Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 385/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1 pkt 2, art. 25 ust. 3
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2007r., na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 2484/01 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2001r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2000 r. pozbawiającą S. K. uprawnień kombatanckich przyznanych mu decyzją ZW ZBoWiD w K. z dnia 29 marca 1978 r. z tytułu tzw. "utrwalania władzy ludowej" w okresie od 13 października 1951 r. do 14 kwietnia 1952 r. W uzasadnieniu tych decyzji organ wskazał, że S. K. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie za "utrwalanie władzy ludowej" podczas odbywania zasadniczej służby wojskowej w 12 Pułku KBW. Jednostka wojskowa, w której służył, walczyła z tzw. "reakcyjnym podziemiem" i brak jest dowodów by walczyła z oddziałami UPA lub grupami Wehrwolfu. Podstawą prawną decyzji jest przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.).

Wymienione decyzje S. K. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając im naruszenie przepisów art. 7-9, 11, 12, 75, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Skarżący stwierdził, iż organ bezpodstawnie uznał go za tzw. "utrwalacza władzy ludowej" i jednocześnie bezpodstawnie przyjął, iż nie walczył on z Wehrwolfem oraz UPA. We wniosku zawartym w skardze żądał uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie właściwy po dniu 31 grudnia 2003 r. do rozpoznania tej skargi wyrokiem z dnia 29 listopada 2005 r. skargę oddalił. Sąd podzielił zasadność ustaleń z zaskarżonej decyzji, iż skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie decyzją byłego ZBoWiD za walkę o "utrwalenie władzy ludowej". W okresie od 13 października 1951 r. do 14 kwietnia 1952 r. jako żołnierz pełniący z poboru służbę wojskową w 12 Pułku KBW zwalczał on oddziały zbrojnego, niepodległościowego podziemia i bandy rabunkowe. Jednocześnie żaden dowód nie wskazywał na walkę z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu. W tej sytuacji, zgodnie z przepisem art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach..., zachodzi podstawa do pozbawienia skarżącego przyznanych mu uprawnień. S. K. ubiegając się o przyznanie mu uprawnień kombatanckich powoływał się wprawdzie również na swoją przynależność do AK, lecz fakt ten nie znalazł przekonywującego potwierdzenia i nie był podstawą do przyznania mu uprawnień kombatanckich.

Wymieniony wyrok S. K .reprezentowany przez pełnomocnika zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzucił mu naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, to jest art. 75 i n. k.p.a. i art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w ten sposób, że Sąd orzekł wbrew zgromadzonym w sprawie dowodom a także naruszenie art. 113, 133 i 134 p.p.s.a. przez zamknięcie rozprawy, mimo niewyjaśnienia sprawy i oparcie się jedynie na części materiału dowodowego. W skardze kasacyjnej podniesiono również zarzut naruszenia art. 21 i 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w szczególności art. 25 ust. 3 tej ustawy. Uzasadniając te zarzuty skarżący podniósł, iż z przepisu art. 25 ust. 3 ustawy o kombatantach wynika, że weryfikacji podlegają tylko uprawnienia kombatanckie uzyskane od ZBoWiD po dniu 31 grudnia 1988 r. Brak było więc podstaw do wszczynania postępowania o weryfikację kombatanckich uprawnień strony przyznanych przed tą datą, co skutkuje nieważnością postępowania. W skardze kasacyjnej podano, iż we wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich skarżący powoływał się na swoją przynależność do AK, a w sprawie nie przeprowadzono "kontrdowodu wskazującego nieprawdziwość twierdzeń S. K.". Zdaniem skarżącego Sąd I instancji widząc braki dowodowe winien uchylić zaskarżoną decyzję w celu uzupełnienia postępowania dowodowego lub uzupełnić postępowanie dowodowe w celu rozstrzygnięcia, czy faktycznie skarżący należał do AK. We wniosku zawartym w skardze kasacyjnej skarżący zażądał uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył bowiem ani przez wadliwą wykładnię, ani nieprawidłowe zastosowanie wskazanych w tej skardze przepisów prawa materialnego i procesowego.

Przede wszystkim należy stwierdzić, iż to skarżący błędnie interpretuje treść przepisów ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w szczególności art. 25 ust. 1 pkt 2 i art. 25 ust. 3 tej ustawy. Ten ostatni przepis stanowi, że uprawnienia uzyskane od Związku Bojowników o Wolność i Demokrację i Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej po 31 grudnia 1988 r. podlegają weryfikacji. Z przepisu tego wynika więc, iż przyznane po wskazanej dacie przez oba związki uprawnienia, bez względu na podstawę faktyczną i prawną ich przyznania, podlegają weryfikacji zgodnie z przepisami obowiązującej obecnie ustawy o kombatantach. Takiej ogólnej weryfikacji nie stosuje się natomiast do wcześniej wydanych decyzji. W stosunku do nich stosuje się jednak przepisy art. 25 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy obowiązującej obecnie, przewidujące pozbawienie uprawnień kombatanckich pewne, wymienione w nich kategorie osób, co do których ustawodawca uznał za celowe takie rozstrzygnięcia ze względu na odmienną – po 1989 r. – ocenę sytuacji stanowiących wcześniej podstawy do przyznania kwestionowanych uprawnień. W stosunku do skarżącego ma zastosowanie przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 obecnie obowiązującej ustawy o kombatantach, zgodnie z którym pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze tzw. "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Skarżący otrzymał uprawnienia wyłącznie z tego tytułu, jako żołnierz 12 Pułku KBW zwalczającego w latach 1951-1952 podziemie niepodległościowe i zgodnie z powołanym przepisem traci przyznane mu w 1978 r. uprawnienia kombatanckie. Wprawdzie – zgodnie z ustalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym – mógł on bronić się przed utratą tych uprawnień wykazując, iż przysługują mu one z innego tytułu przewidzianego obecnie w ustawie o kombatantach, lecz w toku obecnie prowadzonego postępowania nie podjął on takiej obrony i nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o istnieniu podstaw do zachowania przyznanych mu wcześniej uprawnień.

Nie są również uzasadnione podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych. Twierdzenie, iż Sąd I instancji zamknął rozprawę bez wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i orzekł wbrew dowodom jest gołosłowne i sprzeczne z treścią zebranego w sprawie materiału. Sąd oparł się bowiem na pełnym materiale sprawy, wyjaśnił zasadność zarzutów podniesionych w skardze wniesionej na zaskarżoną decyzję i prawidłowo zastosował do tak ustalonego stanu faktycznego prawo materialne. Należy przy tym zauważyć, iż rolą sądu administracyjnego jest kontrola zgodności z prawem decyzji administracyjnych a nie samodzielne wyjaśnianie stanu faktycznego sprawy i przeprowadzenie w tym celu postępowania dowodowego. Postępowanie takie prowadził natomiast organ administracyjny a skarżący, broniąc się przeciwko utracie uprawnień kombatanckich przyznanych mu za "utrwalania władzy ludowej", mógł powołać się na pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach działających w okresie wojny 1939-1945 oraz przedstawić potwierdzające to dowody. Skarżący nie przeprowadził jednak takiej, skutecznej obrony. W tej sytuacji jego zarzut, iż organy i Sąd I instancji nie przeprowadziły "kontrdowodu" na jego gołosłowne twierdzenia, jest całkowicie bezzasadny.

Z tych powodów skarga, jako nieuzasadniona, podlega oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).