Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 593/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 1 i pkt 2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi A.S. i M. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej PINB) decyzją z dnia [...] r., nr [...], nakazał A. i M. Sz., właścicielom lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w Z., rozbiórkę wybudowanej bez pozwolenia na budowę ścianki działowej wygradzającą część podestu przyłączonego do lokalu mieszkalnego oraz doprowadzenie przedmiotowego podestu do stanu poprzedniego, poprzez wybudowanie przegrody w pierwotnym położeniu wydzielającym lokal mieszkalny od klatki schodowej. Orzeczenie to zostało oparte na art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 ze zm. - aktualnie Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623)

Postępowanie w przedmiotowej sprawie jest prowadzone od 2005 r. w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowych wymiarów podestu klatki schodowej na 1 piętrze budynku mieszkalnego wskazanego decyzji PINB. W ocenie organu nadzoru budowlanego I instancji szerokość tego podestu nie odpowiada bowiem wymogom wynikającym z § 242 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm. – dalej zwane rozporządzeniem MI). Podest ten stanowi część drogi ewakuacyjnej z budynku, a jego minimalna szerokość powinna wynosić 1,4 m ( przy czym przepis § 242 ust. 2 rozporządzenia MI dopuszcza się szerokość 1,2 m, jeżeli droga ewakuacyjna jest przeznaczona dla nie więcej niż 20 osób). Postępowanie w sprawie organy nadzoru budowlanego pierwotnie prowadziły w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 P.b. Zakończone ono zostało decyzją PINB z dnia [...] r. oraz utrzymującą ją w mocy decyzją [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej [...]WINB) z dnia [...]r.. Orzeczeniami tymi nałożony został na "A" Sp. z o.o. z siedzibą w Z., jako zarządcę nieruchomości przy ul. [...] w Z., obowiązek doprowadzenia podestu klatki schodowej do zgodności z § 242 rozporządzenia MI.

Wyrokiem z dnia 28 lutego 2007 r., II SA/Gl 670/06, WSA w Gliwicach uchylił jednak decyzje organów obu instancji. Sąd nakazał jednocześnie poprowadzenie postępowania w trybie bądź art. 37 i nast. ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), jeśli wykonane samowolnie roboty budowlane stanowiły budowę, bądź też w oparciu o art. 51 P.b. 1994 r., jeśli wykonane roboty nie stanowiły budowy. W tym drugim przypadku WSA stwierdził, że nie można przyjmować, iż przesunięta w kierunku podestu ściana zewnętrzna lokalu mieszkalnego nr [...] stanowi część wspólną nieruchomości, w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.)., bowiem zrealizowane roboty doprowadziły do powiększenia lokalu, stanowiącego obecnie przedmiot odrębnej własności.

W następstwie tego wyroku PINB umorzył postępowanie prowadzone w trybie art. 66 P.b. wszczynając jednocześnie postępowanie w sprawie samowolnie wykonanych robot budowlanych. W toku tego postępowania organ ten wydał oparte na art. 81 c ust. 2 P.b. postanowienie z dnia [...]r., którym nałożył na aktualnych właścicieli lokalu nr [...] obowiązek przedłożenie oceny technicznej dotyczącej zgodności wykonanych robót z przepisami techniczno-budowlanymi oraz w przypadku stwierdzenia odstępstw od tych przepisów określenia sposobu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z przepisami. W uzasadnieniu tego orzeczenia PINB wskazał, że przedmiotowa inwestycja została wykonana w latach 70 - tych XX w. przez ówczesnego najemcę lokalu mieszkalnego nr [...]. Lokal ten w 2000 r. kupili od "B" Sp. z o.o. w likwidacji małżonkowie F. i A. D.. W 2003 r. nabyli go zaś jego aktualni właściciele A. i M. Sz. Postanowienie to zostało uchylone postanowieniem [...]WINB z dnia [...] r. w którym organ ten wskazał na brak podstaw prawnych do jego wydania w postępowaniu zmierzającym do likwidacji skutków samowoli budowlanej.

Kolejną decyzją z dnia [...] r. PINB nakazał małżonkom Sz. rozebranie przedmiotowej ścianki działowej powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. Także i to orzeczenie nie utrzymało się w obrocie prawnym, bowiem w wyniku odwołania wniesionego przez małżonków Sz. [...]WINB decyzją z dnia [...] r. uchylił kasacyjnie to orzeczenie. W decyzji tej [...]WINB nakazał organowi I instancji uzupełnienie postępowania dowodowego, a w szczególności ustalenie jakiego rodzaju wspólnota mieszkaniowa powstała w budynku przy ul [...] w Z. oraz kto sprawuje zarząd tej wspólnoty, a także zbadanie zgodności wykonanych robót budowlanych z przepisami obowiązującymi w dacie ich realizacji.

We wspomnianej na wstępie decyzji z dnia [...] r. nr [...] PINB wskazał, że zastosował się do wskazań zawartych w ostatnio wymienionej decyzji [...]WINB oraz w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 28 lutego 2007 r.

Odwołanie od tej decyzji wnieśli A. i M. Sz. domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania. Podnieśli, że zakwestionowane przez PINB roboty budowlane zostały wykonane w latach 80 ubiegłego wieku i winny być legalizowane w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Wskazali, że nabyty przez nich lokal nr [...] ma powierzchnię 128, 81 m² i został uznany za spełniający warunki samodzielnego lokalu w wystawionym przez Prezydenta Miasta Z. zaświadczeniu z dnia [...]r. W ich ocenie zaświadczenie to potwierdza, że do lokalu tego jest zgodny z przepisami dostęp pozwalający na jego wyodrębnienie z nieruchomości. Do wniosku o wydanie tego zaświadczenia dołączonych zaś zostało szereg dokumentów, w tym rzut kondygnacji i inwentaryzacja ich lokalu. W ocenie odwołujących się wydane zaświadczenie o samodzielności lokali nr [...] i nr [...] znajdujących się na tej samej kondygnacji budynku oznacza, że prowadząca do obu tych lokali klatka schodowa spełnia warunki swobodnego dostępu do mieszkań. Stan klatki schodowej nie zmienił się zaś do dnia dzisiejszego. Odwołujący się zakwestionowali również treść skierowanego do nich nakazu, stwierdzając, że nie wiadomo co ma oznaczać sformułowanie "doprowadzić podest do stanu poprzedniego", skoro stanu tego nie określono, a adresatom nakazu nie jest on wiadomy. Wątpliwości ich zdaniem rodzi także zawarte w sentencji decyzji sformułowanie "rozebrać ściankę działową", bowiem nie wiadomo o jaką ściankę działową chodzi, gdyż ściany wydzielające lokal nr [...] nie stanowią ścianek działowych.

Zdaniem odwołujących się nie jest znany im cel, do jakiego zmierza zaskarżona decyzja, jeżeli bowiem celem tym ma być zapewnienie odpowiedniego dostępu do lokalu nr [...] znajdującego się na poddaszu, to powinno się znaleźć w niej określenie o jaką powierzchnię ma zostać zmieszony ich lokal mieszkalny i jaką powierzchnią winien się charakteryzować podest klatki schodowej. Zauważyli także, że zmiana powierzchni ich mieszkania spowoduje zmianę należnego im udziału w gruncie i częściach wspólnych budynku. W konsekwencji zajdzie konieczność zmiany wszystkich aktów notarialnych dotyczących wyodrębnionych w budynku lokali. Wydając decyzję PINB nie rozważył też innej możliwości zapewnienia odpowiedniego dostępu do lokalu nr [...], a to przez drugą klatkę schodową znajdującą się w przedmiotowym budynku.

Zdaniem odwołujących się organ błędnie wreszcie przyjął, że ściany wydzielające poszczególne lokale mieszkalne nie stanowią części wspólnych nieruchomości w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali. Podali także, ze nie jest im wiadome, czy i na jakiej podstawie została ustanowiona odrębna własność lokalu nr [...] mieszczącego się na stanowiącej poddasze wyższej kondygnacji budynku.

Zaskarżoną decyzją [...]WINB działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. utrzymał w mocy decyzję PINB. Zdaniem tego organu argumenty zawarte w odwołaniu nie zasługiwały na uwzględnienie. W szczególności prawidłowy był nakaz rozebrania ścianki działowej wybudowanej bez pozwolenia na budowę, którą wygrodzono część podestu i przyłączono ją do lokalu mieszkalnego nr [...]. prawidłowy był także nakaz doprowadzenia podestu do stanu poprzedniego poprzez wybudowanie przegrody. Następnie [...]WINB wskazał, że samowolnie wykonane roboty budowlane miały miejsce pod rządami Prawa budowlanego z 1974 roku, a zgodnie z art. 28 ust. 1 tej ustawy roboty budowlane z wyjątkiem rozbiórek można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. W szczególności zgodnie z § 44 ust. 1 pkt 4 lit. d rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego pozwolenia na budowę wymagało wykonywanie innych inwestycji budowlanych mogących wprowadzić lub zwiększyć uciążliwości pogarszające warunki sanitarne, bezpieczeństwa ludzi lub mienia albo warunki wykorzystania terenów sąsiednich. Jednocześnie [...]WINB zauważył, że sprawa winna zostać rozpatrzona w oparciu o przepisy obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1994 roku. Zastosowania w sprawie nie może mieć natomiast art. 103 ust. 2 obowiązującej ustawy, bowiem zrealizowane roboty budowlane nie zostały objęte hipotezą art. 48 P.b. lecz przepisami art. 50 i art. 51 tej ustawy.

Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja PINB odpowiada prawu, gdyż zrealizowana przebudowa znacząco zawęża drogę ewakuacyjną w budynku. Szerokość spocznika od słupka poręczy do ściany wynosi 53 cm i zwęża się do 33 cm, co istotnie narusza przepis § 242 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia MI. W ocenie organu w sprawie winno jednak znaleźć zastosowanie rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. Nr 17, poz. 62), bowiem z brzmienia § 2 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia MI wynika, że jego przepisy stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz zmianie sposobu użytkowania budynków, a także do związanych z nim urządzeń budowlanych, co powoduje, ze nie mogą one znaleźć zastosowania w sprawie. Zgodnie zaś z § 52 ust. 2 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. połączenie kondygnacji w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych bez dźwigów osobowych wynosi 1,1 m w biegu i 1,5 m na spoczniku. Realizacja zatem przedmiotowej ścianki działowej naruszała w stopniu znaczącym przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w czasie wykonywania robót budowlanych, jak i przepisy obecnie obowiązujące. Taki stan rzeczy powoduje konieczność usunięcia przedmiotowej ścianki z podestu-spocznika, gdyż stwarza ona zagrożenie bezpieczeństwa związanego z ochroną zdrowia i życia lokatorów całego obiektu.

Zdaniem [...]WINB organ I instancji prawidłowo także ustalił na podstawie art. 52 P.b adresatów decyzji, bowiem małżonkowie Sz. są aktualnie właścicielami przedmiotowej ścianki działowej oraz wygrodzonej części spocznika. Organ powołał się także na wytyczne zawarte w zapadłym w sprawie wyroku WSA w Gliwicach z dnia 28 lutego 2007 r. Odnosząc się do argumentów odwołania wskazującego na treść zaświadczenia wystawionego w 1997 r. przez Prezydenta Miasta Z. wskazał, że zarówno poprzednio, jak i aktualnie obowiązujące przepisy prawa budowlanego nie przewidywały procedury legalizacyjnej w oparciu o zaświadczenia wydawane przez organy w trybie art. 217 – 220 k.p.a. Dodał także, że aktualni właściciele lokalu nie byli co prawda sprawcami samowoli budowlanej, jednak przejęli oni wszystkie związane z nią prawa i obowiązki. Kwestie zaś rozliczeń finansowych, czy zmiany udziałów w częściach wspólnych budynku nie mają znaczenia w rozpatrywanej sprawie i mogą zostać rozstrzygnięte w postępowaniu cywilnoprawnym.

Zdaniem [...]WINB także obowiązek nałożony decyzją PINB został sformułowany precyzyjnie. Nakazano w niej bowiem rozebrać ściankę działową, której określenie nie budzi wątpliwości oraz doprowadzenie podestu do stanu poprzedniego, czyli przywrócenie mu funkcji spocznika. Precyzyjnie - zdaniem organu - nakazano także wybudowanie przegrody w jej pierwotnym kształcie. W efekcie przeprowadzonych prac spocznik winien otrzymać kształt prostokątny, jak to miało miejsce przed dokonaniem samowoli.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.Sz. i M. Sz. domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. Zarzucili, że z uwagi na brzmienie art. 103 ust. 2 P.b. w sprawie nie powinny znaleźć zastosowania przepisy tej ustawy. W sprawie nie ustalono też dokładnej daty wykonania spornych robót, tymczasem w ich ocenie nastąpiło to prawdopodobnie pod rządami ustawy Prawo budowlane z 31 stycznia 1961 r. Podkreślili, że od tego czasu zmianie ulegały przepisy techniczno-budowlane, które zmierzają w kierunku poszerzenia ciągów komunikacyjnych w budynkach. Nie bez znaczenia w sprawie była także okoliczność wykonania prac na ostatniej kondygnacji mieszkalnej budynku, bowiem dopiero w późniejszych latach wydzielone zostało na strychu pomieszczenie mieszkalne. Aktualnie toczy się też postępowanie w sprawie przekształcenia kolejnej części strychu na mieszkanie. Skarżący powtórzyli także argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji PINB związaną z zaświadczeniem wystawionym w [...] r. przez Prezydenta Miasta Z.

Zdaniem skarżących "na przedmiotowym spoczniku nie nastąpiło także zawężenie w świetle ciągów schodowych". Schody na całej szerokości są dostępne i nie zostały zawężone oraz nie została zmieniona szerokość spocznika między ścianami klatki schodowej. Orzekające w sprawie organy nie poczyniły w tej kwestii żadnych ustaleń faktycznych dowodzących, że klatka schodowa nie spełnia wymagań określonych w przepisach.

Skarżący powtórzyli wreszcie swoje zastrzeżenia dotyczące treści i celu skierowanego do nich nakazu zawartego w decyzji PINB. W szczególności podnieśli, że nie wiedzą co oznaczają sformułowania "doprowadzić podest do stanu poprzedniego" i "rozebrać ściankę działową". W ich ocenie jeśli celem tej decyzji było zapewnienie dostępu do lokalu nr [...], to powinna ona określać kształt i wymiar podestu oraz uwzględniać liczbę osób korzystających z klatki schodowej. Skarżący ponownie też zgłosili, że wykonanie decyzji spowoduje konieczność wprowadzenia zmian dotyczących udziałów w gruncie i części wspólnej budynku przysługujących wszystkim właścicielom wyodrębnionych lokali. Zarzucili także błędne przyjęcie, że ściany wydzielające poszczególne lokale w budynku nie stanowią części wspólnej budynku lecz część wydzielonych lokali. Wreszcie ich zdaniem organy winny rozważyć możliwość zapewnienia dostępu do lokalu nr [...] poprzez druga klatkę schodową.

W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w sprawie prawidłowo został zastosowany art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b., bowiem co do zasady organy administracji winny orzekać na podstawie przepisów obowiązujących, chyba że przepis szczególny przewiduje zastosowanie innych przepisów. Przepisem takim jest art. 103 ust. 2 P.b., który nie ma jednak zastosowania w sprawie, bowiem stwierdzona samowola nie stanowiła budowy obiektu budowlanego bądź jego części lecz stanowiła przebudowę, o jakiej jest mowa w art. 3 pkt 7 P.b. W tym stanie rzeczy bez znaczenia jest czy samowolne roboty budowlane wykonane zostały pod rządami obecnie obowiązującej ustawy, czy też Prawa budowlanego z 1974 roku bądź nawet 1961 roku. W ocenie organu bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy były także zmiany stanu faktycznego, które miały miejsce po zaistniałej samowoli. Organ nie może bowiem odstąpić od nałożonych na niego obowiązków i doprowadzić do utrwalenia oraz usankcjonowania niezgodnego z prawem stanu obiektu, który zagraża zdrowiu i życiu ludzkiemu. Nie może on tego uczynić także ze względu na fakt, że usunięcie stanu niezgodnego z prawem powoduje uciążliwość dla aktualnego właściciela lokalu. W kwestii zaświadczenia wydanego w [...] r. przez Prezydenta Miasta Z. [...] powtórzył swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo przytoczył także definicję samodzielnego lokalu mieszkalnego zawartą w art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali, wskazując, że w żaden sposób pojęcie samodzielnego lokalu mieszkalnego nie odnosi się do kwestii legalności robót wykonanych w tym lokalu. Zawarte zaś w tej definicji pojęcie "trwałej ściany" nie odnosi się zaś do ścian działowych, czy konstrukcyjnych lecz oznacza każdą ścianę wydzielającą w sposób trwały jakieś pomieszczenie.

[...]WINB stwierdził, że nieprawdziwe jest twierdzenie skarżących wskazujących, iż nie została zawężona na spocznika szerokość ciągów schodowych. Z akt sprawy wynika bowiem, że wymiary spocznika na 1 piętrze wahają się od 53 cm przy słupku poręczy i 33 cm przy ścianie klatki schodowej. Ponownie też organ powołał się na przepis § 52 ust. 2 rozporządzenia z 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki mieszkalne wskazując, że szerokość spocznika nie może być mierzona między ścianami klatki schodowej lecz między ścianą a wewnętrzną krawędzią balustrady i winna ona wynosić 1,5 m, a nie 53 cm. W kwestii nakazu przywrócenia stanu poprzedniego organ potrzymał swoje stanowisko dowodząc, że przedmiotowy podest powinien odzyskać kształt prostokątny oraz wymiary przewidziane w warunkach technicznych.

Odnośnie stwierdzenia skarżących dowodzących, że ściana oddzielająca ich lokal mieszkalny od klatki schodowej nie jest ścianką działową organ powołał się na przedstawiona przez skarżących inwentaryzację lokalu nr [...] dowodzącą znacznie mniejszej grubości tej ściany w porównaniu z innymi ścianami w tym lokalu. Wyjaśnił, ze ściana ta nie stanowi także części wspólnej nieruchomości, bowiem skoro wydziela ona lokal mieszkalny nr [...] to stanowi część tego lokalu służącą do użytku jego właścicielom. Ścianę tę wykonali też poprzedni lokatorzy tego lokalu mieszkalnego, a nie użytkownicy klatki schodowej, która funkcjonowała z powodzeniem zanim samowolnie powiększono lokal mieszkalny kosztem spocznika. Ponownie też organ powołał się na stanowisko zajęte w przez WSA w wyroku z dnia 28 lutego 2007 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek większość podniesionych w niej zarzutów nie było trafnych. Sąd nie będąc jednak - stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej zwanej p.p.s.a.) - związany zarzutami i wnioskami skargi wziął z urzędu pod rozwagę dostrzeżone naruszenia prawa.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku uchylenia poprzednio wydanych w sprawie orzeczeń organów nadzoru budowlanego, co nastąpiło prawomocnym wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 670/06. Okoliczność ta powoduje, że w kontrolowanym aktualnie postępowaniu należy uwzględnić poglądy prawne zamieszczone w tym prawomocnym wyroku. Zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przytoczony przepis dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, której sens wyraża się w związaniu takim orzeczeniem określonych w tym unormowaniu podmiotów. Podmiotami tymi są przede wszystkim strony postępowania, do których należy zaliczyć nie tylko [...]WINB, ale także skarżących. Do podmiotów związanych prawomocnym wyrokiem bez wątpienia należy zaliczyć także sąd, który go wydał oraz inne sądy i inne organy państwowe, w tym także skład sądu orzekający w mniejszej sprawie. Wszystkie te podmioty muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia. Związanie prawomocnym wyrokiem sądu implikuje w sposób bezwzględny konieczność jego uwzględnienia w wydawanych w następstwie tego wyroku decyzjach administracyjnych oraz wyrokach (vide: wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, LEX Nr 48643 ). Wskazana w art. 170 p.p.s.a. moc wiążąca orzeczenie oznacza, że w kolejnym toczącym się postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana, Sąd zaś nie może rozstrzygnąć w odmienny sposób kwestii wynikających z prawomocnego orzeczenia ( vide: J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98 , OSP 2001 z. 4, poz. 63).

Rozważania prawne dotyczące kontrolowanego postępowania rozpocząć należy zatem od kwestii które zostały prawomocnie przesądzone przywołanym wyrokiem WSA w Gliwicach. Wyroku tym rozstrzygnięto zaś, że "przesunięta w kierunku podestu klatki schodowej ściana zewnętrzna lokalu mieszkalnego nr [...] nie stanowi części wspólnej nieruchomości, o której mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokalu ( Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.)". Tym samym zarówno orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego, jak i skład Sądu są związane tym poglądem. Z tego też względu zarzuty skargi dotyczące błędnego wskazania adresata kontrolowanych decyzji należy uznać za nieuzasadnione.

W omawianym wyroku WSA w Gliwicach częściowo rozstrzygnął także kwestię, trybu w jakim powinno toczyć się dalsze postępowanie w przypadku ustalenia, że stanowiące przedmiot postepowania roboty budowlane zostały wykonane samowolnie. Nakazał on bowiem rozważenie możliwości zastosowania w sprawie art. 37 i nast. ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 P.b. albo - "jeśli roboty nie polegały na budowie w rozumieniu obowiązujących przepisów – na podstawie art. 51 P.b.". Odnosząc się do tej kwestii należy zatem zaaprobować stanowisko organów obu instancji, zgodnie z którym zmiana lokalizacji ściany oddzielającej lokal nr [...] od klatki schodowej poprzez jej wyburzenie i postawienie jej w innym miejscu wymagała stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. pozwolenia na budowę. Zasadnie organy te powołały się w tej kwestii na § 44 ust. 1 pkt 4 lit d rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej, Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego ( Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem pozwolenia na budowę wymagało bowiem wykonywanie innych inwestycji budowlanych mogących wprowadzić lub zwiększyć uciążliwości pogarszające warunki sanitarne, bezpieczeństwa ludzi lub mienia albo warunki wykorzystania terenów sąsiednich. Sąd jednocześnie nie dał wiary twierdzeniom skarżących, którzy w toku toczącego się przez kilka lat postępowania administracyjnego twierdzili zgodnie, że przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane przez ich poprzednika prawnego pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Na etapie skargi do sądu administracyjnego zmienili oni swoje zdanie stwierdzając, że roboty te miały miejsce pod rządami Prawa budowlanego z 1961 roku. Na potwierdzenie tej okoliczności skarżący nie przedstawili jednak jakichkolwiek dowodów. Na marginesie należy jedynie dodać, że wymiary podestu na pierwszym piętrze klatki schodowej w budynku przy ul. [...] w Z. są niezgodne także z § 37 ust. 1 pkt 8 zarządzenia nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dziennik Budownictwa z 19 lipca 1966 r. Nr 10, poz. 44 ze zm.). Przepis ten wymagał bowiem aby najmniejsza użytkowa szerokość spocznika na drogach służących stałej komunikacji w tego rodzaju budynkach wynosiła 1,00 m.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego prawidłowo także uznały, że samowolnie zrealizowane roboty budowlane stanowiły przebudowę, o jakiej jest mowa w art. 3 pkt 7 P.b. Stosownie do tego przepisu ilekroć w ustawie P.b. jest mowa o robotach budowlanych - należy przez to rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Przepis ten nie pozostawia wątpliwości, że roboty budowlane stanowiące przebudowę nie mieszczą się w zakresie pojęcia budowa. Powyższe powoduje wyłączenie możliwości zastosowania w sprawie art. 48 P.b., który ma zastosowanie do budowy obiektów budowlanych lub ich części. Pociąga to za sobą równocześnie brak podstaw do zastosowania w sprawie art. 103 ust. 2 P.b. nakazującego stosowanie przepisów dotychczasowych do obiektów obiętych hipotezą art. 48, których budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. Uprawniony natomiast jest pogląd, że do robót budowlanych, które wymagają pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, ale które nie są budową w rozumieniu art. 48 tego prawa odnosi się art. 51 P.b. (vide: rozważania zamieszczone w uchwałach NSA z dnia 20 października 1997 r., OPS 3/97, ONSA 1998/ 1/3 oraz z dnia 15 maja 2000 r. OPS 20/99, ONSA 2000/4/133).

Sąd nie podzielił jednak stanowiska organów obu instancji zajętego w kwestii zastosowania powołanych przez nie przepisów techniczno-budowlanych. W pierwszym rzędzie nie można się zgodzić ze stanowiskiem [...]WINB, że w postępowaniu zmierzającym do likwidacji stwierdzonej samowoli budowlanej winny znaleźć zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r., a w szczególności jego § 52 ust. 2. Nie można zaakceptować także stanowiska organu I instancji, który co prawda nie wskazał wprost w uzasadnieniu swojej decyzji, jakiego rodzaju przepisy techniczno-budowlane winny znaleźć zastosowanie w prowadzonym przez niego postępowaniu, lecz jak wynika z akt sprawy dokonał oceny legalności zrealizowanych robót budowlanych pod kątem spełniania wymogów wynikających z § 242 ust. 2 rozporządzenia MI określających wymaganą szerokość dróg ewakuacyjnych. W toku rozważania tej kwestii organom obu instancji umknęło jednak sformułowanie zamieszczone w § 207 ust. 2 rozporządzenia MI (w brzmieniu ustalonym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2009 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie). Przepis ten nakazuje zaś stosować przepisy tego rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, w tym wymiarów schodów, o których mowa w § 68 ust. 1 i 2 (...), również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi. Wskazane przepisy odrębne to wydane na podstawie ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 , Nr 178, poz. 1380 ze zm.) przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2010r. Nr 109, poz. 719). Zgodnie z przepisem § 16 ust. 1 tego rozporządzenia użytkowany budynek istniejący uznaje się za zagrażający życiu ludzi, gdy występujące w nim warunki techniczne nie zapewniają możliwości ewakuacji ludzi. Stosownie zaś do ust. 2 pkt 1 tego paragrafu podstawą do stwierdzenia, że w budynku występują warunki techniczne, o których mowa w ust. 1 może być szerokość przejścia, dojścia lub wyjścia ewakuacyjnego albo biegu bądź spocznika klatki schodowej służącej ewakuacji, mniejsza o ponad jedną trzecią od określonej w przepisach techniczno-budowlanych. W świetle przywołanych regulacji należy stwierdzić, że w sprawie zachodził przypadek nakazujący do określenia wymaganej szerokości podestu klatki schodowej w budynku przy ul. [...]w Z. zastosowanie § 68 obowiązującego rozporządzenia MI. W ust. 1 tego paragrafu zamieszczona została tabela, zgodnie z którą w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych minimalna szerokość użytkowa spocznika wynosić powinna 1,5 m.

W ocenie Sądu na uwzględnienie zasługiwał zarzut skarżących wskazujący na nieprawidłowe określenie zakresu nakazanych robót budowlanych w sentencji decyzji PINB. Niedopuszczalnym jest bowiem taki sposób redagowanie nakazów zamieszczonych w sentencjach decyzji administracyjnych, które wymagają dodatkowych wyjaśnień czy komentarzy. Nakładane na strony obowiązki powinny być redagowane w sposób jasny i zrozumiały dla tych stron oraz pozwalający na ich wyegzekwowanie w postepowaniau egzekucyjnym. Jednym ze źródeł nieprawidłowej redakcji sentencji decyzji PINB było jej oparcie na niewłaściwej podstawie prawnej. Powołany w podstawie prawnej decyzji PINB art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. zezwala bowiem na wydanie bądź to nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części bądź też nakaz doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego. Redakcja tego przepisu nie zezwala zatem na zamieszczenie w decyzji organu dwóch wymienionych w nim nakazów, a to nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego i zarazem nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. W kontrolowanej sprawie opierając się na przywołanym przepisie organ mógł natomiast wydać nakaz przywrócenia budynku przy ul. [...]w Z. do stanu poprzedniego poprzez wyburzenie ściany wygradzającej część podestu na I piętrze klatki schodowej budynku i odtworzenie poprzednio istniejącej ściany odzielajacej lokal nr [...] od klatki schodowej. Warunkiem wydania tego nakazu byłoby jednak dokonanie na podstawie projektu budowlanego budynku ustaleń faktycznych pozwalających na odtworzenie poprzedniego usytuowania przedmiotowej ściany. Wobec niemożności dokonania takich ustaleń organ winien oprzeć się na przepisie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 P.b. i wydać nakaz wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenia ściany oddzielającej lokal mieszkalny nr [...] od klatki schodowej do stanu zgodnego z prawem to jest z przepisem § 68 ust. 1 rozporządzenia MI oraz określić termin wykonania tych robót.

Pozostałe zarzuty skargi nie zasługiwały natomiast na uwzględnienie. W szczególności Sąd podzielił stanowisko [...]WINB, że nie miało wpływu na wynik sprawy zaświadczenie wydane [...] r. przez Prezydenta Miasta Z. dotyczące samodzielności lokali znajdujących się w budynku przy ul. [...]. Na wynik toczącego się postępowania nie mogła mieć wpływu także, wynikająca z art. 3 ust. 3 ustawy o własności lokali, ewentualna konieczność wprowadzenia korekt dotyczących udziałów przysługujących właścicielom wyodrębnionych lokali w nieruchomości wspólnej, czy kwestie związane z wyodrębnianiem nowych lokali mieszkalnych w tym budynku. Nie zasadny był wreszcie zarzut, że wymiary przedmiotowego spocznika nie powodują "zawężenia w świetle ciągów schodowych". Kwestia ta została bowiem dostatecznie dobrze udokumentowana w protokole oględzin mających miejsce w dniu [...]r. ustalenia faktyczne organów potwierdzają także wykonane w trakcie tych oględzin zdjęcia.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji zastosuje się do wskazań Sądu i precyzyjnie ustali zakres nakazanych robót budowlanych oraz określi termin ich wykonania. Nakaz ten PINB wyda w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 P.b. Nakazane roboty budowlane winny doprowadzić do zgodności zrealizowanych robót z wymogami wynikającymi z § 68 ust. 1 rozporządzenia MI.

W tym stanie rzeczy należało z przytoczonych wyżej powodów uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 135 p.p.s.a. zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzająca ją decyzję PINB. O niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a. Wobec braku wniosku skarżących, o jakim mowa w art. 210 p.p.s.a., Sąd nie zamieścił w wyroku orzeczenia w przedmiocie kosztów postępowania.