Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 197/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

SENTENCJA

Dnia 23 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2021 roku sprawy ze skargi M. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] grudnia 2020 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy dla rolników dotkniętych kryzysem COVID – 19 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z [...] listopada 2020 r. o odmowie przyznania M. O. pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych kryzysem COVID-19 w ramach działania "Wyjątkowe tymczasowe wsparcie rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19".

Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano:

- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a.";

- § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 sierpnia 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych kryzysem COVID-19" w ramach działania "Wyjątkowe tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 1467), dalej: "rozporządzenie Ministra".

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, co następuje.

W dniu [...] września 2020 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek M. O. o przyznanie pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych kryzysem Covid-19. Składając wniosek beneficjent oświadczył, że

na 1 marca 2020 r. był posiadaczem:

a) co najmniej 3 sztuk samców gatunku bydło domowe [...]), których wiek wynosił co najmniej 12 miesięcy i nie więcej niż 24 miesiące;

3 sztuk samic gatunku bydło domowe ([...]) typu użytkowego mlecznego lub typu użytkowego kombinowanego, których wiek przekraczał 24 miesiące oraz ,że do dnia zakończenia naboru wniosków będzie prowadził działalność rolniczą w zakresie chowu lub hodowli co najmniej jednego z gatunków zwierząt, których był posiadaczem 1 marca 2020 r. Do formularza załączył odpis skrócony aktu zgonu D. O. oraz oświadczenie ,że przejął po zmarłej żonie wszystkie zwierzęta z dniem 8 czerwca 2020 r. i hodowlę prowadzi do dnia złożenia wniosku.

Organ podkreślił w uzasadnieniu , że jednym z wymogów przyznania pomocy jest oświadczenie małżonka rolnika o wyrażeniu zgody na przyznanie pomocy - w przypadku rolnika ubiegającego się o pomoc z uwzględnieniem zwierząt będących w posiadaniu małżonka lub produkcji prowadzonej przez małżonka (§ 6 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra).W przypadku współposiadania przez małżonków zwierząt pomoc przyznaje się temu małżonkowi (rolnikowi), który posiada numer identyfikacyjny, jeżeli on lub jego małżonek według stanu na 1 marca 2020 r. był posiadaczem oznakowanych oraz zarejestrowanych w rejestrze zwierząt oraz ten rolnik lub jego małżonek do dnia zakończenia naboru wniosków o przyznanie pomocy prowadzi działalność rolniczą w zakresie chowu lub hodowli co najmniej jednego z gatunków zwierząt, których był posiadaczem 1 marca 2020 r. Do takiej sytuacji nie doszło, a gospodarstwo wnioskodawcy jest nowym podmiotem. Zdaniem organu, 1 marca 2020 r. Wnioskodawca nie był posiadaczem numeru indentyfikacyjnego producenta rolnego. Numer siedziby stada nadano dopiero 8 czerwca 2020 i od tego momentu przemieszczano zwierzęta. Nie był on zatem posiadaczem zwierząt 1 marca 2020 r., bowiem w tej dacie była nią żona wnioskodawcy. W uzasadnieniu wskazano jeszcze ,że w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę (art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; Dz. U. z 2020 r., poz. 1206 ze zm.). Na gruncie tej ustawy status producenta rolnego przysługuje małżonkom wspólnie prowadzącym działalność rolniczą (uchwała składu siedmiu sędziów NSA o sygn. akt II GPS 2/12 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"). Oznacza to, że numer identyfikacyjny nadany temu małżonkowi, co do którego współmałżonek wyraził zgodę, identyfikuje tylko producenta rolnego - małżonków - jako grupę osób. Tak długo, jak trwa małżeństwo i małżonkowie wspólnie prowadzą działalność rolniczą, posiadają oni status producenta rolnego, niezależnie od tego, że wpis do ewidencji producentów obejmuje tylko jednego z małżonków. Numer identyfikacyjny nadany temu małżonkowi, co do którego współmałżonek wyraził zgodę, identyfikuje bowiem producenta rolnego - małżonków. Z chwilą ustania małżeństwa przez śmierć jednego z małżonków ustaje także byt prawny tego producenta rolnego (wyrok o sygn. akt I GSK 1506/19 - dostępny w CBOSA).

M. O. skorzystał z prawa skargi do WSA w Poznaniu. W skardze na decyzję organu odwoławczego zawarł następujące zarzuty:

-naruszenie art.32 Konstytucji RP w zw. z jej art.2 poprzez literalną wykładnię obowiązujących przepisów ,podczas gdy wykładnia prokonstytucyjna doprowadziłaby do wniosku ,że wsparcie należy przyznać ,bo zachowuje ciągłość posiadania ilości sztuk bydła na dzień 1 marca 2020 roku

-błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia ,albowiem na dzień 1 marca 2020r żona skarżącego spełniała wymogi będące podstawą przyznania płatności ,a skarżący jako spadkobierca jest ich kontynuatorem

-naruszenie § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 sierpnia 2020 roku poprzez błędne uznanie o niespełnianiu warunków do przyznania pomocy, podczas gdy organ pominął okoliczność ,że rolnik lub jego małżonek do dnia zakończenia naboru wniosków o przyznanie pomocy prowadzi działalność rolniczą w zakresie chowu lub hodowli co najmniej jednego z gatunków zwierząt , których był posiadaczem w dniu 1 marca 2020r.

-naruszenie § 2 ust.4 tego rozporządzenia poprzez uznanie ,że żona skarżącego nie była posiadaczem na dzień 1 marca 2020r ,podczas gdy spełniała wymogi wynikające z cyt.rozporządzenia ,celem przyznania wsparcia i tylko z uwagi na jej śmierć wniosek został złożony przez następcę prawnego

-naruszenie art. 7 i 77 Kpa poprzez niewyczerpujące przeprowadzenie post. dowodowego

-naruszenie art.7,8,10 i 11 Kpa poprzez podejmowanie działań sprzecznych z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władz publicznych

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 §2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Uchylenie zaskarżonego aktu następuje w szczególności w przypadku, gdy narusza on przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 §1 w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.). Zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podlegają uchyleniu, gdyż naruszają przepisy postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy .

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 sierpnia 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych kryzysem COVID-19" w ramach działania "Wyjątkowe tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 1467), dalej: "rozporządzenie Ministra". pomoc przyznaje się rolnikowi, któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, jeżeli ten rolnik lub jego małżonek według stanu na 1 marca 2020 r. był posiadaczem oznakowanych oraz zarejestrowanych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, co najmniej:

- 3 sztuk samców gatunku bydło domowe ([...]), których wiek wynosił co najmniej 12 miesięcy i nie więcej niż 24 miesiące, lub

- 1 sztuki zwierzęcia gatunku świnia (Sus scrofa) i do 15 lipca 2020 r. zgłosił oznakowanie co najmniej 21 sztuk zwierząt tego gatunku urodzonych w siedzibie stada posiadacza tego zwierzęcia, których urodzenie nastąpiło w okresie od 1 listopada 2019 r. do 31 maja 2020 r.

- oraz ten rolnik lub jego małżonek do dnia zakończenia naboru wniosków o przyznanie pomocy prowadzi działalność rolniczą w zakresie chowu lub hodowli co najmniej jednego z gatunków zwierząt, których był posiadaczem 1 marca 2020 r. Przyznanie pomocy jest zatem możliwe, gdy:

1. rolnikowi został nadany numer identyfikacyjny,

2. rolnik 1 marca 2020 r. był posiadaczem wskazanych wyżej zwierząt gospodarskich,

3. rolnik do dnia zakończenia naboru wniosków prowadzi działalność rolniczą w zakresie chowu lub hodowli co najmniej jednego z gatunków zwierząt, których był posiadaczem 1 marca 2020 r.

W kwestii nadania numeru identyfikacyjnego organy błędnie uznały w zaskarżonych decyzjach , że skarżącemu nie został nadany numer identyfikacyjny, podczas gdy bezspornie został on nadany, ale 8 czerwca 2020 r .W ocenie sądu jest to wystarczające do spełnienia warunku nadania numeru identyfikacyjnego, gdyż § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra nie stanowi, aby nadanie tego numeru rolnikowi musiało nastąpić w określonym dniu (np. 1 marca 2020 r.). Wystarczy zatem, że skarżący składając 28 września 2020 r. wniosek miał nadany ten numer. I tak było w niniejszym postępowaniu .

W zakresie spełnienia drugiego warunku §2 ust.1 pkt 1 cyt. rozporządzenia (posiadanie przez rolnika 1 marca 2020 r. wskazanych we wniosku zwierząt gospodarskich) sąd wskazuje ,że ustalenia organu, czy skarżący spełnił wskazany w ww. § 2 ust. 1 rozporządzenia warunek posiadania zwierząt, nie mogą ograniczać się do stwierdzenia, że na dzień 1 marca 2020 r. nie figuruje w rejestrze Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt, jako posiadacz zwierząt, gdyż jest oczywistym, iż posiadaczem zwierzęcia wpisanym do rejestru, zarówno na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności jak i ustawy z dnia 2 kwietnia 2004r.o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego, jest ten z małżonków któremu nadano numer identyfikacyjny. W konsekwencji nie zasługuje na aprobatę również ocena organu, że ponieważ gospodarstwo rolne M. O. jest nowym podmiotem, to nie można zaliczyć zwierząt będących w posiadaniu żony skarżącego , jako zwierząt kwalifikujących się do płatności w myśl § 2 rozporządzenia. Okoliczność, że gospodarstwo skarżącego , na dzień złożenia wniosku, tj. [...] września 2020 r. jest nowym podmiotem, ale wyłącznie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, któremu, po śmierci jego żony , nadano nowy numer identyfikacyjny, nie oznacza, że skarżący, według stanu na dzień 1 marca 2020 r., nie prowadził gospodarstwa rolnego oraz że nie posiadał zwierząt.

Organy błędnie więc uznały, że brak nadania skarżącemu numeru identyfikacyjnego przesądza o nieposiadaniu zwierząt 1 marca 2020 r. Żaden przepis nie uzależnia ustalenia posiadania zwierząt od nadania numeru identyfikacyjnego, natomiast przepis § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra uzależnia to od danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (patrz wyrok WSA w Poznaniu, sygn. III SA/Po 196/21 z dnia 17.08.2021, baza CBOIS). W aktach administracyjnych nie ma wypisu z tego rejestru, ale nawet gdyby on tam był i widniałaby w nim jako posiadacz jedynie żona skarżącego, należałoby uznać, że posiadaczem zwierząt jest również małżonek (skarżący), jeżeli 1 marca 2020 r. prowadził wraz z żoną gospodarstwo rolne, w którym znajdowały się te zwierzęta. Organ pierwszej instancji ponownie rozpatrując sprawę dołączy zatem do akt wypis z powyższego rejestru, a gdy widnieć w nim będzie jedynie żona skarżącego jako posiadacz zwierząt, przeprowadzi postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy skarżący prowadził z nią 1 marca 2020 r. gospodarstwo rolne, w którym znajdowały się te zwierzęta. Jeżeli tak było, organ uzna, że skarżący był 1 marca 2020 r. posiadaczem zwierząt, o którym mowa we wniosku o przyznanie pomocy.

Z oczywistych względów warunkiem przyznania pomocy w kontrolowanej sprawie nie jest złożenie oświadczenia małżonka rolnika o wyrażeniu zgody na przyznanie pomocy. Dotyczy to jedynie rolnika ubiegającego się o pomoc z uwzględnieniem zwierząt będących w posiadaniu małżonka lub produkcji prowadzonej przez małżonka (§ 6 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra).

Uwzględniając powyższe , Sąd orzekł, jak w pkt I. sentencji wyroku na podstawie pkt. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło jak w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powyższej ustawy. Na zasądzone koszty składa się kwota [...]zł uiszczona tytułem wpisu od skargi.