8. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki,

j) wariant 4.9. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: wodniczki,

k) wariant 4.10. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: dubelta lub kulika wielkiego,

l) wariant 4.11. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza.

Ponadto, zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia r.ś.k., rolnik realizujący zobowiązanie r.ś.k. posiada plan działalności rolnośrodowiskowy, który sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania przepisów

o płatnościach w ramach systemów wsparcia rolnośrodowiskowego lub eksperta przyrodniczego, na formularzu udostępnionym przez ARiMR.

Na podstawie § 4 ust. 3 rozporządzenia r.ś.k., rolnik realizujący zobowiązanie r.ś.k. przestrzegają również wymogów określonych przez:

1) doradcę rolnośrodowiskowego w planie działalności rolnośrodowiskowej -

w przypadku:

a) pakietu wymienionego w ust. 1 pkt 3,

b) wariantu 4.7,

2) eksperta przyrodniczego w dokumentacji przyrodniczej stanowiącej szczegółową charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków, sporządzoną przez eksperta przyrodniczego, w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia lub w roku rozpoczęcia realizacji zobowiązania r.ś.k. w ramach danego wariantu, zgodnie z metodyką sporządzania takiej dokumentacji udostępnioną przez ARiMR, na formularzu udostępnionym przez ARiMR, zwaną dalej "dokumentacją przyrodniczą" - w przypadku pakietu wymienionego w ust. 1 pkt 4 i 5, z wyłączeniem wariantu 4.7.

- chyba że te wymogi są sprzeczne z wymogami określonymi w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia r.ś.k., płatność r.ś.k. w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 - jest przyznawana, jeżeli rolnik posiada dokumentację przyrodniczą.

Stosownie do § 21 ust. 1 rozporządzenia r.ś.k., w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, rolnik składa do kierownika biura powiatowego ARiMR do dnia 31 października roku, w którym złożył wniosek o:

1) przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej:

a) kopię dokumentu:

- zawierającego wyniki analizy gleby pobranej, zgodnie z normą w zakresie pobierania próbek do badań agrochemicznych gleby, z poszczególnych działek rolnych położonych na gruntach ornych, do których rolnik ubiega się o przyznanie tej płatności, wykonanej w laboratorium okręgowej stacji chemiczno-rolniczej lub innym laboratorium posiadającym akredytację Polskiego Centrum Akredytacji w zakresie badań agrochemicznych gleb,

- sporządzonego przez podmiot, który wykonał analizę, o której mowa w tiret pierwsze,

b) oświadczenie o działkach rolnych, których dotyczą wyniki analizy, o której mowa

w lit.a tiret pierwsze.

Na podstawie § 21 ust. 4 rozporządzenia r.ś.k., w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5, rolnik składa do kierownika biura powiatowego ARiMR przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w roku, w którym złożono wniosek o przyznanie pierwszej płatności r.ś.k. w ramach danego zobowiązania, oświadczenie:

1) eksperta przyrodniczego:

a) o przeprowadzonej inwentaryzacji siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków położonego na gruntach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego wariantu, która stanowi podstawę do sporządzenia dokumentacji przyrodniczej,

b) że wymogi realizowanego wariantu nie są sprzeczne z ustanowionymi dla danego obszaru chronionego działaniami obligatoryjnymi określonymi w planie ochrony lub

w planie zadań ochronnych

- w przypadku wariantów tych pakietów innych niż wariant 4.7,

2) doradcy rolnośrodowiskowego, że wymogi realizowanego wariantu nie są sprzeczne z ustanowionymi dla danego obszaru chronionego działaniami obligatoryjnymi określonymi w planie ochrony lub w planie zadań ochronnych -

w przypadku wariantu 4.7

- sporządzone na formularzu udostępnionym przez ARiMR.

Na mocy § 21 ust. 4a rozporządzenia r.ś.k., w przypadku gdy do rolnika mają zastosowanie wymogi, o których mowa w § 4 ust. 3 pkt 1 lit.b lub pkt 2, oświadczenie, o którym mowa w ust. 4, obejmuje również informację, że do rolnika mają zastosowanie te wymogi.

Zgodnie z § 21 ust. 4b rozporządzenia r.ś.k., w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5, z wyłączeniem wariantu 4.7, rolnik składa do kierownika biura powiatowego ARiMR do dnia 30 września roku, w którym złożył wniosek o przyznanie pierwszej płatności r.ś.k. w ramach wariantów tych pakietów, kopię pierwszej strony dokumentacji przyrodniczej.

Rolnik lub zarządca składa do kierownika biura powiatowego ARiMR do dnia 15 lipca roku, w którym podjął zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, kopie stron planu działalności rolnośrodowiskowej, na których są zawarte informacje,

o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, z tym że kopie stron, na których są zawarte informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, zawierają również podpis doradcy rolnośrodowiskowego, przy udziale którego został sporządzony ten plan (§ 21 ust. 4c).

W przypadku zmiany w planie działalności rolnośrodowiskowej informacji,

o których mowa w ust. 1 pkt 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, rolnik lub zarządca składa do kierownika biura powiatowego ARiMR do dnia 15 lipca roku, w którym nastąpiła ta zmiana, kopie stron tego planu, na których są zawarte informacje,

o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, z tym że kopie stron, na których są zawarte informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, zawierają również podpis doradcy rolnośrodowiskowego, przy udziale którego został sporządzony ten plan (§ 21 ust. 4d).

Załącznik nr 3 do rozporządzenia r.ś.k. nosi tytuł "Zawartość planu działalności rolnośrodowiskowej". Zgodnie z nim:

"1. Część ogólna – dotyczy wszystkich pakietów i zawiera

w szczególności:

1) dane rolnika lub zarządcy realizującego zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne oraz jego podpis;

2) dane doradcy rolnośrodowiskowego, przy udziale którego został sporządzony plan działalności rolnośrodowiskowej, i jego podpis oraz – w przypadku gdy plan ten został sporządzony również przy udziale eksperta przyrodniczego – dane tego eksperta i jego podpis;

3) czas realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego;

4) wykaz pakietów lub wariantów, w ramach których rolnik lub zarządca realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne;

5) określenie elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia, występujących na obszarze gospodarstwa;

6) oświadczenie rolnika lub zarządcy o przekazaniu pełnych i prawdziwych danych niezbędnych do sporządzenia planu działalności rolnośrodowiskowej;

7) informacje o zakazach ustanowionych na obszarach chronionych;

8) datę sporządzenia planu działalności rolnośrodowiskowej.

2. Część szczegółowa - dotyczy poszczególnych wariantów i pakietów rolno-środowiskowo-klimatycznych i zawiera informacje niezbędne do prawidłowej realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, w tym informacje

w zakresie:

1) działek rolnych zlokalizowanych na określonych działkach ewidencyjnych

i realizowanych na nich określonych wariantów lub pakietów;

2) wymogów w ramach realizowanego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, w tym także tych doprecyzowanych przez eksperta przyrodniczego lub doradcę rolnośrodowiskowego.

3. Załączniki do planu działalności rolnośrodowiskowej:

1) szkic gospodarstwa rolnego:

a) z naniesionymi oznaczeniami:

- poszczególnych działek rolnych, na których mają być realizowane pakiety lub warianty, oraz

- elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia, występujących na obszarze tego gospodarstwa,

b) z zaznaczeniem miejsc na działce rolnej, w których są zasadzone poszczególne drzewa odmian wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia lub odmian tradycyjnie uprawianych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed 1950 r. -

w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia,

c) z zaznaczoną częścią działki rolnej, która ma pozostać nieskoszona

w poszczególnych latach - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5 rozporządzenia;

2) (uchylony)

3) oświadczenie eksperta przyrodniczego o tym, że wymogi realizowanego wariantu nie są sprzeczne z ustanowionymi dla danego obszaru chronionego działaniami obligatoryjnymi określonymi w planie ochrony lub w planie zadań ochronnych -

w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5 rozporządzenia,

z wyłączeniem wariantu 4.7;

4) oświadczenie doradcy rolnośrodowiskowego o tym, że wymogi realizowanego wariantu nie są sprzeczne z ustanowionymi dla danego obszaru chronionego działaniami obligatoryjnymi określonymi w planie ochrony lub w planie zadań ochronnych - w przypadku wariantu 4.7".

W niniejszej sprawie skarżąca zobowiązała się do realizacji z dwóch zobowiązań r.ś.k., jednego w wariancie 4.7 i drugiego w wariancie 4.11.

Podkreślić należy, że ustawodawca w rozporządzeniu r.ś.k. rozróżnia warunki jakie musi spełnić rolnik, od wymogów jakie również musi spełnić rolnik, aby otrzymać płatność r.ś.k. Z naruszeniem warunków lub wymogów przez rolnika

w trakcie realizacji zobowiązania r.ś.k. ustawodawca wiąże inne skutki.

Przykładowymi warunkami dla zobowiązania r.ś.k. są: osoba starająca się

o płatności spełniać przesłanki § 2 ust. 1 rozporządzenia r.ś.k. (tj. być rolnikiem, posiadać numer ewidencyjny); złożyć odpowiedni wniosek o płatność wraz

z załącznikami w przewidzianym przez przepisy czasie; posiadać plan rolnośrodowiskowy; prowadzić rejestr działalności rolnośrodowiskowej (§ 4 ust. 2 rozporządzenia r.ś.k.). Wymogi dla zobowiązania r.ś.k. w różnych pakietach

i wariantach zawiera, m.in. załącznik nr do rozporządzenia r.ś.k.; plan rolnośrodowiskowy i dokumentacja przyrodnicza (§ 4 ust. 3 rozporządzenia r.ś.k.).

Odnośnie wariantu 4.11, jak wynikało z akt, zobowiązanie w ramach tego wariantu na mocy decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności r.ś.k. (PROW 2014-2020) na rok 2016 wygasło na podstawie

§ 5 ust. 5 rozporządzenia r.ś.k.

Zgodnie z ww. przepisem, jeżeli nie są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej:

1) zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne wygasa,

2) uznaje się, że rolnik lub zarządca zaprzestał realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego - w zakresie, w jakim nie są spełnione te warunki, chyba że niespełnienie tych warunków jest skutkiem działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013.

Zaznaczyć należy, że w sprawie nie miał zastosowania przepis § 5 ust. 5 rozporządzenia r.ś.k. w brzmieniu nadanym przez rozporządzenie z dnia 12 kwietnia 2017 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2017 r. poz. 806), obowiązującym od dnia 21 kwietnia 2017 r.

Podkreślić należy, że ww. decyzja organu I instancji z [...] lipca 2017 r., została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], która była przedmiotem kontroli WSA w Szczecinie, który

w dniu 27 lutego 2019 r. wydał wyrok o sygn. akt I SA/Sz 643/18, w którym oddalił skargę rolniczki. W dniu 10 lutego 2020 r. NSA wydał wyrok o sygn. akt I GSK 1260/19, w którym oddalił skargę kasacyjną rolniczki na ww. wyrok WSA

w Szczecinie.

Wobec powyższego uprawnione było twierdzenie organów, że zobowiązanie r.ś.k. podjęte w 2015 r. wygasło na skutek niespełnienia przez rolniczkę warunków przyznania płatności r.ś.k. za rok 2016, zatem wniosek rolniczki złożony na rok 2017 należało rozpoznawać jako wniosek złożony po raz pierwszy, który winien spełnić stosowne warunki.

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że skarżąca 2017 r. nie posiadała planu rolnośrodowiskowego, ani dokumentacji przyrodniczej. Nie można przyjąć, stanowiska strony, że dokumentacja przyrodnicza została prze nią utracona w maju 2017 r. na skutek kradzieży, gdyż rolnik zobowiązany jest posiadać tę dokumentację przez cały czas, w którym podjął zobowiązanie r.ś.k., a nie tylko przez jakiś czas. Rolnik, wiedząc o utracie dokumentacji winien dążyć do jej odtworzenia. Ponadto ww. dokumentacja została sporządzona w 2015 r. na potrzeby zobowiązania r.ś.k., które wygasło w 2016 r.

Sąd uznał, że oświadczenie doradcy rolnośrodowiskowego, iż nie sporządził on planu rolnośrodowiskowego na rzecz skarżącej, a jedynie podjął się tego zadania, lecz go nigdy nie ukończył i wydał w 2017 r. tylko 1 i 3 stronę planu M.S. (pełnomocnikowi rolniczki), stanowiło potwierdzenie okoliczności na tle pozostałego materiału dowodowego, że skarżąca w 2017 r. nie dysponowała takim planem. T.S. podał, że M.S. udostępnił mu czasowo jedynie ortofotomapę gospodarstwa (M.S. odebrał mapę od doradcy po sporządzeniu przez niego wniosku o płatność za

2015 r.), sporządzoną przez eksperta przyrodniczego B.R., lecz nie przedstawił mu ekspertyz ornitologicznych, wobec czego nie mógł on ukończyć planu. Podnoszone przez skarżącą okoliczności związane z utratą ww. dokumentacji na skutek jej kradzieży w 2017 r., mogły w ocenie Sądu dotyczyć wyłącznie dokumentacji przyrodniczej sporządzonej przez B.R. w 2015 r., gdyż jak wynikało z oświadczenia B.R. z [...] września 2019 r. taka dokumentacja została przez niego sporządzona

i wydana M.S., jako pełnomocnikowi skarżącej, choć M.S. nie zapłacił B.R. za wykonaną pracę. Ze swojej strony skarżąca nie przedstawiła dowodów na posiadanie planu rolnośrodowiskowego, ani dokumentacji przyrodniczej pochodzącego od innego doradcy i innego eksperta przyrodniczego.

Zdaniem Sądu, skarżąca nie może przerzucać na organy obowiązku odtworzenia dokumentacji przyrodniczej, w sytuacji, gdy jest to jeden z warunków uzyskania przez nią przedmiotowej płatności. Wobec ustalenia, że skarżąca nie posiadała dokumentacji przyrodniczej, nie mogła zatem wypełnić przesłanki z § 21 ust. 4b rozporządzenia r.ś.k., tj. złożenia w biurze powiatowym ARiMR do dnia 30 września roku, w którym złożył wniosek o przyznanie pierwszej płatności r.ś.k.

w ramach wariantu 4.11 kopii pierwszej strony dokumentacji przyrodniczej.

Sąd w pełni podzielił stanowisko organów, że podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące utraty dokumentacji przyrodniczej nie mieszczą się

w przesłance siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności z art. 4 ust. 1 rozporządzenie nr 640/2014. Wszystkich negatywnych następstw braków dokumentacji (planu działalności rolnośrodowiskowej, dokumentacji przyrodniczej) dotyczącej podjętych zobowiązania r.ś.k. w obu wariantach skarżąca mogła uniknąć przez odtworzenie dokumentacji przyrodniczej i sporządzenie planu rolnośrodowiskowego.

Złożenie 1 i 3 strony planu rolnośrodowiskowego, wydanych pełnomocnikowi rolniczki przez T.S. nie wypełniało również przesłanki posiadania przez stronę planu rolnośrodowiskowego, gdyż jak wyżej wskazano, plan rolnośrodowiskowy nie został w istocie sporządzony przez T.S. 1 i 3 strona planu rolnośrodowiskowego to nie plan rolnośrodowiskowy. Ponadto zobowiązanie r.k.ś., dla którego T.S. rozpoczął sporządzać plan, wygasło w 2016 r. Posiadanie rejestru działalności rolnośrodowiskowej nie jest także równoznaczne z posiadaniem dokumentacji przyrodniczej oraz posiadaniem planu rolnośrodowiskowego.

Prawidłowo zatem, w ocenie Sądu, rolniczce odmówiono płatności r.k.ś.

z tytułu realizacji wariantu 4.11. Zdaniem Sądu, mimo, iż dokumentacja przyrodnicza stanowi obligatoryjny załącznik do planu rolnośrodowiskowego, co wynika wprost

z załącznika nr 3 część 2 pkt 3 (dokumentacja przyrodnicza jest częścią planu rolnośrodowiskowego), nie było podstaw do zastosowania § 33 ust. 9 rozporządzenia r.ś.k., gdyż skarżąca nie spełniła warunku do przyznania płatności r.k.ś. z tytułu realizacji wariantu 4.11 stosownie do § 2 pkt 3 w zw. z § 21 ust. 4b rozporządzenia r.ś.k. Sąd podzielił też stanowisko organu I instancji, że rolniczka na działce B1 nie wypełniła wymogów odnośnie powierzchni, która nie podlega koszeniu zgodnie

z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia r.ś.k. Jak podał organ I instancji płatność r.ś.k. winna być pomniejszona zgodnie z § 33 ust. 3 rozporządzenia r.ś.k., lecz

w niniejszej sprawie nie ma to znaczenia z uwagi na odmowę przyznania przedmiotowej płatności w całości.

Odnośnie odmowy przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych, Sąd podzielił stanowisko organów.

Zgodnie § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia r.ś.k., rolnikowi może zostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit.e rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "kosztami transakcyjnymi", poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej dla siedlisk przyrodniczych lub siedlisk lęgowych ptaków położonych na trwałych użytkach zielonych lub obszarach przyrodniczych, zadeklarowanych we wniosku

o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, objętych obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit.b rozporządzenia nr 640/2014 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4

i 5, z wyłączeniem wariantu 4.7, jeżeli są spełnione warunki przyznania płatności r.ś.k. w ramach danego pakietu lub wariantu.

Zdaniem Sądu, przedmiotowa refundacja nie mogła być przyznana, gdyż skarżąca naruszyła warunki przyznania płatności r.ś.k. w wariancie 4.11 z uwagi na brak dokumentacji przyrodniczej, który zalicza się do warunków zobowiązania r.ś.k. w ramach tego wariantu.

Odnośnie przyznania płatności r.ś.k. w ramach wariantu 4.7, Sąd zgodził się

z organami, że płatność ta winna być pomniejszona o 40% zgodnie z § 33 ust. 9 rozporządzenia r.ś.k., gdyż skarżąca nie posiadała planu rolnośrodowiskowego.

Złożenie 1 i 3 strony planu rolnośrodowiskowego nie wypełniało przesłanki posiadania przez stronę planu rolnośrodowiskowego, zwłaszcza, gdy z pozostałego materiału dowodowego wynikało, że plan rolnośrodowiskowy nie został nigdy ukończony przez doradcę rolnośrodowiskowego. 1 i 3 strona planu rolnośrodowiskowego to nie plan rolnośrodowiskowy. Ponadto zobowiązanie r.k.ś., dla którego T.S. rozpoczął sporządzać plan, wygasło w 2016 r. Posiadanie rejestru działalności rolnośrodowiskowej nie jest także równoznaczne z posiadaniem planu rolnośrodowiskowego.

Odnośnie zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., Sąd uznał je za niezasadne. Organy w prawidłowy sposób zebrały materiał dowodowy i poddały go ocenie.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020, w postępowaniu w sprawie

o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie

z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Ustawodawca w postępowaniach dotyczących pomocy finansowej udzielanej

w związku z prowadzoną działalnością rolniczą uczynił wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 K.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy finansowej z tytułu wsparcia bezpośredniego obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak jak tego wymaga art. 7 K.p.a. (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r. o sygn. akt I SA/Sz 959/19, dostępny na www.nsa.gov.pl w zakładce orzecznictwo).

Wobec wskazanych powyżej przepisów, skarżąca nie przedstawiając dokumentów na poparcie swoich twierdzeń o posiadaniu stosownej dokumentacji nie wykazała, że spełniła przesłanki do otrzymania wnioskowanych płatności w pełnej wysokości.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 151 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.