Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1489/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Stwierdzono, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia
Powołane przepisy: article: art. 30 c ust. 3 pkt 1, art. 30 b ust. 1, art. 26 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 84 poz 712
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2013 r. sprawy ze skargi K. Spółka jawna I. B. w W. na informację Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu; 1. stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Instytucję pośrednicząca – Ministra Gospodarki; 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz K. Spółka jawna I. B. w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

K. Spółka jawna I. B. (zwana dalej: skarżącą) [...] września 2012 r. złożyła w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (POIG); Priorytet 4: Inwestycje w innowacyjne przedsiębiorstwa; Pilotaż: Wsparcie na pierwsze wdrożenie wynalazku, wniosek o dofinansowanie pn. [...]. Skarżąca w ramach projektu zakłada uruchomienie produkcji [...], zwłaszcza farmaceutycznych z kodem i zabezpieczeniami potwierdzającymi autentyczność produktu, do którego [...] jest dołączana.

Pismem z [...] stycznia 2013 r. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) poinformowała skarżącą, że zgodnie z decyzją Instytucji Zarządzającej nie zostało przyznane dofinansowanie na realizację przedmiotowego projektu.

PARP wyjaśniła, że Komisja Konkursowa uznała, że projekt nie spełnił kryterium merytorycznego obligatoryjnego: Sprawozdanie o stanie techniki (bądź równoważny dokument w procedurze międzynarodowej) uprawdopodabnia spełnienie kryterium nowości, poziomu wynalazczego oraz przydatności do przemysłowego stosowania. Powodem takiej oceny było to, że przedmiot rozwiązania określony pierwotną wersją zastrzeżeń patentowych nr [...] z [...] sierpnia 2012 r., w świetle przedstawionych materiałów przeciwstawnych, nie posiada poziomu wynalazczego, a zatem nie spełnia wymogu z art. 24 i 26 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.; zwanej dalej: p.w.p.).

Ponadto PARP poinformowała, że projekt w ramach oceny kryteriów merytorycznych fakultatywnych otrzymał 100 pkt na 100 pkt możliwych do uzyskania i przedstawiła uzasadnienie tych ocen.

Skarżąca pismem z [...] lutego 2013 r., złożyła protest od powyższej informacji. Zaskarżonemu aktowi zarzuciła naruszenie:

1. § 4 Regulaminu przeprowadzenia konkursu w ramach POIG poprzez:

a. odmowę przyznania dofinansowania pomimo zgodności Wniosku z kryteriami określonymi w Szczegółowym opisie priorytetów Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 w Załączniku 4.6 Kryteria wyboru finansowanych operacji oraz w ogłoszeniu o konkursie (w załączniku nr 1 do Regulaminu);

2. § 2 Regulaminu przeprowadzenia konkursu w ramach POIG poprzez:

a. odmowę przyznania dofinansowania pomimo zgodności Wniosku z p.w.p.

W uzasadnieniu protestu skarżąca zarzuciła, że analiza dokumentacji konkursowej daje podstawy do stwierdzenia, iż projekt spełnia wszystkie kryteria wyboru.

Skarżąca – odnosząc się do uzasadnienia oceny organu – powołała się na zapisy Przewodnika po kryteriach wyboru finansowanych operacji w ramach Pilotażu realizowanego w ramach 4 osi priorytetowej POIG, 2007-2013 "Wsparcie na pierwsze wdrożenie wynalazku" i wskazała, że w kryterium nr 1 (Projekt dotyczy wdrożenia do działalności gospodarczej wynalazku: a) objętego ochroną patentową; albo b) zgłoszonego do ochrony patentowej, na który zostało sporządzone sprawozdanie o stanie techniki (bądź równoważny dokument w procedurze międzynarodowej) uprawdopodobniające spełnienie kryterium nowości, poziomu wynalazczego oraz przydatności do przemysłowego stosowania), zaznaczone jest, iż: "(...) W przypadku b) konieczna jest weryfikacja, czy rozwiązanie przewidziane do wdrożenia w ramach projektu zostało zgłoszone do ochrony patentowej, a uzyskane sprawozdanie o stanie techniki uprawdopodobnia spełnienie kryterium nowości, poziomu wynalazczego oraz przydatności do przemysłowego stosowania. Weryfikacja następuje na podstawie kopii dowodu dokonania zgłoszenia w celu uzyskania patentu i kopii sprawozdania o stanie techniki sporządzonego na podstawie art. 47 p.z.p. albo równoważnych dokumentów w przypadku zagranicznej procedury uzyskania patentu uwiarygodniających spełnienie kryteriów nowości, poziomu wynalazczego i przydatności do przemysłowego stosowania, o którym mowa odpowiednio w art. 25-27 p.z.p., lub dokumenty równoważne w procedurze zagranicznej. W przypadku b) weryfikacji dokonują eksperci Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej, będący członkami Komisji Konkursowej, biorąc pod uwagę noty przyznane w Sprawozdaniu o stanie techniki oraz ewentualne zarzuty podważające nowość, poziom wynalazczy oraz przydatność do przemysłowego stosowania postawione w oparciu o przytoczone w Sprawozdaniu dokumenty.

Skarżąca wskazała, że zgodnie z powyższym Oceniający dokonują analizy spełnienia kryterium na podstawie kopii dowodu dokonania zgłoszenia w celu uzyskania patentu i kopii sprawozdania o stanie techniki. Skarżąca podkreśliła, że według wypowiedzi pracowników PARP zawartych na stronie internetowej www.poig.paip.gov.pl Oceniający nie będą sugerować się przyznanymi kategoriami w poszczególnych zastrzeżeniach. Informacje takie znalazły się m.in. w dokumencie pt. "Najczęściej zadawane pytania dotyczące konkursu "Wsparcie na pierwsze wdrożenie wynalazku" – (...) Ocena tego kryterium nie będzie polegać na automatycznym sprawdzeniu kategorii przyznanych sprawozdaniu. W celu jak najbardziej rzetelnej oceny kryterium PARP nawiązała współpracę z Urzędem Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej, którego eksperci będą dokonywać analizy sprawozdania o stanie techniki. Wykazanie przy którymś z zastrzeżeń patentowych dokumentów o kategorii X lub Y nie będzie automatycznie skutkować negatywną oceną. Ponadto w dokumencie "Pytania i odpowiedzi ze spotkania informacyjnego z dnia 28 czerwca 2012: wskazano – (...) Weryfikacja sprawozdania nie będzie polegać na mechanicznym sprawdzeniu "not" wykazanych w sprawozdaniu. Eksperci będą również analizowali zastrzeżenia. Tak więc przyznanie jakiejś noty x lub y nie musi dyskwalifikować projektu.

Mając na uwadze powyższe skarżąca zarzuciła, że z otrzymanego pisma o niezakwalifikowaniu projektu do dofinansowania wynika, że Oceniający zwrócili uwagę jedynie na ten aspekt, co potwierdza również brak przedstawionego przez nich uzasadnienia, co do oceny kryterium. W związku z tym skarżąca stwierdziła, że projekt nie został oceniony prawidłowo i rzetelnie. Ponadto z przedstawionej oceny wynika, iż Oceniający nie zapoznali się z całą złożoną dokumentację projektową przez co nie zaakceptowali poziomu wynalazczego zgłaszanego wynalazku. Tymczasem z informacji zawartych m.in. w Biznes Planie w pkt C.1.2. Opis wynalazku wraz z informacjami potwierdzającymi brak zastosowania wynalazku na terytorium Unii Europejskiej (str. 9-10) oraz w Sprawozdaniu o stanie techniki odniesiono się do dostępnej treści 5 wskazanych dokumentów, dowodząc, że nie mają wpływu na określenie poziomu wynalazczego rozwiązania zaprojektowanego przez skarżącą.

W proteście skarżąca przedstawiała zestawienie zadań, jakie postawili przed sobą twórcy pięciu przeciwstawianych rozwiązań w oparciu o publicznie dostępne dokumenty zgłoszeniowe oraz rozwiązania do których doszli.

Następnie skarżąca szeroko opisała swój projekt stwierdzając, że spełnia on poziom wynalazczy o jakim mowa w art. 26 p.w.p. w stosunku do opisanych przez nią rozwiązań innych podmiotów. Skarżąca podkreśliła, że w jej przypadku pominięto fakt, że rozwiązanie obejmuje dwuetapową weryfikację autentyczności produktu i przy ocenie poziomu wynalazczego skupiono się jedynie na tym, że początkowa faza rozwiązania jest w ogólnych zarysach opisu zbliżona do cytowanych dokumentów, w związku z tym przedwcześnie uznano brak poziomu wynalazczego. Skarżąca wyjaśniła, że wszystkie rozwiązania przedstawione w raporcie ze stanu techniki w pewien sposób są związane, dotycząc zabezpieczeń wyrobów drukowanych przed nieautoryzowanym powieleniem z rozwiązaniem skarżącej ([...]), jednak nie stanowią o braku poziomu wynalazczego. Bowiem już sam fakt przedstawienia aż 5 dokumentów świadczy o istnieniu poziomu wynalazczego jego rozwiązania. Jednak każde z tych rozwiązań skupia się na odmiennym od zgłaszanego w zgłoszeniu [...] rodzaju zabezpieczania dokumentów, ponadto rozwiązania te dotyczą zabezpieczania papierów wartościowych, żadne z nich nie ma zastosowania do zabezpieczania produktów leczniczych, co również jest bardzo istotne. Ponadto, dokumenty przedstawione w Sprawozdaniu w stanie techniki nie są powiązane ze sobą poprzez odniesienie do siebie umieszczone wewnątrz opisów, tj. nie wykazują ze sobą żadnych związków poza tym, że dotyczą szeroko pojętych zabezpieczeń wyrobów drukowanych stosowanych samoistnie.

Skarżąca na końcu protestu jeszcze raz podkreśliła, że z zaskarżonego pisma nie wynika aby oceniający odnieśli się do zapisów wniosku zawartych w pkt C.1.2 Biznes Planu, gdzie znalazła się argumentacja dotycząca dokumentów wymienionych w Sprawozdaniu o stanie techniki. Konkludując skarżąca stwierdziła, że jej wynalazek spełnia wymogi art. 25 i 26 p.w.p., a na podstawie sprawozdania o stanie techniki należy stwierdzić, że jej wynalazek nie był w żadnej postaci zastosowany wcześniej na terenie Unii Europejskiej, a projekt jego wdrożenia przez skarżącą jest pierwszym przemysłowym wdrożeniem tego wynalazku. Ponadto maksymalne wyniki przeprowadzonej oceny kryteriów merytorycznych fakultatywnych potwierdzają, iż projekt spełnia najwyższy poziom innowacyjności.

Pismem z [...] maja 2013 r. Minister Gospodarki poinformował skarżącą, że protest został uznany za niezasadny.

W uzasadnieniu organ przytoczył zapisy "Przewodnika po kryteriach" dotyczące spornego kryterium nr 1 i wskazał, że z załączonego do Wniosku o dofinansowanie "Sprawozdania o stanie techniki" wynika, iż Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej wskazał na istnienie publikacji podważających poziom wynalazczy zgłoszenia patentowego. Mając na uwadze, iż oceny przedmiotowego kryterium dokonuje się na podstawie "Sprawozdania o stanie techniki" stwierdził, iż dokument ten nie uprawdopodabniał spełnienia kryterium poziomu wynalazczego, co zgodnie z ‘Przewodnikiem po kryteriach" jest elementem wymaganym.

Organ odnosząc się do przytoczonych w proteście wypowiedzi pracowników PARP zawartych na stronie internetowej przytoczył te wypowiedzi, a następnie stwierdził, że nie stoją one w sprzeczności z zapisami "Przewodnika po kryteriach", a jedynie wskazują, że weryfikacja kryterium nie polega tylko na sprawdzeniu kategorii przyznanych w sprawozdaniu. Brane są również pod uwagę inne aspekty tj. zastrzeżenia.

Organ nie zgodził się z opinią skarżącej, iż Oceniający zwrócili uwagę jedynie na ten aspekt. Zdaniem organu za każdym razem ocena sprawozdania poprzedzona jest wnikliwą analizą sprawozdania o stanie techniki wraz z zarzutami podważającymi poziom wynalazczy przez niezależnych ekspertów z Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponadto organ nie uznał argumentacji skarżącej, że spełnienie kryteriów merytorycznych fakultatywnych może być uznane za argument o wypełnieniu przedmiotowego kryterium, gdyż każde z kryterium jest ocenianie niezależnie i dotyczy innych zagadnień.

W skardze z [...] czerwca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą informację Ministra Gospodarki skarżąca wniosła o stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazanie sprawy Ministrowi Gospodarki do ponownego rozpatrzenia protestu oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonemu aktowi skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 5 pkt 11 oraz art. 30b ust. 1 zdanie pierwsze i ust. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. Nr 2009 r., Nr 84, poz. 712; dalej: u.z.p.p.r.) oraz przepisów Szczegółowego opisu priorytetów Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 – Załącznik 4.4 Procedura odwoławcza w ramach POIG, poprzez wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane przepisy, podczas gdy wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2011 r. (P/2011) stwierdzono niekonstytucyjność tych przepisów, w oparciu o które to przepisy został wydany "Szczegółowy opis priorytetów (...), co wykluczyło możliwość orzekania przez Ministra Gospodarki w niniejszej sprawie w oparciu o ww. normy i wydane na ich podstawie regulacje prawne;

2. art. 31 ust. 1 u.z.p.p.r. w zw. z § 14 Załącznika 4.4. do Szczegółowego opisu priorytetów POIG 2007-2013 przewidujących możliwość powołania ekspertów posiadających specjalistyczną wiedzę w zakresie objętym programem operacyjnym, a to dla zapewnienia rzetelnej i bezstronnej oceny projektów w procesie wyboru projektów do dofinansowania, poprzez brak powołania takich ekspertów w sytuacji, gdy wniosek o dofinansowanie złożony przez skarżącą dotyczył skomplikowanego rozwiązania służącego weryfikacji autentyczności produktów, w szczególności farmaceutycznych, prowadzonej w dwóch etapach, dla którego oceny pod kątem spełniania kryterium poziomu wynalazczego, o którym mowa w art. 24 i 26 p.w.p. konieczna była wiedza specjalistyczna;

3. art. 31 ust. 1 u.z.p.p.r. oraz przepisu § 9 ust. 10 pkt 4 Załącznika 4.4. do Szczegółowego opisu priorytetów POIG 2007-2013 poprzez brak rzetelnej oceny projektu skarżącej, brak pisemnego ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w proteście oraz ograniczenie uzasadnienia zaskarżonej informacji do powtórzenia arbitralnej opinii zawartej w ocenie Komisji Konkursowej co do tego, że projekt nie spełnia obligatoryjnego kryterium posiadania poziomu wynalazczego bez bliższego uzasadnienia takiego stanowiska; skoro skarżąca spółka przedstawiła w proteście szczegółową argumentację przemawiającą za uznaniem, że projekt spełnia kryterium posiadania poziomu wynalazczego, to nie jest wystarczającym uzasadnieniem przeciwnego stanowiska powołanie się przez Ministra Gospodarki na to, że "za każdym razem ocena sprawozdania poprzedzona jest wnikliwą analizą sprawozdania o stanie techniki wraz z zarzutami podważającymi poziom wynalazczy przez niezależnych ekspertów z Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej", zwłaszcza że nie ujawniono, kto był autorem analizy i nie udostępniono skarżącej do wglądu treści tej analizy, tym samym uniemożliwiając jakąkolwiek weryfikację, czy rzeczywiście rozpatrzono każde z jej zastrzeżeń. Skoro nie skorzystano z możliwości powołania do oceny projektu ekspertów, o których mowa w art. 31 ust. 1 u.z.p.p.r., to tym bardziej należało odnieść się do wszystkich zarzutów merytorycznych podniesionych przez skarżącą w proteście, to jest wziąć każdy z nich pod uwagę i rozpatrzyć – na konieczność takiego postępowania wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 4 marca 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 394/13;

4. art. 26 ust. 2 u.z.p.p.r. poprzez naruszenie zasady stosowania przejrzystych reguł przy ocenie projektów polegające na niedokonaniu wszechstronnego rozpatrzenia i oceny okoliczności wynikające z przedstawionej przez beneficjenta dokumentacji a w konsekwencji niepodanie przesłanek, które legły u podstaw tej oceny;

5. § 9 ust. 10 pkt 3 Załącznika 4.4. do Szczegółowego opisu priorytetów POIG 2007-2013 poprzez niedokonanie ponownej oceny projektu w zakresie objętym protestem;

6. brak jakiegokolwiek uzasadnienia negatywnego rozstrzygnięcia organu, co uniemożliwia przeprowadzenie kontroli przez sąd administracyjny;

7. art. 30b ust. 3 u.z.p.p.r. w zw. z art. 31 § 1 u.z.p.p.r. w zw. z § 13 Załącznika 4.4. do Szczegółowego opisu priorytetów POIG 2007-2013, poprzez naruszenie zasady obiektywizmu, gdyż w rozpatrywaniu protestu nie mogły brać udziału osoby, które dokonywały wcześniej czynności związanych z projektem na jakimkolwiek etapie jego oceny, a w niniejszej sprawie utajniono osoby oceniające projekt, co uniemożliwia dokonanie kontroli przez sąd administracyjny, czy osoby oceniające nie podlegały wyłączeniu.

W odpowiedzi na skargę z 15 lipca 2013 r. pełnomocnik Ministra Gospodarki ustosunkował się do zarzutów skargi i wniósł o jej oddalenie. Do skargi zostały załączone arkusze oceny merytorycznej projektu z [...] października 2012 r. i [...] lutego 2013 r. (bez danych ekspertów).

Skarżąca pismem procesowym z 11 lipca 2013 r. (złożonym na rozprawie 16 lipca 2013 r.) uzupełniła zarzuty skargi, wskazując w nim okoliczności uzasadniające konieczność dokonania przez organ merytorycznej oceny zastrzeżeń określonych przez Urząd Patentowy w sprawozdaniu o stanie techniki.

W trakcie rozprawy z 16 lipca 2013 r. strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska. Pełnomocnik organu okazała do wiadomości Sądu dwa arkusze oceny merytorycznej projektu z danymi ekspertów oceniających wniosek, z których wynikało, iż były to dwie różne osoby.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej p.p.s.a), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z przepisami postępowania administracyjnego i normami prawa materialnego. Uprawnienie sądu administracyjnego do rozstrzygania w niniejszej sprawie wynika z art. 30c ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r., Nr 84, poz. 712 ze zm.; dalej: u.z.p.p.r.), w związku z art. 3 § 3 p.p.s.a.

W przepisach art. 30c-30d u.z.p.p.r. przewidziano kilka rozwiązań autonomicznych, regulujących wybrane zagadnienia procesowe, w tym także kierunki rozstrzygnięć, jakie może podjąć sąd, załatwiając skargę (art. 30c ust. 3-5). Natomiast w zakresie nieuregulowanym w ustawie, w postępowaniu sądowo-administracyjnym odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy p.p.s.a. (określone dla aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4), z wyłączeniem jednak: art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 p.p.s.a. (art. 30e u.z.p.p.r.).

Zgodnie art. 30c ust. 3 pkt 1 u.z.p.p.r., sąd administracyjny dokonuje oceny legalności rozstrzygnięć przewidzianych w systemie realizacji projektu operacyjnego, skoro w przepisie tym przewidziane jest uwzględnienie skargi, w wypadku stwierdzenia, że ocena konkretnego projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą.

Wprowadzając w art. 30c ust. 1 pkt 1 u.z.p.p.r. kryterium "naruszenia prawa", prawodawca przesądził jednocześnie w art. 37, że do postępowania w zakresie ubiegania się o dofinansowanie na podstawie tejże ustawy – ze środków pochodzących z budżetu państwa lub ze środków zagranicznych - nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Wyklucza to weryfikację zaskarżonego aktu z perspektywy rozwiązań przyjętych w k.p.a. Z drugiej strony wątpliwości budzi kwestia, jaka jest dopuszczalna sądowa ocena procesu weryfikacji wniosków o dofinansowanie zamierzonych przedsięwzięć. Sąd nie jest bowiem związany aktami prawa administracyjnego innymi niż wymienione w art. 178 Konstytucji, w tym znaczeniu, że zanim je zastosuje jako wzorzec kontroli, może i powinien badać ich zgodność z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a więc przede wszystkim z przepisami ustaw i Konstytucji.

Mając powyższe na uwadze i odnosząc się do zarzutu (pkt 1) skargi należy stwierdzić, że Sądowi jest znane stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zajęte w wyroku z 12 grudnia 2011 r. (sygn. akt: P 1/11; OTK-A 2011/10/115). Należy przypomnieć, że wyrokiem tym Trybunał zakwestionował jako niezgodne z Konstytucją niektóre przepisy ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, stanowiące podstawę do opracowania całej dokumentacji programu operacyjnego, w oparciu o którą przygotowywane są i oceniane wnioski o dofinansowanie projektów. Ponadto zakwestionowane zostały podstawy prawne, na jakich opiera się system środków odwoławczych przewidzianych w programach operacyjnych. Jednakże – w ocenie Sądu – wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2011 r. nie może skutkować automatycznie uznaniem, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo tylko dlatego, że zakwestionowano ustawowe podstawy tworzenia dokumentacji programów operacyjnych dotyczącej przeprowadzania konkursów i środków odwoławczych od rozstrzygnięć w nich podjętych.

Po pierwsze, należy zwrócić uwagę, że Trybunał Konstytucyjny stwierdzając niekonstytucyjność powołanych wyżej przepisów jednocześnie odroczył termin utraty ich mocy obowiązującej o maksymalny, 18-miesięczny okres czasu (do 28 czerwca 2013 r.), wskazując, iż jest to okres konieczny dla stworzenia nowych regulacji, które uregulują sytuację uczestników konkursów w programach operacyjnych na kolejne okresy programowania.

Po drugie, dość oczywistym jest, że natychmiastowe odrzucenie wszystkich regulacji, które opierają się na niekonstytucyjnych przepisach ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju doprowadziłoby do swoistej anarchii prawnej i niemożności przeprowadzania żadnych procedur konkursowych w ramach programów operacyjnych. Efekty takiego kierunku interpretacji skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotknęłyby w największym stopniu właśnie potencjalnych beneficjentów, zamknęłyby im bowiem drogę do ubiegania się o środki z funduszy unijnych aż do czasu zmiany przepisów przez ustawodawcę.

Po trzecie, niezależnie od powyższego, wskazać należy, że skarżąca w momencie przystąpienia do konkursu zaakceptowała i zobowiązała się do przestrzegania regulacji konkursowych, na identycznych zasadach jak inni potencjalni beneficjenci.

Z tych względów Sąd prezentuje stanowisko, że pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2011 r., niekonstytucyjne przepisy ustawy i oparte na nich regulacje poszczególnych programów operacyjnych powinny być stosowane do upływu okresu odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej. Biorąc pod uwagę to, że zaskarżony akt był wydany przed 28 czerwca 2013 r., a więc przed utratą mocy obowiązującej zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów, stwierdzić należy, iż organ miał prawo do stosowania w sprawie dotychczasowych przepisów. Zatem Sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu bierze pod uwagę przepisy prawa obowiązujące organ w dniu wydawania zaskarżonego aktu ale równocześnie uwzględnia stan prawny obowiązujący od 28 czerwca 2013 r., czyli od daty wejścia w życie ustawy z dnia 19 kwietnia 2013 r. o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. 2013 r. Nr 714).

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że nie są zasadne zarzuty wskazane w pkt 1 skargi, a dotyczące naruszenia przepisów art. 5 pkt 11 oraz art. 30 b ust. 1 zdanie pierwsze i ust. 2 u.z.p.p.r. oraz przepisy Szczegółowego opisu priorytetów POIG 2007-2013 – Załącznik 4.4 Procedura odwoławcza w ramach POIG.

Przechodząc do rozpatrzenie pozostałych zarzutów skargi Sąd zauważa, że ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju nakłada na Instytucję Zarządzającą obowiązek określenia systemu realizacji programu operacyjnego, a w jego ramach określenie środków odwoławczych od negatywnych ocen projektów (art. 26 ust. 2 pkt 8 i art. 30 b ust. 1 – w brzmieniu obowiązującym przed 28 czerwca 2013 r.).

Zgodnie z zasadami aplikowania oraz regułami wyboru projektów do dofinansowania w ramach pilotażu realizowanego w IV osi priorytetowej POIG, przewidziano, że środkiem odwoławczym od wyników oceny projektów jest protest (§ 9 ust. 1 Regulaminu przeprowadzania konkursu w ramach POIG). Zgodnie z ust. 2 § 9 – protest to pisemne wystąpienie Wnioskodawcy o weryfikację dokonanej oceny projektu w zakresie: 1) zgodności oceny z kryteriami wyboru projektów, 2) naruszeń o charakterze proceduralnym, które wystąpiły w trakcie oceny i miały wpływ na jej wynik. W myśl ust. 5 § 9 – szczegółowe warunki, terminy i sposób wnoszenia protestu określone zostały w Szczegółowym opisie priorytetów Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 w Załączniku 4.4. Procedura odwoławcza w ramach POIG.

I tak zgodnie z zapisami § 5 ust. 1 i 2 Procedura odwoławczej – protest może wnieść wnioskodawca, któremu doręczona została pisemna informacja o negatywnym wyniku oceny złożonego przez niego wniosku o dofinansowanie projektu. Przez negatywną ocenę projektu rozumie się ocenę dokonaną na każdym etapie (etap oceny formalnej i merytorycznej), której wyniki nie pozwalają na skierowanie projektu do dalszego etapu oceny lub zakwalifikowanie go do dofinansowania.

W myśl § 6 ust. 2 pkt 4 Procedury odwoławczej – protest powinien zawierać wyczerpujące określenie zarzutów odnośnie do przeprowadzonej oceny wniosku o dofinansowanie projektu ze wskazaniem zakresu naruszenia oraz uzasadnieniem prezentowanego stanowiska z powołaniem się na informacje zawarte we wniosku o dofinansowanie, załącznikach do wniosku lub wyjaśnieniach stanowiących integralną część wniosku. Protest powinien zawierać zarzuty co do wszystkich negatywnie ocenionych kryteriów o charakterze obligatoryjnym, które są oceniane w sposób 0-1.

Instytucja Pośrednicząca w tym wypadku Minister Gospodarki – zgodnie z § 9 ust. 10 Procedury odwoławczej – w trakcie rozpatrywania protestu zobowiązana jest do:

1) zapoznania się z wynikami pierwotnej oceny projektu,

2) zapoznania się z treścią protestu złożonego przez wnioskodawcę wraz z jego uzasadnieniem, a w szczególności do wnikliwego przeanalizowania zgłoszonych zarzutów,

3) dokonania ponownej oceny projektu w zakresie objętym protestem, jeżeli zarzuty podniesione przez wnioskodawcę w proteście są uzasadnione. Ponowna ocena odbywa się w ramach kryteriów objętych protestem,

4) pisemnego ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w proteście i do uzasadnienia swojego stanowiska.

W myśl § 10 Procedury odwoławczej – przekazana wnioskodawcy pisemna informacja o rozpatrzeniu protestu zawiera:

1) treść rozstrzygnięcia w przedmiocie protestu;

2) szczegółowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia; uzasadnienie zawiera odniesienie do każdego z zarzutów podnoszonych w obrębie poszczególnych kryteriów;

3) w przypadku rozstrzygnięcia uwzględniającego protest, informację o ostateczności podjętego rozstrzygnięcia i o dalszym sposobie postępowania wynikającym z treści podjętego rozstrzygnięcia;

4) w przypadku rozstrzygnięcia nieuwzględniającego protestu, pouczenie w przedmiocie braku dodatkowych środków odwoławczych na poziomie systemu instytucjonalnego PO IG, i tym samym zakończeniu procedury odwoławczej na etapie instytucjonalnym PO IG oraz pouczenie o możliwości wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, zgodnie z art. 30 c ustawy.

Sąd mając na uwadze powyższe unormowania i odnosząc się do przebiegu postępowania zainicjowanego złożonym przez skarżącą wnioskiem o dofinansowanie, wskazuje, że pismem z [...] stycznia 2013 r. PARP poinformowała, że projekt nie spełnił kryterium merytorycznego obligatoryjnego: Sprawozdanie o stanie techniki (bądź równoważny dokument w procedurze międzynarodowej) uprawdopodabnia spełnienie kryterium nowości, poziomu wynalazczego oraz przydatności do przemysłowego stosowania. Powodem takiej oceny było to, że przedmiot rozwiązania określony pierwotną wersją zastrzeżeń patentowych nr [...] z [...] sierpnia 2012 r., w świetle przedstawionych materiałów przeciwstawnych, nie posiada poziomu wynalazczego, a zatem nie spełnia wymogu z art. 24 i 26 p.w.p. Ponadto PARP poinformowała, że projekt w ramach oceny kryteriów merytorycznych fakultatywnych otrzymał maksymalną liczbę 100 pkt.

Protest skarżącej z [...] lutego 2013 r. spełniał wszystkie warunki formalne Procedury odwoławczej, w szczególności wskazane w cytowanym § 6 ust. 2 pkt 4. Skarżąca bardzo szeroko przytoczyła zapisy dokumentacji konkursowej dotyczące kryterium nr 1, powołała się na wypowiedzi pracowników PARP zawarte na oficjalnej stronie internetowej, z których wynika, że ocena tego kryterium nie będzie polegać na automatycznym sprawdzeniu kategorii przyznanych w sprawozdaniu o stanie techniki zgłoszenia, a eksperci będą również analizowali zastrzeżenia. Skarżąca podkreśliła, że z pisma o niezakwalifikowaniu projektu do dofinansowania nie wynikało, aby taka ocena dotycząca analizy zastrzeżeń została przeprowadzona. Skarżąca zarzuciła, że skarżący nie zapoznali się z całą złożoną dokumentację projektową przez co nie zaakceptowali poziomu wynalazczego zgłaszanego wynalazku. Bowiem nie odniesiono się do informacji zawartych we wniosku tj. pkt C.1.2. Biznes Planu Opis wynalazku wraz z informacjami potwierdzającymi brak zastosowania wynalazku na terytorium Unii Europejskiej (str. 9-10), w którym znalazły się wyjaśnienia dotyczące wszystkich podniesionych w Sprawozdaniu o stanie techniki dokumentów, dowodząc, że nie mają wpływu na określenie poziomu wynalazczego rozwiązania zaprojektowanego przez skarżącą. Skarżąca przedstawiała zestawienie zadań, jakie postawili przed sobą twórcy pięciu przeciwstawianych rozwiązań w oparciu o publicznie dostępne dokumenty zgłoszeniowe oraz rozwiązania do których doszli. Ponadto skarżąca szeroko opisała swój projekt stwierdzając, że spełnia on poziom wynalazczy o jakim mowa w art. 26 p.w.p. w stosunku do opisanych przez nią rozwiązań innych podmiotów, podkreślając nowatorskie rozwiązanie dwuetapowej weryfikacji autentyczności produktu.

Instytucja pośrednicząca w lakonicznej informacji o negatywnym rozpatrzeniu przedmiotowego protestu z [...] maja 2013 r. przytoczyła część przepisów dokumentacji konkursowej (zapisy "Przewodnika po kryteriach" dotyczące kryterium nr 1) i jeszcze raz powołała się na Sprawozdania o stanie techniki, z którego wynika, iż Urząd Patentowy wskazał na istnienie publikacji podważających poziom wynalazczy zgłoszenia patentowego. Ponadto stwierdziła, że za każdym razem ocena sprawozdania poprzedzona jest wnikliwą analizą sprawozdania o stanie techniki wraz z zarzutami podważającymi poziom wynalazczy przez niezależnych ekspertów z Urzędu Patentowego.

Biorąc pod uwagę treść zaskarżonej informacji z [...] maja 2013 r. – w kontekście przedstawionych zarzutów protestu – Sąd stwierdza, że Instytucja pośrednicząca w ogóle nie odniosła się do zarzutów protestu. Wobec tego Sąd uznał, że zaskarżony akt z [...] maja 2013 r. narusza przepisy § 9 ust. 10 pkt 2 i 4 oraz § 10 ust. 2 Procedury odwoławczej, a tym samym uchybia przepisom art. 26 ust. 2 u.z.p.p.r. poprzez naruszenie zasady stosowania przejrzystych reguł przy ocenie projektów polegające na niedokonaniu wszechstronnego rozpatrzenia i oceny okoliczności wynikające z przedstawionej przez beneficjenta dokumentacji, a w konsekwencji niepodanie przesłanek, które legły u podstaw tej oceny. Ponadto zaskarżony akt narusza art. 30b ust. 1 u.z.p.p.r., ponieważ w pisemnej informacji o negatywnej ocenie projektu na danym etapie właściwa instytucja ma zamieścić uzasadnienie tej oceny, czyli przedstawić zastrzeżenia co do wniosku o dofinansowanie projektu i je uzasadnić. Takiego wymogu nie spełnia wynik rozpatrzenia protestu. Co więcej – jak trafnie podnosi w pkt 6 skargi skarżąca – brak odniesienia się do konkretnych podanych w proteście zapisów wniosku (pkt C.1.2. Biznes Planu) oraz brak polemiki z pozostałymi argumentami protestu, uzasadnia twierdzenie, iż zaskarżona informacja o treści przyjętej przez organ uchyla się spod merytorycznej kontroli Sądu.

Powyższe uchybienia stanowiły przyczynę uwzględnienia skargi.

Ponadto Sąd zwraca także uwagę, iż dopiero w odpowiedzi na skargę pełnomocnik Ministra Gospodarki podjęła próbę pełnego uzasadnienia zaskarżonego aktu, odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez skarżącą w skardze. Jednak takie "uzupełnienie" uzasadnienia dokonane w odpowiedzi na skargę nie może konwalidować braków zaskarżonego aktu w tym zakresie. Bowiem odpowiedź na skargę jest pismem procesowym organu, składanym po zakończeniu postępowania administracyjnego, a więc nie może zastąpić uzasadnienia tego aktu określonego w art. 30b ust. 1 u.z.p.p.r. W odpowiedzi na skargę organ powinien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących rozważań w zakresie podniesionych w proteście okoliczności sprawy.

Sąd za niezasadny uznał natomiast zarzut zawarty w pkt 7 skargi dotyczący utajnienia oceniających. Odnosząc się do tego zarzutu Sąd wskazuje, że jedną z zasad oceny wniosków o dofinansowanie jest jej bezstronność, realizowana przede wszystkim poprzez udział w tej ocenie niezależnych ekspertów posiadających specjalistyczną wiedzę lub umiejętności z poszczególnych dziedzin objętych programem operacyjnym (art. 31 ust. 1 u.z.p.p.r.). Względy bezstronności oceny wymagają przy tym podjęcia takich środków, które uniemożliwią ujawnienie danych personalnych ekspertów oceniających (konkretny) wniosek, co ma ograniczyć do minimum możliwość wpływania, nacisków pod adresem osób oceniających (por. np. wyrok WSA w Białymstoku z 12 maja 2010 r. I SA/Bk 94/10 pub. Lex nr 659141). Ekspert, przed przystąpieniem do oceny projektu, składa instytucji korzystającej z jego usługi oświadczenie, że nie zachodzi żadna z okoliczności powodujących wyłączenie go z udziału w ocenie projektu na podstawie ustawy, o której mowa w ust. 3, oraz że nie zachodzą żadne okoliczności mogące budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności względem podmiotu ubiegającego się o dofinansowanie lub podmiotu, który złożył wniosek będący przedmiotem oceny. Oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, o czym należy składającego pouczyć przed złożeniem oświadczenia (ust. 4 art. 31 u.z.p.p.r.). Ponadto wskazać należy, iż Instytucja zarządzająca może tworzyć i prowadzić bazę ekspertów (ust. 5) oraz Instytucja zarządzająca udostępnia utworzoną bazę ekspertów na swojej stronie internetowej oraz przekazuje ministrowi właściwemu do spraw rozwoju regionalnego dane w niej zawarte (ust. 6). Zatem uczestnicy konkursu mogą zapoznać się z tymi listami – i w przypadku jakichkolwiek zastrzeżeń (np. jeśli osoba znajdująca się bazie ekspertów podpisała pismo informujące o wynikach procedury odwoławczej) zgłaszać je do instytucji przeprowadzającej konkurs lub – we właściwym trybie odwoławczym. Zdaniem Sądu te rozwiązania w wystarczający sposób zabezpieczają prawa stron uczestniczących w konkursie do czuwania nad tym, czy w procedurze odwoławczej nie uczestniczą osoby, którym można by zarzucić brak bezstronności, dlatego też brak ujawnienia ekspertów oceniających wniosek nie stanowiła naruszenia prawa. Niemniej jednak wskazać należy, że pełnomocnik organu w trakcie rozprawy okazała do wiadomości Sądu arkusze oceny merytorycznej projektu, z których wynikało, że oceny były dokonane przez dwóch różnych ekspertów.

Ponownie rozpoznając protest Instytucja pośrednicząca winna odnieść się do wszystkich zarzutów zawartych w proteście, biorąc pod uwagę treść wniosku o dofinansowanie, a także argumentację prawną w nim zawartą.

Z powyższego względu, skoro – jak wskazano wyżej – w postępowaniu dotyczącym oceny wniosku naruszono zasady postępowania, Sąd w oparciu o art. 30c ust. 3 pkt 1 u.z.p.p.r. uwzględnił skargę i przekazał sprawę Instytucji Pośredniczącej, do ponownego rozpatrzenia protestu. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.