Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1197/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a par.1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym dnia 18 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Z. G. i L. G. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 marca 2022 r. nr DAP-WN-727-115/2021/KKW w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z 23 marca 20[...] r. nr DAP-WN-727-115/2021/KKW utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z 17 listopada 2021 r. nr DAP-WPK-727-1-233/2021/DP odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r. nr G-VI-7223/50/84/93 przekazującej nieodpłatnie na własność Gminy [...] określone w decyzji nieruchomości gruntowe Państwowego Funduszu Ziemi położone w obrębie [...].

Powyższe postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Z. G. i L. G. wnioskiem z 5 maja 2021 r., sprecyzowanym pismem z 15 czerwca 2021 r., wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, podnosząc, że nieruchomości objęte ww. decyzją, tj. działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], stanowiły własność ich poprzednika prawnego - L. K..

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z 17 listopada 2021 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji wskazując, że wnioskodawcy nie przedstawili dowodów, które potwierdzałyby, że im lub ich poprzednikom prawnym przysługiwał w dacie 27 maja 1990 r., jak również obecnie, tytuł prawny do ww. działek, objętych decyzją z 27 grudnia 1993 r. Tym samym wnioskodawcy nie legitymują się przymiotem strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody Gdańskiego.

Z. G. i L. G. wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. postanowieniem z 17 listopada 2021 r.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ponownie rozpoznając sprawę wskazał, że z analizy akt wynika, że L. K. na podstawie dokumentu Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych z 8 listopada 1945 r., w wykonaniu dekretu PKWN z 6 września 1944 r., otrzymał nadział ziemi o pow. 9,30 ha, z dawnej nieruchomości ziemskiej położonej w [...], powiat [...], województwo [...]. Prawo własności nadanej na rzecz L. K. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], zostało wpisane w księdze wieczystej nr [...]. Z wyciągu z wykazu zmian gruntowych z 8 listopada 1977 r., znajdującego się w aktach księgi wieczystej nr [...], wynika, że na skutek nowego pomiaru działki stanowiącej własność L. K., jej powierzchnia została ustalona na 8,40 ha. Z ww. wyciągu wynika także, że nieruchomość L. K. została podzielona na działki nr [...] o pow. 3,43 ha i nr [...] o pow. 4,97 ha. Jak wynika z pisma Starosty [...] z 19 kwietnia 2013 r. i dołączonej do tego pisma dokumentacji, z działki nr [...] powstała działka nr [...], natomiast z działki nr [...] powstała działka nr [...], która w 1982 r. uległa podziałowi na działki nr [...], [...] i [...]. Działka nr [...] uległa następnie w 1989 r. podziałowi na działki nr [...], [...] i [...].

Na podstawie decyzji Naczelnika Gminy [...] z 10 listopada 1979 r. nr [...], przejęto na własność państwa bez odszkodowania w stanie wolnym od obciążeń, jako opuszczone, gospodarstwo rolne położone we wsi [...], gmina [...], województwo [...], obejmujące wg rejestru gruntów działki nr [...] i [...] o łącznej pow. 8,40 ha stanowiące własność L. K.. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, właściciele ww. nieruchomości opuścili gospodarstwo zaraz po wojnie, a ich adresy nie są znane.

Wojewoda Gdański decyzją z 27 grudnia 1993 r., sprostowaną postanowieniem z 23 lutego 1994 r., przekazał nieodpłatnie na własność Gminy [...] nieruchomości gruntowe Państwowego Funduszu Ziemi położone w obrębie [...] obejmujące działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].

Następnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 9 października 2002 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r. W uzasadnieniu Minister wskazał, że analiza stanu faktycznego sprawy wykazała, że w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej, objęte nią nieruchomości stanowiły własność Skarbu Państwa, który nabył je na podstawie decyzji Naczelnika Gminy [...] z 10 listopada 1979 r. o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w myśl przepisów dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78). Powyższy fakt został również odzwierciedlony w zapisach księgi wieczystej nr [...], w której wpis własności L. K. został z dniem 20 grudnia 1979 r. zastąpiony wpisem na rzecz Skarbu Państwa.

Mając zatem na uwadze, że wnioskodawca nie przedstawił prawomocnej decyzji stwierdzającej nieważności ww. decyzji Naczelnika Gminy [...] z 10 listopada 1979 r., na mocy której Skarb Państwa nabył nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa L. K. oraz nie przedłożył właściwych wypisów z ksiąg wieczystych poświadczających o przysługującym mu tytule własności do przedmiotowych nieruchomości, organ uznał, że nie wykazał on, że przedmiotowe nieruchomości stanowią jego własność. Z powyższego względu Z. G. nie korzysta z przymiotu strony postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r., a zatem nie może również żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Biorąc pod uwagę, że decyzja Naczelnika Gminy [...] z 10 listopada 1979 r. nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie znalazł również podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 6 lutego 2003 r. utrzymał w mocy decyzje z 9 października 2002 r. podnosząc, że Z. G. nie wykazał się prawem własności do przedmiotowej nieruchomości, a swoje roszczenia wywodzi z Aktu Nadania Ziemi z 8 listopada 1945 r. oraz postanowienia Sądu Grodzkiego z 24 stycznia 1947 r. o założeniu dla przedmiotowych nieruchomości księgi wieczystej [...], która jako księga wieczysta dawna została zamknięta a zapisy z niej zostały przepisane do księgi wieczystej nr [...], w której wpis własności L. K. został z 20 grudnia 1979 r. zastąpiony wpisem na rzecz Skarbu Państwa.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał zatem, że skarżący nie korzysta z przymiotu strony postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r. i nie może również żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 września 2004 r. sygn. akt I SA 397/03 oddalił skargę L. i Z. małż. G. na ww. decyzję z 6 lutego 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 669/05, oddalił skargę kasacyjną L. i Z. G. od ww. wyroku WSA z dnia 21 września 2004 r.

Następnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 11 lipca 2016 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Z. i L. G. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawcy nie legitymują się przymiotem strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r. Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 16 sierpnia 2000 r. sygn. akt [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 29 grudnia 2000 r. sygn. akt [...], L. i Z. G. są następcami prawnymi L. K. - dawnego właściciela działek nr [...] i [...] i z tego tytułu wywodzą swój interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r. Z informacji przekazanych przez Starostwo Powiatowe w [...] w piśmie z 19 kwietnia 2013 r., wynika natomiast, że działkę aktualnie oznaczoną nr [...] utworzono z działki nr [...], a działki nr [...] i [...] powstały z działki nr [...]. Działki nr [...] i [...] decyzją Naczelnika Gminy [...] z 10 listopada 1979 r. zostały przejęte od L. K. na własność Państwa. Natomiast w zakresie pozostałych nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją, tj. działek nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] wnioskodawcy nie przedstawili żadnych dowodów, z których wynikałby ich tytuł prawny do przedmiotowego gruntu. Organ uznał zatem, że wnioskodawcy nie dysponowali na dzień 27 maja 1990 r. i nie dysponują obecnie tytułem prawnym do działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...] i [...] uprawniającym ich do żądania wszczęcia postępowania w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego.

Następnie Wojewoda Pomorski decyzją z 20] sierpnia 2019 r. nr NSP-II.7515.2.2014.DA po rozpatrzeniu wniosku Z. G. i L. G. stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy [...] z 10 listopada 1979 r. w sprawie przejęcia na własność państwa gospodarstwa rolnego położonego w [...] gmina [...], stanowiącego własność L. K., obejmującego według rejestru gruntów działki nr [...] i [...], jako opuszczonego, w części dotyczącej aktualnych działek nr [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...], gmina [...] (pkt 1) oraz stwierdził wydanie powyższej decyzji z naruszeniem prawa w części dotyczącej aktualnych działek nr [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...], gmina [...], z uwagi na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Pomorski wskazał, że zebrany materiał dowodowy wskazuje na to, że Naczelnik Gminy [...] nie dokonał ustaleń mających istotne znaczenie dla zakwalifikowania gospodarstwa rolnego stanowiącego własność L. K. do kategorii gospodarstw opuszczonych, a w konsekwencji dla wydania właściwej decyzji, a ponadto skierował decyzję do osoby nieżyjącej. Tym samym decyzja Naczelnika Gminy [...] z 10 listopada 1979 r. rażąco naruszyła przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198 ze zm.) oraz przepisy kpa. Natomiast działki nr [...], [...] i [...], położone w obrębie [...], gmina [...], stanowią aktualnie własność osób fizycznych, nabytą w drodze umów cywilnoprawnych. Z tego względu nie jest możliwe stwierdzenie nieważności ww. decyzji w części dotyczącej tych działek - z uwagi na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych, powstałych w następstwie czynności cywilnoprawnych dokonanych po wydaniu zakwestionowanej decyzji. Jak wynika z treści pisma Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 marca 2022 r. ww. decyzja Wojewody Pomorskiego nie jest ostateczna.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zaznaczył, że z analizy przesłanej przez wnioskodawców dokumentacji (pismo z 15 czerwca i 5 lipca 2021 r.) wynika, że w ocenie Z. G. i L. G. dowodem potwierdzającym ich tytuł prawny do nieruchomości jest decyzja Naczelnika Gminy [...] z 10 listopada 1979 r., na postawie której przejęto na własność państwa jako opuszczone gospodarstwo rolne położone we wsi [...], gmina [...], obejmujące wg rejestru gruntów działki nr [...] i [...] należące do L. K..

Organ nadzoru podkreślił, że ww. decyzja nie została dotychczas wyeliminowana z obrotu prawnego, ponieważ decyzja Wojewody Pomorskiego z 20 sierpnia 2019 r., na podstawie której stwierdzono nieważność ww. decyzji z 10 listopada 1979 r. nie jest ostateczna i wykonalna (Gmina [...] wniosła od niej odwołanie, które dotychczas nie zostało rozpatrzone przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi). Tym samym w ocenie organu nadzoru w dacie wydawania postanowienia, Z. i L. G. nie wykazali, że w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych im lub ich poprzednikom prawnym przysługiwało prawo własności do nieruchomości wskazanych we wniosku z 5 maja 2021 r., co powoduje, że nie można ich uznać za strony w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r. Organ wskazał ponadto, że samo stwierdzenie nieważności ww. decyzji z 10 listopada 1979 r. (gdy orzeczenie w tej sprawie stanie się ostateczne) nie jest wystarczające, do uznania Z. i L. G. za strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r. W tym celu konieczne jest dokonanie - na drodze postępowania cywilnego - stosownej zmiany wpisu prawa własności w księdze wieczystej odnoszącej się do skomunalizowanej nieruchomości. Organ administracji nie ma bowiem możliwości w toku postępowania administracyjnego dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Wyrażona w art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204) zasada jawności materialnej wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w księgach wieczystych.

Z. G. i L. G. wnieśli skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61a § 1 kpa poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i ustalenia czy skarżącym przysługuje przymiot bycia stroną postępowania, podczas gdy pozostają oni spadkobiercą rzeczywistego właściciela nieruchomości;

2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez ich niezastosowanie i nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w minimalnym nawet zakresie oraz oparcie się wyłącznie na okoliczności, że decyzja z 10 listopada 1979 r. nie została dotychczas wyeliminowana z obrotu prawnego i niepoczynienie własnych ustaleń przez organ, a tym samym nie wzięcie pod uwagę całokształtu okoliczności sprawy, w szczególności faktu, iż poprzednicy prawni skarżących składali zastrzeżenia także przed wydaniem kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej, które nie zostały rozpatrzone, a tym samym decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczyli argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wnieśli uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z 17 listopada 2021 r. nie naruszają prawa.

Zaskarżonym postanowieniem Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 61a kpa i art. 157 § 1 kpa, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r. nr G-VI-7223/50/84/93 przekazującej nieodpłatnie na własność Gminy [...] określone w decyzji nieruchomości gruntowe Państwowego Funduszu Ziemi, położone w obrębie [...], uznając, że skarżącym nie przysługuje status strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa i nie mogą oni skutecznie wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji.

Zdaniem Sądu stanowisko organu jest prawidłowe.

Zgodnie z treścią art. 61a § 1 kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten znajduje zastosowanie w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji (o ile nie są one wszczynane z urzędu) w związku z treścią art. 157 § 2 kpa, który przewiduje możliwość inicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony.

W myśl art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że istoty interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. W konsekwencji stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji jest każdy podmiot, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki prawne stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Postępowanie nieważnościowe, którego wszczęcia żądali skarżący dotyczyło decyzji Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r., mocą której organ działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) przekazał nieodpłatnie na własność Gminy [...] szereg nieruchomości gruntowych Państwowego Funduszu Ziemi położonych w obrębie [...], szczegółowo opisanych w decyzji.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że stronami postępowania komunalizacyjnego co do zasady jest Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel skomunalizowanego mienia oraz jednostka samorządu terytorialnego, na rzecz której następuje przeniesienie jego własności. Inny podmiot może być stroną tego postępowania tylko wówczas, gdy wykaże, że skomunalizowane mienie na dzień 27 maja 1990 r. stanowiło jego własność, a zatem nie powinno być skomunalizowane. Istotne przy tym jest, że to na stronie wnioskującej o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej spoczywa obowiązek wykazania posiadania tytułu prawnego do spornego mienia. Prawa takiego nie można domniemywać.

Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący na dzień 27 maja 1990 r., jak i na dzień wydania decyzji komunalizacyjnej, nie byli właścicielami nieruchomości objętych ww. decyzją Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r. i nie przysługiwał im jakikolwiek inny tytuł prawnorzeczowy do komunalizowanego mienia. Nieruchomości te stanowiły własność Skarbu Państwa, który nabył je na podstawie decyzji Naczelnika Gminy [...] z 10 listopada 1979 r. nr [...] o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa stosownie do przepisów dekretu o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. Z akt sprawy wynika przy tym, że na podstawie tej decyzji w dziale II księgi wieczystej nr [...] tytuł własności L. K. (poprzednika prawnego skarżących) z dniem [...] grudnia 1979 r. został zastąpiony wpisem na rzecz Skarbu Państwa.

Zauważyć trzeba, że skarżący wywodzą swój przymiot strony z ww. decyzji Naczelnika Gminy [...] z 10 listopada 1979 r., mocą której przejęto na własność Państwa, jako opuszczone gospodarstwo rolne we wsi [...] Gmina [...] o łącznej powierzchni 8,40 ha, stanowiące własność L. K. (poprzednika prawnego skarżących), w skład, którego wchodziły m.in. działki nr [...] i [...] objęte następnie decyzją komunalizacyjną oraz z faktu, że prowadzone jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Zaznaczyć zatem należy, że z akt sprawy istotnie wynika, że Wojewoda Pomorski decyzją z 20 sierpnia 2019 r. po rozpatrzeniu wniosku Z. G. i L. G. stwierdził nieważność decyzji z 10 listopada 1979 r. w części dotyczącej aktualnych działek nr [...], [...], [...] i [...] (pkt 1) oraz stwierdził wydanie powyższej decyzji z naruszeniem prawa w części dotyczącej aktualnych działek nr [...], [...] i [...], z uwagi na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych. Decyzja ta nie jest prawomocna. Z pisma Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 marca 2022 r. wynika, że Gmina [...] wniosła odwołanie od powyższej decyzji i sprawa nie została zakończona. Decyzja z 10 listopada 1979 r. nie została zatem wyeliminowana z obrotu prawnego. Tym samym uznać należy, że podnoszone przez skarżących twierdzenia odnoszące się do decyzji z 10 listopada 1979 r. nie stanowią okoliczności potwierdzających posiadanie przez nich przymiotu strony w niniejszym postępowaniu. Innymi słowy fakt toczącego się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji nie potwierdza prawa własności skarżących do objętych przedmiotową decyzja nieruchomości zarówno w dacie komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r., jak i w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej. Dopiero prawomocne, pozytywne zakończenie postępowania nadzorczego dotyczącego decyzji z 10 listopada 1979 r. zmieni sytuację prawną skarżących w niniejszej sprawie. Przy czym - jak słusznie zauważył organ nadzoru w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - samo stwierdzenie nieważności decyzji z 10 listopada 1979 r. nie jest wystarczające, do uznania skarżących za strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z 27 grudnia 1993 r. W tym celu konieczne jest dokonanie - na drodze postępowania cywilnego - stosownej zmiany wpisu prawa własności w księdze wieczystej odnoszącej się do skomunalizowanej nieruchomości. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że organ administracji nie ma możliwości w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Innymi słowy ewentualne kwestie dotyczące uregulowania stanu prawnego nieruchomości, w tym postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, mogą być przedmiotem odrębnych postępowań prowadzonych w odrębnym trybie przed sądem powszechnym.

Istotne dodatkowo jest, że ww. decyzja z 10 listopada 1979 r. obejmuje działki nr [...] i [...], z których utworzone zostały działki oznaczone aktualnie nr [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...]. Decyzja ta nie odnosi się natomiast do wskazanych przez skarżących we wniosku o stwierdzenie nieważności działek nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...].

W świetle powyższego stwierdzić należy, że prawidłowo Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że skarżący nie przedstawili żadnych dowodów, z których wynikałby ich tytuł prawny do objętych decyzją komunalizacyjną z 27 grudnia 1993 r. nieruchomości. Zaskarżone postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z uwagi na nieposiadanie przez skarżących przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa, jest więc zgodne z prawem. Zauważyć przy tym trzeba, że kwestia przysługiwania skarżącym przymiotu strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji 27 grudnia 1993 r. była już przedmiotem oceny organów administracji i sądu administracyjnego m.in. w postępowaniu zakończonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 669/05.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszenia powołanych w skardze przepisów kpa co uzasadniałoby ewentualne uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Zdaniem Sądu postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami określonymi w kodeksie. Wbrew podnoszonym w skardze twierdzeniom organ nadzoru rozpoznając sprawę w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz w należyty sposób uzasadnił zajęte stanowisko. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 tej ustawy.