Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 187/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 6 - 16, art. 77 par. 1, art. 80, art. 136, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita,, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Anna Gilowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 czerwca 2006r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przeniesieni do rezerwy bez odbycia czynnej służby wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Z załączonej do skargi przez skarżącego kserokopii decyzji wynika, że Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego decyzją tą wydaną w dniu [...] nr [...] na podstawie art. 24 ust. 2 w związku z art. 46 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. nr 241 poz. 2416 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. Z. od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień nr [...] z dnia [...] w sprawie odmowy przeniesienia do rezerwy bez odbycia zasadniczej służby wojskowej, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że Wojskowy Komendant Uzupełnień, działając na podstawie przepisów art. 46 ust. 3 w związku z art. 46 ust. 2 pkt 2 lit. d wyżej wymienionej ustawy, w dniu [...] 2004 r. zawiadomił A. Z. o zamiarze prowadzenia postępowania w celu powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej do dnia [...] 2008 r. z uwagi na brak możliwości powołania do zasadniczej służby wojskowej z przyczyn niezależnych od organów wojskowych w terminie do dnia 31 grudnia w tym roku kalendarzowym, w którym A. Z. kończy 24 lata życia.

Organ odwoławczy w ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego dokonał weryfikacji danych ujętych w dokumentacji postępowania administracyjnego z danymi ewidencyjnymi zawartymi w karcie ewidencyjnej poborowego i stwierdził, że brak jest jakichkolwiek wpisów pochodzących z okresu przed datą [...] września 2005 r., dotyczących spełnienia wojskowego obowiązku meldunkowego poprzez złożenie odpisu świadectwa (dyplomu) ukończenia policealnego studium zawodowego.

Reasumując organ odwoławczy oceniając materiał dowodowy w kontekście powołanego wyżej art. 46 stwierdził, że Wojskowy Komendant Uzupełnień prawidłowo przeznaczył A. Z. do odbycia zasadniczej służby wojskowej do dnia [...] grudnia 2008 r.

A. Z. złożył na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zobowiązanie Komendanta WKU do przeniesienia skarżącego do rezerwy na mocy art. 46 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Do skargi załączył m.in. kserokopię zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] oraz kserokopie wezwań i skierowań adresowanych do niego.

Skarżący zarzucił organom, że w dniu [...] 2004 r. na podstawie art. 46 ust. 3 w związku z art. 46 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej zawiadomiły go o zamiarze prowadzenia postępowania w celu powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej do dnia [...] grudnia 2008 r. z uwagi na brak możliwości powołania do służby z przyczyn niezależnych od organów wojskowych w terminie do dnia 31 grudnia w tym roku kalendarzowym, w którym kończy 24 lata. Przez dokonanie zawiadomienia w dniu [...] listopada 2004 r. skrócono okres, w którym możliwe było powołanie skarżącego do dnia 31 grudnia 2004 r. Naruszono tym samym art. 6, 7, 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Podniósł ponadto, że organy wojskowe wydały zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję na podstawie nierzetelnej ewidencji. Skarżący załączył kserokopię wezwania z dnia [...] września 2005 r. nr [...], w którego wynika, że WKU wiedziało przed datą [...] września 2005 r. o ukończeniu przez skarżącego policealnego studium. Organy nie powołały przepisu, na podstawie którego powzięły zaskarżone rozstrzygnięcia. Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wojskowego obowiązku meldunkowego z dnia 1 czerwca 2004 r. w § 4 pkt 2 mówi: "(...) zgłaszając dane, o których mowa: (...) przedstawiając do wglądu dokument stwierdzający te zmiany." Przedstawienie do wglądu dokumentu nie można utożsamiać ze "złożeniem odpisu świadectwa (dyplomu) ukończenia policealnego studium zawodowego".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że przesłanie w dniu [...] listopada 2004 r. do skarżącego przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień informacji w sprawie zamiaru prowadzenia postępowania w celu powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej do końca roku, w którym poborowy kończy 28 rok życia, było prawidłowe. Zgodnie z art. 46 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. nr 241, poz. 2416) informacja powyższa mogła zostać przekazana w dniu [...] listopada 2004 r., ponieważ w danym roku kalendarzowym nie istniała juz możliwość powołania skarżącego do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Sytuacja taka jest konsekwencją faktu, że uzupełnienie jednostek wojskowych poborowymi odbywa się według planu na dany rok, zgodnie z zadaniami uzupełnieniowymi przekazywanymi przez wyższych przełożonych.

W kwestii wezwania z dnia [...] września 2004 r. w celu powołania do zasadniczej służby wojskowej należy podkreślić, że z faktu wysłania do skarżącego takiego wezwania nie wynika wniosek, że organ wojskowy posiadał potwierdzoną informację o ukończeniu studium policealnego. Jeżeli bowiem organ posiada informację o rozpoczęciu nauki, to zasadnym jest przyjęcie założenia, że po pewnym czasie zostanie ona ukończona, stąd też profilaktycznie wskazuje się w pouczeniu wezwania, jakie dokumenty poborowy powinien ze sobą mieć, oczywiście w przypadku ich posiadania. Ani ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, ani tym bardziej wydane na jej podstawie akty wykonawcze, nie uzależniają możliwości powołania do zasadniczej służby wojskowej od uprzedniego spełnienia przez poborowego obowiązku meldunkowego we wszystkich jego formach przewidzianych w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie wojskowego obowiązku meldunkowego, obowiązku powiadamiania wojskowego komendanta uzupełnień oraz uzyskiwania zezwolenia na wyjazd i pobyt za granicą (Dz. U. z 2004 r. nr 140, poz. 1480).

Błędne jest rozumowanie skarżącego, że w sprawie przeniesienia do rezerwy fakt spełnienia obowiązku meldunkowego w postaci zgłoszenia podwyższenia lub zdobycia dodatkowego wykształcenia był bez znaczenia dla organu wojskowego, skoro ustawa posługuje się w art. 46 wyrażeniem "niespełnienie wojskowego obowiązku meldunkowego", bez zawężania jego rozumienia do którejkolwiek z form wymienionych w § 3 ww. rozporządzenia. A zatem ustawodawca miał tutaj na myśl niespełnienie wojskowego obowiązku meldunkowego pod jakąkolwiek postacią, nie zaś, jak twierdzi skarżący, w wybranych formach.

Zarządzeniami z dnia 11 kwietnia 2006 r. i z dnia 12 czerwca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wezwał Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego do nadesłania oryginału akt administracyjnych sprawy. W odpowiedzi na wezwanie organ nadesłał pismo z dnia [...] czerwca 2006, w którym poinformował sąd, że nie jest w posiadaniu oryginału akt administracyjnych dotyczących skargi A. Z. na decyzję z dnia [...] nr [...], znajdują się one w posiadaniu zainteresowanego.

Nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę, zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. W przypadku naruszeń prawa, określonych w art. 145 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia prawa materialnego, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1-3 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Orzekając na podstawie art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl którego sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma obowiązek z urzędu badać zgodność z prawem zaskarżonych decyzji oraz postępowania poprzedzającego ich wydanie nie tylko w kontekście zarzutów skargi, ale także na tle wszystkich przepisów mających związek ze sprawą, stwierdzić należy, że skarga A. Z. zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącego w skardze. Organ przekazując skargę, wniesioną za jego pośrednictwem, sądowi – nie nadesłał mimo wezwania akt administracyjnych sprawy, w związku z czym uniemożliwił sądowi merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Zatem zasadne jest uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80, 136, 138, 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.).

W myśl art. 133 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd wydaje wyrok (...) na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Przepis ten koresponduje z treścią art. 54 § 2 cyt. ustawy, zgodnie z którym organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi i za pośrednictwem którego wniesiono skargę do sądu administracyjnego, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni. W razie niedopełnienia powyższego obowiązku przez organ, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny, a jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości (art. 55 § 1-2 cyt. ustawy).

W świetle powyżej przytoczonych przepisów stwierdzić należy, że nadesłanie samej skargi (bez akt sprawy) wyłącza możliwość rozpoznania sprawy na podstawie samej skargi (w tym skargi z załączonymi do niej przez skarżącego załącznikami). Treść przytoczonego powyżej art. 55 § 2 cyt. ustawy wprowadza odstępstwo (możliwość rozpoznania sprawy na podstawie odpisu skargi) od ogólnej zasady, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy, a wyjątek ów podlega ścisłej wykładni.

Zatem akta administracyjne wraz z aktami sądowymi wchodzą w skład akt sprawy będących podstawą rozpoznania sprawy i jednocześnie wyznaczających granice sprawy (art. 134 § 1 cyt. ustawy; por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 września 2005 r., sygn. akt FSK 1925/04, LEX nr 173085).

W przedmiotowej sprawie organ nie nadesłał akt administracyjnych sprawy i oświadczył, że nie posiada akt administracyjnych sprawy. Przekazana wraz ze skargą kserokopia zaskarżonej decyzji oraz kserokopie innych decyzji, wezwań i skierowania adresowanych do skarżącego stanowiły załączniki do skargi, a nie akta administracyjne gromadzone przez organ.

Uznać należy zatem, iż Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego naruszył zasadę działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), zasadę praworządności (art. 7 k.p.a.), zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli (art. 8 k.p.a.), obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), obowiązek organu odwoławczego przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi pierwszej instancji (art. 136 k.p.a.) oraz uniemożliwił merytoryczne rozpoznanie sprawy sądowoaministracyjnej przez sąd.

Podkreślić w tym miejscu należy, że jeżeli organowi odwoławczemu nie przekazano wraz z odwołaniem akt sprawy postępowania pierwszoinstancyjnego, powinien je uzupełnić albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi pierwszej instancji (art. 136 k.p.a.), a gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, ustawodawca wprowadził obowiązek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji (art. 138 § 2 k.p.a.).

Źródła informacji, które stanowią podstawę ustaleń faktycznych w sprawie o przeniesienie danej osoby do rezerwy bez odbycia czynnej służby wojskowej, muszą znajdować się w aktach sprawy, nie można w tym względzie przerzucić obowiązku gromadzenia akt administracyjnych na drugą stronę postępowania. Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy i nie przeprowadza postępowania dowodowego z wyłączeniem, w ściśle określonych warunkach, dowodu z dokumentu. Braki w materiale dowodowym uniemożliwiają sądową weryfikację ustaleń i ocen zawartych w zaskarżonej decyzji. To rzeczą organu administracyjnego rozpoznającego sprawę jest zebranie i ocena materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 k.p.a.

Rozpatrując ponownie sprawę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w prawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję, a gdy rozstrzygnięcie sprawy będzie wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Przeprowadzenie ponownie postępowania odwoławczego – powinno odbyć się z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania, w tym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zasad generalnych postępowania administracyjnego (art. 6-16 Kodeksu postępowania administracyjnego), czego wyrazem będzie m.in. prowadzenie akt administracyjnych sprawy w oryginale, gromadzenie rozstrzygnięć administracyjnych w sprawie, wezwań i skierowań dotyczących sprawy oraz potwierdzeń odbioru rozstrzygnięć przez strony postępowania. Materiał dowodowy, który stanowi podstawę ustaleń faktycznych i wydanego rozstrzygnięcia musi znajdować się w aktach sprawy administracyjnej, a skarżący winien mieć zagwarantowaną możliwość zapoznania się i wypowiedzenia co do dowodów. Ustalenia faktyczne poczynione zgodnie z wymogami przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego pozwolą na właściwą ocenę zasadności rozstrzygnięcia administracyjnego dotyczącego odmowy przeniesienia do rezerwy A. Z.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.