Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1242/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2021 r. sprawy ze skargi Prezydenta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta [...] - utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z [...] listopada 2015 r. orzekająca o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] nr [...] z [...] maja 2011 r., w której orzeczono o zwrocie na rzecz [...] nieruchomości stanowiącej własność Miasta [...], położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] z obrębu [...].

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z [...] lipca 1974 r. nr [...] Naczelnik Dzielnicy [...] orzekł o wywłaszczeniu, na rzecz Skarbu Państwa, części nieruchomości o pow. [...] z ogólnej pow. [...], położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej własność [...] małżonków [...] oraz ustalił odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia.

Jak wynika z treści tej decyzji, nieruchomość oznaczona na planie pomiarowym jako działka nr [...] o pow. [...], nr [...] o pow. [...] i nr [...] o pow. [...] przeznaczona została - zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji z [...] lipca 1972 r. nr [...] - pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]"

Pismem z [...] listopada 1990 r. [...] - spadkobiercy [...] małż. [...] - złożyli wniosek o zwrot szeregu wywłaszczonych nieruchomości - w tym między innymi wywłaszczonych ww. decyzją z [...] lipca 1974 r.

Decyzją nr [...] z [...] maja 2001 r., wydaną w trybie art. 155 k.p.a., Starosta Powiatu [...] zmienił ww. decyzję Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lipca 1974 r. w ten sposób, że wywłaszczeniem na rzecz Skarbu Państwa objęta została nieruchomość o pow. [...] z ogólnej pow. [...], położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej własność [...] małż. [...] a nie, jak wskazano we wcześniejszej decyzji, nieruchomość o pow. [...].

Postanowieniem nr [...] z [...] marca 2004 r. Wojewoda [...] wyznaczył Starostę [...] - jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] obejmującej m. in. aktualną działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...].

Przy czym z pisma Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] z [...] września 2009 r. wynika, że działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] odpowiada części dawnej działki nr [...] z obrębu [...].

Przedmiotowa działka ewidencyjna nr [...] stała się z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własnością Gminy Dzielnicy [...] - w związku z tym obecnie stanowi własność [...].

Do Starostwa Powiatu [...][...] września 2010 r. wpłynął wniosek [...], skorygowany pismem z [...] lutego 2011 r., o wydanie odrębnej decyzji dla każdej z działek ewidencyjnych objętych postępowaniem o zwrot.

Starosta [...] decyzją z [...] maja 2011 r. nr [...] orzekł o zwrocie na rzecz [...], nieruchomości stanowiącej własność Miasta [...], położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] z obrębu [...].

W uzasadnieniu podniósł, że w trakcie oględzin przeprowadzonych [...] sierpnia 2010 r. stwierdzono, iż działka nr [...] stanowi nieurządzoną zieleń wysoką i niską.

Stwierdził też, że działka ta znajdowała się na terenie objętym lokalizacją inwestycji nr [...] z [...] lipca 1972 r. z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] - [...] w [...]. Jednak plan realizacyjny [...] nie obejmował swoim zasięgiem obszaru stanowiącego obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...]. Nie istnieje zatem możliwość ustalenia przeznaczenia tego obszaru, w odniesieniu jedynie do lokalizacji inwestycji, której formalnym i merytorycznym uzupełnieniem był odpowiedni plan realizacyjny. W żaden sposób nie można więc uznać, iż obecne zagospodarowanie przedmiotowej działki świadczyć może o zrealizowaniu na tym terenie inwestycji, która - zgodnie z aktem wywłaszczeniowym - uzasadniała odjęcie własności [...] małż. [...].

W związku z powyższym organ przyjął, iż cel wywłaszczenia dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] nie został zrealizowany. Istnieje więc podstawa do uznania, że przesłanka "zbędności" nastąpiła w przedmiotowej sprawie - co skutkuje zastosowaniem art. 136 ust.3 w zw. z art. 137 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102 , poz.651 ze zm.)

Od powyższej decyzji Prezydent [...] nie złożył odwołania - zatem stała się ona ostateczna w administracyjnym toku postępowania.

Następnie pismem z [...] kwietnia 2014 r. Prezydent [...] wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ww. ostateczną decyzją Starosty [...] z [...] maja 2011 r.

W uzasadnieniu wniosku, jako podstawę prawną żądania, wskazał art. 145a k.p.a. w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11.

Starosta [...] postanowieniem nr [...] z [...] maja 2014 r. wznowił postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] o pow. [...] z obrębu [...], zakończone ostateczną decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia [...] maja 2011 r.

Zaś decyzją nr [...] z [...] listopada 2015 r. orzekł o odmowie uchylenia własnej decyzji nr [...] z [...] maja 2011r.

W tym miejscu Sąd pragnie zwrócić uwagę na fakt, że strona 2 i 4 tej decyzji są takie same - co utrudniło ustalenie stanu faktycznego. Zaś z notatki urzędowej z [...] lutego 2021 r. wynika, iż Starosta [...] nie posiada innej decyzji niż ta, która została przesłana organowi odwoławczemu.

Z pozostałych stron uzasadnienia tej decyzji wynika, że w oparciu o dokumenty zgromadzone w sprawie o zwrot przedmiotowej nieruchomości, organ ustalił, iż działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], odpowiada części archiwalnej działki nr [...] z obrębu [...].

Zaś treść wniosku Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...] z [...] czerwca 1974 r. świadczy o tym, że archiwalna działka nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...], stanowiła część gruntu o łącznej powierzchni [...], który został oznaczony nr [...] na mapie, sporządzonej do celów wywłaszczenia i została przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" - zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...], wydaną w dniu [...] lipca 1972 roku przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej [...].

Natomiast Naczelnik Wydziału Architektury Urzędu Gminy [...] pismem z [...] grudnia 1996 r. wyjaśnił, iż grunt o powierzchni [...], który został oznaczony jako działka nr [...], zgodnie z obowiązującym miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego [...], zatwierdzonym Uchwałą Nr [...] Rady [...] w dniu [...] września 1992 roku, znajdował się w strefie funkcjonalnej usług technicznych - UT-13 i częściowo od strony północnej położony był w liniach rozgraniczających ul. [...], a od strony zachodniej w projektowanych liniach rozgraniczających ul. [...].

Ponadto z treści tego pisma wynika również, iż:

• na teren działki nr [...], została wydana w dniu [...] maja 1982 roku przez Urząd Dzielnicowy [...] decyzja nr [...] (czasowa do końca 1985 roku) o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej pod urządzenie czasowych ogródków działkowych dla Wojewódzkiego Zarządu Polskiego Związku Działkowców. Treść Wytycznych urbanistycznych, sporządzonych do ww. decyzji potwierdza, iż teren przeznaczony pod czasowe ogrody działkowe stanowił częściowo nieużytek, częściowo użytkowany był pod uprawy i łąki. Ponadto na terenie tym istniały pojedyncze zabudowania mieszkalno - gospodarcze z przydomowymi ogródkami,

• w dacie sporządzenia przedmiotowego pisma, tj. w dniu [...] grudnia 1996 roku, na przedmiotowej działce nadal funkcjonowały ogródki działkowe,

• w dniu [...] kwietnia 1996 r. podjęto uchwałę w sprawie przystąpienia do sporządzenia 12 miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Teren wyznaczony ulicami: [...] i projektowaną [...], obejmujący m.in. działkę nr [...], został objęty planem "Placówka Południowa" (część rejonu urbanistycznego [...]) i przeznaczony został pod zabudowę usługową i zabudowę mieszkaniową towarzyszącą warsztatom rzemieślniczym.

Następnie [...] Spółdzielnia Budowlano - Mieszkaniowa "[...]" pismem z [...] marca 1997 r. oraz pismem z [...] grudnia 1997 r. potwierdziła, że w planie ogólnym [...], w stosunku do nieruchomości [...] hip. [...] d. [...] - część o powierzchni [...], położonej w obrębie nr [...], nastąpiła zmiana przeznaczenia nieruchomości, ponadto: "(...) Część ww. nieruchomości leży w pasie linii rozgraniczających projektowanej ul [...] a użytkowana jest w części przez ogródki działkowe."

Powyższe ustalenia potwierdza również pismo Wydziału Architektury Urzędu Gminy [...] z [...] czerwca 2001 r. - w którym zawarte zostało stwierdzenie, że: "(...) W związku ze zmianą w planie przeznaczenia terenu z funkcji mieszkaniowej na funkcję usługowo - techniczną, decyzja nr [...] o lokalizacji inwestycji utraciła moc w części, dotyczącej przedmiotowego terenu, na którym znajdują się działki o nr ew. [...], północna część dz. nr ew. [...] (powyżej linii rozgraniczającej ul [...]) oraz rów".

Podczas wizji lokalnej, która miała miejsce [...] lipca 2003 r., przedstawiciele Urzędu [...], w obecności przedstawiciela Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami dla Dzielnicy [...] oraz wnioskodawców, stwierdzili, iż archiwalna działka nr [...] z obrębu [...], porośnięta jest krzakami, pojedynczymi drzewami owocowymi, stanowiącymi pozostałość po działkowcach. Na działce znajdują się słupy - pozostałość linii elektrycznej bez kabli.

Również [...] sierpnia 2010 r. zostały dokonane oględziny działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], która stanowi część archiwalnej działki nr [...] z obrębu [...]. Podczas wizji lokalnej stwierdzono, że na przedmiotowej nieruchomości znajduje się nieurządzona zieleń wysoka oraz niska.

Powyższy stan zagospodarowania przedmiotowej działki potwierdza treść protokołu z oględzin oraz dokumentacja fotograficzna, dołączona do tego protokołu.

W związku z prowadzonymi przez Starostę [...] postępowaniami administracyjnymi, dotyczącymi spraw m.in. zwrotów nieruchomości położonych w [...], organ wystąpił do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] z wnioskiem o udostępnienie archiwalnych zdjęć lotniczych dla terenu obejmującego m.in. Dzielnicę [...].

Zdjęcia lotnicze wykonane w dniu: [...] maja 1982 roku, [...] maja 1987 roku, [...] sierpnia 1990 roku, [...] kwietnia 1995 roku, [...] maja 1997 roku, jak również zdjęcie lotnicze wykonane w dniu [...] maja 2005 roku, które zostały wydrukowane w całości oraz w powiększeniu dla terenu obejmującego działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], a następnie zostały dołączone do akt niniejszej sprawy, potwierdzają całkowitą bierność inwestora na przedmiotowym terenie.

Na ww. zdjęciach wyraźnie widać, że teren położony pomiędzy ulicami [...] i projektowaną ul. [...], początkowo wykorzystywany był pod ogródki działkowe, a następnie stanowił teren porośnięty nieuporządkowaną zielenią wysoką oraz niską. Pozyskane zdjęcia lotnicze potwierdzają również, iż na przedmiotowym terenie nie powstały żadne inwestycje związane z realizacją osiedla mieszkaniowego.

Podsumowując organ stwierdził, że analiza zdjęć lotniczych oraz dokumentów zgromadzonych w toku przeprowadzonego postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości, które zostało zakończone ostateczną decyzją Starosty [...] z [...] maja 2011r., pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż cel wywłaszczenia działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], nie został zrealizowany.

Wobec powyższego stwierdził, że zwrot ww. działki na rzecz wnioskodawców nastąpił z uwagi na nie zrealizowanie celu wywłaszczenia aż do dnia wydania przez Starostę [...] decyzji z [...] maja 2011r. - a nie z uwagi na jego zrealizowanie po upływie terminów określonych w art. 137 u.g.n.

Dodał, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 13 marca 2014 r. (P 38/11) orzekł, że art. 137ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust.1 Konstytucji.

Zgodnie z sentencją powyższego wyroku, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Jeśli zaś w dniu złożenia wniosku o zwrot, cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany, byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu, które im przysługiwało przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2003 r. Trybunał nie stwierdził w takiej sytuacji naruszenia art. 2 Konstytucji ani konieczności ochrony zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 1 Konstytucji).

Mając powyższe na uwadze Starosta [...] uznał, iż podana przez Prezydenta [...] podstawa wznowienia postępowania z art. 145 a § 1 k.p.a., związana z treścią ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie znajduje odniesienia do ostatecznej decyzji Starosty [...] nr [...] z [...] maja 2011 r., kończącej wznowione postępowanie zwrotowe.

Zaś na marginesie zauważył, iż Prezydent [...] nie skorzystał z przysługującego mu prawa złożenia odwołania od decyzji Starosty [...] z [...] maja 2011 r. - tym samym zgodził się z ustaleniami poczynionym przez ten organ.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył Prezydent [...].

Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2015 r. nr [...].

Na wstępie uzasadnienia przytoczył treść art. 145 a, 149 § 2, 151 § 1 i 146 § 1 k.p.a. stwierdzając, że Starosta [...] uznał, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji nr [...] z [...] maja 2011 r.

Dodał, że przedmiotowe postępowanie w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, toczyło się w oparciu o art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020, poz. 65 ze zm.) dalej jako u.g.n. - zgodnie z którym nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Natomiast Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 13 czerwca 2014 r., sygn. akt P 38/11 orzekł, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z sentencją niniejszego wyroku, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Jeśli zaś w dniu złożenia wniosku o zwrot cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany, byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu, które im przysługiwało przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2003 r.

Następnie Wojewoda podniósł, że Starosta w uzasadnieniu decyzji z [...] listopada 2015 r. orzekającej o odmowie uchylenia własnej decyzji z [...] maja 2011 r. wskazał, iż powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma zastosowania w tej sprawie, gdyż na części nieruchomości, przejętej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika [...] z [...] lipca 1974 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego [...], odpowiadającej aktualnej działce ewidencyjnej o nr [...] z obrębu [...], cel wywłaszczenia nie został zrealizowany - nie powstały tam żadne inwestycje związane z realizacją osiedla mieszkaniowego.

Jak wynika z pisma Wydziału Architektury Urzędu Gminy [...] z [...] grudnia 1996 r., teren obejmujący aktualną działkę ew. nr [...] z obrębu [...] został objęty decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] maja 1982 r. nr [...] o ustaleniu miejsca i warunków inwestycji budowlanej pod urządzenie czasowych ogródków działkowych dla Wojewódzkiego Zarządu Polskiego Związku Działkowców do końca 1985 r. i w dacie sporządzania tego pisma tj. [...] grudnia 1996 r., na przedmiotowym terenie nadal istniały ogródki działkowe.

Również podczas wizji lokalnej, która miała miejsce [...] lipca 2003 r., przedstawiciele Urzędu [...], w obecności przedstawiciela Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami dla Dzielnicy [...] oraz wnioskodawców, stwierdzili, iż archiwalna działka nr [...] z obrębu [...], porośnięta jest krzakami, pojedynczymi drzewami owocowymi, stanowiącymi pozostałość po działkowcach. Na działce znajdują się słupy - pozostałość linii elektrycznej bez kabli.

Z uwagi na powyższe Wojewoda stwierdził, że Starosta [...] prawidłowo uznał, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 czerwca 2014 r., sygn. akt P 38/11 nie ma w niniejszej sprawie zastosowania - gdyż na dzień złożenia wniosku o zwrot, cel wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego nie został zrealizowany na przedmiotowej działce i prawidłowo odmówił uchylenia własnej decyzji nr [...] z [...] maja 2011 r., orzekającej o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] o pow. [...] z obrębu [...].

W związku z tym decyzja Starosty [...] z [...] listopada 2015 r. jest zasadna i prawidłowa - dlatego też należało ją utrzymać w mocy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2020 r. złożył Prezydent [...] - dalej jako skarżący, zarzucając:

1) naruszenie przepisu postępowania administracyjnego tj. art. 145a § 1 k.p.a. poprzez

przyjęcie, iż przyczyna wznowienia związana z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. , sygn. akt P 38/11, nie zachodzi,

2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez:

a) błędne ustalenie, iż na przedmiotowej działce nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, podczas gdy organ nie ustalił, jakie konkretnie zagospodarowanie danej działki było zaplanowane w decyzji lokalizacyjnej,

b) błędne ustalenie, iż zieleń na działce znajdującej się na przedmiotowej działce, będącej na obrzeżach granic decyzji lokalizacyjnej, nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia,

c) brak wyjaśnienia przez organ, jakie inwestycje pozostają w związku z realizacją osiedla mieszkaniowego i dlaczego zieleń zdaniem organu nie stanowi inwestycji związanej z realizacją osiedla mieszkaniowego.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący sformułował wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko - stwierdzając, że w skardze nie wskazano na żadne nowe okoliczności sprawy wpływające na sposób rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna, a zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa.

W niniejszej sprawie Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2015 r. - wydaną po wznowieniu postępowania - orzekającą o odmowie uchylenia decyzji Starosty [...] z [...] maja 2011 r., w której orzeczono o zwrocie na rzecz [...] nieruchomości stanowiącej własność Miasta [...], położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] z obrębu [...].

Stwierdzić należy, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organy obu instancji i przedstawiony szczegółowo w uzasadnieniach wydanych decyzji, sporządzonych z poszanowaniem reguł art. 107 § 3 k.p.a. - nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń Sądu co do jego prawidłowości. Również skarżący w zasadzie nie kwestionował tych ustaleń.

Z tego też względu Sąd przyjął za własne te ustalenia - uznając za zbędne ponowne ich referowanie w całości. W tej kwestii Sąd ograniczył swoje rozważania wyłącznie do najistotniejszych - z punktu widzenia legalności kontrolowanego rozstrzygnięcia - ustaleń stanu faktycznego sprawy.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się w trybie art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), dalej jako ustawa lub u.g.n.

W myśl art. 136 ust. 3 ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że pojęcie "zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu" nie może być rozumiane tak, jak w języku potocznym lub też na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, albowiem ustawodawca odsyła do art. 137, w którym zawarł definicję legalną tego pojęcia.

Stosownie do ust.1 tego przepisu, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości istotne jest zatem to, czy w określonym przedziale czasowym rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia lub, czy po upływie określonego czasu cel ten został zrealizowany. Natomiast ust. 2 tego art. przewiduje, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Zgodnie zaś z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 - art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Z powyższego wynika, że nie będą podlegać zwrotowi na rzecz byłych właścicieli i ich spadkobierców te wywłaszczone nieruchomości, na których zrealizowano przed dniem złożenia wniosku o zwrot lub przed 2004 r. cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia.

W niniejszej sprawie przedmiotem oceny przez organy była kwestia spełnienia przesłanki zrealizowania celu wywłaszczenia na działce ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] - stanowiącej część działki nr [...] o pow. [...].

W ocenie Sądu, organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie ustalenia celu wywłaszczenia i jego realizacji.

Niesporne jest, że przedmiotowa działka nr [...] (jako część działki nr [...]) przeznaczona została - zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji z [...] lipca 1972 r. nr [...] - pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Jednakże szczegółowy plan realizacyjny [...] nie obejmował swoim zasięgiem obszaru stanowiącego obecnie tę działkę.

Natomiast na teren działki nr [...], została wydana w dniu [...] maja 1982 r. przez Urząd Dzielnicowy [...] decyzja nr [...] (czasowa do końca 1985 roku) o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej pod urządzenie czasowych ogródków działkowych dla Wojewódzkiego Zarządu Polskiego Związku Działkowców.

Poza tym grunt przedmiotowej działki nr [...] - zgodnie z obowiązującym miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego [...], zatwierdzonym Uchwałą Nr [...] Rady [...] w dniu [...] września 1992 r. - znajdował się w strefie funkcjonalnej usług technicznych - UT-13 i częściowo od strony północnej położony był w liniach rozgraniczających ul. [...], a od strony zachodniej w projektowanych liniach rozgraniczających ul. [...].

Zaś w dniu [...] kwietnia 1996 r. podjęto uchwałę w sprawie przystąpienia do sporządzenia 12 miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Teren wyznaczony ulicami: [...] i projektowaną [...], obejmujący m.in. działkę nr [...], został objęty planem "Placówka Południowa" (część rejonu urbanistycznego ŻH - [...]) i przeznaczony został pod zabudowę usługową i zabudowę mieszkaniową towarzyszącą warsztatom rzemieślniczym.

Zatem - w stosunku do przedmiotowej nieruchomości - nastąpiła zmiana przeznaczenia nieruchomości.

Powyższe ustalenia potwierdza również pismo Wydziału Architektury Urzędu Gminy [...] z [...] czerwca 2001 r. - w którym zawarte zostało stwierdzenie, że: "(...) W związku ze zmianą w planie przeznaczenia terenu z funkcji mieszkaniowej na funkcję usługowo - techniczną, decyzja nr [...] o lokalizacji inwestycji utraciła moc w części, dotyczącej przedmiotowego terenu, na którym znajduje się m.in. działka nr [...]."

Jednakże, bez względu na zmianę przeznaczenia tej nieruchomości (z mieszkaniowej na usługowo-techniczną) - niewątpliwy jest fakt, że na terenie stanowiącym działkę nr [...] nie powstały żadne inwestycje związane z realizacją osiedla mieszkaniowego ani z zabudową usługową i mieszkaniową towarzyszącą warsztatom rzemieślniczym.

Na zdjęciach lotniczych dołączonych do akt sprawy wyraźnie widać, że teren położony pomiędzy ulicami [...] i projektowaną ul. [...], początkowo wykorzystywany był pod ogródki działkowe, a następnie stanowił teren porośnięty nieuporządkowaną zielenią wysoką oraz niską. Tak było do 2004 roku a nawet później.

Sąd całkowicie zgadza się ze stwierdzeniem, że realizacja celu wywłaszczenia w postaci osiedla mieszkaniowego to nie tylko budowa bloków mieszkalnych, ale też realizacja na tym obszarze terenów zielonych. Jednakże musi to być zieleń powiązana z funkcjonowaniem tego osiedla i jakiś sposób pielęgnowana przez właściciela gruntu.

Wynika to z orzecznictwa sadów administracyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 2072/19 stwierdził, że: "Przyjęcie terenów zielonych znajdujących się na terenie osiedla mieszkaniowego za realizację celu wywłaszczenia w postaci budowy osiedla możliwe jest, jeżeli istnienie takich terenów stanowi przejaw pewnej zorganizowanej działalności właściciela tegoż terenu, pozostającej w powiązaniu z funkcjonowaniem osiedla, w szczególności z istniejącą zabudową. Warunku tego nie spełnia przypadkowo rosnąca i niezorganizowana zieleń, będąca wynikiem naturalnie zachodzących procesów przyrodniczych."

Również w wyroku z 9 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 2254/18 NSA uznał, iż nieużytki i wolno rosnąca roślinność nie mieści się w określeniu zieleń miejska.

Także Wojewódzki Sądu Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 775/19 podniósł: " Próba wywodzenia, że wyrazem realizacji celu publicznego budowy osiedla mieszkaniowego jest każdy teren porośnięty trawą znajdujący się w okolicy osiedla, niezależnie od tego, co się na tym terenie znajduje, byłaby sprzeczna z konstytucyjnymi gwarancjami ochrony własności."

Wobec przytoczonych wyżej okoliczności należy stwierdzić, że trafne jest stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, iż cel wywłaszczenia działki nr [...] nie został zrealizowany do dnia 22 września 2004 r. - zatem grunt ten stał się zbędny na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 u.g.n.

W związku z tym nie zaszła przyczyna wznowienia związana z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. , sygn. akt P 38/11.

Także zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. są bezzasadne.

Podsumowując Sąd uznał, że stanowisko organów odmawiające uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] z [...] maja 2011 r., w której orzeczono, iż przedmiotowa nieruchomość podlega zwrotowi na rzecz uprawnionych osób - jest prawidłowe.

Organy orzekające w sprawie wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco i szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy, uzasadniły też przekonująco swoje decyzje - a Sąd w całości podzielił ich stanowisko.

Poza tym należy mieć na uwadze fakt, że ww. decyzja z [...] maja 2011 r. nie została zaskarżona przez Prezydenta [...] do Wojewody [...] - co może świadczyć o tym, że akceptował on dokonane ustalenia.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

.