Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 545/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1, par. 4 ust. 1 pkt 2, ust. 2, par. 11, par. 50 ust. 1, 3, par. 59
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: par. 2 ust. 1 pkt 3, par. 3, par. 4 ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 3, par. 7 pkt 2, par. 8 pkt 1, par. 9 ust. 2 pkt 3 lit. a, par. 27 ust. 1 pkt 1, ust. 2, par. 50 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 21 ust. 1, ust. 2 pkt 1, 2
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par. 1 pkt 2b
journal: Dz.U. 2010 nr 39 poz 211
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm
journal: Dz.U.UE.L 2007 nr 189 poz 1 art. 12 ust. 1 lit. g
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i  uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47 ust. 1, 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 73 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulac
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 24 ust. 1, 2, 3, 4
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Dnia 25 października 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2016 roku sprawy ze skargi D. H. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 15 ust. 1, art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE z 31 stycznia 2009 r., nr L 030, str. 16-99), zwanego dalej rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, art. 2 pkt 23, art. 26, art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE z 2 grudnia 2009 r., nr L 316, str. 65), zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009, art. 4 ust. 1, art. 7, art. 10 ust. 1, art. 11 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L z 2011 r., nr 25, str. 8), zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 65/2011, art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 21, art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 173), zwanej dalej ustawą z dnia 7 marca 2007 r., § 2, § 3, § 4 ust. 1 pkt 2, ust. 2, § 6, § 11 ust. 1, § 23 ust. 2, § 26 ust. 2, § 50 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 13 marca 2013 r., § 9 ust. 2 pkt 3, § 27 i załącznik nr 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r., nr 33, poz. 262 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 26 lutego 2009 r., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P z dnia [...] r. o odmowie przyznania D H płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r.

Organ II instancji, przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy, wskazał, że w dniu 15 maja 2014 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na 2014 r., w którym wystąpił o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do działki rolnej A o powierzchni 100 ha na której rolnik zadeklarował realizację pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne wariant 2.9 uprawy sadownicze i jagodowe – sad czereśniowy. Do wniosku dołączono mapę gospodarstwa rolnego i załącznik graficzny.

W dniu 30 lipca 2014 r. skarżący złożył pismo z Koła Łowieckiego [...] o oszacowaniu szkód w uprawach sadowniczych oraz oświadczenie o wystąpieniu siły wyższej. W dniu 9 września 2014 r. skarżący złożył opinię Instytutu Ogrodnictwa z dnia 3 września 2014 r. na temat przyczyn zamierania drzew owocowych w gospodarstwie. W dniu 20 października 2014 r. do organu I instancji wpłynęło pismo, w którym skarżący wniósł o wydanie zalecenia w zakresie konieczności uzupełnienia obsady drzew lub możliwości odstąpienia od tych czynności. W piśmie podniósł, że po wykonaniu ekspertyzy przez specjalistę w dziedzinie upraw sadowniczych czereśni nie zamierza kontynuować zobowiązania i zamierza zlikwidować sad po 14 marca 2015 r. tj. po wygaśnięciu zobowiązania, a tym samym wydaje mu się nieuzasadnione ze względów ekonomicznych dalsze inwestowanie zmierzające do odtworzenia wymaganej minimalnej obsady sadu w zakresie drzew, które wypadły albo z uwagi na niesprzyjające warunki atmosferyczne (mróz) , albo zostały uszkodzone przez dzikie zwierzęta. Nadto wskazał, że brak wystarczającej ilości opadów od lipca 2014 r., uniemożliwia wykonywanie nasadzeń. Pismo to zostało następnie uzupełnione pismem z dnia 27 października 2014 r. Odpowiedzi na powyższe pismo organ I instancji udzielił w piśmie z dnia 6 listopada 2014 r. Powołując się na obowiązujące przepisy prawa z których wynikają prawa i obowiązki stron, które podjęły się realizacji programu rolnośrodowiskowego, organ stwierdził, że nie przewidują one możliwości odstąpienia od przestrzegania wymogów w żadnym momencie trwania zobowiązania.

W dniach 25 listopada – 15 grudnia 2014 r. przeprowadzono w gospodarstwie skarżącego kontrolę na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego oraz kontrolę na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności. W piśmie z dnia 19 stycznia 2015 r. skarżący odmówił podpisania sporządzonego raportu w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz złożył zastrzeżenia co do przeprowadzonej kontroli na miejscu. Biuro Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego nie uznało zastrzeżeń skarżącego.

Pismem z dnia 30 stycznia 2015 r. organ I instancji zwrócił się do Centrum Jakości A Sp. z o.o. o podanie przyczyn niezamieszczenia skarżącego w wykazie producentów w rolnictwie ekologicznym. W odpowiedzi jednostka certyfikacyjna wskazała, że na dzień 30 października 2014 r. gospodarstwo nie znajdowało się pod nadzorem jednostki z uwagi na wygaśnięcie umowy o współpracy. W dniu 31 grudnia 2014 r. skarżący złożył wniosek o uznanie z mocą wsteczną uprzedniego okresu konwersji. Pismem z dnia 19 lutego 2015 r. Centrum Jakości A Sp. z o.o. poinformowało, że decyzją z dnia [...]

r. uznano z mocą wsteczną uprzedni okres konwersji w odniesieniu do działki rolnej A na działce ewidencyjnej o nr [...] i [...] o powierzchni 100 ha. W piśmie z dnia 24 marca 2015 r. skarżący wskazał, że zakończył proces uzupełniania obsady i podał przyczyny jej uzupełnienia w tak późnym okresie. Do pisma skarżący załączył pisma Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej na okoliczność warunków atmosferycznych uniemożliwiających przeprowadzenie nasadzeń w odpowiednim czasie.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P wydał decyzję o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r.

W odwołaniu skarżący zarzucił błędne ustalenia faktyczne, naruszenie art. 73 ust. 1 i art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W dniu 31 sierpnia 2015 r. skarżący wniósł pismo z prośbą o wydłużenie terminu złożenia brakujących dokumentów. W dniu 3 września 2015 r. skarżący złożył wniosek dowodowy o przesłuchanie jej na okoliczność niewykraczania upraw poza działki referencyjne i braku winy co do zarzucanych nieprawidłowości. Do wniosku załączył opinię nr [...] dr inż. B M.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji wyjaśnił, że zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowych określają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361 z późn. zm.). Z uwagi na fakt, że rozpoczęcie przez skarżącego realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie działek zadeklarowanych w ramach Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne. Wariant 2.9 – Uprawy sadownicze i jagodowe, nastąpiło w 2010r., i wniosek o przyznanie płatności był wnioskiem kontynuacyjnym, na podstawie § 50 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.), które zostało uchylone z dniem 15 marca 2013 r.

Organ odwoławczy zaznaczył, że przyznanie płatności winno poprzedzać postępowanie wyjaśniające mające na celu weryfikację spełnienia przesłanek jej przyznania określonych w obowiązujących przepisach. Składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na dany rok i rodzaj realizowanego na danym gruncie pakietu oraz zobowiązuje się do przestrzegania norm i wymogów określonych w przepisach regulujących zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej, natomiast rolą organu administracji jest przyznanie płatności, przy czym przyznanie płatności jest poprzedzone weryfikacją spełnienia przez rolnika warunków, o których mowa w wyżej wymienionych przepisach. Narzędzia, jakimi dysponuje organ administracji w celu weryfikacji istnienia uprawnień do otrzymania wsparcia, to kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Do płatności skarżący zadeklarowała jedną działkę rolną A położoną na działkach ewidencyjnych o nr[...] i [...] o łącznej powierzchni 100,00 ha. Inspektorzy terenowi ustalili powierzchnię upraw na 95,91 ha. W czasie kontroli wykonano szereg zdjęć i szkic pomiaru działki z naniesionymi miejscami i kierunkami wykonanych fotografii. W raporcie znajduje się adnotacja inspektorów terenowych, zgodnie z którą "pomiaru działki rolnej dokonano w obecności rolnika. Ze względu na brak widocznej granicy pomiędzy działkami rolnymi użytkowanymi przez innych beneficjentów część granicy działki rolnej A ustalono na podstawie wskazania przez rolnika. Rolnik wyznaczył (w sposób widoczny) w obecności geodety obszar użytkowany przez siebie poprzez ustabilizowanie punktów granicznych słupkami". Z powierzchni działki rolnej wyłączono części nieuprawnione takie jak zakrzaczenia i zadrzewienia, co znajduje potwierdzenie w dokumentacji fotograficznej. Dodatkowo inspektorzy terenowi zastosowali kod DR 50, który ma wpływ na ostateczne ustalenie powierzchni, gdyż zgodnie z nim część uprawy wykracza poza zadeklarowane działki ewidencyjne. Inspektorzy terenowi wykonali 191 zdjęć, na których widać stwierdzone obszary nieuprawnione do płatności oraz obszary uprawnione (fotografie o nr od 1 do 135), w tym na 58 zdjęciach inspektorzy terenowi zobrazowali spełnienie wymogów przez wybrane drzewka w zakresie średnicy i wysokości drzewek czereśni (fotografie od nr 3 870 do 3 900 oraz 3 947 do 3 973). W decyzji ustalono, że powierzchnia działki rolnej A wynosi 95,06 ha i jest mniejsza niż ustalenia inspektorów terenowych tj. 95,91 ha, bowiem zastosowano podczas kontroli kod nieprawidłowości DR 50, czyli granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku. Zgodnie z danymi z kontroli na miejscu i danymi zawartymi z systemie LPIS, który jest częścią systemu informatycznego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działka rolna A wykracza poza dwie zadeklarowane działki ewidencyjne o nr [...] i [...]. Na tych działkach położone jest odpowiednio 10,19 ha i 84,87 ha, co daje łącznie 95,06 ha. Pozostała cześć położona jest na działkach ewidencyjnych o nr[...] [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Stąd też powierzchnia 95,06 ha brana jest do ustalania przedeklarowania powierzchni. Ustalając właściwą liczbę obsady drzewek czereśni inspektorzy terenowi oparli się na danych z kontroli na miejscu w zakresie powierzchni całej uprawy, tj. 95,91 ha.

W zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego skontrolowano spełnienie wymogów pakietu 2 rolnictwo ekologiczne w wariancie uprawy sadownicze i jagodowe. Inspektorzy terenowi dla deklarowanej działki rolnej A stwierdzili nieprawidłowość E2 tj. niespełnienie przez drzewa i krzewy wymagań określonych w § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. oraz E7, tj. nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew zgodnie z tabelą zawartą w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Dla czereśni wymagana obsada wynosi 125 szt./ha, z zastosowaniem tolerancji 5 % minimalna obsada wynosi 119 szt./ha. Łączna liczba drzewek spełniających i niespełniających wymogów wynosi 11 024 sztuki. Stwierdzono liczbę drzew spełniających warunki, na działce rolnej: A Czereśnia - 10 007 szt., tj. 104 szt./ha, przy ustalonej powierzchni 95,91 ha. Zastosowana tolerancja 5 % przy ustaleniu spełnienia warunku minimalnej obsady wynika z rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. W załączniku nr 7 do rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. wskazano, że sankcja 100 % nakładana jest za "nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów (granica błędu do 5 % wymaganej obsady) Dlatego też przy ustalaniu liczby drzewek na hektar zastosowanie ma tolerancja 5 %. W powyższych obliczeniach minimalnej obsady wzięto pod uwagę jedynie drzewka spełniające wymogi dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, dla drzewek owocowych określone w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Inspektorzy terenowi w treści raportu wskazali ile drzewek spełnia wymogi, a ile drzewek tych wymogów nie spełnia. Nadto na dzień kontroli potwierdzona jest zła kondycja sadu, co w niniejszej sprawie nie jest sporne. Organ II instancji stwierdził, że ocenił opinię Instytutu Ogrodnictwa w S z dnia 3 września 2014 r., która w tym przypadku nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia, bowiem dotyczy udatności upraw na deklarowanych działkach rolnych. Przy czym potwierdza ona, że wiele drzewek wypadło z uprawy oraz wskazuje możliwe przyczyny złego stanu sadu. Organ odwoławczy wskazał, że przepisy regulujące zasady przyznawania płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego nie przewidują sytuacji, żeby z uwagi na siłę wyższą czy nadzwyczajne okoliczności przyznać płatności pomimo stwierdzenia określonych uchybień w realizacji planu. Okoliczności te mają znaczenie dla sprawy o ustalenie zwrotu uprzednio przyznanych płatności, w przypadku ujawnienia określonych nieprawidłowości. Organ II instancji podniósł, że certyfikat zgodności wystawiony przez jednostkę certyfikującą oraz protokół z kontroli gospodarstwa rolnego nr [...] stwierdza, iż skarżący prowadził ekologiczną produkcję żywności zgodnie z wymogami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz.U. UE L z dnia 20 lipca 2007 r.). Jednakże przedmiot kontroli wykonywanych przez jednostki certyfikacyjne jest odmienny, skutkiem czego ustalenia kontroli wykonywanych przez jednostkę certyfikującą nie mogą stanowić w pełni skutecznych przeciwdowodów dla raportów z kontroli na miejscu sporządzonych przez organ. Kontrole wykonywane przez jednostki certyfikujące mają przede wszystkim na celu stwierdzenie, czy produkty z gospodarstwa producenta rolnego mogą być wprowadzone do obrotu jako produkty rolnictwa ekologicznego i odnoszą się one wyłącznie do zakresu wymagań zawartych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007. Ich celem nie jest, jak to ma miejsce podczas kontroli obszarowych i kontroli w ramach programów rolnośrodowiskowych, określenie rośliny uprawianej oraz sumy powierzchni działek rolnych w gospodarstwie w ramach poszczególnych grup płatności. W ocenie organu II instancji pisma z jednostki certyfikującej A w zakresie ustalenia powierzchni i stanu działek rolnych na dzień kontroli na miejscu nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia, ponieważ jednostka certyfikująca kontroluje spełnienie wymagań systemu rolnictwa ekologicznego, a nie obejmuje kontroli w takim zakresie jak kontrole na miejscu przeprowadzone w trybie art. 26 i nast. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

Organ II instancji wskazał, że zgodnie z pismem Koła Łowieckiego "[...]" z dnia 25 lipca 2014 r. w sadzie skarżącego średnio jest 36 % ubytków w uprawach w 10 losowo wybranych jednohektarowych fragmentach sadu.

W ocenie organu II instancji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest opinia Rzeczoznawcy Okręgowego Ośrodka Rzeczoznawstwa i Doradztwa [...] dr inż. B M, która opisuje udatność uprawy, ocenia stan sadu oraz warunki panujące na działce rolnej A. Niesporne w niniejszej sprawie jest to, że sad nie był w dobrej kondycji i znaczna ilość drzewek wypadła z obsady, czy to przez czynniki zewnętrze czy przez szkody wywołane przez dziką zwierzynę. Płatność zaś przysługuje za realizację planu działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z wszystkimi wymogami.

Organ II instancji wykazał, że uchylił dwie decyzje: decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r. znak: [...] i decyzję w sprawie przyznania pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2014 r. znak:[...] i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia. Takie rozstrzygnięcia zapadły z uwagi na konieczność rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego, w kontekście deklaracji skarżącego z wniosku na 2014 r. i szkicu graficznego gospodarstwa rolnego wykonanego przez uprawnionego geodetę, z którego wynika, że w części w której podczas kontroli na miejscu stwierdzono niespójność działki rolnej znajduje się droga technologiczna. Z adnotacji zawartej na szkicu graficznym wynika, że powierzchnia upraw z wyłączeniem drogi technologicznej wynosi 97,97 ha, a powierzchnia upraw z włączoną drogą technologiczną wynosi 99,10 ha. Wydając decyzje w sprawie obszarowej i ONW organ I instancji pominął powyższą okoliczność. Wskazując na powyższe organ podkreślił, że w przypadku płatności rolnośrodowiskowej nastąpiła odmowa przyznania płatności z uwagi na niespełnienie określonych przez rozporządzenie z dnia 26 lutego 2009 r. wymogów dotyczących minimalnej obsady drzewek czereśni i ich jakości. Zmiana zaś powierzchni stwierdzonej nawet uwzględniająca powierzchnię drogi technicznej nie spowoduje zmiany rozstrzygnięcia. Nie zostały nałożone na producenta rolnego żadne sankcje, stąd zmiana powierzchni stwierdzonej nie wpłynie na ich wysokość.

Zdaniem organu II instancji ustalenia organu I instancji co do rzeczywistej powierzchni działek kwalifikowanych mających wpływ na wysokość płatności są prawidłowo uzasadnione poprzez odwołanie się do zebranego materiału dowodowego, który stanowi obszerna dokumentacja fotograficzna. Na załączonych fotografiach wskazano daty, numery kontrolowanych działek. Fotografie te przedstawiają stan kultury rolnej oraz rodzaj uprawy. Identyfikację fotografii umożliwiają załączone szkice obrazujące miejsce i kierunek wykonywania fotografii. Z kolei przedstawione przez organy szkice obrazujące kontrolowane działki są możliwe do zweryfikowania poprzez ich porównanie ze szkicami przedstawiającymi działki skarżącego, przedłożonymi przez niego do wniosku o płatność. Odpowiedzialność za treść merytoryczną wniosku o przyznanie płatności ponosi producent rolny, m.in. także za skutki zgłoszenia danych niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Uzasadnieniem takiego stanowiska jest wzgląd na wykonywanie przez producenta-rolnego swojej działalności zawodowo i na własny rachunek. Raport z kontroli jest dokumentem urzędowym sporządzonym w przepisanej formie przez powołane do tego organy i stanowi dowód w sprawie. Jeżeli do protokołu nie wniesiono pisemnych zastrzeżeń i został on podpisany przez osobę upoważnioną do przeprowadzenia kontroli, to ustalenia zawarte w jego treści w sposób bezsporny opisują rzeczywistość, na okoliczność której udokumentowania został sporządzony. Samo wniesienie zaś zastrzeżeń do raportu nie powoduje, że traci on walor dokumentu urzędowego. W tym przypadku to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia przeciwdowodu lub innych okoliczności mających znaczenie dla zawartych w nim ustaleń. Sposób mierzenia działek rolnych i granice pomiarów znajdują swoje odzwierciedlenie w szkicach pomiaru działek rolnych sporządzonych przez inspektorów terenowych. Dane z pomiarów umieszczone zostały na szkicach w celu zobrazowania przebiegu granic danej działki rolnej. Zdaniem organu II instancji jednoznacznie zostało dowiedzione podczas kontroli, że deklaracja skarżącego złożoną we wniosku o przyznanie płatności nie była zgodna ze stanem faktycznym zastanym w dniu kontroli. Tym samym nie można w przedmiotowej sprawie deprecjonować wartości raportów kontrolnych. W razie przeprowadzenia kontroli to właśnie protokół z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. W sytuacji zatem, gdy protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości – gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osobę spełniającą wskazane wyżej warunki – nie można organowi postawić skutecznego zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organ II instancji podniósł, że inspektorzy stwierdzili, iż na działce rolnej A materiał szkółkarski nie spełnia wymagań (kod nieprawidłowości E2) i nie została utrzymana minimalna obsada drzew i krzewów z uwzględnieniem tolerancji do 5% wymaganej obsady (kod nieprawidłowości E7). Nie spełnione zostały warunki przyznania płatności w tym wariancie, które określone są w § 9 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., tj. wymagania jakościowe dla elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego. Niespełnienie warunków przyznania płatności dla danego wariantu skutkuje nieuwzględnieniem drzewek w obsadzie drzew na działkach rolnych, dla których zostało to stwierdzone. Niestosowanie się do wymogów, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia skutkuje nałożeniem sankcji zgodnie z § 27 ust. 2 rozporządzenia. Zgodnie z załącznikiem nr 7 do Rozporządzenia w przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów stosuje się pomniejszenie w wysokości 100 % płatności przysługującej do działki rolnej, na której stwierdzono nieprawidłowość. Tę samą sankcję przewiduje się dla nieprowadzenia produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Wobec czego działka rolna A została wyłączona z płatności w całości. W zakresie powierzchni upraw ustalono, że powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności wynosiła 100,00 ha. Powierzchnia stwierdzona w toku postępowania administracyjnego, spełniająca kryteria przyznania płatności, wyniosła 95,06 ha. (A 95,06 ha). Różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną a powierzchnią stwierdzoną wyniosła zatem 95,06 ha, co stanowi 5,20 %. W ocenie organu II instancji w ustalonym stanie faktycznym zastosowanie znajduje art. 16 ust. 5. rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną nie przekroczyła 20 % powierzchni stwierdzonej płatność była by przyznana z zastosowaniem sankcji powierzchniowej odpowiadającej dwukrotnej stwierdzonej różnicy. Jednak z uwagi na wykluczenie działki rolnej A z płatności z uwagi na niespełnienie wymogów dotyczących realizacji programu rolnośrodowiskowego płatność podlega odmówieniu. Organ II instancji stwierdził także, iż art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 nie będzie miał zastosowania. Dotyczy on wyłącznie pomniejszeń wskazanych w rozdziale I i II rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, z tym, że w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowej sankcje, o których mowa w tych rozdziałach odpowiadaj ą sankcjom określonym w art. 16 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. tj. sankcjom związanym z ustaleniem powierzchni upraw i terminowym składaniem wniosków. Zatem nie dotyczy on wymogów, które określone są w załączniku nr 3 i nr 7 do rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. Złożony przez skarżącego wniosek nie był zgodny ze stanem faktycznym, na co wskazują wyniki przeprowadzonej przez organ I instancji kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu deklarowanych do płatności działek rolnych. Skarżący nie wykazał, iż nie jest winien stwierdzonych nieprawidłowości.

Odnosząc się natomiast do argumentów skarżącego wskazujących na wystąpienie wielu niekorzystnych okoliczności mających wpływ na stan i liczebność sadzonek, w tym na warunki atmosferyczne, czy obecność leśnej zwierzyny, organ II instancji wskazał, że okoliczności, w przypadku których wystąpienia rolnik nie ponosi konsekwencji wynikających z niedotrzymania zobowiązań rolnośrodowiskowych wymienia art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006. Okoliczności zgłaszania wystąpienia siły wyższej ma znaczenie nie dla warunków przyznania płatności, lecz dla braku obowiązku zwrotu uprzednio przyznanej płatności, co ustalane jest w postępowaniu w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z programu rolnośrodowiskowego wszczętym w trybie art. 29 i nast. ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wobec powyższego argumentacja dotycząca niekorzystnych warunków atmosferycznych oraz uszkodzenia sadzonek przez dzikie zwierzęta pozostaje bez wpływu na wynik niniejszego postępowania. Składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej wnioskodawca oświadczył, że znane mu są zasady i tryb realizacji programu, jak również, iż jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z jego realizacji. Dodatkowo zobowiązał się do utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności oraz przestrzegania warunków uczestnictwa w programie przez okres pięciu lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Ponadto, decydując się na korzystanie z mechanizmów wsparcia funkcjonujących w ramach Wspólnej Polityki Rolnej podpisał zawarte w formularzu wniosku zobowiązanie do niezwłocznego powiadomienia organu "o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności objętej wnioskiem, jak również o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych czy wielkości powierzchni upraw". Strona ma więc także obowiązek poinformowania organu o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne bądź nadmierne przyznanie płatności. W ocenie organu II instancji skarżący nie dochował wszelkiej staranności i nie poinformował organu I instancji o zmianie stanu działek zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej przed wykryciem nieprawidłowości przez organ administracji.

W skardze na powyższą decyzję D H wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz

poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 24 ust. 1, 2, 3 i 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 (w zw. z art. 23 a contrario) i art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 w zw. z § 32 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie przez organ dokonania oceny wagi (rozmiaru, zasięgu, trwałości, przyczyn i podjętych środków zaradczych) stwierdzonej niezgodności w postaci braku minimalnej obsady, która z uwagi na swój rozmiar, zasięg, trwałość (tu nietrwałość) i przyczyny, może być uznana za drobną, a w ostateczności niezgodność taka – z uwzględnieniem braku winy beneficjenta i jej usunięcia – nie może prowadzić do zastosowania sankcji w postaci całkowitego wykluczenia z płatności, a co najwyżej do zmniejszenia płatności stopniowanego przez wzgląd na wagę i okoliczności niezgodności;

b) art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, a w konsekwencji nietrafne uznanie, że nieprawidłowości, o których mowa nie dotyczą wymogów, które określone są w załącznikach nr 3 i nr 7 do rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., a w konsekwencji wystąpienie takich niezawinionych czynników powodujących nieprawidłowości, jak niekorzystne warunki atmosferyczne oraz szkody spowodowane przez dziką zwierzynę – przy jednoczesnych staraniach beneficjenta o wyeliminowanie skutków nieprawidłowości – nie może mieć wpływu na wynik postępowania w sprawie przyznania płatności, a mogło by mieć wpływ jedynie na postępowanie w sprawie zwrotu przyznanych płatności, podczas gdy "nieprawidłowości", o których mowa w tym przepisie dotyczą wszelkich wymogów mających związek z zakresem przedmiotowym rozdziałów I i II wskazanego rozporządzenia;

c) § 27 ust. 1 i 2 oraz załącznika nr 7 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, gdyż hipoteza normy prawnej mająca umożliwić zastosowanie sankcji została zrekonstruowana w sposób niepełny z naruszeniem przepisów wspólnotowych i przepisu ustawy, a zatem brak było podstaw do zastosowania sankcji 100 %;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

a) art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 21 ust. 3 (w zw. z art. 21 ust. 1) ustawy z dnia 7 marca 2007 r. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, 78 § 1 i 2, art. 80 w zw. z art. 76 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego poprzez pominięcie przedstawionych przez skarżącego dowodów w zakresie, w którym przemawiają przeciwko treści raportu z czynności kontroli, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia przez organ I instancji raportu z czynności kontroli jako pełnowartościowego dowodu w sprawie, pomimo jego oczywistych nieprawidłowości dotyczących zarówno formy przeprowadzenia czynności kontrolnych na miejscu, jak i treści zamieszczonych w raporcie;

b) art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie wnioskowanego dowodu z przesłuchania strony;

c) art. 7 i 8 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy z pominięciem słusznego interesu obywatela,

3. błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji co do powierzchni działki rolnej A kwalifikującej się do przyznania dofinansowania oraz co do przebiegu granic działki rolnej A, a w efekcie błędne ustalenie obsady drzewostanu na wymienionych działkach rolnych; dowolne przyjęcie, że drzewka w liczbie wskazanej w raporcie nie spełniały wymogów w zakresie jakości materiału siewnego określone w przepisach szczególnych; poprzez oparcie się przy ustalaniu tych okoliczności na nierzetelnych ustaleniach raportu z czynności kontroli, podczas gdy powierzchnia kwalifikująca się do dopłat na wymienionych działkach rolnych i obsada drzew uprawniały beneficjenta do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej zgodnie z wnioskiem na 2014 r.

W uzasadnieniu skarżący zarzucając, że organy obu instancji poczyniły błędne ustalenia faktyczne dotyczące powierzchni działki rolnej kwalifikowanej do płatności rolnośrodowiskowej, opierając się bezkrytycznie na wynikach raportu z czynności kontroli, wskazał, że Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł uchylił wcześniej dwie decyzje: w sprawie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2014 r. znak [...] oraz w sprawie przyznania pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 znak[...]. Decyzje dotyczące płatności bezpośrednich i ONW, jak również zaskarżona decyzja były wydane w oparciu o te same czynności pomiarowe wykonywane przez kontrolujących pracowników ARiMR. Zdaniem skarżącego dlatego też nie do zaakceptowania jest stanowisko zawarte przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej nie ma znaczenia wielkość powierzchni działki rolnej kwalifikowanej do płatności. Uchybienia w czasie kontroli na miejscu w zakresie pomiaru wielkości działki rolnej beneficjenta, wskazują bowiem nie tylko na wadliwość i nieprawdziwość całego pomiaru powierzchni działki ale również poddają w wątpliwość rzetelność obliczeń w zakresie ilości drzewek, dokonanych przecież w tym samym czasie prze tych samych kontrolujących, którzy podczas kontroli w gospodarstwie skarżącego błędnie ustalili jego powierzchnię. Prawidłowe ustalenie powierzchni działki rolnej kwalifikowanej będzie kluczową okolicznością w sprawie w aspekcie wysokości płatności, jeśli argument dotyczący niemożności zastosowania sankcji wykluczenia będzie uznany za zasadny. Zadeklarowana przez skarżącego działka rolna nie wykraczała poza granice działek ewidencyjnych nr[...] i [...], a twierdzenia organów wskazujące, że uprawa wykracza poza granice działek referencyjnych są gołosłowne i niezgodne z prawdą materialną. Już podczas trwania czynności kontrolnych zgłaszano inspektorom zastrzeżenia co do ustaleń w zakresie ilości drzewek spełniających wymogi. Niestety inspektorzy nie chcieli ich odnotować w raporcie i odmówili ponownego przeliczenia drzewek w gospodarstwie skarżącego. Ponowne sprawdzenie ilości drzewek miało bardzo istotne znaczenie, ponieważ w czasie trwania kontroli skarżący zakończył uzupełnianie ich obsady. Dlatego też od samego początku postępowania kwestionowana była dokumentacja fotograficzna wykonana przez pracowników BKM ARiMR, która jest niekompletna i nie odzwierciedla stanu faktycznego istniejącego w chwili zakończenia kontroli. Nadto kontrolerzy kwalifikując drzewka według kodu E2 nie dokonywali tej subsumpcji w oparciu o przepisy szczególne, o których mowa w § 9 ust. 2 pkt 3 ustawy – nie stosowali żadnych przepisów. Czynili to według znanych sobie kryteriów, podczas gdy beneficjent zawsze korzystał z materiału siewnego odpowiadającego wymogom jakości, co potwierdza załączona opinia (obumieranie niektórych drzewek było kwestią innego rodzaju). Ustalenia kontrolerów w zakresie nadania kodu E2 były nie tylko dowolne, ale i zbyt lakoniczne. Rzeczywiste braki w obsadzie drzew na działce rolnej A spowodowane były czynnikami zewnętrznymi niezależnymi od beneficjenta i przez niego niezawinionymi. Szkody te powstały na skutek mrozu, suszy oraz licznych uszkodzeń spowodowanych przez dziką zwierzynę co potwierdza materiał dowodowy, w tym m.in. pismo, wystawione przez Koło Łowiecki "[...]". O wystąpieniu działania siły wyższej niezwłocznie była poinformowana ARiMR. W następnej kolejności została przez skarżącego podjęta decyzja o uzupełnieniu obsady drzew w najbliższym możliwym terminie agrotechnicznym – a zatem podjęto niezbędne racjonalnie środki w celu wyeliminowania problemu. Z uwagi na niekorzystne warunki pogodowe panujące w okresie jesiennym uzupełnienie obsady drzewek nastąpić mogło i nastąpiło w grudniu 2014 r., tj. wtedy kiedy warunki glebowe stały się dostatecznie korzystne. Uprawa została odtworzona w najbliższym możliwym czasie, to jest w terminie umożliwiającym sadzenie drzewek owocowych, co potwierdziła kontrola jednostki certyfikuj A EKO z dnia 28 grudnia 2014 r., a także Opinia Nr [...] z maja 2015 r. sporządzona przez Rzeczoznawcę Okręgowego Ośrodka Rzeczoznawstwa i Doradztwa [...] dr inż. B M dotycząca oceny stanu plantacji w rolnictwie ekologicznym uprawy sadowniczej czereśni w Gospodarstwie Rolnym D H,[...] [...], powiat [...], woj. [....] Zdaniem skarżącego wszystkie powyższe okoliczności wskazują, że dokonał on nasadzenia uzupełniającego drzewek czereśni w sposób prawidłowy, w odpowiedniej obsadzie i w terminie umożliwiającym dokonania tych czynności, obsady drzewek na zadeklarowanej do płatności działce rolnej była prawidłowa w dniu zakończenia kontroli na miejscu, producent dobrał odpowiednią odmianę drzewek o dużej i średniej wytrzymałości na mróz, i tym samym prowadził sad zgodnie z zasadami programu rolnośrodowiskowego i jednocześnie nie można mu zarzucić winy co do zmniejszenia się obsady drzewek z uwagi m.in. na warunki pogodowe oraz liczne uszkodzenia drzewek spowodowane przez zwierzynę dziką i polną. Organ nie wyjaśnił na jakiej konkretnej podstawie prawnej w prawie powszechni obowiązującym zastosował 5 % wartość tolerancji błędu przy obliczaniu minimalnej obsady drzew. Nie wyjaśnił czy była to korekta dotycząca sposobu obliczania ilości drzew, czy dotyczyło to dozwolonej tolerancji pozwalającej na niezastosowanie zmniejszenia płatności beneficjentowi, a także nie wyjaśnił dlaczego zastosowano tolerancje w wysokości 5 % a nie 10 %, czy 15 %, itp. Te czy inne sporne okoliczności faktyczne nie uzasadniały zastosowania sankcji 100 % w oparciu o przepis wykonawczy, zinterpretowany literalnie i bez uwzględnienia przepisów nadrzędnego systemu prawa wspólnotowego. Tak dotkliwa i automatyczna sankcja 100 % jest absurdalna i sprzeczna z prawem wspólnotowym, ale także z odpowiednio interpretowanym art. 32 rozporządzenia. Wszelkie fakty pozwalające na wyprowadzenie jednoznacznego wniosku co do tego, że beneficjent nie ponosi winy za zaistniałe (abstrahując od ich skali) niezgodności, nieprawidłowości wynikają z zaoferowanych przez skarżącego dowodów. Zdaniem skarżącego organ nie odniósł we właściwy sposób okoliczności faktycznej "braku winy" do obowiązującego stanu prawnego. Organ poddał analizie w zasadzie tylko art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 i dokonał jego nieprawidłowej, zbyt wąskiej wykładni, twierdząc że chodzi o innego rodzaju nieprawidłowości, podczas gdy "nieprawidłowości", o których mowa w tym przepisie dotyczą wszelkich wymogów mających związek z zakresem przedmiotowym rozdziałów I i II. Organ natomiast w ogóle nie rozważał innych adekwatnych przepisów prawa wspólnotowego, a mianowicie art. 24 ust. 1, 2, 3 i 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 (w zw. z art. 23 a contrario) i art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. W konsekwencji nie poddał odpowiedniemu rozważeniu § 32 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., który powinien być interpretowany przy zastosowaniu technik wykładni w duchu zgodności z prawem "wyższego rzędu", a w żadnym razie przy tolerowaniu sprzeczności określonego wariantu wykładni rozporządzenia z normami prawa wspólnotowego korzystającymi przecież z pierwszeństwa. Organ pomimo literalnych uregulowań zawartych w § 27 ust. 1 i 2 w zw. z załącznikiem nr 7 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., winien – przyjmując takie , a nie inne ustalenia faktyczne za podstawę decyzji – rozważyć możliwość niestosowania zmniejszenia płatności z uwagi na wystąpienie drobnej niezgodności w rozumieniu art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, a w ostateczności najdalej zastosować jedynie takie zmniejszenie, które było by proporcjonalne do rozmiaru, zasięgu, trwałości, przyczyn niezgodności oraz z uwzględnieniem podjętych racjonalnych środków zaradczych. Analiza art. 23 wyżej wymienionego Rozporządzenia Rady przynosi wniosek a contrario, że niezwykle istotna jest tu okoliczność winy lub braku winy beneficjenta. Ponadto w art. 51 ust. 4 lit. a Rozporządzenia nr 1698/2005 wskazano, że szczegółowe zasady dotyczące redukcji i wyłączeń ustanawia się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 90 ust. 2. W tym kontekście uwzględnia się rozmiar, zasięg, trwałość i powtarzanie się stwierdzonej niezgodności, jak również następujące kryteria: w przypadku zaniedbania wielkość procentowa redukcji nie przekracza 5%, a w przypadku powtarzających się niezgodności – 15%. W należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o niestosowaniu redukcji, gdy z uwagi na swój rozmiar, wagę, zasięg i trwałość przypadek niezgodności może być uważany za drobny. Prawodawca Wspólnotowy określając zasady przestrzega i narzuca respektowanie zasady proporcjonalności. Ponadto Państwa Członkowskie UE zostały upoważnione do uregulowania sytuacji niestosowania zmniejszeń w przypadkach, w których stwierdzone niezgodności mogą zostać uznane za drobne. W polskim prawie krajowym przypadki takie zostały uregulowane w rozporządzeniu z dnia 26 lutego 2009 r. (§ 31 ust. 1 i ust. 2). Brak uznania niezawinionej niezgodności za drobną i tak w zasadzie wyklucza w świetle norm wspólnotowych jakikolwiek automatyzm w stosowaniu sankcji całkowitego wykluczenia z płatności bez uwzględnienia niektórych kryteriów. Tak rozumiane normy prawa krajowego nie mogły by być stosowane jako sprzeczne z prawem wspólnotowym. W niniejszej sprawie organ rozważył 5% granicę błędu zaznaczając, że w przypadku działki rolnej A o powierzchni ustalonej przez organ (która jest także kwestionowana przez skarżącego) obsada wynosiła 104 szt./ha zamiast minimalnej obsady, która powinna wynosić z uwzględnieniem granicy błędu 5% - 119szt./ha. Wskazana korekta dotyczy jednak sposobu obliczenia ilości drzew, nie zaś dozwolonej tolerancji w odniesieniu do kryteriów rozmiaru, zasięgu, trwałości, przyczyn i podjętych środków zaradczych. Te ostatnie nie dają się zamknąć w ramach sztywnej wartości procentowej, a zatem to są dwie zupełnie inne "tolerancje". Organ wagi tych kryteriów nie rozważał, a brak "zawinienia" uznał za nieistotny. Organy nie rozważyły możliwości niestosowania zmniejszenia płatności z uwagi na wystąpienie "drobnej niezgodności" w rozumieniu art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, m.in. błędnie uznając, że załącznik nr 3 rozporządzenia z 2009 r., w którym określono minimalną obsadę czereśni nie należy do wymogów podstawowych o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. Odesłanie zawarte w § 32 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. do przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest pojęciem bardzo szerokim, bowiem obejmuje wszystkie akty normatywne składające się na system pomocy dla producentów rolnych, w którego zakres wchodzi również ustawa z dnia 7 marca 2007 r. Jak wskazuje treść art. 28c tej ustawy w przypadku stwierdzenia drobnej niezgodności, o której mowa w art. 51 ust. 4 lit. a rozporządzenia nr 1698/2005, zmniejszenia nie stosuje się. System zmniejszenia płatności oraz wykluczeń powinien być ustanowiony z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a w przypadku kryteriów kwalifikowalności, specjalnych problemów związanych z działaniami siły wyższej oraz w przypadku wyjątkowych oraz naturalnych okoliczności. W przypadku warunków wzajemnej zgodności zmniejszenia płatności oraz wykluczenia mogą być stosowane w przypadku zaniedbania (niedbalstwa) rolnika lub jego celowych (umyślnych) działań. Zmniejszenia płatności oraz wykluczenia z płatności powinny być oceniane na podstawie wagi popełnianej nieprawidłowości i powinny uwzględniać całkowite wykluczenie na określony czas z jednego lub więcej programów pomocy. W odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności potrącenia (zmniejszenia) oraz wyłączenia (wykluczenia) powinny uwzględniać szczegóły różnych programów pomocy. Skarżący w toku całego postępowania przed organami administracyjnymi podnosił, że nieutrzymanie minimalnej obsady drzew nastąpiło w wyniku okoliczności, na które nie miał wpływu, wskazując szereg czynności, które podjął by jak najszybciej uzupełnić powstałe braki, dlatego też organ powinien rozważyć czy w takiej sytuacji zaistniał przypadek drobnej niezgodności w rozumieniu art. 24 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., a w ostateczności stosując w pierwszym rzędzie normy prawa wspólnotowego, powinny rozważyć czy zmniejszenie zamiast całkowitego wykluczenia płatności (zamiast sankcji 100 %). Brak takiego zachowania po stronie organu świadczy nie tylko o naruszeniu przepisu prawa materialnego – art. 24 rozporządzenia nr 73/2009, ale także o naruszeniu zasad wyrażonych w art. 7 i art. 8 k.p.a. Organ nie rozważył czy stwierdzona niezgodność, z uwagi na swój rozmiar, zasięg, trwałość i przyczyny może być uznana za drobną, ani nie rozważał tych kryteriów pod kątem dopuszczalności całkowitego wykluczenia (sankcji 100 %) zamiast zmniejszenia. Skarżący udowodnił także, że uprawa została odtworzona w najbliższym możliwym czasie to jest terminie umożliwiającym sadzenie drzewek. Ta okoliczność ma istotne znaczenie dla oceny przesłanek zasięgu i trwałości.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy).

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 717) – dalej p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy te rozpoznają sprawy w granicach danej sprawy biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa w zakresie określonym w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P z dnia [...]r. o odmowie przyznania D H płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r.

Oceniając wydane w sprawie decyzje Sąd uznał, że nie naruszają one przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik postępowania ani przepisów prawa materialnego, a zatem skarga jest nieuzasadniona.

W rozpatrywanej sprawie istota sporu dotyczy zasadności odmowy przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 do działki A, na której rolnik zadeklarował realizację pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne wariant 2.9 uprawy sadownicze i jagodowe – sad czereśniowy. Odmowa przyznania płatności opiera się na ustaleniach poczynionych na podstawie protokołu z kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w dniu 25 listopada - 15 grudnia 2014 r. W ocenie Sądu, przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia stan faktyczny został ustalony prawidłowo, nie budzi wątpliwości w zakresie zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy i nie został przez skarżącego skutecznie podważony, a organy Agencji zastosowały właściwe przepisy prawne ustanowione na poziomie krajowym i unijnym, które określają zasady i warunki dotyczące składania i przyznawania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2014.

Podstawą odmowy przyznania płatności do działki A zadeklarowanej w ramach pakietu rolnictwo ekologiczne - wariant 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe było stwierdzenie na działce niespełnienia wymogu minimalnej obsady drzew.

Przypomnieć należy, że zgodnie art. 10 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t. jedn.: Dz. U. z 2013r., poz. 173) pomoc jest przyznawana

1) na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej;

2) jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1.

W rozpatrywanej sprawie, tak jak wskazał organ, zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowych określają przepisy wydanego na podstawie art. 29 ust. 1pkt 1 w/w ustawy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361 z późn. zm.) tj. § 2ust. 1 , § 4 ust. 1 pkt 2 , ust 2 , § 11 .

Skarżący realizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe od 2010 r. do 2015r., a więc złożony 15 maja 2014 r. wniosek o przyznanie płatności był wnioskiem kontynuacyjnym.

Skarżący był zobowiązany do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu wskazanego w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ( Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne) na działce rolnej A w wariancie 2.9

Należy wskazać, że podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe rolnik m.in. określił rodzaj realizowanego na działce pakietu i rodzaj uprawy i zobowiązał się do przestrzegania norm i wymogów określonych w przepisach regulujących zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej. Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów zostały określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

Należy zaznaczyć, że z uwagi na rozpoczęcie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2010 r. w zakresie działek zadeklarowanych w ramach Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne. Wariant 2.9 – Uprawy sadownicze i jagodowe, na podstawie § 50 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.), które zostało uchylone z dniem 15 marca 2013 r. ( m.in. § 2, § 4 ust 2, § 7,§ 8, § 9, § 27 i załącznik nr 3 i 7 i 8 )

Stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia z 26.02.2009 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1/ został mu nadany numer identyfikacyjny /../ ;

2/ łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych /../,na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1ha:

3/ realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich warunków, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej/../;

4/ spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów, określone w rozporządzeniu..

Obowiązki rolnika w zakresie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego określone zostały, jak już wskazano wyżej, w §4 ust. 2 i 3 oraz § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. Wynika z nich, że rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe :

1/ zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone /../, oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

2/prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin,/../;

3/ przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów , w myśl § 4 ust. 3, są określone w załączniku nr 3.

Jak stanowi § 7 pkt 2 , płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 jest przyznawana jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r./../ oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin.

Płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych w przypadku pakietów wymienionych w § 4ust. 1 pkt 1-6 i 8 (§ 8 pkt 1).

Wskazać także należy, że zgodnie z § 3 rozporządzenia z 2009 r. Podstawowymi wymaganiami o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 są:

1/ wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2/ minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozowa i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005 wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia

3/ inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 .

Wymogi takie zostały określone m.in. w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm ( Dz. U. 2010, Nr 39 poz., 211 ze zm.), która w § 1 pkt 2 b stanowi, że grunty rolne na których realizowany jest program rolnośrodowiskowy są utrzymywane zgodnie z normami jeżeli okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem EFR na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym. Zasady ekologicznej produkcji roślinnej określa rozporządzenie Rady (WE) 834/2007 z 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej /.../ ( Dz. U. UE. L.2007.189.1), które w art. 12 ust. 1 lit g wskazuje , że przy ekologicznej produkcji roślinnej zapobieganie szkodom wyrządzanym przez szkodniki, choroby i chwasty polega przede wszystkim na ochronie ich naturalnych wrogów, doborze gatunków i odmian, stosowania płodozmianu, odpowiednich technik uprawy i zabiegów termicznych .

Wynikające z Załącznika nr 3 do rozporządzenia (pkt II Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne) wymogi dla wariantu 2.9. zadeklarowanego przez stronę na działce A to :

a/ wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczenie uzyskanego plonu na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa,

b/ utrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów określonej, która zgodnie zamieszczoną poniżej tabelą wynosi dla czereśni 125 szt./ha.

Dla wszystkich wariantów w ramach tego pakietu wymogiem jest prowadzenie produkcji roślinnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

Ponadto, zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a tego rozporządzenia: "W przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 [tj. pakietu Rolnictwo ekologiczne] płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli:

a) wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, (...),

- w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego.".

Wskazane w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a wymagania określone zostały w części B poz. II pkt 1 załącznika nr 9 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. nr 29 poz. 189 ze zm.). W myśl tego przepisu, elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski dla drzewek owocowych powinien spełniać minimalne wymagania jakościowe:

1) wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej;

2) średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania;

3) powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.

Stosownie do § 27 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2009 r., jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.

W myśl § 27 ust. 2 ww. rozporządzenia, wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

Dla Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne (pkt II) wszystkie warianty, prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby przewidziane jest zmniejszenie płatności 100%

Ponadto, dla wariantu 2.9 dla upraw sadowniczych i jagodowych "nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady)" również skutkuje zastosowaniem 100% zmniejszenia płatności.

Rozporządzenie z 2009 r. zostało uchylone z dniem 15 marca 2013 r. przez § 59 rozporządzenia z 2013 r., jednak wskazano wyżej, zgodnie z § 50 ust. 1 tego rozporządzenia: "Rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58, w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia, o którym mowa w § 58".

W myśl ust. 3 tego paragrafu: "Do kolejnych płatności rolnośrodowiskowych przyznawanych za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia, z tym że:

1) płatności te są przyznawane, w wysokości ustalonej zgodnie z rozporządzeniem, o którym mowa w § 58, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w rozporządzeniu, o którym mowa w § 58;

2) jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów, o których mowa w ust. 1, płatności te przysługują w danym roku w wysokości zmniejszonej zgodnie z przepisami rozporządzenia, o którym mowa w § 58".

Odnosząc przytoczony stan prawny do stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organy ARiMR należało w pierwszej kolejności wskazać, że zasadniczym elementem wymagającym oceny na gruncie kontrolowanej sprawy jest to, czy w oparciu o regulacje znajdujące w tej sprawie zastosowanie, kwestia przyczyn powstania naruszeń stwierdzonych w gospodarstwie rolnym skarżącego w toku przeprowadzonej kontroli na miejscu - które to naruszenia doprowadziły do odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rzecz skarżącego w ramach pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, wariantu 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe, - a także kwestia ich następczego (względem momentu kontroli) wyeliminowania przez skarżącego – ma w ogóle znaczenie prawne, to jest czy okoliczności w te kwestie się wpisujące mogą mieć jakikolwiek wpływ na zastosowane wobec skarżącego sankcje. Strona skarżąca konsekwentnie bowiem powołuje się na takie okoliczności faktyczne, które stanowią o przyczynach powstania stwierdzonych uchybień, a także na takie okoliczności faktyczne, które świadczą o wyeliminowaniu tych uchybień po przeprowadzonej kontroli na miejscu, gdy tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jasno wynika, że okoliczności te zdaniem organu ARiMR nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie skarżącemu wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej.

Na wstępie rozważań należy podkreślić, że wbrew twierdzeniom skarżącego dla rozstrzygnięcia istoty sprawy nie ma znaczenia okoliczność błędnego zdaniem skarżącego ustalenia powierzchni działki A na której skarżący realizował podjęte w 2010 roku zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, wariantu 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe. Jak bowiem wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zastosowana sankcja była wynikiem stwierdzenia niespełnienia wymogu minimalnej obsady drzew owocowych – czereśni w ilości 125 szt./ha, przy czym mimo stwierdzenia przez kontrolerów różnic w zadeklarowanej powierzchni działki A, w trakcie prowadzonej kontroli policzono wszystkie zasadzone drzewka czereśni nawet na obszarze znajdującym się poza granicami działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku. Organ wyjaśnił przy tym iż spór dotyczący powierzchni jako mający znaczenie dla rozpatrzenia sprawy płatności bezpośrednich i ONW był podstawą uchylenia przez organ odwoławczy wydanych decyzji w przedmiocie dopłat bezpośrednich i ONW. Podkreślenia wymaga również, że kontrola była prowadzona od 24 listopada do 15 grudnia 2014 r. Skarżący był obecny przy liczeniu drzewek. W trakcie ich liczenia kontrolerzy uwzględnili drzewka dosadzone przez skarżącego w dniach 25-27 listopada 2014 r. Mając również na uwadze, że kontrola była prowadzona w okresie listopad-grudzień zweryfikowano jedynie spełnienie przez drzewka wymogu odpowiedniej wysokości tj. 0,8 m mierząc od szyjki korzeniowej oraz wymogi średnicy pnia tj. nie mniej niż 8 mm mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienia. Nie weryfikowano żywotności drzew. Ustalenia dotyczące wymogu minimalnej obsady drzew znajdują odzwierciedlenie w treści raportu z czynności kontrolnych, a potwierdzeniem tych ustaleń jest dokumentacja fotograficzna sporządzona przez kontrolerów w trakcie kontroli. Inspektorzy terenowi wykonali 191 zdjęć, w tym na 58 zdjęciach inspektorzy terenowi zobrazowali spełnienie wymogów przez wybrane drzewka w zakresie średnicy i wysokości drzewek czereśni (fotografie od nr 3 870 do 3 900 oraz 3 947 do 3 973). Inspektorzy terenowi w treści raportu wskazali ile drzewek spełnia wymogi, a ile drzewek tych wymogów nie spełnia. Nadto na dzień kontroli potwierdzona jest zła kondycja sadu, co w niniejszej sprawie nie jest sporne. Wskazać w tym miejscu należy, iż Skarżący miał świadomość, że działki rolne będące w jego posiadaniu, a które zgłosił do przyznania płatności dobrowolnie za realizację Programu rolnośrodowiskowego, mogą zostać skontrolowane. Składając wniosek o przyznanie płatności Skarżący oświadczył, że znane są mu zasady i tryb realizacji Programu, jak również, iż świadomy jest skutków niewykonania zobowiązań wynikających z jego realizacji. Dodatkowo zobowiązał się do przestrzegania na obszarze całego gospodarstwa zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej oraz warunków uczestnictwa w programie przez okres pięciu lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Ponadto, decydując się na korzystanie z mechanizmów wsparcia funkcjonujących w ramach Wspólnej Polityki Rolnej podpisał zawarte w formularzu wniosku zobowiązanie do niezwłocznego powiadomienia organu "o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności objętej wnioskiem, jak również o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych czy wielkości powierzchni upraw". Podjęte zobowiązanie było poprzedzone opracowaniem planu działalności rolnośrodowiskowej opracowanym przy udziale uprawnionego doradcy rolnośrodowiskowego. Jak wynika z pism skarżącego w takcie realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego okazało się, że z uwagi na położenie terenu, na którym skarżący zorganizował sad czereśniowy, niesprzyjające warunki klimatyczne, brak ogrodzenia sadu zaplanowana uprawa (sad czereśniowy) nie udawała się. Skarżący w pismach z dnia 18 i 27 października 2014 r. deklarował brak możliwości kontynuowania podjętego zobowiązania i chęć zlikwidowania sadu po 14 marca 2015 r. (data wygaśnięcia zobowiązania) W pismach tych wskazywał, że rzeczywiste braki w obsadzie drzew na działce rolnej A spowodowane były czynnikami zewnętrznymi niezależnymi od beneficjenta i przez niego niezawinionymi. Szkody te powstały na skutek mrozu, suszy oraz licznych uszkodzeń spowodowanych przez dziką zwierzynę co potwierdza materiał dowodowy, w tym m.in. pismo, wystawione przez Koło Łowiecki "[...]". O wystąpieniu działania siły wyższej niezwłocznie była poinformowana ARiMR. W następnej kolejności została przez skarżącego podjęta decyzja o uzupełnieniu obsady drzew w najbliższym możliwym terminie agrotechnicznym – a zatem podjęto niezbędne racjonalnie środki w celu wyeliminowania problemu. Z uwagi na niekorzystne warunki pogodowe panujące w okresie jesiennym uzupełnienie obsady drzewek nastąpić mogło i nastąpiło w grudniu 2014 r., tj. wtedy kiedy warunki glebowe stały się dostatecznie korzystne. Uprawa została odtworzona w najbliższym możliwym czasie, to jest w terminie umożliwiającym sadzenie drzewek owocowych, co zdaniem Skarżącego potwierdziła kontrola jednostki certyfikującej A EKO z dnia 28 grudnia 2014 r., a także Opinia Nr [...] z maja 2015 r. sporządzona przez Rzeczoznawcę Okręgowego Ośrodka Rzeczoznawstwa i Doradztwa [...] dr inż. B M dotycząca oceny stanu plantacji w rolnictwie ekologicznym uprawy sadowniczej czereśni w Gospodarstwie Rolnym D H, [...] [...], powiat [...], woj. [...]. Zdaniem skarżącego wszystkie powyższe okoliczności wskazują, że dokonał on nasadzenia uzupełniającego drzewek czereśni w sposób prawidłowy, w odpowiedniej obsadzie i w terminie umożliwiającym dokonania tych czynności. W ocenie skarżącego obsada drzewek na zadeklarowanej do płatności działce rolnej była prawidłowa w dniu zakończenia kontroli na miejscu, producent dobrał odpowiednią odmianę drzewek o dużej i średniej wytrzymałości na mróz, i tym samym prowadził sad zgodnie z zasadami programu rolnośrodowiskowego i jednocześnie nie można mu zarzucić winy co do zmniejszenia się obsady drzewek z uwagi m.in. na warunki pogodowe oraz liczne uszkodzenia drzewek spowodowane przez zwierzynę dziką i polną.

Słusznie podnosi organ, że przedłożone dokumenty nie miały wpływu na zmianę decyzji. W ocenie organu II instancji pisma z jednostki certyfikującej A Eko w zakresie ustalenia powierzchni i stanu działek rolnych na dzień kontroli na miejscu nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia, ponieważ jednostka certyfikująca kontroluje spełnienie wymagań systemu rolnictwa ekologicznego, a nie obejmuje kontroli w takim zakresie jak kontrole na miejscu przeprowadzone w trybie art. 26 i nast. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Organ II instancji odnotował fakt, iż zgodnie z pismem Koła Łowieckiego "[...]" z dnia 25 lipca 2014 r. w sadzie skarżącego średnio jest 36 % ubytków w uprawach w 10 losowo wybranych jednohektarowych fragmentach sadu, spowodowanych przez dzika zwierzynę. W ocenie organu II instancji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest również opinia Rzeczoznawcy Okręgowego Ośrodka Rzeczoznawstwa i Doradztwa [...] dr inż. B M, która opisuje udatność uprawy, ocenia stan sadu oraz warunki panujące na działce rolnej A. Niesporne w niniejszej sprawie jest zatem to, że sad nie był w dobrej kondycji i znaczna ilość drzewek wypadła z obsady, czy to przez czynniki zewnętrze czy przez szkody wywołane przez dziką zwierzynę. Nie zmienia to jednak oceny, ze płatność przysługuje za realizację planu działalności rolnośrodowiskowej zgodnie ze wszystkimi wymogami.

Organ odwoławczy podkreślił, że raport z kontroli jest dokumentem urzędowym sporządzonym w przepisanej formie przez powołane do tego organy i stanowi dowód w sprawie. Jeżeli do protokołu nie wniesiono pisemnych zastrzeżeń i został on podpisany przez osobę upoważnioną do przeprowadzenia kontroli, to ustalenia zawarte w jego treści w sposób bezsporny opisują rzeczywistość, na okoliczność której udokumentowania został sporządzony. Samo wniesienie zaś zastrzeżeń do raportu nie powoduje, że traci on walor dokumentu urzędowego. W tym przypadku to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia przeciwdowodu lub innych okoliczności mających znaczenie dla zawartych w nim ustaleń. Sposób mierzenia działek rolnych i granice pomiarów znajdują swoje odzwierciedlenie w szkicach pomiaru działek rolnych sporządzonych przez inspektorów terenowych. Dane z pomiarów umieszczone zostały na szkicach w celu zobrazowania przebiegu granic danej działki rolnej. Zdaniem organu II instancji jednoznacznie zostało dowiedzione podczas kontroli, że deklaracja skarżącego złożoną we wniosku o przyznanie płatności nie była zgodna ze stanem faktycznym zastanym w dniu kontroli. Tym samym nie można w przedmiotowej sprawie deprecjonować wartości raportów kontrolnych. W razie przeprowadzenia kontroli to właśnie protokół z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. W sytuacji zatem, gdy protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości – gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osobę spełniającą wskazane wyżej warunki – nie można organowi postawić skutecznego zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy

Wobec powyższego należało, w ocenie sądu uznać, że organ prawidłowo przyjął, iż z uwagi na niespełnienie wymogu minimalnej obsady drzew wynoszącej 125 szt/ha należało w świetle obowiązujących uregulowań prawnych odmówić płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r.

Nie budzi wątpliwości sądu, że w kontekście zobowiązań podjętych przez rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, w tym zobowiązania do przestrzegania ponadpodstawowych wymogów określonych dla danego wariantu, mieści się także respektowanie zakreślonego przez ustawodawcę wymogu utrzymywania minimalnej obsady drzew, której wielkość dla czereśni (jako wymóg dla wariantu 2.9) określono w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. na poziomie 125 szt./ha. W konsekwencji przyznanie rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej w pełnej wysokości determinowane było spełnieniem przez rolnika powyższego wymogu, zaś niezachowanie minimalnej obsady skutkowało - stosownie do treści § 27 ust. 1 i ust. 2 oraz załącznika nr 7 do rozporządzenia - zastosowaniem sankcji w postaci 100 % zmniejszenia płatności.

W tym kontekście w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, a w konsekwencji nietrafne uznanie, że nieprawidłowości, o których mowa nie dotyczą wymogów, które określone są w załącznikach nr 3 i nr 7 do rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., a w konsekwencji wystąpienie takich niezawinionych czynników powodujących nieprawidłowości, jak niekorzystne warunki atmosferyczne oraz szkody spowodowane przez dziką zwierzynę – przy jednoczesnych staraniach beneficjenta o wyeliminowanie skutków nieprawidłowości – nie może mieć wpływu na wynik postępowania w sprawie przyznania płatności, a mogło by mieć wpływ jedynie na postępowanie w sprawie zwrotu przyznanych płatności, podczas gdy "nieprawidłowości", o których mowa w tym przepisie dotyczą wszelkich wymogów mających związek z zakresem przedmiotowym rozdziałów I i II wskazanego rozporządzenia, należy zgodzić się z organem, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Art. 73 ww. rozporządzenia ma zatem zastosowanie do obniżek i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II cytowanego rozporządzenia. Zgodnie z Tytułem IV - Podstawa obliczania pomocy, obniżek płatności i wykluczeń z płatności, rozdział I odnosi się do niezgłoszonych obszarów, zaś rozdział II do ustaleń w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności. W związku z tym, że nałożone w sprawie sankcje dotyczące niezachowania wymogu minimalnej obsady drzew wynikają z przepisów prawa krajowego - rozporządzenia rolnośrodowiskowego, art. 73 nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania.

Słusznie również organ podniósł , że ewentualne okoliczności na które strona nie ma wpływu , które traktowane są jako uznanie wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, wymienia art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 368, L. 15 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: śmierć beneficjenta, długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu, wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania, katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa, wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich, choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Przypadki siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności powinny być zgłaszane na piśmie do kierownika biura powiatowego ARiMR w terminie do 10 dni od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Obowiązkowo do takiego zgłoszenia należy dołączyć odpowiednie dowody potwierdzające ich wystąpienie (ust. 2).

Przy czym, co zasadnie podkreślił organ, w okolicznościach niniejszej sprawy zgłoszenie właściwemu organowi ewentualnej szkody wynikającej z działania zwierzyny leśnej (skarżący podnosił, że sadzonki czereśni zostały uszkodzone przez zwierzęta) pozostaje bez wpływu na decyzję o płatności rolnośrodowiskowej. Wynika to z faktu, że kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności dotyczą innego rodzaju postępowania – a mianowicie postępowania w kwestii ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Przepis art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 nie stanowi bowiem podstawy do przyznania płatności, mimo niespełniania warunków do jej otrzymania, a jedynie zwalnia beneficjenta z obowiązku zwrotu otrzymanej nienależnie pomocy.

Trzeba podkreślić, że w przedmiotowej sprawie istotne było jedynie to, że na działce A w trakcie kontroli brak było minimalnej obsady drzew, nawet uwzględniając fakt , iż skarżący dokonał uzupełniającego nasadzenia w dniach 25-27 listopada 2014 r.

Za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw należy także uznać zarzut naruszenia art. art. 24 ust. 1, 2, 3 i 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 (w zw. z art. 23 a contrario) i art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 w zw. z § 32 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie przez organ dokonania oceny wagi (rozmiaru, zasięgu, trwałości, przyczyn i podjętych środków zaradczych) stwierdzonej niezgodności w postaci braku minimalnej obsady, która z uwagi na swój rozmiar, zasięg, trwałość (tu nietrwałość) i przyczyny, może być uznana za drobną, a w ostateczności niezgodność taka – z uwzględnieniem braku winy beneficjenta i jej usunięcia – nie może prowadzić do zastosowania sankcji w postaci całkowitego wykluczenia z płatności, a co najwyżej do zmniejszenia płatności stopniowanego przez wzgląd na wagę i okoliczności niezgodności;

Odnosząc się do powyższego zarzutu należy w pierwszej kolejności wskazać, że na podstawie przepisów rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. (v. art. 18 ust.2) Państwa członkowskie mają możliwość odzyskania (zwrotu) pobranych przez rolnika płatności i uprawnione są do ustanowienia przepisów krajowych, szczegółowo regulujących tę kwestię. Polski ustawodawca w sposób szczegółowy określił zasady przyznawania i zwrotu płatności rolnośrodowiskowych w rozporządzeniu z 2009 r. Przepisy tego rozporządzenia, tak jak rozporządzenia UE nr 65/2011 rozróżniają instytucje w postaci zmniejszenia, wykluczenia, odzyskiwania (zwrotu). Powyższe oznacza, że instytucje te charakteryzują się innymi przesłankami i powinny być stosowane zależnie od okoliczności faktycznych, które uregulowane są w przepisach. Z kolei w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" na lata 2007-2013, szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy określone zostały przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., które zastąpiło rozporządzenie z 2009 r. Powyższe rozporządzenia (z 2009 r. i 2013 r.) regulują podobną materię, określając warunki uzyskiwania i realizacji pomocy rolnośrodowiskowej. Należy przypomnieć, że zgodnie z § 50 ust. 3 rozporządzenia z 2013 r., dla zobowiązań rolnośrodowiskowych podjętych na podstawie rozporządzenia z 2009 r. w ramach wariantów dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne stosuje się przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., z tym że płatności te są przyznawane w wysokości ustalonej zgodnie z rozporządzeniem z 2009 r., a jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów, płatności te przysługują w danym roku w wysokości zmniejszonej również zgodnie z przepisami rozporządzenia z 2009 r.

Art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 stanowi, iż w przypadku zaniedbania wielkość procentowa zmniejszenia nie przekracza 5%, a w przypadku powtarzających się niezgodności 15%. W należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o niestosowaniu zmniejszenia, gdy z uwagi na swój rozmiar, zasięg i trwałość, przypadek niezgodności może być uznany za drobny. Przypadki niezgodności stanowiące bezpośrednie ryzyko dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt nie są jednak uznawane za drobne, o ile rolnik nie podjął natychmiastowego działania naprawczego usuwającego stwierdzoną niezgodność, właściwy organ podejmuje niezbędne działania, które mogą w stosownych przypadkach, ograniczyć się do kontroli administracyjnej w celu zapewnienia, aby rolnik usunął stwierdzoną niezgodność. Rolnik jest powiadamiany o stwierdzeniu drobnej niezgodności i o obowiązku podjęcia działania naprawczego.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 maja 2016 r. w sprawie sygn. akt II GSK 238/15 stwierdził, że nie było podstaw do traktowania naruszenia w postaci braku minimalnej obsady drzew, jako naruszenia podstawowego wymogu (wymagania) stanowiącego niezgodność. W konsekwencji brak było podstaw do oceny charakteru tego naruszenia (czy jest drobne). Naruszenie to należało oceniać w kategoriach nieprawidłowości. Powyższe wynika z analizy przepisów art. 4, 5 oraz 6 rozporządzenia nr 73/2009 a także załączników nr II, czy III do tego aktu, w których nie ma mowy o wymogu dotyczącym minimalnej obsady drzew. Należy również zauważyć, że § 4 ust. 3 rozporządzenia z 2009 r. w zakresie wymogów dla poszczególnych pakietów i ich wariantów odsyła do załącznika nr 3 do tego aktu (...)Wobec tego należy powtórzyć, że wymóg, co do minimalnej liczby jabłoni jest wymogiem w obrębie wariantów, a nie podstawowym wymaganiem. Wobec powyższego, w ustalonym stanie faktycznym zastosowanie pomniejszenia płatności o 100 % było prawidłowe, a organ nie miał obowiązku czynienia rozważań, czy istnieje podstawa do odstąpienia od zmniejszenia płatności. Sąd w składzie orzekającym podziela ten pogląd.

Odnośnie zarzutów naruszenia przepisów postepowania zauważyć należy, że art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarowe wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. 2013, poz. 173 ze zm.) stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 , do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy K.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W ust. 2 art. 21 ustawa istotnie w stosunku do reguł określonych w K.p.a. modyfikuje obowiązki organu. Otóż postępowanie dotyczące przyznania płatności w tym wypadku rolnośrodowiskowej, charakteryzuje się odrębnością w odniesieniu do zasad ogólnych obowiązujących w kodeksie postępowania administracyjnego. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom - na ich żądanie - niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom - znów na ich żądanie - czynny udział w każdym stadium postępowania, a przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zgodnie więc z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. we wskazanych postępowaniach ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. Stosownie do art. 77 k.p.a. to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, tutaj jednak obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

Z powyższego wynika, że to wnioskodawcę obciążał obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W tym postępowaniu, to nie organ, ale rolnik powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organ administracji, wydając decyzję w sprawie przyznania płatności, opiera rozstrzygnięcie na dowodach zgromadzonych w aktach sprawy, zarówno tych, co do których strona się wypowiedziała, jak też i tych, co do których strona nie składała żadnych oświadczeń.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. Akt I GSK 241/12 ( LEX nr 1337138): "W art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności."

W tej sprawie dowodami, które miał obowiązek rozpatrzeć organ były dowody z dokumentów – raportów z kontroli przeprowadzonej w dniach 25 listopada - 15 grudnia 2014 r., opinii Instytutu Ogrodnictwa z dnia 3 września 2014 r., opinii Koła Łowieckiego "[...]" z dnia 25 lipca 2014 r. protokołu z kontroli jednostki certyfikującej A EKO z dnia 28 grudnia 2014 r., a także Opinii Nr [...] z maja 2015 r. sporządzonej przez Rzeczoznawcę Okręgowego Ośrodka Rzeczoznawstwa i Doradztwa [...]dr inż. B M dotyczącej oceny stanu plantacji w rolnictwie ekologicznym uprawy sadowniczej czereśni w Gospodarstwie Rolnym D H. Organ odniósł się do tych dowodów i słusznie zauważył, że opinia Instytutu Ogrodnictwa z dnia 3 września 2014 r., przede wszystkim wskazuje na złą kondycję sadu czereśniowego spowodowaną niedostosowaniem uprawy do panujących w miejscu jej realizacji warunków klimatycznych i glebowych. Wnioski zaprezentowane w tej opinii sugerują zaprzestanie działalności z uwagi na jej całkowitą nieopłacalność. Również usytuowanie sadu i fakt jego nieogrodzenia powoduje liczne szkody spowodowane przez dziką zwierzynę co istotnie potwierdziła opinia Koła Łowieckiego "[...]". Powyższe dowody organ rozpoznał w ramach argumentacji skarżącego w zakresie braku jego winy odnośnie stwierdzonych podczas kontroli nieprawidłowości w postaci niespełnienia wymagań odpowiedniego obsadzenia działki drzewami w ilości 125 szt./ha. Słuszna jest przy tym konstatacja organu, że okoliczności powyższe nie miały wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Odnośnie protokołu z kontroli jednostki certyfikującej A EKO z dnia 28 grudnia 2014 r., zasadnie organ odwoławczy podniósł, że jednostka certyfikująca kontroluje spełnienie wymagań systemu rolnictwa ekologicznego, a nie obejmuje kontroli w takim zakresie jak kontrole na miejscu przeprowadzone w trybie art. 26 i nast. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Z dokumentu tego nie wynika ocena kwestii kluczowej dla rozpoznania sprawy a mianowicie prawidłowości obsadzenia działki A odpowiednią ilością sadzonek czereśni. W opinii tej w pkt 7.1. zapisano: "Na działce stwierdzono prawidłową obsadę drzewek czereśni. Widoczne świeże ślady uzupełniania wypadów sadzonek. Wg zapisów w rejestrze uzupełnianie wypadów trwało w grudniu b.r." Należy więc podkreślić, że opinia została sporządzona 28 grudnia 2014 r. Kontrolę przeprowadzono w tym dniu w godzinach 10 – 15:46. Nie wskazano jaką metodą przeliczono obsadę drzewek na tak dużym obszarze w tak krótkim czasie. Wskazano, ze uzupełnianie wypadów trwało w grudniu b.r. bez podania konkretnych dat. W tym miejscu należy więc zauważyć, że kontrola Agencji zakończyła się 15 grudnia 2014 r. i stan obsadzenia drzewek uwzględniono na ten dzień.

Również Opinia Nr [...] z maja 2015 r. sporządzona przez Rzeczoznawcę Okręgowego Ośrodka Rzeczoznawstwa i Doradztwa [...] dr inż. B M dotycząca oceny stanu plantacji w rolnictwie ekologicznym uprawy sadowniczej czereśni w Gospodarstwie Rolnym skarżącego nie mogła mieć istotnego znaczenia. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę, że przeliczenie sadzonek czereśni przez rzeczoznawcę miało miejsce od 9 do 11 marca 2015 r. W opinii tej znajduje się stwierdzenie, że "Pan D H zlecił ocenę stanu swych upraw w celu stwierdzenia uzupełnienia nasadzeń drzewek czereśni po czynnościach kontrolnych ARiMR opisanych w raporcie z dni 15.12.2014 r., których dokonał po w/w terminie". W tej sytuacji wobec faktu, że organy zarzucają skarżącemu braki w odpowiedniej obsadzie drzew na dzień zakończenia kontroli tj. w dniu 15 grudnia 2014 r., trudno uznać przedstawiony przez skarżącego dowód jako podważający ustalenia kontroli.

Zarzut, że skarżący domagał się ponownego przeliczenia sadzonek czereśni po ich dosadzeniu w grudniu tj. po zakończeniu kontroli, jest nieuzasadniony w kontekście zobowiązań podjętych przez rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, w tym zobowiązania do przestrzegania ponadpodstawowych wymogów określonych dla danego wariantu, w tym wypadku respektowania zakreślonego przez ustawodawcę wymogu utrzymywania minimalnej obsady drzew na każdym etapie realizacji programu. Taka obsada winny być więc wykazana na etapie ewentualnej kontroli. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że nawet przejściowe niezachowanie minimalnych wymagań dotyczących wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, naprawione następnie poprzez dosadzenie drzewek stanowi naruszenie § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a/ rozporządzenia z 2009 r. (por. wyroki NSA z dnia 12 lipca 2016 r. sygn.. akt II GSK 350/15, II GSK 349/15 z dnia 12 maja 2016 r. sygn.. akt II GSK 238/15). W konsekwencji przyznanie rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej w pełnej wysokości determinowane było spełnieniem przez rolnika powyższego wymogu, zaś niezachowanie minimalnej obsady skutkowało stosownie do treści § 27 ust. 1 i ust. 2 oraz załącznika nr 7 do rozporządzenia zastosowaniem sankcji w postaci 100 % zmniejszenia płatności.

W związku z powyższym stwierdzić trzeba, że decyzje organów obu instancji nie naruszają przepisów postępowania art. 7, art. 8, art. 77 § 1 , art. 78 § 1, art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Nie zasługuje zwłaszcza na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7 K.p.a., poprzez pominięcie przy wydaniu decyzji dowodów przedstawionych przez skarżącego, bowiem nie tylko organ ARiMR odniósł się do argumentacji skarżącego, lecz nadto argumentacja ta w świetle regulacji prawa materialnego nie mogła prowadzić do skutecznego zakwestionowania podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.

Skarżący nietrafnie zarzuca nadto organowi ARiMR, błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji co do powierzchni działki rolnej A kwalifikującej się do przyznania dofinansowania oraz co do przebiegu granic działki rolnej A, a w efekcie błędne ustalenie obsady drzewostanu na wymienionych działkach rolnych. Wyjaśnienie tych wątpliwości znalazło się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i zostało przedstawione w rozważaniach powyżej. Zaakcentować tylko należy, że w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia znaczenie miała przede wszystkim ilość drzewek przypadająca na jeden hektar powierzchni sadu, a w tym celu przeliczono wszystkie drzewka nawet te znajdujące się poza granicami działki referencyjnej.

Reasumując należy podkreślić, iż Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa musi gwarantować, że sposób dokonywania jakichkolwiek płatności odbywa się przy spełnieniu odpowiednich wymogów wspólnotowych oraz zgodnie z obowiązującym prawem krajowym i unijnym. W związku z powyższym ARiMR jako agencja płatnicza nie tylko przyznaje płatności do gruntów rolnych, ale także w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wnioskach złożonych przez producentów rolnych ma obowiązek stosować odpowiednie zmniejszenia/sankcje.

Istotne okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. Jak to bowiem wynika z ustaleń ARiMR, na gruntach objętych wnioskiem Skarżącego nie była dotrzymana minimalna obsada drzew na hektar. Niezależnie od tego z ustaleń kontrolerów ARiMR wynika, iż w dacie kontroli część nasadzeń nie spełniało wymogu wysokości określonej w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.

Z przywołanych regulacji prawa krajowego i prawa UE, wobec niemającego znaczenia dla instytucji przyznawania dopłat następczego dokonania naprawy stwierdzonych naruszeń wynika jednoznacznie, iż w ustalonych okolicznościach faktycznych decyzja o odmowie przyznania Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowych na rok 2014, jak też utrzymująca ją w mocy decyzja organu II instancji wydane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Mając powyższe na względzie, działając zgodnie z art. 151 P.p.s.a., oddalono skargę.

k.p.