Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1044/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  lit. c,  art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7,  art. 77,  art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 9   ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 127,  art. 28,  art. 138  par. 1  pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 34
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2007 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [..] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. [...], zwanych dalej P. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę Miejską W. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości położonej w W., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie G., jako działka nr [...], umorzyła postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, zwana dalej "KKU’, wskazała, że Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia [...] października 2006 r. stwierdził nabycie przez Gminę Miejską W. z mocy prawa nieodpłatnie z dniem 27 maja 1990 r. własności opisanej powyżej nieruchomości. Wojewoda podkreślił, że spis inwentaryzacyjny mienia ogólnonarodowego, obejmujący przedmiotową nieruchomość był wyłożony do publicznego wglądu w siedzibie Urzędu Miejskiego W. od dnia 29 listopada 2005 r. do dnia 29 grudnia 2005 r. O wyłożeniu wspomnianego spisu inwentaryzacyjnego do publicznego wglądu i możliwości zgłoszenia zastrzeżeń do Komisji Inwentaryzacyjnej zainteresowane jednostki i osoby zostały powiadomione poprzez ogłoszenie wywieszone na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Miasta. Nie zgłoszono żadnych zastrzeżeń ani roszczeń w związku z wyłożonym spisem.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ pierwszej instancji ustalił, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r., zgodnie z zapisem w operacie ewidencji gruntów obrębu G. stanowiła własność Skarbu Państwa, władający: P. w W. [...]. Z dokumentów zebranych w sprawie wynika, że P. w dniu 27 maja 1990 r. nie legitymowały się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości, uzyskanym w formie prawem przewidzianej. Mimo wezwania pismami z dnia 7 kwietnia 2006 r. i z dnia 27 czerwca 2006 r. do udokumentowania tytułu prawnego do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, okoliczność ta nie została potwierdzona przez władającego. W związku z powyższym organ pierwszej instancji uznał, że spełnione są przesłanki komunalizacji z mocy prawa, przewidziane w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), bowiem działka stanowiła mienie ogólnonarodowe, a uprawnienia właścicielskie w stosunku do niej wykonywał w imieniu Skarbu Państwa terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego.

Wobec czego Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę Miejską W. w z mocy prawa, nieodpłatnie, własności przedmiotowej nieruchomości.

Od powyższej decyzji P. S.A. wniosły do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej odwołanie, wskazując na naruszenie art. 7 i art. 77 kpa poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem odwołującego się organ pierwszej instancji wadliwie zastosował przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i o pracownikach samorządowych uznając, iż przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki komunalizacji określone w tym przepisie. Przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, gdyż należała do przedsiębiorstwa państwowego P. wykonującego zadania o charakterze ogólnokrajowym. Była zatem wyłączona z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Nieruchomość będąca przedmiotem kwestionowanej decyzji stanowi [...] "infrastrukturę [...]" w rozumieniu ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789 ze zm.). W sposób nieuzasadniony organ pierwszej instancji pominął obowiązujące w Polsce powojennej regulacje prawne dotyczące mienia poniemieckiego oddanego przedsiębiorstwu P. w związku z prowadzoną eksploatacją [...], a przedmiotowa nieruchomość stanowiła w latach powojennych wyodrębnioną z ogólnego majątku Skarbu Państwa część nieruchomości związanych funkcjonalnie z infrastrukturą [...]. Nieruchomość będącą przedmiotem kwestionowanej decyzji P. przejęło w zarząd i użytkowanie po [...] niemieckich. Stosownie do art. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17) na własność Państwa, bez odszkodowania przechodziły przedsiębiorstwa przemysłowe, górnicze, komunikacyjne, bankowe ... itd. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 lit. c Państwo przejmowało za odszkodowaniem przedsiębiorstwa komunikacyjne (kolei żelaznych normalnych i wąskotorowych, kolei elektrycznych, komunikacji powietrznej) przy czym przedsiębiorstwa te przechodziły na rzecz Państwa wraz z całym majątkiem ruchomym i nieruchomym. O przejęciu orzekał właściwy minister. Ponadto w okresie powojennym P. były zmilitaryzowane na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 4 listopada 1944 r. [...] podlegały wówczas innym zasadom zarządzania, a wydawane polecenia mogły mieć charakter mniej sformalizowany. Tak więc żądanie od [...] by wykazały się stosowną decyzją administracyjną wydaną w tym okresie, jest całkowicie nieuzasadnione. Poza tym organ orzekający nie wziął pod uwagę, że tytuł prawny do konkretnej nieruchomości mógł powstać także na mocy przepisów regulujących powstanie i funkcjonowanie przedsiębiorstwa P. Trzeba mieć na względzie także przepis art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138), z którego wynika, że mienie P. stanowiło wydzieloną wówczas część mienia ogólnonarodowego. Stosownie do w/w artykułu mienie przedsiębiorstwa P. stanowiły środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie tej ustawy oraz środki nabyte w toku jego działalności. Według odwołującego się, stwierdzenie komunalizacji nie jest także możliwe ze względu na regulację przepisu art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) oraz § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120). Przepisy te określają środki prawne zmierzające do wykazania zarządu nieruchomością, a dokumentem stanowiącym dowód na stwierdzenie dotychczasowego prawa zarządu jest decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością - odwołujący się taką decyzją dysponuje. P. legitymują się znajdującą się w aktach decyzją Urzędu Miejskiego z dnia [..] lipca 1988 r. zobowiązującą [...] do uiszczania opłaty rocznej z tytułu zarządu (użytkowania) gruntu niezabudowanego przekazanego decyzją wg. prowadzonej ewidencji gruntów.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] umorzyła postępowanie odwoławcze stwierdzając brak przymiotu strony u wnoszącego odwołanie. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne KKU wskazała, że stronami w postępowaniu komunalizacyjnym są tylko Skarb Państwa reprezentowany przez właściwego starostę oraz właściwa gmina. Jeżeli Inny podmiot uważa, że jest stroną postępowania, powinien to wykazać, w szczególności chodzi o taki podmiot, który uprawdopodobni, że jest właścicielem nieruchomości. Przy zastosowaniu szerokiej wykładni art. 28 kpa, w sprawach o podobnych okolicznościach faktycznych KKU przyjmowała, że źródłem interesu prawnego P. jest przepis art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), który przewiduje możliwość nabycia przez P. jako posiadacza nieruchomości z mocy prawa, z dniem wejścia tej ustawy w życie, prawa użytkowania wieczystego gruntu, ale bezzasadnie (w ocenie KKU ma to charakter bezprawia legislacyjnego) ustawodawca związał tę możliwość wyłącznie z gruntami Skarbu Państwa, co wyklucza uznanie, że przepis art. 34 stanowi źródło interesu prawnego P. w postępowaniu o komunalizację gruntu będącego w jego posiadaniu. Stwierdzenie zaś przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania, skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego (uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r. , OPS 16/98 , ONSA 1999/4/119).

W dalszej części uzasadnienia KKU stwierdziła, że nietrafny jest zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., ponieważ przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. oczywiście należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Odwołujący się pomija okoliczność, że na tle przepisów art. 5 ust. 1 należy odróżnić władztwo administracyjnoprawne (imperium), które przysługiwało wyłącznie terenowym organom administracji państwowej od władztwa cywilnoprawnego (dominium), które mogło przysługiwać m. in. przedsiębiorstwom państwowym. Nieporozumieniem, w ocenie KKU, jest zarzut pominięcia faktu, że mienie przedsiębiorstwa państwowego wykonującego zadania o charakterze ogólnokrajowym nie podlega komunalizacji. Jest to stwierdzenie, które teoretycznie mogłoby być prawdziwe, tyle że w stanie faktycznym sprawy rzeczona nieruchomość nie należała do przedsiębiorstwa państwowego, tzn. nie znajdowała się w jego zarządzie. Dawny zarząd, który mógł być sprawowany przez przedsiębiorstwa państwowe powstawał na mocy decyzji administracyjnej właściwego organu, w wyniku przekazania, a także z mocy prawa (G. Bieniek, S. Rudnicki "Nieruchomości. Problematyka prawna", Warszawa 2004, s.490-491). Jednak to nie organ administracji rozpoznający sprawę komunalizacji, a P. musi wykazać istnienie okoliczności wyłączających komunalizację nieruchomości. Według KKU - oczywistym nieporozumieniem - jest zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., który pozostaje bez związku z niniejszą sprawą, ponieważ odnosi się do przedsiębiorstw państwowych, o których mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów wydanym na podstawie art. 11 ust. 2. Pozbawiony uzasadnienia jest także argument, iż nieruchomość pozostawała w zarządzie P. z uwagi na przepis art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisy Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że środki dowodowe dopuszczone przepisami powołanego rozporządzenia stanowią dowód istnienia zarządu w sprawach o uwłaszczenie, natomiast nie mogą być dowodem ustanowienia zarządu w rozumieniu przepisów dotyczących komunalizacji mienia. Odwołujący się nie przedstawił również żadnego dowodu na okoliczność przejęcia spornej nieruchomości po [...] niemieckich. Z powołanych przez P. przepisów ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. będącego aktem wykonawczym do tej ustawy, nie wynikają po stronie P. żadne uprawnienia do znacjonalizowanego mienia. W kwestii powstania prawa zarządu nic też nie wnosił dekret PKWN z 4 listopada 1944 r. o militaryzacji Polskich Kolei Państwowych, który dotyczył sposobu zarządzania przedsiębiorstwem P., a nie nieruchomościami znajdującymi się w jego władaniu. Według KKU, zarząd konkretną nieruchomością nie mógł powstać również na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe". Akt ten musiałby wymieniać konkretnie oznaczone nieruchomości, albo przynajmniej określać ich granice tak, jak to ma miejsce w przypadku nieruchomości [...] Parku Narodowego. Nabycie przez [...] Park Narodowy ex lege zarządu nieruchomościami objętymi granicami parku stanowi sytuację wyjątkową (wyrok NSA z dnia 14 września 2006 r. I OSK 1259/05).

W skardze na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej P. zarzuciły naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 16 ustawy dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" przez jego niezastosowanie i w następstwie tego przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony postępowania komunalizacyjnego,

- art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nieruchomość stanowiła mienie P.,

- art. 11 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy przez jego pominięcie w sytuacji, gdy P. wykonywały zadania publiczne należące do właściwości organów administracji rządowej.

Zdaniem skarżącego, KKU błędnie przyjęła, iż P. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie komunalizacji spornej nieruchomości. Organ odwoławczy nie wziął pod uwagę, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" mienie P. stanowi wydzielona część mienia ogólnonarodowego. W ust. 2 natomiast postanowiono, iż mienie przedsiębiorstwa P. stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie tej ustawy oraz środki nabyte w toku jego działalności. Przedsiębiorstwo P. gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie. Nie podlega wątpliwości, że w dniu wejścia w życie omawianej ustawy P. dysponowały przedmiotową nieruchomością, a zatem nie mogła ona należeć do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Organ odwoławczy pominął też okoliczność, iż zgodnie z art. 1 ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" w jego pierwotnym brzmieniu, przedsiębiorstwo P. zostało powołane m. in. do wykonywania zadań z zakresu obronności i bezpieczeństwa, zatem wykonywało zadania publiczne należące do właściwości organów administracji rządowej, co wyłączało mienie tego przedsiębiorstwa z komunalizacji na mocy art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko powołując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione.

Zaskarżoną decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego KKU negatywnie rozstrzygnęła kwestię legitymacji P. do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Dolnośląskiego stwierdzającej nabycie z mocy prawa, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., przez Gminę Miejską W., oznaczonego mienia Skarbu Państwa.

Art. 127 § 1 kpa stanowi, że prawo złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji służy stronie. Stroną postępowania administracyjnego jest każdy , czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowania albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 kpa). Ustalenie interesu prawnego osoby składającej odwołanie jest pierwszą czynnością organu odwoławczego, warunkującą prowadzenie postępowania odwoławczego i wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Interes prawny wynika z określonego przepisu prawa odnoszącego się do sytuacji prawnej danego podmiotu i najogólniej rozumiany jest jako istniejąca rzeczywiście potrzeba ochrony prawnej. Ustalenie istnienia interesu prawnego następuje zatem w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego, z którego dla danego podmiotu wynikają określone uprawnienia lub obowiązki prawne. Jeżeli wynik ten jest dla wnoszącego odwołanie negatywny, organ odwoławczy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego (art. 138 § 1 pkt 3 kpa).

KKU dokonując weryfikacji interesu prawnego P., prawidłowo ustaliła powołując się na utrwalone orzecznictwo sądowe, że komunalizacja mienia ogólnonarodowego (państwowego) dokonywana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. dotyczy z jednej strony Skarbu Państwa, z drugiej zaś właściwej gminy nabywającej mienie. Przepis art. 5 ust. 1 wyznacza więc zasadniczy zakres podmiotowy postępowania w przedmiocie komunalizacji z mocy prawa. Jednak źródeł interesu prawnego w sprawach o komunalizację mienia Skarbu Państwa z mocy prawa nie można ograniczać do powołanego art. 5 ust. 1, szczególnie gdy chodzi o złożone stany prawne wynikające z przekształceń dotyczących mienia Skarbu Państwa (np. uwłaszczenie).

KKU słusznie dostrzegła, że w dacie wszczęcia postępowania komunalizacyjnego obowiązywała ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), która w art. 34 przewiduje możliwość nabycia przez P. jako posiadacza gruntów będących własnością Skarbu Państwa, z mocy prawa, z dniem wejścia tej ustawy w życie, prawa użytkowania wieczystego tego gruntu.

Z powyższego Komisja wyprowadziła jednak błędny wniosek, że przepis ten nie może stanowić źródła interesu prawnego P. w sprawie o komunalizację przedmiotowej nieruchomości. Należy zaznaczyć, iż dopóki nie zostanie prawomocnie orzeczona komunalizacja nieruchomości, dopóty P. ma interes prawny w uzyskaniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu tej nieruchomości. A zatem, wbrew stanowisku KKU, przy zastosowaniu szerokiej wykładni art. 28 kpa, w sprawie o komunalizację nieruchomości, do której ma zastosowanie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. P. posiada legitymację strony tego postępowania. Analogiczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 24 sierpnia 2004 r. sygn. akt I SA 3065/02 (niepublikowany).

Poza tym stwierdzenie, że P. nie posiada żadnego tytułu prawnego do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania komunalizacyjnego, jest - w ocenie Sądu - przedwczesne. Należy wziąć pod uwagę, że oceny istnienia bądź nieistnienia prawa zarządu nie można ograniczyć do możliwości wylegitymowania się przez P. decyzją o oddaniu nieruchomości w zarząd. Zagadnienie statusu przedmiotowego mienia, które bezspornie pozostawało w dniu 27 maja 1990 r. w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego P., wymagało wyjaśnienia również w świetle przepisów regulujących powstanie i funkcjonowanie tego przedsiębiorstwa.

Należy zwrócić uwagę, że przedmiotowa nieruchomość stanowi teren [...]. Wynika to z mapy dołączonej do akt oraz oznaczeń sposobu użytkowania [...] w wypisie z rejestru gruntów, a także z wykazu zmian danych ewidencyjnych z dnia 18 kwietnia 2005 r. wskazującego przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dniu 18 kwietnia 2005 r.. Stan taki istniał już - jak można sądzić - w dniu wejścia w życie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe". Niezbędne było zatem wyjaśnienie, na jakiej podstawie oparte było dysponowanie gruntem Skarbu Państwa przez P. i jakie skutki dla jego statusu spowodowało wejście tej ustawy w życie.

Trzeba ponadto uwzględnić, że status mienia P. był regulowany w sposób odrębny, począwszy od rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. R.P. Nr 78, poz. 443). Przepis art. 4 ust. 1 zd. 1 tego rozporządzenia stanowił, że przedsiębiorstwo P. prowadzi eksploatację wszystkich linii [...], zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji i w tym celu obejmuje w zarząd i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy. Zaś na mocy art. 6 ust. 1 powołanego rozporządzenia cały majątek, oddany w myśl art. 4 przedsiębiorstwu P. w użytkowanie i zarząd lub na własność przedsiębiorstwa, wyodrębnia się z ogólnego majątku Skarbu Państwa. Zasady gospodarowania przez P. mieniem państwowym nie uległy zmianie z chwilą wejścia w życie kolejnych regulacji ustawowych odnoszących się do organizacji i funkcjonowania kolei. Taki stan prawny mógł w odniesieniu do mienia będącego przedmiotem niniejszej sprawy istnieć w dniu 27 maja 1990 r. Konieczne jednak było wyjaśnienie, kiedy i w jakim trybie nastąpiło objęcie przedmiotowego mienia przez P. Organ natomiast nie wyjaśnił, statusu skomunalizowanego mienia poprzez zbadanie czy i na jakiej podstawie pozostawało ono we władaniu skarżącej w dniu 27 maja 1990 r., szczególnie gdy organem założycielskim (nadzoru) tego przedsiębiorstwa był naczelny organ administracji państwowej, a status tego przedsiębiorstwa był regulowany ustawowo.

KKU bez wyjaśnienia statusu mienia będącego przedmiotem postępowania komunalizacyjnego w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, a także bez szczegółowej analizy, czy powołane wyżej przepisy rzeczywiście nie mają znaczenia w niniejszej sprawie, nie tylko odmówiła P. legitymacji strony w postępowaniu o komunalizację spornych nieruchomości, ale również przesądziła kwestię przesłanek komunalizacji, czym naruszyła przepis art. 138 § 1 pkt 3 nie dopuszczający rozstrzygania o istocie sprawy. Do tego w sposób całkowicie bezzasadny KKU przyjęła, że do wykazania posiadania tytułu prawnego zarządu przysługującego przedsiębiorstwu P. w dniu 27 maja 1990 r., obowiązana była P. Zaznaczyć należy, że w postępowaniu administracyjnym nie znajduje zastosowania zasada, iż ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonego faktu wywodzi skutki prawne (art. 6 kc). Zgodnie z art. 77 § 1 kpa to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek zgromadzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

W przedmiotowej sprawie na KKU spoczywał obowiązek zebrania niezbędnego materiału dowodowego, m. in. przez wezwanie strony do uzupełnienia go, jeśli organ uznał to za konieczne. Wykazane wady postępowania skutkowały zatem naruszeniem przepisów prawa procesowego - art. 7, 77 § 1 i 80 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się zaś do skargi P. zaznaczyć należy, że całkowicie nietrafny jest zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że dotyczy on składników mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3. Niezależnie od tego więc, że P. niewątpliwie należało do przedsiębiorstw wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym, nie było przedsiębiorstwem państwowym, o jakim mowa w art. 5 ust. 1 ustawy.

Z przedstawionych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.