Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1263/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka Protokolant starszy asystent sędziego B. Z. po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1268/16 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i odmowy uznania za obywatela polskiego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 27 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. S., na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2016 r., wydaną w trybie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i odmowy uznania za obywatela polskiego.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. Prokurator Rejonowy [...], działając w trybie art. 184 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 145 § 2 k.p.a., wniósł sprzeciw od ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., uznającej za obywatela polskiego A. S. (wcześniej O. S.), syna I. i G., urodzonego [...] r. w [...]. W sprzeciwie wskazano, że istnieje podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), ponieważ istotne dla sprawy okoliczności faktyczne ustalono w oparciu o fałszywe dowody. Prokurator wskazał, że A.S. w dniu [...] lutego 2010 r. w trakcie składania wniosku o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się na podstawie art. 52 ust. 5 Konstytucji RP w celu udokumentowania polskiego pochodzenia posłużył się, jako autentycznym, podrobionym na wzór oryginału, świadectwem urodzenia nr [...], wystawionym na dane (fonetyczne) S. I., podstępnie wprowadzając w błąd funkcjonariusza publicznego, co do swej narodowości, czym wyłudził poświadczenie nieprawdy w postaci wydania przez Wojewodę [...] decyzji o zezwoleniu na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. wydanym na podstawie art. 149 § 1 i art. 150 § 1, w związku z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., w sprawie uznania za obywatela polskiego A. S.

Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] r., sygn. akt [...], A. S. został uznany za winnego popełnienia przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów i skazany na karę grzywny.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., uchylił ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. o uznaniu za obywatela polskiego A. S. i odmówił uznania skarżącego za obywatela polskiego.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., uchylił - na podstawie art. 154 § 1 i § 2 k.p.a. - decyzję z dnia [...] lutego 2014 r. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. o udzieleniu zezwolenia na osiedlenie się.

Minister Spraw Wewnętrznych postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r., nr zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. do czasu ostatecznego i prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., o udzieleniu zezwolenia na osiedlenie się.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., uchylił - na podstawie art. 151 § 1 pkt 2, w związku z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. - decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r., o udzieleniu zezwolenia na osiedlenie się O. S. oraz odmówił skarżącemu udzielenia zezwolenia na pobyt stały.

Minister Spraw Wewnętrznych, postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., podjął, zawieszone z urzędu postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Minister Spraw Wewnętrznych uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., o uchyleniu ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., uznającej za obywatela polskiego A. S. i odmowie uznania skarżącego za obywatela polskiego oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu Minister stwierdził, że postępowanie zakończone ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r. nie jest dotknięte kwalifikowaną wadą określoną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem żaden z dowodów, na podstawie których ustalono okoliczności faktyczne istotne dla sprawy nie okazał się fałszywy. Jednocześnie organ wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, Wojewoda [...] zweryfikuje, czy w rozpoznawanej sprawie zaistniała przyczyna wznowienia postępowania przewidziana w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. uchylił decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r., uznającą za obywatela polskiego A.S. oraz odmówił uznania skarżącego za obywatela polskiego.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania A. S. decyzją z dnia [...] marca 2016 r. (w decyzji wskazano błędną datę [...] marca 2015 r.) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister wskazał, że Wojewoda [...] ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. uchylił swoją ostateczną decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r. o udzieleniu zezwolenia na osiedlenie się skarżącemu i odmowie udzielenia na pobyt stały. Organ odwoławczy podkreślił, że Wojewoda [...] stwierdził, iż A. S. nie wykazał, że jest osobą pochodzenia polskiego, bowiem jedyny dokument zawierający informacje o polskiej narodowości przodków, będący kluczowym dowodem w sprawie okazał się dokumentem sfałszowanym. Za posługiwanie się nim i wyłudzenie poświadczenia nieprawdy w postaci uzyskania decyzji o zezwoleniu na osiedlenie się na terytorium Polski wnioskodawca został wyrokiem Sądu Rejonowego [...] Wydział Karny z dnia [...], uznany za winnego popełnienia przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów i skazany na karę grzywny.

W ocenie Ministra pomiędzy przywołanymi rozstrzygnięciami istnieje związek przyczynowy tego rodzaju, że wydanie decyzji o uznaniu cudzoziemca za obywatela polskiego na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o obywatelstwie polskim z 2009 r. jest uzależnione od uprzedniej decyzji zezwalającej cudzoziemcowi na pobyt stały na terytorium Polski, którą uzyskał w związku z polskim pochodzeniem. Wynika to wprost z treści art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o obywatelstwie polskim (stanowiącego, że za obywatela polskiego uznaje się cudzoziemca przebywającego nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od 2 lat na podstawie zezwolenia na pobyt stały, które uzyskał w związku z polskim pochodzeniem).

Minister stwierdził, że wobec niespełnienia przez skarżącego podstaw określonych w art. 30 ustawy o obywatelstwie polskim z 2009 r., organ I instancji zasadnie odmówił uznania go za obywatela polskiego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że słusznie organ podniósł, że pomiędzy decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. istnieje związek przyczynowy tego rodzaju, że wydanie decyzji o uznaniu cudzoziemca za obywatela polskiego na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o obywatelstwie polskim z 2009 r. jest uzależnione od uprzedniej decyzji zezwalającej cudzoziemcowi na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którą uzyskał w związku z polskim pochodzeniem.

W odniesieniu do kwestii materialnoprawnych skarżący wywodzi bowiem, że okoliczność ta nie może stanowić negatywnej przesłanki przy ocenie uznania za obywatela polskiego, w sytuacji oceny w postępowaniu o wznowienie postępowania uprzednio wydanej decyzji o uznaniu za obywatela polskiego, bowiem naruszałoby to art. 34 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym obywatel polski nie może utracić obywatelstwa polskiego, chyba że sam się go zrzeknie. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że sądy administracyjne dopuszczają wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o uznaniu za obywatela polskiego (i to ze skutkiem wstecznym, jakie powoduje stwierdzenie nieważności decyzji).

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, konstytucyjnej zasadzie wynikającej z art. 34 ust. 2 Konstytucji RP należy przeciwstawić zasadę praworządności, wysłowioną w art. 7 Konstytucji RP, zgodnie którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W kontekście art. 7 Konstytucji upadek podstawy do wydania decyzji w postaci stwierdzenia fałszu dokumentów (a zatem popełnienia przestępstwa naruszającego obiektywny porządek prawny) nie może nie zostać dostrzeżony przez organy stosujące prawo. Wagę tej okoliczności zwiększa fakt, że sfałszowany dokument stwarzał materialną przesłankę do wydania decyzji o udzieleniu zezwolenia na osiedlenie się, a ta z kolei do wydania decyzji o uznaniu za obywatela polskiego. Wobec tego, że bez uznania za prawdziwe twierdzeń zawartych w sfałszowanym dokumencie organ wydając decyzję w sprawie uznania za obywatela polskiego nie stwierdził innych, wystarczających przesłanek pozytywnych do uzyskania obywatelstwa polskiego, co było również przedmiotem analizy w postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zasada wynikająca z art. 34 ust. 2 Konstytucji nie jest absolutna i podlega ważeniu w kontekście konieczności uwzględnienia innych zasad konstytucyjnych. W rozpatrywanej sprawie zestawienie zasady praworządności i zasady wynikającej z art. 34 ust. 2 Konstytucji RP musi być dokonane przy uwzględnianiu stopnia naruszenia obiektywnego porządku prawnego, wywołanego przez przestępstwo w postaci fałszu dokumentów, co powoduje że zasadzie praworządności (której respektowanie powoduje uchylenie decyzji o uznaniu za obywatela polskiego) należy przyznać priorytet.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w rozpoznawanej sprawie zasada proporcjonalności na tle prawa unijnego nie została naruszona. W sprawie nie wystąpiła również niezgodność z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Stosownie do utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego zasada ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, zwana także zasadą lojalności państwa względem obywateli, sprowadza się do nakazu takiego stanowienia i stosowania prawa, by obywatel mógł układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na skutki prawne, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji.

Zdaniem Sądu, skarżący nie może się również skutecznie powołać na zasadę ochrony praw nabytych, bowiem wskutek fałszu dokumentu nie można uznać, że do nabycia (uznania za obywatela polskiego) doszło zgodnie z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że przyjęcie argumentacji skarżącego oznaczałoby, że zastosowanie konstytucyjnej zasady z art. 34 ust. 2 ustawy zasadniczej miałoby sanować stan naruszenia prawa, co z kolei byłoby niezgodne z art. 2 Konstytucji (zasadą demokratycznego państwa prawa).

Na powyższy wyrok skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył A. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 2015 r. a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi, skarżący zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania, mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj:

a) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 16 k.p.a. w zw. z art. 149 § 2 k.p.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez utrzymanie w obrocie prawnym decyzji administracyjnej, pomimo braku podstawy prawnej do jej wydania;

b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niepodjęcie próby ustalenia konsekwencji wiążących się z wydaniem zaskarżonej decyzji, prowadzącej do pozbawienia skarżącego obywatelstwa Rzeczypospolitej Polskiej, a przez to doprowadzenie do sytuacji, w której brak podstaw do zweryfikowania czy wzruszenie prawomocnej decyzji administracyjnej odpowiada zasadzie proporcjonalności i w odpowiedni sposób uwzględnia słuszny interes strony, przejawiający się w potrzebie należytego zabezpieczenia jej sytuacji osobisto - rodzinnej;

c) art. 145 §1 pkt 1 i 8 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi A. S. w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i odmowy uznania za obywatela polskiego, w skutek stwierdzenia naruszenia obiektywnego porządku prawnego, co odpowiada treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i skutkować powinno wszczęciem postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., a tym samym zamyka drogę do prowadzenia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego;

2) przepisów prawa materialnego, tj:

a) art. 8 Konstytucji RP i zasady lex superior derogat legi inferiori, wyrażającej się w założeniu, że Konstytucja RP jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, a przepisy Konstytucji RP stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja RP stanowi inaczej, a ustawa nadrzędna uchyla ustawę podrzędną;

b) art. 34 ust. 2 Konstytucji RP, wyrażającą zasadę trwałości obywatelstwa polskiego i zakazu pozbawienia obywatelstwa polskiego wbrew woli zainteresowanego poprzez wydanie w stosunku do obywatela polskiego decyzji, której skutkach faktycznych i prawnych prowadzi do pozbawienia obywatelstwa polskiego;

c) art. 15 ust. 2 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka poprzez samowolne i bez postawy prawnej pozbawienie A. S. - obywatela Rzeczypospolitej Polskiej obywatelstwa;

d) art. 17 ust 1 i 2 Traktatu Unii Europejskiej i Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską z dnia 29 grudnia 2009 r. (Dz.Urz.UE.C Nr 321E, str. 1), poprzez pozbawienie skarżącego A. S. obywatelstwa Rzeczypospolitej Polskiej, a przez to obywatelstwa Unii Europejskiej bez dogłębnego zbadania indywidualnej sytuacji osoby zainteresowanej tj. konsekwencji jakie omawiana decyzja niesie dla osoby zainteresowanej oraz członków jej rodziny, a tym samym wydania zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem zasady proporcjonalności;

e) art. 106 k.k. w zw. z art. 107 §4a k.k., poprzez obarczanie skarżącego sankcją administracyjną w postaci pozbawienia obywatelstwa polskiego, pomimo poniesienia przez A. S. kary za posłużenie się sfałszowanym dokumentem i zatarcia przedmiotowego skazania, co czyni ją niebyłą.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto opisane wyżej zarzuty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wyrażona w zaskarżonym wyroku przez Sąd I instancji ocena, że dopuszczalne jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o uznaniu za obywatela polskiego w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, jest prawidłowa.

W rozpoznawanej sprawie Wojewoda [...] ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. uznał za obywatela polskiego A. S., w trybie art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim. Podstawą uznania za obywatela było to, że skarżący przebywał nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od 2 lat na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, które uzyskał w związku z polskim pochodzeniem. Z pisma Prokuratora Rejonowego [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. wynika, że skarżący w dniu [...] lutego 2010 r. w trakcie składania wniosku o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się na podstawie art. 52 ust. 5 Konstytucji RP w celu udokumentowania polskiego pochodzenia posłużył się, jako autentycznym, podrobionym na wzór oryginału, świadectwem urodzenia nr [...], wystawionym na dane (fonetyczne) S. I., podstępnie wprowadzając w błąd funkcjonariusza publicznego, co do swej narodowości, czym wyłudził poświadczenie nieprawdy w postaci wydania przez Wojewodę [...] decyzji o zezwoleniu na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym Wojewoda [...] ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. uchylił swoją ostateczną decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r. o udzieleniu skarżącemu zezwolenia na osiedlenie się i odmowie udzielenia na pobyt stały. Wojewoda stwierdził, iż A.S. nie wykazał, że jest osobą pochodzenia polskiego, bowiem jedyny dokument zawierający zapisy o polskiej narodowości przodków, będący kluczowym dowodem w sprawie okazał się dokumentem sfałszowanym. Biorąc pod uwagę, że decyzja z dnia [...] grudnia 2013 r. została wydana w oparciu o decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r., która została następnie uchylona, Wojewoda [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 §1 pkt 8 k.p.a. decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. uchylił ostateczną decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz odmówił uznania skarżącego za obywatela polskiego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo zastosowały tryb wznowienia postępowania administracyjnego. Wbrew twierdzeniom skarżącego zastosowany został prawidłowy nadzwyczajny tryb wzruszania decyzji ostatecznych. Brak było podstaw do wszczynania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Mając powyższe na uwadze za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 i 8 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Odnosząc się do kwestii zatarcia skazania za popełnienie przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów wskazać należy, że podstawą uchylenia decyzji o uznaniu za obywatela nie był fakt skazania skarżącego wyrokiem Sądu Rejonowego [...] Wydział Karny z dnia [...], lecz uchylenie decyzji o udzieleniu zezwolenia na osiedlenie się. Skazanie skarżącego nie było również podstawą uchylenia decyzji o udzieleniu zezwolenia na osiedlenie się. Decyzja ta została uchylona w związku z tym, że dokument, który był podstawą jej wydania był sfałszowany. Bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy pozostaje zatem okoliczność, że skazanie skarżącego uległo zatarciu. Mając powyższe na uwadze za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 106 k.k. w zw. z art. 107 §4a k.k.

Nietrafny jest również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art.6 k.p.a. w zw. z art. 149 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Granice postępowania rozpoznawczego, co do ustalenia podstaw wznowienia postępowania, wyznacza art. 145 § 1, art. 145a i 145 b k.p.a. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, że postanowienie o wznowieniu postępowania granice te zawęża tylko do podstawy wyznaczonej w postanowieniu, zauważyć należy, że z art. 149 § 2 k.p.a. wynika, iż postanowienie otwiera postępowanie co do przyczyn wznowienia postępowania, a zatem co do wszystkich podstaw wznowienia wyliczonych w art. 145 § 1, art. 145a i 145b k.p.a. Określenie granic nie oznacza, że wznawiając postępowanie w sprawie, organ obowiązany jest ustalić, czy w postępowaniu, w którym została wydana decyzja ostateczna, nie wystąpiły wady enumeratywnie wyliczone w art. 145 § 1 k.p.a. Prowadzenie postępowania wykluczającego wystąpienie wszystkich wad procesowych nie jest możliwe, a oznacza to, że wyznaczone granice rozpoznania nie wykluczają dopuszczalności wznowienia postępowania na innej podstawie (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017 r., s. 807). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że pomimo tego, że w postanowieniu z dnia [...] lipca 2014 r. wskazany został art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. dopuszczalne było wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że Minister Spraw Wewnętrznych w uzasadnieniu decyzji z [...] listopada 2015 r. wskazał, że postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nie jest dotknięte wadą kwalifikowaną określoną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Jednocześnie zobowiązał organ I instancji do zweryfikowania, czy w rozpoznawanej sprawie zaistniała przyczyna wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 34 ust. 2 Konstytucji RP, stwierdzić należy, że przepis konstytucyjny nie wyłącza zastosowania nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych. W sytuacji zastosowania trybu wznowienia postępowania administracyjnego nie pozbawia się danej osoby obywatelstwa polskiego, ale dokonuje weryfikacji decyzji administracyjnej ze względu na kwalifikowane wady postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wadliwie nabył obywatelstwo polskie. Sąd I instancji słusznie zauważył, że skarżący nie może skutecznie powołać się na zasadę ochrony praw nabytych, bowiem wskutek fałszu dokumentu nie można uznać, że do nabycia obywatelstwa polskiego doszło zgodnie z prawem. Przyjęcie argumentacji skarżącego oznaczałoby, że zastosowanie konstytucyjnej zasady z art. 34 ust. 2 miałoby sanować stan naruszenia prawa. Należy stwierdzić, że zasada względnej niezbywalności obywatelstwa ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy zostało ono nabyte zgodnie z prawem.

Należy wskazać, że o dopuszczalności wzruszenia decyzji o nabyciu obywatelstwa wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1155/10, wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji stwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest prawnie dopuszczalne, ale wymaga uwzględnienia konstytucyjnej zasady względnej niezbywalności obywatelstwa polskiego (art. 34 ust. 2 Konstytucji RP) i wynikającego z niej zakazu pozbawienia obywatelstwa (ONSAiWSA 2012/1/9).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie utrata obywatelstwa jest uzasadniona w stosunku do powagi popełnionego przez skarżącego naruszenia. Z powyższych względów niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 8 Konstytucji RP.

Nie można również podzielić zarzutu naruszenia art. 17 ust 1 i 2 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Kwestię obywatelstwa Unii Europejskiej reguluje art. 20 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, z którego wynika, że ma ono charakter dodatkowy w stosunku do obywatelstwa krajowego nie zastępując go jednak. Podstawowa zasada obywatelstwa UE polega na tym, że jest ono związane z obywatelstwem państw członkowskich. Posiadanie obywatelstwa państwa członkowskiego jest bowiem warunkiem dostępu do obywatelstwa UE i do praw z tym statusem związanych. Wynika z tego, że kompetencje w zakresie określania warunków nadawania czy utraty obywatelstwa należą do państw członkowskich, a kwestie te też są rozstrzygane zgodnie z prawem krajowym danego państwa. Znajduje to potwierdzenie w Deklaracji nr 2 dotyczącej obywatelstwa państwa członkowskiego, dołączonej do Traktatu z Maastricht (Dz. Urz. UE C z 1992 Nr 192, s. 98), która stwierdza, ze każde z państw określa, kto jest jego obywatelem (K. Kubuj w: Konstytucja RP. Tom I. Komentarz art. 1-87 pod red. prof. dr hab. M. Safjana i prof. UW dr hab L. Boska, Warszawa 2016 r. s. 877).

Zwrócić należy również uwagę na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie C-135/08 Janko Rottmann przeciwko Freistaat Bayern, w którego wynika, że decyzja w sprawie cofnięcia nadania obywatelstwa z uwagi na dopuszczenie się podstępnych zabiegów odpowiada względom interesu ogólnego. Zdaniem Trybunału rozważania dotyczące legalności leżącej u podstaw decyzji o cofnięciu nadania obywatelstwa na skutek podstępnych zabiegów mają co do istoty również zastosowanie w przypadku, gdy z uwagi na cofnięcie obywatelstwa dana osoba traci nie tylko obywatelstwo państwa członkowskiego nadania, ale również obywatelstwo Unii.

W sprawie tej Trybunał zajął jednocześnie stanowisko, że wniosek dotyczący legalności decyzji w sprawie cofnięcia nadania obywatelstwa wydanej na skutek podstępnych zabiegów strony jest ponadto zgodny z ogólną zasadą prawa międzynarodowego, zgodnie z którą nikt nie może być arbitralnie pozbawiony swojego obywatelstwa, a która zawarta jest w art. 15 ust. 2 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka oraz w art. 4 lit. c) Europejskiej Konwencji o Obywatelstwie. W przypadku bowiem gdy państwo pozbawia daną osobę obywatelstwa z uwagi na dopuszczenie się przez nią podstępu, który został jej udowodniony, wówczas takiego pozbawienia obywatelstwa nie można uznać za decyzję arbitralną. W świetle powyższego za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka poprzez samowolne i bez postawy prawnej pozbawienie skarżącego obywatelstwa polskiego.

Stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zaprezentowane w sprawie w sprawie C-135/08 Janko Rottmann zostało potwierdzone w kolejnych sprawach, w tym w wyroku z dnia 12 marca 2019 r. w sprawie C-221/17 M.G. Tjebbes, G.J.M. Koopman, E.Saleh Abady, L. Duboux przeciwko Minister van Buitenlandse Zeken.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zasada proporcjonalności nie została naruszona. W sprawie nie występują tego typu okoliczności, które uzasadniałyby nie pozbawianie skarżącego obywatelstwa. Oczywistą konsekwencją cofnięcia obywatelstwa państwa członkowskiego jest pozbawienie danej osoby prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich. Sytuacja skarżącego nie wymaga pozostawienia mu tego prawa. Utrata obywatelstwa polskiego nie pociąga za sobą konsekwencji, które miałyby w sposób nieproporcjonalny wpływ na życie rodzinne skarżącego. Z akt sprawy nie wynika, aby w wyniku wydania zaskarżonej decyzji skarżący został bezpaństwowcem. Bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy pozostaje również okoliczność, że skarżący sfałszowanym dokumentem posłużył się w wieku zaledwie [...] lat. Przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów popełnił jako osoba pełnoletnia, a zatem powinien liczyć się z konsekwencjami swoich czynów.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się do wszystkich kwestii zawartych w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podstawa prawna zaskarżonego wyroku została należycie wyjaśniona, a uzasadnienie rozstrzygnięcia spełnia wymogi określone w powołanym przepisie.

Zaskarżony wyrok nie został wydany z naruszeniem przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej. Prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania i prawa materialnego.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.