Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1318/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie : Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędzia WSA Paweł Darmoń Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Z. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 10 lipca 2014 r., znak: [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną skargę oddala.


UZASADNIENIE

Uzasadniane

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] działając na podstawie art. 1a pkt 12 lit. b, art. 7 § 1, art. 18, art. 46, art. 54 § 1 i § 5, art. 141, art. 142, art. 143 § 1, art. 144, art. 145, art. 146 i art. 151 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej powoływana jako u.p.e.a.) oddaliło skargę Z. P. na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego tj. odebranie nieruchomości i opróżnienie lokalu użytkowego. Organ uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że skarga na czynności egzekucyjne może dotyczyć wyłącznie czynności faktycznych i to tylko takich, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia przewidziany w ustawie, w szczególności zarzuty o których mowa w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności niepieniężnych zostały zdefiniowane w art. 1a pkt 12 lit. b u.p.e.a. Jednym z tych środków jest odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń. W świetle art. 141 u.p.e.a., jeżeli egzekwowany jest obowiązek wydania nieruchomości albo opróżnienia lokalu mieszkalnego lub użytkowego albo innego pomieszczenia, stosuje się środek egzekucyjny prowadzący do odebrania zobowiązanemu nieruchomości albo usunięcia zobowiązanego z zajmowanego lokalu lub pomieszczenia, w celu wydania tej nieruchomości lub opróżnionego lokalu wierzycielowi. Egzekucję prowadzi się przeciw zobowiązanemu, członkom jego rodziny i domownikom oraz innym osobom zajmującym nieruchomość lub lokal (pomieszczenie), które mają być opróżnione i wydane. Przepis art. 51 u.p.e.a. odnosi się do udziału świadka w czynnościach egzekucyjnych. Z kolei art. 46 § 1 u.p.e.a. określa, że organ egzekucyjny i egzekutor może w razie potrzeby wezwać w pilnych przypadkach także ustnie, m.in. pomocy organu Policji, jeżeli natrafi na opór, który uniemożliwia lub utrudnia przeprowadzenie egzekucji, albo jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że na taki opór natrafi. Zapisy u.p.e.a. precyzuje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2001 r. w sprawie sposobu dzielenia przez policje lub straż graniczną pomocy lub asysty organowi egzekucyjnemu i egzekutorowi przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych. Na mocy § 3 ust. 1 tego rozporządzenia organ egzekucyjny i egzekutor wzywa do udzielenia pomocy lub asysty przez policję lub straż graniczna na piśmie, co najmniej 7 dni przed terminem czynności egzekucyjnych. Policja i straż graniczna udziela pomocy lub asysty niezwłocznie po otrzymaniu pisemnego wezwania organu egzekucyjnego i egzekutora, w przypadku: 1/ oporu uniemożliwiającego lub znacznie utrudniającego prowadzenie czynności egzekucyjnych, 2/ uzasadnionego przypuszczenia, że na taki opór natrafią. W pilnych przypadkach, zwłaszcza gdy zwłoka groziłaby udaremnieniem egzekucji, udzielenie pomocy lub asysty, o której mowa w § 2 następuje także na osobiste wezwanie organu egzekucyjnego i egzekutora. W realiach rozpoznawanego przypadku organ egzekucyjny zastosował środek przewidziany w u.p.e.a. dla egzekucji należności niepieniężnych, a odebranie nieruchomości nastąpiło zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Podnieść należy, że ani przepisy u.p.e.a. ani przepisy wykonawcze do niej nie statuują obowiązku udziału geodety w czynności egzekucyjnej, zwłaszcza że przedmiot egzekucji został dokładnie określony w tytule wykonawczym – działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,0139 ha w obrębie [...], w jednostce ewidencyjnej K. Podobnie przedstawia się kwestia braku zapewnienia skarżącemu pomocy psychologicznej, bowiem żaden przepis prawa nie nakłada na organ egzekucyjny i egzekutora obowiązku zapewnienia udziału psychologa w dokonywanej czynności. Chybiony jest również zarzut naruszenia przepisów wykonawczych do u.p.e.a. tj. § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2001 r. Policja została wezwana do udzielenia pomocy przy wykonywaniu kwestionowanej przez Z. P. czynności egzekucyjnej pismem z dnia [...] marca 2014 r. czyli przed zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, a przede wszystkim z zachowaniem 7 dniowego terminu, do którego odnosi się § 3 ust. 1 powyższego rozporządzenia. Co więcej skarżący jest w błędzie twierdząc, że nie otrzymał żadnego postanowienia w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego. Postanowieniem o którym mowa w art. 143 § 2 u.p.e.a., jest postanowienie wzywające do wydania nieruchomości. Postanowienie działającego za Prezydenta Miasta K. Kierownika oddziału Egzekucji Administracyjnej w Biurze Skarbnika Urzędu Miasta K. z dnia [...] marca 2014 r. wzywające Z. P. do wydania nieruchomości zabudowanej położonej w K., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0139 ha, obręb [...], jednostka ewidencyjna K., pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego w celu odebrania nieruchomości w dniu [...] kwietnia 2014 r. zostało doręczone stronie w dniu [...] marca 2014 r. Dodatkowo Z. P. skorzystał z prawa zaskarżenia tego postanowienia.

Z. P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w którym podniósł, że krzywdzącym dla strony było niezapewnienie pomocy psychologicznej. Tymczasem w innych prowadzonych egzekucjach na terenie miasta K. zapewniana była tego typu pomoc na koszt Miasta K. Dlatego też skarżący uważa, że jego sprawie doszło do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa i zróżnicowania jego pozycji w stosunku do innych mieszkańców K. będących w analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej. Ponadto w trakcie prowadzenia egzekucji podjęto wobec Z. P. działania nieproporcjonalne, przez co jego rodzina została eksmitowana przy użyciu zbyt daleko idących środków przymusu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiot egzekucji został dokładnie określony w tytule wykonawczym skierowanym do Z. P. Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 ustawy). Z. P. składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zrealizował swoje ustawowe prawo w tym zakresie, niemniej mógł złożyć skargę na czynności egzekucyjne dotyczące wyłącznie czynności faktycznych i to tylko takich, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia przewidziany w ustawie, w szczególności zarzuty o których mowa w art. 33 u.p.e.a. W skardze na czynności egzekucyjne dopuszcza się podnoszenie wyłącznie kwestii formalnoprawnych odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przy dokonywaniu czynności egzekucyjnych. W świetle art. 141 u.p.e.a., jeżeli egzekwowany jest obowiązek wydania nieruchomości albo opróżnienia lokalu mieszkalnego lub użytkowego albo innego pomieszczenia, stosuje się środek egzekucyjny prowadzący do odebrania zobowiązanemu nieruchomości albo usunięcia zobowiązanego z zajmowanego lokalu lub pomieszczenia, w celu wydania tej nieruchomości lub opróżnionego lokalu (pomieszczenia) wierzycielowi. Egzekutor usuwa z nieruchomości lub lokalu (pomieszczenia), które mają być opróżnione lub wydane wierzycielowi, znajdujące się tam ruchomości, z wyjątkiem tych, które łącznie z nieruchomością (lokalem, pomieszczeniem) podlegają wydaniu wierzycielowi, i wzywa osoby przebywające na tej nieruchomości lub w tym lokalu (pomieszczeniu) do jego opuszczenia, z zagrożeniem zastosowania przymusu bezpośredniego, a w razie oporu podejmuje odpowiednie kroki w celu zastosowania przymusu bezpośredniego (art. 144 u.p.e.a.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wydając zaskarżone postanowienie ustaliło, że organ egzekucyjny zastosował środek przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dla egzekucji należności niepieniężnych, a odebranie nieruchomości nastąpiło zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Należy zauważyć, że przepisy cytowanej ustawy, ani przepisy wykonawcze do niej nie przewidują obowiązku zapewnienia dla zobowiązanego pomocy psychologicznej w czynności egzekucyjnej. Takiego obowiązku nie przewiduje także polska Konstytucja, ani żadna z umów lub konwencji międzynarodowych, których stroną jest Rzeczypospolita Polska. Organ wskazał, że chybiony jest zarzut nieproporcjonalnego działania organów egzekucyjnych i użycia przy eksmisji zbyt daleko idącego przymusu. W myśl § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2001 r. policja została wezwana do udzielenia pomocy przy wykonywaniu kwestionowanej przez Z. P. czynności egzekucyjnej pismem z dnia [...] marca 2014 r., czyli przed zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, a przede wszystkim z zachowaniem 7-dniowego terminu, do którego odnosi się § 3 ust. 1 rozporządzenia. Kolegium stwierdziło, że naruszenie 7-dniowego instrukcyjnego terminu nie powoduje w żadnym razie nieważności przeprowadzonej czynności egzekucyjnej. Co do braku ekwiwalentu pieniężnego za wywłaszczoną nieruchomość należy stwierdzić, iż stosowne postępowanie o odszkodowanie w niniejszej sprawie jest w toku. W błędzie jest skarżący, że nie otrzymał żadnego postanowienia w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego, a jedynie tytuł wykonawczy i wezwanie do wykonania obowiązku pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego. Postanowieniem, o którym mowa w art. 143 § 2 u.p.e.a., a więc postanowieniem "w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego", od którego przysługuje zażalenie, jest postanowienie wzywające do wydania nieruchomości. Postanowienie działającego za Prezydenta Miasta K. Kierownika Oddziału Egzekucji Administracyjnej w Biurze Skarbnika Urzędu Miasta K. z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...] wzywające zobowiązanego do wydania nieruchomości zabudowanej położonej w K. , oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0139 ha, obręb [...], jednostka ewidencyjna K., osobie reprezentującej Prezydenta Miasta K. pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego w celu odebrania nieruchomości w dniu [...] kwietnia 2014 r. zostało doręczone stronie w dniu [...] marca 2014 r. Co więcej Z. P. skorzystał z prawa zaskarżenia tego postanowienia (vide: postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2014 r.).

Na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Z. P. domagając się jego uchylenia ewentualnie stwierdzenie nieważności. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

- § 3 ust. 1 w związku z ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 29 sierpnia 2001 r. w sprawie sposobu udzielania przez policję lub straż graniczną pomocy lub asysty organowi egzekucyjnemu i egzekutorowi przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych poprzez błędne przyjęcie, że organ egzekucyjny nie dopuścił się żadnych nieprawidłowości przy wezwaniu policji do asysty na czynność egzekucyjną, a w konsekwencji, że czynność odebrania nieruchomości została przeprowadzona prawidłowo;

- art. 21 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 1 protokołu dodatkowego nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy skarżący nie otrzymał słusznego odszkodowania za wywłaszczona nieruchomość oraz gdy doszło do faktycznego przejęcia nieruchomości bez jakiegokolwiek ekwiwalentu pieniężnego;

- naruszenie interesu prawnego skarżącego przejawiającego się w sytuacji, w której skarżący pozostaje bez nieruchomości i bez jakiegokolwiek za nią ekwiwalentu pieniężnego.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie można przyjąć interpretacji organu, że termin do zawiadomienia policji ma wyłącznie charakter instrukcyjny. Taka interpretacja może prowadzić do bardzo niebezpiecznej praktyki nadużywania asysty policji co może przełożyć się na niedostateczną ochronę praw obywatelskich. Nie można więc twierdzić, że przekroczenie terminu jest działaniem prawidłowym – skoro odebranie nieruchomości ma charakter przymusowy i w tym kontekście stanowi okoliczność wyjątkową, to przepisy w tym zakresie powinny być interpretowane ściśle. W niniejszej sprawie wydane zostało wydane postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia złożonych zarzutów. Postanowienie o podjęciu postępowania zapadło w dniu 1 kwietnia 2014 r., a zatem na 6 dni przed terminem czynności. Oznacza to, że z tym dniem najwcześniej organ mógł podjąć jakiekolwiek działania przygotowawcze do egzekucji. Tym samym 7 dniowy termin do pisemnego powiadomienia policji nie mógł zostać zachowany.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując przy tym argumenty zawarte w uzasadnieniu postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 a pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. - O postępowaniu egzekucyjnym w administracji - dalej u.p.e.a. każde działanie organu egzekucyjnego podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego jest czynnością egzekucyjną i może być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne przewidzianej w art. 54 u.p.e.a. Prawo do wniesienia skargi powstaje wówczas, gdy strona wzrusza czynności natury wykonawczej tj. czynności faktycznie podejmowane w toku egzekucji. Poprzez wniesienie skargi na czynności egzekucyjne można kwestionować skutecznie działania organów administracji podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. Bezskuteczne natomiast muszą pozostać próby wzruszenia rozstrzygnięć będących podstawą postępowania egzekucyjnego, do czego zostały przewidziane inne tryby postępowania.

Na wstępie należy wskazać, że skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego. Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zatem zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/08, niepubl.). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08, niepubl.; z 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07, niepubl.; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07, niepubl.). Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynność organu egzekucyjnego jest zatem wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, co oznacza, że w postępowaniu tym nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku (por. teza druga wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2007 r., III SA/Wa 3474/06, Lex nr 304097 oraz Piotr Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Wydanie 5, 2009 r., str. 152-153, 208).

Przedmiotem badania Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] czerwca 2014 r. o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną tj. odebranie nieruchomości i opróżnienie lokalu użytkowego. Zgodnie z treścią art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym jest natomiast, w myśl przepisu art. 1 a pkt 12 lit b ustawy, m.in. odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń.

Przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie ze skargi na czynność organu egzekucyjnego jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. Analizując zaskarżone orzeczenie oraz materiał dowodowy zgromadzony w aktach niniejszej sprawy, w tym protokół z czynności egzekucyjnych z dnia [...] kwietnia 2014 r. wskazać należy, że Sąd nie dopatrzył się uchybień organu przeprowadzającego czynność odebrania nieruchomości, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. Jak wynika bowiem z wyżej wskazanego protokołu z [...] kwietnia 2014 r. czynność ta wynikała z prawomocnych decyzji organów administracji, między innymi z tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2014 r. Wbrew twierdzeniu skarżącego zostało mu doręczone postanowienie o którym mowa w art. 143 § 2 u.p.e.a. W tej konkretnej sprawie jest to postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 14 marca 2013 r. wzywające zobowiązanego do wydania nieruchomości zabudowanej położonej w K. oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0139 ha obręb [...] jednostka ewidencyjna K. –osobie reprezentującej Prezydenta pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego. Ponadto nie można również uznać za zasadne, zarzutów skargi odnoszących się do niezachowania przez organy administracji 7 dniowego terminu do pisemnego powiadomienia policji wynikającego z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2001 r. W tej sprawie policja została wezwana do udzielenia pomocy przy wykonywaniu czynności egzekucyjnej pismem z dnia 18 marca 2014 r. Zatem z całą pewnością został zachowany termin siedmiu dni, choć nawet jego przekroczenie nie może wiązać się z nieważnością całej dokonanej czynności egzekucyjnej.

Podnieść również należy, że pozostałe zarzuty skargi, odnoszą się w istocie nie do samej czynności odebrania nieruchomości, a do całego postępowania tak egzekucyjnego jak i wywłaszczeniowego, w tym również do braku ekwiwalentu pieniężnego za nieruchomość. Nie mogą one zatem być przedmiotem badania w niniejszej sprawie. Jak wskazano bowiem powyżej, przedmiotem skargi składanej w trybie art. 54 ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mogą być jedynie "faktyczne fizyczne" czynności egzekucyjne przeprowadzone przez organ administracji.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.