Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2050/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 2, 3, 17 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant - Małgorzata Sieczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt; oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2005 r. S. S. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w J. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt deklarując na lata 2005 - 2010 realizację pakietu: ochrona gleb i wód w wariancie międzyplon ścierniskowy. Po rozpoznaniu wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. wydał w dniu [...] lutego 2006 r. decyzję o przyznaniu producentowi rolnemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2005 w wysokości 5. 517,20 zł.

Płatność została zrealizowana na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Po rozpatrzeniu wniosku kontynuacyjnego z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt kolejną decyzją z [...] stycznia 2007r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. przyznał S. S. na rok 2006 płatność rolnośrodowiskową w kwocie 9. 999,60zł.

W dniu [...] maja 2007 r. zainteresowany złożył kolejny wniosek kontynuacyjny w sprawie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2007.

W związku z wykrytymi nieprawidłowościami, polegającymi na braku zadeklarowania przez producenta kilku działek ewidencyjnych zgłoszonych do programu w poprzednim roku jego trwania - Kierownik BP ARiMR w J. w dniu 8 czerwca 2007 r. wystosował do producenta wezwanie do wyjaśnienia nieprawidłowości.

W odpowiedzi na powyższe strona poinformowała organ, że przedmiotowe działki nie są w jej użytkowaniu w związku z wypowiedzeniem pięcioletniej umowy dzierżawy.

Mając powyższe na uwadze Prezes ARiMR zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. doręczonym rolnikowi wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie Prezes ARiMR decyzją nr [...] z [...] stycznia 2009 r. ustalił nienależnie pobrane przez S. S. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w wysokości 3. 068,00 zł.

Od powyższej decyzji zainteresowany złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku - zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2009r. wydaną w oparciu o art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 29 ust 4 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. Nr 98 poz. 634 ze zm.) Prezes ARiMR utrzymał w mocy uprzednio podjęte przez siebie rozstrzygnięcie.

Na wstępie organ ustalił, że płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na lata 2005 - 2006, przyznane S. S. decyzją z [...] lutego 2006 r. oraz decyzją z [...] stycznia 2007 r. zostały zrealizowane i przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych.

Dalej Prezes Agencji wskazał, że S. S. w związku z wypowiedzeniem umowy dzierżawy zaprzestał realizacji pakietu rolnośrodowiskowego na działkach ewidencyjnych nr [...].

Organ zaznaczył, że zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809, z późn. zm.) płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi - jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem.

Organ przypomniał, że wnioskodawca zobowiązał się do realizacji pakietu K01 - wariant K01c międzyplon ścierniskowy. We wniosku z dnia [...] maja 2006 r. producent zadeklarował na działkach ewidencyjnych nr [...] o łącznej powierzchni 5,13 ha roślinę w plonie głównym – pszenica ozima, natomiast w poplonie gorczycę. Taka struktura upraw zapewnia spełnienie warunku niezbędnego dla prawidłowej realizacji pakietu ochrona gleb i wód – wariant K01c. Natomiast we wniosku kontynuacyjnym z dnia [...] maja 2007 r. S. S. na przedmiotowych działkach ewidencyjnych zadeklarował w plonie głównym pszenicę ozimą, a w poplonie gorczycę, co oznacza, że nie dotrzymał wymogu przeorania poplonu, gdyż pszenicę ozimą sieje się jesienią roku poprzedniego. Prezes Agencji wyjaśnił, iż wnioskodawca zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2006 r. pakiet ochrona gleb i wód - wariant międzyplon ścierniskowy. Zatem brak realizacji wariantu międzyplon ścierniskowy oznacza tym samym brak realizacji pakietu ochrona gleb i wód na działkach ewidencyjnych nr [...].

Organ podkreślił , że zgodnie z art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( EFOR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia - "wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej pięciu lat" oraz na podstawie załącznika nr 1 pkt II ust. 5 pkt 2 lit. d oraz g rozporządzenia rolnośrodowiskowego zabiegi agrotechniczne można wznowić w terminie od dnia 1 marca oraz międzyplony muszą być przeorane.

W konsekwencji, jak przyjął organ, producent utracił uprawnienie do zachowania przyznanych płatności rolnośrodowiskowych, a w związku z tym została ustalona kwota nienależnie pobranych z tego tytułu płatności w wysokości 3.068,00 zł., której wyliczenie zostało przedstawione w decyzji.

Odnosząc się do złożonej przez stronę prośby o ponowne rozpatrzenie sprawy organ odwoławczy stwierdził ponadto, iż nie zawiera ona wyjaśnień i argumentów nie znanych mu wcześniej, a mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia. Organ nie zgodził się z zarzutem strony, że wypowiedzenie umowy dzierżawy przez właściciela gruntów jest okolicznością nadzwyczajną oraz, że wnioskodawca deklarując we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2007 w plonie głównym pszenicę ozimą popełnił błąd.

Prezes Agencji nie uznał podniesionych we wniosku zarzutów przyjmując, że S. S. składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt znał warunki i obowiązki jakie ciążą na producencie rolnym przystępującym do programu rolnośrodowiskowego. Sytuacja dotycząca rozwiązania umowy dzierżawy na części działek rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego z przyczyn niezależnych od beneficjenta, jak wskazał w decyzji, nie jest podstawą odstąpienia od dochodzenia nienależnie pobranych rolnika płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, bowiem to na producencie rolnym spoczywał obowiązek prowadzenia przez okres 5 lat działalności rolniczej na powierzchni działek rolnych, które deklarował do płatności. Ponadto podkreślił, że strona składając w dniu [...] czerwca 2005 r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w J. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, podpisała oświadczenie w tab. XI na stronie 7, "że znane jej są zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego" oraz, że "jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolno-środowiskowego",

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że wprawdzie art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) przewiduje katalog okoliczności, których wystąpienie powoduje, że zwrot płatności nie jest wymagany, to jednak sytuacja dotycząca "wypowiedzenia umowy dzierżawy" nie jest okolicznością, która zwalniałaby Prezesa ARiMR od dochodzenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Również sytuacja dotycząca "błędu" w zakresie zadeklarowania odpowiedniej uprawy nie jest, w ocenie organu, okolicznością, która zwalniałaby Prezesa ARiMR od dochodzenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

W odniesieniu do zarzutu braku poinformowania przez ARiMR strony, w kwestii dotyczącej wyłączenia części gruntów z wniosku kontynuacyjnego Prezes wskazał, iż bez wątpienia zgodnie z art. 9 Kpa na organach ARiMR ciąży obowiązek należytego i wyczerpującego informowania strono okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zasada ta jednak podlega ograniczeniu. Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie poglądem, zasady ogólne kpa (w tym art. 9) mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2008 r. II GSK 51/2008).

Organ podkreślił również, iż treść art. 9 kpa wskazuje wyraźnie, że obowiązek informowania i wyjaśniania obciąża organ dopiero od momentu wszczęcia postępowania, zaś wyjaśnienia, informacje i wskazówki mają być udzielane stronom i innym osobom uczestniczącym w postępowaniu.

Brak aktywności strony w kwestii informowania organów ARiMR o wypowiedzeniu umowy dzierżawy działek ewidencyjnych nr [...] uniemożliwił tym organom udzielanie wyczerpujących informacji w tej kwestii.

W tych okolicznościach, jak przyjął Prezes Agencji, S. S. zobowiązany jest do zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt wraz z odsetkami naliczonymi od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Jako podstawę prawną takiego działania organ wskazał art. 29 ust.1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. Nr 98, poz. 634, ARiMR ze zm.).

W skardze na powyższą decyzję złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Prezesowi ARiMR, zarzucając zaskarżonej decyzji :

1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności:

a/ § 2 i § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004r. Nr 174 poz. 1809 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnie i przyjęcie, że podstawą odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej może być zmniejszenie powierzchni użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, które nastąpiło wskutek zdarzeń niezależnych od odwołującego się, a to wypowiedzenia 5- letniej umowy dzierżawy przez właściciela gruntów, a tym samym nie uznanie tego faktu za siłę wyższą,

b/ art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.Urz. UE L 368 z 23.12.2006r.) oraz § 29 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" (Dz.U. Nr 34 poz. 200) poprzez ich niezastosowanie i nie przyjęcie, iż zrealizowanie przez właściciela gruntów prawa do wypowiedzenia 5-letniej umowy dzierżawy stanowi siłę wyższą lub nadzwyczajną okoliczność, co pociąga za sobą konieczność odejścia przez organ przy jego interpretacji od ścisłego, literalnego brzmienia przepisów i przyznania dofinansowania również w sytuacji, gdy zmniejszeniu uległa powierzchnia deklarowanych działek.

c/ art. 40 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) NR1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019193, (WE) nr 145212001,(WE) nr 145312001, (WE) nr 145412001, (WE) nr 1868194, (WE) nr125111999,(WE) nr 125411999, (WE) nr167312000(,E WG) nr 2358 i (WE)nr 25291200 poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

2/ błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, iż skarżący realizował w plonie głównym w roku 2007 pszenicę ozimą, w sytuacji gdy w rzeczywistość zasiał on jako plon główny pszenicę jarą, a w poplonie gorczyca, zaś wpisanie w deklaracji jako uprawy głównej pszenicy ozimej nastąpiło omyłkowo.

3/ naruszenie przepisów postępowania, w tym w szczególności:

a/ naruszenie art. 10 k.p.a. oraz 61 k.p.a. poprzez skumulowanie w jednym piśmie zawiadomienia wnioskodawcy o wszczęciu postępowania oraz poinformowanie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia w ciągu 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia stosownych wyjaśnień, co jest niedopuszczalne z racji tego, iż strona ma prawo do czynnego udziału w każdym etapie postępowania, a nie tylko do końcowego wypowiedzenia się na temat zgromadzonych materiałów i dowodów,

b/ art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie w sposób wystarczająco dogłębny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie i nie odniesienia się merytorycznie do zarzutów postawionych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w szczególności nie uwzględnienie faktu, iż w rzeczywistości skarżący realizował w plonie głównym w roku 2007 pszenicę jarą a nie ozimą, a wpisanie w deklaracji pszenicy ozimej nastąpiło omyłkowo.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR uznał podniesione w niej zarzuty za bezzasadne i wniósł oddalenie skargi. Swoje dotychczasowe stanowisko podtrzymał - rozszerzając o dodatkową argumentację - w piśmie procesowym z dnia 15 kwietnia 2010r. Ponadto uzupełnił dokumentację w sprawie składając wyjaśnienie skarżącego dotyczące wypowiedzenia umowy dzierżawy działek [...] oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] stycznia 2008r. o przyznaniu skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej po rozpatrzeniu jego wniosku za 2007rok, jak również decyzję tego organu z [...] października 2009r. o uchyleniu w/w decyzji i przyznaniu zainteresowanemu płatności za 2007 rok w mniejszej wysokości w związku z niedotrzymaniem przez niego zobowiązań na działkach [...] ( innych niż będące przedmiotem postępowania w sprawie niniejszej).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) dalej p.p.s.a., w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Jednocześnie Sąd zaznacza, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracyjny. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, dlatego też rozpatrując niniejszą skargę, nie mógł uwzględnić wniosku w niej zawartego o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i umorzenie postępowania w sprawie zwrotu należności z tytułu przyznanych płatności. Był natomiast uprawniony do zbadania skarżonej decyzji pod względem jej legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z przepisami ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz.U. z 2008r. Nr 98 poz.634), Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) ) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. Urz. WE L 153 z 30 kwietnia 2004r. ) oraz przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 r. nr 174 , poz. 1809 ze zm. ), Sąd nie dopatrzył się w sprawie takich uchybień prawa, które winny skutkować uchyleniem skarżonego rozstrzygnięcia i uznał, iż podniesione w skardze zarzuty są nieuzasadnione.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] października 2009 r. utrzymująca w mocy uprzednio wydaną przez ten organ decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych przez zainteresowanego S. S. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych uzyskanych przez producenta rolnego na mocy decyzji z dnia [...] lutego 2006r. i [...] stycznia 2007r. w łącznej kwocie 3.068 zł.

Bezspornym w sprawie niniejszej jest, iż wnioskodawca składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005 zobowiązał się do realizacji podjętych zobowiązań. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji Nr [...] z dnia [...] lutego 2006 roku i i wynikało z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174 poz. 1809 ze zm.) oraz w planie działalności rolno-środowiskowej sporządzonym według rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 sierpnia 2004 roku w sprawie wzoru wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt oraz zawartości planu tego działania (Dz.U. z 2004 r. Nr 181 poz. 1878 z późn. zm.).

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 powyższego rozporządzenia płatność rolno-środowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej, co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się między innymi do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 125711999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999 r. , ze zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 roku, ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004).

Art. 23 rozporządzenia 125711999/WE zobowiązuje producenta rolnego do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres, co najmniej 5 lat oraz warunkiem dotrzymania przez rolnika zobowiązania w programie rolnośrodowiskowym jest umieszczenie w kolejnych wnioskach kontynuacyjnych, wszystkich działek ewidencyjnych, co, do których kiedykolwiek podczas trwania zobowiązania przyznano płatność oraz zgodnie z załącznikiem nr 1 pkt II ust. 5 pkt 2 ppkt d oraz g rozporządzenia rolno-środowiskowego zabiegi agrotechniczne można wznowić w terminie od dnia 1 marca, międzyplon muszą być przeorane oraz po roślinie uprawianej w międzyplonie, a w następnym roku w plonie głównym, nie może być uprawiana ta sama roślina lub jej forma jara.

Wnioskodawca zobowiązał się do realizacji programu rolnośrodowiskowego w zakresie pakietu KO1 – ochrona gleb i wód, w wariancie K01c – międzyplon ścierniskowy, za które otrzymał płatność na mocy decyzji z [...] lutego 2006 roku, wydanej po rozpoznaniu wniosku producenta z dnia 13 czerwca 2005r. We wniosku tym producent rolny zadeklarował do płatności w ramach wariantu K01 c – międzyplon ścierniskowy następujące działki ewidencyjne nr [...] o łącznej powierzchni zgłoszonej do płatności wynoszącej 0,77 ha, za które otrzymał płatności. We wniosku kontynuacyjnym z dnia [...] maja 2006r. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, złożonym do Biura Powiatowego wnioskodawca nie wykazał już w/w działek rolnych, bowiem jak następnie wyjaśnił, działki te wróciły do właściciela na skutek wypowiedzenia pięcioletniej umowy dzierżawy

Natomiast w dniu [...] maja 2006 r. wnioskiem kontynuacyjnym o przyznanie płatności zainteresowany zadeklarował do płatności w ramach wariantu K01c –międzyplon ścierniskowy na działkach ewidencyjnych nr [...] o łącznej powierzchni 5,13 ha deklarację w plonie głównym pszenicy ozimej natomiast w poplonie gorczycy, za którą otrzymał płatność w 2006 roku. Natomiast we wniosku kontynuacyjnym o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, złożonym do Biura Powiatowego dnia [...] maja 2007r. S. S. wykazał w/w działki ewidencyjne z deklaracją rośliny uprawianej w plonie głównym wskazując - pszenicę ozimą natomiast w poplonie gorczycę.

W tej sytuacji organ przyjmując, iż wnioskodawca nie dotrzymał wymogu umieszczenia w kolejnych wnioskach kontynuacyjnych, wszystkich działek ewidencyjnych, co do których kiedykolwiek podczas trwania zobowiązania przyznano płatność ( brakujące działki o pow. 0, 77ha), oraz uwzględniając fakt niedotrzymania wymogu przeorania poplonów na powierzchni 5,13 ha, w oparciu o § 17 ust.1 pkt 1 litera c rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004r. ustalił zwrot tej części płatności, która została przyznana beneficjantowi do działek rolnych objętych zmniejszeniem.

Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w skardze wskazać w tym miejscu należy, że jej zarzuty sprowadzają się po pierwsze do nieuznania okoliczności wypowiedzenia umowy dzierżawy za siłę wyższą oraz błędnie ustalonego stanu faktycznego poprzez nieustalenie, że w rzeczywistości, jak twierdzi producent zasiano w plonie głównym pszenicę jarą, zaś wskazanie we wniosku pszenicy ozimej było zwykłą pomyłką.

Odnosząc się do pierwszego z zarzutów wskazać należy, jak słusznie podniósł organ, że kwestia ta może być rozpatrywana wyłącznie w kontekście regulacji prawnych zawartych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 817/2004r. z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)nr1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) mającego zastosowanie w sprawie niniejszej, bowiem dotyczącego programów rozwoju obszarów wiejskich na lata 2004-2006. Zgodnie z art. 39 ust. 1 tego aktu przewidziany w nim katalog okoliczności, których wystąpienie powoduje, że zwrot płatności nie jest wymagany, nie dotyczy wypowiedzenia umowy dzierżawy. Wprawdzie jako okoliczność nadzwyczajną przepis ten uznaje wywłaszczenie, czego jak zasadnie dowodzi organ nie można utożsamiać z wypowiedzeniem umowy dzierżawy, z którym każdorazowo dzierżawca powinien się liczyć decydując się na podjęcie pięcioletniego zobowiązania realizacji programu na działach nie będących własnością producenta rolnego.

Ponadto regulacja powyższego rozporządzenia wymaga by o przypadkach siły wyższej zawiadomić się na piśmie właściwy organ wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności.

Zarzuty skargi braku rozważenia przez organ wypowiedzenia umowy dzierżawy jako okoliczności nadzwyczajnej niezależnej od producenta i uzasadniającej odstąpienie od zwrotu pobranych płatności w kontekście regulacji prawnych zawartych w art. 47 Rozporządzenia Komisji(WE) Nr 1974/2006 i art. 40 ust 1 Rozporządzenia Rady (WE ) Nr 1782/2003 nie są zasadne bowiem jak słusznie wskazał Prezes Agencji akty te w sprawie niniejszej nie mają zastosowania. Pierwszy z nich bowiem dotyczy planu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007- 2013, zaś rozporządzenie 1782/2003 ma zastosowanie do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Odnosząc się natomiast do zarzutu błędnie ustalonego stanu faktycznego poprzez nieustalenie czy w rzeczywistości na wykazanych działkach zasiano pszenicę jarą ( jak podaje wnioskodawca ) czy też ozimą, co jak twierdzi skarżący było wynikiem jego błędnie wypełnionego wniosku podkreślić należy, że wydając w sprawie decyzje organy obu instancji, co słusznie przyznały opierały się na najbardziej wiarygodnym dokumencie jakim jest deklaracja rolnika i złożone przez niego oświadczenie we wniosku o płatność. W tej sytuacji brak było podstaw do uznania tak wypełnionej deklaracji jako oczywiście błędnej i wezwania rolnika o jej skorygowanie. Złożone przez producenta oświadczenie jednoznacznie wskazuje na fakt niedotrzymania wymogu przeorania poplonów. W tym miejscu wskazać należy, że nawet jeżeli przyjąć, że na przedmiotowych działach rolnik w rzeczywistości zasiał pszenicę jarą, to zadania realizowane przez niego w ramach pakietu ochrona gleb i wód w wariancie K01c międzyplon ścierniskowy na gruntach rolnych nie zostałyby również zrealizowane bowiem z zgodnie z załącznikiem nr 1 pkt II ust. 5 pkt 2 ppkt d oraz g rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004r. ( "rolnośrodowiskowego" ) zabiegi agrotechniczne można wznowić w terminie od dnia 1 marca, międzyplony muszą być przeorane oraz po roślinie uprawianej w międzyplonie, a w następnym roku w plonie głównym, nie może być uprawiana ta sama roślina lub jej forma jara.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego nie są zasadne.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z § 17 ust.1 pkt 1 litera c Rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych wu warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. 2004r. Nr 174 poz. 1809 ) płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem. Należy zgodzić się z organem, że przesłanka zmniejszenia powierzchni, o której mowa w cyt. wyżej przepisie wyraża zasadę proporcjonalności przez co należy rozumieć ustalenie zwrotu tej części przyznanej uprzednio płatności, która została przyznana do działek objętych zmniejszeniem. Zmniejszenie powierzchni użytków rolnych na których powinien być realizowany programu rolnośrodowiskowy istotnie dotyczy nie tylko sytuacji, w których producent utracił władanie gruntem, na którym zobowiązał się do realizacji programu ale też zaprzestał realizacji programu lub realizuje go niezgodnie z wymogami w zakresie poszczególnych wariantów, a w sytuacji jak w sprawie niniejszej gdy na skutek kolejnego wniosku kontynuacyjnego złożonego w 2007r. okazało się, że realizacja wariantu K01c na przedmiotowych działkach rolnych o pow. 5,13 ha następuje niezgodnie z wymogami - zrealizowana płatność za rok 2006 podlega zwrotowi w tej części, w jakiej do tych działek została uprzednio przyznana. Dotyczy to również zwrotu płatności przyznanych za rok 2005 za działki zgłoszone do programu których brak stwierdzono we wniosku kontynuacyjnym na skutek, jak podał skarżący rozwiązania umowy dzierżawy i ich zwrotu wydzierżawiającemu.

W tym miejscu w sprawie niniejszej wymaga zwrócenia zapis §5 ust 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który daje możliwość zwiększania lub zmniejszania powierzchni użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy w zakresie pakietu K01 c, przez co należy rozumieć, jak zdaniem Sądu słusznie wywodzi organ możliwość dokonania zmian w zakresie powierzchni (przez jej zmniejszenie lub zwiększenie), na której realizowany będzie program jednakże w dalszym ciągu będzie istniał obowiązek posiadania wszystkich działek objętych zobowiązaniem dla których można dokonywać w.w. zmian bez zmiany programu rolnośrodowiskowego. Należy również zgodzić się z organem, że taka interpretacja pozostaje w zgodzie z celem działania rolnośrodowiskowego określonego w rozporządzeniu Rady 1257/99 WE z 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej.

W tej sytuacji kierując się treścią § 17 ust 2 rozporządzenia z 20 lipca 2004r. przewidującego, iż płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - Prezes ARiMR w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. Nr 98, poz. 634, ARiMR późn. zm.) ustalił wypłacone nienależnie S. S. środki finansowe na lata 2005 - 2006 z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, a pochodzące ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w powyższym przepisie.

Nieuzasadnione są również zarzuty skarżącego o charakterze procesowym. Należy zaznaczyć, iż stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę do uwzględnienia skargi tylko wówczas, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle powołanego przepisu uwzględnienia skargi nie mogą uzasadniać podniesione przez skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia art. 10 i art. 61 kpa oraz wskazanych w skardze przepisów art. 7, 77, 80 kpa. Wprawdzie nie jest zgodne z art. 10 kpa zrealizowanie przez organ zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu poprzez informację o możliwości wypowiedzenia się co do okoliczności sprawy zawartą jedynie w piśmie wszczynającym postępowanie w sprawie, jednakże uchybienie to z uwagi na fakt w istocie poinformowania strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz to, że rozstrzygnięcie w sprawie wydano na podstawie istniejącej już uprzednio dokumentacji w rezultacie nie miało wpływu na wynik sprawy. Zdaniem Sądu skarżona decyzja została wydana z uwzględnieniem całego materiału dowodowego, poddanego stosownej analizie i ocenie.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.