Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 501/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6161 Lasy oraz zalesianie gruntów rolnych
Hasła tematyczne: Lasy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 101 par. 3, art. 126, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 147, art. 151 par. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 134 par. 1, art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1, art. 18, art. 19 ust. 1 i 2, art. 22 ust. 1 i 2, art. 23, art. 24, art. 35 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1153
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach
article: art. 5
journal: Dz.U. 2013 poz 707
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2015 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Lasów Państwowych Nadleśnictwa na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania dotyczącego ustalenia zadań w zakresie gospodarki leśnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lutego 2014 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa - Lasów Państwowych Nadleśnictwa kwotę 440 (czetrysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dnia 6 grudnia 2011 r. A. i M. N. - dzierżawcy działki leśnej nr [...], obręb ewidencyjny L., złożyli do Starosty wniosek o sprostowanie z urzędu uproszczonego planu urządzenia lasu wsi L. poprzez jego aneks. Wskazali, że w obowiązującym planie pominięta została przedmiotowa nieruchomość leśna (działka nr [...]), a istnieje potrzeba wykonania na niej zabiegów pielęgnacyjnych. Wnieśli także o wydanie decyzji zezwalającej na wykonywanie zabiegów gospodarczych w drzewostanie na tej działce, polegających na usunięciu 2 drzew oraz usuwaniu posuszu.

Postanowieniem z dnia 3 lutego 2012 r. Starosta zawiesił - wszczęte z ww. wniosku A. i M. N. - postępowanie w sprawie ustalenia zadań z zakresu gospodarki leśnej na działce nr [...] do czasu uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnień wstępnych, tj. sprawy o zasiedzenie oraz o wydanie przedmiotowej nieruchomości prowadzonych przez Sąd Rejonowy w K.

Wniesione przez wnioskodawców zażalenie na przedmiotowe postanowienie organu I instancji zostało uwzględnione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które - postanowieniem z dnia 31 grudnia 2012 r., nr akt [...], uchyliło zaskarżone postanowienie.

Pismem z dnia 28 stycznia 2013 roku Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. (dalej w skrócie jako "Nadleśnictwo") wniósł o uznanie go za stronę postępowania administracyjnego, w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało postanowienie z dnia 31 grudnia 2012 r., nr 754/12.

Uzasadniając swój wniosek Nadleśnictwo wyjaśniło, że zgodnie z zapisem widniejącym w ewidencji gruntów właścicielem działki nr [...] jest Skarb Państwa, a zarządcą trwałym - Nadleśnictwo K. Wyjaśniło też, że wniosło do Sądu Rejonowego w K. o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości. Postępowanie to nie zostało jednak jeszcze prawomocnie zakończone.

Zdaniem Nadleśnictwa, postępowanie wszczęte z wniosku A. i M. N. o wydanie decyzji zezwalającej na wykonanie zabiegów gospodarczych na drzewostanie znajdującym się na ww. nieruchomości dotyczy Nadleśnictwa także

z tej przyczyny, że obecnie istnieje plan urządzenia lasu, opracowany zgodnie

z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2014 r., poz. 1153 ze zm.) – dalej jako "ustawa o lasach", który został sporządzony dla Nadleśnictwa K. i który - zgodnie z art. 22 ust. 1 tej ustawy - zatwierdził Minister Środowiska. Plan ten jest obecnie realizowany przez Nadleśnictwo.

Na wezwanie organu Nadleśnictwo sprecyzowało treść ww. pisma (pismem z dnia 14 lutego 2013 roku) wskazując, że wnosi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem ostatecznym Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 grudnia 2012 r., nr [...], na podstawie

art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – w skrócie dalej jako "k.p.a.", oraz o uznanie Nadleśnictwa na podstawie art. 28 k.p.a. za stronę przedmiotowego postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu Nadleśnictwo powtórzyło argumentację zawartą w piśmie z dnia 28 stycznia 2013 roku oraz dodatkowo wskazało, że w toku postępowania zażaleniowego prowadzonego przez Kolegium jako organ II instancji nie zostało potraktowane jako strona tego postępowania i nie zostało mu doręczone postanowienie Kolegium z dnia 31 grudnia 2012 r., kończące to postępowanie. Nadleśnictwo bez własnej winy nie brało zatem udziału w przedmiotowym postępowaniu, pomimo tego, że postępowanie dotyczyło jego interesu prawnego. Nadleśnictwo dodało, wskazując na treść art. 148 § 1 k.p.a., że wniosek o wznowienie postępowania złożyło w terminie. Wiedzę o wydaniu przez Kolegium postanowienia z dnia 31 grudnia 2012 r. Nadleśnictwo powzięło bowiem w dniu 24 stycznia 2013 roku.

Postanowieniem z dnia 25 lutego 2014 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 28, art. 126, art. 145 § 1 pkt 4 i art. 150 § 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło uchylenia ostatecznego postanowienia własnego z dnia 31 grudnia 2012 r., nr [...].

W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, na podstawie treści księgi wieczystej KW L. k.[...], prowadzonej dla działki nr [...], a także załączonych do wniosku dokumentów, że w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości wpisany jest J. K., natomiast jego następcami prawnymi są - żona H. K. oraz syn B. J. K. Działka nr [...] w L. stanowi zatem własność H. K. i B. K. Udział w tej nieruchomości, wynoszący ½ i przynależny B. K. został wydzierżawiony umową z dnia 9 sierpnia 2011 r. na okres 10 lat, tj. do dnia 31 grudnia 2021 r. A. i M. N. Tym samym byli oni uprawnieni do złożenia wniosku w sprawie.

Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że Starosta prowadzi kataster nieruchomości, który jako właściciela działki leśnej nr [...] wykazuje Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. Nieruchomość objęta jest planem urządzenia lasu dla gruntów Skarbu Państwa.

Kolegium powołało się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych

(art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece; Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.) i stwierdziło, że przy opisanej powyżej sprzeczności pomiędzy treścią księgi wieczystej a ewidencją gruntów i budynków dla przedmiotowej nieruchomości należy oprzeć się na treści księgi wieczystej. Ewidencja gruntów i budynków jest bowiem jedynie zbiorem informacji i nie może być źródłem praw, co oznacza, że nie można przez zmianę wpisu w tej ewidencji ustanowić prawa, bądź rozszerzyć jego zakresu. Ta ewidencja posiada charakter deklaratoryjny (potwierdza stan prawny nieruchomości, a nie tworzy tego stanu) i winna zawierać ponadto dane wynikające z tytułu własności. Następnie Kolegium przywołało treść art. 28 k.p.a. i stwierdziło, że Nadleśnictwo takiego interesu prawnego lub obowiązku nie wykazało. Dlatego też Kolegium nie uznało go za stronę przedmiotowego postępowania. Kolegium dodało, że prawa własności działki leśnej nr [...] Skarbu Państwa nie można wywodzić z treści wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Wyłącznie miarodajną jest aktualna treść księgi wieczystej, w której to księdze brak jest wpisu dotyczącego własności Skarbu Państwa jako właściciela działki, jak też brak jest wpisu o zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo K.

Reasumując, Kolegium stwierdziło, że złożony przez A. i M. N. wniosek jest rozpoznawany w trybie przepisów ustawy o lasach (las niestanowiący własności Skarbu Państwa), dlatego też jedynymi stronami tego postępowania są wnioskodawcy. Z tej przyczyny Kolegium w postępowaniu zażaleniowym prowadzonym pod numerem [...] za strony postępowania uznało wyłącznie wnioskodawców, przesyłając tylko im wydane w dniu 31 grudnia 2012 r. postanowienie.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Nadleśnictwo wniosło o uznanie Skarbu Państwa - Lasów Państwowych Nadleśnictwa K. za stronę tego postępowania administracyjnego, z uwagi na posiadanie interesu prawnego w treści rozstrzygnięcia tegoż postępowania.

W uzasadnieniu Nadleśnictwo powtórzyło argumentację zaprezentowaną w pismach z dnia 28 stycznia i 14 lutego 2013 roku. Podkreśliło, że aktualnie dla gruntu będącego przedmiotem postępowania obowiązuje plan urządzenia lasu, który - zgodnie z art. 19 ustawy o lasach, wydawany jest jedynie w odniesieniu do lasów stanowiących własność Skarbu Państwa. Brak wpisu w księdze wieczystej nie przesądza o braku interesu prawnego wnioskodawcy w postępowaniu dotyczącym tego gruntu, ponieważ Nadleśnictwo wykonuje wydany dla niego, a zatwierdzony przez Ministra Środowiska, plan urządzenia lasu. Ewentualne ustalenie zadań w zakresie gospodarki leśnej przez Starostę na podstawie wniosku złożonego w tej sprawie, zanim zostanie rozstrzygnięta ostatecznie kwestia prawa własności nieruchomości, doprowadzi do sytuacji, że w odniesieniu do tej samej nieruchomości obowiązywać będą dwa równolegle, wzajemnie się wykluczające akty prawne tj. decyzja o zatwierdzeniu plan urządzenia lasu oraz decyzja o ustaleniu zadań w zakresie gospodarki leśnej. Nadleśnictwo wyjaśniło też, że Minister Środowiska odmówił wstrzymania na wniosek M. N. wykonania wskazanej powyżej decyzji o zatwierdzeniu plan urządzenia lasu.

Resumując, Nadleśnictwo stwierdziło, że posiada interes prawny w treści rozstrzygnięcia w postępowaniu o wydanie decyzji zezwalającej na wykonanie zabiegów gospodarczych, albowiem ewentualne wydanie przez Starostę pozytywnej decyzji w zakresie zadań dotyczących gospodarki leśnej wpłynie na sytuacją prawną Nadleśnictwa obowiązanego do wykonywania zadań wynikających z obowiązującego planu urządzenia lasu.

Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2015 roku, nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 28, art. 126 i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia 25 lutego 2014 r. podzielając w pełni ustalenia i argumentację przedstawioną w jego uzasadnieniu.

W skardze na ww. postanowienie z dnia 24 czerwca 2015 r. Nadleśnictwo wniosło o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciło naruszenie:

1) art. 19 ust. 1 ustawy o lasach poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie przez organ, że w stosunku do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania obowiązuje plan urządzenia lasu, który wydawany jest jedynie w odniesieniu do lasów stanowiących własność Skarbu Państwa,

2) art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w treści wydanego postanowienia, na jakiej podstawie organ uznał, że fakt toczącego się postępowania w przedmiocie zasiedzenia oraz wydania nieruchomości będącej przedmiotem postępowania nie ma znaczenia dla prowadzonego postępowania administracyjnego, ani na jakiej podstawie organ uznał, że pomimo tego, iż Skarb Państwa jest użytkownikiem nieruchomości co najmniej od 1952 r. oraz prowadzi gospodarkę leśną na nieruchomości, czym realizuje plan urządzenia lasu, który zatwierdzony jest ostateczną decyzją Ministra Środowiska, nie ma interesu prawnego w rozstrzygnięciu sprawy związanej z ustaleniem zadań w zakresie gospodarki leśnej na tej nieruchomości,

3) art. 28 k.p.a. poprzez nieuznanie skarżącego za stronę postępowania, pomimo tego, że posiada on interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy związanej z ustaleniem zadań w zakresie gospodarki leśnej na nieruchomości, na której prowadzi gospodarkę leśną na podstawie planu urządzenia lasu, który zatwierdzony jest ostateczną decyzją Ministra Środowiska oraz której jest użytkownikiem nieprzerwanie od 1952 roku.

W uzasadnieniu skargi Nadleśnictwo powtórzyło argumentację zaprezentowaną w pismach z dnia 28 stycznia i 14 lutego 2013 roku oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodatkowo Nadleśnictwo wyjaśniło, że w związku z objęciem przedmiotowej nieruchomości planem urządzenia lasu, zgodnie z ustawą o lasach, skarżący ma prawo, ale i obowiązek do prowadzenia gospodarki leśnej i wykonywania czynności gospodarczych na tej nieruchomości. Plan urządzania lasu bardzo dokładnie określa jakie konkretnie czynności mogą i muszą być podjęte na nieruchomości, a skarżący ma obowiązek je wypełnić. Skarżący zarzucił nadto, że organ ograniczył się jedynie do powtórzenia poprzednich ustaleń, nie odniósł się natomiast w żaden sposób do argumentacji skarżącego zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.

- Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Należy przy tym wyjaśnić, że sąd administracyjny bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny, jaki legł u podstaw rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez organ administracji. Sąd administracyjny nie może bowiem dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lipca 2005 r., sygn. I FSK 28/05, Baza Orzeczeń LEX nr 172996).

Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem, wydanym w postępowaniu wznowieniowym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoje postanowienie z dnia 25 lutego 2014 r., którym odmówiło uchylenia ostatecznego postanowienia własnego z dnia 31 grudnia 2012 r. o uchyleniu postanowienia Starosty z dnia 3 lutego 2012 roku o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia zadań z zakresu gospodarki leśnej na działce nr [...]. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia wskazało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – w skrócie dalej jako "k.p.a.", oraz art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 28, art. 126 i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Wydając zaskarżone postanowienie Kolegium uznało, że skarżącemu Skarbowi Państwa - Lasom Państwowym Nadleśnictwu K. (dalej w skrócie jako "Nadleśnictwo") nie przysługuje zgodnie z art. 28 k.p.a. przymiot strony w postępowaniu wszczętym z wniosku A. i M. N. - dzierżawców działki leśnej nr [...] o sprostowanie uproszczonego planu urządzenia lasu wsi L. z uwagi na konieczność wykonania na niej zabiegów pielęgnacyjnych oraz o wydanie decyzji zezwalającej na wykonywanie zabiegów gospodarczych w drzewostanie. Kolegium uznało bowiem, że w postępowaniu zażaleniowym, zakończonym postanowieniem Kolegium z dnia 31 grudnia 2012 r., nr [...], stronami postępowania są wyłącznie wnioskodawców. Skoro bowiem wniosek złożony przez A. i M. N. jest rozpoznawany w trybie przepisów ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2014 r., poz. 1153 ze zm.) – dalej jako "ustawa o lasach", zatem jedynymi stronami tego postępowania są wnioskodawcy, którzy zawarli umowę dzierżawy przedmiotowej działki z jednym z jej współwłaścicieli, będącym następcą prawnym osoby ujawnionej w księdze wieczystej tej działki jako jej właściciel. Nie jest nim natomiast Nadleśnictwo, które nie jest ujawnione w księdze wieczystej przedmiotowej działki jako jej właściciel i nie wykazało następstwa prawnego po tym właścicielu. Dokonując tych ustaleń Kolegium powołało się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece; Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.) i stwierdziło, że w przypadku sprzeczności pomiędzy treścią księgi wieczystej a ewidencją gruntów i budynków należy oprzeć się na treści księgi wieczystej.

Podstawę prawną wniosku Nadleśnictwa o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez Kolegium postanowienia z dnia 31 grudnia 2012 r. o uchyleniu postanowienia Starosty o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia zadań z zakresu gospodarki leśnej na działce nr [...], stanowił art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wznowienie postępowania z tej przyczyny może nastąpić jedynie na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). Należy dodać, że przeprowadzenie postępowania wznowieniowego w tej sprawie dopuszczają przepisy art. 126 w zw. z art. 101 § 3 k.p.a. Rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu z dnia 31 grudnia 2012 roku dotyczyło bowiem zawieszenia postępowania.

Powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 28 k.p.a. Nadleśnictwo wniosło o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez Kolegium postanowienia z dnia 31 grudnia 2012 r. wskazując, że winno zostać uznane za stronę tego postępowania, ponieważ zgodnie z zapisem widniejącym w ewidencji gruntów właścicielem działki nr [...] jest Skarb Państwa, a zarządcą trwałym - Nadleśnictwo K. - nieprzerwanie od 1952 roku. Wyjaśniło też, że przed Sądem Rejonowym w K. toczy się sprawa o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości przez Nadleśnictwo. Wskazywało też, że obecnie obowiązuje plan urządzenia lasu, opracowany zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o lasach, który został sporządzony dla Nadleśnictwa i który - zgodnie z art. 22 ust. 1 tej ustawy - zatwierdził Minister Środowiska. Plan ten jest obecnie realizowany przez Nadleśnictwo.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że przepisy ustawy o lasach nie zawierają odrębnej definicji strony postępowania. Zgodnie zatem z art. 28 k.p.a., który znajduje zastosowanie w tej sprawie, stroną postępowania toczącego się na podstawie przepisów ustawy o lasach jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Pojęcie interesu prawnego, użyte w art. 28 k.p.a., w bezpośrednim rozumieniu oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. W prawie administracyjnym uprawnienia i obowiązki jednostek unormowane są każdorazowo w przepisach prawa materialnego. Są to zawsze uprawnienia lub obowiązki w stosunkach prawnych z administracją państwową, przy czym właśnie organ administracyjny reprezentujący w danym stosunku prawnym administrację państwową upoważniony jest do tego, aby autorytatywnie je konkretyzować (tak J. Filipek w: Rola prawa w działalności administracyjnej państwa, Warszawa 1974, s. 113). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA 1019/99

(LEX nr 78926) wyjaśnił: "Treścią pojęcia "interes prawny" jest prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym. Cechami tego "interesu" jest to, że jest on konkretny, indywidualny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego". Uwzględniając niezwykłą różnorodność sytuacji prawnej jednostki, ukształtowanej przepisami prawa administracyjnego, od chronionych Konstytucją RP praw politycznych i socjalnych do chronionych prawem budowlanym interesów osób trzecich, należy zatem stwierdzić, że interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego.

Związek normatywny między interesem prawnym lub obowiązkiem danego podmiotu a postępowaniem administracyjnym wskazany w art. 28 k.p.a. wyraża się natomiast w tym, że postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego podmiotu. Postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku konkretnego podmiotu w tym sensie, że w wyniku takiego postępowania wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach lub obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki innego podmiotu. W pierwszym wypadku postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu w sposób bezpośredni w tym znaczeniu, że decyzja administracyjna rozstrzyga o jego prawach i obowiązkach, w drugim - postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku innego podmiotu w sposób pośredni, bowiem decyzja nie rozstrzyga wprost o jego prawach i obowiązkach, lecz jedynie oddziaływa na jego prawa i obowiązki wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji z tym podmiotem (tak Andrzej Wróbel w komentarzu do art. 28 k.p.a. zawartym w: Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego. LEX 2015).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż Kolegium błędnie w niej przyjęło, że skoro wniosek złożony przez A. i M. N. jest rozpoznawany w trybie przepisów ustawy o lasach, zatem jedynymi stronami tego postępowania są wnioskodawcy jako dzierżawcy działki nr [...], którzy zawarli umowę z następcą prawnym osoby wpisanej do księgi wieczystej prowadzonej dla tej działki jako jej właściciel.

Sąd podziela stanowisko Nadleśnictwa przedstawione w skardze, zgodnie z którym istotne znaczenie ma w tej sprawie, że działka nr [...] objęta jest planem urządzenia lasu, który jest przez skarżącego wykonywany i który został zatwierdzony ostateczną decyzją Ministra Środowiska (okoliczności bezsporne). To ustalenie jest w ocenie Sądu kluczowe, przesądza bowiem o tym, że Nadleśnictwo ma interes prawny aby uczestniczyć w postępowaniu, które ma za przedmiot tę nieruchomość oraz zadania z zakresu gospodarki leśnej, które są wykonywane na tej nieruchomości przez skarżącego na podstawie ostatecznej decyzji Ministra Środowiska.

Zgodnie z art. 2 ustawy o lasach, przepisy tej ustawy stosuje się do lasów, bez względu na formę ich własności. Przepisy art. 6 ust. 1 tej ustawy definiują zawarte w niej określenia. W szczególności, zgodnie z tymi przepisami, gospodarka leśna to m.in. działalność leśna w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, choinek, karpiny, kory, igliwia oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu (pkt 1). Właścicielem lasu jest osoba fizyczna lub prawna będącą właścicielem albo użytkownikiem wieczystym lasu oraz osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca posiadaczem samoistnym, użytkownikiem, zarządcą lub dzierżawcą lasu (pkt 3). Plan urządzenia lasu jest to podstawowy dokument gospodarki leśnej opracowywany dla określonego obiektu, zawierający opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej (pkt 6). Natomiast uproszczony plan urządzenia lasu jest to plan opracowywany dla lasu o obszarze co najmniej 10 ha, stanowiącego zwarty kompleks leśny, zawierający skrócony opis lasu i gruntów przeznaczonych do zalesienia oraz podstawowe zadania dotyczące gospodarki leśnej (pkt 7). Przepisy art. 6 ust. 1 ustawy o lasach definiują też program ochrony przyrody wskazując, że jest to część planu urządzenia lasu zawierająca kompleksowy opis stanu przyrody, zadania z zakresu jej ochrony i metody ich realizacji, obejmującą zasięg terytorialny nadleśnictwa (11).

Z art. 7 ust. 1 ustawy o lasach wynika, że trwale zrównoważoną gospodarkę leśną prowadzi się według planu urządzenia lasu lub uproszczonego planu urządzenia lasu. Plan urządzenia lasu sporządza się co do zasady na 10 lat, z uwzględnieniem przyrodniczych i ekonomicznych warunków gospodarki leśnej, a także celów i zasad gospodarki leśnej oraz sposobów ich realizacji, określonych dla każdego drzewostanu i urządzanego obiektu, z uwzględnieniem lasów ochronnych (art. 18 ust. 1 ustawy o lasach). Plan urządzenia lasu zawiera m. in. opis lasów i gruntów przeznaczonych do zalesienia, program ochrony przyrody, określenie zadań, w tym w szczególności dotyczących: ilości przewidzianego do pozyskania drewna, zalesień i odnowień, pielęgnowania i ochrony lasu (vide art. 18 ust. 4 pkt 1, pkt 2a, pkt 3 lit. a, b, c ustawy o lasach). Z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o lasach wynika przy tym, że plany urządzenia lasu sporządza się dla lasów stanowiących własność Skarbu Państwa (ust. 1), natomiast uproszczone plany urządzenia lasu sporządza się dla lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa oraz dla lasów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ust. 2). Minister właściwy do spraw środowiska zatwierdza plan urządzenia lasu dla lasów stanowiących własność Skarbu Państwa oraz uproszczone plany urządzenia lasu dla lasów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (art. 22 ust. 1 ustawy o lasach). Starosta, po uzyskaniu opinii właściwego terytorialnie nadleśniczego, zatwierdza uproszczony plan urządzenia lasu (art. 22 ust. 2 ustawy o lasach).

Należy dodać, że z przepisów art. 23 i art. 24 ustawy o lasach wynika, iż pozyskiwanie drewna w lasach, a także podejmowanie w nich innych czynności związanych z gospodarską leśną musi być zgodne z treścią obowiązującego planu urządzenia lasu lub uproszczonego planu urządzenia lasu. Potwierdza to także treść art. 35 ust. 1 ustawy o lasach. Zgodnie z tym przepisem, nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu.

W ocenie Sądu z powyższych przepisów prawa materialnego zawartych w ustawie o lasach wynika, że Nadleśnictwo ma interes prawny aby uczestniczyć w omawianym postępowaniu. W obrocie prawnym pozostaje bowiem ostateczna decyzja Ministra Środowiska z dnia 17 kwietnia 2009 roku, nr [...] wydana na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy o lasach, którą zatwierdzono plan urządzenia lasu sporządzony dla Nadleśnictwa K., obejmujący także (okoliczność bezsporna) działkę nr [...], na lata 2009 - 2018. Plan ten zawiera m.in. opis lasów i gruntów przeznaczonych do zalesienia, program ochrony przyrody, a także określenie zadań dotyczących projektowanej ilości przewidzianego do pozyskania drewna, zalesień i odnowień, pielęgnowania i ochrony lasu (decyzja w aktach organu I instancji). Decyzja ta kształtuje prawa i obowiązki Nadleśnictwa dotyczące przedmiotowej nieruchomości związane z gospodarką leśną. Wszelka zatem ingerencja w te prawa i obowiązki, a taką niewątpliwie byłaby ewentualna decyzja Starosty rozstrzygająca wniosek A. i M. N., który również dotyczy realizacji zadań z zakresu gospodarki leśnej (wnioskodawcy chcą wykonać zabiegi pielęgnacyjne, wyciąć 2 drzewa, usunąć posusz), musi odbyć się z udziałem Nadleśnictwa jako strony postępowania.

Słusznie zatem Nadleśnictwo wskazywało w skardze, iż nie jest trafne stanowisko organu, że przesądzająca dla ustalenia kto jest stroną postępowania w tej sprawie jest treść księgi wieczystej działki nr [...] i ustalone na jej podstawie następstwo prawne właścicieli tej działki, skoro przedmiotowe postępowanie nie ma na celu rozstrzygnięcia kwestii prawa własności działki nr [...], lecz jedynie ustalenie zadań z zakresu gospodarki leśnej, które mają być na tej działce realizowane. Należy dodać, że organ nie kwestionował twierdzeń skarżącego, zgodnie z którymi to Nadleśnictwo wykonuje obecnie na tej działce zadania z zakresu gospodarki leśnej na podstawie planu urządzenia lasu, który został zatwierdzony ostateczną decyzją Ministra Środowiska. Skoro zatem skarżący wykonuje na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej czynności, które mają stać się obecnie przedmiotem niniejszego postępowania, to niewątpliwie ma on interes prawny legitymujący go do występowania w tym postępowaniu w charakterze strony. Skarżący - na podstawie przepisów prawa materialnego, tj. ustawy o lasach, wykonuje bowiem uprawnienia i obowiązki wynikające z zadań z zakresu gospodarki leśnej na nieruchomości objętej wnioskiem. Decyzja wydana w tej sprawie również ma dotyczyć zadań z zakresu gospodarki leśnej realizowanych na tej nieruchomości. Istnieje zatem związek normatywny między interesem prawnym Nadleśnictwa wynikającym z przepisów prawa materialnego (ustawy o lasach), a skonkretyzowanym w treści ostatecznej decyzji administracyjnej, którą ma obowiązek wykonywać, a toczącym się postępowaniem. Wydana w tym postępowaniu decyzja rozstrzygnie bowiem o wniosku A. i M. N., ale jej treść będzie niewątpliwie oddziaływała na prawa i obowiązki Nadleśnictwa ukształtowane na podstawie przepisów ustawy o lasach w ostatecznej decyzji Ministra Środowiska z dnia 17 kwietnia 2009 wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji, jaka ma zostać wydana w tej sprawie, z sytuacją prawną tego podmiotu ukształtowaną ww. decyzją Ministra.

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że Kolegium błędnie przyjęło w tej sprawie, naruszając w sposób istotny art. 28 k.p.a. oraz omówione powyżej przepisy ustawy o lasach, że Nadleśnictwo nie jest stroną przedmiotowego postępowania. Nadleśnictwo niewątpliwie bowiem posiada interes prawny w uczestniczeniu w tym postępowaniu w charakterze strony.

Z tej też przyczyny Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kolegium z dnia 24 lutego 2014 roku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi albowiem zostały one wydane z naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy w tym miejscu dodać, że dopiero w przypadku stwierdzenia, iż przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (przyczyna wznowienia) rzeczywiście zaistniała i doszło do pominięcia strony w postępowaniu zwykłym, rzeczą organu jest ponowienie czynności postępowania, a następnie, po rozpoznaniu podnoszonych przez tę stronę zarzutów i wniosków, dokonanie oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2009 roku, sygn. II OSK 528/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). W niniejszej sprawie Kolegium uznało, że przesłanka wznowieniowa nie zaistniała, nie rozpatrywało zatem ponownie sprawy dotyczącej zawieszenia postępowania, w szczególności nie zbadało z udziałem pominiętej strony postępowania, czy w wyniku wznowienia postępowania mogłoby zapaść wyłącznie postanowienie odpowiadające w swej istocie postanowieniu dotychczasowemu. Co za tym idzie Sąd w tej kwestii również nie mógł się wypowiedzieć. Sąd administracyjny jest bowiem w zasadzie sądem kasacyjnym, orzekającym o zgodności albo niezgodności z prawem aktu lub czynności organu administracyjnego. W swoim orzeczeniu sąd zawiera ocenę prawną kontrolowanego aktu oraz wytyczne co do stosowania prawa w danej sprawie indywidualnej lub też stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności. Z tą chwilą rola sądu administracyjnego się kończy, a sprawa powraca do organów administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2005 r., sygn. FSK 2282/04, Baza Orzeczeń LEX nr 173165; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2005 r., sygn. FSK 2161/04, Baza Orzeczeń LEX nr 173175; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. GSK 589/04, ONSAiwsa 2004, nr 3, poz. 56). Rozpoznając skargę w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku mógł zatem jedynie zbadać prawne przesłanki wydania zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Kolegium z dnia 25 lutego 2014 roku (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), nie był natomiast uprawniony do zbadania legalności postanowienia Kolegium z dnia 31 grudnia 2012 roku, nr [...].

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490), zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot wpisu sądowego uiszczonego od skargi w kwocie 200 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze - mając na uwadze przedstawioną przez Sąd wykładnię przepisów prawa, winno dokonać jej rozstrzygnięcia z uwzględnieniem okoliczności, że wnioskodawca (Nadleśnictwo) jako strona postępowania nie brał bez swojej winy udziału w postępowaniu zażaleniowym zakończonym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 grudnia 2012 roku, nr [...], co powinno skutkować przeprowadzeniem postępowania wznowieniowego z jego udziałem.