Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1610/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 i pkt 2; art. 130;art. 120 ust. 1;
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
article: art. 7; art. 77; art. 80; art. 107
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 20; art. 22
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1829
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2015 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej Urząd Patentowy RP) oddalił wniosek W. C., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "F." w B. o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy słowny CARP GOLD o nr [...], udzielonego na rzecz E. L.

Jako podstawę skarżonego rozstrzygnięcia wskazano art. 129 ust. 1 pkt 2 i art. 129 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 164 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 1410), dalej p.w.p.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

We wrześniu 2006 r. Urząd Patentowy RP udzielił na rzecz E. L. (dalej Uprawniony) prawo ochronne na znak towarowy słowny CARP GOLD (dalej sporny znak), przeznaczony do oznaczania towarów i/lub usług z kl. 28 – sprzęt wędkarski z pierwszeństwem od 26 marca 2004 r.

W dniu [...] grudniu 2014 r. W. C., (dalej Wnioskodawczyni) wniosła do Urzędu Patentowego RP o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Za podstawę prawną swojego żądania wskazała art. 129 ust. 1 pkt 2 oraz art. 129 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 164 p.w.p.

Uzasadniając swój interes prawny w powyższym żądaniu podniosła, że jest polskim dystrybutorem spółek z grupy P., na czele której stoi P. INC ([...]), będąca międzynarodowym producentem sprzętu wędkarskiego, wabików, wędek, kołowrotków itp. Wyjaśniła, że owa [...] spółka działa w [...] krajach, za pośrednictwem spółek córek oraz podmiotów trzecich (dystrybutorów), takich jak ona. Wskazała, że w Polsce jednymi i oficjalnymi dystrybutorami ww. sprzętu wędkarskiego amerykańskiej spółki są ona oraz M. R. Poinformowała nadto, że jedną z marek ww. grupy jest - popularna wśród wędkarzy, marka Berkley, a jednym z produktów tej marki jest żyłka wędkarska o nazwie [...] Gold Carp (dalej Gold Carp).

Wnioskodawczyni wskazała także, że Uprawniony ze spornego znaku, który jest wspólnikiem spółki produkującej i dystrybuującej sprzęt wędkarski, zwrócił się do niej, jako oficjalnego przedstawiciela i dystrybutora ww. sprzętu wędkarskiego, o zaprzestanie wprowadzania do obrotu i wycofania z obrotu linek wędkarskich zawierających oznaczenie Gold Carp.

W ocenie Wnioskodawczyni, wobec powyższych okoliczności, posiadane przez Uprawnionego prawo ochronne do spornego znaku stanowi realne zagrożenie dla jej interesów i prowadzonej przez nią działalności na terytorium Polski. Z jednej strony Uprawniony zarzuca jej, jako dystrybutorowi ww. linek wędkarskich, naruszenie praw do znaku CARP GOLD, z drugiej zaś zapowiada skierowanie kroków prawnych. W obu przypadkach ograniczona będzie więc możliwość prowadzenia przez nią działalności gospodarczej. Wprowadzając bowiem do obrotu produkty [...] Gold Carp ryzykuje postępowanie sądowe i narażenie się na ewentualną odpowiedzialność odszkodowawczą w związku z tym postępowaniem.

Powyższe okoliczności zadaniem Wnioskodawczyni dowodzą po jej stronie istnienie interesu prawnego w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Wnioskodawczyni stwierdziła, że sporny znak nie ma dostatecznych znamion odróżniających. Składa się bowiem z słów, które określają przeznaczenie towaru. CARP GOLD oznacza "złoty karp", a więc nazwę gatunku ryby. Tym samym - w jej opinii, nie ma wątpliwości, że wskazana na sprzęcie wędkarskim nazwa gatunku ryby spowoduje, że odbiorca będzie przekonany, że towar ten został przeznaczony do połowu tego właśnie gatunku ryb. Zatem konsumenci, do których skierowane są towary oznaczone spornym znakiem CARP GOLD, będą kojarzyć ów znak wyłącznie z jego przeznaczeniem do połowu karpia, zwłaszcza, że boki karpia są z reguły ciemnooliwkowe ze złotym połyskiem. Wskazała, że dla oceny zdolności odróżniającej znaku zasadnicze znaczenie ma opisowy oraz nieskomplikowany jego charakter oraz uboga grafika. W świetle powyższego konsumenci, do których skierowane są towary oznaczone spornym znakiem CARP GOLD, będą go kojarzyć wyłącznie z jego przeznaczeniem do połowu karpia. Wskazała, że okoliczność tę podkreśla sam Uprawniony na swojej stronie internetowej.

Zdaniem Wnioskodawczyni sporny znak ma charakter opisowy i tym samym nie posiada dostatecznych znamion odróżniających. Jego udzielenie nastąpiło więc z naruszeniem art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

W odpowiedzi Uprawniony, wnosząc o oddalenie wniosku, stwierdził, że wyrażenie CARP GOLD (złoty karp), postrzegane jako całość, podobne jest semantycznie powszechnie znanemu oznaczeniu ZŁOTA RYBKA i podobnie jak ono, jest wyrażeniem całkowicie abstrakcyjnym, fantazyjnym w kwestii opisywania jakichkolwiek towarów, w tym w szczególności towarów, dla których został przeznaczony. Podał, że nie ma takiego gatunku (rodzaju) ryby, jak złoty karp. Podniósł, że także w języku potocznym nabywcy sprzętu wędkarskiego (wędkarze) nie używają określenia złoty karp do określenia rodzaju ryby, czy szczegółowiej rodzaju (gatunku) karpia. Wyrażenie to jest więc wyrażeniem całkowicie abstrakcyjnym, fantazyjnym, gdyż w rzeczywistości, fizycznie nie istnieje coś takiego jak złoty karp, podobnie jak nie istnieje bajkowa złota rybka. Dodatkowo wskazał, że żaden karp nie występuje w kolorze złotym, ani tym bardziej nie jest to jakakolwiek cecha go wyróżniająca i dla niego charakterystyczna. Stwierdził przy tym, że wędkarstwo jest zajęciem profesjonalnym.

Reasumując Uprawniony stwierdził, że sporny znak jest wystarczająco fantazyjny i abstrakcyjny z punktu widzenia opisywania właściwości towarów nim oznaczonych, aby przeciętny nabywca sprzętu wędkarskiego, dostrzegał w nim funkcję wskazywania komercyjnego pochodzenia towaru. Na potwierdzenie stanowiska w kwestii zdolności odróżniającej spornego znaku przywołał wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] kwietnia 2014 r., który załączył do akt sprawy.

Wnioskodawczyni przedłożyła z kolei do akt materiały dowodowe w postaci wydruków ze stron internetowych, mające wykazać używanie określania "złoty karp" w potocznym języku wędkarzy oraz opisowość tegoż oznaczenia, a także potwierdzające występowanie odmiany złotego karpia ze względu na jego ubarwienie.

W replice wskazała, że oznaczenie CARP GOLD, tłumaczone na język polski jako ZŁOTY KARP, ma charakter opisowy w odniesieniu do towaru, jakim jest żyłka wędkarska o ciemnozłotym kolorze, przeznaczona do połowu karpi, a w takim zakresie sporny znak towarowy jest używany. Stwierdziła przy tym, że znajomość języka angielskiego wśród wędkarzy jest znacząca, a z pewnością powszechnie zrozumiałe jest określenie CARP GOLD, jako że słowo CARP w sposób jednoznaczny oznacza i kojarzy się - nawet osobie nieznającej języka angielskiego, z KARPIEM, a słowo GOLD jest słowem powszechnie używanym w obrocie. Zatem w jej ocenie, nawet dla osób nie władających płynnie językiem angielskim, sporne oznaczenie GOLD będzie oznaczało ZŁOTO lub ZŁOTY kolor. Mając to na względzie uznała, że oznaczanie "ZŁOTY KARP" jest powszechnie zrozumiałe dla przeciętnego odbiorcy, a w szczególności dla przeciętnego wędkarza, tj. dla konsumenta towarów takich jak sprzęt wędkarski. Zarówno profesjonalni lub zawodowi wędkarze, jak również wędkarze amatorzy, będą jednoznacznie interpretować umieszczone na opakowaniach linek wędkarskich oznaczenie CARP GOLD - "złoty karp", jako wskazanie przeznaczenia towaru do połowu karpia. Raz jeszcze podniosła, że powyższą okoliczność podkreśla również sprzedawca towarów oznaczonych kwestionowanym znakiem, wskazując na swojej stronie internetowej, że "Gold Carp" to żyłka czuła, odpowiednia na dużą rybę. Jest bardzo odporna na zerwanie i posiada kontrolowaną zdolność wydłużania się. Wspaniale wytrzymuje na węzłach najwyższe obciążenia związane z połowem największych egzemplarzy karpia".

Wnioskodawczyni nie zgodziła się z twierdzeniem Uprawnionego, jakoby nieistnienie gatunku (rodzaju) ryby o nazwie "złoty karp" determinowało fantazyjny charakter spornego znaku. Stwierdziła, że opisowość oznaczenia, zgodnie z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p., oznacza, że dane oznaczenie składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania - w szczególności, rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności. Na takie oznaczenia, zgodnie z art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p., nie udziela się prawa ochronnego. Takim właśnie oznaczaniem, wskazującym na funkcję i przeznaczenie towarów, jak sprzęt wędkarski, jest jej zdaniem właśnie sporne oznaczanie CARP GOLD. Podkreśliła, że w doktrynie przyjmuje się, że znak towarowy, opisany w art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p., to znak, który komunikuje wyłącznie i jedynie informacje o cechach towarów nim sygnowanych, przez co pozbawiony jest dostatecznych znamion odróżniających, bowiem nie pozwala odróżnić towarów jednego przedsiębiorcy, od takich samych towarów pochodzących od innego przedsiębiorcy.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem Uprawnionego odnośnie ubarwienia karpi (gdzie wskazano, że karp nie występuje w kolorze złotym), stwierdziła, że karp – jako rodzaj ryby, cechuje się nie tylko złotawym połyskiem, ale także niektóre jego odmiany posiadają złote lub ciemno-złote ubarwienie. W jej ocenie powyższe potwierdza szereg wydruków ze stron internetowych poświęconych rybom i wędkarstwu, załączonych do akt sprawy. Podniosła, że występowanie karpi o złotym ubarwieniu implikuje nazywanie niektórych karpi właśnie "złotymi karpiami" i wskazała na wydruki ze stron internetowych.

Mając powyższe na uwadze Wnioskodawczyni stwierdziła, że sporne oznaczenie CARP GOLD, rozumiane przez przeciętnego konsumenta (wędkarza) jako "ZŁOTY KARP", naniesione na sprzęt wędkarski - w szczególności na tak newralgiczną jego część, jak żyłka wędkarska - w sposób jednoznaczny opisuje ów sprzęt, jako przeznaczony do łowienia ryb z gatunku karpi, które – w zdecydowanej większości, cechują się złotawym połyskiem. Tą cechą jest miodowo-złoty (czy też ciemno-złoty) kolor przedmiotowej żyłki, która ze względu na warunki, w jakich dokonuje się połowów karpia (zamulone wody), ma lepszą właściwość (funkcjonalność), niż żyłki w innych kolorach. Powyższe wskazuje jednoznacznie na opisowość spornego znaku CARP GOLD.

Na rozprawie przez Urzędem Patentowy RP dnia [...] listopada 2015 r. strony podtrzymały swoje stanowiska.

Uprawniony nadto - na okoliczność braku podstaw do unieważnienia spornego znaku, przedłożył do akt materiały w postaci wydruków ze stron internetowych i wskazał, że wędkarz jest nabywcą bezwzględnie profesjonalnym. Za bezsporną uznał przy tym okoliczność, że nie istnieje gatunek, odmiana, czy rodzaj ryby, zwany przez wędkarzy, choćby tylko potocznie, ZŁOTY KARP. Stwierdził, że Wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnego merytorycznie autoryzowanego materiału na okoliczność opisowości terminu CARP GOLD. Powołał się także raz jeszcze na wyroki Sądu Okręgowego w [...] oraz Sądu Apelacyjnego wydane w postępowaniu zabezpieczającym, w których uznano, że oznaczenie CARP GOLD nie jest opisowe.

Wnioskodawczyni stwierdziła zaś, że sporny znak ogranicza swobodny dostąp innym uczestnikom rynku do oznaczenia o ogólnoinformacyjnym charakterze i nie pozwala konsumentom (wędkarzom) zidentyfikować towarów oznaczonych tym znakiem, jako towarów pochodzących od Uprawnionego. Jej zdaniem oznaczenie to jedynie wskazuje na ogólne przeznaczenie towarów nim sygnowanych oraz barwę żyłki wędkarskiej do połowu karpia. Dodatkowo stwierdziła, że sporny znak nie posiada - jako całość, wymaganego, odróżniającego charakter. Żaden z elementów tego znaku, widziany osobno, czy łącznie nie powoduje, że konsument dostrzeże w nim wskazówkę dotyczącą źródła pochodzenia towaru, lecz jedynie - jako bezpośrednią wskazówkę, dotyczącą właściwości towarów.

W uzasadnieniu skarżonej decyzji Urząd Patentowy RP na wstępie – przywołując doktrynę oraz orzecznictwo sądów, a także stanowisko samej Wnioskodawczyni, ustalił, że wykazała ona w niniejszej sprawie, po swojej stronie istnienie interesu prawnego w dochodzeniu unieważnienia spornego znaku. Interes ów wynika z faktu, że Uprawniony wezwał ją przesądowymi pismami do zaprzestania używania oznaczenia Gold Carp oraz dodatkowo z faktu, że w jej ocenie, oznaczenie to – sporne, jest opisowe, a zatem jako do takiego powinien być wolny dostęp. Kolejną ze wskazanych przez Wnioskodawczynię okoliczności, uzasadniających po jej stronie istnienie interesu prawnego, jest powołanie się przez nią na art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z dnia 12 lipca 2004 r. o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, gwarantujące przedsiębiorcom prowadzącym działalność uczciwą konkurencję.

Przechodząc do meritum sprawy organ przypomniał, że Wnioskodawczyni, jako podstawę prawną swojego żądana wskazała, że udzielenie ochrony na sporny znak nastąpiło z naruszeniem art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Uznając ów zarzut za niezasadny Urząd Patentowy RP wyjaśnił, że w jego ocenie sporny znak posiada dostateczne znamiona odróżniające, pozwalające na odróżnienie oznaczonych nim towarów Uprawnionego, od towarów tego samego rodzaju, pochodzących z innych przedsiębiorstw. Wskazał, że każde oznaczenie, które zostało zgłoszone w celu uzyskania ochrony, jako znak towarowy, musi spełnić podstawowy warunek, jakim jest posiadanie zdolności odróżniającej, którą stanowi wykazywanie przez znak dostatecznych cech, mogących utkwić w świadomości i pamięci odbiorcy sprawiających, że znak jest tzw. "signum" identyfikującym towar w obrocie. Wymóg zdolności odróżniającej, niezbędny do uzyskania przez znak ochrony jest spełniony, gdy znak odróżnia w stopniu dostatecznym. Konieczna jest zatem ocena znaku z punktu widzenia towarów i warunków obrotu. Dostateczne znamiona odróżniające, tkwiące w formie przedstawieniowej znaku (w jego formie i treści), a więc w wyrazie, obrazie, melodii, układzie itp. należy odnieść do towaru, dla którego znak jest przeznaczony. Znak musi posiadać zarówno abstrakcyjną zdolność do odróżniania (zdolność do odróżniania w ogóle), jak i zdolność odróżniającą konkretną (zdolność do odróżniania w odniesieniu do konkretnych towarów).

Organ wskazał, że znak ocenia się zawsze ze względu na konkretny towar, dla oznaczania którego ma być przeznaczony. Znak może bowiem wykazać zdolność odróżniającą wobec niektórych towarów, a nie mieć jej wobec innych. Można przyjąć, że ocena zdolności odróżniającej jest wypadkową dwóch elementów. Z jednej strony forma przedstawieniowa znaku musi być "sama w sobie" na tyle charakterystyczna, aby mogła identyfikować towar. Z drugiej strony musi zapewnić kupującemu możliwość dokonania wyboru towaru według niej, bez konieczności ustalania pochodzenia towaru drogą okrężną (np. zmuszać do szukania na towarze nazwy producenta).

Urząd Patentowy RP uznał zatem, że charakter odróżniający znaku towarowego należy ocenić z jednej strony przez odniesienie do towarów i usług, dla których został zarejestrowany, a z drugiej strony uwzględniając sposób postrzegania tego znaku przez właściwy krąg odbiorców.

Oceniając sporny znak w świetle powyższego organ stwierdził, że posiada on dostateczne znamiona odróżniające w odniesieniu do towarów, dla oznaczania których został przeznaczony tj. sprzętu wędkarskiego (klasa 28). Analizując kwestionowany znak uznał, że CARP GOLD, występujący samodzielnie, pozwala przeciętnemu odbiorcy na odróżnienie opatrzonych nim towarów, ze względu na ich pochodzenie. Odnośnie oceny jego zdolności odróżniającej w warstwie słownej, którą stanowi połączenie słów "Carp" i "Gold", nie zgodził się z argumentacją Wnioskodawczyni, że ma on charakter opisowy względem towarów nim oznaczonych. Umieszczenie bowiem takiego oznaczenia słownego na różnego rodzaju sprzęcie wędkarskim, nie wywołuje jednoznacznych skojarzeń w kontekście towarów, na których jest umieszczony. Sporny znak jego zdaniem jest oznaczeniem fantazyjnym.

Za zbyt daleko idące Urząd Patentowy RP uznał przy tym stanowisko Wnioskodawczyni, jakoby sporny znak CARP GOLD miał wyłącznie charakter opisowy względem towarów, do oznaczania których go przeznaczono tj. sprzętu wędkarskiego. Biorąc pod uwagę materiały zgromadzone w sprawie stwierdził, że Wnioskodawczyni nie wykazała, jakoby istniała odmiana, czy gatunek złotego karpia. Stanowiące głównie wydruki ze stron internetowych informacje, dotyczące ryby o nazwie karp nie potwierdzają jej argumentacji. Pojawiające się bowiem hasło na ww. wydrukach z stron internetowych: "Złoty karp na kulkę proteinową", czy zdanie "piękny pomarańczowy/złoty karp ląduje na macie", nie stanowią dowodu na okoliczność istnienia odmiany, czy gatunku ryby o nazwie "złoty karp".

Za bezzasadne tym samym organ uznał twierdzenie, że umieszczone na sprzęcie wędkarskim oznaczenie nazwy gatunku ryby (choć nie zostało to wykazane) spowoduje, że przeciętny odbiorca będzie przekonany, że towar ten został przeznaczony do połowu tego właśnie gatunku ryb. Za zbyt daleko idący uznał również wniosek jakoby konsumenci, do których skierowane są towary oznaczone spornym znakiem, będą kojarzyć go wyłącznie z jego przeznaczeniem do połowu karpia, a to z uwagi na to, że boki karpia są z reguły ciemnooliwkowe ze złotym połyskiem. Podobnie organ nie uznał okoliczności, że umieszczenie oznaczenia CARP GOLD na żyłce wędkarskiej, która występuje w żółtym, czy złotym kolorze, w sposób jednoznaczny opisywać będzie sprzęt przeznaczony do łowienia ryb z gatunku karpi, które w zdecydowanej większości cechują się złotawym połyskiem. Za bezpodstawny uznał zatem zarzut jakoby znak sporny był nieskomplikowany.

Wnioskodawczyni – W. C. (dalej Skarżąca), niezgadzając się z decyzją Urzędu Patentowego RP w terminie zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że warstwa słowna spornego znaku jest na tyle wyróżniająca, że znak ten posiada dostateczne znamiona odróżniające dla przeciętnego konsumenta;

2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a. art. 7 oraz art. 77 k.p.a. polegające na niepełnym zebraniu i niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego;

b. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez przyjęcie, że warstwa słowna spornego znaku jest na tyle wyróżniająca, że znak ten posiada dostateczne znamiona odróżniające dla przeciętnego konsumenta;

c. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie w sposób należyty zasadności przesłanek, którymi kierował się organ oddalając wniosek o unieważnienie spornego znaku.

Mając na uwadze powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skarżąca podtrzymując stanowisko wyrażone dotychczas -m.in. odnośnie kolorystyki karpia i żyłki wędkarskiej, raz jeszcze podkreśliła powszechną znajomość j. angielskiego w Polsce oraz z pewnością zrozumienie spornego oznaczenia CARP GOLD, jako złoty karp. Nadto przywołała treści zamieszczone na stronie internetowej Uprawnionego, a odnoszące się do towarów oznaczonych spornym znakiem, tj. "Gold Carp to żyłka czuła, odpowiednia na dużą rybę. Jest bardzo odporna na zerwanie i posiada kontrolowaną zdolność wydłużania się. Wspaniale wytrzymuje na węzłach najwyższe obciążenia związane z połowem największych egzemplarzy karpia". Powyższe fakty zdaniem Skarżącej sprawiają i dowodzą, że naniesienie spornego oznaczenia na sprzęt wędkarski (zwłaszcza na żyłkę wędkarską) powoduje, że konsument w sposób jednoznaczny odczytuje, że jest on przeznaczony do łowienia ryb z gatunku karpi.

Całościowo traktowany sporny znak towarowy zdaniem Skarżącej, już w momencie jego zgłoszenia do rejestracji, miał jasne znaczenie, odnoszące się do przeznaczenia i właściwości towarów, dla których był rejestrowany. Elementy opisowe znaku (tj. oznaczenia "GOLD" i oznaczenie "CARP"), w jej ocenie nie stanowią ani osobno, ani razem, oznaczenia o fantazyjnym, czy odróżniającym charakterze. W kwestii zdolności odróżniającej znaku Skarżąca przywołała uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 marca 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 12/12.

Skarżąca zarzuciła organowi błędne wnioskowanie, że nieistnienie gatunku ryby "złoty karp" determinuje fantazyjność spornego oznaczenia.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Uprawniony – E. L., wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w toku postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania. Sąd nie ocenia przy tym rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej Skarżąca uczyniła decyzję Urzędu Patentowego RP, którą oddalono jej wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na słowny znak towarowy CARP GOLD, przeznaczony dla oznaczania towarów z kl. 28. tj. sprzęt wędkarski.

W pierwszym rzędzie Sąd stwierdza prawidłowe ustalenie przez Urząd Patentowy RP istnienia po stronie skarżącej interesu prawnego we wzruszeniu spornego prawa ochronnego.

Jak zwraca się uwagę w literaturze, dotychczas nie stworzono uniwersalnej definicji interesu prawnego w znaczeniu materialnym, obejmującej kompleksowo sytuacje uzasadniające wystąpienie z wnioskiem o unieważnienie prawa wyłącznego. To oznacza, że każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny organu. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 22 września 2014 r. (sygn. II GPS 1/14) wskazał, że "Prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w charakterze strony jest warunkowane interesem prawnym indywidualnego podmiotu, nie zaś konkretną normą prawną, przyznającą taki status. (...). Należy przypomnieć, że interes prawny stanowiący podstawę przyznania legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym jest kategorią materialnoprawną. W piśmiennictwie prawniczym i w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowana jest teza, że o charakterze interesu (prawny czy faktyczny) przesądza treść przepisów prawa materialnego (szerzej na ten temat: A. S. Duda, Interes prawny w polskim prawie administracyjnym, Warszawa 2008, s. 74 i nast. oraz podany tam przegląd stanowisk wyrażanych w literaturze). Mogą to być również przepisy, z których nie wynikają wprost konkretne uprawnienia dla strony, ale wynika "sytuacja jakoś przez prawo chroniona, np. jakaś korzyść, której prawo pozwala oczekiwać, możność dążenia do jakiegoś skutku prawnego, możność obrony przed ograniczeniem zdobytych już uprawnień itd." (J. Zimmermann: Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego [w:] Gospodarka, Administracja, Samorząd, Księga jubileuszowa profesor Teresy Rabskiej, red. H. Olszewski, B. Popławska, Poznań 1997, s. 610).

Dla istnienia interesu prawnego norma prawna nie musi przyznawać podmiotowi wywodzącemu z niej swój interes prawny konkretnych uprawnień lub obowiązków, bo wtedy interes prawny przekształciłby się w roszczenie prawne lub publiczne prawo podmiotowe; wystarczy, że daje możliwość ochrony w sformalizowanym postępowaniu i powoduje, że podmiot, którego sfery prawnej bezpośrednio dotyczy, może skutecznie domagać się wydania orzeczenia administracyjnego (szerzej m.in. dr Andrzej Kisielewicz w "Interes prawny w sprawach własności przemysłowej" - materiał przygotowany na konferencje pn. "Wzory w praktyce Urzędu Harmonizacji Rynku Wewnętrznego i Urzędu Patentowego RP. Wzory w orzecznictwie Unii Europejskiej i Polski, Warszawa 8-9 listopada 2006 r.", a także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 stycznia 2007 r. sygn. akt. VI SA/Wa 1944/06 LEX 299739; z 20 marca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1998/06 LEX 322691; z 26 czerwca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 635/07 LEX nr 355519 oraz z 29 sierpnia 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 867/06 LEX 246145).

W orzecznictwie nie budzi raczej wątpliwości teza, że źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet ogólne normy prawne kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej (art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, a wcześniej art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej).

Interes prawny w unieważnieniu prawa ochronnego na znak towarowy mają w szczególności konkurenci uprawnionego do znaku towarowego, jak również pozwani o naruszenie znaku towarowego. Co więcej, za osobę mającą interes prawny w żądaniu eliminacji prawa ochronnego uważa się nie tylko osobę, wobec której uprawniony z prawa dochodzi już roszczeń o naruszenie, ale także osobę, w stosunku do której jeszcze co prawda nie dochodzi roszczeń, ale wysłał jej tzw. pismo ostrzegawcze.

Bezspornie zatem interes prawny Skarżącej wynika w niniejszej sprawie z faktu, że obie strony tego postępowania - Skarżąca i Uprawniony, są podmiotami działającymi na tym samym rynku artykułów wędkarskich (są konkurentami), jak również z faktu, że Uprawniony zażądał od Skarżącej zaprzestania wprowadzania do obrotu i wycofania z niego już wprowadzonych linek wędkarskich opatrzonych oznaczeniem Gold Carp, nie będącym spornym znakiem chronionym CARP GOLD.

Skarżąca za podstawę swojego żądania wskazała udzielnie ochrony na sporny znak towarowy z naruszeniem art. 129 ust. 1 pkt 2 oraz art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Jak wynika z akt sprawy sporny znak towarowy CARP GOLD jest znakiem słownym, zbudowanym z dwóch, oddzielnych, obcojęzycznych – pochodzących z języka angielskiego, słów. Zapisany jest on za pomocą czarnych, drukowanych liter.

Skarżąca zarzuca, że ów znak - tłumaczony na język polski, jako ZŁOTY (GOLD) KARP (CARP) jest oznaczeniem opisowym w odniesieniu do towarów nim oznaczonych z kl. 28 – sprzęt wędkarski, nieposiadającym tym samym dostatecznych znamion odróżniających, gdyż określa on przeznaczenie towarów, jako służących do połowu karpia. Zarzuca, że sporny znak to w rzeczywistości nazwa karpia i umieszczenie go na sprzęcie wędkarskim, zwłaszcza na żyłce wędkarskiej o ciemnozłotym kolorze, powoduje że ma on w stosunku do tego towaru charakter opisowy. Nadto stwierdza, że udzielenie ochrony na sporny znak blokuje innym podmiotom działającym na rynku wędkarskim, w tym jej, dostęp do ogólnoinformacyjnego i potocznie używanego określenia złoty karp.

Na wstępie rozważań warto zauważyć, że funkcją każdego znaku towarowego jest zdolność odróżniania towarów jednego przedsiębiorstwa, od towarów tego samego rodzaju, pochodzących od innych przedsiębiorstw, co wprost wynika z definicji zawartej w art. 120 ust. 1 p.w.p. Zdolność do odróżniania przejawia się w tym, że znak towarowy nie może wprowadzać uczestników obrotu w błąd, co do pochodzenia towarów. Znakiem towarowym może być zatem wyłącznie oznaczenie, do używania którego można przyznać prawo wyłącznie jednemu podmiotowi, gwarantując jednocześnie prawo do swobodnego dostępu pozostałym uczestnikom obrotu gospodarczego do oznaczeń ogólnoinformacyjnych. W tym znaczeniu znak towarowy pozwala odbiorcy rozpoznać towary objęte prawem wyłącznym jako pochodzące z określonego przedsiębiorstwa, a tym samym umożliwia odróżnianie tych towarów, od towarów pochodzących z innych przedsiębiorstw (analogicznie do wyroku ETS-u z 7 października 2004 r., C-136/02, sprawa Mag Insrtument vs. OHIM, pkt 29).

Posiadanie przez znak towarowy dostatecznych znamion odróżniających jest zatem podstawową przesłanką ocenną zarówno udzielenia ochrony na konkretne oznaczenie, jak również przy próbie wzruszenia takiego prawa. Dostateczne znamiona odróżniające umożliwiają postrzeganie przez właściwy krąg odbiorców, składający się z przeciętnych, właściwie poinformowanych, dostatecznie uważnych i rozsądnych konsumentów towarów /lubi usług nim oznaczanych, że dany towar/usługa, wśród towarów/usług tego samego rodzaju, pochodzi od konkretnego podmiotu (por. wyrok ETS-u z 22 czerwca 2006 r., C-24/05, sprawa August Storck KG vs. OHIM, pkt 23).

Przepis art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. wyłącza możliwość udzielenia praw ochronnych na oznaczenia, które nie mają dostatecznych znamion odróżniających. Przepis art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. zaś – z zastrzeżeniem art. 130, wskazuje grupę znaków, które nie odpowiadają temu przymiotowi. Zgodnie z nim dostatecznych znamion odróżniających nie mają oznaczenia, które składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności. Przy wykładni tego przepisu należy pokreślić, że użycie słowa: "wyłącznie" sprawia, że w przypadku oceny konkretnego oznaczenia nie może być żadnych wątpliwości w tym przedmiocie. Natomiast przepis art. 130 p.w.p. stanowi, że przy ocenie, czy oznaczenie ma dostateczne znamiona odróżniające, należy uwzględnić wszystkie okoliczności związane z oznaczaniem nim towarów w obrocie. Odmowa udzielenia prawa ochronnego na podstawie przepisu art. 129 ust. 1 pkt 2 nie może nastąpić w szczególności, jeżeli przed datą zgłoszenia znaku towarowego w Urzędzie Patentowym znak ten nabrał, w następstwie jego używania, charakteru odróżniającego w przeciętnych warunkach obrotu. Przepis art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. ma na celu wyeliminowanie z ochrony tych oznaczeń, które ze względu na swój charakter, uważane są za niezdolne do pełnienia podstawowej funkcji znaku towarowego, czyli zagwarantowania konsumentowi lub końcowemu odbiorcy określenia pochodzenia towaru nim oznaczonego. Zgodnie z tą normą za niezdolne do pełnienia ww. funkcji, z wyjątkiem wypadku uzyskania dostatecznych znamion odróżniających w następstwie używania, należy uznać znaki, które pozbawione są dostatecznych znamion odróżniających w odniesieniu do towarów, dla których wnosi się o rejestrację. Dostatecznych znamion odróżniających nie posiadają takie oznaczenia, które nie pozwalają zindywidualizować towaru, jako pochodzącego od konkretnego przedsiębiorcy. W tej grupie oznaczeń znajdują się oznaczenia opisowe.

W doktrynie (m.in. "Prawo własności przemysłowej" Praca zbiorowa pod redakcją Urszuli Promińskiej wyd. II str. 212) za znaki opisowe w rozumieniu ustawy Prawo własności przemysłowej należy uznać takie znaki towarowe, które składają się wyłącznie z oznaczeń mogących służyć w obrocie do przekazywania informacji o cechach towarów. Charakterystykę znaków opisowych można uzupełnić przez wskazanie trzech reguł: aktualnej, konkretnej i bezpośredniej opisowości. Aktualność oznaczeń służących do przekazywania informacji powinna podlegać ocenie obiektywnej. Należy ustalić czy, z punktu widzenia aktualnych warunków rynku, oznaczenie jest przydatne do opisu towaru i jako takie powinno pozostać dostępne dla wszystkich jego uczestników. Reguła konkretnej opisowości wskazuje, że wyłączony od rejestracji jako opisowy może być tylko taki znak, który wskazuje na konkretne cechy tego towaru, dla którego oznaczania jest przeznaczony. W pewnej zależności z regułą wyżej wskazaną pozostaje zasada bezpośredniej opisowości. Znak opisowy wykazuje cechę bezpośredniości opisu wówczas, gdy informacja o cechach konkretnego towaru jest przekazywana wyraźnie i jednoznacznie, a więc możliwa do odczytania wprost, a nie "drogą skojarzeń".

Wbrew stanowisku Skarżącej, w ocenie Sądu Urząd Patentowy RP prawidłowo ustalił, że sporny znak nie składa się z takich elementów, jak wskazane w art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p., a tym samym posiada on dostateczne znamiona odróżniające, jako oznaczenie składające się ze słów, które nie dotyczą "rzeczy" istniejącej. Trafnie organ wywiódł, że w przyrodzie nie istnieje gatunek ryby o nazwie złoty karp, co także przyznaje sama Skarżąca. Zatem sporne oznaczenie, jako aluzyjne, fantazyjne ma dostateczną zdolność odróżniającą, albowiem bezpośrednio nie odnosi się do towarów z klasy 28. Użyte w badanym znaku słowa CARP i GOLD, w połączeniu dają oznaczenie aluzyjne, nie spełniające tym samym wymogu bezpośredniej opisowości towarów i przez to nie było/jest ono objęte zakazem rejestracji.

Wypada w tym miejscu zauważyć, że co do zasady, znak składający się z połączenia słów, które mają charakter opisowy względem oznaczanych towarów (usług), ma także charakter opisowy względem tych towarów. Odmienna kwalifikacja takiego znaku musi nastąpić wówczas, gdy kombinacja elementów (słów) stanowi coś więcej, niż prostą sumę elementów składowych (v. wyrok TSUE w sprawie C-265/00, Campina Melkunie, pkt 39-41, wyrok z 15 września 2005 r. w sprawie C-37/03 P BiolD przeciwko OHIM, pkt 29). Organ słusznie zatem uczynił oceniając sporny znak towarowy w aspekcie jego charakteru odróżniającego, nie ograniczając się wyłącznie do analizy każdego z jego elementów oddzielnie, ale dokonał tej oceny w oparciu o całościowy sposób postrzegania tego znaku przez właściwy krąg odbiorców. Właściwie ustalił, że żaden z elementów badanego znaku, odczytywanych całościowo, nie stanowi informacji w odniesieniu do zakresu ochrony spornego znaku towarowego, wskazującego czy to na rodzaj towarów nim sygnowanych, czy to na ich pochodzenie, jakość, wartość, przeznaczenie, sposób wytwarzania, skład, funkcję lub przydatność. Sporny znak nie sugeruje cech towarów, do oznaczania których został przeznaczony. W świetle towarów, dla których został przeznaczony sporny znak towarowy, ocenę Urzędu Patentowego RP należy uznać za prawidłową. Podkreślenia wymaga, że - jak wynika z orzecznictwa zarówno sądów europejskich i polskich sądów administracyjnych - pomiędzy oznaczeniem, a towarami, czy usługami musi wystąpić związek o charakterze bezpośrednim i rzeczywistym, a nie aluzyjnym.

Oznaczenia sugestywne to takie, które przywodzą na myśl cechy oznaczanych nimi towarów/usług, jednakże następuje to dopiero w wyniku głębszego procesu myślowego. Tak też jest na gruncie rozpatrywanego znaku, co wyjaśnił organ w zaskarżonej decyzji, a Sąd w pełni akceptuje to stanowisko.

Na potwierdzenie powyższego warto odwołać się do decyzji Wydziału Odwoławczego UHRW, wydanej w sprawie OILGEAR (decyzja z 22 września 1998 r., Nr Odw. R-36/1998-2), w której stwierdzono, że przedsiębiorcy mają "uzasadniony interes w używaniu takich oznaczeń, zwanych aluzyjnymi lub sugerującymi w tym sensie, że zawierają odniesienie do działalności, towarów lub usług danego przedsiębiorcy" i dlatego też nie można odmówić im ochrony. Również Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 18 stycznia 2017 r. (II GSK 3335/15) stwierdził, że "w art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. jest mowa o elementach znaku towarowego, z których każdy ma mieć jednoznacznie znaczenie informacyjne, zatem pośredni, możliwy przekaz informacyjny nie może uzasadniać twierdzenia o braku zdolności odróżniającej znaku towarowego, bowiem brak ten istnieje tylko wówczas, gdy przekaz stanowi wprost o oznaczonym towarze i nie trzeba się go doszukiwać". Zatem badany znak towarowy CARP GOLD tylko co najwyżej pośrednio może nawiązywać do towarów nim oznaczonych. Posiada więc dostateczną zdolność odróżniającą.

Reasumując należy zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Urząd Patentowy RP, że ze spornego znaku nie wynika wprost jakie towary są nim oznaczane. Sąd podziela pogląd organu, że sporny znak jest to określenie aluzyjne, fantazyjne. Wyrażenie CARP GOLD tworzące sporny znak dotyczy nieistniejącego w przyrodzie bytu – złoty karp. Nie wskazuje zatem rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności. Znak ten nie opisuje więc rodzaju produktu wędkarskiego, ani jego cech.

Na marginesie Sąd zauważa, że w języku angielskim słowo carp, jako rzeczownik, oznacza w języku polskim karp, czyli gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych. Słowo to może być jednak odczytane także jako czasownik to carp, co w tłumaczeniu na język polski oznacza narzekać, zrzędzić.

Uwzględniając powyższe, rację miał organ uznając, że nie ma podstaw do unieważnienia spornego znaku na podstawie art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. i art. 129 ust. 2 pkt 1 p.w.p.

Zdaniem Sądu, zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, również są nietrafne. Zaskarżona decyzja nie narusza unormowań Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, art. 77, art. 80 oraz 107 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ dokonał oceny charakteru przedmiotowego oznaczenia (w aspekcie ww. przepisów), zgodnie z zasadami wypracowanymi w doktrynie i orzecznictwie, nie naruszając przy tym reguł postępowania zawartych w przepisach procesowych. Należy zauważyć, że z uwagi na kontradyktoryjny charakter postępowania spornego, w pierwszej kolejności to nie do Urzędu Patentowego RP należy wykazywanie dowodami zaistnienia okoliczności wskazujących na przyznanie określonego prawa o charakterze wyłącznym z naruszeniem obowiązujących przepisów. To jest obowiązek strony postępowania, a w szczególności wnioskującego o unieważnienie takiego prawa. Urząd Patentowy RP ma zaś obowiązek te dowody rozpatrzyć i należycie to przedstawić w uzasadnieniu decyzji, co w ocenie Sądu organ w niniejszej sprawie prawidłowo uczynił.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia, które ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.