Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1210/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 89 par. 1 pkt 1 i 3, art. 168 e par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 23 marca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Pomocnik sekretarza Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2018 roku sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegiom Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków powstałych w następstwie doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz J.G. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 1210/17

UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Ł., na podstawie art. 168e § 1 i § 4 w związku z art. 67a § 1 i art. 89 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. 2017 r., poz. 1021), nałożył na J. G. karę pieniężną w wysokości 3 800,00 zł za niewykonanie obowiązków powstałych w następstwie doręczenia A sp. z o.o. zawiadomienia z dnia 12 września 2016 r. nr [...], 9 maja 2017 r. nr [...] i 12 maja 2017 r. nr [...] o zajęciu wierzytelności przypadających B z siedzibą w Ł. przy ul. A 7.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż w ramach egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec B sp. z o.o. Prezydent Miasta Ł. dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnych przysługujących od A sp. z o.o. począwszy od zawiadomienia z dnia 7 czerwca 2014 r. nr [...] Zostało ono dokonane 20 września 2016 r. Prezydent podkreślił, iż od tej daty organ egzekucyjny może z mocy samego zajęcia wierzytelności wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji (art. 67a § 1 u.p.e.a.). Organ podniósł, iż zgodnie z pouczeniem zawartym w zawiadomieniu z 20 września 2016 r. spółka A nie mogła przekazywać żadnych kwot B sp. z o.o., aż do całkowitego zaspokojenia egzekwowanych zaległości.

Ponadto organ zaznaczył, iż A sp. z o.o. była również zobowiązana do udzielenia odpowiedzi na zawiadomienie w terminie 7 dni. Pismem z dnia 26 września 2016 r. nr 17585/2016 spółka poinformowała, iż nie jest w stanie przekazać środków organowi egzekucyjnemu zgodnie z zajęciem z dnia 12.09.2016 r., gdyż przedmiot zajęcia w postaci zobowiązań czynszowych wynikających z zawartej z B sp. z o.o. umowy najmu z dnia 11.12.2015 r. został zajęty przez C S.A. na podstawie cesji wierzytelności z dnia 23.02.2016 r. Kolejne zaległości kierowane do egzekucji stały się podstawą zawiadomień z dnia 9 maja 2017 r. i 12 maja 2017 r., a zajęcia zostały dokonane, odpowiednio 15 oraz 19 maja 2017 r.

W dniu 9 maja 2017 r. wystawiono wezwanie nr [...] (doręczone dnia 15 maja 2017 r.), którym organ egzekucyjny wezwał A sp. z o.o. do:

- wykonania zgodnie z wymogami u.p.e.a. zawiadomienia z dnia 12 września 2016 r. nr o zajęciu praw majątkowych przysługujący B sp. z o.o. z siedzibą w Ł. przy ul. A 7 (KRS: [...]) od A sp. z o.o.,

- przekazania umowy najmu z B sp. z o.o., która określa wysokość zobowiązań i ewentualne aneksów do tego dokumentu,

- przekazania kopii faktur wystawionych A sp. z o.o. przez B sp. z o.o., które dotyczą wierzytelności pieniężnych wymagalnych począwszy od dnia 20 września 2016 r. i wcześniejszych, jeżeli do tej daty nie zostały uregulowane,

- wskazania osoby odpowiedzialnej za wykonanie ww. zawiadomienia oraz pełnego zestawienia wysokości wynagrodzenia, ze wskazaniem wszystkich jego składników, za okres od lutego do kwietnia 2017 r., w braku takiej osoby - wynagrodzenie prezesa zarządu A sp. z o.o. z ww. okres.

W powyższym wezwaniu organ egzekucyjny wyjaśnił spółce, iż "Bank nie jest organem egzekucyjnym, nie może on zająć wierzytelności pieniężnych. Egzekucja należności przysługujących Bankowi może być prowadzona przez komornika sądowego". Pouczył przy tym, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków dłużnika zajętej wierzytelności wiąże się z możliwością nałożenia kary pieniężnej do 3 800 zł.

W odpowiedzi na ww. wezwanie A sp. z o.o. poinformowała, iż wierzytelności zostały przelane na C S.A. na podstawie umowy z dnia 1 sierpnia 2012 r.

Organ zaznaczył, iż o skuteczności, na postępowanie egzekucyjne, przelewu wierzytelności decyduje organ egzekucyjny, jeżeli osoba trzecia, która rości sobie prawa do zajętej wierzytelności wystąpi z wnioskiem, o którym mowa w art. 38 u.p.e.a. Ewentualnie na dalszym etapie rozpoznania takiego wniosku — sąd powszechny. W niniejszej sprawie nie zapadło merytoryczne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie. Ocena skuteczności cesji na gruncie postępowania egzekucyjnego nie należy do dłużnika zajętej wierzytelności. Wierzytelności przysługujące zobowiązanej spółce B winny zatem zostać przekazane na rachunek organu egzekucyjnego. Wobec powyższego, A sp. z o.o. - będąc dłużnikiem zajętej wierzytelności w rozumieniu art. 168e u.p.e.a., nie wykonała podstawowego obowiązku wynikającego z art. 89 § 1 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zgodnie z § 2 ww. artykułu zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu i od tej chwili wszystkie należności pozostające do zapłaty na rzecz zobowiązanego winny być przekazane na rachunek organu egzekucyjnego.

Organ wskazał, że regulacja z art. 168c § 1 u.p.e.a. przesądza, iż rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, o czym świadczy użycie wyrazu "może". W sytuacji niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązku przez dłużnika zajętej wierzytelności, organ egzekucyjny korzysta z tzw. luzu decyzyjnego w kwestii nałożenia kary oraz skonkretyzowania jej wysokości. Karę nakłada się na dłużnika zajętej wierzytelności (art. 168c § 1 u.p.e.a.), a "Jeżeli dłużnikiem zajętej wierzytelności jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, karę pieniężną nakłada się na wyznaczonego pracownika, a jeżeli nie został wyznaczony - kierownika bezpośrednio odpowiedzialnego za realizację zajęcia, a w spółce prawa handlowego - odpowiedzialnego członka zarządu, natomiast w spółce cywilnej - odpowiedzialnego wspólnika" (art. 168e § 3 u.p.e.a.). W rozpatrywanym przypadku dłużnikiem zajętej wierzytelności jest A sp. z o.o. i zgodnie z KRS nr [...] zarząd spółki jest jednoosobowy, a w takim wypadku oświadczenia woli w imieniu Spółki składa jedyny członek zarządu reprezentujący Spółkę samodzielnie. Funkcję prezesa zarządu pełni J. G., należy więc zdaniem organu przyjąć, iż J. G. jest bezpośrednio odpowiedzialnymi za realizację zawiadomień o zajęciu.

W ocenie organu egzekucyjnego jedyną adekwatną będzie kara pieniężna wymierzona w wysokości 3 800,00 zł. Zaniechanie dłużnika zajętej wierzytelności, za którego działanie odpowiedzialny jest J. G., prowadzi bowiem do braku przekazania znacznych kwot. Ponadto z informacji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. wynika, iż J. G. osiągnął w roku podatkowym 2016 r. dochód 660 569,48 zł (Pit-37 i Pit- 38). Dochód ten znacznie przekracza maksymalną wysokość grzywny. W ocenie organu egzekucyjnego, przy opisanych dochodach J. G., jedynie maksymalny przewidziany w ustawie wymiar kary może spełnić wymogi proporcjonalnej do możliwości płatniczych dolegliwości ekonomicznej, adekwatnej do rodzaju i stopnia naruszenia prawa.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik J. G. zarzucił organowi I instancji naruszenie:

1. art. 509 Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie, a przez to błędne przyjęcie, że B Sp. z o.o. (wierzyciel) nie może bez zgody Prezydenta Miasta Ł. przenieść na C S.A wierzytelności z tytułu umowy najmu z dnia 11 grudnia 2015 r. zawartej pomiędzy B Sp. z o.o. a C S.A.;

2. art. 510 Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie, a przez to błędne przyjęcie, iż wierzytelność objęta umową przelewu wierzytelności z 1 sierpnia 2012 r. zawartą pomiędzy B Sp. z o.o. a C S.A., nie przeszła z B Sp. z o.o. (cedenta) na C S.A (cesjonariusza) ze wszystkimi tego konsekwencjami, ze skutkiem wobec A Sp. z o.o. (dłużnika) i innych osób trzecich, w tym Prezydenta Miasta Ł., z chwilą zawarcia umowy o przelew wierzytelności.

3. art. 67a ustawy o egzekucji w administracji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a przez to błędne przyjęcie, że doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności przez Prezydenta Miasta Ł. z chwilą doręczenia A Sp. z o.o. zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z 12 września 2016 r., co skutkowało możliwością wykonania przez Prezydenta Miasta Ł. praw zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji;

4. art. 89 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a przez to błędne przyjęcie przez Prezydenta Miasta Ł., iż w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym B Sp. z o.o., Prezydent Miasta Ł. dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności o zapłatę czynszu z tytułu umowy najmu z dnia 11 grudnia 2015 r. zawartej pomiędzy B Sp. z o.o. a A Sp. z o.o. z chwilą doręczenia A Sp. z o.o. zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 12 września 2016 r., a w konsekwencji błędne przyjęcie, że Prezydent Miasta Ł. mógł żądać aby A Sp. z o.o. wszelkie wierzytelności wynikające z ww. umowy najmu z przekazał Prezydentowi Miasta Ł. zamiast innym podmiotom, w tym C S.A. lub B Sp. z o.o.

5. 168e u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a przez to błędne przyjęcie, iż w skutek doręczenia A Sp. z o.o. zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 12 września 2016r., A Sp. z o.o. uzyskała status dłużnika zajętej wierzytelności, co spowodowało przyjęcie przez Prezydenta Miasta Ł., iż A Sp. z o.o. nie wykonała ciążących na niej obowiązków związanych z egzekucją, co z kolei uzasadniać miało nałożenia na Prezesa Zarządu A Sp. z o.o. J. G. kary pieniężnej w wysokości 3.800,00 zł.

Wskazując na powyższe wniesiono o:

1. wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozpoznania niniejszego zażalenia;

2. zobowiązanie B Sp. z o.o. do przedłożenia organowi następujących dokumentów:

- umowy kredytu inwestycyjnego w rachunku kredytowym z dnia 1 sierpnia 2011 r. ze zmianami zawartej pomiędzy B Sp. z o.o. a C S.A.;

- umowy przelewu wierzytelności z dnia 1 sierpnia 2012 r. ze zmianami zawartej pomiędzy B Sp. z o.o. a C S.A.;

W uzasadnieniu zażalenia strona podniosła, iż Prezydent Miasta Ł,

. wydając wyżej wskazane postanowienie naruszył prawo, bowiem nie uwzględnił kluczowych w przedmiotowej sprawie okoliczności przemawiających za tym, że na podstawie umowy o przelewie wierzytelności z dnia 1 sierpnia 2012 r. zawartej pomiędzy C S.A. a B, wierzytelność B przysługująca od A z tytułu umowy najmu z dnia 11 grudnia 2015 r. została przelana przez B na rzecz Banku, co skutkowało niemożliwością wykonania obowiązków, których żądał Organ. W dniu 1 sierpnia 2011 r. doszło pomiędzy B a Bankiem do zawarcia umowy kredytu inwestycyjnego w rachunku kredytowym. Na zabezpieczenie wierzytelności Banku z tytułu umowy kredytowej, Bank oraz B w dniu 1 sierpnia 2012 r. zawarli umowę o przelew wierzytelności. Umowa została zawarta pod warunkiem niedokonania całości lub części spłaty przez B wymagalnej wierzytelności Banku z tytułu umowy kredytu inwestycyjnego. W dniu 6 września 2016 r. Bank wezwał, aż do odwołania, A do zapłaty przelanych wierzytelności na rzecz Banku. Podstawą tego wezwania było ziszczenie się warunku wynikającego z umowy przelewu wierzytelności. Od tego momentu B wszystkie faktury czynszowe wystawiał wskazując jako właściwy do uiszczenia zapłaty rachunek bankowym Banku, zaś A zgodnie z treścią wezwania do zapłaty regulowała wszystkie faktury na ten właśnie rachunek. Wyjątkiem był jedynie okres od dnia 16 lutego 2017 r. do dnia 5 maja 2017 r., w którym to A na skutek wprowadzenia w błąd przez B regulował zapłaty na rachunek B.

Pełnomocnik skarżącego podniósł, iż po otrzymaniu przez A od organu zawiadomienia z dnia 12 września 2016 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej przysługującej B od A z tytułu najmu, A udzieliła organowi odpowiedzi w dniu 26 września 2016 r. A poinformowała Prezydenta Miasta Ł., że wierzytelność B przysługująca od A z tytułu umowy najmu z dnia 11 grudnia 2015 r. została przelana przez B na rzecz Banku. Do przelewu wierzytelności doszło na podstawie umowy o przelew wierzytelności z dnia 1 sierpnia 2012 r. Do dnia sporządzenia niniejszego zażalenia nie doszło do odwołania dokonywania zapłaty przelanej wierzytelności na rzecz Banku. Zdaniem strony, najistotniejsze w niniejszej sprawie jest to, że przelew wierzytelności na rzecz Banku oraz wezwanie A do zapłaty tej wierzytelności na rzecz Banku nastąpiły przed dokonaniem przez Prezydenta Miasta Ł. zajęcia wierzytelności. Mając na uwadze powyższe zdarzenia A poinformowała organ, że nie jest w stanie przekazać wierzytelności z tytułu umowy najmu organowi, bowiem w chwili dokonania zajęcia przez organ egzekucyjny, wierzytelność ta nie przysługiwała już B. Skoro cesja wierzytelności z tytułu czynszu najmu na rzecz Banku nastąpiła jeszcze przed zajęciem egzekucyjnym dokonanym przez organ, to w ocenie strony, zawiadomienie organu o zajęciu wierzytelności było od samego początku bezprzedmiotowe.

Podniesiono, iż w przypadku, gdyby A przelał pieniądze na konto organu, mógłby się narazić na roszczenie nabywcy wierzytelności o zapłatę. Powyższą tezę potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt III CZP 110/13, w której stwierdził, że "dłużnik zajętej wierzytelności, który w związku z zajęciem przekazał świadczenie organowi egzekucyjnemu, wiedząc, że przed zajęciem dotychczasowy wierzyciel przelał wierzytelność na osobę trzecią, nie korzysta z ochrony przewidzianej w art. 512 KC".

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w całości i nałożyło na J. G. - prezesa zarządu A sp. z o.o. (dłużnika zajętej wierzytelności), który nie wykonał ciążących na nim obowiązków związanych z egzekucją administracyjną, karę pieniężną w wysokości 1.000 zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż orzecznictwo sądów administracyjnych jednolicie stoi na stanowisku, że istnienie cesji nie ma wpływu na skuteczność zajęcia i podkreśla się bezwzględne podporządkowanie dłużnika zajętej wierzytelności przepisom u.p.e.a. Dla wykazania powyższej tezy, Kolegium powołało wyroki: WSA we Wrocławiu z 02.03.2017 r. sygn. I SA/Wr 1555/16, WSA w Szczecinie z 04.12.2014 r. sygn. I SA/Sz 606/14, WSA w Gliwicach z 08.08.2005 r. sygn. I SA/Gl 1500/14, WSA w Olsztynie 07.10.2015 r. sygn. I SA/Ol 452/15, WSA w Warszawie z 10.05.2012 r. sygn. III SA/Wa 2057/11.

Zdaniem organu, nie było rolą A sp. z o.o. ocena skuteczności umowy o przelew wierzytelności zawartej między zobowiązanym a bankiem (zob. np. § 2 ust. 3 i 4, § 8 umowy). Obowiązkiem A sp. z o.o było przekazanie należnej kwoty organowi egzekucyjnemu i poinformowanie cesjonariusza o tym fakcie.

W ocenie Kolegium, J. G. nie wykonał ciążących na spółce obowiązków związanych z egzekucją administracyjną, jednak należało uznać, że same tylko wysokie dochody skarżącego (PIT-37 za rok 2016 - dochód 658.756,61 zł) nie powinny przesądzać o zastosowaniu najdotkliwszej sankcji. Skuteczność cesji mogła budzić pewne wątpliwości spółki, a to zdaniem Kolegium uzasadnia wymierzenie kary pieniężnej w kwocie 1.000 zł.

Organ zaznaczył, iż w ramach przedmiotowego postępowania, nie było przedmiotem oceny Kolegium, komu przysługuje prawo do zajętej wierzytelności, gdyż może to mieć miejsce jedynie w trybie art. 38 albo 71a u.p.e.a.

W skardze do Sądu pełnomocnik J. G. zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Ł. naruszenie:

I/ Przepisów prawa materialnego i procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art. 509 Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie, a przez to błędne przyjęci że B Sp. z o.o. (wierzyciel) nie może bez zgody Prezydenta Miasta Ł. przenieść na C S.A. wierzytelności z tytułu umowy najmu dnia 11 grudnia 2015 roku pomiędzy B Sp. z o.o., a C S.A;

2. art. 510 Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie, a przez to błędne przyjęcie, że wierzytelność objęta umową przelewu wierzytelności z dnia 1 sierpnia 2012 r., zawarta pomiędzy B Sp. z o.o., a C S.A. nie przeszła z B (cedenta) na bank C S.A. (cesjonariusza ze wszystkimi tego konsekwencjami, ze skutkiem wobec A Sp. z o.o. (dłużnika) i innych osób trzecich w tym Prezydenta Miasta Ł., z chwilą zawarcia umowy o przelew wierzytelności;

3. art. 67a u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a przez to błędne przyjęcie, że doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności przeć Prezydenta Miasta Ł. z chwilą doręczenia A Sp. z o.o. zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 12 września 2016 r., co skutkowało możliwością wykonania przez Prezydenta Miasta Ł. praw zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji;

4. art. 71a § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie kontroli wyjaśniającej, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności przez Prezydenta Miasta Ł. z chwilą doręczenia A Sp. z o.o. zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 12 września 2016 roku;

5. art. 89 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a przez to błędne przyjęcie, iż w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym B Sp. z o.o., Prezydent Miasta Ł. dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności o zapłatę czynszu z tytułu umowy najmu z dnia 11 grudnia 2015 r. zawartej pomiędzy B Sp. z o.o., a A Sp. z o.o. z chwilą doręczenia A Sp. z o.o. zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 12 września 2016 roku, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że Prezydent Miasta Ł. mógł żądać aby A Sp. z o.o. wszelkie wierzytelności wynikające z ww. umowy najmu przekazał Prezydentowi Miasta Ł. zamiast innym podmiotom, w tym Bankowi C S.A. lub B Sp. z o.o.;

6. art. 168a u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a przez to błędne przyjęcie, iż w skutek doręczenia A Sp. z o.o. zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 12 września 2016 r., A Sp. z o.o. uzyskała status dłużnika zajętej wierzytelności, co spowodowało przyjęcie przez Prezydenta Miasta Ł, iż A Sp. z o.o. nie wykonała ciążących na nim obowiązków związanych z egzekucją, co z kolei uzasadniać miało nałożenia na Prezesa Zarządu A Sp. z o.o. J. G. kary pieniężnej w wysokości 1.000 złotych;

7. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego;

8. art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez oparcie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia na fragmentach wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, których stany faktyczne odbiegały od niniejszej sprawy, wyciągnięcie nieuzasadnionego niczym wniosku, jakoby skuteczność cesji mogła budzić pewne wątpliwości spółki oraz nie odniesienie się do wszystkich podniesionych w zażaleniu skarżącego okoliczności sprawy.

Mając powyższe na uwadze, strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. i umorzenie postępowania, względnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż aby możliwe było uznanie danego podmiotu jako dłużnika zajętej wierzytelności nie jest wystarczające jedynie spełnienie wystarczające spełnienie jedynie przesłanki formalnej, czyli faktyczne realizowanie przez ten podmiot wezwania organu egzekucyjnego, lecz konieczne jest także, aby zobowiązanemu przysługiwała wobec niego określona wierzytelność lub prawo majątkowe, które mogłyby być przedmiotem zajęcia dokonanego przez organ egzekucyjny i w dalszej konsekwencji przeprowadzenia z niego egzekucji w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji (wyrok NSA z 26.01.2010 r. sygn. II FSK 1458/08). W konsekwencji, zdaniem strony, skoro przelew wierzytelności na rzecz Banku oraz wezwanie A do zapłaty tej wierzytelności na rzecz Banku nastąpiły przed dokonaniem przez Prezydenta Miasta Ł. zajęcia wierzytelności, to w chwili dokonania zajęcia przez organ egzekucyjny, wierzytelność ta nie przysługiwała już B. Oznacza to, że zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny niemożliwe było dokonanie przedmiotowego zajęcia, a nawet jeśli organ podjąłby próby jego dokonania, to należałoby ocenić je jako nieskuteczne.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie, jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu tzn. czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania a mianowicie art. 89 § 1 i 3, art.168e § 1 i 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2017 r., 1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 89 § 1 i 2 wymienionej ustawy, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi, bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.

W myśl art. 89 § 3 cytowanej ustawy, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1 organ egzekucyjny:

1. wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:

a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego

b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia jego przekazania

c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność.

Zgodnie z treścią art. 168e § 1 u.p.e.a., na dłużnika zajętej wierzytelności, który nie wykonuje lub nienależycie wykonuje ciążące na nim obowiązki związane z egzekucją lub zabezpieczeniem wierzytelności lub prawa majątkowego można nałożyć karę pieniężną do wysokości 3800 zł.

Przepis art. 89 u.p.e.a. dotyczy sytuacji gdy konkretny podmiot (określony jako zobowiązany) jest dłużnikiem wobec urzędu skarbowego i jednocześnie jest wierzycielem w stosunku do innego podmiotu (określonego jako dłużnik zobowiązany). W takiej sytuacji organ egzekucyjny przesyła dłużnikowi zobowiązanemu zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego wraz z wezwaniem, aby należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu, a nie zobowiązanemu. Jednocześnie dłużnik zajętej wierzytelności ma obowiązek złożyć w terminie 7 dni oświadczenie, o którym mowa w art. 89 § 3 u.p.e.a. W razie zaś niewykonania tego obowiązku może zostać nałożona na niego kara pieniężna.

Jak stanowi z kolei art. 71b u.p.e.a., jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności.

Przepis art. 71a § 9 zdanie pierwsze u.p.e.a. stanowi natomiast, że jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, iż dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Z przepisu tego wynika więc, że przesłankami do określenia dłużnikowi wysokości nieprzekazanych (organowi egzekucyjnemu) wierzytelności przysługujących zobowiązanemu są: (1) fakt ich zajęcia przez organ egzekucyjny (w stosownym trybie); (2) bezpodstawne uchylanie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

Analiza powyższych przepisów u.p.e.a. wskazuje, iż przesłanką nałożenia kary pieniężnej jest skuteczne zawiadomienie dłużnika zobowiązanego o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego. W sytuacji natomiast, gdy zawiadomienie o zajęciu wierzytelności nie zostało przesłane dłużnikowi zobowiązanego, tylko podmiotowi, który nie jest dłużnikiem i nie może być stroną postępowania, to uznać należy, że nie doszło do skutecznego zajęcia tej wierzytelności. Konsekwencją tego jest, iż nie można nałożyć na skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 168e § 1 u.p.e.a. (p. wyrok WSA w Łodzi z 26 lutego 2009 r., sygn. III SA/Łd 401/08).

Treść art. 168e § 1 u.p.e.a. jest zatem w tym zakresie jasna - karą pieniężną można ukarać wyłącznie dłużnika zajętej wierzytelności, który nie wykonuje lub nienależycie wykonuje ciążące na nim obowiązki związane z egzekucją. Dopóki nie zostanie jednoznacznie ustalone, że skarżący będąc dłużnikiem zajętej wierzytelności uchylał się od prawidłowego wykonania ciążących na nim obowiązków, nie jest dopuszczalne nakładanie na niego kary pieniężnej (p. wyrok WSA w Lublinie z 7 grudnia 2017 r., sygn. I SA/Lu 870/17).

Pozycję prawną dłużnika zajętej wierzytelności określają szczegółowo przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, normujące egzekucję należności pieniężnych. Przepisy te przewidują, że w razie zajęcia wierzytelności dłużnikowi nie wolno wypłacać zobowiązanemu zajętej kwoty, lecz jest on zobowiązany do jej przekazania organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Ponadto na dłużniku zajętej wierzytelności ciążą też inne, szczegółowo określone w ustawie obowiązki (np. obowiązek naliczania odsetek, obowiązek zawiadamiania organu egzekucyjnego o wskazanych w ustawie okolicznościach). W tym miejscu trzeba też zwrócić uwagę na art. 67a § 1 ustawy, zgodnie z którym: "Organ egzekucyjny może z mocy samego zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego albo ruchomości wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji". Z przepisu tego wynika zatem, że organ egzekucyjny zajmując wierzytelność wstępuje w prawa i obowiązki zobowiązanego, co oznacza, że przysługują mu wobec dłużnika wyłącznie takie uprawnienia, jak posiadał je zobowiązany. Fakt zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego nie zmienia zatem charakteru stosunku prawnego między dłużnikiem zajętej wierzytelności a zobowiązanym, w którego miejsce wstępuje organ egzekucyjny.

Zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować natomiast jako przesłankę prawną a nie faktyczną. Innymi słowy, uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych, na przykład trudnej sytuacji ekonomicznej będzie stanowiło podstawę do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty. Pogląd ten jest powszechnie akceptowany zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie prawniczym (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2007 r., I FSK 984/06, Lex nr 364771, wyrok NSA z 14 czerwca 2007 r., II FSK 751/06, Jur. Pod. 2008, nr 2, str. 51, R. Hauser, A. Skoczylas (red), Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Warszawa 2011, s. 370; D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym, Komentarz, Wrocław 2011, s. 780). O braku bezpodstawności uchylania się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności można mówić w tych przypadkach, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela. Innymi słowy mówiąc, podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu - w rozumieniu art. 71a § 9 u.p.e.a. mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, przelewu wierzytelności itp.). Pojęcie to oznacza tyle, co "bez podstawy prawnej" (p. wyrok NSA z 21 czerwca 2007 r., I FSK 984/06).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy pod uwagę należy wziąć dwa oświadczenia złożone na wezwanie organu egzekucyjnego przez Spółkę A (...). W piśmie z dnia 26 września 2016 r., stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej z dnia 12.09.2016 r., A Sp. z o.o. poinformowała, że nie jest w stanie przekazać środków do Urzędu Miasta zgodnie z zajęciem z dnia 12.09.2016 r. ze względu na to, iż przedmiot zajęcia w postaci zobowiązań czynszowych wynikających z umowy najmu z dnia 11.12.2015 r. zawartej z B Sp. z o.o. (...) został zajęty przez C SA na podstawie cesji wierzytelności z dnia 23.02.2016 r. Ponadto, w piśmie z dnia 17 maja 2017 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu egzekucyjnego z dnia 9 maja 2017 r., A wyjaśniła, że do przelewu wierzytelności przysługującej B doszło na podstawie umowy o przelew z dnia 1 sierpnia 2012 r. ze zm., a w dniu 6 września 2016 r. C S.A. wezwał A Sp. z o.o. do zapłaty przelanych wierzytelności na rzecz Banku aż do odwołania. Spółka podkreśliła, że przelew wierzytelności na rzecz Banku oraz wezwanie A Sp. z o.o. do zapłaty tej wierzytelności na rzecz Banku nastąpiły przed dokonaniem przez Prezydenta Miasta Ł. zajęcia tej wierzytelności, co oznacza, że A nie jest w stanie przekazać wierzytelności z tytułu umowy najmu organowi egzekucyjnemu, bowiem w chwili dokonania zajęcia przez organ egzekucyjny, wierzytelność ta nie przysługiwała już dłużnikowi.

A podniosła, iż umowa przelewu wierzytelności wywiera skutek zarówno w stosunku do cedenta i cesjonariusza, jak i dłużnika oraz innych osób trzecich. Zgodnie z art. 510 k.c., wierzytelność objęta umową przelewu, przechodzi z cedenta na cesjonariusza ze skutkiem wobec dłużnika i innych osób trzecich z chwilą zawarcia tej umowy, natomiast wierzytelność przyszła, stanowiąca przedmiot umowy przelewu, przypada cesjonariuszowi z wszystkimi tego konsekwencjami z chwilą jej powstania. Jeżeli zatem spełnione są wszystkie wymagane przez Kodeks cywilny przesłanki skuteczności przelewu, wierzyciele cedenta nie będą mogli prowadzić egzekucji z tej wierzytelności na podstawie zajęcia dokonanego po zawarciu umowy przelewu. Innymi słowy, w takim razie, o pierwszeństwie cesjonariusza przed wszelkimi innymi osobami do wierzytelności nabytej decyduje pierwszeństwo zawartej przez cesjonariusza umowy przelewu. Oznacza to, zdaniem strony, że w momencie dokonania przelewu wierzytelności o zapłatę czynszu najmu, B Sp. z o.o. przestała być wierzycielem A Sp. z o.o. z tytułu czynszu najmu.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, A Sp. z o.o. zaznaczyła, iż w jej ocenie, wykonała zgodnie z wymogami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiadomienie organu z dnia 12 września 2016 r. Do pisma z 17 maja 2017 r. A załączyła: umowę najmu z dnia 11.12.2015 r., zawiadomienie o cesji z dnia 23.02.2016 r. oraz wezwanie banku C S.A. z 06.09.2016 r. do spełnienia świadczenia.

Mimo powyższych wyjaśnień, Prezydenta Miasta Ł. nałożył, na podstawie art. 168e § 1 i § 4 w zw. z art. 67a § 1 i art. 89 § 1 i § 2 u.p.e.a., karę pieniężną na prezesa spółki A, wskazując w uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 sierpnia 2017 r., iż "Egzekucja należności przysługujących Bankowi może być prowadzona przez komornika sądowego. Bank nie może samodzielnie prowadzić egzekucji, jest osobą trzecią w rozumieniu u.p.e.a., której przysługuje żądanie wyłączenia spod egzekucji praw majątkowych, do których do których skierowano egzekucję, a do których rości sobie prawa. Prawa, które nie zostały wyłączone, podlegają egzekucji. Począwszy od 20 września 2017 r. A sp. z o.o. nie mogła wykonać świadczenia do rąk innych niż organ egzekucyjny. Zapłata zobowiązania w inny sposób niż poprzez przekazanie organowi egzekucyjnemu nie zwalnia z odpowiedzialności wobec organu egzekucyjnego. Należy podkreślić, iż A sp. z o.o. w żadnej mierze nie jest decydentem w zakresie komu przekazywać zajęte wierzytelności. Zgodnie z art. 67a § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może z mocy samego zajęcia wierzytelności wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji."

Organ pominął zatem całkowicie okoliczność, iż C S.A. nie prowadził egzekucji pieniężnej, tylko, jak wynika z wyjaśnień strony skarżącej i załączonych przez nią dokumentów, wykonywał postanowienia umowy cesji wierzytelności z dnia 1 sierpnia 2012 r. zawartej pomiędzy spółką B a C S.A. w celu zabezpieczenia wierzytelności banku z tytułu umowy kredytu. Jak wynika z § 2 pkt 3 tej umowy, przelew wierzytelności staje się skuteczny z chwilą zaistnienia warunku w postaci niespłacenia przez B w całości lub w części wierzytelności banku C z tytułu umowy kredytu. A wyjaśniła przy tym, że w dniu 6 września 2016 r. C S.A. wezwał A Sp. z o.o. do zapłaty przelanych wierzytelności na rzecz Banku aż do odwołania. Spółka podkreśliła, że przelew wierzytelności na rzecz Banku oraz wezwanie A Sp. z o.o. do zapłaty tej wierzytelności na rzecz Banku nastąpiły przed dokonaniem przez Prezydenta Miasta Ł. zajęcia tej wierzytelności, co oznacza, że A nie ma podstaw do przekazania wierzytelności z tytułu umowy najmu organowi egzekucyjnemu, bowiem w chwili dokonania zajęcia przez organ egzekucyjny, wierzytelność ta nie przysługiwała już dłużnikowi.

Mając na uwadze treść art. 510 KC, nie ulega wątpliwości, że wierzytelność objęta umową przelewu, przechodzi z cedenta na cesjonariusza ze skutkiem wobec dłużnika i innych osób trzecich z chwilą zawarcia tej umowy, natomiast wierzytelność, stanowiąca przedmiot umowy przelewu, przypada cesjonariuszowi z wszystkimi tego konsekwencjami z chwilą jej powstania. Artykuł 510 § 1 KC ma zastosowanie zarówno do umów zobowiązujących do przeniesienia wierzytelności istniejących, jak i do umów zobowiązujących do przeniesienia wierzytelności przyszłych. Dopuszczalny jest zatem przelew wierzytelności wynikających z umowy najmu. Takiego przelewu nie wyłącza żaden przepis ustawy, nie jest też on sprzeczny z właściwością stosunku prawnego wynikającego z umowy najmu. Jak słusznie podkreślała strona skarżąca w swoich pismach, umowa sprzedaży lub jakakolwiek inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przyszłej, co do zasady przenosi już tę wierzytelność i żadne dodatkowe porozumienia stron do jej przeniesienia nie są potrzebne. Jeżeli zatem w chwili powstania omawianej wierzytelności, spełnione były wszystkie wymagane przez Kodeks cywilny przesłanki skuteczności przelewu, wierzytelność ta powinna - konsekwentnie - z tą chwilą przypaść cesjonariuszowi (bankowi) z wszelkimi tego konsekwencjami dla dłużnika i innych osób trzecich (także organu egzekucyjnego), a co za tym idzie zajęcie dokonane przez organ po tej chwili nie może być uznane za skuteczne (p. wyrok SN z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt V CSK 379/15, system informacji prawnej Legalis). Innymi słowy o pierwszeństwie cesjonariusza przed wszelkimi innymi osobami do wierzytelności nabytej decyduje pierwszeństwo zawartej przez cesjonariusza umowy przelewu wierzytelności (p. wyrok SN z dnia 15 lutego 2008 r., sygn. akt I CSK 357/07, system informacji prawnej Legalis).

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że z dokumentów załączonych do akt sprawy wynika, iż cesja wierzytelności przysługującej B z tytułu czynszu najmu na rzecz C nastąpiła jeszcze przed zajęciem egzekucyjnym dokonanym przez organ. Umowa przelewu wierzytelności pomiędzy Bankiem a B została bowiem zawarta w dniu 1 sierpnia 2012 r. Tym niemniej, jak wynika z jej treści jest to umowa warunkowa - jej skutek w postaci przelewu wierzytelności staje się skuteczny nie z chwilą zawarcia umowy, a z chwilą ziszczenia się warunku określonego w umowie przelewu - tj. brak spłaty w oznaczonym terminie kredytu przez B. A otrzymał od banku C wezwanie do zapłaty z informacją o braku spłaty kredytu przez B, które datowane było na dzień 6 września 2016 r., natomiast zawiadomienie organu o zajęciu wierzytelności pieniężnej pochodzi z dnia 12 września 2016 r. Jeżeli zatem umowa przelewu wierzytelności z dnia 1 sierpnia 2012 r. zawarta pomiędzy B jako cedentem a bankiem C (cesjonariusz) stała się skuteczna od dnia 6 września 2016 r., to od tej chwili w przypadku, gdyby A przelał pieniądze na konto organu egzekucyjnego, mógłby się narazić na roszczenie nabywcy wierzytelności o zapłatę. Powyższą tezę potwierdza Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt III CZP 110/13, system informacji prawnej Legalis, w której stwierdził, że "dłużnik zajętej wierzytelności, który w związku z zajęciem przekazał świadczenie organowi egzekucyjnemu, wiedząc, że przed zajęciem dotychczasowy wierzyciel przelał wierzytelność na osobę trzecią, nie korzysta z ochrony przewidzianej w art. 512 KC".

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji, bez poczynienia jakichkolwiek ustaleń na okoliczność skuteczności umowy przelewu wierzytelność, na którą powoływała się strona skarżąca, przyjęły iż przedmiotowa umowa nie wywołuje żadnych skutków prawnych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec B. Brak jest przy tym w rozstrzygnięciach organów jakichkolwiek rozważań, dlaczego organ I i II instancji pomija treść art. 510 KC i z jakich powodów uznaje nieskuteczność umowy przelewu wierzytelności zawartej w dniu 1 sierpnia 2012 r. pomiędzy B a C. Prezydent Miasta Ł. wskazuje w uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 sierpnia 2017 r., że "o skuteczności, na postępowanie egzekucyjne, przelewu wierzytelności decyduje organ egzekucyjny (...)", jednak nie wyjaśnia przy tym, dlaczego uznał, że przedmiotowa umowa cesji wierzytelności z dnia 1 sierpnia 2012 r. jest w jego ocenie nieskuteczna. Nie przeprowadza też żadnych własnych ustaleń na okoliczność skuteczności tej umowy, która jak wyżej podkreślono ma charakter warunkowy, a zatem niezbędnym było chociażby przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, co do daty otrzymania przez A wezwania banku C do zapłaty z informacją o braku spłaty kredytu przez B, które datowane było na dzień 6 września 2016 r. i prawdziwości zawartych w nim informacji. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 71a § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny uprawniony jest do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, natomiast na podstawie art. 7 k.p.a. powinien podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tymczasem, w rozpoznawanej sprawie, Prezydent Miasta Ł. pomimo przysługujących mu uprawnień, nie uznał za konieczne przeprowadzenia kontroli u A, a postanowił nałożyć karę pieniężną na prezesa tej Spółki. Bez badania faktycznej skuteczności cesji wierzytelności na rzecz banku, organ z góry przyjął, iż względem zajęcia jest ona nieskuteczna, pomijając treść art. 510 KC.

Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium przede wszystkim przytoczyło przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz cytaty zaczerpnięte z orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, zasadniczo nieodnoszące się do meritum przedmiotowej sprawy. Tak naprawdę, całość merytorycznego uzasadnienia organu II instancji sprowadza się do dwuzdaniowego stwierdzenia, włączonego w ciąg cytatów z orzeczeń sądów administracyjnych, iż: "Nie było rolą A sp. z o.o. ocena skuteczności umowy o przelew wierzytelności zawartej między zobowiązanym a bankiem (zob. np. § 2 ust. 3 i 4, § 8 umowy). Obowiązkiem A sp. z o.o było przekazanie należnej kwoty organowi egzekucyjnemu i poinformowanie cesjonariusza o tym fakcie". Zatem również organ odwoławczy nie pokusił się o uzasadnienie stanowiska, dlaczego przedmiotowa umowa cesji wierzytelności nie wywołuje skutków na prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec B. Kolegium uchyliło jednocześnie rozstrzygnięcie organu I instancji i nałożyło na J. G. - prezesa zarządu A, który nie wykonał ciążących na nim obowiązków związanych z egzekucją administracyjną, karę pieniężną w niższej wysokości - 1.000 zł., stwierdzając przy tym, że: "Skuteczność cesji mogła budzić pewne wątpliwości spółki, a to zdaniem Kolegium uzasadnia wymierzenie kary pieniężnej w kwocie 1.000 zł". Podkreślić jednak należy, że jak wynika z akt sprawy "skuteczność cesji" nie budziła żadnych wątpliwości TRP, natomiast jeżeli takie wątpliwości posiadał organ, to powinien przedstawić stosowną argumentację w uzasadnieniu swojego postanowienia.

Należy podkreślić, iż z uwagi na zasadę prowadzania postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), istotne jest przedstawienie spornych zagadnień w uzasadnieniu aktu administracyjnego (decyzji), które powinno spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Te same warunki dotyczą zaskarżalnego postanowienia, co wynika z treści art. 124 § 2 oraz art. 126 k.p.a. (odpowiednie stosowanie przepisów o decyzji). Było to tym bardziej istotne, że w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z podmiotem, który odmawia współpracy z organem egzekucyjnym, lecz A konsekwentnie przedstawia w toku postępowania swoje stanowisko wraz z uzasadnieniem w zakresie braku możliwości przekazania świadczenia pieniężnego na rzecz organu egzekucyjnego. Zasada z art. 8 k.p.a. również znajduje swoje odzwierciedlenie w treści art. 107 § 3 k.p.a., który przewiduje, że uzasadnienie decyzji (postanowienia) powinno zawierać ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie rozstrzygnięcia administracyjnego jest istotne również z uwagi na zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej winien wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Tym samym powinien informować strony postępowania o stanie prawnym oraz o wszystkich okolicznościach faktycznych mających znaczenie dla sprawy, przekazywać informacje zmierzające do wykazania racjonalności, słuszności i skuteczności rozstrzygnięcia (p. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2815/15, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, biorąc powyższe pod uwagę, organy nie wykazały, aby TRP w niniejszej sprawie posiadało status dłużnika zajętej wierzytelności w rozumieniu zarówno art. 89 § 1 u.p.e.a. oraz 168e u.p.e.a., w zakresie zapłaty należności czynszowych wynikających z umowy najmu z dnia 11 grudnia 2015 r. zawartej pomiędzy B a A. W sytuacji bowiem, gdy umowa o przelew wierzytelności stała się skuteczna, to A nie był już dłużnikiem względem JBP, a od tego momentu stał się dłużnikiem Banku w zakresie zapłaty tych wierzytelności. Nie mogło by wobec tego dojść do skutecznego zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny. Organ egzekucyjny, wstępując bowiem w prawa i obowiązki zobowiązanego, posiadał wobec dłużnika wyłącznie takie uprawnienia, jakie posiadał zobowiązany. Jak to już wyżej podkreślono, fakt zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego nie zmienia w żaden sposób charakteru stosunku prawnego między dłużnikiem zajętej wierzytelności a zobowiązanym, w którego miejsce wstępuje organ egzekucyjny.

Ponadto z akt sprawy wynika, że Spółka A w toku postępowania działała zgodnie z wymogami u.p.e.a., odpowiadając organowi pismem z dnia 26 września 2017 r. na jego zawiadomienie z dnia 12 września 2016 r., a także przesyłając obszerne wyjaśnienie z 17 maja 2017 r. Bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które wykazałoby, że umowa przelewu wierzytelności z dnia 1 sierpnia 2012 r. ze zm., zawarta pomiędzy B a C jest nieskuteczna w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec B, nie było zatem podstaw, aby przyjmować, że Spółka A nie wykonywała lub nienależycie wykonywała ciążące na niej obowiązki związane z egzekucją lub zabezpieczeniem wierzytelności lub prawa majątkowego. W sytuacji bowiem, gdy zawiadomienie o zajęciu wierzytelności nie zostało przesłane dłużnikowi zobowiązanemu (a tego organy w niniejszym postępowaniu nie wykazały), tylko podmiotowi, który nie jest dłużnikiem i nie może być stroną postępowania, to nie doszło do skutecznego zajęcia tej wierzytelności. Konsekwencją tego jest to, iż nie można nałożyć na taki podmiot kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wskazanych w art. 89 § 3 u.p.e.a.

W związku z tym, iż organy nie wykazały w niniejszym postępowaniu, aby A miał faktycznie statusu dłużnika zajętej wierzytelności zarówno w rozumieniu art. 89 u.p.e.a., jak i art. 168e u.p.e.a., to nie można przyjąć, aby ciążyły na tej Spółce obowiązki wskazane w art. 89 u.p.e.a., w tym przekazanie zajętej wierzytelności organowi. W ocenie Sądu powyższe powoduje, że nie było podstaw do nałożenia na J. G. kary na podstawie art. 168e u.p.e.a.

Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Wobec tego, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art. 200 p.p.s.a., Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

d.j.