Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 673/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała Sędziowie Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.) Asesor WSA Irena Wesołowska Protokolant Monika Szymańska po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podatku rolnego za 2003 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 673/04

U z a s a d n i e n i e

Postanowieniem z dnia 12 września 2003 r. Wójt Gminy D. K. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku rolnym, albowiem właściciel gruntów - Agencja Nieruchomości Rolnych, uprzednio dzierżawionych przez W. K. i Z. K., pomimo wezwania należnego podatku nie uiściła.

Decyzją z dnia 25 marca 2004 r. Wójt Gminy D. K. określił ww. podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego w podatku rolnym za przejęte grunty od W. K. za 2003 r. i Z. K. za 11 miesięcy 2003 r.

Pismem z dnia 21 maja 2004 r. radca prawny M. P. reprezentujący Agencję Nieruchomości Rolnych [...], zarzucając skarżonej decyzji skierowanie do osoby nie będącej stroną w sprawie i rażące naruszenie art. 3 ust. l pkt 4 lit. B ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym poprzez błędne ustalenie, iż podatnikiem jest jednostka organizacyjna Agencji Nieruchomości Rolnych w S. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji.

Decyzją z dnia 16 czerwca 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ II instancji przyznał, iż błędnie oznaczono stronę jako "Agencję Nieruchomości Rolnej w S.", chociaż była prawidłowo oznaczona w toku postępowania podatkowego przed organami I i II instancji. Odnośnie drugiego zarzutu Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż w wyniku wygaśnięcia umowy dzierżawy, dotychczasowi dzierżawcy utracili tytuł prawny do nieruchomości, co skutkowało przeniesieniem obowiązku podatkowego w podatku rolnym na Agencję Nieruchomości Rolnych [...].

W odwołaniu z dnia 27 lipca 2004 r. pełnomocnik Agencji Nieruchomości Rolnych [...] z siedzibą w P. G. zarzucił, iż stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie prawidłowości określenia strony w toku postępowania pozostaje w sprzeczności z art. 247 Ordynacji podatkowej, albowiem w niniejszym przepisie jest mowa o stwierdzeniu nieważności decyzji, a nie postępowania. Dodatkowo podatnik podkreślił, iż posiadanie nie jest stanem prawnym, a wyłącznie stanem faktycznym, w którym nie występują żadne zmiany a dotychczasowy dzierżawca korzysta faktycznie z gruntów w taki sposób, jak to czynił w trakcie obowiązywania umowy.

Decyzją z dnia 30 czerwca 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, nie każde naruszenie prawa nosi znamię rażącego.

Podany jako postawa zarzutu argument, iż po zakończeniu dzierżawy posiadacz posiada grunt na podstawie dotychczasowego tytułu prawnego jest pozbawiony podstaw. Bezspornym jest, iż z chwilą rozwiązania umowy dzierżawy odpadła podstawa posiadania. Dla celów podatkowych istotną jest zatem ocena, czy posiadanie ma u swoich podstaw podstawę prawną, czy takowej podstawy brakuje.

Skierowanie do osoby nie będącej stroną postępowania to sytuacja, w której decyzję otrzymał podmiot nie będący uczestnikiem postępowania.

Bezspornym jest, że stroną w sprawie jest Agencja Nieruchomości Rolnych i w stosunku do niej toczyło się postępowanie stron oraz wydana została decyzja. Nie można zatem samego oznaczenia adresowego decyzji oceniać w oderwaniu od całości akt postępowania, gdyż w takim przypadku powodem do stwierdzenia nieważności musiałyby być nawet wszelkie oczywiste omyłki pisarskie w oznaczeniu strony.

W niniejszej sprawie nie doszło do nieprawidłowego oznaczenia strony. Podniesiony zarzut dotyczy tylko dopisków organizacyjnych podawanych przy nazwie strony. Nie ulega wątpliwości, iż poprawna nazwa strony to "Agencja Nieruchomości Rolnych". W oficjalnej nazwie nie występują oznaczenie jednostek organizacyjnych działających w zakresie ustalonym w Statucie Agencji. Błąd we wskazaniu jednostki organizacyjnej nie może być zatem określany jako błąd w oznaczeniu strony, dlatego nie może być wątpliwości co do wykonalności decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy [...] zarzucając skarżonej decyzji naruszenie art. 274 § l pkt 3, 5, 6, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, naruszenie art. 3 ust. l pkt 4 lit b ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Zgodnie z treścią art. 3 i 4 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi skarbu państwa tworzy się Agencję Nieruchomości Rolnych z siedzibą w W. Natomiast zgodnie z § 4 statutu ANR aparatem wykonawczym Prezesa jest Biuro Prawne oraz oddziały terenowe Agencji. Na terenie województwa [...] funkcjonuje ANR Oddział Terenowy [...], który winien być stroną postępowania. Zdaniem skarżącej decyzja Wójta Gminy D. K. pozostaje niewykonalna, a niewykonalność ta ma charakter trwały, gdyż wadliwy pozostaje tytuł egzekucyjny w sprawie.

Dodatkowo skarżąca podkreśliła, iż posiadanie gruntów przez dzierżawców było następstwem zawarcia pomiędzy stronami umów dzierżawy, które uczyniły dzierżawców posiadaczami zależnymi. Skarżąca twierdzi, iż posiadanie będące według kodeksu cywilnego stanem faktycznym, a nie prawnym jest bezpośrednią konsekwencją tytułu prawnego dzierżawy zawartego w umowie dzierżawy. W przedmiotowych stanach faktycznych pomimo wygaśnięcia stosunku zobowiązaniowego pomiędzy stronami umowy z uwagi na upływ czasu, na który zostały zawarte, w sferze stanu faktycznego tzn. posiadania nie nastąpiły żadne zmiany a dotychczasowy dzierżawca faktycznie korzysta w dalszym ciągu z gruntów w taki sposób jak to czynił w trakcie obowiązywania umowy. W związku z powyższym, pomimo podjętych przez właściciela środków prawnych w trybie postępowania cywilnego, faktycznie dzierżawca jest w dalszym ciągu posiadaczem, który ewentualne zarzuty opiera na tytule prawnym zawartym w treści umowy dzierżawy.

Zdaniem skarżącej utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy powoduje rozbieżność w traktowaniu dzierżawcy w stosunku do wydzierżawiającego właściciela, polegającą na tym, że w toczącym się równolegle postępowaniach sądowym i podatkowym w tym pierwszym Sąd za podstawę posiadania i roszczeń Agencji w trybie art. 222 kodeksu cywilnego przyjmuje umowę dzierżawy, natomiast organ podatkowy traktuje posiadanie jako stan faktyczny nie mający podstawy w tytule prawnym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem.

Trafny jest zarzut wadliwego oznaczenia strony postępowania.

Z treści art. 3 ust. l pkt 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym w brzmieniu obowiązującym w roku 2003 wynika, że w sytuacji spełnienia przesłanek w przepisie tym określonych podatnikiem jest jednostka organizacyjna Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Podkreślić należy, że również w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 1996 r. (sygn. FPK 13/96) wątpliwości nie budziło oznaczenie podatnika jako Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa - Oddział Terenowy. Strona trafnie wskazuje rozbieżność pomiędzy treścią upomnienia nr 417/2004 a treścią decyzji organu I i II instancji, w których konsekwentnie oznaczano jako stronę Agencję Nieruchomości Rolnej w S.

Uchwała z 17 grudnia 1996 r., wydana w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego do dnia 31 grudnia 1996 r. zawiera jednak wskazanie interpretacyjne odnoszące się do stanu prawnego istotnego w niniejszej sprawie.

W sprawie rozpoznawanej istotne jest wskazanie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji kasacyjnej z dnia 4 lutego 2004 r. w przedmiocie podatku rolnego za 2003 r. wskazało, iż nie jest prawidłowe określenie podatnika, który nie ma siedziby w S. W świetle powyższego nie jest uzasadnione stanowisko tego samego organu w postępowaniu przeprowadzonym na wniosek strony o stwierdzenie nieważności, iż omyłka ma charakter oczywisty i może podlegać sprostowaniu. Należy podkreślić, że podatnikiem podatku rolnego jest oddział Agencji, zatem wskazanie w tym zakresie musi być precyzyjne.

Wbrew stanowisku zawartemu w odpowiedzi na skargę stroną niniejszego postępowania nie jest Agencja Nieruchomości Rolnych, lecz jej oddział.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt. 4 lit. b ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym w brzmieniu obowiązującym w 2003 r., podatnikami są jednostki organizacyjne Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Skoro zatem w decyzji wskazano nieistniejący podmiot zamiast jednostki statutowej, zarzut skargi należy uznać za uzasadniony.

Zgodnie z art. 247 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej (błąd oczywisty w zarzucie skargi - wskazano art. 274 Op.) organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Zmiana oznaczenia strony w upomnieniu nr 417/2004 nie konwaliduje uchybienia w oznaczeniu strony postępowania.

Ustawa z dnia 4 lipca 1996 r. o zmianie ustaw o podatku rolnym , o lasach , o podatkach i opłatach lokalnych oraz o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 91, poz. 409) objęła Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa obowiązkiem podatkowym w podatku rolnym od gruntów, które nie zostały rozdysponowane przez Agencję na rzecz innych podmiotów zgodnie z art. 24 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Ustalenie tego obowiązku nastąpiło na podstawie powołanego wyżej art. 3 ustawy o podatku rolnym.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy jest okolicznością bezsporną, że posiadacz gruntu - dotychczasowy dzierżawca utracił tytuł prawny. Posiadacze gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa co do zasady są podatnikami podatku rolnego również w sytuacji gdy posiadanie jest bez tytułu prawnego. Zasada ta doznaje jednak istotnego ograniczenia w odniesieniu do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, gdyż w tym przypadku podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne AWRSP. Nie jest trafny zarzut wywodzony z odczytania tego przepisu jako zastrzeżonego jedynie do takich sytuacji posiadania bez tytułu prawnego, które nie było poprzedzone umową wprowadzającą w posiadanie tego gruntu.

Z tych względów uznając skargę za zasadną Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w punkcie I wyroku.

Zgodnie z art. 152 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie II wyroku.