Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 126/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt  1 c,  art. 132
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.), Ewa Marcinkowska, Protokolant specjalista Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...] w W. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2015 r. 2. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...] w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzja z dnia [...] listopada 2015 r., działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 12 pkt 2, art. 22 i art. 18 ust. 1 pkt 2, art. 22, art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1182 ze zm.), utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] lipca 2015 r., którą nakazał Proboszczowi Parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] w W. przywrócenie stanu zgodnego z prawem, poprzez uaktualnienie danych osobowych B.T., polegające na naniesieniu w księdze chrztów adnotacji o treści zgodnej z żądaniem B.T. zawartym w jej "oświadczeniu woli" z dnia [...] lutego 2015 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał co następuje:

Do Biura GIODO wpłynęła skarga B.T. na przetwarzanie jej danych osobowych przez Księdza Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] w W. Zainteresowana zarzuciła Proboszczowi Parafii, iż mimo złożenia przez nią oświadczenia woli o wystąpieniu z Kościoła Katolickiego, nie została o tym fakcie zamieszczona stosowna adnotacja w księdze chrztów, w związku z czym wniosła do Generalnego Inspektora o wydanie merytorycznej decyzji administracyjnej zobowiązującej Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] w W. do sprostowania jej danych osobowych na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 6 i art. 12 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych.

Organ ustalił, iż:

Skarżąca pismem z dnia [...] lutego 2015 r. poinformowała Proboszcza Parafii o tym, że na podstawie art. 60 Kc, korzystając ze swoich praw zawartych w art. 2 pkt 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, z dniem [...] lutego 2015 r. występuje z Kościoła Katolickiego - tj. wycofuje zgodę na podleganie jego doktrynie (Katechizm Kościoła Katolickiego) i prawu (Kodeks Prawa Kanonicznego). Skarżąca oświadczyła, że w oparciu o art. 2 pkt 5 ww. ustawy nie zamierza tej decyzji uzasadniać. Ponadto Skarżąca oświadczyła, że nie wyraża zgody na przekazywanie informacji o tej decyzji osobom trzecim. Na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 6 ustawy ochronie danych osobowych Skarżąca zwróciła się do Proboszcza Parafii, jako do administratora jej danych osobowych, o uaktualnienie jej danych znajdujących się w księdze chrztów (nr aktu [...]) poprzez naniesienie adnotacji o formalnym jej wystąpieniu z Kościoła Katolickiego. Skarżąca zwróciła się również o przesłanie, jako potwierdzenia, odpisu aktu chrztu z powyższą adnotacją.

W treści skargi skarżąca wskazała, iż w dniu [...] lutego 2015 r. wysłała do Proboszcza Parafii swoje "oświadczenie woli" o wystąpieniu z Kościoła Katolickiego, jednakże pismem z dnia [...] lutego 2015 r. Proboszcz Parafii odmówił spełnienia jej żądania i wskazał jako właściwą procedurę wystąpienia z Kościoła Katolickiego regulowaną wewnętrznym prawem tego kościoła.

W wyjaśnieniach złożonych przed Generalnym Inspektorem, Proboszcz Parafii wskazał, że "oświadczenie woli" Skarżącej z dnia [...] lutego 2015 r. zawiera braki formalne i nie może być skuteczne w świetle obowiązującej procedury ustanowionej przepisami Kościoła Katolickiego. Proboszcz Parafii powołał się na swoją odpowiedź z dnia [...] lutego 2015 r. na pismo skarżącej, w której szczegółowo opisał wewnętrzne uregulowania Kościoła Katolickiego w tym zakresie oraz wskazał, że kwestię kontroli organów państwowych nad zasadami regulującymi obowiązek rejestracji zbiorów danych osobowych gromadzonych przez Kościół Katolicki w Polsce ogranicza art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie danych osobowych.

GIODO decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nakazał Proboszczowi Parafii przywrócenie stanu zgodnego z prawem, poprzez uaktualnienie danych osobowych B.T., polegające na naniesieniu w księdze chrztów adnotacji o treści zgodnej z żądaniem zawartym w jej "oświadczeniu woli" z dnia [...] lutego 2015 r.

Od decyzji tej Proboszcz Parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] w W. wniósł w wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku, GIODO decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. utrzymał w mocy swoje poprzedzające rozstrzygnięcie.

Organ przywołał wyrok NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 932/12, w którym zawarto stwierdzenie, iż "w art. 43 ust. 1 pkt 3 jest mowa o danych dotyczących osób należących do kościoła. Tak zdefiniowany zbiór nie zawiera danych dotyczących osób nienależących do kościoła. Dane osób nienależących do kościoła tworzą zbiór odrębny, nawet jeśli dane są przetwarzane na potrzeby kościoła i jeśli są zgromadzone na materialnych nośnikach danych zawierających zarówno dane osób należących, jak i osób nienależących do kościoła. Okolicznością przesądzającą o zakwalifikowaniu danych do jednego ze zbiorów jest rzeczywista przynależność lub brak przynależności osoby, o której dane chodzi, do kościoła (por. Janusz Barta, Paweł Fajgielski, Ryszard Markiewicz: Ochrona danych osobowych. Komentarz, LEX 2011, teza 6 do art. 43). Ustalenie tej przynależności nie może być oderwane od chwili rozstrzygania sprawy w przedmiocie ochrony danych osobowych. GIODO ma bowiem, tak jak każdy organ administracji publicznej załatwiający sprawę w formie przewidzianej w art. 104 § 1 Kpa w związku z art. 22 ustawy o ochronie danych osobowych, obowiązek wydania decyzji w oparciu o stan faktyczny i prawny z daty orzekania. Przepisy art. 32 ust. 1 pkt 6 oraz art. 43 ust. 2 w związku z art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie danych osobowych nie wprowadzają odmiennej regulacji w tym zakresie. (...) Przepisom materialnym odpowiadają pełne bądź ograniczone kompetencje GIODO, przy czym zakres uprawnień, w zależności od osób, których dane dotyczą, został określony w art. 43 ust. 2. Wobec przetwarzania danych wrażliwych z art. 27 ust. 1 ustawy, zgodnie z art. 43 ust. 2 w związku z art. 43 ust. 1 pkt 3, GIODO zachowuje pełne kompetencje, w tym także wskazane w art. 12 pkt 2. Wobec danych dotyczących wyłącznie członków kościoła, przetwarzanych w warunkach określonych w art. 27 ust. 2 pkt 4, GIODO nie przysługują uprawnienia wymienione w art. 43 ust. 2 ustawy".

Zatem dla organu decydujące dla rozstrzygnięcia sprawy było czy aktualnie B.T. jest członkiem Kościoła Katolickiego. Faktyczne pozostawanie przez skarżącą członkiem Kościoła spowoduje, iż kompetencja do wydania przez Generalnego Inspektora merytorycznej decyzji zostaje wyłączona, mocą przepisu art. 43 ust. 2 ustawy, zaś pozostawanie przez skarżącą poza wspólnotą tego Kościoła, przesądza o możliwości korzystania przez organ z ww. kompetencji.

W ocenie GIODO bezspornym jest, iż skarżąca złożyła Proboszczowi Parafii, tj. administratorowi swoich danych osobowych, oświadczenie wystąpieniu z Kościoła Katolickiego wraz z wnioskiem o uaktualnienie w tym zakresie swoich danych osobowych w księdze chrztów. Natomiast stanowisko Proboszcza, iż skarżąca nie dochowała wewnętrznej procedury Kościoła w zakresie aktu apostazji, nie może zostać uwzględnione, albowiem wolność w zakresie przynależności do związku wyznaniowego, zagwarantowana przepisami Konstytucji oraz ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (t. j. Dz. U. z 2005 r. poz. 1965 ze zm.) nie może zostać ograniczona przepisami wewnętrznymi związku wyznaniowego. Jak bowiem wynika z przepisu art. 2 pkt 2a rzeczonego aktu prawnego, korzystając z wolności sumienia i wyznania obywatele mogą w szczególności należeć lub nie należeć do kościołów i innych związków wyznaniowych. Zatem zaistniały okoliczności, wskazane w art. 35 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, uzasadniające wydanie kwestionowanej przez Proboszcza decyzji.

Proboszcz Parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] w W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wyżej opisanej decyzji zarzucił naruszenie:

art. 6 Kpa, poprzez naruszenie zasady praworządności stosowania prawa przez organy administracji publicznej;

art. 7 Kpa, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz naruszenie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

art. 8 Kpa, poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestnika do organu prowadzącego postępowanie;

art. 77 § 1 Kpa, poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego;

art. 80 w zw. z art. 81 Kpa, poprzez dokonanie jednostronnej, dowolnej, niepopartej wskazaniami wiedzy i logiki oceny materiału dowodowego, tj. przekroczenie przez organ zasady swobodnej oceny dowodów oraz nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego, a w konsekwencji poczynienie błędnych ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegających na stwierdzeniu, że B.T. w momencie wniesienia skargi do GIODO nie przynależała już do Kościoła Katolickiego, a zatem nie podlegała przepisom wewnętrznym związku wyznaniowego;

6. przepisów prawa materialnego tj.:

art. 25 ust. 2-4 Konstytucji RP, poprzez jego niezastosowanie;

art. 53 ust. 7 Konstytucji RP, poprzez jego niezastosowanie;

art. 1 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczypospolitą Polską, poprzez jego niezastosowanie;

art. 5 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczypospolitą Polską, poprzez jego niezastosowanie;

art. 27 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczypospolitą Polską, poprzez jego niezastosowanie;

art. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego niezastosowanie;

art. 9 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, poprzez jego niezastosowanie;

art. 10 ust. 1 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, poprzez jego niezastosowanie;

art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, poprzez jego niezastosowanie;

j. art. 19 ust. 2 pkt 1 i 4 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, poprzez jego niezastosowanie;

k. art. 32 ust. 2 pkt 8 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz.U.2005.231.1965), poprzez jego błędne zastosowanie.

Wskazując na powyższe zarzuty Proboszcz Parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] w W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. w całości i zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Proboszcz Parafii wskazał miedzy innymi, iż ważnym aspektem niniejszej sprawy jest określenie zasad przynależności do związku wyznaniowego. Ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania wskazuje zgodnie z art. 32 ust. 2 pkt 8) na obowiązek określenia tych zasad przez kościoły lub inne związki wyznaniowe. Skoro zatem Państwo nakłada taki obowiązek na kościoły i związki wyznaniowe, to niezrozumiałe jest łamanie tego obowiązku przez władze publiczne, poprzez samowolne uznawanie kto i na jakich zasadach może do kościołów i związków wyznaniowych należeć, tak jak stało się to w niniejszym przypadku, kiedy GIODO w swojej decyzji z dnia [...] listopada 2015r. stwierdził, iż pani T. w związku ze złożonym przez siebie oświadczeniem, nie przynależała od momentu jego złożenia do Kościoła Katolickiego. Dlatego Generalny Inspektor, zajmując stanowisko co do przynależności danej osoby do Kościoła Katolickiego, powinien kierować się prawem wewnętrznym Kościoła.

W ocenie strony skarżącej organ nie dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy. B.T. pozostaje nadal członkiem Kościoła Katolickiego, ponieważ nie postąpiła zgodnie z Zasadami postępowania w sprawie formalnego aktu wystąpienia z Kościoła, ogłoszonymi przez Konferencję Episkopatu Polski, a w szczególności z pkt 6 tych Zasad. Co więcej, skarżący Proboszcz, wbrew twierdzeniom zawartym w przedmiotowej decyzji, w żaden sposób nie mógł ograniczyć B.T. wolności w zakresie przynależności do związku wyznaniowego ani też wolności wiary i sumienia, ponieważ w Kościele Katolickim obowiązuje powszechnie znana instrukcja postępowania w sprawie wniosków osób, które żądają zaprzestania przetwarzania danych osobowych.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz dodatkowo podkreślił, iż jest organem do kontroli legalności przetwarzania danych osobowych.

Uczestniczka postępowania B.T. w piśmie z dnia [...] maja 2016 r. wskazała, iż nie zgadza się z interpretacją prawa, dokonaną przez GIODO oraz NSA, iż organ ten ma kompetencje do kontrolowania przetwarzania danych osobowych przez Parafie Kościoła Katolickiego jedynie wobec osób, które nie należą do tego Kościoła. W powyższym piśmie uczestniczka nie zajęła stanowiska procesowego w przedmiocie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga jest zasadna.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie poddał dogłębnej analizie prawnej prawidłowo ustalonych faktów i bezpodstawnie przyjął, iż pismo B.T. z dnia [...] lutego 2015 r. (zwane także "oświadczeniem woli") stanowiło skuteczny akt apostazji, a zatem organ miał obowiązek (zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych) ingerowania w przetwarzanie danych osobowych B.T. przez Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] w W., w celu zapewnienia ich przetwarzania zgodnego ze stanem rzeczywistym.

Powyższy błąd w ocenie najistotniejszego faktu w niniejszej sprawie (błąd co do ustaleń faktycznych) już sam w sobie musi skutkować uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2015 r. (Porównaj orzeczenia sądów administracyjnych w podobnych sprawach - np. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 21 sierpnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 389/14, z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1331/15 i wyrok NSA z dnia 19 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 3111/14.)

Trafnie wskazano w skardze na liczne gwarancje autonomii Kościoła Katolickiego i jego niezależności od Państwa zawarte w prawie polskim (art. 25 ust. 3 Konstytucji RP, art. 1 i art. 5 Konkordatu między Stolicą Apostolska i Rzeczypospolitą Polską oraz przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej zwłaszcza art. 2) wskazujące na prawo do samoorganizacji i samorządności Kościoła Katolickiego w Polsce jako prawnie działającego związku wyznaniowego.

Przepisy te wraz z ustawą z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965 ze zm.) stanowią pomost do wzajemnego przenikania się obu systemów prawnych w kontekście ich wzajemnego poszanowania.

W niniejszej sprawie szczególne znaczenie ma norma art. 32 ust. 2 pkt. 8 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, która jako jeden z warunków zarejestrowania danego związku wyznaniowego w Polsce, wskazuje na konieczność uregulowania w przepisach wewnętrznych danego związku (kościoła) sposobu nabywania i utraty członkostwa związku wyznaniowego. Przepis ten ma niezwykle istotną wagę dla oceny praw obywatelskich, gdy zważy się, iż nie wszystkie religie (tak jak chrześcijaństwo) umożliwiają apostazję. W tym aspekcie należy wskazać na przepisy prawa wewnętrznego Kościoła Katolickiego to jest: Kodeks Prawa Kanonicznego z dnia 25 stycznia 1983 r. (AAS 75:1983, pars II, ze zm.) oraz Obwieszczenie Papieskiej Rady Tekstów Prawnych "Actus formalis defectionis ab Ecclesia catholica" z dnia 13 marca 2006 r. (Prot. N. 10279/2006), zatwierdzone przez papieża Benedykta XVI.

Zagadnienie wystąpienia z Kościoła Katolickiego reguluje tu w szczególności kan. 751 KPK stanowiący, iż aktu odstępstwa, który wywołuje skutki kanoniczne, może dokonać tylko osoba pełnoletnia (kan. 98 § 1 i 2 KPK), zdolna do czynności prawnych, osobiście, w sposób świadomy i wolny (kan. 124-126), w formie pisemnej, w obecności proboszcza swego kanonicznego miejsca zamieszkania (stałego lub tymczasowego) i dwóch pełnoletnich świadków. Przepis ten wprost koresponduje z normą art. 32 ust. 2 pkt. 8ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jakiegokolwiek odniesienia się do przepisów wewnętrznych związku religijnego, z którego zainteresowana pragnie wystąpić, a przecież było to także zarzut zawarty we wniosku Księdza Proboszcza o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GIODO ogranicza się tu jedynie do zbadania samego oświadczenia woli skarżącej z dnia [...] lutego 2015 r., abstrahując od wymogu prawa Kanonicznego, złożenia tego oświadczenia w szczególnej formie.

Przewidziana w przepisach wewnętrznych Kościoła Katolickiego czynność prawna apostazji posiada formę szczególną, przewidzianą w art. 63 Kodeksu cywilnego. Jednakże również w prawie Polskim dla ważności wielu czynności prawnych nie jest wystarczająca forma zwykła (np. umowa kupna sprzedaży nieruchomości wymaga dla swojej ważności formy notarialnej, uzyskanie rozwodu związku małżeńskiego wymaga wyroku sądu okręgowego). Zważywszy na kluczowe znaczenie jakie wywołuje akt apostazji dla wzajemnego stosunku Kościół – apostata (były wierny), nie można nie dostrzegać potrzeby dokonania tej czynności w formie szczególnej, która zresztą nie jest ani zbyt uciążliwa ani wymagająca opłat. Warto tu także zauważyć, iż przynależność do danego związku religijnego może łączyć się z prawem do grobu na cmentarzu należącym do tego związku, a zatem może rzutować także na pewną sferę prawa prywatnego (cywilnego) danej osoby, stad też wymóg szczególnej formy aktu apostazji powoduje, iż akt ten będzie stanowił czynność prawną o charakterze pewnym.

Zatem skoro B.T. nie dokonała aktu apostazji w formie przewidzianej przez prawo wewnętrzne związku wyznaniowego, z którego zamierza wystąpić (nadto faktu niedochowania tej formy zainteresowana w żaden sposób nie kwestionowała) to niezrozumiałe jest uznanie przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, iż B.T. skutecznie wyraziła swoją wolę wystąpienia z Kościoła Katolickiego w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r., skierowanym do Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] w W., zwłaszcza, gdy Proboszcz Tejże Parafii wyraźnie wskazuje w swoich pismach na bezskuteczność dokonanego w takiej formie aktu wystąpienia z Kościoła.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest uprawniony do oceny czy dana osoba jest czy też nie jest członkiem danego związku religijnego, czy też nie wyznaje żadnej religii (ateizm). Nie jest do tego uprawniony żaden organ administracyjny ani żaden sąd w Polsce. Sprawa przynależności religijnej, czy też kwestia wystąpienia z danego związku wyznaniowego to sprawa regulowana przede wszystkim zasadami danej religii. Prawo państwowe jak i organy państwa mogły by działać w takich spawach jedynie wtedy, gdyby działanie danego związku religijnego wprost i w sposób rażący naruszałoby podstawowe normy prawne obowiązujące w Państwie. Inne rozumienie powyższej zasady stanowiło by rażące naruszenie art. 25 ust. 3 i art. 53 Konstytucji RP oraz art. 9 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Wyjątkowo trafny jest tu wyrok Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. – sygn. akt [...] (publikowany, LEX, Wokanda 2005/1/33, OSA 2005/1/1) stanowiący w swojej tezie, iż wykluczenie z grona członków danej społeczności wyznaniowej, jak i odmowa przyjęcia do niej, nie stanowi naruszenia dobra osobistego, jakim jest swoboda wyznani i sumienia, gdyż decyzje organów związków wyznaniowych w tym przedmiocie nie podlegają kontroli sądów powszechnych.

Wychodząc z powyższej zasady, również należy w sposób kategoryczny podkreślić niemożność wywiedzenia w praworządnym i demokratycznym państwie skutecznego powództwa o braku przynależności do jakiegokolwiek związku wyznaniowego (ateizm), czy też powództwa o ustalenie wystąpienia z takiego związku.

Oczywiście Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest uprawniony do oceny czy dana osoba jest czy też nie jest członkiem danego związku religijnego i dlatego w tym zakresie powinien odnieść się do ustaleń organów danego związku wyznaniowego zgromadzonych w niniejszej sprawie to jest wyjaśnień Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] w W. a następnie po analizie tych wyjaśnień i stanu prawnego sprawy podjąć stosowną decyzję.

W Polskim prawie jest mocno ugruntowana zasada uprzedniego rozstrzygania sporu pomiędzy obywatelem a daną organizacją na zasadzie prawa wewnętrznego tej organizacji (porównaj obowiązek wyczerpania postępowania wewnątrzspółdzielczego pomiędzy daną spółdzielnią a jej członkiem przed złożeniem powództwa do sądu powszechnego, jak i inne podobne zasady uprzedniego wyczerpania trybu postępowania wewnątrzorganizacyjnego – członkostwo w klubie sportowym czy w stowarzyszeniu). W niniejszej sprawie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych rażąco uchybił tej zasadzie, wkraczając z rozstrzygnięciem stanowczym w sprawie, która powinna zostać załatwiona zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego.

W istocie, skarga B.T., inicjująca niniejsze postępowanie przed Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, wywołała ten skutek, iż bez wyczerpania postępowania w przedmiocie aktu apostazji, zgodnie z zasadami wewnętrznymi Kościoła Katolickiego (kan. 751 KPK), skarżąca, niejako pragnie obejść przepisy wewnętrzne tego związku wyznaniowego, by poprzez decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych uzyskać skutek wystąpienia z Kościoła Katolickiego, poprzez wymuszenie na Proboszczu Parafii dokonanie stosownej adnotacji w księdze chrztu. W tego typu działaniach, mających na uwadze obejście prawa wewnątrz danej organizacji, organy państwowe powinny zachować dużą ostrożność.

Ma zatem racje skarżący Proboszcz, gdy stwierdza, iż zaskarżona decyzja naruszyła art. 25 ust. 3 Konstytucji RP, art. 1, art. 5 i art. 27 Konkordatu między Stolicą Apostolska i Rzeczpospolitą Polską, art. 2 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, art. 9 ust. 2 pkt 2, art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 2 pkt 1, 4, art:. 32 ust. 2 pkt 8 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania. Podkreślić w tej materii także należy, iż Konkordat między Stolicą Apostolska i Rzeczpospolitą Polską stanowi umowę międzynarodową i postanowienia takiej umowy maja pierwszeństwo przed prawem krajowym.

Reasumując powyższe wywody, wskazać należy, iż Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w celu prawidłowego załatwienia niniejszej sprawy powinien przeanalizować zgromadzony w niniejszej sprawie materiał faktyczny. Organ powinien ustosunkować się do faktu nie wyczerpania przez B.T. postępowania przed organami Kościoła Katolickiego, zgodnie z prawem kanonicznym, regulującym tryb wystąpienia z tego związku wyznaniowego i następnie organ powinien ustosunkować się do treści wyjaśnień w tym zakresie przez władze Kościelne, zwłaszcza w aspekcie, iż akt apostazji nie posiada formy zwykłego oświadczenia woli, na co powołuje się zainteresowana, ale jest czynnością wymagająca formy szczególnej.

W uzasadnieniu decyzji, jaki i częściowo w piśmie uczestniczki postępowania z dnia [...] maja 2016 r., podniesiony został problem jednolitości zbioru jakim jest parafialna księga chrztów w znaczeniu czy jest to jeden zbiór, czy też zawiera osobno wyodrębnione zbiory osób należących do Kościoła i osób nienależących do Kościoła.

Organ utrzymuje, iż dane osób nienależących do kościoła tworzą zbiór odrębny, nawet jeśli dane są przetwarzane na potrzeby kościoła i jeśli są zgromadzone na materialnych nośnikach danych zawierających zarówno dane osób należących, jak i osób nienależących do kościoła. Już w taki sposób postawienie powyższego zagadnienia jest dalece nieprecyzyjne. Pojęcie "osób nienależących do kościoła" budzi duże wątpliwości semantyczne. Czy zawiera ono zbiór osób nie wyznających religii Rzymsko-katolickiej, czy wyznających inną religię, albo ateistów, czy też wszystkie powyższe zbiory, czy też organ ma tu na myśli jedynie osoby, które z Kościoła katolickiego wystąpiły. Zakładając celowość i funkcjonalność ksiąg parafialnych, wydaje się, iż powyższe pojęcie organ odnosi do tej ostatniej kategorii.

Według innych poglądów, parafialna księga chrztów stanowi jeden zbiór danych dotyczących osób należących do Kościoła, natomiast zawierać może także informacje (adnotacje) o tym, że określone osoby, formalnym aktem wystąpiły z Kościoła. Nie bez znaczenia dla powyższego poglądu ma etos jaki każda religia chrześcijańska nadaje aktowi chrztu.

Dokładna analiza treści art. 7 w zw. z art. 2 ust. 2 pkt. 1 ustawy o ochronie danych osobowych wskazuje na zasadność drugiego poglądu. Z definicji zawartej w art. 7 ustawy wynika, że zbiór danych musi spełniać trzy kryteria: 1) istnienie zestawu danych; 2) posiadanie przez ten zestaw struktury - rozumianej jako jednorodna budowa zbioru; 3) dostępność danych w zbiorze według określonych kryteriów, przy czym irrelewantne pozostaje rozproszenie danych bądź funkcjonalny podział zbioru. Także w art. 2 ust. 2 pkt 1 powyższej ustawy księgi zostały wskazane jako przykład tzw. tradycyjnych (papierowych, przetwarzanych manualnie) zbiorów danych. Uznanie, iż w zależności od zawartości danych w księdze chrztu, możemy mieć do czynienia z wieloma zbiorami danych, pozostaje w sprzeczności ze wskazanymi powyżej przepisami ustawowymi. W praktyce zdarza się często, iż w jednym zbiorze przetwarzane są dane odnoszące się do różnych grup osób, co nie oznacza, że prowadzi to do uznania danych o poszczególnych grupach osób za odrębne zbiory danych.

Wskazać tu także należy, iż to administrator danych decyduje w jaki sposób dany zbiór będzie prowadził i ustalone przez niego zasady, traktowane powinny być jako fakty, które z kolei należy odnosić do zawartych w art. 7 i pośrednio w art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie danych osobowych definicji zbioru danych osobowych, a nie odwrotnie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 132, art. 145 § 1 pkt 1 c) oraz art. 200 przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.