Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 724/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 3, art. 22 ust 2, art. 24 ust. 3, art. 26 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 859
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

,Sygn. akt II SA/Go 724/20 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2021 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę. Gorzów Wlkp., dnia lutego 2021 r. Sygn. akt II SA/Go 724/20 Zarządzenie 1. Odpis sentencji wyroku doręczyć skarżącej oraz organowi wraz z pouczeniem o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej. 2. Zgodnie z art. 139 § 5 p.p.s.a. udostępnić wyrok niezwłocznie w sekretariacie Sądu przez okres 14 dni. 3. Akta przedłożyć z wpływem lub po bezskutecznym upływie 35 dni od dnia doręczenia odpisu sentencji wyroku. S. WSA Sławomir Pauter


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez D.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2020 r. nr [...], którą organ utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], wymierzającą D.S. karę pieniężną w kwocie 5000 zł za niedokonanie przez przewoźnika uzupełnienia zgłoszenia przewozu towarów – [...], o dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli.

Zaskarżona decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] listopada 2017 r. o godz. 13:05, na byłym przejściu granicznym, funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę ciągnika [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą ciężarową o nr rej. [...], którym wykonywany był przewóz drogowy towaru przez przewoźnika D.S.. Pojazdem kierował M.G.. Powyższym środkiem transportowym przewożono z Czech do Polski rafinowany olej sojowy o masie 24 000 kg, klasyfikowany do kodu CN 1507 do odbiorcy towaru – D Sp. z o. o..

Po sprawdzeniu danych w systemie monitorowania drogowego przewozów towarów i porównaniu ich z danymi w dokumentach przewozowych, organ I instancji stwierdził nieprawidłowość w systemie SENT, polegającą na niewykonaniu przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia w zakresie danych dotyczących: przewoźnika, jego nr identyfikacji podatkowej, numerów rejestracyjnych środka transportu, miejsca i daty rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju, planowanej daty zakończenia przewozu, numeru zezwolenia na transport drogowy, numeru dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi, o których mowa w art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (SENT), w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli. Poinformowano kierującego o braku ww. danych w zgłoszeniu SENT. Przy kolejnej próbie sprawdzenia zgłoszenia SENT o godz. 14:21 stwierdzono prawidłowo uzupełnione wpisy.

Na powyższą okoliczność w dniu [...] listopada 2017 r., sporządzono protokół z kontroli nr [...]. Kierowca podpisał protokół nie wnosząc uwag.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności, Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. wszczął postępowanie wobec D.S., prowadzącej działalność gospodarczą, w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za nieuzupełnienie przez przewoźnika danych w zgłoszeniu przewozu towarów [...], dot. danych przewoźnika, jego nr identyfikacji podatkowej, numerów rejestracyjnych środka transportu, miejsca i daty rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju, planowanej daty zakończenia przewozu, numeru zezwolenia na transport drogowy, numeru dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi, zgodnie z przepisem art. 6 ust. 3 ustawy SENT, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli oraz tym samym postanowieniem jako dowód w sprawie dopuścił protokół z kontroli nr [...] wraz z załącznikami.

W dniu 10 stycznia 2019 r. do organu I instancji wpłynęło pismo strony, w którym strona złożyła wyjaśnienia oraz wniosła o odstąpienie od nałożenia kary ze względu na uzasadniony ważny interes przewoźnika oraz interes publiczny i tym samym udzielenie przedsiębiorcy pomocy de minimis.

W toku prowadzonego postępowania Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o podanie informacji o podatniku w zakresie posiadania przez niego zaległości podatkowych, ewentualnego prowadzenia wobec strony postępowania egzekucyjnego, występowania jej jako strony transakcji w zakresie czynności zbycia - nabycia składników majątkowych, jak również występowania w charakterze wnioskodawcy o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych.

Kolejnym pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. organ I instancji zwrócił się do Referatu Analizy Ryzyka z prośbą o podanie informacji dotyczących wywiązywania się przewoźnika – D.S., z obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, tj. wskazania ilości i częstotliwości przewozów od dnia [...] listopada 2017 r. oraz podania ilości kontroli i ich wyników. W dniu [...] stycznia 2019 r. Referat Analizy Ryzyka udzielił odpowiedzi na powyższe pismo wskazując, iż referat nie posiada stosownego uprawnienia do udzielenia odpowiedzi w sprawie.

Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. D.S. złożyła dodatkowe wyjaśnienia i podtrzymała wcześniejszy wniosek o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej oraz wniosła o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w dniu [...] lutego 2019 r. wydał decyzję nr [...], którą nałożył na przewoźnika, D.S., karę pieniężną w kwocie 5.000,00 zł, za niedokonanie przez przewoźnika uzupełnienia zgłoszenia przewozu towarów [...].

Od decyzji organu I instancji strona złożyła odwołanie zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 26 ust 3 pkt 2 ustawy SENT poprzez bezzasadne uznanie, iż w niniejszej sprawie brak podstaw do odstąpienia od nałożenia kary, w przypadku gdy wszystkie przesłanki zostały spełnione,

- art. 6 ust 3 ustawy SENT poprzez uznanie, iż doszło do naruszenia tych przepisów przez stronę, gdy to system został stworzony w niewłaściwy sposób, dopuszczający zgłoszenie tych danych bez wymaganych informacji co do przewozu towarów,

- art. 22 ust. 2 ustawy SENT poprzez nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 5.000,00 zł, w sytuacji gdy brak było ku temu podstaw,

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej,

- art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa

Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydał w dniu [...] września 2020 r. zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzję, którą utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1325), art. 22 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 3, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2018 r., poz. 2332, aktualny t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 859, dalej jako ustawa SENT) w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, § 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017r. poz. 1178), art. 14 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2018 r., poz. 1039), art. 37 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz.362),

Uzasadniając swoje stanowisko w pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że ustawa SENT nakłada na podmioty przewożące tzw. towary "wrażliwe" na i przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, obowiązek dokonania zgłoszenia takiego przewozu do elektronicznego rejestru oraz jego uzupełnienia i aktualizacji. Przepis art. 3 ust. 1 tej ustawy określa elementy, z których składa się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków, wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane. W art. 3 ust. 2 ustawy przedstawiono katalog towarów, wraz z określającymi je podkategoriami Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług oraz pozycjami Nomenklatury Scalonej wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy rodzaju opakowań jednostkowych. Do tego katalogu należy m.in. przewożony towar o kodzie CN 1507, który jest objęty systemem monitorowania drogowego przewozu towarów na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z 13.06.2017 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. poz. 1178) wydanym w związku z art. 3 ust. 11 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.

Organ dalej zauważył, że norma prawna zawarta w art. 6 ww. ustawy określała obowiązki podmiotu odbierającego oraz przewoźnika w przypadku przewozu towarów na terytorium kraju rozpoczynającym się w państwie członkowskim albo trzecim. W tej sytuacji, w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym towarów podmiot zdefiniowany jako podmiot odbierający jest obowiązany przesłać do rejestru, przed wjazdem na terytorium kraju towarów, zgłoszenie przewozu, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Przewoźnik zaś zgodnie z art. 6 ust.3 ww. ustawy powinien przed wjazdem na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie przewozu towarów przez podmiot odbierający o następujące dane:

1. dane przewoźnika obejmujące:

a) imię i nazwisko albo nazwę,

b) adres zamieszkania albo siedziby,

2. numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej,

3. numery rejestracyjne środka transportu,

4. miejsce i data rozpoczęcia przewozu towarów na terytorium kraju,

5. planowaną datę zakończenia przewozu towaru,

6. numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym , o ile są wymagane,

7. numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.

Na podstawie art. 22 ust.2 ustawy SENT, w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 5000 zł, w drodze decyzji (art.26 ust. 1).

Analizując przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie, organ odwoławczy stwierdził, iż Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego, wydając decyzję, oparł się wyłącznie i w całości na ustalonym stanie faktycznym sprawy, z którego wynika, iż zatrzymany do kontroli zestaw samochodowy, w momencie wszczęcia czynności kontrolnych, które miało miejsce w dniu [...] listopada 2017 r. o godz. 13:05 na byłym przejściu granicznym był zgłoszony do rejestru SENT, zgłoszenie to jednak nie zostało przed wjazdem na terytorium RP uzupełnione o wszystkie dane, do uzupełnienia których zobowiązany był przewoźnik. Przewoźnik nie wykonał obowiązku uzupełnienia zgłoszenia w zakresie danych, o których mowa w art. 6 ust.3 ustawy SENT w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli.

Dyrektor zaznaczył, iż przewożony w dniu kontroli towar w postaci oleju palmowego w ilości 24.000 kg nie był jakimkolwiek towarem, lecz towarem, którego przewóz został objęty szczególnym nadzorem. Przewóz tego rodzaju i takiej ilości towaru jaka miała miejsce w dniu [...] listopada 2017 r. wymagał od przewoźnika przestrzegania ściśle określonych obowiązków. Przewoźnikiem towaru nie mógł być jakikolwiek podmiot lecz podmiot posiadający licencję na wykonywanie transportu drogowego rzeczy. Strona w dniu kontroli posiadała licencję wydaną przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego licencję nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na wszelkich trasach, dla przewozów lub części przewozów realizowanych zarobkowo na terytorium Wspólnoty. Od podmiotu profesjonalnie zajmującego się m.in. przewozem drogowym rzeczy w szczególności można oczekiwać znajomości obowiązujących przepisów związanych z transportem określonych towarów, których winien przestrzegać, tym bardziej gdy podejmuje się ich przewożenia. To do strony należało takie zorganizowanie procedury transportu, obejmującej w tym przypadku dokonanie zgłoszenia, aby dane w nim wskazane były kompletne i prawidłowe oraz aby przewóz realizowano zgodnie z informacjami podanymi w tym zgłoszeniu.

W ocenie DIAS chybiony jest zarzut strony, iż do nieuzupełnienia przez nią danych w zgłoszeniu SENT doszło w wyniku oczywistej pomyłki, a brakujące dane zostały uzupełnione tuż po przeprowadzeniu kontroli drogowej. Organ wskazał, że dokonanie korekt w zgłoszeniu już po wszczęciu kontroli w żaden sposób nie konwaliduje ujawnionych w jej wyniku naruszeń. Z kolei dla ustalenia, czy wykonana została dyspozycja art. 22 ust. 2 ustawy SENT, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, wystarczające jest wykazanie, że doszło do naruszenia obowiązków, w tym przypadku określonych w art. 6 ust.3 tej ustawy, lub warunków związanych z drogowym przewozów towarów.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, iż przepis art. 5 ust. 4 ustawy SENT wskazuje, iż w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie o: dane przewoźnika obejmujące imię i nazwisko albo nazwę, adres zamieszkania albo siedziby; numery rejestracyjne środka transportu; numer zezwolenia drogowego; miejsce załadunku towaru; datę rozpoczęcia przewozu towarów na terytorium kraju; planowaną datę zakończenia przewozu towaru; trasy wjazdu na terytorium RP, rodzaj i numer dokumentu przewozowego. Przepisy ustawy nie wyłączają z odpowiedzialności przewoźnika nawet za drobne uchybienia, które popełnione zostały wskutek nieświadomego działania czy omyłki. Uchybienie to nie powstało na skutek awarii systemu, działania siły wyższej, czy też jakiejkolwiek innej okoliczności, na którą przewoźnik nie miał wpływu. Nieuzupełnienie wymaganej obligatoryjnie informacji jest wynikiem braku dołożenia należytej staranności. Ponadto, podmiot dokonujący rejestracji transportu w elektronicznym systemie, spełnić musi przede wszystkim wymogi ustawy, a nie programu. Program komputerowy jest jedynie graficznym formularzem, na którym zaznaczone zostały pola do wypełnienia odpowiadające warunkom wynikającym z ustawy, jednocześnie dające możliwość stronom w sposób szybki i komfortowy przekazać dane organom państwowym. Zdaniem organu odwoławczego, od początku istnienia systemu elektronicznego, strony miały możliwość wprowadzenia wszelkich niezbędnych, zgodnych ze stanem faktycznym danych dotyczących transportu. To, że niektóre pola były obligatoryjne, a inne dodatkowe, świadczy jedynie o dopasowaniu programu do różnych wariacji prawnych dotyczących transportu drogowego. Jednak to strona za każdym razem decyduje, które i jakie dane podać, bo tylko ona tak naprawdę zna charakter dokonywanego transportu. Ponadto w związku z pewnym ograniczeniem jakie narzucają wszystkie programy komputerowe, bazy danych, strona prowadząca działalność transportową, w związku z wprowadzeniem nowych regulacji prawnych, wiedzę w tym zakresie winna przede wszystkim czerpać z regulacji prawnych. Z tych też powodów organ nie zgodził się ze stanowiskiem strony, iż w przypadku kontrolowanego w dniu [...] listopada 2017 r. przewozu, dopełniła ona wszystkich wymaganych prawem formalności przy dokonaniu zgłoszenia.

Nie bez znaczenia jest również fakt, iż w okresie od 22 listopada 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. przewoźnik zaewidencjonował 15 zgłoszeń SENT. W przeważającej mierze przedmiotem przewozu były oleje roślinne: sojowy lub palmowy. Dwa z nich poddane były kontroli. W każdym z przypadków w systemie wprowadzone zostały dane wymagane zgodnie z systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, poza wskazaniem miejsca załadunku towaru. A zatem, w przypadku omawianego transportu strona miała świadomość, iż nie uzupełniając w zgłoszeniu SENT wymaganych danych dopuszcza się naruszenia przepisów, a mimo to nie dochowała należytej staranności, aby nie doszło do tego typu zdarzenia.

W tej sytuacji, w ocenie DIAS, organ I instancji zasadnie uznał, że zaistniały podstawy do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku, gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust.4 i art. 6 ust.3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 5 000 zł.

Poza powyższym organ odwoławczy zauważył, że myśl art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. W art. 26 ust. 3 ustawy SENT zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożenia kary, które należy wziąć pod uwagę w przypadku uprzedniego stwierdzenia, że zachodzą przesłanki z art. 22 ust. 3 SENT. Organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

1) nie stanowi pomocy publicznej albo

2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4, tj. kiedy Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych, mając na uwadze konieczność zapewnienia zgodności z warunkami dopuszczalności udzielania pomocy państwa określonymi przepisami prawa Unii Europejskiej.

Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900). Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Z kolei zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

W niniejszej sprawie D.S. przedłożyła bilans firmy za miesiąc listopad 2018 r., oraz wniosła o odstąpienie od nałożenia kary ze względu na uzasadniony ważny interes przewoźnika oraz interes publiczny, wskazując, że dopełniła wszelkich formalności związanych z uzupełnieniem zgłoszenia i brak jest jakiejkolwiek możliwości nałożenia na nią kary pieniężnej.

DIAS wskazał, iż organ nakładając karę pieniężną nie ma podstaw do badania przyczyn, dla których przewoźnik nie uzupełnił wymaganych danych w zgłoszeniu, bowiem przedmiotowa kara nie jest uzależniona od wystąpienia przesłanki winy.

Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ podniósł, że przewidziane w ustawie sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów – negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych. W tej perspektywie stanowi przejaw pewnego interwencjonalizmu państwowego w sferę (szczelność systemu podatkowego), która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną i ma zagwarantować należyte prowadzenie działalności gospodarczej. Nadto, celem ustawy SENT jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą" oraz ograniczenie uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT i akcyza), a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem tym nie jest zaś zwiększanie dochodów budżetu państwa z tytułu kar nakładanych na podmioty działające w sposób legalny, dopuszczających się uchybień formalnych czy też oczywistych omyłek, związanych między innymi z wątpliwościami dotyczącymi wykładni i stosowania przepisów ustawy SENT.

Organ podniósł, że stwierdzone uchybienia nie dotyczą braku uzupełnienia wyłącznie jednego pola. Przewoźnik nie uzupełnił żadnego z pól przewidzianych dla niego przepisami prawa, a co za tym idzie podjął przemieszczenie towarów bez uzupełnienia zgłoszenia zarejestrowanego przez podmiot odbierający, który w swoim zakresie dane, do których uzupełnienia był zobowiązany uzupełnił. W wyniku kontroli zarejestrowanego zgłoszenia stwierdzono całkowity brak danych o przewoźniku, przez co kontrolowany transport nie był w systemie przypisany do żadnej firmy transportowej. Zatem całkowity brak wypełnienia obowiązków przez przewoźnika nie można uznać za skutek oczywistej omyłki przy rejestracji danych w systemie elektronicznym, wyposażonym w instrukcje obsługi i pomoc umożliwiające poprawne bądź uzupełnieni danych, bowiem tych danych nie uzupełniono nawet częściowo.

Odnosząc się natomiast do możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej podnieść należy, iż zdaniem organów orzekających w przedmiotowej sprawie "ważny interes dłużnika" występuje wtedy, kiedy obniżają się znacznie zdolności płatnicze, spowodowane przede wszystkim zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itd. Przy czym pojęcia "ważnego interesu dłużnika" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, gdyż pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Pomimo, że wymaga ono ustalenia sytuacji majątkowej dłużnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i dla rodziny, to trzeba mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany.

Organ I instancji na podstawie przedłożonych dokumentów, informacji od strony oraz organu skarbowego ustalił, że w latach 2015-2017 D.S. uzyskała dochody tytułem "emerytury/renty krajowej" oraz przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej. Zdaniem organu wykazywanie przez firmę dużych kosztów uzyskania przychodów, przy posiadaniu wiedzy o inwestycji w środki trwałe, w tym pojazdy samochodowe, stanowiące narzędzie działalności przedsiębiorcy, świadczą o rozwoju firmy. Nie można w sprawie postawić wniosku o złym stanie finansowym przedsiębiorcy bez uprzedniej kontroli podatkowej prowadzonej księgowości. D.S. w złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym do ulg o spłacie zobowiązań podatkowych, wykazała uzyskiwanie dochodów z tytułu własnej emerytury w kwocie 1.257,66 zł miesięcznie. Wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem, otrzymującym rentę w wysokości 1.878,70 zł miesięcznie. W oświadczeniu strona wskazała na średnie i miesięczne ponoszenie wydatków na: utrzymanie i leczenie w kwocie 5.000 (przy braku wskazania przyjęto polską walutą - zł), spłaty kredytów hipotecznego w wysokości 1.360 CHF oraz leasingowego w wysokości 2.000 EURO i 1.300,00 zł. Oświadczenie zawiera dane o posiadanym majątku w postaci domu mieszkalnego opow. 110 m2, obciążonego hipoteką w wysokości 144.000 zł, działki budowlanej o pow. ok. 5000 m2 i wartości 300.000 zł oraz o wynajmowaniu na podstawie umowy leasingu pojazdu samochodowego marki [...], rok prod. 2010, o wartości 40.000 zł (leasing do 2021 r.) z opłatą miesięczną 1.300 zł (które ujęto powyżej w ramach kosztów). Oświadczenie zawiera także informację o prowadzeniu działalności gospodarczej (transportowej) od 2000 r. przy użyciu dwóch zestawów transportowych. Skarżąca ponadto oświadczyła, że nie zalega w płatnościach wobec państwa oraz że terminowo reguluje wszystkie płatności.

Dodatkowo Strona podkreśliła, że osiągnęła w ostatnim miesiącu straty w wysokości 4.087,05 zł oraz, że zapłacenie kary może spowodować zaprzestanie działalności gospodarczej w związku z brakiem płynności finansowej.

Odnosząc się do powyższego DIAS podkreślił, że wykazanie straty w prowadzonej działalności nie jest samodzielną okolicznością, która mogłaby przemawiać za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Strata stanowi jedynie różnicę pomiędzy przychodem osiągniętym w danym r. podatkowym, a kosztami jego uzyskania. Wskazane straty nie przedkładają się na stwierdzenie, że podatnik nie dysponuje środkami finansowymi, czy też majątkiem niezbędnym do pokrycia określonej decyzją kary pieniężnej.

W ocenie organu, z przeprowadzonej analizy wynika, że D.S. prowadząca działalność transportową posiada majątek, uzyskuje cykliczne przychody z różnych źródeł, które w wyniku prowadzonej działalności i podejmowanych decyzji znacząco obniża o wysokie koszty uzyskania przychodów, generując w ten sposób dochody w wysokości odpowiadającej temu pomniejszeniu przychodów. Nie oznacza to jednak złej kondycji finansowej przedsiębiorcy, a jedynie swoistą "politykę ekonomiczną" firmy.

Ponadto, na podstawie informacji pozyskanej z Urzędu Skarbowego, organ I instancji ustalił, iż na dzień sporządzenia informacji strona posiada zaległości w podatku od towarów i usług za okres 08/2018 r. w wysokości 1 zł, w stosunku do podatnika nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, podatnik nie występował o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych w latach 2016- 2018. Ponadto od 23 lipca 2011 r. strona prowadzi samodzielnie dokumentację księgową w postaci księgi przychodów i rozchodów, rozliczając się z urzędem skarbowym z uzyskiwanych przychodów tytułem "emerytury/renty krajowej" oraz przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Z raportu pozyskanego z aplikacji e-ORUS wynika ponadto, że podatnik posiada nieruchomość zabudowaną oraz samochód osobowy. Ponadto Strona dokonała zakupu środków trwałych w 2018r. na łączną kwotę 57.590,00 zł. Wg danych z CZM- Czynności Majątkowe w dniu 29.06.2018 r. Strona nabyła pojazd marki [...], rok produkcji 2015. Podatnik nie był poddawany kontroli przez Urząd Skarbowy.

Prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie organ I instancji ustalił na podstawie raportu z programu SUDOP, że w 2018r. Spółka była beneficjentem pomocy de minimis, udzielonej przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w wysokości 5.000,00 zł (wartość pomocy w EURO: 1.154,12). Jak dotąd firmie udzielono raz pomocy publicznej wg decyzji z dnia [...].06.2018 r., w której odstąpiono od nałożenia kary za niewykonanie przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu towarów SENT, o dane dotyczące numeru licencji, o których mowa wart. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy SENT.

Reasumując DIAS stwierdził, że zapłata kary pieniężnej nałożonej przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w kwocie 5.000,00 zł nie spowoduje drastycznego pogorszenia sytuacji finansowej strony w taki sposób, aby była ona zmuszona do wyzbycia się majątku trwałego lub brakowało jej środków na bieżącą działalność gospodarczą. W ocenie organów orzekających, w sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne czy też zdarzenia losowe, które umożliwiałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administraycjnego w Gorzowie Wlkp. D.S., w której zarzuciła:

a) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

- art 26 ust. 3 pkt 2 ustawy SENT poprzez bezzasadne uznanie, iż w niniejszej sprawie brak podstaw do odstąpienia od nałożenia kary, w przypadku gdy wszystkie przesłanie zostały spełnione;

- art. 6 ust 3 ustawy SENT poprzez uznanie, iż doszło do naruszenie tych przepisów przez stronę, gdy to system został stworzony w niewłaściwy sposób, dopuszczający zgłoszenie danych bez wymaganych informacji co do przewozu towarów;

- art. 22 ust. 2 ustawy SENT poprzez nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 5 000,00 zł, w sytuacji gdy brak było ku temu podstaw.

b) naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie:

- art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przeprowadzenie postępowania w

sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej;

- art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa;

- art. 125 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie przedmiotowego postępowania przez organy przez okres prawie 3 lat.

Mając na uwadze powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania według norm przepisanych, zgodnie z art. 200 p.p.s.a.

Odpowiadając na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

W ocenie Sądu skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy SENT obowiązujące w dniu kontroli ([...] listopada 2017 r.) z uwzględnieniem przepisów przejściowych zawartych w ustawie z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1039). W ustawie SENT przyjęto (art. 4 ust. 1 - 4), że środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń. Jest on prowadzony w systemie teleinformatycznym i gromadzi dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach oraz dotyczące przeprowadzonych kontroli. Obowiązki poszczególnych podmiotów związanych z przewozem towarów z terytorium innego państwa określa art. 6 ustawy SENT. W zakresie obowiązków przewoźnika istotny jest ust. 4 tego artykułu, zgodnie z którym przed rozpoczęciem przewozu towaru przewoźnik ma obowiązek uzupełnić zgłoszenie o dane wymienione w tym przepisie, w tym o dane przewoźnika, numery rejestracyjne środka transportu, miejsce i datę rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju, numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi. Przewóz towarów podlega kontroli, o której mowa w art. 13 ustawy SENT, polegającej na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym oraz posiadania numeru referencyjnego. Na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT, w sytuacji gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 5.000 zł. (według stanu prawnego obowiązującego na datę kontroli).

W realiach niniejszej sprawy poza sporem pozostaje okoliczność, że strona skarżąca była przewoźnikiem towaru podlegającego obowiązkowej rejestracji w systemie SENT - oleju sojowego (CN 1507) o masie 24.000 kg, który podlega monitorowaniu stosownie do przepisów ustawy o SENT. W toku przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2017 r. kontroli funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej stwierdzili nieprawidłowości w zgłoszeniu w zakresie niewykonania przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o dane dotyczące: przewoźnika, jego numeru identyfikacji podatkowej, numerów rejestracyjnych środków transportu, miejsca i daty rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju, planowanej daty zakończenia przewozu, numeru zezwolenia na transport drogowy, numeru dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi, o których mowa w art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy SENT w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, których strona w złożonej skardze nie zakwestionowała, nie sposób zgodzić się z zarzutem podniesionym w skardze, iż naruszenie dyspozycji art. 6 ust. 3 ustawy SENT przez stronę było następstwem wadliwie działającego systemu, który został stworzony w niewłaściwy sposób, dopuszczający zgłoszenie danych bez wymaganych informacji co do przewozu towarów. Zdaniem strony skarżącej, system ten winien tak być skonstruowany, aby w przypadku braku wymaganych danych niezwłocznie poinformował o tym fakcie przewoźnika i nie dopuszczał do ewentualnego uzupełnienia zgłoszenia zanim nie dojdzie do prawidłowego wpisania wszystkich wymaganych danych. Przewożony w dniu kontroli przez firmę strony towar nie był jakimkolwiek towarem, lecz towarem, którego przewóz był objęty szczególnym nadzorem i wymagał spełnienia przez przewoźnika, posiadającego licencję na wykonywanie transportu drogowego, ściśle określonych obowiązków. Od podmiotu profesjonalnie zajmującego się m.in. przewozem drogowym w szczególności należy oczekiwać znajomości obowiązujących przepisów związanych z transportem określonych towarów, których winien przestrzegać. To do strony należało zorganizowanie procedury transportu, obejmującej między innymi, tak jak w niniejszej sprawie, w odpowiednim czasie dokonanie zgłoszenia, aby dane w nim wskazane były kompletne i prawidłowe oraz aby przewóz realizowano zgodnie z informacjami w tym zgłoszeniu podanymi. Przepis art. 6 ust. 3 ustawy SENT wskazuje jednoznacznie, że przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie o dane wymienione w pkt 1-7, z czego strona skarżąca jako przewoźnik się nie wywiązała. Nieuzupełnienie wymaganej obligatoryjnej informacji jest wynikiem braku dołożenia przez stronę należytej staranności w wykonaniu obowiązku, a nie na skutek wadliwego działania systemu, za pomocą którego zgłoszenia się dokonuje. Jak wynika z akt sprawy strona nie uzupełniła żadnego z pól zgłoszenia przewidzianych przepisami prawa. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z całkowitym brakiem wypełnienia obowiązków przez przewoźnika, a nie z jego oczywistą omyłką przy rejestracji danych w systemie elektronicznym, bowiem wymaganych danych nie uzupełniono nawet częściowo. Zasadnie organy zauważyły, że w okresie od listopada 2017 roku do grudnia 2018 roku strona zaewidencjonowała 15 zgłoszeń SENT (były to przeważnie oleje roślinne). Dwa z nich poddano kontroli. W każdym z przypadków w systemie wprowadzone zostały dane wymagane zgodnie z systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, poza wskazaniem miejsca załadunku towaru. Tym samym strona miała świadomość ciążących na niej obowiązków.

Należy wskazać, że ustawodawca dopuścił możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej stosownie do art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu. Przytoczony przepis warunkuje tą możliwość, o ile nie stanowi pomocy publicznej (pkt 1) albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej (pkt 2), albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 (pkt 3). Na dzień przeprowadzenia kontroli, jak i w dacie wydania niniejszego orzeczenia, Rada Ministrów nie określiła, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych, stosownie do art. 26 ust. 4 ustawy.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu dotyczy w szczególności kwestii, czy prawidłowo organy rozważyły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określone w art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Analiza treści ww. przepisu uzasadnia wniosek, że ustawodawca posłużył się instytucją opartą na tzw. uznaniu administracyjnym. Przepis ten bowiem zawiera odesłanie do pojęć niedookreślonych – "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jako materialnoprawnych przesłanek, będących podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej powołanych dwóch dyrektyw wyboru ("ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego"), przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie przesłanki. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do w/w pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Nie budzi przy tym wątpliwości, że ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W orzecznictwie zgodnie podnosi się, że jedynie nadzwyczajne, losowe sytuacje, taki jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67a § 1 o.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Z kolei zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/1, z dnia 13 lutego 2020 r., II GSK 1498/19). Podkreślić należy, że ustawodawca w art. 24 ust. 3 ustawy SENT użył słowa "ważny", zatem przez użycie tego słowa podkreślona została wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na interes wysyłającego odbiorcy lub przewoźnika. W ocenie Sądu, zwrot "ważny interes przewoźnika" nie dotyczy tylko nadzwyczajnych okoliczności, ale powinien uwzględniać również trudną sytuację ekonomiczną przewoźnika. Oczywiście nie każde trudności finansowe przewoźnika mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej lecz tylko takie, które wiązałyby się z zagrożeniem dla jego interesu, bytu firmy. Wskazać trzeba, że w rozpoznawanej sprawie organy dokonały analizy sytuacji ekonomicznej strony skarżącej. Organy wykazały, że strona skarżąca w latach 2015-2017 uzyskała dochody tytułem emerytury/renty krajowej oraz przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej. Koszty przychodu w 2017 r. wynosiły 1.212.776,83 zł, a koszty uzyskania przychodów 1.189.773,23 zł i odpowiednio w 2016 r. 1.522.589,60 zł, 1.469.695,07 zł, w 2015 r. 1.664.112,27 zł i 1.605.762, 72 zł. Wskazane koszty uzyskania przychodów w zestawieniu z samymi przychodami stanowią bardzo duży udział tych pierwszych. Należy podzielić stanowisko organów, że wskazanie przez firmę dużych kosztów uzyskania przychodu, przy posiadanej wiedzy o inwestycji w środki trwałe, w tym w pojazdy samochodowe, stanowiące narzędzie działalności przedsiębiorcy, mogą świadczyć o rozwoju firmy. Złożone przez stronę oświadczenie o aktualnej sytuacji majątkowej, tj. w 2020 r., pozwala przyjąć, że z uwagi na spadek obrotów, konieczność ponoszenia kosztów utrzymania, w tym leczenia, świadczą o pogarszającej się sytuacji finansowej strony. Jednak pogarszająca się sytuacja finansowa firmy nie może być uznana za okoliczność, która samodzielnie przemawia za odstąpieniem od wymierzenia kary. W toku postępowania wyjaśniającego organy ustaliły, że strona w 2018 roku nabyła środki trwałe na łączną kwotę 57.590 zł. Z informacji udzielonej przez Urząd Skarbowy wynika, że na dzień 16 stycznia 2019 r. strona posiadała zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za okres 8/2018 r. w wysokości 1 zł, nie jest prowadzone w stosunku do strony jako podatnika postępowanie egzekucyjne, nie występowała o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych w latach 2016-2018. Posiada nieruchomość zabudowaną oraz samochód osobowy. Organy ustaliły nadto, że w 2018 roku strona była beneficjentem pomocy publicznej – pomocy de minimis – udzielonej przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w wysokości 5000 zł, w której odstąpiono od nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu towarów SENT o dane dotyczące numeru licencji, o której mowa w art. 6 ust. pkt 6 ustawy.

Powyższych ustaleń, przestawionych również przez organ w zaskarżonej decyzji, strona skarżąca zarówno w odwołaniu, jak i w skardze nie zakwestionowała. W kontekście powyższych rozważań należy wskazać, że każda kara pieniężna niesie za sobą określoną dolegliwość finansową dla firmy, wpływa na jej sytuację ekonomiczną. Taki jest jeden z celów jej wymierzenia w następstwie stwierdzenia naruszenia nałożonych przez ustawodawcę obowiązków. Poczynione przez organ ustalenia dotyczące sytuacji finansowej skarżącej pozwalają jednak przyjąć, że nie stanowi ona zagrożenia dla jej interesów, ani dla jej bytu.

Zdaniem Sądu, zasadnie również organy administracji publicznej przyjęły, że nie została spełniona również druga przesłanka określona w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, tj. interes publiczny. Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalności nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca, wprowadzając dane regulacje prawne. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Służy temu objęcie kontrolą wszystkich podmiotów biorących udział w obrocie tymi towarami, w tym podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających, jak również przewoźników, z czym związane jest nałożenie dodatkowych obowiązków. Istniała potrzeba wprowadzenia tej ustawy, ponieważ wyspecjalizowane grupy działające na rynkach towarów wrażliwych nie płaciły należnych podatków oraz dokonywały wyłudzeń nienależnych zwrotów. Istniała więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Tylko w przypadku tak wszechstronnej kontroli jest możliwa skuteczna walka ze wspominanymi wyżej negatywnymi skutkami dla gospodarki krajowej naruszeniami, mającymi określony wymiar fiskalny, uszczupleniami w budżecie państwa. Oczywistym jest, że nałożona kara stanowi pewną dolegliwość finansową dla strony skarżącej, ale nie oznacza to, że zostały wyczerpane znamiona przesłanki interesu publicznego w rozumieniu powołanego przepisu. Z akt sprawy wynika, że w latach podatkowych 2015-2017 skarżąca uzyskiwała dochody, inwestowała w środki trwałe, w tym pojazdy samochodowe. W takiej sytuacji, nie sposób dopatrywać się zaistnienia w jakimkolwiek zakresie przesłanki ważnego interesu strony, przemawiającej za ewentualnym odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. W interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Strona, jako profesjonalny przedsiębiorca, powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. Nie powinno budzić wątpliwości, że w interesie publicznym jest, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawa i ponosili konsekwencje ich naruszenia, ale nie w taki sposób, że konsekwencje te prowadziłyby do sięgania po pomoc publiczną. Wymaga również podkreślenia, że w realiach niniejszej sprawy skala stwierdzonych naruszeń była znaczna i miała istotny charakter.

Zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że nałożona kara pieniężna doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego jak i indywidualnego, ani do sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia wyrażonej w art. 31 Konstytucji RP, a następnie rozwiniętej w art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 161) zasady proporcjonalności. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej winny podejmować działania proporcjonalne do zamierzonego celu. Nie powinny nakładać na stronę obowiązków niewspółmiernych do celu, który miałby być osiągnięty dzięki ich nałożeniu. Dotyczy to również podejmowania środków dyscyplinujących, czy też o charakterze sankcyjnym w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązku nałożonego w drodze ustawy. Wskazać trzeba, że nieprawidłowa realizacja obowiązków wskazanych w ustawie SENT może uniemożliwić osiągnięcie zamierzonych przez ustawodawcę celów. Nie można tracić z pola widzenia, że w niniejszej sprawie skala stwierdzonych naruszeń była znaczna.

W ocenie Sądu, organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i omówiły ich treść. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy, nieobiektywny. W sprawie zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Mając na uwadze sposób prowadzenia przez organy administracji publicznej postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia, w tym zawiadomienie o wszczęciu postępowania, jednoznaczne określenie przedmiotu tego postępowania, informowanie strony o każdej podejmowanej przez organy czynności, pouczanie strony o okolicznościach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym konieczności przedłożenia dowodów, pozwalających na zastosowanie art. 24 ust. 3 ustawy SENT, przeprowadzenie w tym zakresie postępowania z urzędu poprzez zwrócenie się o udzielenie informacji do właściwego urzędu skarbowego oraz oddziału zakładu ubezpieczeń społecznych, umożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego, w sposób jednoznaczny przemawia za przyjęciem, że postępowanie zostało przeprowadzone z poszanowaniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów, określonej w art. 121 ustawy Ordynacja podatkowa oraz zasady zapewnienia stronie czynnego udziału na każdym etapie tego postępowania, o której mowa w art. 122 tejże ustawy. Przyjęcie przez organy odmiennej oceny określonych faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy niż ocena przedstawiona przez stronę nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że wskazane zasady zostały naruszone, w szczególności, gdy ocena przedstawiona przez organy znajduje potwierdzenie w dokonanych ustaleniach i zgromadzonym materiale dowodowym, a strona poprzez przedstawienie innych dowodów tej oceny skutecznie nie podważyła. Przedstawioną przez stronę argumentacja w tym zakresie należy uznać li tylko za polemikę z oceną przedstawioną przez organy.

Jak wynika z akt sprawy postępowanie administracyjne w przedmiocie wymierzenia stronie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków wynikających z art. 6 ust. 3 ustawy SENT wszczęto postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r., a zostało ono zakończone decyzją organu II instancji z dnia [...] września 2020 r. Toczyło się 21 miesięcy. Taki czas prowadzenia postępowania nie stanowi co prawda realizacji zasady szybkości postępowania, o której mowa w art. 125 ustawy Ordynacja podatkowa, mając jednak na uwadze podejmowane przez organy czynności wyjaśniające, zapewnienie stronie czynnego udziału na każdym jego etapie, umożliwienie składania wyjaśnień, dowodów, brak jest podstaw do przyjęcia, że naruszenie samej zasady szybkości postępowania miało jakikolwiek wpływ na jego wynik. Tym samym również ten zarzut podniesiony w skardze należy uznać za nieuzasadniony.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, skargę oddalono.