Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2351/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 5 pkt 3, 130, 132 ust. 1a, 2 i 3,art. 134
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 12 ust. 4a, 4f, 5, art. 5, 18
journal: Dz.U. 2018 poz 1474
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Z.O. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej Z.O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2019 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania Z.O. od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2019 r., nr [...] odmawiającej potwierdzenia jej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.S. nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] przy ul. [...], pow. [...], woj. [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2019 r.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że [...] grudnia 1990 r. S.S. (s. M. i S.) złożył do Urzędu Miejskiego w [...] wniosek o przyznanie odszkodowania za mienie pozostawione przez S.S. (s. E. i W.) poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] przy ul. [...].

Zawiadomieniem z [...] grudnia 2004 r. Wojewoda [...] poinformował stronę o przejęciu od Prezydenta Miasta [...], zgodnie z kompetencjami, wniosku wraz z aktami sprawy.

Wnioskami z [...] października 2007 r. i z [...] października 2008 r. I.T. oraz Z.O. wystąpiły do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Zawiadomieniem z [...] czerwca 2014 r. Wojewoda [...] przekazał wnioski Z.O. i I.T. Wojewodzie [...], jako organowi właściwemu w sprawie.

Wojewoda następnie wymienił zebrane w toku postępowania dokumenty.

Decyzją z [...] lipca 2019 r. Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia Z.O. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.S. nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] przy ul. [...], pow. [...], woj. [...]. Z.O. złożyła odwołanie od decyzji Wojewody [...].

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził,

że prawo do rekompensaty na podstawie art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2097) przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:

1) był 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów:

a) art. 3 ustawy z 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub

b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego lub

c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489)

- oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić;

2) posiada obywatelstwo polskie.

Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

Minister przytoczył treść art. 6 ustawy i wyjaśnił, że do wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty należy dołączyć dowody wymienione w tym przepisie.

Organ odwoławczy wskazał, że ustawodawca określając krąg osób uprawnionych do rekompensaty za utracone mienie nie przyznał tego prawa wszystkim obywatelom polskim, posiadającym majątki na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którzy zmuszeni byli je pozostawić, ale wyłącznie tym, którzy spełniali łącznie warunki określone w art. 1 i art. 2 ustawy.

Prawo do rekompensaty na podstawie przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy oraz posiada obywatelstwo polskie. Niespełnienie choćby jednej z wymienionych przesłanek, powoduje utratę uprawnień do rekompensaty.

Minister wyjaśnił, że Wojewoda [...] odmawiając Z.O. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.S. nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] przy ul. [...] uzasadnił decyzję brakiem wymaganych dokumentów w sprawie, tj.: dowodów wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. W odwołaniu od decyzji strona podniosła, że organ I instancji nie ocenił prawidłowo zebranego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie skarżącej oświadczenie dwóch świadków powinno być uznane za wiarygodny dowód na potwierdzenie własności, rodzaju powierzchni nieruchomości pozostawionej przez S.S. poza obecnymi granicami RP.

Zdaniem Ministra organ I instancji słusznie ustalił, że właścicielką pozostawionej nieruchomości była M.S. zd. [...], co potwierdza kontrakt kupna i sprzedaży z [...] sierpnia 1922 r. nieruchomości położonej w miejscowości [...] przy ul. [...] przez wyżej wymienioną, jako stronę kupującą.

Jednakże jednym z warunków nabycia prawa do rekompensaty jest opuszczenie byłego terytorium RP lub niemożność powrotu na to terytorium z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy. Istotną okolicznością w rozstrzyganej sprawie jest fakt, że M.S. zmarła [...] kwietnia 1945 r. w [...] nie opuszczając byłego terytorium państwa polskiego. Nabycie prawa do rekompensaty przez spadkobierców ma charakter pochodny względem praw byłego właściciela. Jeśli były właściciel nie zrealizował przesłanek z art. 2 w zw. z art. 1 ustawy, to jego spadkobiercy nie mogą nabyć prawa do rekompensaty. Organ powołał na powyższe orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Minister wskazał, że w toku postępowania strona przedłożyła do akt sprawy uwierzytelnioną kopię odpisu protokołu spisanego w Biurze Rejonowym Pełnomocnika RP dla spraw ewakuacji w [...] z [...] maja 1946 r. złożonego przez dwóch świadków: L.S. i M.K., jednakże dokument ten nie spełnia wymogów określonych w art. 6 ust 5 ustawy, gdyż nie został złożony pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Powyższe oznacza, iż oświadczenie L.S. i M.K. złożone [...] maja 1946 r. nie może stanowić dowodu potwierdzającego okoliczność posiadania przez S.S. prawa własności nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] przy ul. [...]. Strona przedłożyła do akt sprawy oświadczenie H.G. z [...] kwietnia 2012 r., z którego wynika, że cyt.: "właścicielem nieruchomości pozostawionej w [...] przy ul. [...] był notariusz dr S.S.". Powyższy dokument nie został złożony przed notariuszem, bowiem notariusz potwierdził jedynie własnoręczność podpisów. Klauzula umieszczona przez notariusza świadczy o tym, że oświadczenie przybrało formę pisemną z podpisem notarialnie poświadczonym. Organ wyjaśnił, że [...] listopada 2018 r. w miejscu zamieszkania przesłuchano świadka H.G. Świadek zeznała, że właścicielami nieruchomości położonej w miejscowości [...] przy ul. [...] w dniu 1 września 1939 r. byli Państwo S.

W związku z prowadzonym postępowaniem [...] marca 2012 r. został przesłuchany T.D. Świadek zeznał, że cyt.: "Dom został zakupiony przez S.S. z lokatorami (...)". T.D. został powtórnie przesłuchany [...] listopada 2018 r. w swoim miejscu zamieszkania. Na pytanie dotyczące właściciela nieruchomości w 1939 r. odpowiedział, że mieszkała tam rodzina S., ale nie pamięta pod jakim numerem.

Organ wskazał, że relacje świadków odnoszące się do sytuacji majątkowej osób obcych, sąsiadów nie mogą być uznane za wiarygodne źródło ich wiedzy o stanie majątku, w sytuacji gdy są jedynym dowodem na tą okoliczność, a ponadto zawierają stwierdzenia niepewne i nie umożliwiające określenie powierzchni pozostawionej nieruchomości.

Zdaniem organu protokół przesłuchania Z.O. z [...] lipca 2015 r. nie może stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie, gdyż dowód z przesłuchania strony, w odróżnieniu od zeznań świadków, jest jedynie środkiem dowodowym o charakterze posiłkowym i znajduje zastosowanie wówczas, gdy po zgromadzeniu dokumentacji przez organ pozostały niewyjaśnione okoliczności istotne dla sprawy. Protokół z przesłuchania strony nie może zastępować dowodów z dokumentów urzędowych, ponieważ ten środek dowodowy nie jest w pełni obiektywny.

Powołując treść art. 7 kpa Minister wskazał, że Wojewoda [...] zawiadamiał Z.O. o konieczności uzupełnienia braków wniosku. Wprawdzie strona z własnej inicjatywy występowała zarówno do archiwów polskich, jak i zagranicznych, celem odnalezienia dokumentów potwierdzających, że S.S. posiadał tytuł własności do nieruchomości pozostawionych w miejscowości [...] przy ul. [...] jednak poszukiwania nie przyniosły pozytywnego rezultatu. Organ wojewódzki podjął także z urzędu czynności mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zebranie materiału dowodowego, występując do: Archiwum Państwowego w [...], Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we [...], Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w [...], Archiwum Akt Nowych, Archiwum Narodowego w [...] oraz Archiwum Państwowego we [...]. W odpowiedzi na pisma poinformowano Wojewodę, że nie odnaleziono wymaganych dowodów.

Minister podkreślił, że to na stronie spoczywa obowiązek wykazania faktu pozostawienia mienia. W przedmiotowej sprawie strona postępowania nie potwierdziła okoliczności faktycznych, na które się powołuje, bowiem nie przedłożyła dowodów, na podstawie których można by stwierdzić, że w chwili rozpoczęcia działań wojennych S.S. posiadał tytuł własności nieruchomości położonej w miejscowości [...] przy ul. [...], pow. [...], woj. [...]. Strona ubiegająca się o prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie ma obowiązek wskazania konkretnych nieruchomości i przedstawienia dowodów, które świadczą o ich pozostawieniu wraz ze wskazaniem rodzaju i powierzchni. Zasada ta została wyrażona wprost w art. 6 ustawy. W ocenie Ministra Wojewoda [...] umożliwił stronie uczestnictwo w każdym stadium postępowania, w tym składanie dodatkowych dokumentów i wyjaśnień.

Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] sierpnia 2019 r. złożyła Z.O.

Zarzuciła naruszenia:

- art. 2 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie M.S. z d. S. za właściciela nieruchomości pozostawionej w [...], a nieuznanie Z.O., następcy prawnego M.S. z d. S., za współwłaściciela tej nieruchomości,

- art. 1 w zw. z art. 2 ustawy, poprzez nieprawidłową wykładnię i uznanie, przy zastosowaniu pozaustawowego wymogu, że przesłanki określone w art. 2 ustawy odnoszą się do osób fizycznych, które były 1 września 1939 r. właścicielami nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP,

- art. 75, art. 77 § 1 oraz 80 kpa, poprzez przyjęcie, że organy wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, dokonały prawidłowej oceny dowodów, podczas gdy organy w sposób ewidentny przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów, nie odniosły się do zgłoszonych przez stronę dowodów,

- art. 7, art. 7b , art. 8 § 1 oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 140 kpa, poprzez zaniechanie dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych mających znaczenie dla ustalenia przesłanek prawa do rekompensaty tj. nieustalenie, kto po śmierci w 1945 r. M.S. z d. S. stał się właścicielem (współwłaścicielem) nieruchomości pozostawionej w [...],

- art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 140 kpa, poprzez zlekceważenie dowodów znajdujących się w aktach sprawy wskazujących, że Z.O. z d. S., jako współwłaścicielka pozostawionej nieruchomości w [...] spełniała przesłanki ustawowe do uzyskania prawa do rekompensaty,

- art. 107 § 3 w zw. z art. 140 kpa, poprzez niewskazanie przyczyn, z powodu których innym dowodom organy odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej,

- art. 7 oraz art. 8 kpa, poprzez wieloletnie prowadzenie postępowania.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2019 r. i zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawę w dniu [...] lutego 2020 r. stawiła się córka skarżącej A.O. wskazując, że jest pełnomocnikiem skarżącej. Przedłożyła dwa pełnomocnictwa, jednakże nie wynikało z nich umocowanie do reprezentowania skarżącej przez sądem. Wniosła o dopuszczenie jej tymczasowo w charakterze pełnomocnika do udziału w rozprawie, zobowiązując się do złożenia pełnomocnictwa.

Sąd tymczasowo dopuścił A.O. do udziału w postępowaniu, jako pełnomocnika skarżącej, zobowiązując ją do złożenia pełnomocnictwa w terminie siedmiu dni pod rygorem pominięcia czynności podjętych przez nią na rozprawie. Wobec tego, że nadesłane przy piśmie z [...] lutego 2020 r. pełnomocnictwo nie obejmowało umocowania A.O. do reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi (a jedynie przed sądami powszechnymi), Sąd na podstawie art. 44 § 2 ppsa pominął czynności A.O. z rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przepisy kpa ustanawiają zasady, które organy mają obowiązek przestrzegać po to, by, m.in. strona nie poniosła szkody. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wskazanej w art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Natomiast zgodnie z art. 8 § 1 kpa organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Z kolei zgodnie z art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W niniejszej sprawie zasady te zostały naruszone, w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem z [...] grudnia 1990 r. złożonym S.S. (syna S. i M.). W końcowych wywodach wniosku wprawdzie wnioskodawca wskazał, że domaga się potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez ojca, jednakże w treści wniosku podał, że to rodzice mieli dom w miejscowości [...], w woj. [...]. Wyjaśnił, że matka M.S. zmarła w 1945 r. Do wniosku S.S. załączył odpis aktu notarialnego umowy kupna sprzedaży nieruchomości z [...] sierpnia 1922 r. oraz odpis karty ewakuacyjnej z [...] czerwca 1946 r. Natomiast w piśmie z [...] lipca 1999 r. wskazał, że ubiega się o odszkodowanie "za mienie naszej rodziny". Pomimo niespójności w treści pism organy nie zażądały sprecyzowania, za mienie przez kogo pozostawione wnioskodawca dochodził rekompensaty.

Wojewoda [...] w piśmie z [...] października 2012 r. poinformował Wojewodę [...], że prowadzi postępowanie z wniosku S.S. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego przez S.S. oraz jego dzieci: S.S., M.S., Z.S. (O.) i I.T. W piśmie tym Wojewoda [...] wskazał, że z treści kontraktu kupna - sprzedaży z [...] sierpnia 1922 r. wynika, że właścicielem nieruchomości [...] była M.S. W odpowiedzi na powyższe pismo Wojewoda [...] poinformował, że prowadzi postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez S.S., syna W.

Z kolei w piśmie z [...] grudnia 2012 r. skierowanym do Wojewody [...], Wojewoda [...] ponownie powołuje umowę sprzedaży z [...] sierpnia 1922 r. Wyjaśnia, że S.S. we wniosku z [...] grudnia 1990 r. podał, że jego matka M.S. zmarła w 1945 r. Wojewoda [...] podnosi, że wobec tego za potencjalnych współwłaścicieli nieruchomości należy uznać ustawowych spadkobierców M.S.

I.T. i Z.O. złożyły wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty odpowiednio [...] października 2007 r. i [...] października 2008 r. Wnioski złożone zostały na drukach, jednakże w rubryce 1 o treści: "Właścicielem/ współwłaścicielem tej nieruchomości był/byli:" nie wpisano osoby właściciela. Natomiast w oświadczeniach dotyczących miejsca zamieszkania wnioskodawcy wpisano w pkt 2, że właścicielem był S.S.

Z kolei z protokołu przesłuchania Z.O. z [...] lipca 2015 r. wynika, że prawnym właścicielem nieruchomości była matka M.S.

Do pisma z [...] września 2018 r. skarżąca załączyła odpis postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] lipca 2018 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że spadek po M.S. zmarłej [...] kwietnia 1945 r. nabyły dzieci po ¼ części każde z nich. Skarżąca jest obecnie jedynym spadkobiercą po swoim rodzeństwie.

Natomiast z treści postanowień organu I instancji: o zawieszeniu postępowania z [...] sierpnia 2015 r. oraz o podjęciu zawieszonego postępowania z [...] września 2018 r. wynika jedynie, że Wojewoda [...] prowadzi postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w [...] przy ul. [...], pow. [...], woj. [...]. Postanowienia nie wskazują, kto pozostawił to mienie. Z kolei w piśmie z [...] września 2018 r. skierowanym do Konsulatu Generalnego w [...] Wojewoda podaje, że prowadzi postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia przez spadkobierców M.S. z d. S., tj. S.S., M.S., I.T. oraz Z.O. i S.S. s. W. Również takie informacje kieruje organ do Archiwum Akt Nowych, Wojewody [...] i pełnomocnika skarżącej - pisma z [...] września 2018 r.

Oznacza to, że organ prowadząc od wielu lat postępowanie w różny sposób określał przez kogo zostało pozostawione mienie: a to przez S.S., a to przez spadkobierców M.S. - ze wskazaniem wszystkich spadkobierców z imion i nazwisk, by następnie odmówić potwierdzenia tego prawa skarżącej za mienie pozostawione przez M.S. z d. S. Poza tym organ mając wiedzę o spadkobiercach M.S., wykazanych w postanowieniu spadkowym, dysponując przedłożoną do akt sprawy umową z 1922 r. i uznając, że M.S. z d. S. była do śmierci właścicielką tej nieruchomości, a także dysponując protokołem przesłuchania skarżącej, w którym wskazała, że właścicielką mienia była matka, powinien wezwać skarżącą do sprecyzowania po kim dochodzi prawa do rekompensaty. Organ powinien wyjaśnić skarżącej i ją pouczyć, że po śmierci M.S. z d. S., to wskazani w postanowieniu spadkowym spadkobiercy stali się właścicielami nieruchomości. Zważyć bowiem należy, że zgodnie z § 536 Kodeksu cywilnego austriackiego obowiązującego na terenach woj. [...] w dniu śmierci M.S., prawo dziedziczenia powstaje po śmierci spadkodawcy. Wobec tego z chwilą śmierci właścicielki mienia w jej prawa wstąpiły dzieci (§ 732 powołanego Kodeksu oraz postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] lipca 2018 r., sygn. akt [...]). To oni byli współwłaścicielami pozostawionego mienia. Może to oznaczać, że prawo do rekompensaty przysługiwało (przy spełnieniu wszystkich przesłanek ustawowych) żyjącym wówczas dzieciom (rodzeństwu skarżącej), a obecnie skarżącej, jako jedynej spadkobierczyni po rodzeństwie. Na kwestie spadkobrania wskazywała skarżąca w odwołaniu podnosząc, że wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożyli współwłaściciele, a nie spadkobiercy. Do zarzutów tych organ II instancji nie odniósł się. Skoro organy na podstawie umowy z 1922 r., uznały że właścicielką nieruchomości do śmierci była M.S. z d. S., to z chwilą jej śmierci w prawa spadkowe weszły jej dzieci i to oni, jako współwłaściciele pozostawionego mienia repatriowali się do Polski.

Jak wyżej zaznaczono organ I instancji powinien pouczyć skarżącą o powyższym i zobowiązać do sprecyzowania wniosku, tym bardziej, że organ sam na różnych etapach postępowania odmiennie wskazywał osoby, które pozostawiły nieruchomość, by w końcu samodzielnie przyjąć, że skarżąca dochodzi prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez matkę. Również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odnosi się z jednej strony do mienia postawionego przez M.S., by następnie wskazać na brak tytułu S.S. do pozostawionej nieruchomości.

Odnosząc się do stanowiska organu o podjętych przez niego poszukiwaniach w archiwach w Polsce i na terenie [...] w celu ustalenia stanu faktycznego wskazać należy, że wprawdzie organ I instancji podejmował takie działania, jednakże zwracał się o informacje o mieniu pozostawionym przez spadkobierców M.S. Prawa spadkowe po M.S. zostały stwierdzone dopiero w 2016 r. Wobec tego trudno oczekiwać, aby w archiwach znajdowały się dokumenty wskazujące, jako właścicieli dzieci M.S. z d. S.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności uznać należy, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. art. 2 i art. 3 ustawy zabużańskiej oraz art. 7, 8, 9, 75 § 1, 77 § 1, 80 kpa, a organ odwoławczy naruszył także art. 138 § 1 pkt 1 kpa.

Z powyższych przyczyn Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.