Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1362/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1,  art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Artur Żurawik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2022r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 lipca 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1916/2022/9844 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 maja 2022 r. nr [...], Prezydent Miasta S. odmówił przyznania J. K. (strona, skarżący) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 11 lutego.2022 r. do organu I instancji wpłynął wniosek strony, reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, matką –T. K.

W aktach sprawy znajduje się orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 12 listopada 2014 r, nr [...] zaliczające panią T. K. do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe i nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 29 lipca 2008 r. Matka skarżącego jest wdową i ma jeszcze czworo innych dzieci, z którymi nie utrzymuje kontaktu.

Decyzją z dnia 22 września 2021 r. Prezydent Miasta S. przyznał skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką w kwocie 620,00 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2021 do 31 października 2022 r., jednak z uwagi na informacje zawarte w wywiadzie środowiskowym z dnia 19 kwietnia 2022 r, a dotyczącym stałej i bezpośredniej opieki skarżącego nad matką, wszczęto postępowanie administracyjne w celu uchylenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Według opinii pracownika socjalnego z dnia 19 kwietnia 2022r. skarżący nie sprawuje należycie opieki nad matką, a zakres sprawowanej opieki przez niego ogranicza się jedynie do wspomagania matki w czynnościach higienicznych.

Zdaniem organu I instancji, należy odmówić skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż syn nie sprawuje stałej i bezpośredniej opieki nad matką, a zakres sprawowanej przez niego opieki nie jest na tyle angażujący by nie mógł on podjąć chociażby częściowego zatrudnienia. Ponadto skarżący ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a niepełnosprawność matki skarżącego powstała po ukończeniu 25 roku życia.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wyraził niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia organu I instancji. Zarzucił decyzji naruszenie normy prawa materialnego t.j. art. 17 ust. 1b u.s.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji oraz naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.s.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącego, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wniósł o uwzględnienie odwołania i uchylenie w całości decyzji organu I instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie skarżącemu prawa do wnioskowanego świadczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO) decyzją z dnia 22 lipca 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1916/2022/9844/, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji SKO nakreśliło przebieg dotychczasowego postępowania oraz przedstawiło i omówiło podstawę normatywną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Wskazało, że matka skarżącego na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 12 listopada 2014 r. nr [...] wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 29 lipca 2008 r. Matka skarżącego (lat 70) jest wdową, prowadzi samotnie gospodarstwo domowe, jest osobą leżącą po amputacji nogi, jest pampersowana i w opinii pracownika wymaga stałej opieki. Pomoc dotyczy głównie gotowania, sprzątania, wykupywania recept, przewijania, mycia, kąpieli. Jedyną osobą (spośród pięciorga dzieci), która wyraża chęć sprawowania opieki nad matką jest skarżący, zaś pozostałe dzieci nie utrzymują kontaktu z matką lub nie są zainteresowane pomocą w opiece nad nią. Wnioskodawca nie podejmuje zatrudnienia, nie jest osobą niepełnosprawną, nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej i opiekuje się matką, która wymaga opieki.

Prezydent Miasta S. decyzją z dnia 22 września 2021 r. nr [...] przyznał skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy na matkę, w kwocie 620,00 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2021 r, do 31 października 2022 r.

W dniu 1 kwietnia 2022 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy, z którego wynika, że matka skarżącego jest osoba leżąca wymagającą stałej opieki. Z oświadczenia skarżącego wynika, że opiekuje się matką od 7 lat . Pomoc obejmuje robienie posiłków, robienie zakupów, przewijanie, pomoc w kąpieli, wykupywane leków. W dniu 29 czerwca 2022 r. skarżący poinformował organ I instancji, iż z dniem 30 czerwca 2022 r. podejmuje zatrudnienie. Jednocześnie z uwagi na informacje zawarte w wywiadzie środowiskowym z dnia 19 kwietnia 2022r, a dotyczącym stałej i bezpośredniej opieki nad matką skarżącego wszczęto postępowanie administracyjne w celu uchylenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Według opinii pracownika socjalnego skarżący nie sprawuje należycie opieki nad matką. Do matki przychodzi trzy razy dziennie, Zakres sprawowanej opieki przez skarżącego "ogranicza się jedynie do wspomagania matki w czynnościach higienicznych, zaś robienie zakupów, gotowanie czy sprzątanie są czynnościami, które nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia." Zadaniem pracownika socjalnego "istnieje podejrzenie, że pan J. K. podejmuje zatrudnienie w szarej sferze, a część obowiązków przejęła żona strony". Świadczyć o tym mogą stałe godziny wizyt syna u matki (7,00, 14,00, 18.00-19,00), W dniu 19 maja 2022 r. skarżący dostarczył oświadczenie, z którego wynika, że "sprawuje opiekę nad matką trzy razy dziennie przez siedem dni w tygodniu i opieka polega na rannym przygotowaniu śniadania, myciu, oklepywaniu, przewracaniu na boki, po południu - podawanie obiadu, przewijaniu, przewracaniu na boki, robienie zakupów, załatwianiu lekarstw, wieczorem - podanie kolacji, mycie, smarowanie przeciw odleżynom, sprzątaniu i wietrzeniu mieszkania". W dniu 19 maja 2022 r. pracownicy socjalni uzyskali informacje o sposobie sprawowania opieki bezpośrednio od matki skarżącego. W opinii organu I instancji opieka skarżącego nie jest stała i bezpośrednia, a znaczną część opieki nad matką skarżącego sprawuje jego małżonka.

Prezydent Miasta S. decyzją z dnia 27 maja 2022 r. nr [...] uchylił skarżącemu od dnia 1 maja 2022 r. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzja została doręczona stronie w dniu 27 maja 2022 r.

Po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy SKO stwierdziło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za sprawowanie faktycznej opieki, ale rekompensatą za utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. W ocenie SKO zakres opieki jakiej wymagała do dnia 30 czerwca 2022 r. matka skarżącego nie był tego rodzaju, żeby wykluczał podjęcie przez niego zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nadto zakres opieki sprawowanej przez stronę oraz poszczególne czynności wykonywane przez nią nie są na tyle angażujące, aby nie mogła podjąć choćby częściowego zatrudnienia. Ograniczają się one bowiem jedynie do opieki nad matką na co dzień, robienia zakupów, pranie, sprzątanie, gotowanie, higiena osobista, kontakt z lekarzem, wykupywanie recept. Zatem czynności takie należą do czynności związanych z prawidłowym funkcjonowaniem rodziny i nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia,

Z okoliczności sprawy wynika, że strona do dnia podjęcia zatrudnienia tj . do 30 czerwca 2021 r. nienależycie opiekowała się matką i nie musiała codziennie czy całodobowo wykonywać względem matki takich zabiegów opiekuńczych, które wymagałyby jej stałej obecności i nieustannego zaangażowania. Mogą być one bowiem realizowane także w warunkach zatrudnienia i nie wymagają rezygnacji z podejmowania pracy zarobkowej. SKO za niezasadny uznał zawarty w odwołaniu zarzut naruszenia art. 17 u.s.r. W toku postępowania strona nie przedkładała żadnych dowodów, ani oświadczeń, z których wynikałby odmienny niż ustalony, zakres opieki nad matką. Decyzja uchylająca prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego stała się ostateczna. Strona nie wniosła od niej odwołania. Obecnie skarżący pozostaje w zatrudnieniu. Zatem w okresie od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 30 kwietnia 2022 r. stronie nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na uprawnienia do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Natomiast w okresie od dnia 1 maja 2022 r. także nie przysługuje stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem wnioskodawca nie sprawował stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i nie był to wymiar w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnował ona lub nie podejmował on zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo skutkowy.

SKO nie podzieliło stanowiska organu I instancji jakoby czas, w jakim powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki miał wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wskazało, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.s.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem zaskarżonej decyzji SKO zarzucił: naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.s.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; naruszenie prawa materialnego tj . art, 17 ust 5 pkt 1 lit. b u.s.r. poprzez jego nieprawidłową wykładnią polegającą na uznaniu iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego, naruszenie prawa materialnego tj . art 27 ust. 5 u.s.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce, bowiem wnioskodawca wskazał, iż w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, rezygnuje on z zasiłku opiekuńczego. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 30 kwietnia 2022 r. ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania,. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż z art. 17 ust. 1 u.s.r. wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która jednak nie musi być opieką całodobową. W ocenie skarżącego wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.s.r. dokonana przez organy prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto na poparcie przedstawionego w skardze stanowiska zacytował fragmenty wybranych wyroków sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi oraz wniosku zawartego w skardze podniosło, skoro organ I instancji decyzją z dnia 27 maja 2022 r. uchylił skarżącemu od dnia 1 maja 2022 r. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a pełnomocnik nie złożył od niej odwołania to organ odwoławczy nie ma podstaw uwzględnienia w całości skargi i przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 30 kwietnia 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2022 r., poz. 329 ze zm. -dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem skarżącego i brakiem sprzeciwu organu w tym zakresie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o przedstawione powyżej kryteria wykazała, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zdaniem Sądu organy nie dopuściły się bowiem istotnego naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego, uzasadniającego usunięcie z obrotu prawnego decyzji obu instancji.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie: t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.-dalej, jak dotychczas "u.s.r.").

Jak stanowi art. 17 ust. 1 u.s.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.s.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Nie jest sporne, że skarżącemu na mocy decyzji organu I instancji z dnia 22 września 2021 r. przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy na matkę na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. Uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy nastąpiło ostateczną decyzją organu I instancji z 27 maja 2022 r., ze skutkiem od 1 maja 2022 r. Skarżący od tej decyzji nie odwołał się. Decyzja ta uzyskała przymiot ostateczności i pozostaje w obrocie prawnym, zatem wiąże stronę i organy. Jest ona odrębnym aktem, podlegającym ewentualnemu odrębnemu zaskarżeniu (co nie nastąpiło) i nie mogła stanowić przedmiotu kontroli sądu w niniejszym postępowaniu. Z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.s.r. wynika natomiast, że posiadanie prawa do m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego wyklucza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec powyższego stwierdzić należy, że Kolegium nie naruszyło art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.s.r., gdyż przepis ten wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dopóki w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego (decyzja o uchyleniu z 27 maja 2022 r.), to w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., nie było możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za ten okres.

W realiach rozpoznawanej sprawy nie stanowi przedmiotu sporu to, że matka skarżącego jest wdową i została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Skarżący jest jednym z pięciorga jej dzieci. Spornym nie jest także to, że skarżący pozostaje w gronie osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.s.r. Pomiędzy stroną a organem odwoławczym nie ma także sporu co do tego, że podstawy do odmowy przyznania wnioskowego świadczenia nie mogła stanowić data powstania niepełnosprawności u matki skarżącego. Skarżący oświadczył, że pracuje od 30 czerwca 2022 r.

Jednak zdaniem Sądu, zważywszy na pozostałe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, organy słusznie oceniły, że w sprawie brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a sprawowaną przez niego opieką nad matką.

Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem

zasadnym jest badanie zaistnienia wspomnianego związku przyczynowo-skutkowego, jako jednej z przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Legitymowanie się zaś przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2021r., sygn. I OSK 2859/20). Oznacza to, że w każdym przypadku, gdy dana osoba ubiega się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, badać należy okoliczności faktyczne sprawy oraz istnienie związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (wyrok NSA z dnia 7 maja 2020r., sygn. I OSK 1049/19).

W realiach rozpoznawanej sprawy SKO stwierdziło, że charakter i rozmiar czynności podejmowanych przez skarżącego nie jest aż w tak wysokim stopniu absorbujący, aby przy należytej organizacji tej opieki nie mógł on podjąć pracy, nawet w niepełnym wymiarze. W konsekwencji SKO uznało, że nie zachodzi ścisły związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego a sprawowaniem przez nią opieki nad matką.. Stanowisko to SKO przyjęło uznając za własne ustalenia poczynione przez organ I instancji, z których wynika, że skarżący nie musi codziennie czy całodobowo wykonywać względem matki takich zabiegów opiekuńczych, które wymagałyby jego stałej obecności i nieustannego zaangażowania. Mogą być one bowiem realizowane także w ramach warunków zatrudnienia i nie wymagają rezygnacji z podejmowania pracy zarobkowej.

W ocenie Sądu poczynione przez SKO, a wcześniej przez organ I instancji ustalenia są prawidłowe. Podobnie prawidłowe są wyciągnięte z tych ustaleń wnioski. W znajdującym się w aktach sprawy wywiadzie środowiskowym z dnia 1 kwietnia 2022 r. (karta 52-58 akt administracyjnych) wskazano bowiem, że co prawda matka skarżącego jest osobą leżącą wymagającą stałej opieki, jednakże opieka skarżącego nad matką ogranicza się do trzech wizyt dziennie, podawaniu posiłków i leków. Pozostałe czynności to w istocie prowadzenie gospodarstwa domowego

W ocenie Sądu czynności realizowane przez skarżącego wobec matki nie stanowią przeszkody do podjęcia przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zakres opieki sprawowanej przez skarżącego, w głównej mierze sprowadza się do wykonywania typowych czynności dnia codziennego podejmowanych przez osoby, które są aktywne zawodowo. Nie można zatem stwierdzić, iż zakres tej opieki uniemożliwia podjęcie przez skarżącego jakiegokolwiek zatrudnienia. Tymczasem opieka winna mieć na tyle zajmujący charakter, że jej sprawowanie pozostaje nie do pogodzenia z wykonywaniem jakiejkolwiek działalności zawodowej przez opiekuna i z tego właśnie powodu osoba sprawująca opiekę nie podejmuje (rezygnuje) z aktywności zarobkowej (wyrok NSA z dnia 6 października 2020r., sygn. I OSK 371/20).

Zauważyć przyjdzie, że po podjęciu zatrudnienia w dniu 30 czerwca 2022 r. skarżący również zajmuje się matką "jak zawsze", przychodzi rano przed pracą i wykonuje wszystkie czynności usługowe i po pracy przychodzi ponownie. Czasem przychodzi do matki skarżącego także synowa. Powyższe wynika z oświadczenia matki skarżącego z dnia 4 sierpnia 2022 r. (karta 80 akt administracyjnych).

Zaakcentowania wymaga także i to, że świadczenie przyznawane na podstawie art. 17 ust. 1 u.s.r. nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu (wyrok NSA z dnia 7 maja 2020 r., sygn. I OSK 1049/19). Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielanie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. (wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. I OSK 282/20). Świadczenie pielęgnacyjne, jako tego rodzaju forma wsparcia rodziny, nie jest jednak kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2019 r., sygn. III SA/Gd 135/19).

Reasumując dotychczasowe rozważania stwierdzić należy, że organy prawidłowo ustaliły, iż w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad matką. Organy dokonały jednocześnie prawidłowej wykładni, mających zastosowanie w sprawie, przepisów prawa materialnego oraz dokonały ustaleń faktycznych w zakresie umożliwiającym wydanie decyzji administracyjnej.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.