Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 230/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18, 33, 34
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska - Wojnar Asesor WSA Anna Kuczyńska – Szczytkowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. H. na postanowienie Dyrektora I. A. S. we W. z dnia 12 lutego 2021 r. [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika U. S. W.-K.i z dnia 15 grudnia 2020 r. nr [...] i poprzedzające je postanowienie Poczty Polskiej S.A. z 18 września 2020 r. nr [...] II. zasądza od Dyrektora I. A. S. we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotów kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 12 lutego 2021 r. (nr 0201-IEE2.711.11.2021.2.IW) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: organ II instancji, DIAS, Dyrektor IAS), po rozpatrzeniu zażalenia M.H. (dalej: skarżąca, zobowiązana, strona, dłużniczka), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław Krzyki (dalej: organ I instancji, NUS, Naczelnik US) z dnia 15 grudnia 2020 r. (nr 0225-SEE.711.89.2020.EC.SZZ), którym organ I instancji uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z 13 marca 2020 r. (nr [...]), wystawionego przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej (dalej: wierzyciel, Poczta Polska) obejmującego zaległości z tytułu opłat abonamentu RTV za okres od stycznia 2015 r. do listopada 2019 r. Jako podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia organ II instancji podał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 18 art., art. 33 § 1 pkt 1 i art. 34 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej u.p.e.a.).

Powyższe postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym.

W dniu 13 marca 2020 r. wierzyciel wystawił opisany wyżej tytuł wykonawczy, obejmujący zaległości z tytułu abonamentu RTV. Tytuł wykonawczy celem przeprowadzenia egzekucji został przekazany do organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław Krzyki, który 25 maja 2020 r. nadał tytułowi klauzulę o skierowaniu do egzekucji. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wystosowano zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A. S.A. z 1 czerwca 2020 r. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono skarżącej 19 czerwca 2020 r. Dodać należy, że z pisma skarżącej z 4 grudnia 2020 r.(k. 33 akt administracyjnych) wynika, że w sprawie skierowano do skarżącej upomnienie z 2 grudnia 2019 r.

Pismem z 25 czerwca 2020 r. skarżąca wniosła zarzut nieistnienia obowiązku. Podkreśliła, że w 2004 r. wyrejestrowała odbiornik RTV zarejestrowany pod nr [...] w UP nr [...] przy ul. [...] we W. w związku ze zmianą miejsca zamieszkania. Od tamtej pory nie posiada odbiorników RTV. Zauważyła, że wierzyciel przed wejściem w życie ustawy o opłatach abonamentowych przyjął od niej książeczkę opłat za abonament, a zatem przyjął fakt wyrejestrowania jej z rejestru abonentów.

Postanowieniem z dnia 18 września 2020 r. (nr COF.OUR.6375.36646.2020WR.BE.P 01475875) wierzyciel uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wskazał, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich użytkowanie mają swoje źródło w przepisach ustawy o opłatach abonamentowych z 21 kwietnia 2005 r. Podkreślił, że wierzyciel na dzień wydania postanowienia nie dysponuje dokumentem, który stanowiłby o dopełnieniu przez skarżącą formalności związanych ze zgłoszeniem wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego. Brak dokumentu stanowiącego o wyrejestrowaniu odbiorników oznacza, że skarżąca jest zobowiązana do uregulowania zaległych opłat abonamentowych, a wszczęta egzekucja jest w pełni uzasadniona.

W tym stanie prawnym organ I instancji uznał, że stanowisko wierzyciela jest dla niego wiążące i postanowieniem z 15 grudnia 2020 r. uznał zarzut wniesiony w związku z postępowaniem egzekucyjnym za niezasadny.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzuciła naruszenie:

- art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., poprzez uznanie, że obowiązek z tytułu opłaty abonamentowej istnieje,

- § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z września 1993 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że przepis ten nakładał na użytkowników odbiorników RTV złożenie na piśmie oświadczenia o wyrejestrowaniu odbiorników RTV,

- art. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżąca posiada i używa odbiorniki RTV, mimo ich wyrejestrowania w 2004 r.

- art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżąca podlegała rygorom tej ustawy.

Skarżąca jeszcze raz podkreśliła, że w związku ze zmianą miejsca zamieszkania wyrejestrowała odbiorniki RTV, od tamtej pory nie posiada żadnych odbiorników RTV. Zauważyła, że kopia książeczki abonamentowej opłat, na którą powołuje się wierzyciel, wydana skarżącej w 1997 r. nie stanowi dowodu zarejestrowania odbiornika na jej nazwisko. W świetle przepisów dotyczących opłat za abonament RTV przesłanką do powstania obowiązku płatności za abonament jest wniosek o rejestrację oraz zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wskazała, że nigdy nie otrzymała zawiadomienia o nadaniu jej indywidualnego numeru. Nie składała też wniosku o ponowną rejestrację. Wierzyciel, jak podkreśliła skarżąca, ograniczył własną argumentację do konstatacji, że to skarżąca nie udokumentowała faktu wyrejestrowania odbiornika.

Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że zgodnie z treścią art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9, 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W konsekwencji zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), wymaga stanowiska wierzyciela, które jest wiążące dla organu egzekucyjnego, jak i organu nadzoru. W sprawie organ egzekucyjny wypełnił opisaną procedurę występując do wierzyciela o zajęcie stanowiska. DIAS podkreślił, że z akt sprawy wynika, że dokonano rejestracji odbiorników RTV na dane osobowe skarżącej. Wskazał, że abonament RTV jest przypisany do osoby, która dokonała rejestracji odbiorników RTV, a nie do adresu, czy zameldowania pod wskazanym adresem. Wierzyciel wykonując obowiązek określony przepisami rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342), nadał dla dokonanej rejestracji odbiorników RTV indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Zbiór zawierający dane abonentów i zarejestrowanych odbiorników funkcjonuje na podstawie danych uzyskanych od samych abonentów, którzy powinni być zainteresowani podaniem prawidłowych danych przy rejestracji, a następnie aktualizacją tych danych w miarę powstawania zmian. Zarejestrowanie odbiornika, bez jego późniejszego wyrejestrowania lub dopełnienia formalności związanych ze zwolnieniem z opłat abonamentowych, stanowi wystarczającą przesłankę, która potwierdza istnienie obowiązku dokonywania opłat abonamentowych. Warunkiem koniecznym do zwolnienia z opłat abonamentowych jest dopełnienie stosownych formalności w urzędzie pocztowym. Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników RTV, wnoszenia opłat za abonament RTV oraz zgłaszania w urzędzie pocztowym zmiany stanu prawnego lub faktycznego, która ma wpływ na uzyskanie zwolnienia, należy do obowiązków abonenta. Niedopełnienie formalności we właściwym czasie powoduje, że abonent posiada status formalno-prawny, który obliguje go do uiszczania opłat za korzystanie z odbiorników RTV. Wierzyciel nie odnotował dopełnienia przez skarżącą formalności wyrejestrowania odbiornika radiowego i telewizyjnego, jak również skarżąca nie przedstawiła odpowiedniego dokumentu. DIAS zauważył ponadto, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ma postanowienie wierzyciela. Skoro wierzyciel ostatecznie uznał, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym istnieje i jest wymagalny, to wykluczona jest ponowna merytoryczna ocena tego zarzutu, który był istotą rozważań w postępowaniu dotyczącym stanowiska wierzyciela.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższe postanowienie organu II instancji skarżąca zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego:

art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz nierozpatrzenie całości zgromadzonego materiału dowodowego;

art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnych ustaleń, że nie doszło do wyrejestrowania odbiornika RTV przez Skarżącą jak również, że do Skarżącej zostało wysłane zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta;

4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy wadliwego orzeczenia organu I instancji, podczas gdy prawidłowym było uchylenie przedmiotowego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy.

II. naruszenie przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji, tj. art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że wobec skarżącej istnieje obowiązek uzasadniający prowadzenie egzekucji administracyjnej podczas, gdy wierzyciel nie wykazał istnienia obowiązku skarżącej opłaty za abonament RTV, gdyż przedstawione przez wierzyciela w sprawie dowody nie potwierdzają jego istnienia, albowiem skarżąca w 2004 r. informując Pocztę Polską o zmianie miejsca zamieszkania jednocześnie wyrejestrowała odbiorniki RTV przez zdanie książeczki RTV przez co jej obowiązek dokonywania opłat za abonament RTV z tą chwilą ustał. Skarżąca nie otrzymała żadnego powiadomienia o nadaniu jej w 2008 r. indywidualnego numeru identyfikacyjnego, co oznacza, że nie miała świadomości, że obowiązek płacenia abonamentu ponownie zaistniał. Przedstawiony przez Wierzyciela duplikat zawiadomienia, wygenerowany z systemu informatycznego, nie stanowi dowodu tego, że dokument ten został skutecznie skarżącej doręczony.

III. naruszenie przepisów prawa materialnego:

§ 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonii i telewizji (Dz.U. 1993 nr 70 poz. 338) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że przepis ten nakłada na użytkowników usług RTV obowiązek złożenia oświadczenia o wyrejestrowaniu odbiorników RTV w sposób pisemny tak, jak to wynika z późniejszych przepisów zmienionych i uchylonych z dniem 16 czerwca 2005 r. ustawą z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. 2005 r. nr 85 poz. 728) podczas, gdy wykładania § 4 powołanego rozporządzenia do wniosków takich nie prowadzi, zwłaszcza, że zgodnie z art. 60 KC wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny;

2) art. 2 pkt 2 i 3 ustawy o opłatach abonamentowych z 21 kwietnia 2005 r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżąca posiada i używa odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, mimo, że ze złożonego przez nią oświadczenia wynika, że żadnych odbiorników RTV od 2004 r. w chwili wejścia ustawy o opłatach abonamentowych nie posiadała i które wyrejestrowała;

3) art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych za odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne z dnia 21 kwietnia 2005 r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Skarżąca podlegała dalszym rygorom tej ustawy mimo, że dla celów pobierania opłat abonamentowych za używanie odbiorników RTV rygor ten następuje po ich zarejestrowaniu poprzez wypełnienie formularza zgłoszeniowego w terminie 14 dni od dania zakupu odbiornika w wyznaczonej placówce pocztowej, o której stanowi ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe;

4) § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że dowód z książeczki RTV stanowi dowód w niniejszej sprawie podczas, gdy zgodnie z tym przepisem dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłat abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej, niż przez okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia.

Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi, uchylenie orzeczeń obu instancji w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zabezpieczenie postępowania na czas rozpoznania sprawy poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że od wyrejestrowania odbiorników RTV upłynęło ponad 15 lat i że nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania, natomiast § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nie nakładał na użytkowników usług RTV obowiązku składania pisemnych wniosków o wyrejestrowanie. Skarżąca dodała, że nigdy nie otrzymała zawiadomienia o nadaniu jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Gdyby tak było, to z chwilą uzyskania takiej informacji, zakwestionowałaby idący za tym obowiązek opłat, albowiem odbiorniki w 2004 r. zostały przez nią wyrejestrowane, a wniosku o ponowną rejestrację w nowym miejscu zamieszkania nie składała. Ponadto z postanowienia Poczty Polskiej z 18 września 2020 r., będącego stanowiskiem wierzyciela w tej sprawie, odnoszącego się do zarzutów skarżącej wynika, że w 2008 r. odbiornik miał zostać zarejestrowany na jej imię i nazwisko pod adresem przy ul. [...] we W. O ile w 1997 r. okoliczność ta miałaby potwierdzenie, to w 2008 r. już nie, gdyż skarżąca od 2004 r. pod tym adresem nie mieszka, a w nowym miejscu zamieszkania odbiorników RTV nie posiadała i nie posiada. Zauważyła, że okoliczność zarejestrowania odbiornika na imię i nazwisko skarżącej nie została przez wierzyciela w sposób odpowiadający przepisom Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. udokumentowana. W ocenie skarżącej nie bez znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy powinno być to, że wierzyciel w zawiadomieniu o nadaniu numeru identyfikacyjnego posłużył się adresem, pod którym ona nie mieszka od 2004 r. co wskazuje, że nawet jeśli operator - Poczta Polska - rzeczywiście takie zawiadomienie wysłał, to było to bezskuteczne wobec podania w nim nieaktualnego adresu skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz.137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola,

o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje

w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie DIAS w przedmiocie uznania za nieuzasadnionego zarzutu nieistnienia obowiązku, zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego zaległości w opłacie abonamentowej.

Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy w pierwszej kolejności należy podkreślić, że ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 dalej: "ustawa zmieniająca") dokonano istotnych zmian w u.p.e.a. oraz w p.p.s.a. W art. 1 pkt 20 ustawy zmieniającej dokonano zmiany brzmienia art. 33 u.p.e.a., który reguluje podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i tryb postępowania. Zmiany weszły w życie z dniem 30 lipca 2020 r., z wyjątkiem przepisów określonych w art. 29 ustawy zmieniającej, które weszły w życie w terminach innych, tj. w terminach zakreślonych tym przepisem, które jednak nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Dla rozstrzygnięcia zgłoszonego przez skarżącą zarzutu istotne znaczenie ma art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (tj. u.p.e.a.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 marca 2020 r., który wpłyną do organu egzekucyjnego w tym samym dniu, zostało wszczęte przed dniem 30 lipca 2020 r. W sprawie zastosowanie znajdą zatem przepisy regulujące środek zaskarżenia w postaci zarzutów na postępowanie egzekucyjne w brzmieniu sprzed nowelizacji.

Podkreślenia również wymaga, że art. 7 ustawy z 11 września 2019 r., zmienił brzmienie art 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Jednakże z uwagi na treść art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, w tej sprawie dotychczasowe brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wyłączało odrębną skargę na postanowienia, przedmiotem których było stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Sąd dokonał kontroli stanowiska wierzyciela w postępowaniu wywołanym skargą na postanowienie organu nadzoru nad organem egzekucyjnym. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można odstąpić od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.

Przedmiotem badania Sądu pod kątem legalności były zatem postanowienia organów administracji wydane w przedmiocie uznania za nieuzasadnionego zarzutu

w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz postanowienie wierzyciela. W konsekwencji, w pierwszej kolejności należało zwrócić uwagę na specyfikę postępowania w tym przedmiocie.

Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być między innymi: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (pkt 1).

W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. Stosownie do art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

W rozpoznawanej sprawie, Naczelnik US (jako organ egzekucyjny) prowadził wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułu wykonawczego

z 13 marca 2020 r., wystawionego przez Pocztę Polską (wierzyciela), obejmującego zaległości z tytułu opłaty abonamentowej RTV. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego został doręczony skarżącej w dniu 19 czerwca 2020 r.

Pismem z 25 czerwca 2020 r. skarżąca złożyła zarzuty w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Z treści pisma zawierającego zarzuty można wywnioskować, że skarżąca zarzuciła nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

W sprawie, organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a zatem stosownie do treści w/w przepisów, był on zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonego zarzutu i tym stanowiskiem w odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku był związany, a zatem organ egzekucyjny nie był uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. W niniejszej sprawie wierzyciel ostatecznym postanowieniem odmówił uznania wniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku. Stanowisko wierzyciela wiązało organy egzekucyjne obu instancji co do treści ich rozstrzygnięcia.

Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji Polskie Radio i Telewizja (Dz. U. Nr 54, poz. 307), dodaną do niej, z dniem 1 marca 1985 r. ustawą z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r., nr 54, poz. 275), a ich wysokość była kształtowana przez Komitet do Spraw Radia i Telewizji w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.). Następnie problematykę opłat abonamentowych regulowały art. 48 i 51 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r., nr 43, poz. 226) uchylone przez - obowiązującą obecnie - ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1689 ze. zm.). Zgodnie z jej przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1), opłaty abonamentowe pobiera się w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2020 r. poz. 805). Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 ustawy, odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo pocztowe. Istotna jest także treść art. 7 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w ust. 1 są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego.

Reasumując, przyjąć należy, że obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników RTV powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w wyroku TK z 16 marca 2010 r.,

K 24/08 zgodnie z którym, po zarejestrowaniu odbiornika RTV, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej).

W rozpoznawanej sprawie skarżąca zgłosiła zarzut nieistnienia obowiązku wskazując, że w 2004 r. wyrejestrowała odbiornik RTV w związku ze zmianą miejsca zamieszkania. Od tamtej pory nie posiada odbiorników RTV. Podkreśliła, że od wyrejestrowania odbiorników RTV upłynęło ponad 15 lat i nie ma dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania, natomiast § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, nie nakładał na użytkowników usług RTV obowiązku składania pisemnych wniosków o wyrejestrowanie. Wystarczyło powiadomić urząd pocztowy o wyrejestrowaniu odbiorników RTV. Wskazała, że z postanowienia wierzyciela wynika, że w 2008 r. odbiornik miał zostać zarejestrowany na jej imię i nazwisko pod adresem przy ul. [...] we W. O ile w 1997 r. okoliczność ta miałaby potwierdzenie, to w 2008 r. już nie, gdyż skarżąca od 2004 r. pod tym adresem nie mieszka, a w nowym miejscu zamieszkania odbiorników RTV nie posiadała i nie posiada. Skarżąca dodała, że nie otrzymała żadnego powiadomienia o nadaniu jej w 2008 r. indywidualnego numeru identyfikacyjnego, co oznacza, że nie miała świadomości, że obowiązek płacenia abonamentu ponownie zaistniał.

W aktach sprawy znajduje się kserokopia wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego, z której wynika, że rejestracja odbiornika telewizyjnego używanego pod adresem: ul. [...] W. zgłoszona została na imię i nazwisko skarżącej w dniu 15 maja 1997 r. Ponadto dołączono duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych z 3 września 2008 r.. w którym wskazano jako adres zamieszkania skarżącej: ul. [...] W.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność zarzutu nieistnienia obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym, a kwestia ta jest ściśle związana z oceną zgodności z prawem działań wierzyciela w zakresie uruchomienia wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego dotyczącego opłat abonamentowych RTV. DIAS, jak również NUS, wskazali, że byli związani stanowiskiem wierzyciela. Wierzyciel natomiast ograniczył własną argumentację do stwierdzenia, że skarżąca nie udokumentowała faktu wyrejestrowania odbiornika. Należy wskazać, że co do zasady, jak wynika z przywołanych w uzasadnieniu regulacji, każdy jest zobowiązany do ponoszenia opłat abonamentowych z tytułu posiadania zarejestrowanego odbiornika radiowego lub /i telewizyjnego. Jednak w niniejszej sprawie należy zwrócić uwagę na podnoszone przez skarżąca okoliczności. Skarżąca konsekwentnie w trakcie całego postępowania twierdziła, że wyrejestrowała odbiornik RTV z powodu zmiany miejsca zamieszkania w 2004 r., czego nie można wykluczyć. Sąd co do zasady podziela prezentowane w orzecznictwie poglądy, że strona na okoliczność wyrejestrowania odbiornika powinna przedłożyć dowody. Jednak pojawia się kolejna kwestia w jakim okresie – przez jak czas, abonent/były abonent ma obowiązek (bez narażenia się na negatywne konsekwencje) przechowywać dowód wyrejestrowania odbiornika RTV.

W kwestii poinformowania skarżącej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, zauważyć należy, że jak wynika z wydruku zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników RTV z 3 września 2008 r., powyższe zawiadomienie zostało wysłane na adres, pod którym skarżąca - jak wskazała – nie mieszkała od 2004 r. W takich okolicznościach nie sposób uznać, że skarżąca została poinformowana o numerze identyfikacyjnym skoro z dokumentów wynika, że zawiadomienie nie zostało zaadresowane na jej aktualny adres zamieszkania. Aby uznać, że strona została powiadomiona Poczta Polska nie musiała dokonywać tego zawiadomienia w formie przesyłki z potwierdzeniem odbioru (potwierdzenie odbioru jest tylko (i aż) dowodem na doręczenie przesyłki), ale musiała dokonać tego zawiadomienia na prawidłowy adres strony. Sąd także zauważył, że wierzyciel wymaga od strony ciężaru udowodnienia faktu, z którego pragnie wywieźć skutki prawne (art. 6 k.c.), natomiast ze swojej strony takich działań nie oczekuje. Co prawda normodawca w rozporządzeniu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. nr 187 z 2007 r. poz. 134, dalej "rozporządzenie z 2007 r.") nie nakazał wierzycielowi przesyłać przedmiotowego zawiadomienia przesyłką rejestrowaną, co jednak nie zmienia faktu, że dowód doręczenia takiego zawiadomienia stanowiłby dowód że wierzyciel przesyłkę z zawiadomieniem przesłał, natomiast z dołączonego duplikatu zawiadomienia nie wynika, czy zawiadomienie to rzeczywiście zostało nadane do skarżącej - nawet na błędny adres (brak chociażby dowodów potwierdzających nadanie do skarżącej tegoż zawiadomienia) i czy dotarło do niej w nieprzekraczalnym terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (§ 5 ust. 2). W ocenie Sądu wierzyciel powinien co najmniej dysponować dowodem nadania takiego zawiadomienia w celu skutecznego dochodzenia zaległych opłat abonamentowych. Zdaniem Sądu, skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji, to obowiązkiem wierzyciela było udowodnienie w sposób niebudzący wątpliwości, że dany odbiornik RTV został zarejestrowany. W sprawie wierzyciel przedłożył dowód, który sam sporządził i to w sposób, który nie pozwala zweryfikować przedstawionego przezeń stanowiska. Skarżąca zaś stwierdziła, że spornego pisma nie otrzymała. Podkreślić należy, iż w przypadku sporu, ciężar dowodu doręczenia pisma spoczywa na stronie spełniającej obowiązek informacyjny. Wierzyciel nie wykazał, że spełnił wobec skarżącej ww. obowiązek informacyjny, iż wysłał, a nie tylko wygenerował ww. pismo z systemu komputerowego. W ocenie Sądu, wierzyciel przedwcześnie przyjął, nie dysponując ku temu wystarczającym materiałem dowodowym, że doręczono skarżącej ww. pismo lub też wierzyciel nie dołożył wymaganej w tych okolicznościach staranności, aby adresat pisma informacyjnego mógł zaznajomić się z jego treścią.

Wierzyciel przedstawiając swoje stanowisko wskazał, że nie dysponuje dokumentem, który stanowiłby o dopełnieniu przez skarżącą formalności związanych ze zgłoszeniem wyrejestrowania odbiornika. Brak dokumentów potwierdzających wyrejestrowanie odbiorników oznacza – w ocenie wierzyciela, że skarżąca jest zobowiązana do uregulowania zaległych opłat abonamentowych. Z akt administracyjnych i wierzycielskich nie wynika jednak w jaki sposób wierzyciel to ustalenie poczynił. Z akt nie wynika również w jaki sposób przechowywane są przez wierzyciela dowody wyrejestrowania czy też dane abonentów. Nie wskazano czy w tym zakresie prowadzone są rejestry, ewidencje oraz w jaki sposób wprowadzane są tam dane wykreślanych abonentów. Nie wskazano na jakich dowodach oparto twierdzenie, że skarżąca rzeczywiście istnieje jako zarejestrowany abonent (w jakiej bazie danych znajduje się ta informacja). Wierzyciel nie wskazał w jaki sposób odnotowuje informacje o wyrejestrowaniu, jaka jest procedura w tym zakresie, gdzie sprawdził, że abonent nadal jest zarejestrowany, czy to jest ta sama ewidencja w której odnotowuje się wyrejestrowanie abonenta. Te informacje umożliwiłyby dokonanie oceny czy stanowisko wierzyciela jest prawidłowe i na jakiej podstawie zostały poczynione ustalenia. Ze stanowiska wierzyciela można wnioskować, że jedynym dokumentem umożliwiającym wykazanie wyrejestrowania odbiornika RTV, jest dokument który powinien posiadać abonent, a do tego posiadać ten dokument bezterminowo. Z takim założeniem Sąd się nie godzi, rodzi na przykład się pytanie co w przypadku gdy taki dokument z przyczyn losowych, niezależnych od strony zostanie utracony i dlaczego to tylko dłużnik powinien udowadniać, że nim nie jest, a wierzyciel nie musi udowadniać, że posiada wobec dłużnika wymaganą wierzytelność.

W okolicznościach niniejszej sprawy brak od 2004 r. jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na brak uiszczania opłat abonamentowych przy jednoczesnej zmianie miejsca zamieszkania strony, brak prawidłowego poinformowania o nadaniu numeru identyfikacyjnego należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony

o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika, braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych i braku obowiązku przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV. Z żadnych przepisów nie wynika, że strona jest zobowiązana bezterminowo przechowywać dokument (dowód) wyrejestrowania odbiornika. Na marginesie dodać należy, że wierzyciel nie wskazuje w jaki sposób i przez jaki czas przechowuje dokumenty, informacje dotyczące wyrejestrowania (jak i zarejestrowania) odbiornika.

W badanej sprawie, w związku ze zgłoszeniem przez skarżącą w trakcie postępowania zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku, rzeczą wierzyciela było wykazanie faktu rejestracji przez skarżącą odbiornika RTV, gdyż to ta okoliczność przesądzała o powstaniu - z mocy prawa - obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych. Zaakcentować należy, że obowiązek badania okoliczności związanych z zarzutem zobowiązanej, co do istnienia i wymagalności egzekwowanego obowiązku, spoczywa na wierzycielu. Jak wskazał NSA w wyroku

z 9 kwietnia 2013 r. (II GSK 92/12): "Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych został w ustawie z 2005 r. o opłatach abonamentowych powiązany z obowiązkiem rejestracji odbiorników i ta konstrukcja umożliwia określenie kręgu podmiotów zobowiązanych. Powyższa ustawa jest adresowana do wszystkich podmiotów, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak sama opłata, ma charakter powszechny

i dotyczy wszystkich obywateli" (Lex nr 1365871; ONSAiWSA 2015/2/28). Skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji, to wykazanie tego faktu ciążyło na wierzycielu, czego w sprawie Poczta Polska nie uczyniła.

Dodatkowo należy podkreślić, że skarżąca podała, że wyrejestrowała odbiorniki w 2004 r. Obowiązujące w tej dacie rozporządzenie Ministra Łączności z 16 lipca 1993 r. (Dz. U. nr 70, poz. 338) w § 4 przewidywało jedynie, że posiadacz książeczki radiofonicznej jest obwiązany powiadomić urząd pocztowy o zmianie nazwiska, miejsca stałego pobytu (siedziby), zagubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz zaprzestaniu używania odbiornika. Rozporządzenie nie wskazywało przy tym w jakiej formie takie powiadomienie ma nastąpić. Wierzyciel nie wyjaśnił tej kwestii, odwołując się jedynie do przepisów, które obowiązywały w późniejszym okresie.

W świetle powyższego - w ocenie Sądu - nie budzi wątpliwości, że wierzyciel zobowiązany był do ustalenia/wyjaśnienia kwestii zarejestrowania odbiornika, gdyż to ona przesądza o istnieniu/lub nieistnieniu egzekwowanego obowiązku (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 3 lipca 2018 r., III SA/Wr 240/18; wyrok WSA w Szczecinie z 18 lipca 2018 r., I SA/Sz 397/18; wyrok WSA we Wrocławiu z 24 listopada 2021 r., III SA/Wr 553/20 dostępne: CBOSA), czego w sprawie zabrakło. W konsekwencji stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutu istnienia egzekwowanych opłat z uwagi na brak wskazania na jakiej podstawie wierzyciel dokonał ustalenia, wymyka się spod kontroli Sądu.

Powyższe usprawiedliwia przyjętą przez Sąd tezę, że taki sposób załatwienia sprawy narusza niewątpliwie zasady, o jakich mowa art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W myśl art. 7 k.p.a. w zw. z art 18 u.p.e.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać

i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a nadto oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Realizacja tych zasad wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny

i słuszny interes obywateli.

Ze wskazanych wyżej powodów Sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela oraz postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, które swe rozstrzygnięcia oparły na niepełnym materiale dowodowym, wynikającym ze stanowiska wierzyciela. Wobec możliwości kontrolowania prawidłowości stanowiska wierzyciela w ramach skargi na postanowienie organu egzekucyjnego, uchylenie wydanych postanowień organów egzekucyjnych obu instancji było konieczne.

Wszystkie omówione uchybienia stwarzały podstawę do uchylenia – wskazanych w pkt I sentencji wyroku rozstrzygnięć - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 210 § 2 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie kończące postępowanie wydane na skutek wniesienia zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym, a więc mieszczące się w katalogu postanowień wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a.