Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 864/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 20 kwietnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.), Asesor Arkadiusz Blewązka, Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Fundacji Ekumeniczne Centrum Dialogu Religii i Kultur w A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [....] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy A. z dnia [...], Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy A. decyzją z dnia [...], Nr [...], zezwolił Fundacji Ekumeniczne Centrum Dialogu Religii i Kultur z siedzibą w A. na usunięcie 30 drzew w tym 3 dwupiennych (27 rosnących w bezpośrednim sąsiedztwie ogrodzenia i 3 w projektowanej alei głównej), zagrażających bezpieczeństwu ludzi i mienia, rosnących na terenie cmentarza w Rąbieniu.

Decyzją z dnia [...], Nr [...] organ I instancji ustalił w/w Fundacji karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 12 sztuk drzew, w wysokości 330.340, 58 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania Fundacji, decyzją z dnia [...] Nr [...] uchyliło rozstrzygnięcie Burmistrza Gminy A. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Wskazało, iż konieczne jest rzetelne ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego, z uwzględnieniem zasad postępowania określonych w przepisach art. 7, 77 § 1 79 § 1 i 2, 80 i 107 § 3 kpa.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Burmistrz Gminy A. decyzją z dnia [...], Nr [...], ustalił Fundacji Ekumeniczne Centrum Dialogu Religii i Kultur z siedzibą w A. administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 12 sztuk drzew, w wysokości 330.340,58 zł.

Na podstawie zeznań pracowników Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji złożonych w dniu 3 grudnia 2005 r. organ ustalił, że w ramach prac prowadzonych na terenie cmentarza w Rąbieniu, na zlecenie jego zarządcy, osoby te zajmowały się wywozem ściętych drzew i porządkowaniem terenu, a wycinkę wszystkich drzew prowadziła osoba nie zatrudniona w MOSiR. Dwóch ze świadków oświadczyło, że widziało zarówno stare jak i nowe pnie po wyciętych drzewach, znajdujące się wzdłuż ogrodzenia, jak i wewnątrz cmentarza, poza projektowaną aleją główną.

W tej sytuacji, organ I instancji uznał za udowodniony fakt obecności na terenie cmentarza 12 pni po świeżo wyciętych drzewach, znajdujących się w miejscach innych, niż wskazane w zezwoleniu z dnia 29 wrześnią 2004 r. (7-w północnej części cmentarza, między projektowaną aleją wjazdową, a jego granicą północną, 4–w narożniku granicy zachodniej i północnej, 1- w południowej części cmentarza, między projektowaną aleją wjazdową, a jego granicą południową ). Obecność pni potwierdziła komisja, złożona z pracowników organu I instancji, podczas oględzin w dniu 20 października 2004 r. i 17 listopada 2004 r., mieszkańcy nieruchomości sąsiadujących z terenem cmentarza podczas oględzin drzew w dniu [...]oraz pracownicy prowadzący prace porządkowe na cmentarzu, w zeznaniach złożonych w dniu 3 grudnia 2004 r., 14 grudnia 2004 r. i 25 kwietnia 2005 r.

Na podstawie oceny organoleptycznej gatunków i obwodów pni po ściętych drzewach oraz wiedzy pracowników z zakresu dendrologii, Burmistrz Gminy uznał za wiarygodny fakt, iż drzewa zostały ścięte w ciągu kilu dni przed oględzinami. Wskazał również, że weryfikacja wyciętych bez zezwolenia drzew i ich gatunków nie jest obecnie możliwa ze względu na usunięcie z cmentarza wszystkich wyciętych drzew oraz uporządkowanie i wyrównanie terenu.

Wobec powyższego, organ odmówił mocy dowodowej oświadczeniu przedstawiciela Fundacji, zawartemu w protokole oględzin z dnia 17 listopada 2004 r., że w dniach od 4 do 20 października 2004 r. prowadzona była jedynie wycinka drzew wskazanych w zezwoleniu z dnia [...] Nie dał również wiary oświadczeniu, że na wycięcie drzew zezwalała także nie zrealizowana dotychczas decyzja z dnia 7 kwietnia 2003 r. zezwalająca na usunięcie 15 sztuk drzew.

W odwołaniu od decyzji Fundacja Ekumeniczne Centrum Dialogu Religii i Kultur z siedzibą w A. zakwestionowała kompetencje pracowników dokonujących oględzin drzew oraz dowód z zeznań świadków wskazując, iż nie brali oni udziału w wycinaniu drzew. Za fałszywą uznała również tezę, jakoby decyzja z kwietnia 2003 r. została w całości zrealizowana. Jak wynika z oświadczeń przedstawicieli Parafii Ewangelicko-Augsburskiej wycinka drzew w 2003 r. została rozpoczęta lecz nie zakończona, a pnie pozostałe po tych pracach nie zostały wywiezione z terenu cmentarza do dnia oględzin. Według strony, można zatem domniemywać, że pracownicy organu potraktowali je jako usunięte bez zezwolenia. W tej sytuacji, obowiązkiem organu było przeprowadzenie inwentaryzacji drzewostanu na terenie cmentarza przed jak i po wycięciu drzew.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 83 ust. 1, 6, 85 ust. 1-4, 7, 88 ust. 1 pkt 2, 7 i 8, 89 ust. 1-4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu, organ odwoławczy stwierdził, iż protokół oględzin z dnia 17 listopada 2004 r., poprzedzony zawiadomieniem z dnia 4 listopada 2004 r. odpowiada warunkom wskazanym w § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229). Konwalidował on niejako usterki protokołu oględzin z dnia 20 października 2000 r. W kwestii wymaganej wiedzy specjalistycznej koniecznej dla prawidłowej oceny gatunku i obwodu ściętych drzew, SKO na podstawie pisma organu I instancji z dnia [...] uznało, iż pracownicy dokonujący oględzin posiadali odpowiednią wiedzę w zakresie dendrologii. Jego zdaniem, zbędna była inwentaryzacja drzew, skoro wycięcie 12 drzew nie objętych zezwoleniem zostało bezspornie potwierdzone.

Powyższą decyzję Fundacja Ekumeniczne Centrum Dialogu Religii i Kultur z siedzibą w A. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jej uchylenie. W motywach skargi powtórzyła zarzuty z odwołania. Zakwestionowała także ustalenia organu orzekającego dokonane w oparciu o zeznania świadków z dnia 25 kwietnia 2005 r. Według strony skarżącej, o legalności dokonywanych prac porządkowych świadczyć miało chociażby pismo Komendanta Komisariatu Policji z dnia 25 listopada 2004 r. informujące organ I instancji o tym, że wycinka drzew na terenie cmentarza w Rąbieniu jest zgodna z prawem i brak jest przesłanek do stwierdzenia przestępstwa z art. 288 § 1 kk. Ponadto, przed wycięciem drzew strona wystąpiła o stosowne zezwolenie i gdyby chciała wyciąć inne drzewa niż te, na które uzyskała zgodę, ujęłaby je we wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie.

W ramach tej kontroli zobligowany jest do zbadania zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej.

Analizując decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] o nałożeniu na Fundację Ekumeniczne Centrum Dialogu Religi i Kultur w A. kary pieniężnej za usunięcie 12 sztuk drzew bez zezwolenia, Sąd stwierdził, iż w toku postępowania administracyjnego poprzedzającego jej wydanie doszło do licznych uchybień proceduralnych, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.), z których wynika, że usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez właściwy organ administracji publicznej na wniosek posiadacza nieruchomości (art. 83 ust. 1). Opłatę za usunięcie drzew ustala się na podstawie stawki zależnej od obwodu pnia oraz rodzaju i gatunku drzewa na zasadach określonych w art. 85. Jednakże w sytuacji, gdy nastąpi usunięcie drzew lub krzewów bez omawianego zezwolenia wójt, burmistrz lub prezydent miasta wymierzy karę administracyjną w trybie art. 88 i 89 ustawy.

Posłużenie się przez ustawodawcę pojęciem "wymierza (...) karę", oznacza, że właściwy organ ma obowiązek ustalić karę w przypadku wystąpienia przesłanek ustawowych. Jej wymierzenie jest normatywnie wyrażonym nakazem, niezależnym od uznania organu administracyjnego.

Ustalenie kary winno być zatem poprzedzone wnikliwą i rzetelną analizą zgromadzonego w toku postępowania wyjaśniającego materiału dowodowego, w oparciu, o który organ orzekający zobligowany jest ustalić rzeczywisty stan faktyczny sprawy (art. 7, 77 § 1 i 80 kpa).

Sąd stwierdził, iż w toku postępowania w sprawie doszło do szeregu istotnych uchybień przepisom postępowania.

Po pierwsze, brak jest w aktach sprawy pisma mieszkańców R., które stanowiło podstawę wszczęcia przedmiotowego postępowania administracyjnego. Po drugie, brak zawiadomień stron o terminie: oględzin cmentarza w dniu 17 listopada 2004 r., oględzin cmentarza i Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji oraz przesłuchań świadków w dniu 3 grudnia 2004 r., przesłuchania świadka S. K. w dniu 6 grudnia 2004 r. i przesłuchania świadka P. F. w dniu 14 grudnia 2004 r.

Dodać przy tym trzeba, że protokół oględzin terenu i przesłuchań świadków z dnia 3 grudnia 2004 r. (k. 9 akt administracyjnych) nie spełnia wymagań określonych w § 2 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229). Z treści tego dokumentu wynika, że w omawianych czynnościach administracyjnych uczestniczyło sześć osób, zaś protokół po odczytaniu podpisały tylko cztery. Brak jest w związku z tym podpisów dwóch uczestników-S. S. i R. P..

Po wtóre, decyzją z dnia [...] Burmistrz Gminy A. wymierzył stronie skarżącej karę pieniężną za usunięcie 12 sztuk drzew bez zezwolenia. Jego zdaniem, o usunięciu przedmiotowych drzew, świadczą zeznania dwóch świadków. Z uzasadnienia decyzji nie wynika jednak, których świadków organ miał na myśli, a na podstawie lektury załączonych do akt zeznań świadków nie można jednoznacznie stwierdzić wycięcia przedmiotowych drzew bez zezwolenia.

Za wiarygodną uznana również została okoliczność wykonania decyzji z dnia 7 kwietnia 2003 r., zezwalającej Parafii Ewangelicko-Augsburskiej na wycięcie 15 sztuk drzew. W aktach sprawy nie ma dokumentów świadczących o podjęciu jakichkolwiek czynności, mających na celu zweryfikowanie realizacji wspomnianej decyzji. Istotnym uchybieniem jest także nieustosunkowanie się organu do stanowiska przedstawicielki Parafii Ewangelicko-Augsburskiej -B. S. z dnia [...](k. 7 akt administracyjnych) zgodnie, z którym z terenu cmentarza nie zostały usunięte pnie wyciętych drzew.

Błędów tych nie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., mimo iż jego obowiązkiem była przecież ponowna weryfikacja i ocena całego zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 13 lipca 2005 r., organ ten utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza Gminy A. z dnia [...] W jej uzasadnieniu, Kolegium powtórzyło rozważania przytoczone w decyzji z dnia [...] dotyczące protokołów oględzin z dnia 20 października 2004 r. i 17 listopada 2004 r., uznając je za zgodne z prawem. Nie zauważyło jednak, iż wskazane protokoły, tak jak zostało to stwierdzone w poprzednio wydanej decyzji z dnia [...] nadal zawierają pojęcia nieostre i niedookreślone, a w trakcie ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego, organ I instancji nie podjął żadnych czynności zmierzających do wyeliminowania stwierdzonych uchybień. Analizując treść omamianego aktu administracyjnego można by nawet stwierdzić, że Kolegium wykluczyło możliwość powołania biegłego z zakresu dendrologii, uznając iż specjalistyczną wiedzę w tym zakresie posiada dwóch pracowników organu I instancji, będących absolwentami Akademii Rolniczej, którzy dokonywali oględzin drzew i sporządzali w/w protokoły.

Ponadto Kolegium podobnie jak i organ I instancji, w żadnym zdaniu nie odniosło się do dokumentu, jakim jest pismo Komendanta Komisariatu Policji w A. z dnia 25 listopada 2005 r. (k. 8 akt administracyjnych), informujące Burmistrza Gminy A. o tym, iż prowadzone na cmentarzu prace wycinkowe były zgodne z prawem. Organy administracyjne naruszyły tym samym zasadę, zgodnie z którą zobowiązane są do oceny każdego dowodu, a nie dowodów przez siebie wyselekcjonowanych (art. 80 kpa).

Podsumowując, przytoczone wyżej okoliczności świadczą jednoznacznie o naruszeniu w toku postępowania administracyjnego art. 7, 10, 77 § 1, 79, 80, 107 § 3 i 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Obligowało to Sąd do uchylenia wskazanej wyżej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...]

Dodać trzeba, że zaskarżona decyzja musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego również i z tego powodu, że Sąd administracyjny nie posiada kompetencji do oceny dowodów i ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Wyjaśnienia i dokładnej analizy przez organy orzekające wymaga bowiem załączony do skargi protokół przekazania terenu cmentarza przez Parafię Ewangelicko –Augsburską w A. na rzecz skarżącej Fundacji z dnia 15 września 2004 r. Z dokumentu tego wynika, że decyzja z 2003 r. nie została w pełni zrealizowana przez Parafię z przyczyn organizacyjno-finansowych, a okoliczni mieszkańcy traktowali teren cmentarza jako składowisko odpadów, pni i kłód wyciętych przez nich drzew.

Rozpoznając sprawę ponownie organ orzekający zobowiązany będzie dążyć do wyeliminowania stwierdzonych wyżej błędów. Przede wszystkim powinien rzetelnie ustalić stan faktyczny sprawy, by na jego podstawie ocenić i rozaważyć, czy zachodzą przesłanki do wydania decyzji w trybie art. 88 i 89 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 980 ze zm.).

Z tych wszystkich powodów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pk1 lit. "b" i lit. "c", art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).