Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 476/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], 2. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], 3. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], 4. umarza postępowania administracyjne zakończone decyzjami wskazanymi w pkt. 1, 2 i 3.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2019 r. E. D. (dalej również jako "Skarżąca") wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką - Ż. M..

Wójt Gminy C. decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] AŚ przyznał E. D. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad Ż. M. od dnia [...] lipca 2019 r. w kwocie [...]zł miesięcznie.

Wójt Gminy C. decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] [...] zmienił własną decyzję z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] AŚ, przyznającą E. D. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad Ż. M., w części dotyczącej wysokości wypłacanego świadczenia pielęgnacyjnego przez ustalenie od dnia [...] stycznia 2020 r. wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie [...]zł.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. Wójt Gminy C. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2019 r., zmienionej decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 dalej jako "k.p.a."), z uwagi na to, że przyznając prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało pominięte kryterium wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., zwanej dalej: "u.ś.r.")

Pismami z dnia [...] października 2020 r. Kolegium zawiadomiło E. D. o wszczęciu z urzędu postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] oraz z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] oraz wezwało E. D. do udzielenia informacji czy wobec małżonka Ż. M. zostało wydane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, obowiązujące w dniu [...] lipca 2019 r. lub po tym dniu, a jeśli tak - kiedy zostało wydane to orzeczenie, w jakim stopniu i na jaki okres, do złożenia do akt sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego wobec małżonka Ż. M., o którym mowa powyżej.

W odpowiedzi na powyższe w piśmie z dnia [...] listopada 2020 r. E. D. wskazała, że pierwotna decyzja Wójta Gminy przyznająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką Ż. M. została wydana prawidłowo, zgodnie ze stanem faktycznym, spełniała wszelkie przesłanki opisane w ustawie oraz nie zaistniały żadne nowe okoliczności mające wpływ na uchylenie prawa do pobierania tego świadczenia. E. D. podniosła, że w judykaturze ukształtował się pogląd o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego pomimo, że małżonek osoby niepełnosprawnej nie posiada własnego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, co ma zastosowanie w sytuacji, gdy małżonek nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić.

Do pisma E. D. załączyła oświadczenie, z którego wynika, że małżonek Ż. M. nie posiadał orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności obowiązującego na dzień [...] lipca 2019 r. ani w późniejszym okresie. Skarżaca podniosła, że małżonek Ż. M. uległ pod koniec maja 2020 r. kilkukrotnym mikroudarom, co doprowadziło do trwałych i nieodwracalnych zmian w mózgu powodujących duży uszczerbek na zdrowiu, a obecnie oczekuje on na badanie orzecznika oraz ustalenie stopnia niepełnosprawności

Wójt Gminy C. decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] [...] zmienił własną decyzję z dnia [...] lipca 2019 r. w części dotyczącej wysokości wypłacanego świadczenia pielęgnacyjnego przez ustalenie od dnia [...] stycznia 2021 r. wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie [...]zł.

Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. Wójt Gminy C. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., z uwagi na to, że przyznając prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało pominięte kryterium wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] AŚ.

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...]

Decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...]

W uzasadnieniu ww. decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przytoczeniu treści przepisów prawa wyjaśniło, iż w przedmiotowej sprawie istotne jest w szczególności zbadanie, czy przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W orzecznictwie wskazuje się, że: "O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa." (tak: wyrok NSA z dnia 30.10.2018 r., sygn. akt: II OSK 2668/16).

Oczywistość naruszenia prawa występuje w szczególności wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew zakazom lub nakazom ustanowionym w przepisie, a także wtedy, gdy wbrew przesłankom przepisu przyznano prawa lub nałożono obowiązki (por. wyrok NSA z dnia 26.05.1989 r., sygn. akt: IV SA 339/89).

Następnie organ wskazał, iż stosownie do treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaznaczyło, iż w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że Ż. M. w dniu [...] lipca 2019 r., a zatem w dniu złożenia przez E. D. wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a także w dniu wydania decyzji zmieniających pozostawała w związku małżeńskim z M. M.. Zaznaczono to w treści w/w wniosku oraz potwierdzono w wydruku ze zbioru PESEL z dnia [...] lipca 2019 r. (a następnie z dnia [...] stycznia 2020 r.), które znajdują się w aktach sprawy.

Jednocześnie E. D. w oświadczeniu z dnia [...] listopada 2020 r. potwierdziła, że mąż Ż. M. - M. M. nie posiadał orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności obowiązującego na dzień [...] lipca 2019 r. ani w późniejszym okresie.

Organ wskazał, iż w piśmie z dnia [...] listopada 2020 r. E. D. podniosła, że mąż Ż. M., w związku z mikroudarami, do których doszło w maju 2020 r. stara się on o wydanie stosownego orzeczenia o niepełnosprawności. P. Dziopa podkreśliła, że M. M. nie jest zdolny do opieki nad żoną oraz zwróciła uwagę na szereg błędów po stronie organu I instancji.

W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że podczas wydawania przez Wójta Gminy C. decyzji z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] przyznającej E. D. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad Ż. M. od dnia 202019 r., a następnie decyzji zmieniających tę decyzję tj. decyzji [...] stycznia 2020 r. oraz decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. została pominięta całkowita przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Występuje zatem oczywista sprzeczność pomiędzy treścią omawianego przepisu i przedmiotowej decyzji.

Zdaniem Kolegium treść ww. przepisu nie budzi wątpliwości. Jednocześnie, z punktu widzenia zasad praworządności nie można zaakceptować pozostawania w obrocie prawnym decyzji naruszającej w sposób oczywisty przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.

Skargi na powyższe decyzje do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. wniosła E. D..

W uzasadnieniu skargi na decyzję z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] Skarżąca podniosła, iż w jej ocenie decyzja Wójta Gimy została wydana prawidłowo. Skarżąca odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazała, iż nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w przypadku zastosowania jednego z możliwych do zastosowania wariantów wykładni danego przepisu. Skarżąca wskazała również, iż w takich sytuacjach jak jej sądy opowiadały się za przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego gdy małżonek osoby wymagającej opieki nie mógł obiektywnie opieki sprawować.

Natomiast w uzasadnieniu skargi na decyzję z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] oraz z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] Skarżąca podniosła, że decyzja waloryzująca kwotę świadczenia nie posiada samoistnego bytu prawnego.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył sprawę ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] do wspólnego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia ze sprawą o sygn. akt II SA/Po [...].

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył sprawę ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] do wspólnego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia ze sprawą o sygn. akt II SA/Po [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia [...] marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie zatem z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (ust. 3).

Na mocy powołanego wyżej art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzeniu nieważności decyzji Wójta Gminy przyznającej świadczenie pielęgnacyjne oraz decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające nieważność decyzji Wójta Gminy zmieniające decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego.

Wobec powyższego podkreślić należy, iż oceniane przez Sąd decyzje zostały wydane w nadzwyczajnym trybie postępowania, tj. stwierdzenia nieważności decyzji, co stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji ostatecznych, które znajdują się w obiegu prawnym i podlegają domniemaniu legalności chyba, że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone.

W tym miejscu ponadto wyjaśnić należy, iż przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy decyzja administracyjna poddana kontroli w trybie nadzorczym jest dotknięta jedną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie występują przesłanki negatywne, wymienione w art. 156 § 2 k.p.a.

Organ w takim postępowaniu nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. Organ, orzeka więc wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, zaś nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy.

W niniejszej sprawie organ stwierdzając nieważność decyzji Wójta Gminy oparł się na przesłance rażącego naruszenia prawa wynikającej z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Pojęcie rażącego naruszenia prawa interpretowane jest jako naruszenie przepisu nie pozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego zrozumienia, jako oczywiste, wyraźne i bezsporne, jako sytuacja, w której rozstrzygnięcie zawarte w decyzji administracyjnej, dotyczące praw lub obowiązków stron postępowania, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w przepisie prawa. Z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamione każde, nawet oczywiste naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego powszechnie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać, ani tolerować (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1098/14).

Orzekając o stwierdzeniu nieważności decyzji należy przy tym pamiętać, iż decyzja ostateczna korzysta z domniemania legalności - co ma fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych.

Z tego względu w orzecznictwie sądów administracyjnych zaostrzono kryteria, pozwalające na stwierdzenie, czy doszło do rażącego naruszenia prawa, dając tym samym pierwszeństwo stabilności obrotu prawnego. Tylko w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, możliwe jest wzruszenie zasady stabilności, pewności obrotu prawnego, wywodzonej z art. 16 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze oraz mając na względzie okoliczności jakie przemawiały za stwierdzeniem nieważności decyzji Wójta Gminy wyjaśnić należy, że nie stanowi rażącego naruszenia prawa błędna interpretacja przepisów składających się na podstawę prawną rozstrzygnięcia (vide wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1997 r., III SA 422-427/96, wyrok NSA z dnia 28 listopada 1997 r., III SA 1134/96, ONSA 1998, nr 3, poz. 101, wyrok NSA z dnia 6 lutego 2006 r., I FSK 439/05, OSP 2007 r. nr 9, poz. 100). Powszechnie akceptowane jest także stanowisko, iż odmienna wykładnia konkretnego przepisu prawa nie stanowi rażącego naruszenia prawa a tym samym nie jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji zapadłej w postępowaniu zwykłym, w której wyrażono pogląd odmienny od aktualnie przyjmowanego (vide: wyroki NSA: z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 922/15 i I OSK 921/15, z dnia 28 października 2011 sygn. akt I OSK 1908/10, z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1503/12 i z dnia 16 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1666/12).

Ponadto zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że sankcja w postaci stwierdzenia nieważności decyzji nie jest możliwa do zastosowania, gdy decyzja została wydana na podstawie przepisów prawa, których stosowanie wymaga złożonego procesu wykładni i której wynik jest sporny w judykaturze (zob. glosa B. Adamiak do wyroku NSA z dnia 6 lutego 2006 r. l FSK 439/05, OSP 2007/9/100, z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993, z. 1, poz. 23).).

Zatem rażące naruszenie prawa jest bowiem z reguły wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w stosowaniu prawa.

W niniejszej sprawie Samorządowego Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż zapadłe w sprawie decyzje są rażąco sprzeczne z treścią art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., zwanej dalej: "u.ś.r.") zgodnie z którym, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W tym miejscu podkreślenia wymaga fakt, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. istnieje rozbieżność .

Cześć orzecznictwa opowiada się za ścisłą językową wykładnią art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. Literalne brzmienie wskazanego unormowania wskazuje, że zawsze, kiedy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało krewnym podopiecznego. Dopiero w sytuacji, kiedy oboje małżonkowie są w znacznym stopniu niepełnosprawni, to oczywistym jest, że nie mogą wówczas dopełnić ciążącego na nich obowiązku wzajemnej opieki z uwagi na swój stan zdrowia i świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad jednym z tych małżonków może otrzymać osoba, o której mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 599/20, z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 3539/18; z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2462/19; z 25 września 2020 r., I OSK 960/20; z 20 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1304/20; z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2900/19; z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2031/20).

Drugi nurt orzeczniczy podkreśla natomiast konieczność dokonywania w pewnych szczególnych sytuacjach korekty wyników wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r.

W wyrokach reprezentujących ten nurt orzeczniczy wskazuje się, iż ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a u.ś.r. i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego) nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym - tj. gdy zachodzą okoliczności wymienione w art. 132 k.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 u.ś.r. (por. wyroki NSA: z dnia z 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1062/14; z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1286/14; z dnia 12 maja 2017r., sygn. akt I OSK 328/16, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 320/18 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 382/21, CBOSA).

W orzeczeniach tych wskazuje się również, iż negatywna przesłanka w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. Otóż, gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą – a jednocześnie mają również obowiązek – sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby, gdyby taki związek małżeński nie istniał. Tak rozumiany przepis oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji taka wykładnia nie może się ostać w świetle wspomnianego już wyżej art. 18 Konstytucji RP. Zatem osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich. Ponadto według treści art. 69 Konstytucji RP, osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej, zaś prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które umożliwia sprawowanie efektywnej opieki przez członków rodziny nad osobami niepełnosprawnymi, jest niewątpliwie realizacją powinności wskazanej w powyższym przepisie konstytucyjnym (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 722/09 i z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 723/09, CBOSA).

Z powyższego jednoznacznie wynika, iż na tle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. istnieją rozbieżności oraz spory w jego interpretacji, co zaś musi skutkować uznaniem, że przyjęcie przez Wójta Gminy jednej z prezentowanych w orzecznictwie wykładni omawianego przepisu i przyznanie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nad matką, w sytuacji gdy mąż osoby wymagającej opieki nie legitymował się i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdzając nieważność decyzji Wójta Gminy o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego oraz decyzji ją zmieniających z uwagi na fakt błędnej wykładni przepisów prawa dopuściło się naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Jednocześnie, uznając że brak jest podstaw do kontynuowania w niniejszej sprawie postępowań administracyjnych (wobec stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego), Sąd na podstawie w art. 145 § 3 P.p.s.a. umorzył postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne jak również postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zmieniających decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego.