Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 311/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Asesor WSA - Danuta Dopierała, Protokolant - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] "[...]" Sp. z o.o. w G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne; Oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 28 lutego 2006 r. PUH "[...]" Sp. z o.o. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. o umorzenie składek na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za 2005r. w kwocie 1263,03 zł.

W uzasadnieniu wniosku działający w imieniu jednoosobowej spółki PUH "[...]" członek zarządu w osobie W. M. wyjaśnił, iż od września 2001 roku podjął decyzję płacenia tylko składki na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, lecz brak środków pieniężnych na powyższą składkę spowodował powstanie zaległości i następnie zaprzestanie prowadzenia działalności w 2003r. Wskazał ponadto, iż utrzymuje się tylko z emerytury i nie ma możliwości z własnych środków uregulowania zadłużenia, oraz że spółka jest w sporze sądowym z bankiem [...] S.A. w S. i nie posiada środków pieniężnych na przeprowadzenie likwidacji.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. o Nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3, art. 28 ust. 3 pkt. 5 oraz ust. 3a w związku z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.Nr 137, poz. 887 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s." Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił PUH "[...]" Sp. z o.o. umorzenia należności z tytułu nieuregulowania składek na ubezpieczenia zdrowotne w kwocie 1422,13 zł wraz z odsetkami.

Powołując treść przepisu art. 28 ust 3 pkt. 5 cytowanej ustawy ZUS wyjaśnił, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, np. gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki umożliwiające umorzenie powyższych składek, nie stwierdzono całkowitej nieściągalności, a Naczelnik Urzędu Skarbowego nie stwierdził braku majątku, z którego może być prowadzona egzekucja. Dodał również, iż nie została udokumentowana w sposób dostateczny trudna sytuacja materialna tj. nie dostarczono aktualnych dokumentów potwierdzających trudną sytuację majątkową wnioskującej spółki.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. o nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, (w imieniu którego działa Prezes), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, a jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji. Wskazał dodatkowo, iż w odpowiedzi na wezwanie do przesłania aktualnych dokumentów, stanowiących nowe dowody w sprawie, potwierdzających ważny interes strony tj. szczególną sytuację majątkową, nie zostały dostarczone żadne dodatkowe dokumenty, a jedynie wyjaśniono, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada żadnego majątku.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działający w imieniu Zakładu) zwrócił również uwagę na fakt, iż w Urzędzie Skarbowym brak jest informacji o okresowym zaprzestaniu wykonywania działalności w latach od 2001r. do 2004r. oraz wyjaśnił uznaniowy charakteru decyzji dotyczącej umorzenia składek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarząd spółki PUH "[...]" w osobie W. M. wniósł o umorzenie zadłużenia z tytułu zaległych składek za rok 2005 w kwocie 1263,03 zł.

W uzasadnieniu skargi ponownie przedstawiono okoliczności podnoszone we wniosku o umorzenie zaległości, a następnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W. M. kolejny raz podniósł, iż na dzień dzisiejszy spółka PUH "[...]" nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, a do Urzędu Skarbowego składane są od 2003r. zerowe deklaracje CIT - 2 i WAT - 7.

W piśmie procesowym z dnia 30.04.2007r., złożonym do Sądu PUH "[...]" Sp. z o.o. - skarżący dodatkowo podniósł, że decyzja jest wadliwa, ponieważ Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uwzględnił, że w odniesieniu do niego zastosowanie powinny mieć przepisy ustawy z 27.08.2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DZ.U. 210, poz. 2135 ze zm.).

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2006r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że kognicja sądów administracyjnych w odniesieniu do spraw w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych oraz składek na określone fundusze została ustanowiona ustawą z dnia 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Artykuł 10 pkt 26a tej ustawy zmienił - z dniem 1 lipca 2004 r. - brzmienie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że wyłączył tę kategorię spraw z zakresu właściwości sądów powszechnych - sądów pracy i ubezpieczeń społecznych i przeniósł do właściwości sądów administracyjnych.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z treścią przepisu art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przez należności z tytułu składek należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych). Zgodnie z art. 28 powołanej ustawy, Zakład tylko w przypadku całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tegoż artykułu może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącej spółki PUH "[...]". Organy orzekające w sprawie prawidłowo wskazały, że wobec skarżącej nie została spełniona w szczególności przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt. 5 ustawy systemowej. Wynika to z faktu, iż ani Naczelnik Urzędu Skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Ponadto w toku postępowania administracyjnego skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających brak majątku i dochodów niezbędnych organowi przy orzekaniu w przedmiotowej sprawie.

W ocenie Sądu prawidłowo zatem zostało ustalone, iż w stosunku do skarżącej spółki nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Odnosząc się natomiast do pisma procesowego skarżącej z dnia 30 kwietnia 2007r., w którym to piśmie podniesiono, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych mimo składanych przez zarząd informacji o zaprzestaniu prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej od kwietnia 2003r., nie zastosował w sprawie obowiązujących w ZUS przepisów wynikających z ustawy z 27 sierpnia 2004r., o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych należy wyjaśnić, iż powyższy zarzut nie może być przedmiotem rozważań sądu administracyjnego, który ma jedynie prawo - co wyjaśniono wyżej - rozstrzygać w przedmiocie decyzji o umorzeniu istniejących zaległości, a nie o ich wymiarze. W tym stanie rzeczy więc, okoliczności podnoszone we wspomnianym piśmie, mogą być jedynie podnoszone w postępowaniu przed ZUS i być przedmiotem jego ewentualnych rozważań i decyzji.

Ustosunkowując się natomiast do zawartego w skardze wniosku o "umorzenie zaległych składek" Sąd ponownie wyjaśnia, że zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem.

Oznacza to, że Sąd nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, zaskarżonego rozstrzygnięcia, a jedynie do zbadania, czy w toku jego wydania nie doszło do naruszeń przepisów postępowania, lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego.

Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że nie jest władny orzec o umorzeniu należności skarżącej, gdyż kompetencję wydania rozstrzygnięcia w powyższej kwestii ustawodawca powierzył organom administracji publicznej.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych w przypadku zmiany okoliczności, może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów, skarżąca może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ.

Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Zdaniem Sądu w toku postępowania administracyjnego, zarówno organ I jak i II instancji prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy, oraz wydał prawidłową decyzję. Sąd zwraca jedynie uwagę na to, że w podstawie prawnej decyzji zabrakło wskazania, że wydano ją przede wszystkim na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa ale jest to uchybienie, które nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Uchybienie to powinno zostać jednak w przyszłości wyeliminowane przez ZUS w podejmowanych decyzjach.

Reasumując w ocenie Sądu, organ trafnie orzekł w oparciu o posiadany materiał dowodowy, że przytoczone przez skarżącą okoliczności nie dają podstaw do uznania, iż nie zachodzi w stosunku do niej całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Niezależnie od tego należy wskazać, że strona może ubiegać się o rozłożenie należności na raty.

W związku z powyższym należy uznać, że w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa).

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działającego w imieniu Zakładu) z dnia [...] sierpnia 2006r., o nr [...] jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.