Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1962/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138  par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 6  ust. 4 i  art. 6  ust. 5
journal: Dz.U. 2014 poz 1090
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącej C. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa (Minister) decyzją z dnia [...] września 2015 r. wydaną po rozpoznaniu odwołania C. K. (Skarżąca) od pkt 2 decyzji Wojewody [...] (Wojewoda) z dnia [...] lipca 2015, odmawiającej w tym punkcie potwierdzenia Skarżącej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. K. nieruchomości gruntowych w postaci ziemi ornej, rezerwatu, parku oraz nieruchomości budynkowych - pałacu, oficyn, trzech dużych domów, mleczarni, dwóch dużych obór, cielętnika, serowarni, stajni, wozowni z garażem na samochód, stodoły, świniami, kurnika, magazynu, lodowni, magazynu na zboże, stawu, mostu, młyna, kaplicy, katakumb pod kaplicą, kuźni i bani, tj. majątku [...] ([...]) położonego w powiecie [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2015 r., w całości, tj. w zaskarżonej części (pkt 2) oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] grudnia 2008 r. Skarżąca złożyła do Wojewody wniosek o wydanie decyzji w sprawie rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP.

Wojewoda postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. stwierdził, że Skarżąca spełniła warunki do potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. K. nieruchomości poza obecnymi granicami RP to jest leśnej parceli o łącznej powierzchni [...] ha i wezwał Skarżącą do wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensat, wskazania numeru rachunku bankowego w przypadku wyboru świadczenia pieniężnego oraz złożenia sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego powyższej nieruchomości.

Wojewoda decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. potwierdził Skarżącej prawo rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami RP przez F. K. majątku [...] ([...]), pow. [...], woj. [...] w skład, którego wchodziła leśna parcela o łącznej powierzchni [...] ha oraz jednocześnie w pkt 5 decyzji odmówił C.K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. K. nieruchomości w majątku [...] ([...]), pow. [...], woj. [...] w pozostałym zakresie.

Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, Minister decyzją z dnia [...] października 2012 r. uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2011 r. w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi wojewódzkiemu.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, iż organ wojewódzki powinien podjąć próbę konwalidacji oświadczeń świadków C. B., M.R. oraz S. B. Następnie Wojewoda powinien ocenić cały zebrany w sprawie materiał dowodowy razem ze zgromadzoną dokumentacją fotograficzną zabudowań majątku [...] ([...]). Organ II instancji wskazał również, że w przypadku ustalenia, iż do zabudowań pozostawionych oraz znajdujących się pod nimi gruntów przysługiwało Skarżącej prawo własności, ewentualne wątpliwości co do powierzchni budynków, organ wojewódzki powinien rozwiązać powołując biegłego z zakresu budownictwa, który w swojej opinii wypowie się co do możliwości jej ustalenia.

Wojewoda decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. umorzył postępowanie z tytułu pozostawienia przez F. K. nieruchomości położonej w miejscowości [...] ([...]), powiat [...], województwo [...] w części dotyczącej leśnej parceli o powierzchni [...]ha, składającej się z majątku [...] i majątku [...], tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej ,Minister decyzją z dnia [...] marca 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi wojewódzkiemu.

Minister nie podzielił poglądu organu wojewódzkiego, że w przedmiotowej sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej (res iudicata) uzasadniająca umorzenie postępowania w części zakreślonej przez organ I instancji w decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. W ocenie organu odwoławczego, Wojewoda konsekwentnie nie zauważa podstawowej kwestii, że jego poprzednie rozstrzygnięcie wydane w tej sprawie (decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r.) w żadnym zakresie nie funkcjonuje w obrocie prawnym. Rozstrzygnięcie zostało bowiem uchylone w całości przez Ministra Skarbu Państwa (decyzja z dnia [...] października 2012 r.) i sprawa stała się ponownie i w całości przedmiotem rozpatrzenia przez organ I instancji.

Zdaniem organu odwoławczego w zakresie, w którym Wojewoda potwierdził prawo do rekompensaty w decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r., która została następnie w całości uchylona rozstrzygnięciem Ministra z dnia [...] października 2012 r. Wojewoda powinien rozważyć wydanie decyzji częściowej (at. 104 § 2 k.p.a.). Jak bowiem wynika z odwołania Skarżącej, jak i decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2011 r. bezsporne jest, że Skarżąca spełniła przesłanki warunkujące potwierdzenie jej prawa do rekompensaty w zakresie majątku pozostawionego przez F. K. w miejscowości [...] ([...]), powiat [...], województwo [...] w części dotyczącej leśnej parceli o powierzchni [...]ha, składającej z dwóch uroczysk: [...] i [...]. W swojej decyzji Wojewoda powinien również wyraźnie zaznaczyć w jakiej części potwierdza Stronie prawo do rekompensaty oraz w razie ewentualnej odmowy, za jaki majątek prawo do rekompensaty zdaniem organu nie przysługuje (grunty, budynki i ich rodzaj).

Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. w pkt 1 potwierdził Skarżącej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia leśnej parceli o łącznej powierzchni [...] ha składającej się z dwóch majątków: [...] oraz [...], w kwocie [...] zł, w pkt 2 odmówił zaś potwierdzenia C. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. K. nieruchomości gruntowych w postaci ziemi ornej, rezerwatu, parku, stawu oraz nieruchomości budynkowych, gospodarczych, sakralnych, tj. majątku [...] ([...]) położonego w powiecie [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji, wskazując, że zaskarża ją w punkcie 2, to jest w punkcie odmawiającym jej potwierdzenia prawa do rekompensaty po decyzji .

Opisaną na wstępie decyzją Minister uchylił decyzję Wojewody w zaskarżonej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną kumulatywnie wszystkie wskazane w art. 1 i 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przesłanki. Niespełnienie chociażby jednej z nich skutkuje utratą prawa do rekompensaty w świetle art. 7 ust. 2 powołanej ustawy. Powołując się na art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. organ podał, co należy dołączyć (jakie dowody i dokumenty) do ww. wniosku.

Zdaniem Ministra, Skarżąca wywodzi fakt pozostawienia przez F. K. na Kresach Wschodnich nieruchomości gruntowych w postaci ziemi ornej, rezerwatu, parku, stawu oraz nieruchomości budynkowych - pałacu, oficyn, trzech dużych domów, oraz budynków gospodarczych i sakralnych, tj. majątku [...] ([...]) położonego w powiecie [...], województwo [...], ze znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków oraz własnych wspomnień z dzieciństwa.

W ocenie organu, celem rozpatrzenia przedmiotowej sprawy konieczne jest zweryfikowanie pod kątem wymagań art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków.

Oświadczenia świadków Z. B. oraz M. R. z dnia [...] marca 2008 r. nie zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. W ocenie organu I instancji niemożliwe jest również zweryfikowanie powyższych oświadczeń na okoliczność zamieszkiwania ww. osób w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub w miejscowości sąsiedniej. Ponadto, zdaniem organu I instancji, nie zamieszczono w nich klauzuli, iż M. R. oraz Z. B. nie są osobami bliskimi właściciela pozostawianych nieruchomości lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Z uwagi na powyższe organ I instancji prowadzący postępowanie początkowo odmówił przyznania mocy dowodowej ww. oświadczeniom świadków.

W dniu [...] kwietnia 2011 r. do organu I instancji wpłynęło jednak oświadczenie W. R., Konsula w Konsulacie Generalnym Rzeczypospolitej Polskiej w G., z dnia [...] kwietnia 2011r., w którym ww. oświadczył, iż w dniu [...] marca 2008 r. poświadczając własnoręczność podpisu M. R. oraz Z. B. pouczył on wyżej wymienione osoby o odpowiedzialności karnej z art. 233 k.k. za składanie fałszywych zeznań oraz odebrał od świadków oświadczenie, iż nie występuje więź pokrewieństwa z F. K. ani z C. K.

W dniu [...] grudnia 2013 r. Skarżąca przedłożyła do akt sprawy oświadczenie W.R., Konsula w Konsulacie Generalnym Rzeczypospolitej Polskiej w G., z dnia [...] stycznia 2013r., w którym wskazał on, że odebrał od Z. oświadczenie, iż zamieszkiwała ona wraz z rodzicami na terenie majątku [...] co najmniej od 1930 r. do dnia [...] marca 2008 r. oraz M. R., która oświadczyła, że urodziła się w majątku O. i nieprzerwanie tam zamieszkiwała co najmniej do 1990 r.

Minister nie podzielił stanowiska Wojewody , że oświadczenia świadków M. R. oraz Z. B. spełniają przesłanki określone w art. 6 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

W uzasadnieniu powyższego stanowiska Minister wskazał, że oświadczenia zostały złożone z podpisem poświadczonym przez Konsula Generalnego RP w [...], a nie jak wymaga art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. przed Konsulem. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1188/12 organ wyjaśnił, że formę pisemną z podpisem notarialnie (konsularnie) poświadczonym charakteryzuje to, że przy tego rodzaju czynności notariusz (konsul) potwierdza jedynie własnoręczność złożonego podpisu, nie dokonuje natomiast przy tej okazji pouczenia o odpowiedzialności karnej.

Ponadto w ocenie organu odwoławczego, późniejsze uzupełnienie oświadczeń świadków M. R. oraz Z. B. poprzez przedłożenie do akt sprawy oświadczenia Konsula RP w G., w którym stwierdził on, iż M. R. oraz Z. B. zostały przez niego pouczone o odpowiedzialności karnej z art. 233 k.k. za składanie fałszywych zeznań oraz wskazał, że od świadków zostały odebrane oświadczenia, iż nie występuje więź pokrewieństwa z F. K. ani z C. K. jest nieskuteczne na gruncie art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Zdaniem Ministra oświadczenia świadków M.R. oraz Z. B. z dnia [...] marca 2008 r. w zakresie rygoru odpowiedzialności karnej mogą zostać uzupełnione jedynie przez samych świadków poprzez złożenie nowego oświadczenia zgodnie z wytycznymi art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., tj. przed konsulem. W opinii Ministra oświadczenie Konsula RP, iż świadkowie przed złożeniem oświadczeń zostali pouczeni o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń jest nieskuteczne na gruncie art. 233 k.k. Ponadto takie oświadczenie nie może skutecznie uzupełniać oświadczeń świadków, o których mowa w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Tym samym organ odwoławczy uznał, że oświadczenia M. R. oraz Z. B. nie spełniają wymagań z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

W zakresie natomiast oświadczeń świadków E. G. z dnia [...] maja 20110 r. oraz T. M. z dnia [...] czerwca 2010 r. organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] października 2012 r. Wskazał, że wyżej wymienieni nie zamieszkiwali w miejscowości, w której znajdowały się pozostawione nieruchomości lub w miejscowości sąsiedniej. Z ustaleń organu wojewódzkiego wynika natomiast, że ich miejscem zamieszkania przed wybuchem II Wojny Światowej była [...]. W tych okolicznościach organ stwierdził, że z uwagi na spełnienie przesłanki negatywnej z art. 6 ust. 5 (miejsce zamieszkania świadków nie znajdowało się na byłych terenach RP) nie występuje podstawa do konwalidacji powyższych oświadczeń. Zdaniem organu odwoławczego nie oznacza to jednak, że ww. oświadczenia nie powinny być włączone do materiału dowodowego sprawy. Oświadczenia te są skuteczne na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego i mogą stanowić dowód uzupełniający w sprawie.

W aktach sprawy znajdują się również oświadczenia świadków A. Ż., W. Ż. oraz A. O. złożone w dniu [...] czerwca 2013 r. przed notariuszem J. U. w Państwowej Kancelarii Notarialnej Rejonu [...] w obwodzie [...], Republika [...], który poświadczył tylko autentyczność podpisów świadków. Zawierają one opis budynków gospodarczych oraz wielkość i rodzaj nasadzeń parku znajdujących się w majątku [...].

W ocenie organu wojewódzkiego powyższe oświadczenia świadków A. Ż., W. Ż. oraz A.O. nie mogą stanowić dowodu, o którym mowa w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. na okoliczność stanu nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] ([...]), gdyż nie zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia, a także z uwagi na fakt, iż nie zostały złożone przed konsulem lub polskim notariuszem, a jedynie przed [...] notariuszem, który poświadczył tylko autentyczność podpisów ww. świadków.

Zdaniem Ministra słusznie organ wojewódzki uznał, że oświadczenia te nie spełniają wymogów zawartych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.. W ocenie organu, oświadczenia te są nieskuteczne również z tego względu, że przy dokonaniu czynności notarialnej uczestniczył notariusz ukraiński. Oświadczenia te powinny być natomiast poddane ocenie w zestawieniu ze sobą i z innymi dowodami znajdującymi się w aktach sprawy, zgodnie z art. 80 k.p.a.

Organ podkreślił, że organ wojewódzki powinien poinformować Skarżącą o możliwości ponownego złożenia oświadczeń przez A. Ż., W. Ż. oraz A. O. formie przewidzianej w art. 6 ust, 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - przed polskim konsulem, tj. w formie dogodnej dla mieszkających za granica świadków.

W ocenie Ministra żadne ze znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków nie spełnia wymagań z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Oświadczenia takie w razie potwierdzenia faktu posiadania nieruchomości dowodami wskazanymi w art. 6 ust. 4 i 5 ww. ustawy powinny być włączone do ustaleń faktycznych sprawy. W ocenie organu odwoławczego dowód z przesłuchania świadka ma charakter posiłkowy i może być znaczący dla ustaleń faktycznych sprawy jeżeli prawo własności do nieruchomości zostało potwierdzone innymi dowodami wskazanymi w art. 6 ust. 4 i 5 ww. ustawy. Natomiast oświadczenie Skarżące może stanowić dowód tylko pod warunkiem, że nadal pozostają do wyjaśnienia fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 86 k.p.a.).

Organ zaznaczył, że brak dowodów z oświadczeń dwóch świadków spełniających wymagania art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. uniemożliwia potwierdzenie prawa do rekompensaty. W tej sytuacji konieczna jest zatem konwalidacja znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków. Organ przytoczył wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/WA 1679/14 oraz NSA z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt I OSK 486/13, NSA z dnia 19 września 2014 r. sygn. akt I OSK 371/13, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1549/12, wskazując, iż podziela przedstawioną w ww. wyrokach argumentację sądów administracyjnych i wskazuje, iż ciężar dowodu oraz obowiązek konwalidacji znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków obciąża Stronę postępowania.

Organ odwoławczy wskazał, że organ wojewódzki ponownie analizując akta sprawy powinien w pierwszej kolejności wystąpić do Skarżącej celem podjęcia próby konwalidacji znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków. Powinien również poinformować Stronę, iż dla uznania skuteczności oświadczeń świadków niezbędne jest spełnienie warunków z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz wyraźne wskazanie w treści oświadczenia, czy poprzednik prawny Skarżącej dysponował tytułem własności do pozostawionych na Kresach Wschodnich nieruchomości. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. tylko prawo własności do nieruchomości pozostawionych na byłych terenach RP jest podstawą do ubiegania się o rekompensatę. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji powinien również wyjaśnić z jakich przyczyn w rozstrzygnięciu z dnia 7 lipca 2015 r. nie odniósł się do wytycznych Ministra dotyczących konieczności konwalidacji oświadczenia świadka C.B. z dnia 20 listopada 2007 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2010 r. O ewentualnej możliwości konwalidacji oświadczeń tego świadka organ powinien również poinformować Skarżącą. W ocenie organu odwoławczego dopiero po dokonaniu konwalidacji znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków (w tym świadków mających miejsce zamieszkania poza granicami RP), wątpliwości lub rozbieżności w nich zawarte należy wyjaśnić za pomocą wszystkich wskazanych Kodeksie postępowania administracyjnego środków dowodowych, nie wyłączaj przesłuchania Skarżącej, opinii biegłego oraz ewentualnego przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Skarżąca złożyła skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra w całości i zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpław na wynik sprawy, tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w zaskarżonej części, podczas gdy Minister miał możliwość dokonania własnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie i wydania decyzji merytorycznej bez konieczności przeprowadzania w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego i uchylania zaskarżonej decyzji;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2014, poz. 1090; dalej jako: "ustawa z dnia 8 lipca 2005 r.) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okoliczność dotycząca pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP oraz rodzaju i powierzchni tych nieruchomości, może być wykazana wyłącznie za pomocą środków dowodowych wskazanych w przepisach art. 6 ust. 4 i ust. 5 tej ustawy;

3. art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. przez bezpodstawne przyjęcie, iż oświadczenia świadków nie spełniają wymagań wskazanych w powołanym przepisie;

4. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy,, tj. art. 75 § 1 k.p.a. przez przyjęcie, iż w toku postępowania dotyczącego realizacji prawa do rekompensaty jako dowód mogą służyć jedynie środki dowodowe wskazane w ustawie ws. rekompensat za mienie zabużańskie i wykluczone jest w tym postępowaniu przeprowadzenie innych dowodów, aniżeli wymienione w tej ustawie, a przewidziane w k.p.a.;

5. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpław na wynik sprawy, tj. art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie właściwości instancyjnej, tj. brak rozpoznania sprawy pod względem merytorycznym i prawnym, a ograniczenie się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji w ograniczonym zakresie obejmującym jedynie oświadczenia świadków, co doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności;

6. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpław na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez niedokonanie kompleksowego zebrania i oceny materiału dowodowego, niedopuszczenia jako dowód wszystkiego co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem i niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładniejszego objaśnienia stanu faktycznego co skutkowało poczynieniem błędnych i niepełnych ustaleń skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji;

7. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpław na wynik spraw)', tj. art. 107 § 3 k.p.a. przez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów wniesionych przez skarżącą w odwołaniu, a to poprzez pominięcie okoliczności stwierdzonych w dowodach w publikacjach książkowych, fotografiach, mapach wojskowych, zeznaniach C. B. i opinii uprawnionego geodety;

8. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpław na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i nierozpoznanie istoty sprawy;

9. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpław na wynik sprawy, tj. art. 80 k.p.a. poprzez brak dokonania oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego, przez nieuwzględnienie dowodu z oświadczeń świadków, mimo iż są one skutecznym środkiem dowodowym, licznych publikacji książkowych, fotografii, map wojskowych, zeznań C. B., opinii uprawnionego geodety, zeznań wnioskodawczyni;

10. art. 11 umowy między Rzeczypospolitą Polską a Republiką Białoruś o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i karnych, sporządzonej w Mińsku dnia 26 października 1994 r. (Dz. U. 1995 r., Nr 128, poz. 619) poprzez odmówienie mocy dowodowej zeznaniom świadków A. Ż., W. Z. i A. O. podczas gdy zostały one sporządzone we właściwej formie, uwierzytelnione, opatrzone pieczęcią urzędową i podpisem osoby uprawnionej tj. przez notariusza białoruskiego, będącego "właściwym organem jednej z Umawiających się Stron", o którym mowa w tym przepisie.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest uzasadniona, zaskarżona decyzja narusza art. 138 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jej wyeliminowanie z obrotu.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem art. 138 § 2 k.p.a. organ może wydać decyzję kasacyjną, gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wyraźnie zatem Kodeks wyodrębnia dwie przesłanki wydania decyzji przez organ odwoławczy, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a mianowicie:

a) stanowcze stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych,

b) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Użycie w tym przepisie przeciwstawnego spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą; niezbędne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie".

Sąd nie podziela stanowiska organu, że w niniejszej sprawie spełnione zostały kumulatywnie obie przywołane wyżej przesłanki uzasadniające uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w części zaskarżonej w odwołaniu.

Z uzasadnienia decyzji Ministra wynika, że w jego ocenie organ pierwszej instancji winien wezwać Skarżącą do konwalidowania przedłożonych oświadczeń świadków.

Wydając powyższe zalecenie organ drugiej instancji pominą jednak następujące okoliczności, wynikające z akt administracyjnych:

Skarżąca w toku postępowania administracyjnego, po wydaniu decyzji przez Ministra decyzji z dnia [...] października 2012 r., uchylającej sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, była już wzywana do konwalidowania oświadczeń świadków Z. B. i M. R. (pismo organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2014 r. ), jak również do konwalidowania zeznań świadków A. Ż., A. O. i W. Ż. (pismo organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2014 r.).

W piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. organ pierwszej instancji wskazał, że wobec treści decyzji Ministra z dnia [...] października 2012 r. wzywa Skarżącą do przedstawienia prawidłowych oświadczeń Z. B. i M. R., przytaczając jednocześnie treść art. 6 ust. 4 i 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2008 r.

W piśmie z dnia [...] lipca 2014 r., odpowiadając na cytowane pismo i zawarte w nim wezwanie do złożenia prawidłowych oświadczeń świadków M. R. L. i Z. B. Skarżąca wyjaśniła, że w jej ocenie wezwanie organu jest nie nieprecyzyjne oraz powołała się na złożenie do akt sprawy oświadczenia Konsula Generalnego RP w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. i [...] stycznia 2013 r. Następnie, Skarżąca konsekwentnie w toku całego postępowania prezentowała stanowisko, że powyższe oświadczenia zgodne są z treścią art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., by wreszcie wskazać w skardze, że dokonanie konwalidacji zeznań świadków nie będzie możliwe z uwagi na fakt, że świadkowie nie żyją.

W piśmie z dnia [...] października 2014 r. (stanowiącym odpowiedź na pismo organu z [...] września 2014 r. ) Skarżąca wskazała, że notariusz [...] odmówił sporządzeni aktu notarialnego zawierającego oświadczenia świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, oraz powołała się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego z którego wynika, w jej ocenie, że przedstawione przez nią oświadczenia świadków A. Ż., A. O. i W. Ż. mogą i powinny zostać potraktowane jako dowód w rozumieniu przepisów k.p.a. i wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.

Z treści decyzji organu drugiej instancji wynika, że przyczyną uchylenia decyzji Wojewody była konieczność wezwania Skarżącej do konwalidowania oświadczeń świadków. Skoro, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Skarżąca była już wzywana do dokonania powyższej czynności, jeśli chodzi o zeznania świadków Z. B. i M. L. oraz oświadczenia świadków A. Ż., A. O. i W. Ż. i przedstawiła swoje stanowisko co do tej kwestii, uchylanie decyzji organu pierwszej instancji z uwagi na konieczność wezwania Skarżącej do konwalidacji powyższych oświadczeń (dodatkowo w sytuacji, w której jak wynika ze skargi Z. B. i M. R. nie żyją) pozbawione jest jakiegokolwiek uzasadnienia.

Z akt sprawy wynika, że w ocenie organu drugiej instancji, Wojewoda postąpił wadliwie uznając oświadczenia Z. B. i M. L. za zgodne z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., Innymi słowy mówiąc, w ocenie organu drugiej instancji, Wojewoda naruszył w tym zakresie przepisy postępowania. Jak już jednak wyżej wskazano, sama fakt uznania przez organ drugiej instancji, że organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania nie uzasadnia jeszcze uchylenia jego decyzji w trybie art. 138 § 2 k.p.a.

Odnosząc się do kwestii konwalidacji oświadczenia świadka C. B. sąd wskazuje, że zarówno z pism Skarżącej jak i samej treści zakwestionowanych oświadczeń wprost wynika, że konwalidacja powyższego oświadczenia poprzez zamieszczenie informacji, że świadek zamieszkiwał w dniu 1 września 1939 r. w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona lub w miejscowości sąsiedniej nie będzie możliwa. W oświadczeniu z dnia [...] kwietnia 2010 r. C. B. wskazał, że zawarte w oświadczeniu informacje co do ustalenia składu majątku rodziny K., dotyczące stanu posiadania na 1939 r., to jest po przeprowadzeniu reformy rolnej, uzyskał na podstawie dokumentów znajdujących się w różnych ośrodkach na [...] a także na podstawie źródeł historycznych, zeznań i opisów Z. B. i M. R. a także według informacji uzyskanych od pracowników będących zarazem mieszkańcami majątku [...]. Świadek wskazał również, że opisu budynków i fundamentów dokonał podczas wielokrotnych wizji lokalnych. Z oświadczenia tego zatem wprost wynika, że źródłem wiedzy świadka co do majątku [...] nie były własne obserwacje poczynione przed wybuchem II Wojny Światowej (sąd wskazuje w tym miejscu, że z uwagi na datę urodzenia świadka – 24 maja 1937 r. - poczynienie tego typu obserwacji mogłoby być utrudnione).

Fakt, że informacje zawarte w oświadczeniu powyższego świadka są wynikiem jego prac badawczych jako historyka potwierdziła również sama Skarżąca w piśmie z dnia [...] marca 2015 r.

Wobec powyższego, brak było podstaw do wzywania Skarżącej do konwalidacji oświadczenia C. B., a co za tym idzie, uchylania decyzji organu pierwszej instancji.

Sąd podkreśla w tym miejscu, że podniesiona w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji okoliczność, że Wojewoda nie odniósł się do wytycznych zawartych w decyzji z dnia 31 października 2012 r. co do konieczności konwalidacji oświadczenia C. B. nie może uzasadniać uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

Okoliczność ta mogłaby być ewentualnie rozważania jako naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., jednak, jak już wyżej wskazano, samo naruszenie przepisów postępowania nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, konieczne byłoby jeszcze wykazanie, że do wyjaśnienia pozostał zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Minister wskazał również, że organ pierwszej instancji po dokonaniu konwalidacji zeznać świadków winien wyjaśnić ewentualne wątpliwości nie wyłączając przesłuchania strony, opinii biegłego oraz ewentualnego przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że Skarżąca była już przesłuchana w dniu [...] stycznia 2010 r., do akt sprawy zostały złożono operat szacunkowy zamienny z dnia [...] marca 2011 r., suplement do tego operatu z dnia [...] sierpnia 2014 r., protokół oględzin majątku ziemskiego O. dokonany przez geodetę uprawnionego A. W., dokumentację fotograficzną oraz kserokopie publikacji jak również mapy.

Końcowo wskazać należy, że w piśmie z dnia [...] marca 2015 r. Skarżąca odpowiadając na wezwanie organu pierwszej instancji do uzupełnienia materiału dowodowego wprost wskazała, że przedłożyła już wszystkie dowody, jakimi dysponowała i nie jest w stanie przedstawić żadnych innych.

W świetle powyższych rozważań w ocenie sądu rozpoznającego sprawę brak było podstaw do zastosowania w sprawie art. 138 § 2 k.p.a., co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji.

Końcowo sąd rozpoznający wyjaśnia, że dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. nie był władny odnosić się do meritum sprawy, a co za tym idzie do oceny pozostałych zarzutów podniesionych w sprawie, w tym zarzutów dotyczących możliwości dokonania ustaleń faktycznych w sprawie na podstawie innych dowodów niż przywołane w art. 6 ust. 4 i 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się wyłącznie do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 K.p.a., a w przypadku uznania, iż uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić skargę.

Taka okoliczność zaistniała w niniejszej sprawie co z uwagi na brzmienie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) obligowało sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490) w związku z § 21 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804), zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot wpisu sądowego w kwocie 200 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 240 złotych oraz 17 złotych tytułem opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa.