Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1259/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser, Sędziowie NSA Zygmunt Niewiadomski, Krystyna Borkowska (spr.), Protokolant Katarzyna Baran, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2005 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 lutego 2004r. sygn. akt SA/Bd 2908/03 w sprawie ze skargi I. G. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 4 września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

OSK 1259/04

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem z dnia 25 lutego 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę I. G. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 4.09.2003 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy orzekającą wymeldowanie skarżącej I. G. z miejsca pobytu stałego.

W uzasadnieniu wyroku sąd podał, że decyzją z dnia 16.07.2003 r. Prezydent Miasta Bydgoszczy, na podstawie art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu I. G. z pobytu stałego przy ul. Gen.J.Dowbór - Muśnickiego [...] w Bydgoszczy. Organ I instancji przyjął, że I. G. nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania. Od momentu opuszczenia lokalu w Bydgoszczy to jest od lipca 2001 r. koncentruje swoje życie osobiste i zawodowe w Jeleniej Górze i nie podjęła żadnych prawem przewidzianych środków w celu obrony swoich praw do przebywania w tymże lokalu. Zasadnym zatem było wymeldowanie jej z w/w lokalu.

W złożonym od tej decyzji odwołaniu I. G. podniosła, że opuszczenie przez nią mieszkania nie miało charakteru dobrowolnego. Nastąpiło ono w wyniku znęcania się nad nią męża, co zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym a także orzeczeniem rozwodu z wyłącznej winy męża.

W Jeleniej Górze zamieszkała z konieczności, w pomieszczeniu hotelowym wyłącznie do czasu, kiedy stanie się możliwy powrót do lokalu w Bydgoszczy. Nie uwzględniając przedstawionego wyżej odwołania Wojewoda Kujawsko-Pomorski stwierdził, że bezspornym jest, iż I. G. opuściła miejsce zameldowania przenosząc swoje centrum życiowe do innej miejscowości. Wprawdzie twierdzi, że została przymuszona do opuszczenia mieszkania przez byłego męża, jednakże podała również, że ma zamiar wrócić do tego lokalu dopiero po uregulowaniu spraw majątkowych, to jest po jego zamianie na dwa mniejsze lub po opuszczeniu go przez męża i córkę. Organ II instancji podkreślił też, że skarżąca nie podjęła działań prawnych służących przywróceniu naruszonego posiadania (art. 344 kc).

W złożonej od w/w decyzji skardze do sądu I. G. podniosła, że toczy się postępowanie cywilne "w wyniku którego nastąpi ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia przez nią mieszkania". Od 1999 r. w związku z zachowaniem męża często przebywała poza mieszkaniem. W 2001 r. próbowała w nim zamieszkać ale zachowanie domowników spowodowało, że było to niemożliwe. Ponieważ jest to mieszkanie wojskowe nie jest możliwa zamiana na dwa mniejsze bez zgody męża. Po wyroku orzekającym eksmisję męża chce zamieszkać w w/w lokalu.

Oddalając przedstawioną wyżej skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W ocenie sądu skarżąca wypełniła przesłanki zawarte w art. 15 ust.2 cytowanej ustawy. Doszło bowiem do opuszczenia przez nią bydgoskiego mieszkania. Opuszczenie to nastąpiło w warunkach usprawiedliwiających wymeldowanie. W kartotece mieszkańców przedmiotowego lokalu odnotowano, że I. G. od 8.04.99 do 31.03.2000 r. i od 20.04.2000 do 20.04.2001 r. a także od 30.01.2003 do 30.07.2003 r. zamieszkiwała w Jeleniej Górze u swojej matki. Ostatni raz była w mieszkaniu w Bydgoszczy latem 2001 r. Z przedłożonych przez nią dokumentów wynika, że od 30.01. do 30.07.2003 r. była zameldowana czasowo w hotelu Jeleniogórskiego Stowarzyszenia Sportowego "[...]". W Jeleniej Górze pracuje na pełnym etacie jako nauczycielka.

Wprawdzie powodem jej wyjazdu z Bydgoszczy w 1999 r. były konflikty z mężem jednakże opuszczenie przez nią mieszkania w 2001 r. było dobrowolne. Nie były zmienione zamki w drzwiach i nie stosowano jej utrudnień typu fizycznego.

W złożonej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej I. G. podniosła zarzut:

- naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, polegającą na uznaniu, że opuszczenie lokalu przez lokatora w sytuacji zagrożenia życia i zdrowia może być uznane za opuszczenie dobrowolne, o którym mowa w art. 6 ust.1 i 15 ust.2 ustaw,

- naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia przez oparcie orzeczenia (art. 141 § 4 ppsa) o ustalenia faktyczne wzajemnie sprzeczne i nie mające podstawy w przeprowadzanych dowodach, co do których nie uzyskano stanowiska strony.

W efekcie wniosła o zmianę orzeczenia przez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji a także zasądzenie kosztów.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosła, że przez opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust.2 cyt. ustawy należy rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego (...). Jeżeli zaś strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź wobec zmiany zamków w drzwiach, uniemożliwienia jej dostępu do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu". Powołała się w tym względzie na zacytowany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5.10.2000 r. (sygn. akt 2950/00).

Zaprezentowany w zaskarżonym wyroku pogląd zdaje się wskazywać, że sąd nie dopuszcza przymusu psychicznego jako wystarczającej przesłanki do odmowy wymeldowania z pobytu stałego.

Tymczasem zachowanie męża i dzieci, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy karnej i rozwodowej, jest tego rodzaju, że skarżąca mogła obawiać się o swoje zdrowie i życie pozostając w przedmiotowym lokalu. Skarżąca nigdy nie deklarowała, że chce przebywać w Jeleniej Górze z zamiarem stałego pobytu. Przebywanie poza miejsce zameldowania jest wynikiem przymusu nie zaś wolnej woli. Nie można wymagać od strony aby dla zamanifestowania swojej woli narażała się na niebezpieczeństwo utraty zdrowia czy życia.

Skonfrontowanie orzeczeń karnych oraz wyników postępowania cywilnego wskazuje, że nie można uznać za obiektywne twierdzeń byłego męża dotyczących możliwości korzystania przez skarżącą z lokalu, w którym była zameldowana na stały pobyt. Sąd nie rozpatruje zarzutów dotyczących oceny w/w twierdzeń.

Odpowiedź na skargę złożył L. G.. Wnosząc o jej oddalenie wyjaśnił, że wszystkie podnoszone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzuty dotyczyły faktów, które miały miejsce w połowie lat 90-tych i nie miały wpływu na opuszczenie przez skarżącą mieszkania w 2001 r. Skarżąca korzystała z mieszkania w 2001 r. Ostatni jej pobyt miał miejsce w lipcu 2001 r. i trwał miesiąc.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania sądowego. Tak więc postępowanie kasacyjne sprowadza się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, którymi Naczelny Sad Administracyjny jest związany. Oznacza to, że rola tego sądu ogranicza się wyłącznie do weryfikacji zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, w ramach powołanych podstaw zaskarżenia.

Kwestionując wyrok Wojewódzkiego w Bydgoszczy, skarżąca wskazała dwie przewidziane w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawy: naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 141 § 4 cyt. wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Przed przystąpieniem do omawiania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów należy podkreślić, że skarga kasacyjna oprócz przytoczenia podstaw wymaga również ich uzasadnienia. Nieodzownym elementem uzasadnienia podstawy kasacyjnej jest poza przytoczeniem naruszonego przepisu, wskazanie sposobu jego naruszenia i wyjaśnienie jak, zdaniem skarżącego, powinien on być stosowany. W przypadku błędnej wykładni wyjaśnienie to powinno sprowadzać się do wskazania na czym polega błędna interpretacja danego przepisu i jak winien on być rozumiany. Z kolei w przypadku zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego koniecznym jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do pierwszego ze wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów, należy przypomnieć, że naruszenie prawa materialnego przejawiające się w jego błędnej wykładni polega na mylnym zrozumieniu a więc wadliwej interpretacji treści normy prawnej wynikającej z przepisu objętego zarzutem naruszenia.

W niniejszej sprawie sąd nie dokonał błędnej wykładni art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych a jedynie odmiennie niż skarżąca ocenił przedstawione przez organy meldunkowe ustalenia podzielając zawarte w kontrolowanej przez niego decyzji stanowisko w kwestii dobrowolnego opuszczenia przez skarżąca lokalu w Bydgoszczy. Jest to kwestia wchodząca w zakres faktycznej podstawy rozstrzygnięcia a nie rozumienia zastosowanej normy prawnej. Tak więc mimo, iż w skardze kasacyjnej podniesiony został zarzut błędnej wykładni art. 15 ust.2 – ustawy o ewidencji ludności w istocie przytoczona w uzasadnieniu argumentacja ograniczyła się do polemiki z ustaleniami poczynionymi przez organy meldunkowe, a uznanymi przez sąd za prawidłowe, dotyczącymi okoliczności opuszczenia przez skarżąca mieszkania. Tak sformułowane uzasadnienie zarzutu powoduje, że nie może odnieść on zamierzonego skutku. Ustaleń faktycznych sprawy nie można bowiem zwalczać poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego.

Podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw, skarżąca wskazała art. 141 § 4 ppsa, określający wymogi jakie winno spełniać uzasadnienie wyroku sądu. I tak powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu spraw, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zauważyć w tym miejscu należy, że uzasadnienie wyroku sporządzane jest po wydaniu rozstrzygnięcia i obrazuje proces dochodzenia sądu do tego rozstrzygnięcia. Stąd też wpływ uzasadnienia na to rozstrzygnięcie może mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych np. gdy sąd pewnych istotnych okoliczności nie omówił, co może sugerować, że ich nie rozważał. Uzasadnienie dotyczące zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ppsa nie zawiera wyraźnych wskazań w tym zakresie. Nie jest rzeczą sądu kasacyjnego doszukiwanie się intencji autora skargi kasacyjnej. Powinna być ona sformułowana w sposób precyzyjny. Z protokołu rozprawy nie wynika, aby sąd przeprowadzał jakiekolwiek dowody. Z § 3 art. 106 ppsa wynika natomiast, iż mógłby to być jedynie dowód z dokumentu. Przypomnieć w tym miejscu należy, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego a jedynie kontroluje między innymi w tym aspekcie postępowanie prowadzone przez organ administracyjny. Sformułowanie dotyczące ważności zarzutów jest w ogóle niezrozumiałe. Analizując uzasadnienie skargi kasacyjnej odnoszące się do omawianego zarzutu stwierdzić należy, że jedynie sformułowanie zamieszczone na ostatniej stronie tej skargi może sugerować, iż sąd nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze.

Zauważyć jednak należy, że zarówno złożona do sądu skarga jak i wnoszone później pisma procesowe nie zawierają jakichkolwiek zarzutów a jedynie ograniczają się do przedstawienia przez skarżącą innej wersji wydarzeń, wobec czego nie wiadomo o które zarzuty chodzi.

W uzasadnieniu wyroku sąd odniósł się do wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii i w wyczerpujący sposób uzasadnił dlaczego podzielił stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji dokonana przez sąd kontrola prowadzonego przez organy meldunkowe postępowania a także wydanego rozstrzygnięcia nie może nasuwać zastrzeżeń.

Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – podlega oddaleniu.