Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 369/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 151a § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 138 § 2 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 czerwca 2018 r. sprzeciwu A. J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie postanowienie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej A. J. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej też w skrócie: Agencja), po rozpatrzeniu odwołania A. J. (dalej: rolniczka/skarżąca) m.in. na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: k.p.a.) uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji w U. D. z dnia [...] stycznia 2018 roku, nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oraz umorzeniu postępowania w części i przekazuję sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Przedmiotową decyzję poprzedzały następujące okoliczności ustalone przez organy.

Z dniem 15 marca 2011 roku zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 33, poz.262 ze zm., dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009 r.) oraz zgodnie z zapisami zawartymi w części IX wniosku (oświadczenia i zobowiązania) złożonego w dniu 9 maja 2011 r., rolniczka podjęła się realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Ustalone zostało ono decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji, nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. przyznającą płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości za 2011 rok w łącznej kwocie 317 656,17 zł (w tym została przyznana kwota 4 000 zł z tytułu naliczonych kosztów transakcyjnych), w tym do:

• Pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne - wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 35,67 ha w wysokości 8 995,97 zł,

• Pakietu 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone - wariantu 3.1.2 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 do powierzchni 35,67 ha w wysokości 17 299,95 zł,

• Pakietu 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 - wariantu 5.1 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 do powierzchni 214,14 ha w wysokości 284 450,65 zł,

• Pakietu 7 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie - wariantu 7.23 - Konie małopolskie do 2 sztuk zwierząt w wysokości 2 910,00 zł.

W kolejnym roku został złożony wniosek kontynuacyjny na 2012 r. W dniach od 3 do 19 października 2012 roku w gospodarstwie rolniczki przeprowadzono kontrolę na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w zakresie programu rolnośrodowiskowego, a w dniu 19 października 2012 roku także w zakresie płatności bezpośrednich i ONW oraz w zakresie wzajemnej zgodności. Na podstawie raportu z zakresu kwalifikowalności powierzchni stwierdzono, nieprawidłowości powierzchniowe, tj. mniejszą powierzchnię niż zadeklarowaną we wniosku w odniesieniu do wariantów 5.1, 3.1.2 i 2.3. Natomiast na podstawie pozostałych raportów z kontroli na miejscu stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przez rolnika wymogów w ramach wariantów 5.1, 3.1.2 określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r..

Ostatecznie decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji przyznał rolniczce płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości w łącznej kwocie 204 675,49 zł, w tym do:

- Pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne - wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 34,81 ha w wysokości 7 693,01 zł,

- Pakietu 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone - wariantu 3.1.2 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 do powierzchni 34,81 ha w wysokości 14 217,95 zł;

- Pakietu 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 - wariantu 5.1 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 do powierzchni 210,49 ha w wysokości 180 214,53 zł,

- Pakietu 7 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie - wariantu 1.23 - Konie małopolskie do 2 sztuk zwierząt w wysokości 2 550 zł.

Wskutek wniosku kontynuacyjnego na 2013 r. organ I instancji decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] przyznał rolniczce płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości za 2013 rok w łącznej kwocie 318 265,10 zł, w tym do:

- Pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne - wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 34,99 ha w wysokości 9 097,40 zł,

- Pakietu 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone - wariantu 3.1.2 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 do powierzchni 34,99 ha w wysokości 17 495,00 zł,

- Pakietu 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 - wariantu 5.1 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 do powierzchni 210,71 ha w wysokości 288 672,70 zł,

- Pakietu 7 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie - wariantu 7.23 - Konie małopolskie do 2 sztuk zwierząt w wysokości 3 000, zł.

W następstwie złożenia przez rolniczkę wniosku kontynuacyjnego na 2014 r. organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] przyznał jej płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości za 2014 rok w łącznej kwocie 298 249,70 zł, w tym do:

- Pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne - wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 34,72 ha w wysokości 9 027,20 zł,

- Pakietu 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone - wariantu 3.1.2 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 do powierzchni 34,72 ha w wysokości 17 360,00 zł,

- Pakietu 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 - wariantu 5.1 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 do powierzchni 205,89 ha w wysokości 268 862,50 zł,

- Pakietu 7 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie - wariantu 7.2.3 - Konie małopolskie do 2 sztuk zwierząt w wysokości 3 000,00 zł.

W wyniku wniosku kontynuacyjnego na 2015 r. organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] przyznał rolniczce płatność rolnośrodowiskową za 2015 rok w łącznej kwocie 312 214,50 zł, w tym do:

- Pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne - wariantu 2.3 Trwale użytki zielone (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 34,78 ha w wysokości 9 042,80 zł,

- Pakietu 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone - wariantu 3.1.2 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 do powierzchni 34,78 ha w wysokości 17 390,00 zł,

- Pakietu 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 - wariantu 5.1 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 do powierzchni 206,41 ha w wysokości 282 781,70 zł,

- Pakietu 7 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie - wariantu 7.2.3 - Konie małopolskie do 2 sztuk zwierząt w wysokości 3 000 zł.

W dniu 10 października 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec A. J. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych na mocy decyzji własnych: nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. i nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r.

Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] ustalił rolniczce kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2012, 2013 i 2015 w łącznej wysokości 88 630,22 zł, oraz umorzył postępowanie w części dotyczących płatności pobranych z tytułu realizacji Programu Rolno środowiskowego za 2014 r.

Rozpatrując odwołanie rolniczki Dyrektor POR Agencji wskazał na wstępie, że w kwestii ustalenia kwoty należności w niniejszej sprawie będzie miało zastosowanie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, z późn. zm., dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r.), w brzmieniu obowiązującym w 2013 roku.

Zaznaczył, że w niniejszej sprawie kwotę nienależnie pobranych płatności ustalono w wyniku powstania dwóch okoliczności. W pierwszej z nich należność powstała w wyniku ujawnienia w kontroli administracyjnej we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok (w czwartym roku realizacji programu rolnośrodowiskowego) w odniesieniu do wariantów: 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności), 3.1.2 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 oraz 5.1 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, zmniejszenia obszaru na którym powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte z dniem 15 marca 2011 roku. Powyższe skutkowało ustaleniem kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych rolniczce za lata 2011-2015 zgodnie z § 39 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013.

Drugą okolicznością jest ujawnienie podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach od 3 do 19 października 2012 r. w gospodarstwie rolniczki uchybienia w przestrzeganiu przez nią wymogów w ramach realizowanych wariantów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013. Jak organ odwoławczy zauważył, stwierdzone nieprawidłowości podczas w/w kontroli skutkuje oprócz pomniejszenia płatności w roku w którym stwierdzono niesprawiedliwość tj. w roku 2012, także zwrotem otrzymanej płatności rolnośrodowiskowej za 2011 rok zgodnie z art. 18 ust. 1 w zw. z art. 35 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 z późn. zm., dalej: rozporządzenie Nr 65/2011).

Zadaniem organu odwoławczego, organ I instancji naruszył przepisy prawa materialnego, to jest art. 3 ust 1 rozporządzenia Rady (WE, EUROTOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. z późn. zm.), zgodnie z którym, okres przedawnienia wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. (...). W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się dana osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

Jak podkreślił organ odwoławczy, nieprawidłowość w rozumieniu art. 1 ust. 2 w/w rozporządzenia oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikającego z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że za datę dopuszczenia się pierwszej nieprawidłowości w odniesieniu do nie przestrzegania wymogów w ramach realizowanych wariantów uznać należy dzień rozpoczęcia kontroli na miejscu w gospodarstwie rolniczki podczas której stwierdzono nieprawidłowości (kody nieprawidłowości: L16N2000, L17N200, NO 17, NO 18, NO 19 i NI3) tj. dzień 3 października 2012 roku. Zatem czteroletni okres upływu przedawnienia uznać należy dzień 3 października 2016 roku. Jak podkreślił organ, w rozpatrywanej sprawie, aktem którym zawiadomiono stronę o postępowaniu wobec stwierdzonych nieprawidłowości, jest zawiadomienie nr [...] z dnia 10 października 2017 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego. Zawiadomienie to zostało skutecznie doręczone w dniu 16 października 2017 roku. W świetle powyższego organ odwoławczy doszedł do wniosku, że w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia.

W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie w odniesieniu do należności ustalonych w wyniku stwierdzonych uchybień w przestrzeganiu przez rolniczkę wymogów dla podjętych wariantów została spełniona przesłanka wykluczająca obowiązek zwrotu przez nią kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2011 rok, określone w art. 3 ust 1 rozporządzenia Rady (WE, EUROTOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r..

Ponadto wątpliwość organu odwoławczego wzbudziła kwota należności ustalonej w decyzji organu i instancji w odniesieniu do roku 2015 w związku z niedotrzymaniem zobowiązania rolnośrodowiskowego. Jak wskazał ten organ, w myśl § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem. Zwrócił uwagę, że organ I instancji obliczając kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011 - 2013 w związku z niedotrzymaniem powierzchni na której zostało podjęte zobowiązanie rolnośrodowiskowego przez rolniczkę, przyjął kwotę obliczoną za powierzchnię stanowiącą różnicę między powierzchnią gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, a powierzchnią do której została przyzna płatności rolnośrodowiskowa w 2014 rok. Zatem organ I instancji przyjął powierzchnie do których zostały przyznane płatności rolnośrodowiskowe w poszczególnych wariantach w 2014 roku jako "nową" powierzchnię zobowiązania rolnośrodowiskowego. I tak przyjęto, iż powierzchnia zobowiązania dla wariantu 2. 1 i wariantu 3.1.2 wynosiła 34,72 ha, a dla wariantu 5.1 wynosiła 205,89 ha. Następnie organ I instancji obliczając kwotę zwrotu za 2015 rok w odniesieniu do w/w wariantów przyjął różnicę pomiędzy powierzchniami "nowego" zobowiązania rolnośrodowiskowego a powierzchniami do której została przyznana płatność rolnośrodowiskowa w 2015 roku. Jednakże stwierdzić należy, iż powierzchnie do których przyznano płatności rolnośrodowiskowe za 2015 rok są większe od powierzchni "nowego" zobowiązania rolnośrodowiskowego (płatności stwierdzone w 2014 roku). Dlatego też w zaistniałej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, nie może być mowy o niedotrzymaniu zobowiązań rolnośrodowiskowych i ustalaniu kwoty należności za 2015 rok w oparciu o § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., gdyż w 2015 roku rolniczka w odniesieniu do roku 2014 nie zmniejszyła powierzchni działek rolnych, a wręcz przeciwnie powierzchnia deklarowanych działek rolnych deklarowana do przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2015 rok była większa.

W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego, należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniającego dotyczące wystąpienia przesłanek o których mowa w art. 3 ust 1 rozporządzenia Rady (WE, EUROTOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., skutkujących brakiem obowiązku zwrotu ustalonej należności w związku z jej przedawnieniem. Ponadto w odniesieniu do należności ustalonej za 2015 rok należy dokonać ponownej analizy powierzchni zatwierdzonych do płatności w poszczególnych wariantach w 2015 roku w stosunku do aktualnego zobowiązania rolnośrodowiskowego, a następnie w przypadku stwierdzenia niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego stosownie do § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 ustalić kwotę należności.

W związku z powyższym, powołując się na przepis art. 138 § 2 k.p.a. Dyrektor POR Agencji opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2018 r. uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia [...] stycznia 2018 roku, nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oraz umorzeniu postępowania w części i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Na opisaną wyżej kasatoryjną decyzję organu odwoławczego sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła, za pośrednictwem pełnomocnika radcy prawnego, A. J.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy decyzja organu I instancji nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania uzasadniającym wydanie decyzji kasacyjnej, a zebrany materiał dowodowy pozwalał na wydanie decyzji merytorycznej, po jego przeanalizowaniu i ocenie, bez konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego i postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji,

- art. 15 k.p.a. poprzez niezastosowanie i pozbawienie strony uprawnienia do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy,

- art. 12 k.p.a. poprzez naruszenie zasady szybkości postępowania i uchylenie się przez organ odwoławczy od rozstrzygnięcia sprawy co do istoty zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem rozpoznanie decyzji zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. doprowadziłoby do zakończenia postępowania administracyjnego,

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji niezgodnie z wymogami, w tym nie wyjaśnienie dlaczego organ odwoławczy nie zastosował art. 136 k.p.a..

Podnosząc powyższe zarzuty wniosła Skarżąca o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie sprzeciwu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli jest decyzja kasatoryjna Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji [...] marca 2018 r. nr [...], którą uchylona została decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia [...] stycznia 2018 roku, nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oraz umorzeniu postępowania w części a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, uruchomiona wskutek wniesienia przez stronę skarżącą sprzeciwu.

Przystępując zatem do merytorycznego rozpatrzenia przedmiotowego sprzeciwu należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Norma ta znajduje swoje dopełnienie w art. 151a § 1 p.p.s.a., w myśl którego sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji, sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). Od wyroku uwzględniającego sprzeciw nie przysługuje środek odwoławczy, z tym że na zawarte w takim wyroku postanowienie w przedmiocie grzywny przysługuje zażalenie (zob. art. 151a § 3 p.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jednocześnie, przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Dla zastosowania przywołanego przepisu niezbędne jest zatem wystąpienie dwóch przesłanek, bowiem wydanie tego rodzaju decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy warunkowane jest ustaleniem, że zaskarżona odwołaniem decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a nadto że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Podejmując tego rodzaju rozstrzygnięcie organ odwoławczy winien wykazać obie determinujące ją przesłanki.

Tak w niniejszej sprawie jednak się nie stało, co świadczy o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem wskazanych w sprzeciwie przepisów postępowania w szczególności art. 138 § 2 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a..

Zdaniem Sądu ani organ I instancji nie naruszył takich przepisów prawa procesowego, które to naruszenia muszą być konwalidowane w postepowaniu przed tym organem, ani też zebrany w sprawie materiał dowodowy, wbrew stanowisku organu odwoławczego nie wymaga postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Skoro zatem rozstrzygnięcie sprawy nie wymaga przeprowadzenia czynności procesowych, o których mowa w przepisie art. 138 § 2 k.p.a., to Dyrektor POR Agencji w R. miał obowiązek - jako organ II instancji - rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, w sposób uwzględniający zajęte w sprawie stanowisko co do przedawnienia obowiązku zwrotu ustalonej należności oraz braku podstaw do ustalania obowiązku zwrotu kwoty należności za 2015 rok. Ustalenia i wskazania organu odwoławczego w tym zakresie są stanowcze, organ mógł je sam uwzględnić w wyniku ponownego rozpoznania sprawy wskutek wniesionego odwołania, wobec czego bezpodstawne było uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia.

Niezrozumiałe są dla Sądu twierdzenia organu odwoławczego zawarte w odpowiedzi na sprzeciw, zgodnie z którymi, konieczne jest przeprowadzenie postępowania w zakresie ustalenia powierzchni na której strona prowadziła działalność rolniczą w ostatnim roku realizowanego zobowiązania, skoro w motywach swojego rozstrzygnięcia identyfikuje taką decyzję (decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] przyznająca płatność rolnośrodowiskową na 2015 rok), z której środki, zgodnie z twierdzeniem organów Agencji, zostały przelane na rachunek bankowy rolniczki. W oparciu o tę decyzję ustalona została powierzchnia na którym prowadzona był działalność rolnicza w ostatnim roku zobowiązania rolnośrodowiskowego. Dokonanie koniecznej analizy co do utrzymania czy też nie przez Skarżącą w kolejnych latach realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego powierzchni gruntów na których zostało podjęte to zobowiązanie bynajmniej nie przekracza kompetencji organu odwoławczego ani też nie świadczy o tym że do wyjaśnienia jest znaczny zakres sprawy.

Z treści i systematyki art. 138 k.p.a. wynika, że zadaniem organu II instancji jest powtórne rozpoznanie i ostateczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, a odstępstwo od tej zasady może zachodzić tylko w warunkach określonych w art. 138 § 2 k.p.a., które w niniejszej sprawie nie zaistniały. Zgodzić się więc należy ze stanowiskiem Skarżącej, że decyzja organu I instancji nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania uzasadniającym wydanie decyzji kasacyjnej, a zebrany materiał dowodowy pozwalał na wydanie decyzji merytorycznej, po jego przeanalizowaniu i ocenie, bez konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego i postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji.

W związku z powyższym stwierdzić przychodzi, że zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji narusza prawo, co mając na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a..

Ponadto, Sąd zgodnie z wnioskiem pełnomocnika na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł o kosztach postępowania – uwzględniając poniesiony przez Skarżącą koszt należnego wpisu od sprzeciwu, w wysokości 100 zł, oraz przysługujące pełnomocnikowi Skarżącej, radcy prawnemu, wynagrodzenie zgodnie z § 14 ust 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804, ze zm.).