Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1681/96
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1997-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 615  Sprawy zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 2, art. 94 ust. 1-2
journal: Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1995 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o samorządzie terytorialnym.
article: art. 16 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
article: art. 4 ust. 1, art. 8 ust. 1-2, art. 18 ust. 2-3, art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz. 415
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym.
Teza: Względy natury celowościowej nie mogą mieć pierwszeństwa przed wyraźnymi sformułowaniami ustawy. Należy przy tym zwrócić uwagę na to, iż uwzględnienie interesu właściciela jednej tylko nieruchomości może być sprzeczne z interesami innych podmiotów, które powinny mieć prawo wypowiedzenia się jeszcze przed podjęciem uchwały w sprawie zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, którą jest także uchylenie w części ustaleń planu obowiązującego.

TEZY

Względy natury celowościowej nie mogą mieć pierwszeństwa przed wyraźnymi sformułowaniami ustawy. Należy przy tym zwrócić uwagę na to, iż uwzględnienie interesu właściciela jednej tylko nieruchomości może być sprzeczne z interesami innych podmiotów, które powinny mieć prawo wypowiedzenia się jeszcze przed podjęciem uchwały w sprawie zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, którą jest także uchylenie w części ustaleń planu obowiązującego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wojewody Ł. na uchwałę Rady Gminy A. z 2 października 1995 r. (...) w przedmiocie uchylenia w części miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy A., stwierdza niezgodność zaskarżonej uchwały z prawem.


UZASADNIENIE

Uchwałą (...) z 2 października 1995 r. Rada Gminy A., powołując się na przepisy art. 4 ust. 1, art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym /Dz.U. nr 89 poz. 415/ oraz art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./, uchyliła ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy A., zatwierdzonego uchwałą z 30 grudnia 1987 r. ze zmianami zatwierdzonymi uchwałą z 21 października 1994 r., w części obejmującej obszar działki nr 6/2, położonej na terenie sołectwa (...). Uchwala zgodnie z jej par. 4 weszła w życie z dniem jej podjęcia.

W uzasadnieniu uchwały podano, iż właściciel dziatki nr 6/2 we wsi (...) zwrócił się o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu tej działki. Obowiązujące ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego nie pozwalały na wydanie pozytywnej decyzji w stosunku do zamierzeń inwestycyjnych przedstawionych we wniosku.

Już w 1994 r. postulowane były zmiany przeznaczenia tego terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Z uwagi na to, iż w sąsiedztwie nieruchomości znajdował się poligon wojskowy, wnioskowane zmiany nie zostały wówczas uwzględnione. Obecnie poligon został zlikwidowany. Uchylenie postanowień planu jest zatem konieczne, aby możliwe było ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu zgodnie z art. 40 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, bez konieczności sporządzania zmiany planu zagospodarowania przestrzennego.

W skardze z 1 października 1996 r. Wojewoda Ł., powołując się na przepis art. 93 ustawy o samorządzie gminnym, wnosił o stwierdzenie nieważności powołanej wyżej uchwały.

Podniósł on, iż stosownie do treści art. 18 ust. 3 cytowanej ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, wszelkie zmiany dokonywane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wymagają zastosowania procedury określonej w art. 18 ust. 2 tej ustawy.

Każde naruszenie przepisów art. 18 powoduje nieważność uchwały z mocy prawa - art. 27 ust. 1 ustawy.

Ponadto, par. 4 uchwały, stanowiący, iż wchodzi ona w życie z dniem podjęcia, jest sprzeczny z przepisem art. 28 cytowanej ustawy.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Podniosła, iż przedmiotowa uchwala nie dotyczyła sporządzenia planu zagospodarowania przestrzennego ani jego zmiany, a jedynie uchylenia postanowień planu na określonym w uchwale terenie.

W ustawie o zagospodarowaniu przestrzennym dopuszcza się istnienie terenów objętych planem i terenów tego planu pozbawionych, w związku z czyn możliwe jest uchylenie planu na określonym terenie w sytuacji, gdy takie działanie nie naruszy niczyich praw, które mogłyby wynikać z uchwalonego planu, a taka właśnie sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie.

Podjęta uchwała miała na celu zrealizowanie trybu zmiany przeznaczenia terenu na wniosek jego właściciela.

Ponadto, procedura wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w sytuacji braku planu /art. 40 ustawy/ jest krótsza niż sporządzenie zmiany planu w trybie art. 18 ustawy i znacznie mniej kosztowna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest merytorycznie zasadna. Stosownie do treści art. 7 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest przepisem gminnym, a jego ustalenia mają moc przepisów powszechnie obowiązujących.

Nie różni się on tym samym od innych przepisów uchwalanych przez radę gminy na podstawie art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./, poza tym, iż tryb uchwalania tego przepisu został uregulowany w art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym /Dz.U. nr 89 poz. 415 ze zm./. Tryb ten, jest stosunkowo szczegółowo unormowany, a każde odstępstwo od niego powoduje nieważność w całości lub w części uchwały - art. 27 ust. 1 ustawy.

Ten szczególny tryb postępowania, a także przewidziana sankcja za jego naruszenie, wynikają z tego, iż uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego precyzuje zakres gospodarczego wykorzystania terenu, przy czym powinien on uwzględniać interesy właścicieli i użytkowników gruntu, a także interesy wspólnoty samorządowej i państwa. W toku procesu uchwalania planu, wszystkie zainteresowane podmioty muszą mieć zatem zagwarantowane prawo przedstawienia i obrony swoich interesów.

Powyższe dotyczy również zmiany już istniejącego planu zagospodarowania przestrzennego - art. 18 ust. 3 ustawy.

W żadnym wypadku nie jest możliwe odstąpienie od ustalonych zasad postępowania. Nie ma bowiem w tym przedmiocie uregulowań prawnych zezwalających na to. Powołane przez Radę Gminy przepisy art. 4 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym i art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym mają charakter kompetencyjny i nie mogą stanowić podstawy podjęcia uchwały w przedmiocie planu zagospodarowania przestrzennego bez zachowania trybu określonego w art. 18 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Stanowiska takiego nie można wyprowadzić zarówno z treści tych przepisów, jak i z treści art. 8 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, tak jak to uczyniła Rada Gminy. Należy podkreślić, iż wymieniony ostatnio przepis reguluje zakres rozstrzygnięć, jakie powinna zawierać uchwała o ustaleniu planu zagospodarowania przestrzennego.

Wniosek ten jest oczywisty, jeżeli uwzględni się całe unormowanie zawarte w wymienionym art. 8, a nie tylko wyjęty z kontekstu fragment ustępu 2. Względy natury celowościowej wskazane w odpowiedzi na skargę nie mogą mieć pierwszeństwa przed wyraźnymi sformułowaniami zawartymi w treści omawianych przepisów. Należy przy tym zwrócić uwagę na to, iż uwzględnienie interesu właściciela jednej tylko nieruchomości może być sprzeczne z interesami innych podmiotów, które powinny mieć prawo wypowiedzenia się jeszcze przed podjęciem uchwały w sprawie zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, którą jest także uchylenie w części ustaleń planu obowiązującego.

Niezależnie od powyższego, skarżący słusznie wskazał na sprzeczność treści par. 4 zaskarżonej uchwały z przepisem art. 28 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, z którego wprost wynika, iż uchwały rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązują od w niej określonego, jednak nie wcześniej niż po upływie 14 dni od ogłoszenia.

Powyższe rozważania w pełni uzasadniają pogląd, iż zakwestionowana uchwała narusza wymienione przepisy prawa, w tym art. 18, co z mocy art. 27 ust. 1 powoduje jej nieważność w całości.

Mimo zaistnienia podstaw do stwierdzenia nieważności, Sąd z uwagi na upływ okresu jednego roku od podjęcia uchwały do wyrokowania, ograniczył się jedynie do art. 94 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 16 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.