Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1218/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 indeks 6 ust. 1-2; art. 36 indeks 8 ust. 1 i ust. 11-12; art. 36 indeks 4 ust. 1 i ust. 6; art. 36 indeks 5 ust. 2; art. 36 indes 1 ust. 16;
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 1 ust. 1; art. 7; art. 8; art. 107 par 3; art. 77 par 1; art. 138 par 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2009 nr 163 poz 1302
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu radcowskiego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi J. J. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] sierpnia 2012 r. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z [...] lutego 2013 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 28-31 sierpnia 2012 r. (dalej Komisja II stopnia) utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2012 r. z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego (dalej Komisja I stopnia) z [...] września 2012 r., którą ustalono dla J. J. (dalej skarżący) negatywny wynik egzaminu radcowskiego. Jako podstawę zaskarżonej uchwały organ podał art. 368 ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. nr 10, poz. 65, ze zm.), dalej u.r.p. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Jak wynika z akt sprawy skarżący przystąpił do egzaminu radcowskiego, z którego uzyskał z poszczególnych części: z testu ocenę dobrą; z prawa karnego i z prawa gospodarczego oceny dostateczne; z prawa administracyjnego ocenę dostateczną plus, a z prawa cywilnego ocenę niedostateczną, będącą średnią z dwóch niedostatecznych ocen cząstkowych.

W tym stanie rzeczy Komisja I stopnia - powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 u.r.p., stwierdziła, że skoro skarżący nie uzyskał z trzeciej części egzaminu (prawo cywilne) oceny pozytywnej, to jego egzamin musi zostać oceniony negatywnie.

W odwołaniu skarżący uchwale tej zarzucił:

1. błędne uznania za błąd pracy nieuwzględnienie w niej potrącenia wierzytelności;

2. błędne oczytanie przez Komisję I stopnia pkt. 1 i 3 apelacji;

3. niezgodność zarzutów oceniającej I. K. z treścią jego pracy.

W uzasadnieniu prowadząc polemikę ze stanowiskiem organu, dotyczącym postawienia mu zarzutu nieuwzględnienia w apelacji potrącenia wierzytelności, stwierdził, że "istota problemu polega na tym, czy potrącenie dotyczy wierzytelności wynikającej z dokumentu". Wskazał przy tym na orzeczenia Sądu Najwyższego, z treści których wynikać ma rozszerzająca wykładnia art. 493 § 3 k.p.c. o wszelkie bezsporne wierzytelności wynikające z dokumentów, a nie o wierzytelności sporne, czy wynikające z umowy ustnej, jak wynika to z opisu istotnych zagadnień do zadania. Odwołujący zauważył ponadto, że gdyby Sąd uznał istnienie wierzytelności pozwanego, "jej większa część uległa przedawnieniu". Natomiast roszczenie w części nieprzedawnionej, w kwocie 8.150 złotych, mogłoby być dochodzone w postępowaniu uproszczonym, w którym opłata stała byłaby niższa od opłaty stosunkowej od apelacji.

Zdaniem skarżącego Komisja I stopnia nie odczytała prawidłowo pkt 1 i 3 apelacji i podkreślił, iż zaskarżony wyrok jest "jednozdaniowy, nie zawiera żadnych punktów, sprowadza się do utrzymania w mocy nakazu zapłaty", a postawione w apelacji zarzuty, dotyczyły całego nakazu. Jego zdaniem aby doprowadzić do uchylenia nakazu zapłaty i oddalenia powództwa w części, należało zaskarżyć wyrok w całości i wnieść o jego zmianę w całości, poprzez uchylenie nakazu zapłaty w całości oraz oddalenie powództwa w części. W ocenie skarżącego w podanym kazusie egzaminacyjnym nie było możliwe, aby Sąd II instancji uchylił nakaz zapłaty w części, albowiem taki wniosek byłby niezgodny z treścią art. 496 k.p.c.

Podnosząc ww. zarzuty skarżący wniósł o zmianę uchwały w ten sposób, iż z trzeciej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę dobrą lub dostateczną, a w konsekwencji zdał egzamin radcowski. Ponadto złożył wniosek o dopuszczenie dowodów w postaci kopii prac egzaminacyjnych z prawa cywilnego z Komisji Egzaminacyjnej nr [...], w których zdający wnieśli apelację, co do kwoty 10.053 złotych bez odsetek lub 36.500 złotych bez odsetek, a które otrzymały ocenę pozytywną z tej części egzaminu radcowskiego.

Komisja II stopnia na wstępie swojego rozstrzygnięcia przywołała przepisy kompetencyjne oraz określające, w jaki sposób niniejsze postępowanie odwoławcze zostało przeprowadzone. Podała, że postępowanie to jest szczególne, gdyż jego zakres określa sama strona w odwołaniu, co oznacza to, że Komisja II stopnia kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana odwołaniem. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu, ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych.

Nadto organ podał, że mając na względzie zakres zaskarżenia, jeżeli rozpatrując odwołanie dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, nie podnoszone przez egzaminatorów, to ma ona obowiązek wzięcia ich pod uwagę. Przy czym wzięcie pod uwagę nie narusza zakazu reformationis in peius, gdy nie dochodzi do obniżenia oceny z zaskarżonej części egzaminu. Komisja II stopnia jednocześnie wyjaśniła, że ww. reguła działa także w drugą stronę, a zatem uwzględnia się te pozytywne elementy pracy, które zostały pominięte przez egzaminatorów, a co do których skarżący nie sformułował zarzutów w swoim odwołaniu.

Następnie Komisja II stopnia przywołała art. 364-5 ust. 1 u.r.p. i mając na uwadze powyższe rozważania stwierdziła, że odwołanie dotyczy trzeciej części egzaminu - zadania z zakresu prawa cywilnego, w ramach której skarżący sporządził apelację.

Oceniając sporządzoną przez skarżącego apelację organ stwierdził, że złożona została ona w terminie i za pośrednictwem sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie, a wartość przedmiotu zaskarżenia określono w niej na kwotę 10.053 zł. W pkt 1 apelacji skarżący wskazał, iż zaskarża wyrok Sądu I instancji w całości i zarzuca mu naruszenie przepisów prawa materialnego, w postaci art. 358 § 2 k.p.c. w zw. z art. 33 i 103 prawa wekslowego, poprzez błędne przyjęcie, iż w przypadku wypełnienia weksla in blanco, określoną datą - datą przeliczenia wysokości roszczenia z waluty obcej na złote polskie, jest termin wymagalności roszczenia, a nie data płatności weksla. Skarżący składając apelację wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie nakazu oraz oddalenie powództwa w zakresie kwoty 10.053 złotych oraz rozstrzygnięcie przez sąd II instancji o kosztach postępowania za obie instancje. W treści uzasadnienia apelacji podniesiono, iż sąd I instancji dokonał niewłaściwej wykładni art. 358 § 2 k.c., albowiem powód dochodził należności z weksla, a nie z umowy pożyczki. W tej sytuacji sąd winien dokonać przeliczenia kwoty pożyczki udzielonej w walucie obcej według kursu obowiązującego w dniu wypełnienia weksla tj. 20 października 2010 r.

Komisja I stopnia stwierdziła, że owy projekt ww. apelacji został oceniony niezależnie przez dwóch egzaminatorów, na oceny niedostateczne. Oceniająca I. K. uznała, iż apelacja spełnia wymagania formalne, przy czym zdający nieprecyzyjnie określił zakres zaskarżenia, skarżąc wyrok w całości i jednocześnie wskazując jako wartość przedmiotu zaskarżenia kwotę 10.053 złotych. W jej ocenie w apelacji nie zostały wskazane żadne uchybienia w zakresie podstawy faktycznej sądu I instancji, mające wpływ na treść wyroku. Nadto sposób formułowania zarzutów świadczy o tym, że sporządzający apelację nie posiada umiejętności w zakresie formułowania zarzutów apelacyjnych, jak również wniosków apelacji. W ocenie tego egzaminatora sporządzona apelacja nie zabezpieczała interesów reprezentowanej strony, albowiem nie osiągnie skutku w postaci jej uwzględnienia. Odnośnie języka uznała, że praca napisana jest językiem potocznym, niewłaściwym dla sporządzania pism procesowych.

Drugi z egzaminatorów – M. M. uznała natomiast, że apelacja sporządzona została z zachowaniem wymogów formalnych, choć podana wartość przedmiotu zaskarżenia nie koresponduje ze stwierdzeniem, że wyrok zaskarżany jest w całości. W apelacji podniesiony został jedynie zarzut naruszenia przepisu art. 358 § 2 k.c. Nie podniesiono natomiast zarzutu naruszenia prawa procesowego, w tym art. 493 § 3 k.p.c. w zw. z art. 485 k.p.c. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie, a także art. 217 § 2 i 227 k.p.c. poprzez oddalenie wniosków dowodowych pozwanego i art. 233 § 1 oraz art. 231 k.p.c. Zdający nie dostrzegł problemu potrącenia wierzytelności, ani problemu odsetek. Zaproponował prawidłowy sposób rozstrzygnięcia jedynie w tym znaczeniu, że podjął decyzję o sporządzeniu apelacji. Apelacja nie uwzględnia jednak interesu strony w niezbędnym zakresie, a dodatkowo obarczona jest istotnymi błędami. Praca uznana została za ubogą i zawierającą niekonsekwentny wywód w zakresie przyjętych granic apelacji.

Komisja II stopnia podzieliła pogląd egzaminatorów, że istotnie sporządzona przez skarżącego apelacja nie zawiera braków formalnych. Jednak jej zdaniem samo przygotowanie apelacji niepodlegającej odrzuceniu, nie jest wystarczające do uznania, że zdający wykazał się wiedzą i umiejętnościami niezbędnymi do wykonywania zawodu radcy prawnego. Organ wyjaśnił, że prawidłowo sporządzona apelacja powinna odpowiadać zarówno wymogom określonym w art. 126 k.p.c., jak i w art. 368 k.p.c., a więc powinna zawierać: oznaczenie sądu, do którego jest skierowana; imiona i nazwiska lub nazwy stron i ich pełnomocników; oznaczenie rodzaju pisma; podpis strony lub jej pełnomocnika; oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona; określenie zakresu zaskarżenia; zwięzłe przedstawienie zarzutów i ich uzasadnienie oraz wniosek o zmianę lub uchylenie wyroku z zaznaczeniem zakresu żądanej zmiany lub uchylenia. Zakres zaskarżenia wskazany w apelacji wyznacza bowiem granice, w jakich sąd II instancji ją rozpoznaje, przy czym sąd II instancji związany jest, zgodnie z art. 378 § 1 k.p.c. nie tylko zakresem zaskarżenia, ale także granicami apelacji, jakie zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego wyznaczają również zarzuty naruszenia prawa procesowego.

Zdaniem organu odwoławczego - wbrew twierdzeniu skarżącego, istota problemu w niniejszym przypadku nie polegała na ocenie czy potrącenie dotyczy bezspornej wierzytelności wynikającej z dokumentu. Chodziło o dostrzeżenie wadliwego zastosowania przez sąd I instancji przepisu art. 493 § 3 k.p.c. w zw. z art. 485 k.p.c., w sytuacji gdy do potrącenia doszło przed doręczeniem pozwanemu nakazu zapłaty. W takim bowiem stanie faktycznym przewidziane w art. 493 § 3 k.p.c. wymaganie udowodnienia wierzytelności potrąconej dokumentami wskazanymi w art. 485 k.p.c. nie jest konieczne, niezależnie od tego, czy wierzytelność tę określić można jako sporną czy bezsporną.

Zatem zawarte w odwołaniu twierdzenie, że niepodniesienie takiego zarzutu nie może być ocenione jako działanie na niekorzyść reprezentowanej strony, albowiem wierzytelność ta w znacznej części uległa przedawnieniu, a w części nieprzedawnionej może być dochodzona w postępowaniu uproszczonym, co wpłynąć ma na zmniejszenie kosztów obciążających stronę, Komisja II stopnia uznała za chybione. Jej zdaniem niezaskarżenie wyroku w części, w której wskutek potrącenia roszczenie powoda wygasło, skutkuje przegraniem przez pozwanego procesu w znacznej części, a w konsekwencji obciążeniem go kosztami procesu w całości lub w znacznej części. Nie zgodziła się przy tym z twierdzeniem skarżącego, że roszczenie pozwanego w znacznej części wygasło. Jak wynika bowiem z treści oświadczenia o potrąceniu, jak i zeznań powoda, strony umówiły się na zapłatę za świadczoną usługę jednorazowo, po powrocie powoda z placówki – 31 stycznia 2009 r. Wobec faktu, iż oświadczenie o potrąceniu złożone zostało 20 listopada 2010 r., nieuprawnionym było przyjęte przez skarżącego twierdzenie, że oświadczeniem o potrąceniu objęta została wierzytelność przedawniona. Reasumując organ uznał brak takiego zarzutu za działanie na niekorzyść reprezentowanej strony.

Komisja II stopnia wytknęła także, że skarżący nie zauważył problemu nieprzedstawienia weksla do zapłaty przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego i skutków niedokonania takiej czynności dla ustalenia daty od jakiej pozwany pozostawał w zwłoce z zapłatą należności z weksla.

Rozpoznając zaś zarzut skarżącego, że prawidłowo skonstruował on wniosek apelacji tj. o zmianę wyroku sąd I instancji poprzez uchylenie nakazu zapłaty oraz oddalenie powództwa w zakresie 10.053 złotych, organ wskazał, że w praktyce orzeczniczej sądów występuje rozbieżność w sposobie redagowania wyroków w wypadkach, gdy o żądaniu pozwu sąd orzeka, uwzględniając częściowo zarzuty od nakazu zapłaty. Z tych też względów stanowisko, że w sytuacji, gdy nakaz i wyrok utrzymujący w mocy ten nakaz zaskarżany jest tylko w części, to żądanie uchylenia nakazu zapłaty i oddalenie powództwa części, nie uznał za wadliwe.

Reasumując Komisja II stopnia uznała, że apelacja co prawda zachowuje warunki formalne, ale skarżący nie zaproponował rozwiązania uwzględniającego prawidłowo interes reprezentowanej strony. Organ wyjaśnił, że w postępowaniu o ustalenie wyniku egzaminu radcowskiego chodzi o ocenę rozwiązania zaproponowanego przez zdającego w kontekście umiejętności zawodowych, wymaganych na stanowisku radcy prawnego. Ocena ta jest więc zdeterminowana celem, którym jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdającego pod względem zdolności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, czyli umiejętności zawodowych. Chodzi więc o gwarancję wykonywania tego zawodu przez osoby do tego merytorycznie przygotowane.

W ocenie Komisji II stopnia uchybienia w apelacji sporządzonej przez skarżącego oraz cel przyświecający egzaminowi radcowskiemu w pełni uzasadniają stanowisko, iż sporządzone opracowanie wskazuje na brak wystarczającej znajomości podstawowych przepisów prawa procesowego i materialnego, co uzasadnia wystawienie oceny niedostatecznej.

Za bezpodstawny uznano wniosek zdającego o przeprowadzenie dowodu z kopii prac egzaminacyjnych z prawa cywilnego, sporządzonych przez zdających w Komisjach Nr [...] w [...], albowiem badanie prac innych zdających stanowiłoby wyjście poza granice rozpoznawanej sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. J. wniósł o uchylenie uchwały Komisji II stopnia i zarzucił naruszenie:

1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy;

2. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u..rp. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego;

3. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p. poprzez sprzeczne uzasadnienie faktyczne uchwały.

Skarżący podniósł, że Komisja II stopnia nie odniosła się do głównego jego zarzutu, dotyczącego oceny niedostatecznej z prawa cywilnego. Co prawda na 2 stronie uchwały prawidłowo zacytowano zarzut: "istota problemu polega na tym, czy potracenie dotyczy wierzytelności wynikającej z dokumentu", to na 7 stronie tej uchwały zmieniono ów zarzut na "potrącenie (...) bezspornej wierzytelności wynikającej z dokumentu", czego w odwołaniu nie podnosił. Wobec tego uznał, że w rzeczywistości jego odwołanie nie zostało rozpoznane.

W uzasadnieniu skargi przywołał orzeczenia Sądu Najwyższego dotyczące potrącenia wierzytelności w postępowaniu nakazowym, gdy oświadczenie o potrąceniu zostało złożone przed doręczeniem pozwanemu nakazu zapłaty i odpisu pozwu. Nadto odwołał się do doktryny, z której wynika z jednej strony, że celem unormowania z art. 493 § 3 k.p.c., jak i postępowania nakazowego w ogólności jest zapewnienie powodowi uzyskania tytułu egzekucyjnego szybko i stosunkowo tanio, kosztem ochrony prawnej przysługującej pozwanemu. Cel ten nie zostanie osiągnięty, jeżeli pozwany będzie mógł przewlekać proces, podnosząc zarzut potrącenia dokonanego w dowolnej formie oraz wnioski dowodowe na poparcie faktów uzasadniających prawdziwość tego zarzutu. Z drugiej strony, normy procesowe nie powinny doprowadzić do zapewnienia ochrony nieistniejącym roszczeniom (ubi remedium ibi ius). Mając na uwadze niepewność, co do interpretacji art. 493 § 3 k.p.c. przez niezawisłe sądy oraz wysoką opłatę od zarzutów, bardziej celowe zdaniem skarżącego było wytoczenie, po wydaniu nakazu, przez pozwanego, (powołującego się na umorzenie długu wskutek potrącenia) powództwa przeciwegzekucyjnego wraz z wnioskiem o zawieszenie egzekucji.

Zdaniem skarżącego kazusu z prawa cywilnego, dotyczący zarzutu potrącenia, mógł być rozwiązany w dwojaki sposób - poprzez podniesienie go albo niepodniesienie go w apelacji. Skarżący zauważył, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie i konsekwentnie podkreśla w swoim orzecznictwie, dotyczącym materii pytań na egzamin przygotowujący do wykonywania zawodu zaufania publicznego, jakim jest zawód radcy prawnego, iż pytania te muszą spełniać następujące wymogi: 1) zachowania szczególnej dbałości przy redagowaniu każdego zestawu pytań, aby nie było możliwe udzielenie więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej, 2) relacja pomiędzy pytaniem, a odpowiedzią musi być zawsze sprawdzalna w oparciu o jednoznaczne kryteria wynikające ze stanu prawnego, do którego pytania nawiązują. 3) pytania nie mogą obejmować kwestii budzących spory w doktrynie i orzecznictwie. 4) nie można formułować pytań, na które odpowiedź będzie uzależniona od przyjęcia dodatkowych założeń pominiętych lub nieprecyzyjnie wyrażonych w pytaniach.

Na zakończenie skarżący wskazał, że Komisja II stopnia nie odniosła się do jego zarzutu, że jeden z egzaminatorów prawdopodobnie skopiował uzasadnienie oceny cząstkowej z innej pracy.

W odpowiedzi na skargę Komisja II stopnia wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z czerwca 2013 r. skarżący na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu poprzez zwrócenie się do OIRP w [...] (ul. Z. [...] lok. [...],[...]-[...] Warszawa) o odpowiedź na następujące pytanie: "Czy był przynajmniej jeden przypadek rozwiązania zadania egzaminacyjnego z prawa cywilnego podczas egzaminu radcowskiego przeprowadzonego w sierpniu 2012 r. (biorąc pod uwagę wszystkie komisje egzaminacyjne powołane w [...] oraz wyniki odwołań od ocen tych komisji), w którym zdająca osoba napisała apelację z wartością przedmiotu zaskarżenia 10.053 zł (bez odsetek) i uzyskała wynik pozytywny z tej części egzaminu radcowskiego?"

W uzasadnieniu tego wniosku dowodowego skarżący wskazał, że art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentów, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zdaniem skarżącego ów wniosek jest nieskomplikowany i ma charakter informacyjny, bowiem mimo przebiegu postępowania dwuinstancyjnego nie wie on, czy wśród zdających egzamin radcowski w [...] w roku 2012 była osoba, która rozwiązała zadanie tak jak on i uzyskała wynik pozytywny z prawa cywilnego. Gdyby tak było, ewidentnie jego praca również powinna dostać ocenę pozytywną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania.

Kontrolując zaskarżoną uchwałę pod kątem powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, iż skarga J. J. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy wydawaniu zaskarżonej uchwały nie doszło do naruszenia przez Komisję II stopnia przepisów prawa.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 u.r.p. oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 163 poz. 1302), wydanym na podstawie art. 361 ust. 16 ww. ustawy.

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 366 ust. 2 tej ustawy), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (komisji odwoławczej) w terminie 14 dni od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 368 ust. 1 ustawy). Z kolei od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego (art. 368 ust. 11 u.r.p.).

W myśl art. 368 ust. 12 u.r.p. do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w sprawie znajduje odpowiednio zastosowanie art. 138 k.p.a., według którego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę (patrz m.in. wyrok NSA z 22 marca 1996 r., sygn. Sa/Wr 1996/95, ONSA 1997, Nr 1, poz. 35, wyrok NSA z 14 sierpnia 1987 r., sygn. IV SA 385/87).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 2013 r. sygn. akt II GSK 319/12 stwierdził, że kontrolując uchwałę komisji egzaminacyjnej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, o której mowa w art. 366 ust. 2 w związku z art. 364 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 10, poz. 65 ze zm.), sąd administracyjny czyni to według kryterium zgodności z prawem, kwalifikując tę uchwałę do grupy decyzji związanych, nie zaś według uznania administracyjnego.

Z uzasadnienia uchwały Komisji II stopnia wynika, że zdający z części pierwszej egzaminu (test) otrzymał ocenę dobrą, z drugiej części egzaminu (prawo karne) ocenę dostateczną, z trzeciej części egzaminu (prawo cywilne) ocenę niedostateczną, z czwartej części egzaminu (prawo gospodarcze) ocenę dostateczną zaś z piątej części egzaminu (prawo administracyjne) ocenę dostateczną plus. Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 u.r.p., który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną Komisja wskazała, iż zdający Jacek Jędrasik uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. Zatem o ostatecznym negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego zadecydowała ocena niedostateczna z prawa cywilnego.

Art. 364 ust. 1 u.r.p. stanowi, iż w ramach egzaminu radcowskiego sprawdzeniu poddawana jest, między innymi, wiedza zdającego "z zakresu prawa i umiejętność jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego (...)";

- zgodnie z art. 364 ust. 6 u.r.p. trzecia część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Ocenie kandydatów na radców prawnych został poddany wyrok wydany przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie, którym to wyrokiem utrzymano w mocy nakaz zapłaty wydany przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie w całości, przy czym nakaz zapłaty został wydany na podstawie weksla na kwotę 53.124 złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 21 października 2010 r. do dnia zapłaty. W zarzutach od tego nakazu zapłaty pozwany podnosił, iż przed doręczeniem mu pozwu i nakazu zapłaty dokonał potrącenia swojej wierzytelności w kwocie 36.500 zł z tytułu wynagrodzenia za usługi świadczone na rzecz powoda polegające na dozorowaniu domu i opiece na zwierzętami podczas pobytu powoda na placówce w RPA w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. , na co załączył odpowiedni dokument o dokonaniu potrącenia z 20 listopada 2010 r. Prawidłowe rozwiązanie kazusu egzaminacyjnego sprowadzało się zatem do wniesienia apelacji uwzględniającej powyższy zarzut potrącenia w oparciu m.in. o zasadę wyrażoną w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2005 r. sygn. akt III CZP, w myśl której przewidziane w art. 493 § 3 k.p.c. wymaganie udowodnienia wierzytelności przedstawionej do potrącenia dokumentami wskazanymi w art. 485 k.p.c. nie dotyczy sytuacji, w której do potrącenia doszło przed doręczeniem pozwanemu nakazu zapłaty i pozwu.( por. OSNC 2006/7-8/119, OSP 2007/4/49, Biul.SN 2005/10/4, Wokanda 2005/11/10, M.Prawn. 2007/6/321 lex nr 156970).

Zgodnie z art. 365 ust. 2 u.r.p. ocena rozwiązań każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonywana jest niezależnie od siebie przez dwóch egzaminatorów z dziedzin prawa, której dotyczy praca pisemna, a egzaminatorzy mają brać "pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji oraz poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu, z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje".

Odnosząc powyższe kryteria do pracy skarżącego należy zauważyć, że obaj egzaminatorzy zgodnie stwierdzili, że skarżący nie uwzględnił interesu reprezentowanej strony, bowiem co prawda sporządzona przez niego apelacja odpowiada wymogom formalnym, jednak podana wartość zaskarżenia w kwocie 10.053 złote nie koresponduje ze stwierdzeniem, iż wyrok zostaje zaskarżony w całości. Egzaminator M. M. zauważyła ponadto, że w apelacji podniesiony został jedynie zarzut naruszenia przepisu art. 358 § 2 k.c. zaś nie podniesiono zarzutu naruszenia prawa procesowego, w tym art. 493 § 3 k.p.c. w zw. z art. 485 k.p.c. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie, a także art. 217 § 2 i 227 k.p.c. poprzez oddalenie wniosków dowodowych pozwanego i art. 233 § 1 oraz art. 231 k.p.c. Zdający nie dostrzegł problemu potrącenia wierzytelności, ani problemu odsetek, co dyskwalifikuje sporządzoną przez niego apelację pod względem merytorycznym.

Sąd podziela także stanowisko Komisji II stopnia, która wytknęła, że skarżący nie zauważył problemu nieprzedstawienia weksla do zapłaty przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego i skutków niedokonania takiej czynności dla ustalenia daty od jakiej pozwany pozostawał w zwłoce z zapłatą należności z weksla.

Reasumując w ocenie Sądu egzaminatorzy prawidłowo uznali, że rozwiązanie sprawy zaproponowane przez skarżącego nie spełnia oczekiwań stawianych profesjonalnemu pełnomocnikowi w postępowaniu cywilnymi i prawidłowo postawili oceny niedostateczne z powyższego egzaminu.

Oceny wystawione przez obu egzaminatorów, zdaniem Sądu zostały również w sposób prawidłowy uzasadnione. Jednocześnie Komisja II stopnia szczegółowo wyjaśniła, dlaczego rozwiązanie zaproponowane przez skarżącego jest nieprawidłowe, ocena ta, zdaniem Sądu, nie była wybiórcza tylko kompleksowa.

Komisja II stopnia odniosła się także do twierdzeń skarżącego, że wierzytelność pozwanego uległa przedawnieniu wskazując, że oświadczenie o potrąceniu złożone zostało 20 listopada 2010 r., zatem nieuprawnionym było przyjęte przez skarżącego twierdzenie, że oświadczeniem o potrąceniu objęta została wierzytelność przedawniona. Do tej słusznej argumentacji organu dodać należy, że w myśl art. 502 k.c. wierzytelność przedawniona może być potrącona, jeżeli w chwili , gdy potrącenie stało sie możliwe przedawnienie jeszcze nie nastąpiło.

Wobec powyższego Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7,77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 368 ust. 12 u.r.p. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawiera bowiem wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a. a postępowanie w sprawie było prowadzone zgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 8 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego dotyczącego przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentu poprzez zwrócenie się do OIRP w [...] o odpowiedź na następujące pytanie: "Czy był przynajmniej jeden przypadek rozwiązania zadania egzaminacyjnego z prawa cywilnego podczas egzaminu radcowskiego przeprowadzonego w sierpniu 2012 r. (biorąc pod uwagę wszystkie komisje egzaminacyjne powołane w [...] oraz wyniki odwołań od ocen tych komisji), w którym zdająca osoba napisała apelację z wartością przedmiotu zaskarżenia 10.053 zł (bez odsetek) i uzyskała wynik pozytywny z tej części egzaminu radcowskiego?" należy wskazać, że każda uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego jest decyzją administracyjną zindywidualizowaną. W tym zakresie należy stwierdzić, że każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego rozstrzygana uchwałami komisji egzaminacyjnych jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 K.p.a. Indywidualizm takiej sprawy powoduje, że nigdy nie jest ona rozpatrywana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego (ustawy o Radcach prawnych) wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i w jego wyłącznie sprawie. Organy administracyjne, a następnie sąd administracyjny badając całokształt zgromadzonego w indywidualnej sprawie materiału dowodowego, nie mogą wykraczać poza granice tej sprawy. W związku z tym bezzasadny był wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodów z innych prac egzaminacyjnych, albowiem badanie prac innych zdających, jak również uzasadnień ocen innych zdających, stanowiłoby wyjście poza granice sprawy (v. wniosek dowodowy zawarty w skardze do Sądu). Ponadto, jak wskazał w wyroku z 12 grudnia 2012 r., sygnatura akt: II GSK 1840/11: "W przypadku zadań opracowanych przez kandydatów na radców prawnych co do zasady nie jest to (wydanie różnych uchwał przy tym samym stanie faktycznym - przyp.) jednak możliwe, gdyż każdy z kandydatów rozwiązuje indywidualnie przydzielone mu zadanie. Jeżeli zaś te opracowania były jednakowe (identyczne), to świadczyłoby to o braku samodzielności w rozwiązaniu zadania przez któregoś z kandydatów, a w takim przypadku takie opracowanie zadania podlegałoby dyskwalifikacji".

Z tych względów dopuszczenie dowodu z innych prac byłoby bezcelowe, a różnicowanie ocen wystawionych przez egzaminatorów oraz Komisje egzaminacyjne w stosunku do poszczególnych prac jest efektem wspomnianej indywidualizacji ocen każdej pracy. Wbrew zarzutom skargi nie dopatrzono się także niezgodności zarzutów oceniającej I. K. z treścią pracy skarżącego. Sąd zauważa ponadto, iż w skardze strona nie wyjaśniła na czym konkretnie to uchybienie polegało, co uniemożliwia Sądowi ustosunkowanie się do tego zarzutu. W konsekwencji nie można było uznać tego zarzutu za zasadny tym bardziej, iż ocena ww. egzaminatora choć bardziej lakoniczna jest zbieżna z wnioskami zawartymi w ocenie drugiego egzaminatora.

Biorąc powyższe pod rozwagę na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.