Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 37/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 118 ust. 1,2a,4,
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art. 78 par.2,art.80, art. 107 par. 3,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 106 par. 3, art. 151 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 19 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Arkadiusz Windak /spr./, Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 września 2009 r. sprawy ze skargi Z. M., S. H. i M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata K. M. kwotę [...] obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu , 3. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata K. M. kwotę [...] obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 118 ust. 1, 2a, i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.

o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50 poz. 291 ze. zm.), odmówił S.H, M.H. i Z.M. nieodpłatnego przyznania własności nieruchomości gruntowej oznaczonej numerem działki [...] o pow. [...] ha położonej w obrębie ewidencyjnym L. w gminie K..

Uzasadniając decyzję Starosta wskazał, że w dniu [...] r. wymienione wyżej osoby złożyły wniosek o przywrócenie własności działki nr [...] położonej w L. podając, że działka ta była dożywotnio użytkowana przez ich matkę A.H., a po jej śmierci w [...] r., przez nich wspólnie, przy czym użytkowanie działki miało miejsce z przerwami, w różnych latach. Obecnie działka jest ugorem. Organ I instancji wskazał, że w toku postępowania zgromadził materiał dowodowy w postaci odpisów dokumentacji znajdującej się w posiadaniu Wójta Gminy K. dotyczącej przedmiotowej nieruchomości, oraz dokumentów Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy [...] Jednostka Gospodarcza Zasobu w [...] (dalej ANR) sporządzonych w związku ze sprawowaniem funkcji właścicielskich nad tą działką. Zbadał także dane znajdujące się w rejestrze gruntów i budynków, przeprowadził oględziny działki [...] oraz rozprawę administracyjną na której przesłuchał dwóch świadków wskazanych przez wnioskodawców i świadka wskazanego przez ANR. Starosta wziął także pod uwagę pisemne wyjaśnienia wnioskodawców. Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego Starosta [...] stwierdził, że decyzją z dnia [...] r., nr [...] Naczelnik Gminy w [...], po rozpoznaniu wniosku A.H., przejął z urzędu na własność Państwa należące do niej gospodarstwo rolne wraz z budynkami w zamian za rentę starczą, pozostawiając A.H., w dożywotnim użytkowaniu, działkę gruntu, bez wskazania jej numeru. Następnie, decyzją z dnia [...] r., za zgodą strony, zmieniono decyzję z dnia

[...] r. w ten sposób, że A.H. przyznano prawo użytkowania działki gruntu nr [...] o pow. [...] ha.

W dniu [...] r. A.H. zmarła.

Starosta [...] zauważył, że Wójt Gminy [...] po stwierdzeniu, że działka nr [...] nie jest użytkowana przez zstępnych A.H., pismem z dnia

[...] r. wystąpił do niego o wykreślenie z ewidencji dożywotniego użytkowania tej działki. Ponadto, Agencja Nieruchomości Rolnych w związku z ustaleniem, że działka nr [...] nie jest użytkowana rolniczo, wystąpiła w dniu

[...] r. do Wójta Gminy [...] z wnioskiem o zmianę planu zagospodarowania przestrzennego tej działki i przeznaczenie jej na funkcję rekreacyjno-mieszkaniową wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną

i komunikacyjną. W dniu [...] r. pracownicy ANR przeprowadzili lustrację przedmiotowej działki i ustalili, że działka jest niezagospodarowana, porośnięta perzem, a stan gruntu świadczył o tym, że nie był on uprawiany przez ostatnie kilka lat.

Starosta podał, że z rejestru gruntów i budynków wynika, iż właścicielem przedmiotowej działki jest Skarb Państwa – Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w [...] i brak jest zapisów dotyczących obciążenia tej działki prawami osób trzecich, w tym prawem dożywotniego użytkowania działki.

Dalej organ podniósł, że na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] r. przedstawiciel ANR oświadczył, że działka nr [...] nie była użytkowana przez zstępnych A.H., co potwierdził przesłuchany w dniu [...] r. w charakterze świadka C.A. zeznając, że na przełomie lat [...] przeprowadzał lustrację działek położonych w [...], której celem było ujawnienie działek uprawianych przez osoby nie posiadające do nich tytułu prawnego. W odniesieniu do działki nr [...] sytuacji takiej nie stwierdził, gdyż działka w ogóle nie była uprawiana, w związku z tym ANR nie musiała podejmować czynności wyjaśniających w ramach badanej wówczas kwestii.

Starosta przytoczył treść pisma M.H. z dnia [...]. w którym oświadczył on, że działka nr [...] była użytkowana przez spadkobierców po śmierci ich matki A.H. od dnia jej śmierci, przy czym do [...] r. działka była w całości orna. Od [...] r. do [...] r. działka była częściowo orna, a częściowo stanowiła ugór z którego pozyskiwano siano potrzebne do ocieplania posiadanej pasieki - zarejestrowanej na Z.M.. Ponadto, po [...]r. pasieka była kilka razy okresowo wystawiana na czas kwitnienia rzepaku na działkę nr [...], a po [...] r. zaprzestano na niej orki ponieważ wynajęcie sprzętu przewyższało opłacalność uprawy. M.H. oświadczył, że raz albo dwa razy w roku na działce było koszone siano za pomocą dwóch kos i sierpa. Taki sposób użytkowania działki potwierdzili w pismach z dnia [...] r. pozostali wnioskodawcy, tj. S.H i Z.M., która wyjaśniła, że od [...] r. do [...] r. prowadziła w sąsiedztwie działki [...] pasiekę liczącą [...] uli. Przesłuchany na rozprawie w charakterze świadka F.K. oświadczył, że przedmiotową działkę uprawiał wspólnie ze S.H. od lat [...] do [...] r., a plonem dzielił się z nim po połowie. Po [...] r. do [...] r., za zgodą S.H., wypasał na niej byki. Przesłuchany w charakterze świadka S.H. oświadczył, że działka była orna i obsiewana do [...]r., a w następnych latach ziemia nie była uprawiana tylko częściowo wykaszana, zaś siano zabierano do ocieplenia uli na zimę.

W ocenie Starosty [...], wniosek o nieodpłatne przyznanie własności działki nr [...] nie zasługuje na uwzględnienie. Powołując się na treść art. 118 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, Starosta uznał, że przedstawiony przez wnioskodawców opis władania nieruchomością cechuje brak spójności. W treści wniosku z dnia [...] r. strony podały, że działkę nr [...] użytkowano z przerwami w różnych latach, a w dacie złożenia wniosku działka była ugorem. M.H. potwierdził taki stan w piśmie z dnia [...] r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazując, że działka była użytkowana z przerwami. Natomiast w piśmie z dnia [...] r. oraz w dwóch pismach z dnia [...] r. wnioskodawcy podnieśli, że działka była użytkowana stale przez uprawę ziemniaków, zboża, warzyw do [...] r., po tym czasie tylko ręcznie koszono trawę służącą do ocieplania uli. Z.M. w piśmie z dnia [...] r. podała, że pasieka była prowadzona do [...] r. i to w sąsiedztwie działki nr [...]. Na rozprawie administracyjnej wnioskodawcy oświadczyli, że raz lub dwa razy około [...] r. ule były przestawiane na działkę nr [...], a stała działalność pszczelarska była prowadzona na działce sąsiedniej nr [...] o pow. [...] ha położonej również w [...], stanowiącej współwłasność wnioskodawców w 1/2 części, z której także pozyskiwano siano do ocieplenia pasieki.

Zdaniem Starosty, pomimo twierdzeń wnioskodawców, iż wielokrotnie w Urzędzie Gminy [...] składali pisemne wnioski o przekazanie im działki nr [...], nie są oni w stanie przedstawić jakiegokolwiek dowodu na tę okoliczność, a Gmina [...] również nie posiada żadnej dokumentacji w tym zakresie.

Starosta podkreślił, że instytucja użytkowania uregulowana jest w art. 252-265 Kodeksu cywilnego i z przepisów tych wynika, że użytkowanie polega na używaniu rzeczy i pobieraniu z niej pożytków, przy czym użytkownik powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki. Obowiązany jest nadto dokonywać napraw i innych nakładów związanych ze zwykłym korzystaniem

z rzeczy. W konsekwencji dla stwierdzenia, że spełniona jest przesłanka użytkowania konieczne jest wykazanie, iż faktycznie podejmowane były czynności zgodne

z zasadami prawidłowej gospodarki, przy czym w odniesieniu do działki rolnej chodzi o czynności związane z wykorzystaniem rolniczym. W tym kontekście Starosta powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 19 sierpnia 1980 r. (sygn. akt III CRN 145/80) stwierdził, że zakres wymagań prawidłowej gospodarki (art. 256 kc) określa charakter nieruchomości będącej przedmiotem użytkowania, przyczyna i cel dla którego zostało ono ustanowione, czas jego trwania.

Według Starosty wnioskodawcy nie wykazali by swoimi działaniami wypełnili wymóg użytkowania działki w rozumieniu powołanych przepisów. Fakt jedno czy dwukrotnego koszenia w ciągu roku części działki za pomocą kosy i sierpa, nie uzasadnia poglądu o rzeczywistym prawidłowym użytkowaniu gruntu, a z całą pewnością nie nosi znamion prawidłowej gospodarki pozostawienie działki rolnej jako ugór porośnięty wieloletnimi ekspansywnymi chwastami i samoistnie wysianymi drzewami. Starosta zauważył, że z pisma M.H. z dnia [...]r. wynika, że zna on prawidłowy sposób gospodarowania na gruncie rolnym, skoro, jak twierdzi, podjął wstępne rozmowy dotyczące orki, a wcześniej wynajęcia glebogryzarki lub talerzówki. Czynności te wnioskodawca dopiero jednak zamierza podjąć, co dodatkowo uzasadnia stanowisko, że dotychczas nie podejmował działań pozwalających nazwać go użytkownikiem działki rolnej. Oceny tej nie zmienia stwierdzenie wnioskodawcy, że nigdy o tej działce nie zapomniał, gdyż stanowi ona "spuściznę" po rodzicach i czuje się jej użytkownikiem.

Reasumując, Starosta uznał, że wnioskodawcy nie wykazali spełnienia przesłanek pozwalających przenieść na nich nieodpłatnie prawo własności działki nr [...] położonej w [...] ponieważ ich twierdzenia odnośnie sposobu użytkowania działki budzą wątpliwości z punktu widzenia zasad prawidłowej gospodarki, opisy podejmowanych czynności nie są precyzyjne, a wnioskodawcy ograniczyli się do ogólnikowych stwierdzeń, których nie potwierdzają inne dowody zgromadzone w sprawie. Natomiast dokumentacja zgromadzona przez organy Gminy [...] i ANR nie wzbudza wątpliwości i jest zgodna z wynikiem oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r. podczas których stwierdzono, że działka porośnięta jest perzem, chwastami i samosiejkami następujących drzew: jarzębiny, brzozy, klonu i brak jest jakiejkolwiek ingerencji wskazującej na jej użytkowanie.

Starosta wyjaśnił, że nie uwzględnił wniosku dowodowego

o przesłuchanie W.S. albowiem zeznania tego świadka miały jedynie potwierdzić fakt ręcznego zbierania siana z działki i nie przyczyniłyby się

do wyjaśnienia sprawy.

Odwołania od wyżej opisanej decyzji wnieśli S.H. i M.H.. Oboje podnieśli, że decyzja jest dla nich krzywdząca ponieważ do [...] roku działka była uprawiana w ścisłym znaczeniu tego słowa, przy czym od [...] do [...] r. była w części orna a w części, w sposób zamierzony, pozostawiona "ugorem" celem pozyskiwania siana do otulania pni pszczelich znajdujących się na działce nr [...]. Obaj wskazali, że działka nr [...] nadal jest użytkowana zgodnie z przeznaczeniem.

M.H. wyjaśnił, że użytkowanie działki nr [...] w okresie od [...] do [...] r. obejmowało pełny cykl zabiegów od zasiewu lub zasadzenia roślin do momentu zbioru, przy czym przygotowaniem pola pod zasiew zajmował się głównie brat S.H., a zbiory były dzielone pomiędzy wnioskodawców.

Po [...] r. działka była użytkowana w sposób świadomy pod kątem zbioru siana które było potrzebne do prowadzenia działalności pszczelarskiej, która to działalność jest gałęzią rolnictwa. Za pomocą kosy wykaszane były miejsca z najlepszą trawą

i w zakresie zależnym od tego ile siana było potrzeba do pasieki. Po zbiorach siana S.H. pozwalał, za zgodą pozostałych wnioskodawców, na wypasanie byków gospodarzowi F.K.. Kilka brzózek z rosnącymi na obrzeżach działki chwastami nie świadczy o tym, że działka nie jest użytkowana, bo tego rodzaju rośliny spotyka się wszędzie na polach, łąkach i pastwiskach, a kilka brzózek celowo było omijanych przy koszeniu działki celem poprawienia walorów estetycznych i krajobrazowych działki i otoczenia.

Odwołujący się podał, że zbiory siana z działki w pełni zaspokajały potrzeby pasieki prowadzonej na działce nr [...], z której wbrew twierdzeniom Starosty, siano nigdy nie było pozyskiwane. M.H. podkreślił, że działka nr [...] była użytkowana przez wnioskodawców zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki i jak najbardziej dla celów rolniczych. Jednocześnie wyjaśnił, że stwierdzenie jakiego użył w złożonych zeznaniach, iż działka była użytkowana z przerwami w rożnych latach nie oznacza, że były takie lata, w których działka w ogóle nie była użytkowana. Zwrot "przerwa w użytkowaniu działki" oznaczał, że działka nie była wtedy orna i nie było na niej upraw, ale użytkowana była cały czas.

W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 118 ust. 1 i 1a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu orzeczenia Kolegium podało, że decyzja Starosty [...] została wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy po uchyleniu przez organ odwoławczy w całości poprzedniej decyzji Starosty z dnia [...] r., celem należytego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Starosta wydał zasadną decyzję odmawiającą nieodpłatnego przyznania własności działki, zgodną z art. 118 ust. 1 i 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Kolegium podzieliło stanowisko Starosty, iż z art. 118 ust. 1 i ust 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika konieczność osobistego użytkowania nieruchomości przez zstępnych rolnika, w zakresie odpowiadającym jego uprawnieniom. Nie spełnia tego wymogu zstępny, który udostępnił działkę innej osobie w jakikolwiek sposób, np. wyraził zgodę na jej uprawę i pobieranie pożytków.

Kolegium uznało, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został szczegółowo przeanalizowany i poddany ocenie przez organ I instancji,

z zachowaniem wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. Za trafne Kolegium przyjęło uzasadnienie decyzji Starosty przywołujące okoliczności, które uznał on za udowodnione opierając się w tym zakresie na wskazanych dokumentach, a którym dowodom organ odmówił wiarygodności i dlaczego. Przeprowadzona została także rozprawa administracyjna na której przesłuchano świadków wskazanych przez wnioskodawców i stronę o przeciwstawnych interesach, czyli ANR. Kolegium wskazało, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i poczynione na jego podstawie ustalenia uzasadniały podjęcie decyzji odmawiającej przyznania własności działki, a wywody decyzji są logiczne, spójne, konsekwentne, zaś przeprowadzona analiza materiału dowodowego w pełni odpowiada przepisom kpa. Z tych przyczyn Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.

Skargę na opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli Z.M., S.H. i M.H. zarzucając naruszenie prawa materialnego, przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 118 ust. 1, 2a i 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przez przyjęcie, że skarżący nie wykonywali faktycznego władztwa nad działką nr [...] i w konsekwencji nie wykazali przesłanek pozwalających przenieść na nich prawo własności tej działki. Skarżący podnieśli zarzut naruszenia przepisów postępowania polegający na nie przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania pracownika Urzędu Gminy [...], który w [...] r. przyjmował wnioski skarżących o nabycie własności przedmiotowej działki, a w konsekwencji zaniechanie stwierdzenia nabycia własności działki z mocy prawa już w [...] r. Skarżący zawarli w skardze wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka, tj. pracownika Urzędu Gminy [...], który w [...] r. przyjmował wnioski skarżących o nabycie własności przedmiotowej działki na okoliczność, że z wnioskami takimi występowali.

W uzasadnieniu skargi strony podniosły, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 118 ust. 1, 2a i 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez przyjęcie, że konieczne było wykazanie, iż faktycznie podejmowane były czynności związane z zasadami prawidłowej gospodarki, w tym wypadku związane

z wykorzystaniem rolniczym działki. Zdaniem skarżących, takie stanowisko wynika

z niewłaściwej wykładni ww. przepisów ustawy. W art. 118 ust. 2a ustawy mowa jest bowiem o faktycznym władztwie, wykonywanym jedynie w zakresie odpowiadającym uprawnieniom poprzednika. Przepis ten eksponuje utrzymywanie władztwa nad działką, zakreślając jedynie granice jego wykonywania. Wbrew stanowisku Kolegium,

nie wskazuje na zasady prawidłowej gospodarki, intensywność korzystania z gruntu czy zakres upraw i nie uzależnia od tego pozytywnego rozpatrzenia wniosku.

Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania skarżący, powołując się na wyrok NSA z dnia 26 marca 1992 r., stwierdzili, że przyznanie prawa własności działki na podstawie art. 118 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników następuje z mocy prawa, a warunkiem jest złożenie wniosku. Decyzja ma charakter deklaratoryjny i stwierdza przeniesienie prawa własności działki. Natomiast pominięcie przesłuchania pracownika Urzędu Gminy [...], który w [...] r. przyjmował wnioski skarżących o nieodpłatne przyznanie własności działki stanowi istotne naruszenie zasad postępowania. Złożenie w [...] r. wniosków o nabycie własności działki oznacza, że skarżący nabyli własność działki już w [...] r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona, stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) pod kątem jej zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do przekonania, że podejmując ją Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło przepisów prawa w stopniu, który skutkowałby uwzględnieniem skargi.

Kwestią determinującą treść rozstrzygnięcia w sprawie stało się ustalenie, czy skarżący, jako zstępni po A.H., której przysługiwało bezpłatne, dożywotnie prawo użytkowania działki z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, spełniają przesłanki do nieodpłatnego przyznania na własność tejże działki w trybie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50 poz. 291 ze. zm.).

W myśl art. 118 ust. 1 w/w ustawy, osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. Zgodnie zaś z art. 118 ust. 2a ustawy, z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością, jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków.

Jedną z podstawowych przesłanek zawartych w powołanym wyżej art. 118 ust. 1, która umożliwia skuteczne żądanie przyznania nieodpłatnie własności działki, jest władanie przez wnioskodawcę daną nieruchomością. Musi to być władanie, które przejawia się w użytkowaniu konkretnej nieruchomości, którego zakres będzie odpowiadał uprawnieniom zmarłego rolnika. To władanie winno urzeczywistniać się poprzez czynności związane z użytkowaniem nieruchomości. Takie "władztwo" nad nieruchomością i jej użytkowanie musi być realne nie zaś iluzoryczne, a przede wszystkim musi występować nieprzerwanie do dnia wydania decyzji w trybie art. 118.

Oceniając te okoliczności organy obu instancji nie dały wiary wyjaśnieniom skarżących odnośnie użytkowania działki rolnej będącej przedmiotem wniosku. Opierając się zarówno na dokumentach z lat minionych, a w szczególności piśmie Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. kierowanym do Starosty [...] - informującym, że działka nr [...] w [...] nie jest użytkowana przez zstępnych po A.H., wystąpieniu Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia [...] r. oraz ustaleniach pracowników tejże Agencji z [...] r. Pracownik ANR przesłuchany w charakterze świadka C.A. do protokołu z dnia [...] r. zeznał, m.in., że lustracja działki przeprowadzona na początku [...] r. lub pod koniec [...] r. wykazała, że działka nr [...] w [...] nie była w ogóle uprawiana. Według zeznań tego świadka, w [...] r. będąc znowu na tej działce wykonał zdjęcia, na których widoczne były brzózki, jeżyny, wieloletnie chwasty i ogólnie fakt nie użytkowania działki (karta [...] akt administracyjnych).

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organy oparły się także na niekwestionowanych przez skarżących ustaleniach poczynionych w trakcie dokonanych oględzin działki nr [...] w [...] przeprowadzonych w obecności stron w dniu [...] r., w trakcie których stwierdzono, że na działce nr [...] znajduje się roślinność w postaci traw, perzu, chwastów, samosiejek brzóz, klonów, jarzębiny oraz brak jest oznak jej orania lub obsiewania (dowód: "protokół oględzin miejsca" – karta [...] akt administracyjnych). Wszystkie te dowody skłoniły organy do uznania, że sporna działka nie była rolniczo użytkowana. Tym samym organy - Samorządowe Kolegium Odwoławcze jak i Starosta [...] - nie dały wiary wyjaśnieniom składanym przez strony w toku postępowania.

Kontrolując zaprezentowane przez organy stanowisko i podjęte działania w sprawie Sąd, będąc obowiązany do zbadania ich prawidłowości, ocenić musiał, czy przedstawiona w kwestionowanych orzeczeniach argumentacja nie jest dowolna, czy znajduje oparcie w dostatecznie zgromadzonym materialne dowodowym i czy wyprowadzone wnioski w określonym stanie faktycznym i prawnym sprawy są logiczne i przekonujące.

Zdaniem składu orzekającego, nie można organom obu instancji zarzucić braku spójności w przeprowadzonych wywodach, czy też niewłaściwej wykładni obowiązujących na dzień wydania decyzji przepisów prawa. Również ocena faktów przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia nie budzi zastrzeżeń bowiem znajduje oparcie w powoływanych dokumentach.

W takiej zaś sytuacji organ miał prawo uznać wyjaśnienia zainteresowanych w sprawie stron za nieprzekonujące, nie dając im tym samym w pełni wiary.

W ocenie Sądu, organy nie nadużyły zasady swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 80 kpa. Wynik przeprowadzonych dowodów, czyli argumentacja przemawiająca za takim a nie innym rozstrzygnięciem sprawy, została przedstawiona w należyty sposób w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymagania stawiane mu przez art. 107 kpa. W tym zakresie Sąd, wychodząc poza granice skargi, będąc do tego zobligowany przez treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dostrzegł pewne niedoskonałości w sposobie sformułowania tej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji przeznaczonej na samodzielną ocenę stanu faktycznego sprawy, w którym Kolegium w sposób nadmierny powołało się na ustalenia poczynione przez organ I instancji - przyjmując je niejako jak własne i zbytnio akcentując funkcję kontrolną nad organem I instancji. Mając jednak na uwadze fakt, że uwzględnienie skargi z powodu naruszenia przepisów prawa procesowego może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy w ocenie Sądu, naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w/w ustawy), skład orzekający uznał, że dostrzeżone uchybienie wpływu takiego nie wywarło,

Odnosząc się do zarzutu zaniechania w toku postępowania administracyjnego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka pracownika Gminy [...], który miał przyjmować wnioski skarżących już w 1983 r. o nabycie własności przedmiotowej działki, należy wyjaśnić. że stosownie do art. 78 § 2 kpa, organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba, że mają one znaczenie dla sprawy. Okolicznością, która miała zostać wykazana poprzez przeprowadzenie wnioskowanego dowodu, miało być potwierdzenie wcześniejszego składania przez skarżących wniosku w sprawie nieodpłatnego przyznania prawa własności nieruchomości. W dokumentacji związanej z przedmiotową nieruchomością organy nie znalazły jakiegokolwiek potwierdzenia faktu złożenia przez strony żądania w tym zakresie. Dowodu takiego nie przedstawili również skarżący. Wobec tego, że przepisy przejściowe i końcowe zamieszczone w Rozdziale 9 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników nie przewidują możliwości rozpoznania sprawy o nieodpłatne przyznanie prawa własności nieruchomości użytkowanej w zamian za przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu, według zasad określonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy ([...] r.), przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka pracownika Urzędu Gminy [...], który miał przyjmować wnioski skarżących w [...]r., nie mogło mieć znaczenia dla sprawy.

Również Sąd odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania pracownicy Gminy – M.L. z uwagi na treść art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Nie jest zatem możliwe przeprowadzenie dowodów np. z przesłuchania w charakterze świadka wskazanych w skardze osób.

Rekapitulując, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi orzekł o jej oddaleniu, na podstawie art. 151 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 i 2 wyroku wydane zostało w oparciu o art. 250 w/w ustawy i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z §19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).