Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2468/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 1, 2 i 3, art.137, art.138 ust.1, art. 112 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 20 maja 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.P., Z.G.,B.S., J. F., S.F., Z. F. i J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 381/17 w sprawie ze skargi Hanny H.P., Z.G.,B.S., J. F., S.F., Z. F. i J. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2018 r. (sygn. akt II SA/Bd 381/17), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy – orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – oddalił skargę: H.P., Z.G.,B.S., J. F., S.F., Z. F. i J. P. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 27 grudnia 2016 r. nr WSPN.IV.7581.114.2016.PP utrzymującą w mocy decyzję Starosty Bydgoskiego z dnia 3 października 2016 r. nr BN.II.7221-1-12/06 odmawiającą: H.P., Z.G.,B.S., J. F., S.F., Z. F. oraz J. P. zwrotu nieruchomości położonej w [...], stanowiącej działki ewidencyjne o numerach: [...] o łącznej powierzchni [...] ha, dla których Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą KW [...] oraz nieruchomości (pozostającej w zarządzie Lasów Państwowych – Nadleśnictwo [...]) składającej się z działek nr [...] o łącznej powierzchni [...]ha, dla których Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą KW [...].

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, H.P., Z.G.,B.S., J. F., S.F., Z. F. i J. P. zarzucili Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy naruszenie:

1. prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie, w postaci:

a) art. 2, art. 21, art. 32, art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.),

b) "art. 136 ust. 1, 2 i 3, art. 137, art. 138 ust. 1, art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.)" – dalej: "u.g.n.", (cyt.): "poprzez uznanie, że decyzja wywłaszczeniowa została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a dla ewentualnej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości nie ma postawy prawnej",

2. przepisów postępowania w postaci: art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (cyt.): "Kodeks postanowienia administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.)", dalej zwanej "k.p.a", w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania, ewentualnie - w przypadku braku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - zmianę tegoż wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] – wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.

Ponadto skarżący wnosili o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

W piśmie z dnia 25 sierpnia 2020 r. uczestnik postępowania – [...] S.A. z siedzibą w [...] wyraził zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału - wydanym na zasadzie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) – sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne, gdyż przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących a nie można było jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

W piśmie procesowym z dnia 26 kwietnia 2021 r. skarżący podtrzymali stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej, podkreślając zwłaszcza, że w sprawie nie został ustalony w sposób jasny i dokładnie sprecyzowany cel wywłaszczenia nieruchomości objętej wnioskiem zwrotowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na: obrazie prawa materialnego, w postaci: art. 2, art. 21, art. 32, art. 64 Konstytucji RP oraz (cyt.): "art. 136 ust. 1, 2 i 3, art. 137, art. 138 ust. 1, art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.)" a także na naruszeniu przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, takich jak: art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 (cyt.): "ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postanowienia administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.)".

Skarga kasacyjna okazała się nieuzasadniona a ponadto nie została przy tym w pełni prawidłowo pod względem formalnym skonstruowana. Skarga kasacyjna jest zaś środkiem odwoławczym, który cechuje wysoki stopień sformalizowania (vide: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. Prof. Romana Hausera i prof. Marka Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011 r. str. 595) i z tego powodu, to jest aby zapewnić m. in. formalną poprawność konstrukcji tego rodzaju pisma procesowego, ustawodawca ustanowił przymus adwokacko-radcowski ( art. 175 § 1 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej oddzielił wprawdzie zarzuty materialnoprawne od zarzutów procesowych, ale nie wskazał, w jaki sposób (poprzez wadliwą wykładnię czy poprzez niewłaściwe zastosowanie) poszczególne zarzuty materialnoprawne zostały w niniejszej sprawie – jego zdaniem - naruszone. Formułując zaś zarzuty oparte na przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazał na miejsce publikacji tej ustawy, nieistniejące jeszcze w dacie orzekania przez organy. Ponadto nie sprecyzował również w sposób prawidłowy zarzutu opartego na art. 137 w/w ustawy. Artykuł ten dzieli się na dalsze jednostki redakcyjne i obowiązkiem więc autora skargi kasacyjnej było w tym przypadku dokładne określenie przepisu, który stanowił podstawę zarzutu kasacyjnego.

Podobnie nie wszystkie zarzuty procesowe zostały prawidłowo określone, gdyż jako miejsce publikacji zarzutów opartych na Kodeksie postępowania administracyjnego, autor skargi kasacyjnej podał Dziennik Ustaw z 2017 r. poz. 1257 (podczas gdy obie decyzje pochodziły z 2016 r.).

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów o charakterze procesowym, wyjaśnić należy, że chybiony był zarzut, dotyczący naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., gdyż oparcie w analizowanej sprawie wyroku na przepisie art. 151 p.p.s.a., a nie na sugerowanym przez autora skargi kasacyjnej art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a., uwarunkowane było jedynie oceną prawną, którą wyraził Sąd I instancji. Wspomniane wyżej przepisy mają bowiem wyłącznie charakter blankietowy.

Z kolei art. 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem o charakterze tylko ustrojowym a skoro w niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki wydał zaskarżony wyrok, czyli rozpoznał sprawę zainicjowaną skargą H. P., Z.G., B. S., J.., S.F., Z. F. i J.P. to oznaczało, że dokonał kontroli działalności administracji publicznej. Okoliczność zaś, że wyniki tej kontroli nie były dla strony skarżącej satysfakcjonujące, nie dowodzi jeszcze o naruszeniu tego przepisu.

Z treści zaskarżonego wyroku wynikało, że – zdaniem Sądu Wojewódzkiego – w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa przez decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2016 r. o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w [...], stanowiącej działki ewidencyjne o numerach: [...] o łącznej powierzchni [...] ha (KW [...]) oraz nieruchomości (pozostającej w zarządzie Lasów Państwowych – Nadleśnictwo [...]) składającej się z działek nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha (KW [...]).

Celem wywłaszczenia w/w nieruchomości było bowiem w tym wypadku stworzenie strefy ochronnej wokół obiektów wojskowych, znajdujących się w [...]. Wynikało to – jak podkreślił Sąd Wojewódzki - zarówno z treści dwóch umów notarialnych (z dnia 18 lipca 1958 r. Rep. [...] i z dnia 30 marca 1965 r. Rep. [...]), mocą których Z. i J. małżonkowie F. sprzedali Skarbowi Państwa – [...] Przedsiębiorstwu [...] – w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości – opisane na wstępie nieruchomości a ponadto istotna w tym przypadku była treść notatki służbowej, sporządzonej przez Komisję wojskową dniu 20 grudnia 1963 r. W notatce tej bowiem Komisja wojskowa stwierdziła, że jako, iż gospodarstwo rolne Z. F. przylegało bezpośrednio do ogrodzenia obiektu ścisłego, co było niezgodne z obowiązującymi przepisami, gdyż wokół obiektu powinny być pasy przeciwpożarowe, a nadto pasy bezpieczeństwa powinny być wolne od materiałów łatwopalnych i umożliwiać widoczność posterunkom strzegącym obiektu ścisłego to obecne warunki (z uwagi na powyższe wojskowe wymagania) ograniczały możliwości użytkowania gospodarstwa przez Z. F.. W związku z tym Komisja postulowała wywłaszczenie niezbędnych gruntów celem wydzielenia pasów bezpieczeństwa i w ten sposób zakończenie ostateczne spraw formalnoprawnych dotyczących rozgraniczenia i przekazania obiektu.

Z tego powodu, w ocenie Sądu I instancji, organy prawidłowo stwierdziły, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez włączenie przedmiotowych działek do obszaru terenów, których właścicielem stało się Państwo Polskie. Strefy ochronne – jak wyjaśnił Sąd Wojewódzki - służą bowiem ograniczeniu form i sposobów korzystania z obszarów przyległych do jakiegoś ważnego obiektu lub obszaru, gdy jest to konieczne dla prawidłowego funkcjonowania tego obiektu lub obszaru. W takim zaś przypadku cel wywłaszczenia, w postaci stworzenia strefy ochronnej wokół obiektów wojskowych, może zostać uznany za zrealizowany z dniem wywłaszczenia (nieruchomość od razu mogła pełnić funkcję, na jaką została wywłaszczona), oczywiście o ile w dokumentacji wywłaszczeniowej nie było zawarte wymaganie podejmowania dodatkowych działań w celu jego osiągnięcia. W niniejszej sprawie – jak podniósł Sąd Wojewódzki – taka dokładnie sytuacja miała miejsce, gdyż jak wynikało to z treści w/w notatki, strefa ochronna miała być pozbawiona jakichkolwiek budynków, urządzeń, stwarzać możliwość obserwacji granic obiektu ścisłego a także być wolna od prowadzenia działalności rolniczej poprzez uprawę zbóż, traw, składowanie opału i.t.p.

Jednocześnie Sąd Wojewódzki stwierdził także, że fakt przekazania działek o numerach [...] i wpisania ich do księgi wieczystej KW [...], w której ujawniony został zarząd Lasów Państwowych, nie mógł świadczyć o zbędności tej nieruchomości dla Skarbu Państwa. Przekazanie bowiem nieruchomości w zarząd nie umożliwia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, ani też nie świadczy o przekazaniu jej na inny cel. Zgodnie bowiem z treścią art. 138 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, trwały zarząd lub prawo użytkowania wygasają z dniem, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna. W rezultacie, w/w regulacja prawna – jak akcentował Sąd Wojewódzki - pozwalała więc ocenić jako bezzasadne zarzuty skargi dotyczące nieuwzględnienia przez organy orzekające okoliczności, iż w dniu 4 kwietnia 1966 r. Gromadzka Rada Narodowa przejęła w trwałe użytkowanie działkę ew. nr [...] wraz z zabudowaniami. W sytuacji bowiem ustalenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w dacie przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, bez znaczenia dla oceny przesłanki zbędności nieruchomości i w konsekwencji dla skuteczności roszenia o zwrot nieruchomości, była także okoliczność władania wywłaszczoną nieruchomością przez Skarb Państwa po realizacji celu wywłaszczania. Zrealizowanie celu wywłaszczania umożliwiało następne realizowanie na wywłaszczonej nieruchomości innych celów.

Z tym stanowiskiem zgadza się w pełni skład orzekający. Zarzuty procesowe, oparte na przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, w żaden sposób nie podważały bowiem prawidłowości ustaleń faktycznych, przyjętych w zaskarżonym wyroku. W petitum skargi kasacyjnej, jej autor w ogóle nie wskazał, na czym – jego zdaniem - miałoby polegać istotne uchybienie przez Sąd Wojewódzki art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. Natomiast w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, poza odwołaniem się do treści uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09) i przytoczeniem treści w/w przepisów k.p.a. , jej autor podkreślał jedynie, że Sąd Wojewódzki nie dostrzegł, iż w sprawie nie został zebrany cały materiał dowodowy. W szczególności zaś skarżący odnosili to twierdzenie do kwestii obciążenia nieruchomości prawem użytkowania na rzecz Gromadzkiej Rady Narodowej, gdyż tego rodzaju podmiot nie mógł – ich zdaniem – realizować żadnych celów szeroko rozumianej obronności.

Powyższe prowadzi jednak już do kwestii materialnoprawnych.

Przedmiotowa sprawa dotyczyła wniosku H. P. z dnia 29 marca 2006 r. o zwrot opisanej na wstępie nieruchomości, wywłaszczonej w oparciu o umowy, zawarte w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Podstawę materialnoprawną orzekania w tym przypadku stanowiły zatem przepisy art. 216 ust. 1, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.) – dalej: "u.g.n.".

Odnosząc się zatem do prawidłowo – pod względem formalnym - określonych w skardze kasacyjnej zarzutów materialnoprawnych (a których treść, będąca podstawą orzekania była tożsama z treścią, którą ustawa ta posiadała w wersji powołanej w skardze kasacyjnej), wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 136 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości (ust. 1). W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując jednocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (ust. 2). Poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (ust. 3).

W związku z powyższym, skoro w niniejszej sprawie celem wywłaszczenia były względy obronności Państwa związane z koniecznością utworzenia stref ochronnych w stosunku do obiektu wojskowego ([...]w [...] – vide: protokół z dnia 6 marca 1964 r. sporządzony w biurze [...]) a utworzenie tych stref nie wiązało się z jakąkolwiek działalnością, mającą na celu ich zagospodarowanie, to zgodzić się należy z Sądem Wojewódzkim, iż w takim przypadku cel wywłaszczenia został zrealizowany w dacie nabycia przedmiotowego gruntu przez Skarb Państwa. Skoro zaś jedyną przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność – z punktu widzenia konieczności wywłaszczenia – to w sytuacji, w której po nabyciu nieruchomości przez Skarb Państwa, cel jej nabycia został zrealizowany, nie można było mówić o zbędności takiej nieruchomości dla celu wywłaszczenia.

Zasadnie zatem zwrócił na to uwagę Sąd I instancji, iż zbędności nieruchomości nie można wyprowadzać ze zdarzeń przyszłych, które nastąpiły po osiągnięciu celu wywłaszczania. W związku z tym późniejsze przejęcie działki nr [...] w trwałe użytkowanie przez Gromadzką Radę Narodową pozostawało już bez wpływu na ocenę zasadności wniosku zwrotowego. Dodać przy tym również wypada, (mając zwłaszcza na uwadze treść pisma procesowego skarżących z dnia 26 kwietnia 2021 r.), że jak zwraca na to uwagę orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia powinny być oceniane proporcjonalnie do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili dokonywania wywłaszczenia a nie z daty dokonywania jego kontroli czy orzekania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 3102/18 i z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1417/13).

Analizowany zaś stan faktyczny dotyczył przełomu lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych ubiegłego wieku, a zatem – zdaniem składu orzekającego – tak szeroko określony cel wywłaszczenia nie powinien w tym wypadku dziwić.

Poza tym z treści skargi kasacyjnej wynikało, że jej autor kwestionował przede wszystkim sam fakt wywłaszczenia przyjmując w dodatku, że w omawianym stanie faktycznym dokonane ono zostało decyzją administracyjną. Wynika to przy tym nie tylko z określonych fragmentów uzasadnienia skargi kasacyjnej, ale z jej petitum. W zarzucie kasacyjnym oznaczonym jako pkt 1 b) czytamy bowiem o naruszeniu prawa materialnego (cyt.): "poprzez: uznanie, że decyzja wywłaszczeniowa została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (...)". W zarzutach tych wskazano także na naruszenie art. 112 ust. 3 u.g.n. a więc przepisu, określającego, kiedy może dojść do wywłaszczenia (i to w dodatku pod rządami obecnie obowiązującej ustawy gruntowej). Podobnie również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniano naruszenie przepisów konstytucyjnych, podnosząc, że (cyt.): " w ocenie skarżących zostali oni (tzn. ściśle ich poprzednicy prawni) pozbawieni ochrony, a więc nie uzyskali konstytucyjnej ochrony w takim zakresie, który wynika z w/w przepisów Konstytucji."

W związku z powyższym zauważyć należy, że – jak wyżej to wyjaśniono – analizowana sprawa dotyczyła zwrotu nieruchomości a nie legalności umów notarialnych, zawartych na przełomie lat 50-tych i 60-tych ubiegłego wieku, których ocena legalności i prawidłowości w żadnym wypadku nie mogła należeć do organów administracji publicznej.

Skoro zaś autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował nawet na czym miało by polegać naruszenie przez Sąd Wojewódzki lub organy administracji publicznej orzekające w sprawie zwrotu nieruchomości, konstytucyjnych zasad: demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zasady dopuszczalności wywłaszczenia tylko na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem (art. 21 Konstytucji RP), zasady równości (art. 32 Konstytucji RP) i zasady ochrony własności (art. 64 Konstytucji RP), to samo powołanie się na wskazane wyżej zasady należało traktować jako chybione. Brak bowiem uwzględnienia wniosku nie oznaczał jeszcze, że w/w normy prawa zostały naruszone.

Nikt nie kwestionował także, że jeżeli nieruchomość lub jej część podlegająca zwrotowi została oddana w trwały zarząd lub została obciążona prawem użytkowania, prawa te wygasają z dniem, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna. W związku z tym czynienie z art. 138 ust. 1 u.g.n. zarzutu obrazy prawa materialnego było całkowicie niezrozumiałe.

Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.