Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1212/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Małgorzata Brachel-Ziaja Protokolant: Anna Pałasz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2012 r. sprawy ze skargi Z.P. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 20 maja 2011 r., nr [....] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14 marca 2011 r. znak: [...] Starosta K. orzekł w punkcie 1 decyzji o ustaleniu odszkodowania na rzecz: L.T. s. W. i W. , K.T. s. W. i W. , S.T. i inni.....s. K.R. s. J. i J. w wysokości 285 874,00 zł za udział wynoszący 1/2 części w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1590 ha, powstałej z podziału działki nr [...] , obr. [...] , jedn. ewid. [...] , m. K. , objętej w dniu 31 grudnia 1998 r. księgą wieczystą [...] , zajętą pod drogę gminną - ulicę [...] w K. , której własność nabyła z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa Gmina K. , na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia 17 września 2009 r. znak [...] . W punkcie 2 orzeczono o wypłacie odszkodowania ustalonego w punkcie 1 decyzji na rzecz: J.R. w wysokości 23 822,84 zł, za udział wynoszący 1/24 części, B.R. w wysokości 23 822,84 zł, za udział wynoszący 1/24 części, J.R. w wysokości 23 822,84 zł, za udział wynoszący 1/24 części, K.R. , w wysokości 23 822,84 zł za udział wynoszący 1/24 części, H.R. w wysokości 11 911,43 zł za udział wynoszący 1/48 części, E.T. w wysokości 11 911,43 zł, za udział wynoszący 1/48 części, D.T. w wysokości 11 911,43 zł za udział wynoszący1/48 części, L.T. , w wysokości 10 587,93 zł za udział wynoszący 1/54 części, K.T. w wysokości 10 587,92 zł za udział wynoszący 1/54 części, S.T. w wysokości 10 587,92 zł za udział wynoszący 1/54 części, S.T. w wysokości 10587,92 zł za udział wynoszący 1/54 części, M.T. w wysokości 10587,92 zł za udział wynoszący 1/54 części, J.G. w wysokości 10 587,92 zł za udział wynoszący 1/54 części, U.W. w wysokości 10 587,92 zł za udział wynoszący 1/54 części, K.P. w wysokości 10587,92 zł za udział wynoszący 1/54 części, J.R. w wysokości 8 933,56 zł za udział wynoszący 1/64 części, H.K. w wysokości 8 933,56 zł za udział wynoszący 1/64 części, M.J. w wysokości 8 933,56 zł za udział wynoszący 1/64 części, M.W. w wysokości 8 933,56 zł za udział wynoszący 1/64 części, K.T. w wysokości 7 940,94 zł za udział wynoszący 1/72 części, M.T. w wysokości 7 940,94 zł za udział wynoszący 1/72 części, P.T. w wysokości 7 940,94 zł, za udział wynoszący 1/72 części, M.T. w wysokości 3529,31 zł za udział wynoszący 1/162 części, M.S. w wysokości 3 529,31 zł za udział wynoszący 1/162 części, A.K. w wysokości 3 529,31 zł za udział wynoszący 1/162 części. W punkcie 3 decyzji orzeczono, że do wypłaty odszkodowania zobowiązana jest Gmina K. , reprezentowane przez Prezydenta Miasta K. , a w punkcie 4, że zaplata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stosownie do treści art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, stanie się ostateczna. Do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego, jeżeli osoba uprawniona odmawia jego przyjęcia albo wypłata odszkodowania natrafia na trudne do przezwyciężenia przeszkody. W punkcie 5 decyzji orzeczono o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz: C.S. - c. J. i M. za udział wynoszący 1/18 części, M.D. c. J.i F. , za udział wynoszący 1/18 części oraz Z.P. s. M. i F. , za udział wynoszący 1/6 części w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1590 ha, powstałej z podziału działki nr [...] , obr. [...] , jedn. ewid. [...] , m. K. , zajętej pod drogę gminną, ulicę [...] w K. , zgodnie z decyzją Wojewody [...] z dnia 17 września 2009 r. znak [...] . Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 73 ust. 2 pkt 1, ust. 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.) art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.) art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie ustalono, że wnioski L.T. , U.W. i innych... oraz H.R. , działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik M.W. i M.J. zostały złożone w wyznaczonym przez ustawodawcę terminie, tj. pomiędzy 1 stycznia 2001 r. a 31 grudnia 2005 r. Natomiast wnioski: Z.P. oraz M.D. , działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik C.S. , nie zostały złożone we wskazanym przez ustawodawcę terminie. Organ wyjaśnił, że decyzją z dnia 17 września 2009 r. Wojewoda [...] stwierdził, że z dniem 1 stycznia 1999 r. Gmina K. , nabyła z mocy prawa, własność przedmiotowej nieruchomości. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 1 lutego 2010 r. Następnie organ wskazał na regulację art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zaznaczając, że przejście własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, następuje za odszkodowaniem dla byłych właścicieli, ustalonym na wniosek byłego właściciela z zastrzeżeniem jednak, że wniosek ten został złożony w okresie pięciu lat począwszy od dnia 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Ustawodawca w ust. 4 art. 73 wyżej powołanej ustawy ustalił zatem ściśle termin, w jakim wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania należy wnieść do właściwego organu. Złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogę po terminie, tj. po 31 grudnia 2005 r. ma ten skutek, że roszczenie wygasa. Upływ terminu powoduje więc utratę przez właściciela nieruchomości prawa do żądania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną i to niezależnie od przyczyn uchybienia. Z dokonanych w przedmiotowej sprawie ustaleń wynika, że C.S. , M.D. oraz Z.P. , nie złożyli we wskazanym przez ustawodawcę terminie, wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość. Natomiast z wniosków złożonych przez pozostałych uczestników postępowania nie wynika, że osoby te występowały również w imieniu C.S. , M.D. oraz Z.P. . Oświadczenie dołączone do akt sprawy przez Z.P. w dniu 20 kwietnia 2009 r. a następnie sprecyzowane w dniu 28 kwietnia 2009 r. nie wywołuje skutków prawnych w postaci ustalenia i wypłaty odszkodowania. Podobnie skutków prawnych nie wywołuje również wniosek złożony przez M.D. , działającą również w imieniu C.S. , w dniu 8 sierpnia 2010 r. Oświadczenia dołączone do akt sprawy po 31 grudnia 2005 r. nie mogą zostać uznane za złożone w wskazanym przez ustawodawcę terminie i nie wywołują skutków prawnych. Organ podkreślił, że złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, w terminie wskazanym przez ustawodawcę, przez osobę będącą właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. jest przesłanką, od zaistnienia której, zależy pozytywne rozstrzygnięcie sprawy. Brak spełnienia tej przesłanki powoduje niemożność ustalenia i wypłaty odszkodowania. Skoro zatem wnioski Z.P. i M.D. działającej również w imieniu C.S. , za przedmiotową nieruchomość nie zostały złożone w terminie, należało orzec o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość. W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi w myśl art. 73 ust. 5 ustawy wartość nieruchomości wg stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. W przedmiotowej sprawie rzeczoznawca majątkowy w dniu 8 grudnia 2010 r. sporządził operat szacunkowy, którym objął wycenę przedmiotowej nieruchomości. Do sporządzenia wyceny zastosował § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Cenę rynkową 1 m2 gruntu ustalił stosując podejście porównawcze z zastosowaniem metody porównywania parami, w wyniku czego ustalił, wartość 1 m2 na kwotę 359,59 zł Otrzymana kwota mieści się w zakresie ceny gruntów przyjętych do porównania (cena min. - 249,17 zł/m2 - cena max. - 474,93 zł/m2). Poprzez zastosowanie podejścia porównawczego z zastosowaniem metody porównywania parami, rzeczoznawca majątkowy określił wartość wyżej wymienionej nieruchomości na kwotę 571 748,00 zł natomiast udział wnioskodawców wynosi 1A części, co daje kwotę 285 874,00 zł. Wartość nieruchomości ustalona została według jej stanu z dnia 29 października 1998 r. (tj. dnia wejścia w życie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną) oraz cen bieżących, bez uwzględnienia nakładów dokonanych po utracie przez osoby uprawnione prawa władania gruntem. Operat szacunkowy określający wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości, został sporządzony prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego jak również standardami zawodowymi Rzeczoznawców Majątkowych.

Odwołanie od tej decyzji, pismem z dnia 7 kwietnia 2011r. (data złożenia w sekretariacie Starostwa Powiatowego w K. ) wniósł Z.P. podnosząc, że decyzja ta narusza jego interes prawny ponieważ odmawia mu odszkodowania. Wskazał, że o przedmiotowym postępowaniu dowiedział się z pisma [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia 6 października 2008 r., a zatem nie mógł wcześniej złożyć wniosku o odszkodowanie. Wniósł o uchylenie decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy.

Postanowieniem z dnia 20 maja 2011 r. znak: [...] Wojewoda [...] stwierdził, że odwołanie Z.P. od decyzji Starosty K. z dnia 14 marca 2011 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 134 k.p.a. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że do Wojewody [...] w dniu 21 kwietnia 2011 r. wpłynęło pismo Starostwa Powiatowego w K. z dnia 13 kwietnia 2011 r. przesyłające m.in. odwołanie Z.P. od decyzji Starosty K. z dnia 14 marca 2011 r. Jak ustalono, decyzja organu I instancji została odebrana przez Z.P. w dniu 23 marca 2011 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji podpisanego przez adresata. Stosownie zatem do normy art. 129 § 2 k.p.a., termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 6 kwietnia 2011 r. Tymczasem Z.P. złożył odwołanie w dniu 7 kwietnia 2011 r. , a więc z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. W tej sytuacji organ odwoławczy zobowiązany jest stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Skargę na topostanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Z.P. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący wskazał, że przekroczenie terminu powstało na skutek błędu w obliczeniach terminu do wniesienia odwołania. Zaznaczył, że od dwóch lat leczy się neurologicznie i ma kłopoty z koncentracją i pamięcią. Do skargi dołączył opinie lekarskie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Przepis art. 151 mówi z kolei, iż w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to zapadło we wstępnym postępowaniu organu odwoławczego, w którym organ podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy złożone odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Na tym etapie organ odwoławczy badając dopuszczalność odwołania nie może wejść w ocenę jego zasadności, bowiem rozstrzygnięcie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa.

Zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji administracyjnej organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie.

Jak zasadnie wskazuje Robert Kędziora Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wydawnictwo: C.H.Beck Wydanie: 3 Warszawa 2010 termin do wniesienia odwołania jest terminem wyznaczonym stronie przez ustawę dla dokonania określonej czynności procesowej. Oznacza to, że organ administracji publicznej nie ma żadnego wpływu na jego długość. W szczególności termin ten nie może zostać przedłużony ani skrócony przez organ. Termin do wniesienia odwołania ma charakter zawity, a zatem wniesienie odwołania po jego upływie jest bezskuteczne. Rozpatrzenie przez organ administracji publicznej odwołania wniesionego po upływie terminu musi być zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa, które w myśl art. 156 § 1 pkt 2 stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia na podstawie art. 134 KPA" (wyr. NSA z 27.11.1996 r., SA/Łd 2665/95, Biul. Skarb. 1997, Nr 5, s. 32). W sytuacji gdy strona wniosła odwołanie po terminie, organ nie ma innej możliwości, jak tylko stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (wyr. NSA z 29.1.1997 r., I SA/Gd 1482-1483/96, niepubl.).

Odwołanie wniesione przez stronę z uchybieniem ustawowego terminu oznacza zatem, że czynność ta nie wywołuje zamierzonego przez stronę skutku prawnego (ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ II instancji) a organ ten na podstawie art. 134 k.p.a. ma obowiązek stwierdzić w drodze postanowienie uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie takie jako kończące postępowanie w sprawie podlega skardze do sądu administracyjnego.

Jak wynika z akt sprawy skarżący Z.P. odebrał decyzję organu I instancji (zawierającą prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania) w dniu 23 marca 2011 r., natomiast odwołanie od decyzji złożył osobiście w dniu 7 kwietnia 2011 r., a zatem niewątpliwie uchybił terminowi do złożenia odwołania, który dla skarżącego upłynął w dniu 6 kwietnia 2011 r., czego zresztą sam skarżący nie zakwestionował. Okoliczności wskazywane przez niego (choroba neurologiczna, kłopoty z koncentracją) nie są okolicznościami które mogły by mieć jakikolwiek wpływ na treść rozstrzygnięcia. Jak mowa o tym wyżej, termin do wniesienia odwołania jest terminem prekluzyjnym. Nawet jego nieznaczne przekroczenie (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) obliguje organ do stwierdzenia uchybienia terminowi. Okoliczności te podlegały by rozważeniu jako okoliczności majce wpływ (lub bez tego wpływu) na przywrócenie terminu do złożenia odwołania, ale wniosek taki (o przywrócenie terminu do złożenia odwołania) przez skarżącego nie został złożony. W skardze wniesionej do sądu a sporządzonej osobiście przez skarżącego przyznał on zresztą, że przekroczenie terminu nastąpiło na skutek błędu w obliczeniach. Zaznaczyć przy tym należy, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że Wojewoda [...] trafnie przyjął, że odwołanie Z.P. zostało wniesione z uchybieniem terminu i w związku z tym prawidłowo wydał w trybie art. 134 k.p.a. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu.

Tym samym sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).