Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3377/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART. 89 UST. 1, ART. 24 , ART. 26 UST. 1, ART. 25 UST. 2, ART. 89 UST. 1, ART. 24
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2014 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek pt.: "[...]" oddala skargę


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczpospolitej Polskiej (zwany dalej "Urzędem Patentowym", "UP RP" lub "organem patentowym"), działający w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2013r., sprawy o unieważnienie patentu [...] na wynalazek pt. "[...]", udzielonego na rzecz E. Sp. z o.o. z siedzibą w R. (zwanej dalej "Skarżącą", "Uprawnioną"), wszczętego na skutek wniosku "B." Sp. z o.o. z siedzibą w R. (zwanej dalej "Wnioskodawcą"), na podstawie art. 89 ust. 1 oraz art. art. 24 i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003r. Nr 119, poz. 1117 ze zm., zwanej dalej "P.w.p.") oraz art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964r. Nr 43, poz. 296 ze zm., zwanej dalej "K.p.c.") w związku z art. 256 ust. 2 P.w.p., decyzją z dnia [...] kwietnia 2013r. unieważnił patent [...] na ww. wynalazek i przyznał Wnioskodawcy od Skarżącej kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

Organ patentowy wskazał, że Wnioskodawca od 1998r. wykonuje usługi w zakresie czyszczenia układów olejowych, przy zastosowaniu urządzeń, które umożliwiają wykonywanie hydrodynamicznego czyszczenia układów do płukania rurociągów i oczyszczania instalacji przemysłowych. Uprawniony z przedmiotowego patentu poinformował Wnioskodawcę, że posiada udokumentowane przypadki wykonywania usług, które stanowią naruszenie art. 287 P.w.p., jak również czyny nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 13 i 14 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Wezwał Wnioskodawcę do bezzwłocznego i natychmiastowego zaprzestania wykonywania usług jako naruszających zakres ochrony objęty patentem.

Występując o unieważnienie patentu Wnioskodawca podniósł zarzut braku nowości i poziomu wynalazczego przedmiotowego rozwiązania wskazując jako podstawę prawną wniosku art. 24, art. 25 ust 1 i 2 oraz art. 26 ust. 1 P.w.p.

Wnioskodawca podniósł, że zastrzeżenia przedmiotowego patentu wynikają ze stanu techniki, jaki znany był Wnioskodawcy już w 1998r. Na potwierdzenie swojego stanowiska, przedłożył do akt sprawy dokumentację techniczną. Zdaniem Wnioskodawcy zawarte w ww. dokumentacji zalecenia (warunki prowadzenia procesu) oraz sprzęt zastosowany do płukania instalacji dowodzą, że sporne rozwiązanie jest częścią wcześniejszego stanu techniki.

Ponadto stwierdził, iż zarówno urządzenie do płukania rurociągów i czyszczenia instalacji przemysłowych pod ciśnieniem oraz schemat ideowy wraz z opisem zostały udostępnione do powszechnej wiadomości przed datą zgłoszenia przedmiotowego wynalazku w Urzędzie Patentowym, przez wystawienie i ujawnienie na Międzynarodowych Targach "E." w [...]r. i Targach Hydrauliki, Pneumatyki, Sterowania i Napędów w K. w [...]r.

Na dowód powyższego wnioskodawca dołączył do wniosku dokumenty (oferty, zlecenia) na wykonane usług będących przedmiotem patentu.

Skarżący w piśmie z dnia 9 lutego 2009r. ustosunkowując się do ww. argumentów Wnioskodawcy, wskazał, że chociaż poszczególne operacje zastosowane w przedmiotowym rozwiązaniu, takie jak czyszczenie hydrodynamiczne lub płukanie, mogą być stosowane wybiórczo w różnych układach olejowych różnych urządzeń, w tym rurociągach i instalacjach przemysłowych, jednakże do czyszczenia i płukania układów olejowych turbin i turbozespołów opracowano nową technologię, która nie była nikomu znana i stosowana uprzednio.

Wnioskodawca w piśmie z dnia 6 kwietnia 2009r. podtrzymał w całości wniosek o unieważnienie patentu na sporny wynalazek. Przedłożył do akt sprawy dodatkowe dowody na okoliczność braku nowości i poziomu wynalazczego przedmiotowego rozwiązania. Dodatkowo postawił zarzut braku przemysłowej stosowalności przedmiotowego rozwiązania na podstawie art. 24 i 27 P.w.p. Zarzut uzasadnił tym, że wyszczególniony w zastrzeżeniu nr 2 parametr “prędkość przepływu czynnika w poszczególnych rurociągach wynosi 0,5 do 10 m/s" nie został poparty opisem wynalazku, w szczególności przykładem jego wykonania.

Uprawniona w piśmie z dnia 5 lutego 2010r. poddała w wątpliwość autentyczność i wiarygodność części dokumentów przedłożonych przez Wnioskodawcę.

W kolejnym piśmie z dnia 30 marca 2010r. Wnioskodawca wskazał, iż dowody przedstawiające rozwiązanie, stanowiące istotę spornego wynalazku, zostały udostępnione do wiadomości powszechnej, m.in. przez Skarżącą na konferencjach i sympozjach w latach 1998-2002, szczegółowo je wymieniając. Dodatkowo w piśmie z 28 lutego 2010r., powołując się na art. 33 ust. 3 P.w.p., wskazał na brak poparcia zastrzeżeń patentowych opisem wynalazku, w tym szczególnie przykładem wykonania.

Na rozprawie w dniu [...] marca 2011r. Uprawniona stwierdziła, że dowody załączone przez Wnioskodawcę do pisma z dnia 30 marca 2010 r. zawierają jedynie ogólny zakres informacji i nie są wystarczające do realizacji wynalazku objętego patentem nr [...].

Na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2013r., Wnioskodawca podtrzymał żądanie unieważnienia spornego patentu, stawiając zarzut braku nowości, poziomu wynalazczego oraz braku przemysłowej stosowalności spornego rozwiązania w oparciu o przedłożone dowody.

Uzasadniając dokonane rozstrzygnięcie UP RP stwierdził, że w myśl art. 89 ust. 1 P.w.p, patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Przytoczył pojęcie "interesu prawnego" mające swoje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Stwierdził, że Wnioskodawca posiada taki interes ze względu na działania uprawnionego skierowane przeciwko niemu.

Opisując etapy chronionego sposobu czyszczenia układów olejowych zgodnie z patentem nr [...], stwierdził, że Uprawniona uzyskała ochronę na sposób oczyszczania układu olejowego, w którym każdy z etapów określony został bardzo ogólnie. Jedyny zakres wartości stosowanych parametrów (ciśnienia czynnika roboczego w etapie pierwszym) określony został bardzo szeroko.

Odwołując się do treści przepisów art. 24 w związku z art. 25, art. 26 oraz art. 27 P.w.p. uznał, że sporne rozwiązanie jest nowe, ponieważ w toku postępowania nie wskazano dokumentu, w którym ujawniony byłby sposób czyszczenia układów olejowych, przy zastosowaniu trzech równocennie traktowanych czynników czyszczących, w całym zastrzeganym zakresie ciśnień czynnika czyszczącego oraz przy zastosowaniu dalszych etapów przedmiotowego rozwiązania. Przedmiotowe rozwiązanie spełniało również wymóg przemysłowego stosowania. Jednocześnie kwestionowane rozwiązanie w opatentowanym wynalazku nie spełniało wymogu poziomu wynalazczego.

Organ patentowy podzielił pogląd Wnioskodawcy, że przedłożone przez niego materiały z Konferencji Naukowo Technicznej w S., która odbyła się w dniach [...] maja 2000r. (referat autorstwa A. Ś. pt. "[...]"), w istocie świadczył o braku poziomu wynalazczego przedmiotowego patentu, ponieważ przedstawia jedną z zastrzeżonych spornym patentem możliwości czyszczenia układów olejowych.

Referat, jako dowód okoliczności braku poziomu wynalazczego spornego rozwiązania, ujawniał czteroetapowe czyszczenie hydrodynamiczne powierzchni wewnętrznych układów olejowych, przy stosowanym ciśnieniu wody 75 MPa, z zastosowaniem identycznych etapów jak zastrzeżone w przedmiotowym rozwiązaniu, tj. wysokociśnieniowy natrysk wodny, suszenie powietrzem, zabezpieczenie antykorozyjne oraz płukanie układu olejem o dużym natężeniu przepływu. Dane ujawnione w ww. referacie przedstawiały jedną z zastrzeganych możliwości realizacji opatentowanego sposobu, tj. sposób czyszczenia układu olejowego z zastosowaniem wysokociśnieniowego (75 MPa) natrysku wodnego, suszenia układu sprężonym powietrzem, zabezpieczania antykorozyjnego, a następnie płukania olejem o dużym natężeniu przepływu.

W ocenie UP RP, uprawniony otrzymując ogólnie określoną ochronę z patentu powinien zdawać sobie sprawę, że dowolny z trzech zastrzeganych czynników czyszczących jako równocenny (zastosowany w bardzo szerokim zakresie ciśnień) w połączeniu z dalszymi etapami, tj. suszeniem, zabezpieczaniem antykorozyjnym i płukaniem, będą spełniały warunek określony w zastrzeżeniu nr 1 objętym spornym patentem.

W konsekwencji, Organ patentowy uznał za w pełni udowodnione postawiony przez Wnioskodawcę zarzut braku poziomu wynalazczego zastrzeganego sposobu w rozumieniu art. 24 i 26 ust. 1 P.w.p. Skoro referat nie był ograniczony nakazem zachowania poufności ani zakazem rozpowszechniania, stanowił dla spornego rozwiązania znany stan techniki, zgodnie z art. 25 ust 2 P.w.p. Żądanie Wnioskodawcy unieważnienia patentu na wynalazek nr [...], uznano za zasadne. Brak poziomu wynalazczego stanowił wystarczającą przesłankę do unieważnienia patentu na sporny wynalazek.

Zdaniem UP RP nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia przez wyspecjalizowany organ, jakim jest Urząd Patentowy, dowodu z opinii biegłego. Nie wyłoniło się bowiem żadne zagadnienie, którego wyjaśnienie wymagałoby pozyskania wiadomości specjalnych wybiegających poza zwykłą, rutynową działalność Urzędu. Organ patentowy, jako organ wyspecjalizowany do rozstrzygania spraw z zakresu własności przemysłowej, rozpatruje sprawy przez swoich ekspertów, znawców dziedziny techniki, z której pochodził wynalazek będący przedmiotem postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji UP RP i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając:

1) naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77, art. 80, art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 256 ust. 1 P.w.p. przez przyjęcie, że wynikający z powyższego przepisu zakaz dopuszczania dowodów sprzecznych z prawem miałby nie obowiązywać w postępowaniu spornym toczącym się przed UP RP. Zarzuciła brak ustalenia okoliczności, czy dowód stanowiący podstawę rozstrzygnięcia w sprawie - referat autorstwa A. Ś., K. M. oraz A. G., przedstawiony na konferencji w S., nie został uzyskany nielegalnie przez Wnioskodawcę, pomimo tego, iż Skarżący zaoferował szereg dowodów na powyższą okoliczność. Ponadto zarzuciła nie zawieszenie postępowania w sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym w [...] pod sygn. akt [...], dotyczącej wykorzystywania nielegalnie uzyskanych dowodów w postępowaniu przez UP RP sygn. akt [...].

Zdaniem Skarżącej, w wyniku powyższych naruszeń UP RP bezzasadnie dopuścił jako materiał dowodowy referat, mający rzekomo być przedstawiony na konferencji w S., która odbyła się w dniach [...] maja 2000 r. oraz błędnie ocenił jego moc dowodową, gdyż nie odmówił dowodowi wiarygodności pomimo uzasadnionych ku temu podstaw, wynikających z całokształtu materiału dowodowego w sprawie, co spowodowało wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie dowodu sprzecznego z prawem.

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 oraz art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 P.w.p. przez:

- brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, pomimo tego, iż Skarżący wnioskował o przeprowadzenie takiego dowodu i w wyniku powyższego dowolne przyjęto przez UP RP, że sposób czyszczenia układów olejowych turbin i turbozespołów opisany w referacie oraz opisany w zastrzeżeniach patentu, są na tyle zbliżone, iż należy wykluczyć poziom wynalazczy (nieoczywistość) opatentowanego rozwiązania, podczas gdy dla ustalenia takiej okoliczności potrzebne były wiadomości specjalne,

- brak analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie pod kątem porównania rozwiązania technicznego objętego zastrzeżeniami patentu z rozwiązaniem przedstawionym w referacie, co wymagało, zdaniem Skarżącej, ze strony UP RP ustalenia nie tylko stanu techniki na datę zgłoszenia wynalazku, ale także problemu technicznego wyłaniającego ze stanu techniki na tę datę, jak też oczywistości/nieoczywistości rozwiązania technicznego zaproponowanego przez patent w związku z informacjami zawartymi w referacie.

Zdaniem Skarżącej, Organ patentowy bezpodstawnie uznał, iż wynalazek, na który udzielono patent nie ma poziomu wynalazczego.

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 w zw. z art. 26 ust. 1 P.w.p. przez ich błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 P.w.p., w wyniku czego UP RP błędnie przyjął, iż [...] objęty patentem wynikał w sposób oczywisty ze stanu techniki z daty zgłoszenia patentu, podczas gdy, aby uznać, iż wynalazek nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki:

- wynalazek nie musi mieć charakteru "epokowego", a jedynie wystarczy, aby stanowił zastosowanie znanego rozwiązania w nowej dziedzinie techniki;

- referat nie mógł zostać uznany, z uwagi na jego ogólnikowość, za stan techniki w dacie zgłoszenia patentu;

- z porównania referatu z zastrzeżeniami patentu wynika, iż nawet w odniesieniu do referatu patent wskazuje co najmniej na trzy nieoczywiste rozwiązania przełamujące uprzedzenia techniczne istniejące na datę zgłoszenia wynalazku, będące albo zupełnie nowymi rozwiązaniami albo zastosowaniem znanych rozwiązań w nowej dziedzinie techniki.

4) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 P.w.p. w zw. z art. art. 256 ust. 1 P.w.p. i art. 28 K.p.a. przez błędne przyjęcie, że po stronie Wnioskodawcy istnieje interes prawny w domaganiu się unieważnienia patentu, podczas gdy on sam podważył swój interes prawny w unieważnieniu patentu stwierdzając w innej sprawie (toczącej się pod sygn. akt [...]), iż wykonuje usługi czyszczenia układów olejowych turbin i turbozespołów w technologii odmiennej od objętej zastrzeżeniami patentu i przy użyciu innego medium, a przez to nie jest realnym konkurentem rynkowym.

Skarżąca podniosła, iż na tle referatu A. Ś., stanowiącego dowód w sprawie, opatentowane rozwiązanie zawierało co najmniej trzy nieoczywiste rozwiązania dotychczasowych problemów technicznych oraz przynajmniej w dwóch wypadkach przełamywało przesądy techniczne. Skarżąca zakwestionowała możliwość uznania ww. referatu za najbliższy stanowi techniki. Wskazała na liczne różnice pomiędzy wygłoszonym referatem a zgłoszonym wynalazkiem. Zakwestionowała również posiadanie interesu prawnego przez Wnioskodawcę do złożenia wniosku o unieważnienie patentu.

W odpowiedzi na skargę UP RP wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 6 lutego 2014r. Wnioskodawca wniósł o oddalenie skargi, wskazując na bezzasadność zarzutów skargi. Zdaniem Wnioskodawcy bezzasadne były oceny techniczno-prawne przedmiotu sporu jak i oceny działania organu patentowego.

Skarżąca w piśmie z dnia 12 lutego 2014r., stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy, podtrzymała zarzuty skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna.

Postępowanie o unieważnienie patentu toczy się w trybie postępowania spornego - art. 255 ust. 1 P.w.p. Postępowanie to może być wszczęte tylko na wniosek i cechuje się kontradyktoryjnością stron. Urząd Patentowy orzekając w sprawie o unieważnienie patentu związany jest granicami wniosku i podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę, na którym spoczywa ciężar wykazania, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu.

Jak stanowi art. 89 ust.1 P.w.p patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu.

Sąd podzielił ocenę Urzędu Patentowego dotyczącą istnienia interesu prawnego Skarżącej w żądaniu unieważnienia patentu na sporny wynalazek. Tym samym zarzut naruszenia przez ten organ art. 89 ust. 1 P.w.p. Sąd uznał za niezasadny.

W rozpoznawanej sprawie Urząd Patentowy RP odwołując się do art. 24, 25 i 26 P.w.p. uznał, że sporne rozwiązanie spełniało ustawowe warunki nowości i przemysłowego zastosowania. Nie spełniało natomiast wymogu poziomu wynalazczego.

Art. 24 w/w ustawy stanowi, że patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 P.w.p. wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki, przy czym według ust. 2 tego przepisu, przy ocenie poziomu wynalazczego nie uwzględnia się zgłoszeń, o których mowa w art. 25 ust. 3 P.w.p. (wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnionych do wiadomości powszechnej).

Zgodnie natomiast z art. 25 ust. 2 i 3 P.w.p. przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, a nadto za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie.

Przepisy ust. 1-3 nie wyłączają możliwości udzielenia patentu na wynalazek dotyczący nowego zastosowania substancji stanowiącej część stanu techniki lub użycia takiej substancji do uzyskania wytworu mającego nowe zastosowanie (ust. 4).

Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. W szczególności za rozwiązania oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań. Sposób uwzględnienia stanu techniki przyjęty w praktyce i orzecznictwie polskiego i innych urzędów patentowych polega na wybraniu jednego dokumentu najbliższego rozwiązaniu przedmiotowemu lub kilku dokumentów, gdy przedmiotowe rozwiązanie ma charakter agregatu kilku rozwiązań cząstkowych i rozpatrywaniu nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania w stosunku do tego dokumentu. Dopuszcza się zastosowanie dwóch dokumentów przy ocenie nieoczywistości każdego rozwiązania cząstkowego w przypadku prostego zastąpienia znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami.

Uznać zatem należy, że patent powinien być udzielony tylko na takie rozwiązanie techniczne, które reprezentuje kwalifikowany poziom wynalazczy. Nie oznacza to jednak, że przedmiotem patentu mogą być tylko wynalazki epokowe, rewolucjonizujące technikę, bowiem wystarczające jest, aby wynalazek był czymś więcej, niż rutynową tylko wiedzą mechanika lub inżyniera.

Zgodnie z art. 63 ustawy P.w.p. zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych. Zakres przedmiotowy patentu może być określony przez kilka zastrzeżeń patentowych, wtedy tworzą one układ zastrzeżeń. Przy czym w układzie zastrzeżeń pierwsze zastrzeżenie jest zastrzeżeniem niezależnym, a pozostałe zastrzeżeniami zależnymi.

Zastrzeżenie niezależne określa główny zespół cech wynalazku (określony w art. 33 ust. 4 P.w.p. jako "ogół cech zgłaszanego wynalazku"), stanowiąc tym samym rozwiązanie podstawowe.

Natomiast zastrzeżenia zależne, zawierając wszystkie cechy zastrzeżenia niezależnego i dodatkowo cechy dodane, jedynie doprecyzowują cechy rozwiązania podstawowego lub służą do chronienia wariantów wynalazku będących dla rozwiązania podstawowego rozwiązaniami dodatkowymi.

Przy właściwym zidentyfikowaniu cech rozwiązania wynalazku przesądzające są zatem zastrzeżenia patentowe, które określają elementy rozwiązania stanowiące nieoczywisty wkład do znanego stanu techniki. Wąska interpretacja zastrzeżeń patentowych nakazuje brać pod uwagę jedynie to, co expressis verbis zostało w nich wyrażone. Niedopuszczalna jest bowiem rozszerzająca interpretacja zastrzeżeń patentowych z uwagi na swobodę działalności gospodarczej i wynikające z udzielonego patentu ograniczenie powszechnego swobodnego korzystania z chronionego rozwiązania technicznego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 667/10, dostępne na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgłoszone rozwiązanie może być uznane za nieposiadające poziomu wynalazczego, jeżeli można przedstawić dowody określające stan techniki w zakresie uzasadniającym stwierdzenie, że realizacja lub stosowanie wynalazku wynika bezpośrednio z tego stanu, przy uwzględnieniu przeciętnej wiedzy właściwej dla znawcy danej dziedziny techniki. Nie można zatem uznać za wynalazek nadający się do opatentowania pomysłu, który polega na wykorzystaniu znanych środków technicznych i daje efekt oczywisty, możliwy do przewidzenia.

Przedmiotowy patent obejmuje [...] od 5 do 300 MPa czystej wody, oleju lub cieczy hydraulicznych na powierzchnie wewnętrzne układu, za pomocą dysz mocowanych na elastycznych przewodach podłączonych do wysokociśnieniowej pompy, następnie suszeniu całego układu sprężonym i filtrowanym powietrzem o dużym przepływie, zabezpieczeniu antykorozyjnym układu, do czasu płukania poprzez mgiełkę oleju eksploatacyjnego lub innego czynnika antykorozyjnego oraz płukaniu układu, które wykonuje się olejem lub innym czynnikiem roboczym.

Zdaniem Sądu organ wykazał, że sporny patent nie posiada poziomu wynalazczego i prawidłowo wyłożył normę zawartą w art. 26 P.w.p.

O poziomie wynalazczym rozwiązania opatentowanego decydował stan techniki istniejący w dacie pierwszeństwa.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo przyjął za najbliższy stan techniki dla spornego patentu referat A. Ś. (i pozostałych autorów) pt. "[...]", wygłoszony podczas [...] Konferencji Naukowo Technicznej w S., w dniach [...] maja 2000r. Organ prawidłowo przyjął, że referat ten poprzez zamieszczenie go w materiałach z tej konferencji i nie ograniczenie nakazem zachowania poufności czy zakazem rozpowszechniania, stanowi znany stan techniki dla spornego rozwiązania, zgodnie z art. 25 ust. 2 P.w.p. Sąd podzielił stanowisko Urzędu Patentowego, że dowód ten w istocie świadczył o braku poziomu wynalazczego przedmiotowego patentu, ponieważ przedstawia jedną z zastrzeżonych spornym patentem możliwości czyszczenia układów olejowych.

Z opisu spornego wynalazku wynika, że jego celem było czyszczenie układu olejowego z zastosowaniem wysokociśnieniowego natrysku wodnego (oleju lub innej cieczy hydraulicznej), suszenie układu sprężonym powietrzem, zabezpieczenie antykorozyjne oraz płukanie olejem o dużym natężeniu przepływu.

Biorąc pod uwagę treść zawartą w publikacji z konferencji w S. z 2000r., uwzględnionej przez Urząd Patentowy jako dowód wskazujący, że sporne rozwiązanie problemu technicznego nie jest zaskakujące i nieoczekiwane, a nadto uwzględniając bardzo ogólny zakres zastrzeżenia niezależnego spornego patentu (które było przedmiotem analizy organu) należy podzielić stanowisko organu, iż sporny wynalazek wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, a w konsekwencji brak jest poziomu wynalazczego spornego rozwiązania.

To prawda, że Urząd Patentowy RP nie dokonał w decyzji zestawienia cech w postaci np. tabeli. Tym niemniej, analiza rozważań organu nie nasuwa żadnych wątpliwości, co do prawidłowości przyjętego przez Urząd Patentowy stanowiska w zakresie braku poziomu wynalazczego zgłoszonego rozwiązania. Organ poddał ocenie sposób czyszczenia objęty spornym patentem, ze wskazaniem na czteroetapowość tego procesu, przy użyciu opisanych w zastrzeżeniach patentowych czynników, w tym ocenił etap zabezpieczenia antykorozyjnego. Organ wskazał także, które informacje zawarte w materiałach konferencyjnych przeanalizował i które wskazują na brak poziomu wynalazczego spornego patentu.

Zdaniem Sądu, Urząd Patentowy wszechstronnie i wnikliwie zbadał wszystkie okoliczności sprawy i ocenił cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.

Odnosząc się do zarzutu, iż organ oparł swoje rozstrzygniecie na dowodach sprzecznych z prawem, co zdaniem Skarżącej wynikało z faktu, iż organ nie podjął próby wyjaśnienia podnoszonej przez Skarżącą okoliczności, iż materiały z konferencji w S. z 2000r. zostały uzyskane przez Uczestniczkę w sposób nielegalny, Sąd również w tym zakresie podzielił stanowisko organu, nie zgadzając się tym samym z zarzutami skargi. Nie jest bowiem rolą organu patentowego prowadzenie postępowania w celu wyjaśnienia czy określone dowody zaoferowane przez Uczestniczkę postępowania zostały przez nią uzyskane w sposób nielegalny w sytuacji, gdy Skarżąca oprócz własnych twierdzeń i oświadczeń innych osób nie przedstawiła żadnego dowodu sporządzonego przez uprawniony do tego organ, który potwierdziłby jej stanowisko. Urząd Patentowy nie miał powodu do dyskwalifikowania tego dowodu. Inna sytuacja mogłaby mieć miejsce, gdyby Skarżąca legitymowała się orzeczeniem właściwego sądu, stwierdzającym podnoszony przez Skarżącą fakt nielegalnego wejścia w posiadanie przez Uczestniczkę postępowania materiałów szkoleniowych z konferencji w S. z 2000r. Taki dowód nie został w postępowaniu przed organem patentowym przedstawiony.

Za niezasadne należy więc uznać zarzuty naruszenia art. 24 w zw. z art. 26 ust. 1 P.w.p. w powiązaniu z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 K.p.a., a także naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77, art. 80, art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 107 § 3 K.p.a.

Zarzuty naruszenia art. 7 oraz art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. również nie zasługują na uwzględnienie.

Urząd Patentowy rozstrzygając przedmiotową sprawę prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i podjął decyzję o unieważnieniu patentu na sporny wynalazek, gdyż uzasadniała to część zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Istotą postępowania o unieważnienie patentu (czy to na wniosek, czy w postępowaniu sprzeciwowym) jest zweryfikowanie decyzji w sprawie udzielenia patentu. Przyznanie bowiem tego prawa pomimo braku ustawowych warunków do jego udzielenia obliguje Urząd Patentowy RP do unieważnienia patentu.

Profesjonalne przygotowanie osoby do wykonywania funkcji orzeczniczych w charakterze eksperta ma gwarantować regulowany przepisami ustawy Prawo własności przemysłowej proces kształcenia, na który składa się aplikacja ekspercka oraz asesura ekspercka (art. 266 – 269 P.w.p.). Urząd Patentowy RP jest zatem wyspecjalizowanym organem w zakresie badania między innymi rozwiązań technicznych zgłaszanych jako wynalazki.

W tej sprawie Urząd Patentowy uznając, iż problem w niej występujący nie jest nieprzeciętnie skomplikowany nie powołał biegłego.

W związku z tym zarzut Skarżącej, naruszenia art. 7, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez organ z urzędu dowodu z opinii niezależnego biegłego nie jest uzasadniony. Zgodnie z art. 84 § 1 K.p.a. gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza pozostawienie Urzędowi Patentowemu RP swobody w korzystaniu z tego środka dowodowego. Jak już wspomniano, organ w niniejszej sprawie z tej możliwości nie skorzystał.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 2010 r. (sygn. akt II GSK 562/09, dostępny na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl), "przymiot wiedzy eksperckiej w zakresie rozwiązań technicznych wynalazku jest przypisany organowi wyspecjalizowanemu w tym zakresie i domaganie się w tym przypadku, kiedy strona jest odmiennego zdania co do szczegółowych rozwiązań technicznych, przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego spośród osób spoza ekspertów Urzędu Patentowego nie znajduje usprawiedliwienia w procedurze sądowoadministracyjnej ani w stanie faktycznym".

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co w świetle art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skutkuje oddaleniem skargi.