Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1246/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83
journal: Dz.U. 2020 poz 53
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 marca 2021 r. sprawy ze skargi małoletnich K. i D. M. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego I. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] maja 2020 nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dalej: "Prezes ZUS" decyzją z dnia [...] maja 2020 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256), dalej: "k.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. M. - przedstawiciela ustawowego małoletnich K. i D. M., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] odmawiającą przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu J. M., na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53), dalej: "ustawa o emeryturach i rentach z FUS".

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z powołanym wyżej przepisem, świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Podał, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie.

Prezes ZUS wskazał, że w przedmiotowej sprawie świadczenie w drodze wyjątku nie może być przyznane, bowiem nie stwierdzono istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których ojciec dzieci nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Strona nie wykazała, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które ubezpieczony nie miał wpływu. Z przeprowadzonej analizy akt sprawy nie wynika bowiem, aby w wykazanych okresach ojciec dzieci nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. We wskazanych przerwach nie była wobec ojca dzieci orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od jego woli, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec.

Odnośnie wskazanego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jako przyczyny przerw w ubezpieczeniu ojca dzieci, między innymi alkoholizmu, organ stwierdził, że nie jest to szczególna okoliczność, uniemożliwiająca wypracowanie odpowiedniego okresu ubezpieczenia.

Również przerwa w ubezpieczeniu ojca dzieci spowodowana jego pobytem w zakładzie karnym nie może być uznana za szczególną okoliczność, która uniemożliwiła wykonywanie zatrudnienia w wymiarze pozwalającym na przyznanie ustawowych świadczeń.

Przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Podnoszone przez stronę trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku.

Decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi I. M. - przedstawiciela ustawowego małoletnich K. i D. M. - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej i przyznanie prawa do renty rodzinnej w drodze wyjątku oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zarzuciła organowi przy ich wydaniu naruszenie:

- przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące przeanalizowanie stanu faktycznego oraz dowolną, a nie swobodną ocenę, skutkujące błędnym uznaniem, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie renty w drodze wyjątku, w tym nie zachodzą szczególne okoliczności, o których mowa w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

- przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego niezastosowanie, skutkujące odmową przyznania prawa do renty w drodze wyjątku.

Zdaniem skarżącej, prawidłowa ocena stanu faktycznego powinna prowadzić do wniosku, że zostały spełnione przesłanki z powołanego wyżej przepisu. Dzieci nie mają prawa do renty po zmarłym ojcu na ogólnych warunkach, a to z powodu szczególnych, całkowicie niezależnych od nich okoliczności. Jednocześnie z uwagi na wiek nie są w stanie podjąć pracy i nie mają niezbędnych środków utrzymania.

Udokumentowanie ponad 25,5 lat łącznych okresów składkowych i nieskładkowych ojca dzieci jest faktem bezspornym. Okoliczność, iż w okresie 10 lat przypadających przed dniem śmierci ojca dzieci, nie został udokumentowany żaden okres składkowy, była całkowicie niezależna od jej lub dzieci woli i nie miała na to żadnego wpływu. Nie była w stanie przezwyciężyć przeszkód, które uniemożliwiły wykonywanie zatrudnienia przez J. M. Ojciec dzieci w tym okresie nadużywał alkoholu, był sprawcą przemocy fizycznej, psychicznej oraz ekonomicznej.

Skarżąca podała, że z powodów formalnych, tj. braku obywatelstwa polskiego miała trudności z podjęciem zatrudnienia. Po wieloletnich staraniach, uzyskała obywatelstwo polskie i podjęła zatrudnienie, jednak za najniższe wynagrodzenie. Skromne zarobki oraz zasiłki rodzinne na dzieci starczają na opłacenie wszystkich opłat, jednak to za mało na zaspokojenie wszystkich potrzeb dorastających dzieci. Dzieci uczęszczają do szkół, uczą się dobrze i chcą zdobyć jak najlepsze wykształcenie, aby choć w dorosłym życiu mieć inne życie niż w dzieciństwie.

Wskazała, że stosowanie wieloletniej przemocy przez J. M. w stosunku do niej i dzieci doprowadziło do wydania przez sąd wyroku o jego eksmisji z zajmowanego wspólnie mieszkania, a za nagminne łamanie zakazu zbliżania się, ojcu dzieci odwieszono wyrok w zawieszeniu i w konsekwencji, odbywał karę pozbawienia wolności. Po odbyciu kary pozbawienia wolności J. M. nadal nadużywał alkoholu, co w konsekwencji doprowadziło do jego zgonu.

Podkreśliła, iż dzieci z uwagi na traumatyczne doświadczenia z dzieciństwa są ofiarami alkoholizmu i przemocy ze strony ich ojca. Aktualnie zostają po raz kolejny pokrzywdzone, gdyż z uwagi na postępowanie ojca, odmawia się im świadczenia, które może im zapewnić źródło utrzymania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze wyjaśnił, że sama trudna sytuacja materialna, choć była brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy, nie jest też odszkodowaniem za sam w sobie zgon rodzica. Renta rodzinna zaś jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności bada się uprawnienia, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej. Również szczególna okoliczność, o której mowa w przepisie, odnosi się do osoby zmarłej. W tej sytuacji podjęta przez skarżącą w skardze próba "wyeliminowania" sytuacji związanej bezpośrednio z osobą zmarłego z oceny organu nie może mieć miejsca. To właśnie okoliczności szczególne – o ile takie są - leżące po stronie osoby, po której miałby być przyznane świadczenie, są zawsze przedmiotem oceny, nie zaś takie okoliczności leżące po stronie pozostałych po nim członków rodziny. W ich wypadku ocenia się jedynie przesłankę niezdolności do pracy oraz posiadania niezbędnych środków utrzymania oraz w pierwszej kolejności - bada, czy korzystają z przymiotu członków rodziny pozostałych po osobie ubezpieczonej. Odmienne podejście do sprawy skutkowałoby masowym przyznawaniem świadczeń w drodze wyjątku w postaci rent rodzinnych każdemu małoletniemu pozostałemu po zmarłym - ponieważ dzieci z reguły nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za poczynania rodziców i nie można wymagać, by czyniły starania przezwyciężenia okoliczności leżących po stronie tychże rodziców.

Zdaniem Prezesa ZUS, wszystkie przywoływane przez skarżącą okoliczności, które sprawiły, iż ojciec dzieci nie wypracował prawa do świadczeń w trybie ustawowym, a w konsekwencji nie pozostawił po sobie takich uprawnień dla swych dzieci nie mają zaś charakteru szczególnego. Aspołeczne zachowania, alkoholizm niepowiązany z jakimkolwiek leczeniem odwykowym, odbywanie kar pozbawienia wolności nie są to okoliczności, na których zaistnienie i trwanie sam zainteresowany nie miałby wpływu.

Prezes ZUS zaznaczył, że odmienna niż postulowana przez skarżącą ocena faktów, które podała ona jako argument za przyznaniem jej dzieciom świadczenia nie jest tożsama z naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a. Skarżąca w istocie sprowadza ten zarzut do domagania się, by organ uznał za okoliczność szczególną jej i jej dzieci obecną sytuację materialną i osobistą, pominął zaś wszelkie nieusprawiedliwione okoliczności zawinione przez ojca dzieci.

Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu pismem z dnia 21 lutego

2021 r. poparł wniesioną skargę i niezależnie od zarzutów skarżących zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przez błędne przyjęcie i w konsekwencji odmowę przyznania świadczenia w drodze wyjątku w sytuacji, gdy wobec zmarłego J. M. zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające brak spełnienia w trybie zwykłym przesłanek do otrzymania świadczenia, co uzasadniało przyznanie dzieciom J. M. świadczenia w drodze wyjątku, a nadto w sytuacji gdy przywołany przepis nie uzależnia przyznania świadczenia od określonego okresu lub długości przerw pomiędzy poszczególnymi okresami,

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 136 k.p.a. przez błędne odmówienie przyznania świadczenia, pomimo że decyzja została oparta na całkowicie błędnej ocenie materiału dowodowego, w szczególności w zakresie ustaleń odnośnie do tego, czy zmarły J. M. spełnił przesłanki wskazane w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS,

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., polegające na nierozpatrzeniu przez organ w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego sprawy, w szczególności niedokonaniu ustaleń w zakresie obiektywnych możliwości podjęcia przez zmarłego J. M. pracy i opłacania składek, przy uwzględnieniu stopy bezrobocia panującej w jego regionie zamieszkania, wieku, sposobu jego życia, bezdomności i rzeczywistej niezdolności do pracy, które to uchybienia miały istotne znaczenie dla ustalenia wszystkich okoliczności dotyczących sytuacji J. M., których uwzględnienie powinno skutkować przyznaniem świadczenia w drodze wyjątku,

- art. 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niepoinformowanie strony skarżącej o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz złożenia własnych wniosków dowodowych,

za pomocą których mogłaby wykazać chociażby okoliczność, że zaszły szczególne okoliczności warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.

Z uwagi na powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] maja 2020 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2020 r. o odmowie przyznania świadczenia po zmarłym J. M.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem Prezes ZUS nie rozważył w sprawie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, mających znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszył przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), dalej k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53), dalej: ustawa o emeryturach i rentach z FUS, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Świadczenie w drodze wyjątku nie ma charakteru roszczeniowego, jest finansowane z budżetu państwa, a jego przyznanie następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego. Możliwość orzekania według uznania administracyjnego nie oznacza pozostawienia Prezesowi ZUS całkowitej swobody w tym zakresie.

Z przepisu art. 83 ust. 1 ww. ustawy wynikają przesłanki, warunkujące przyznanie świadczenia, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego, przy czym dopiero łączne spełnienie wszystkich przesłanek może stanowić podstawę przyznania przedmiotowego świadczenia.

Zgodnie z art. 124 ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w postępowaniach w sprawach o świadczenia w drodze wyjątku Prezes ZUS ma obowiązek stosować przepisy k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Zatem podejmując decyzję, organ jest związany rygorami procedury administracyjnej w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Oznacza to, że podstawowym obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Ustalenie okoliczności faktycznych jest bowiem zawsze zagadnieniem kluczowym i pierwszoplanowym, a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego.

Prowadząc postępowanie administracyjne, organ winien zatem realizować zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.) oraz zasadę dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a w związku z tym winien wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz starannie uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie - zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślić należy, że uzasadnienie decyzji, wydanej w oparciu o uznanie administracyjne, ma istotne znaczenie z punktu widzenia zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zasada ta stanowi, iż organy administracji publicznej powinny wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwianiu sprawy.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Prezes ZUS uchybił wskazanym powyżej obowiązkom procesowym, bowiem nie rozpatrzył w sposób pełny i wnikliwy sprawy w świetle przesłanki "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zaskarżona decyzja została więc wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., bez należytego rozważenia okoliczności, które mogły mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, za szczególną okoliczność, na potrzeby stosowania przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uznaje się zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków, pomimo podejmowania działań zmierzających w tym kierunku. Zwraca się też uwagę na zewnętrzny i obiektywny charakter tych okoliczności oraz ich niezależność od woli ubezpieczonego (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA 306/00, LEX nr 53784, wyrok NSA z dnia 7 marca 2001 r., sygn. akt II SA 3191/00, LEX nr 537884.).

Szczególne okoliczności to nie tylko zdarzenia o charakterze siły wyższej, ale wszelkiego rodzaju sytuacje, które czynią daną osobę nieatrakcyjną na rynku pracy, pozostającą poza kręgiem zainteresowania pracodawców; również i takie, kiedy osoba nie jest zdolna pod względem zdrowotnym do świadczenia pracy, choć nie legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy, ale jej stan zdrowia, w poszukiwaniu pracy, stawia ją na pozycji dużo gorszej, niż osobę zdrową. Niewątpliwie, zły stan zdrowia, zapowiadający zwiększoną absencję w pracy, utrudnia poszukiwanie pracy i zniechęca potencjalnych pracodawców do zatrudnienia osoby chorej. Jest ona bowiem teoretycznie zdolna do pracy, ale w praktyce możliwość wykorzystania jej potencjału zawodowego jest znacznie ograniczona.

W ocenie Sądu, Prezes ZUS nie wyjaśnił dostatecznie, czy po stronie zmarłego ojca dzieci nie zaistniały okoliczności wynikające ze stanu zdrowia, które uniemożliwiały mu kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.

Jak wynika z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy, I. M. we wniosku z dnia [...] listopada 2019 r. o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletnich dzieci po zmarłym ojcu wskazała, że wie jedynie, iż J. M. w latach wcześniejszych ubiegał się o rentę inwalidzką i gromadził dokumenty w tej sprawie więc ma nadzieję, że ZUS jest w posiadaniu dokumentów dotyczących okresów zatrudnienia oraz odprowadzanych składek na ubezpieczenie społeczne.

Należy zaznaczyć, że poważne dolegliwości zdrowotne osoby ubezpieczonej mogą usprawiedliwiać jej ograniczoną aktywność na rynku pracy i w całokształcie zaistniałych okoliczności stanowić okoliczność szczególną w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Ocena stanu zdrowia z tego punktu widzenia nie musi być stwierdzona w orzeczeniu o całkowitej niezdolności do pracy wydanym przez lekarza orzecznika ZUS. Całkowita niezdolność do pracy, potwierdzona takim orzeczeniem, jest bowiem niezależną przesłanką przyznania świadczenia w drodze wyjątku, która musi zaistnieć w dacie rozstrzygania o przyznaniu tego świadczenia.

Przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie może być interpretowany jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku i ma istnieć w chwili ubiegania się o to świadczenie, natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi zmniejszającymi możliwość zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 167/11, publ. https://cbos.nsa.gov.pl).

Organ w przedmiotowej sprawie ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że w wykazanych przerwach w zatrudnieniu nie była wobec ojca dzieci orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od jego woli, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. Ponadto stwierdził, że alkoholizm, jak również przebywanie w zakładzie karnym osoby ubezpieczonej, nie jest szczególną okolicznością, uniemożliwiającą wypracowanie odpowiedniego okresu ubezpieczenia.

Jednakże wskazane wyżej okoliczności (alkoholizm i przebywanie w zakładzie karnym) organ podaje za skarżącą, która zastrzega, że z ojcem dzieci była po rozwodzie i nie mieszkała z nim i według jej wiedzy w ostatnich latach był osobą bezrobotną i bezdomną.

W takich okolicznościach nie można było bezkrytycznie przyjąć, że powodem niewypracowania odpowiedniego stażu pracy ojca dzieci nie były okoliczności szczególne, w szczególności wynikające ze stanu zdrowia ubezpieczonego lecz jego alkoholizm i przebywanie w zakładzie karnym, ponieważ te kwestie nie zostały dostatecznie wyjaśnione. W sprawie nie ustalono bowiem, czy ojciec dzieci faktycznie ubiegał się o rentę inwalidzką i ewentualnie, jakie były przyczyny zdrowotne tych starań. Nie wiadomo też jak długo i w jakim terminie ojciec dzieci przebywał w zakładzie karnym i jaki miało to wpływ na długość stażu ubezpieczeniowego zmarłego ojca dzieci. Również nie wyjaśniono dostatecznie jaki wpływ na niepodejmowanie zatrudnienia miała choroba alkoholowa ubezpieczonego.

Jakkolwiek alkoholizm sam w sobie nie może stanowić okoliczności szczególnej w rozumieniu art. 83 ust. 1, to jednak podlegać musi ocenie w całokształcie wszystkich innych okoliczności charakteryzujących określony przypadek w kontekście uprawnień do ubezpieczenia społecznego.

Rozpatrując ponownie wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, Prezes ZUS będzie obowiązany, mając na względzie treść przepisu art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., wyjaśnić wskazane wątpliwości i dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wydać decyzję, zawierającą uzasadnienie odpowiadające wymaganiom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 10 lutego 2021 r., wydane na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.

o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem

i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.