Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2262/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.) sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 maja 2022 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dn. 28 lipca 2021r. nr DAP-WOSRFR-7280-56/2020/MSo, po rozpatrzeniu odwołania S. L. od decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 20 lutego 2020 r., znak: GN-III.7541.2.2018.KC odmawiającej potwierdzenia J. L. , Z. L. , W. L. , H. L. i S. L. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. L. i J. L. w miejscowości R. , pow. [...] , woj. [...] , t.j. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej – orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody Łódzkiego.

Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, że zawiadomieniem Nr [...] z dnia 12 marca 2018 r. znak: SPN.\/lll.7725-5781/08 Wojewoda Mazowiecki przekazał według właściwości Wojewodzie Łódzkiemu wniosek S. L. z dnia 27 grudnia 1990 r. wraz z aktami sprawy, dotyczący potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w miejscowości R. , pow. [...] , woj. [...] tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Pismem z dnia 3 października 2018 r. J. L. oraz pismami z dnia 4 października 2018 r. H. L. , Z. L. oraz W. L. przystąpili do toczącego się postępowania.

Jako dowody potwierdzające pozostawienie nieruchomości w miejscowości R. pow. [...] , woj. [...] , strony do akt sprawy przedłożyli następujące dokumenty:

1/ Decyzja Główna z dnia 28 sierpnia 1936 r. Zarządu Miejskiego w R. pow. [...] Nr [...], wydana W. L. , z której wynika, iż wydano pozwolenie na budowę nowego domu mieszkalnego i chlewu drewnianego znajdującego się na nieruchomości w R. przy ul. [...] ,

2. Akt Notarialny z dnia [...] czerwca 1939 r. Nr Repertorium [...] sporządzony przez notariusza W. K. dotyczący umowy przyrzeczenia sprzedaży, z którego wynika, iż J. L. posiada prawem własności działkę różnego rodzaju gruntu - uroczysko "[...] " położoną w gminie [...] składającą sią z 10 sznurów zawierających ogólnej powierzchni 9 ha 8325 m2 i przyrzeka sprzedać J. L. córce swojej 3 ha 2775 m2 stanowiących trzecią część wyżej wymienionego uroczyska "[...] ". W § 2 zapisano "Akt kupna sprzedaży, sprzedawca J. L. zobowiązuje się sporządzić (...) na imię kupującej J. L. , na każde jej żądanie, w ciągu dwóch lat od dnia dzisiejszego, do którego to czasu, sprzedawca J. L. obowiązany jest wyjednać i złożyć Notariuszowi wszystkie dokumenty niezbędne dla sporządzenia rzeczonego aktu, a kupująca J. L.

zobowiązuje się uzyskać pozwolenie Wojewody [...] na prawo nabycia.",

3. Odpis Postanowienia Sądu Powiatowego w L. z dnia [...] lipca 1953 r. sygnatura akt [...] o ustalenie treści metryki urodzenia, z którego wynika, że w R. dnia [...] maja 1914 r. urodziła się J. L. , córka J. L. , rolnika A. L. z K.,

4. Odpis Postanowienia Sądu Powiatowego w L. z dnia 7 lipca 1953 r. sygnatura akt [...] o ustalenie treści metryki urodzenia, z którego wynika, że w R. dnia [...] marca 1910 r. urodził się A. L. , syn J. L. rolnika oraz W. L. z domu M.,

5. Ewakuacyjny Arkusz z dnia 18 marca 1946 r. wydany F. L. , z którego wynika, że wraz z nim ewakuował się na obecne terytorium państwa polskiego brat A. L. ,

6. Dowód osobisty A. L. ,

7. Pismo z dnia 1 października 2018 r. S. L. , do którego załączono:

• życiorys A. L. z dnia 11 maja 1950 r.,

• pismo J. L. z dnia 12 grudnia 1958 r. bez podpisu,

• pismo z dnia 6 kwietnia 1979 r. Konsulatu Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w M. ,

• zaświadczenie z dnia 17 października 1959 r. z Ambasady Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w M. nr [...], z którego wynika, że według oświadczenia kompetentnych władz radzieckich, wydobycie dokumentu potwierdzającego posiadanie 9 ha ziemi położonej w miejscowości R. , obwód [...] , przez J. L. jest niemożliwe z powodu braku odpowiednich archiwów,

• pismo z Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w M. z dnia 5 czerwca 2018 r.,

• pismo z Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w M. z dnia 1 sierpnia 2018 r.,

• dokumenty w języku obcym, których tłumaczenie przedłożono w terminie późniejszym:

a) dokumenty wystawione na J. L. syna W., właściciela nieruchomości budynkowej przy ul. [...] (brak dokumentów na podstawie, których J. L. znano za właściciela), tj. plan budynków, opisy budynków (mieszkalny, piwnica zewnętrzna, szopa, gumno, wygódka, szopa, wiata, brama),

b) zaświadczenia m. in.: Nr [...] z dnia 29 września 1945 r. z którego wynika, iż" psto- czarna krowa lat 9 jest zdrowa (...)" i należy do J. L. córki J. a z miasteczka R. . Zaświadczenie Nr [...] z dnia 13 listopada 1945 r. wydane obywatelowi miasta R. J. s. W., potwierdzające, że opłacił on wszystkie podatki i obowiązkowe dostawy. Zaświadczenie wydano w celu okazania pełnomocnikowi ds. ewakuacji do Polski. Zaświadczenie nr [...] z października 1945 r. z którego wynika, iż u J. L. lat 31, u J. L. lat 6 i H. L. 1 rok nie stwierdzono chorób zakaźnych i skórnych. Zaświadczenie z dnia 21 marca 1945 r. z którego wynika, iż A. L. s. J. a urodzony w 1910 r. po przejściu badań lekarskich okazał się zdrowy.

8. Oświadczenie S. L. dotyczące stanu realizacji prawa do rekompensaty oraz miejsc zamieszkania właściciela pozostawionej nieruchomości,

9. Kopia dowodu osobistego S. L. ,

10. Postanowienie Sądu Rejonowego w L. , Wydział I Cywilny z dnia 8 maja 2018 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku z którego wynika, iż spadek po:

• A. L, s. J. i W. zmarłym dnia [...] lipca 1974 r. w W., ostatnio stale zamieszkałym w L. nabyli żona J. L. w 1/4 części oraz synowie S. L. , Z. L. , W. L. , H. L. oraz J. L. po 3/20 części każdy z nich.

• J. L. , c. J. i A., zmarłej dnia [...] września 1998 r. w W., ostatnio stale zamieszkałej w L. nabyli synowie S. L. , Z. L. , W. L. , H. L. oraz J. L. po 1/5 części każdy z nich.

Ponadto organ wskazał, że Wydział Skarbu Państwa i Nieruchomości Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w W. pismem z dnia 21 lipca 2017 r. wystąpił do Archiwum Państwowego w B. o dokumentację archiwalną dotyczącą pozostawienia przez Państwa A. i J. L. nieruchomości w miejscowości R. , pow. [...] i dokumentów potwierdzających ich repatriację. W odpowiedzi na powyższe Archiwum Państwowe w B. pismem z dnia 27 lipca 2017 r. znak: ElU.6341.91.2017 poinformowało że w aktach Państwowego Urzędu Repatriacyjnego nie odnaleziono dokumentacji (w tym orzeczenia PUR) potwierdzającej fakt posiadania i pozostawienia majątku nieruchomego przez A. L. i J. L. , w miejscowości R. .

Ponadto z ww. pisma wynika, iż w jednostce archiwalnej "Imienny wykaz repatriantów z ZSRR przyjętych na Punkcie Etapowym w B. 1946 r." znajduje się zapis dotyczący J. L. c. S., urodzonej w 1934 r. w miejscowości B. i tam zamieszkałej do 1939 r. Po analizie wszystkich dokumentów należy stwierdzić, że zapis ten nie dotyczy matki wnioskodawcy, J. L. c. J. urodzonej się w 1914 r. w R. .

Ponadto organ podniósł, że pismem z dnia 31 sierpnia 2020 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wpłynęło pismo S. L. przekazujące kopie następujących dokumentów:

1. podania J. L. do Wojewody - Urzędu Wojewódzkiego w S. z dnia 31 sierpnia 1978 r. z którego wynika, iż załącznikami do tego podania były oświadczenia dwóch świadków zamieszkałych w R. : S. M. (oraz) B. R. na okoliczność pozostawienia mienia poza granicami państwa polskiego,

2. pisma Urzędu Wojewódzkiego w S. z dnia 28 sierpnia 1976 r., znak:

GT.IIlg-8224/22/76 w sprawie otrzymania ekwiwalentu za mienie pozostawione za granicą,

3. dwóch pism Głównego Pełnomocnika Rządu Tymczasowego do spraw ewakuacji z 1945 r. (L.dz 5825/45 i Ldz 1894/00),

4. pisma J. L. z dnia 17 sierpnia 1978 r. do Ambasadora ZSRR w Polsce,

5. pisma J. L. do Ambasadora PRL w ZSRR z dnia 24 lutego 1979 r.

Oceniając zebrane dokumenty i odnosząc je do wymogów dowodowych ustawy zabużańskiej MSWiA stwierdza, że należy zgodzić się z Wojewodą Łódzkim, że na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów nie jest możliwe jednoznaczne potwierdzenie tytułu prawnego A. L. i J. L. do nieruchomości pozostawionej w miejscowości R. , pow. [...] , woj. [...] oraz faktu repatriacji J. L. do Polski. Znajdujące się w aktach sprawy dokumenty nie potwierdzają bowiem, że A. i J. L. byli właścicielami nieruchomości położonej w miejscowości R. , powiat [...] , woj. [...] , tj. nieruchomości, której dotyczący wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Ponadto do akt sprawy nie dołączono dokumentów potwierdzających repatriacji J. L. na obecne terytorium państwa polskiego.

Ze stanowiska MSWiA wynika, że zasadniczy w sprawie dokument, tj. akt notarialny z dnia [...] czerwca 1939 r. Nr Repertorium [...] sporządzony przez notariusza W. K. dotyczy umowy przyrzeczenia sprzedaży, z którego wynika, iż J. L. posiada prawem własności działkę różnego rodzaju gruntu - uroczysko "[...] " położoną w gminie [...] składającą się z 10 sznurów zawierających ogólnej powierzchni 9 ha 8325 m2 i przyrzeka sprzedać J. L. córce swojej 3 ha 2775 m2 stanowiących trzecią część wyżej wymienionego uroczyska "[...] ". W § 2 zapisano "Akt kupna sprzedaży, sprzedawca J. L. zobowiązuje się sporządzić (...) na imię kupującej J. L. , na każde jej żądanie, w ciągu dwóch lat od dnia dzisiejszego, do którego to czasu, sprzedawca J. L. obowiązany jest wyjednać i złożyć Notariuszowi wszystkie dokumenty niezbędne dla sporządzenia rzeczonego aktu, a kupująca J. L. zobowiązuje się uzyskać pozwolenie Wojewody [...] na prawo nabycia."

W ocenie MSWiA powyższy dokument nie stanowi jednakże aktu sprzedaży lub darowizny omawianej nieruchomości przez Pana J. L. na rzecz swojej córki - Pani J.L. (po mężu - L. ). Zatem, w świetle dokumentów dołączonych do akt sprawy, to ojciec Pani J. L. - Pan J. L. był w dacie 1 września 1939 r. właścicielem przedmiotowej nieruchomości.

Jednocześnie organ skonstatował, że do akt sprawy Strony nie dołączyły dowodów, które świadczą m.in. o pozostawieniu przez właściciela, tj. Pana J. L. tychże nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 tj. w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej do wniosku należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku. Do akt sprawy nie dołączono postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku przez Panią J. L. albo o podziale spadku po Panu J. L. .

W przedłożonych dokumentach znajdują się:

1. decyzja z dnia 28 sierpnia 1936 r. Zarządu Miejskiego w R. pow. [...] Nr [...] wydana W. L. , z której wynika, iż wydano pozwolenie na wykonanie budowy nowego domu mieszkalnego i chlewu drewnianego znajdującego się na nieruchomości w R. przy ul.[...] ,

2. przetłumaczone przysięgłe dokumenty wystawione na nazwisko Pana J. L. (ojca Pana A. L. ) jako właściciela nieruchomości budynkowej znajdującej się przy [...].

Wszystkie ww. dokumenty nie potwierdzają, że Pan A. i Pani J. L. byli właścicielami nieruchomości położonej R. , pow. [...] , woj. [...] - na dzień 1 września 1939 r.

Reasumując powyższe ustalenia MSWiA stwierdza, że po analizie dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie, organ odwoławczy podziela stanowisko Wojewody Łódzkiego zawarte w decyzji z dnia 20 lutego 2020 r., znak: GN-1II.7541.2.2018.KC odmawiającej potwierdzenia J. L. , Z. L. , W. L. , H. L. i S. L. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. L. i J. L. w miejscowości R. , pow. [...] , woj. [...] , tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. 23 sierpnia 2021r. wniósł S. L. ( dalej jako: "skarżący").

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7 i 77 & 1 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności pominięcia części materiału dowodowego dołączonego do akt sprawy, który miał kluczowe znaczenie dla sprawy, oraz naruszenie art.8 kpa, oraz art. 12 & 1 kpa, art. 35 & 1 i 3 kpa, art.36 & 1 kpa, art. 37 kpa poprzez przekroczenie terminu załatwienia sprawy i pozostawania organu w bezczynności.

Na podstawie powyższych zarzutów skarżący wniósł o:

1/ na podstawie art 145 par. 1 pkt 1 lita i c PPSA o uwzględnienie skargi i uchylenie

decyzji w całości oraz na podstawie art 135 PPSA uchylenie aktu pierwszej instancji.

2/ o stwierdzenie, iż Wojewoda Mazowiecki dopuścił się bezczynności i przewlekłości

postępowania niezałatwienia w terminie sprawy i o przyznanie określonej sumy pieniężnej zgodnie z obowiązującymi przepisami.

3/ ponadto na podstawie art 199 i art 200 PPSA o zwrot kosztów postępowania według norm przewidzianych.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że ponad 30 lat temu dnia 27.12.1990 r. wystąpił z wnioskiem do Urzędu Rejonowego w W. o przyznanie odszkodowania za pozostawione przez swoich rodziców A. i J. L. poza granicami państwa polskiego nieruchomości płożonych w miejscowości R. , pow. [...] , woj. [...] .

Wniosek ten dopiero po 18 latach w dniu 29.12 2008 r. został przekazany Wojewodzie Mazowieckiemu do rozpatrzenia według właściwości. Przewlekłe postępowanie Wojewody Mazowieckiego przekracza rozsądne granice czasowe i ma cechy rażącego naruszania prawa. Wojewoda Mazowiecki dopiero po 27 latach bezczynności uznał się niewłaściwy do rozpoznania wniosku skarżącego i w dniu 12 marca 2018 r. przekazał Zawiadomieniem wniosek wraz z aktami sprawy do Wojewody Łódzkiego zgodnie z właściwością miejscową. Według skarżącego bezczynność tego organu spowodowała, iż skarżący został pozbawiony możliwości

dochodzenia swoich praw przed organami władzy publicznej w świetle obowiązujących wówczas przepisów prawnych.

Ponadto skarżący podnosi, że organy dokonały błędnej oceny przedłożonych przez niego oraz pozostałych członków rodziny dokumentów, w szczególności aktu notarialnego z 21 czerwca 1939r. i stwierdziły, że dokumenty te nie potwierdzają pozostawienia przez rodziców skarżącego nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Skarżący wskazał także, że Organ II instancji nie wziął pod uwagę istotnego dowodu znajdującego się w aktach sprawy tj. wniosku Pełnomocnika Rzeczpospolitej Polskiej ds. Ewakuacji z dnia 7.06.1946 r. L.dz.5825 o repatriację J. L. żony A. L. z dwójką dzieci i rodziców, oraz pism Biura Pełnomocnika Rządu do spraw Ewakuacji z dnia 25.09 1945 r. L.dz. 1894 i z dnia 7,06.1945 r. L.dz. 5825 o sprowadzenie J. L. z dziećmi i rodzicami.

W zakończeniu swoich wywodów skarżący podkreślił, że organ swój obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego, koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy przerzucał na stronę postępowania, skarżący z wielkim wysiłkiem gromadził cały materiał dowodowy, występował do archiwów krajowych i zagranicznych. W sytuacji, w której wynik dotychczasowego postępowania dowodowego nie był wystarczający do ustalenia rzeczywistego stanu rzeczy, a strona nie wskazuje na konkretny środek dowodowy, to organ administracji powinien we własnym zakresie dopuścić i przeprowadzić stosowne dowody.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 2097 ze zm.). Z woli ustawodawcy przyznanie rekompensaty jest uwarunkowane łącznym spełnieniem wszystkich przesłanek określonych w tej ustawie.

Zgodnie z treścią art. 2 tej ustawy, prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje co do zasady właścicielowi nieruchomości, o ile spełnia on łącznie wymagania określone w pkt 1 i pkt 2 powołanego przepisu, tj. był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz posiada obywatelstwo polskie. W przypadku śmierci właściciela prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim lub niektórym spadkobiercom, wskazanym przez pozostałych, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (art. 3 ust. 2 ustawy).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że wskazane wyżej przesłanki muszą być spełnione łącznie, aby osoba ubiegająca się o rekompensatę mogła zrealizować swoje prawo. Brak spełnienia choćby jednej z powołanych przesłanek skutkuje wydaniem przez organ decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty (art. 7 ust. 2 ustawy).

Postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczynane jest na wniosek strony (art. 5 ust. 1 ustawy). Przepis art. 6 powołanej ustawy w sposób szczegółowy określa natomiast istotne źródła dowodowe, które mogą służyć ustaleniu spełnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Z jego treści wynika, że do przedmiotowego wniosku należy dołączyć:

1) dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości,

2) dowody, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego, o którym mowa w art. 2 i 3,

3) dowody potwierdzające miejsce lub miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2, również dowody potwierdzające miejsca zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osób, o których mowa w art. 2 lub art. 3; w przypadku braku tych dowodów do wniosku dołącza się oświadczenie wnioskodawcy o miejscu lub miejscach zamieszkania tych osób,

4) oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 1,

5) oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty.

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 4 powołanej ustawy, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, mogą być w szczególności:

1) urzędowy opis mienia,

2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny,

3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw,

4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego.

Stosownie do treści art. 6 ust. 5 powołanej ustawy, w przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy to świadkowie:

1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej;

2) nie są osobami bliskimi – w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że powołany art. 6 nie statuuje zamkniętego katalogu dowodów i środków dowodowych, ani reguł, wedle których dowody te należy oceniać. Ma on jednak znaczenie, gdyż rekompensata, o której mowa w ustawie, jest świadczeniem realizowanym ze środków publicznych i z tego powodu dokonane ustalenia, uzasadniające wypłatę świadczenia, muszą być oparte na rzetelnym i weryfikowalnym materiale dowodowym. Przy czym dowodem potwierdzającym posiadanie nieruchomości poza obecnymi granicami Polski, jej rozmiar i powierzchnię mogą być tylko dokumenty urzędowe, o których mowa w art. 76 § 1 i 2 kpa, a więc dokumenty sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy w zakresie ich działania.

Odnosząc powyższe uregulowania do dowodów zgromadzonych w rozpoznawanej sprawie, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, podziela pogląd i ocenę organów, że na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów nie jest możliwe jednoznaczne potwierdzenie tytułu prawnego A. L. i J. L. ( rodziców skarżącego) do nieruchomości pozostawionej w miejscowości R. , pow. [...] , woj. [...] oraz faktu repatriacji J. L. do Polski. Znajdujące się w aktach sprawy dokumenty nie potwierdzają bowiem, że A. i J. L. byli właścicielami nieruchomości położonej w miejscowości R. , powiat [...] , woj. [...] , tj. nieruchomości, której dotyczący wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

W ocenie Sądu zarzut skargi wadliwej oceny prawnej dokonanej przez organy dowodu z dokumentu, tj. aktu notarialnego z dn. [...] czerwca 1939r. jest niezasadny.

Powyższy dokument dotyczy umowy przyrzeczenia sprzedaży nieruchomości, a więc nie stanowi aktu sprzedaży lub darowizny nieruchomości przez J. L. na rzecz swojej córki - J. L. (po mężu - L. ). Zatem, w świetle dokumentów dołączonych do akt sprawy, to ojciec J. L. - J.

L. był w dacie 1 września 1939 r. właścicielem przedmiotowej nieruchomości i stąd brak podstaw do formułowania ocen, ze powyższy dokument potwierdza prawo własności nieruchomości J. L. .

Stosownie do art. 2ustawy zabużańskiej, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi pozostawionych poza obecnymi granicami RP nieruchomości. W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej do wniosku należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku. Do akt sprawy nie dołączono postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku przez J. L. albo o podziale spadku po J. L. .

W tej sytuacji Sąd uznaje za poprawne i właściwie uzasadnione stanowisko organów administracji, ze w przeprowadzonym postępowaniu skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających fakt, że rodzice J. i A. małż. L. posiadali nieruchomości w miejscowości R. , pow. [...] , woj. [...] i pozostawili je poza obecnymi granicami RP w związku z wojną rozpoczętą w 1939r. oraz dokumentów wskazujących na okoliczności opuszczenia byłego terytorium RP oraz okoliczności powrotu J. L. do kraju, a także dokumentów świadczących o rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości.

Dokumentów takich nie udało się również uzyskać pomimo pism kilkukrotnie wystosowanych przez organ I i II instancji do stosownych archiwów i innych placówek zarówno krajowych, jak i zagranicznych. Skarżący nie wykazał zatem ziszczenia się jednej z koniecznych przesłanek z art. 2 ust. 1 ustawy, warunkującej możliwość potwierdzenia prawa do rekompensaty. W sprawie brak jest zatem niezbędnych do jej pozytywnego rozpatrzenia jakichkolwiek dokumentów wymaganych przez ustawę z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący, ani pozostali uczestnicy postępowania ( rodzeństwo skarżącego) nie skorzystali również z możliwości przedłożenia oświadczenia dwóch świadków dotyczących pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz faktu repatriacji J. L. . Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 powołanej ustawy, wojewoda po wszczęciu postępowania dokonuje oceny spełnienia wymogów otrzymania prawa do rekompensaty właśnie na podstawie dowodów, w tym o których mowa w art. 6 ust.5 ustawy( oświadczenia dwóch świadków).

Wbrew twierdzeniom skarżącego na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty naruszenia przepisów postępowania art. 7, art. 77&1 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz nie zebranie i nie rozpatrzenie materiału dowodowego. Z analizy akt sprawy wynika, że w rozpoznawanej sprawie organy orzekające podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Zważyć należy, że zarówno Wojewoda, jak i Minister, wypełniając obowiązki z art. 77 § 1 kpa, podjęli z urzędu szereg czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zebranie materiału dowodowego i pozyskanie dokumentów świadczących o pozostawionym mieniu. Jednak pomimo podjętych działań nie udało się odnaleźć dowodów świadczących o przysługiwaniu J. L. i A. L. prawa własności do przedmiotowych nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami prawa to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia przesłanek umożliwiających uwzględnienie wniosku. Jak bowiem wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 4125/18, omawiana ustawa jest ustawą szczególną i z tej racji zawarte w niej przepisy proceduralne mają pierwszeństwo przed przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym, choć omawiana ustawa nie ogranicza obowiązków, które - na zasadzie Kodeksu postępowania administracyjnego - obciążają organ, tym niemniej nakłada ona również ustawowe obowiązki na wnioskodawcę. Do takich obowiązków należy zaś dołączenie do wniosku stosownej dokumentacji, na której oparte jest dochodzone uprawnienie - art. 6 ustawy. Przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do art. 7 kpa. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa główny ciężar wykazania istnienia okoliczności pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 ww. ustawy. Natomiast organ prowadzący postępowanie jako gospodarz postępowania wyjaśniającego ma obowiązek poinformowania strony o tym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia, a także obowiązek podjęcia weryfikacyjnych czynności dowodowych, co też w rozpatrywanej sprawie organy orzekające uczyniły. Takie samo stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2380/20, w którym stwierdził, że "nie można przerzucać całego ciężaru dowodowego w tego rodzaju postępowaniach na organ, bo zasadą jest obowiązek wykazania relewantnych okoliczności faktycznych przez stronę, a działanie organu mające umocowanie w regułach postępowania administracyjnego ma tylko charakter uzupełniający" (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 742/10 oraz z dnia 6 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1295/13).

Wreszcie jako niezasadne należy potraktować zarzuty bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu postępowania przez organy. Podniesione przez skarżącego w tym zakresie zarzuty powinny być ewentualne przedmiotem odrębnej skargi do sądu administracyjnego i odrębnego postępowania umożliwiającego kontrolę sądową uchybień organów w przedmiocie terminowości i sprawności prowadzonego postępowania.

Reasumując, Sąd uznał, że Minister wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu. Uzasadnił przy tym przekonująco swoje stanowisko - zyskując całkowitą aprobatę Sądu - zaś wydana decyzja zawiera niezbędne elementy, o których mowa w art. 107 § 1 i 3 kpa. W rozpatrywanej sprawie postępowanie przeprowadzone zatem zostało zgodnie zarówno z przepisami ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jak i z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust.3 ustawy z dn. 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( DZ U. 2020r. poz. 1842).