Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 536/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 136- 142
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie : WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) WSA Paweł Darmoń Protokolant : Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Kr [...]

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 stycznia 2017 r. znak [...] Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i część działki nr [...], położonej w obr. [...] m. T., na rzecz C. K., Z. K., Z. R., K. K., S. B., E. B., M. J., J. J., A. Ł., D. U., H. S., W. P., E. Ż., T. P., B. G., W. G., A. S., J. L., W. P..

Wojewoda decyzją z dnia 7 lipca 2017 r., znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia 30 stycznia 2017 r. znak: [...]

W jej uzasadnieniu wskazał, iż obecnie prowadzona przez Wojewodę pod sygnaturą [...] sprawa zwrotu wyżej wymienionej nieruchomości była już przedmiotem rozpoznania przez ten organ. Decyzją z dnia 12 maja 2016 r. znak [...] Wojewoda uchylił decyzję Starosty [...] z dnia 4 listopada 2015 r. znak [...], orzekającą o odmowie zwrotu ww. nieruchomości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji wskazując, iż kluczowym będzie pozyskanie dowodu z przesłuchania świadków, którzy mieliby wiedzę na temat tego, czy na przedmiotowej nieruchomości po wywłaszczeniu były prowadzone działania mające na celu jego realizację.

Zwrócono uwagę, iż z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiły uprawnione do tego osoby, tj. C. K., Z. K.. Z. R., K. K., S. B., E. B. iec. M. J., J. J., A. Ł., D. U., H. S.. W. P., E. Ż., T. P., B. G., W. G., A. S., J. L. i W. P., co potwierdzają zgromadzone w aktach sprawy, stosowne dokumenty.

Objęta postępowaniem nieruchomość może zostać uznana za wywłaszczoną, w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, gdyż jej nabycie na rzecz Skarbu państwa nastąpiło na podstawie decyzji Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 30 sierpnia 1961 r. znak USW [...], sprostowanej postanowieniem Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 11 października 1962 r. znak USW [...] Decyzja ta została wydana na podstawie art. 1, 2, 3, 4, 5, 14, 20, 22, 28, 30, 31 i 32 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego w T..

W chwili wywłaszczenia parcela l. kat. [...] stanowiła własność H. z J. K., natomiast parcela l. kat. [...] stanowiła współwłasność J. J. i H. z J. K..

Jak ustalił organ I instancji, obecnie ww. parcelom odpowiadają nieruchomości oznaczone jako działka nr [...] oraz jako część działki nr [...], obr. [...] m. T..

Dalej Wojewoda przypomniał treść art. 136 ust. 3 zd. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 137 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Wyjaśnił też, iż przy dokonywaniu oceny zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia koniecznym jest uwzględnienie oceny prawnej zawartej w wydanym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P [...]. Skutkiem powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest to, że przepisów art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. - w zakresie wskazanych tam terminów - nie powinno stosować się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie - odpowiednio - ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r. - art. 137 ust. 1 pkt 1) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomości oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. - art. 137 ust. 1 pkt 2).

Określenie celu wymienionego w decyzji administracyjnej orzekającej o wywłaszczeniu ma szczególnie istotne znaczenie dla późniejszej oceny przesłanek zbędności tej nieruchomości w kontekście realizacji celu wywłaszczenia.

Odnosząc się do podniesionych przez odwołujących zarzutów dotyczących doprecyzowania przez organ I instancji celu wywłaszczenia wskazano, iż zgodnie z treścią decyzji wywłaszczeniowej z dnia 30 sierpnia 1961 r.znak: [...], orzeczenie to przewidywało realizację zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a w szczególności: na cele budowy osiedla mieszkaniowego w T.. Z kolei zgodnie z opisem projektu, będącym częścią dokumentacji załączonej do ww. decyzji, na terenie objętym wywłaszczeniem miało powstać osiedle mieszkaniowe "[...]". Z powołanego opisu projektu wynika także, iż przykładowe zagospodarowanie wywłaszczonych parcel zostało załączone do operatu technicznego "[...]" [...].

Na podstawie kopii planu realizacyjnego z dnia 12 maja 1961 r., ustalono, iż na przedmiotowych nieruchomościach zaprojektowana była zieleń, drzewa, krzewy i chodniki, co zdaniem zarówno organu I instancji jak również organu odwoławczego dowodzi, iż od samego początku teren ten miał być wolnym od zabudowy i stanowić zieleń osiedlową wraz z chodnikami.

Z pozyskanego do akt sprawy przez organ I instancji projektu wstępnego: "Podziału nieruchomości powstałej w wyniku wywłaszczenia gruntów pod osiedle mieszkaniowe przy ul. [...]", wynika jednoznacznie, iż na terenie ww. działek miały znajdować się m.in. chodniki - jako typowy element infrastruktury osiedla mieszkaniowego.

W tej sytuacji nie sposób uznać za zasadny zarzutu niepodjęcia stosownych czynności nakierowanych na doprecyzowanie celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, którym była - jak już wyżej wskazano - realizacja infrastruktury osiedla mieszkaniowego "[...]".

W celu ustalenia sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości po wywłaszczeniu do akt przedmiotowej sprawy pozyskano z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. odbitki zdjęć lotniczych przedmiotowego terenu, wykonane w 1997 r. i w 2009 r. oraz zdjęcie satelitarne z 1974 r. Na zdjęciu wykonanym w 1974 r. widoczne są ciągi piesze, znacznie różniące się od wydeptanych między blokami ścieżki widocznej na tym samym zdjęciu powyżej. Ponadto chodniki przy blokach na przedmiotowej nieruchomości mają proste krawędzie i regularny przebieg. Na zdjęciu z 1997 r. wykonanym w kolorze widać, że są to chodniki urządzone. Zdjęcie wykonane w 2009 r. potwierdza, iż sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości nie uległ większym zmianom w stosunku do zdjęcia wykonanego w 1997 r.

Odnosząc się do zarzutu, iż organ I instancji nieprawidłowo ocenił zdjęcia lotnicze, które zdaniem odwołujących wcale nie potwierdzają realizacji celu wywłaszczenia, należy podkreślić, iż jak wskazano w zaskarżonej decyzji, Starosta [...] stwierdza, iż ww. zdjęcia lotnicze stanowią uzupełnienie materiału dowodowego w niniejszej sprawie, a nie samodzielny dowód na realizację celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości. Co więcej, w ocenie Wojewody organ I instancji dysponuje dostateczną wiedzą i doświadczeniem, aby móc prawidłowo odczytać tego rodzaju materiały, zaś ich ocena dokonana w przedmiotowej sprawie zasługuje na aprobatę.

Ponadto w dniu 20 września 2016 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna połączona z oględzinami nieruchomości, w trakcie której stwierdzono, iż na przedmiotowych działkach znajdują się trawnik, drzewa oraz teren wydzielony chodnikami (deptakami), które stanowią dojście do bloków. Na działkach znajduje się trzepak oraz stojak na rowery. Działki od strony drogi oddzielone niewielkimi krzewami. Teren jest płaski, równy, zagospodarowany.

W tym miejscu należy wskazać, iż co do zasady obecne zagospodarowanie terenu nie ma znaczenia dla stwierdzenia, czy na danej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia, gdyż zgodnie z przepisami u.g.n. i orzecznictwem sądów administracyjnych przesłanką wystarczającą do uznania, realizacji celu wywłaszczenia na danej nieruchomości jest fakt jego osiągnięcia w przeszłości (choć jak ustalono jest ona wykorzystywana zgodnie z tym celem również obecnie).

Dodatkowo organ I instancji pozyskał korespondencję (pismo z dnia 21 lipca 2014 r.) pomiędzy Urzędem Miasta T. a [...] Sp. z o.o., z której wynika, iż jednostka ta: "dysponuje zbiorem dokumentacji technicznej dot. budowy budynków mieszkalnych położonych na działkach nr [...] i [...]. Z dokumentacji tej wynika, że budynki oznaczone numerami: [...] zbudowane zostały w latach 1961 - rozpoczęcie budowy a w 1963 oddanie ich do użytkowania. W załączeniu przekazujemy część tej dokumentacji tj. dla bud. [...] (...) oraz dla bud. [...] (...). Odnosząc się natomiast do pktu 2 w/w pisma dot. podnoszonych nakładów na działce nr [...] i [...] Zarządca nieruchomości [...] - Sp. z o. o. informuje, że od początku użytkowania budynków zlokalizowanych przy sąsiadujących w/w działkach, zajmował się utrzymywaniem tych terenów poprzez koszenie trawy, pielęgnację zieleni wysokiej i niskiej. Informujemy równocześnie, że nie posiadamy zatwierdzonych planów gospodarczych na cele budowy osiedla mieszkaniowego "[...]".

W ocenie Wojewody powyższa korespondencja potwierdza, że na terenie przedmiotowej nieruchomości od momentu wywłaszczenia były podejmowane działania mające na celu zagospodarowanie wywłaszczonych parcel zgodnie z celem wywłaszczenia.

Starosta [...] pozyskał również inne dokumenty znajdujące się w aktach postępowań prowadzonych w sprawie wywłaszczenia nieruchomości położonych w obręb [...] m. T., szczegółowo wymienione w zaskarżonej decyzji, które jednak nie przedstawiają zmian na części działki nr [...] i działce nr [...], obręb [...] m. T., a na działkach położonych obok przedmiotowej nieruchomości. W związku z czym nie stanowią dowodów na realizację celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości.

Ponadto organ I instancji przeprowadził dowód z przesłuchania świadków mogących posiadać wiedzę dotyczącą podejmowanych działań inwestycyjnych zmierzających - do realizacji celu wywłaszczenia na przedmiotowych nieruchomościach. W dniu 24 sierpnia 2016 r. przesłuchano świadków wskazanych przez pełnomocnika stron tj. osoby, które mieszkały w latach [...] tych lub nadal mieszkają w pobliżu przedmiotowych nieruchomości. Wojewoda przytoczył treść zeznań [...], A. P.-O., J. N. oraz J. C., który do protokołu przedłożył 3 zdjęcia z archiwum rodzinnego z pierwszej połowy lat 70-tych, obrazujące zagospodarowanie terenu objętego wnioskiem. Na zdjęciu nr [...] w prawym górnym rogu uwidoczniony jest do dzisiaj istniejący budynek przy ul. [...], co jednoznacznie wskazuje, iż plac zabaw był zlokalizowany na działkach będących przedmiotem niniejszej sprawy. W ocenie organu I instancji, to kolejny dowód świadczący o realizacji celu wywłaszczenia. Na zdjęciu nr [...] są sfotografowane dwa młode drzewa. Przesłuchano również Z. Z., T. J. i I. F..

Wszyscy świadkowie byli zgodni co do faktu, iż przedmiotowy teren stanowił teren zielony (trawnik). Ponadto świadkowie potwierdzali istnienie na nim chodników (ciągów pieszych), placu zabaw, terenów zielonych, które bez wątpienia mieszczą się w ramach celu wywłaszczenia określonego jako budowa osiedla mieszkaniowego, doprecyzowanego jako powstanie tzw. infrastruktury osiedlowej.

Wobec powyższego, odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu, a mianowicie, iż organ I instancji dokonał wybiórczej i błędnej oceny zeznań świadków przesłuchiwanych na okoliczność zagospodarowania spornych działek zgodnie z celem wywłaszczenia należało uznać go za nietrafny i niezasługujący na uwzględnienie. Zauważono, że świadkowie wskazani przez wnioskodawców stwierdzili, iż stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości nie był wynikiem zaplanowanych działań jednostek publicznych (zarządcy nieruchomości), lecz powstał samoistnie wskutek adaptacji stanu istniejącego przed wywłaszczeniem, zaś przedmiotowy teren uważany był przez mieszkańców za teren poprzednich właścicieli. Twierdzeniom tym, które zresztą mają charakter ogólnikowych stwierdzeń czy wręcz przypuszczeń, przeczą jednak pozostałe zgromadzone w sprawie dowody, które łącznie potwierdzają fakt wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości pod infrastrukturę przedmiotowego osiedla mieszkaniowego.

Z kolei odnosząc się do zarzutu odwołujących, iż istniejące drzewa i krzewy to tzw. samosiejki wyrosłe w ciągu ponad 50-ciu lat od wywłaszczenia, bez udziału człowieka, zaś ustawione urządzenia rekreacyjne placu zabaw dla dzieci zostały ustawione przez samych mieszkańców bloków - samorzutnie, bez udziału inwestora budowy osiedla, czy Miasta T. - wskazać należy, iż co prawda pomimo poszukiwań organowi I instancji nie udało się pozyskać do akt sprawy żadnych dokumentów wskazujących kto i kiedy posadził ww. drzewa, krzewy oraz kto i kiedy ustawił elementy składające się na plac zabaw (np. huśtawki, piaskownicę itp.), to jednak zaznaczyć trzeba, iż ani w przedmiotowych aktach sprawy, ani też w odwołaniu nie znajdują się żadne dokumenty pozwalające na stwierdzenie, że ww. drzewa i elementy placu zabaw nie zostały zagospodarowane w ramach realizacji osiedla mieszkaniowego, czyli celu wywłaszczenia.

Powołano się na orzecznictwo sądów administracyjnych wywodząc, że brak "zalesienia" nieruchomości nie może stanowić automatycznego braku realizacji celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości, gdyż możliwe i dopuszczalne jest zaadaptowanie istniejącej już zieleni (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Kr [...] CBOSA, w których stwierdzono, iż: np. wycięcie istniejących drzew i krzewów po to by posadzić - w tym miejscu nawą zieleń, byłoby, nieracjonalne, nieekonomiczne, a także sprzeczne z ochroną przyrody.

Zdaniem organu odwoławczego, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (oświadczeń zarządcy nieruchomości, zdjęć lotniczych, zeznań świadków oraz oględzin) uzasadnionym jest stwierdzenie, iż na przedmiotowej nieruchomości urządzono zieleń osiedlową, natomiast sam fakt, iż w tym celu najprawdopodobniej mogło dojść do adaptacji istniejącej zieleni nie świadczy o zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia -dlatego powyższy zarzut należało uznać za nieuzasadniony.

Wobec przytoczonej w niniejszej decyzji argumentacji zarzuty podniesione przez odwołujących należało uznać za nietrafne i niezasługujące na uwzględnienie, zaś zaskarżoną decyzję Starosty [...] należało utrzymać w mocy jako prawidłową.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Z. R., A. S., J. J., M. J., E. Ż., T. P. i A. Ł..

Ich skarga została odrzucona postanowieniem z dnia 24 października 2017 r., sygn. II SA/Kr [...] – z uwagi na wniesienie skargi po terminie.

Następnie postanowieniem z 12 stycznia 2018 r., sygn. II SA/Kr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przywrócił Z. R. termin do wniesienia skargi.

Obecnie tylko Z. R. występuje w sprawie w charakterze skarżącego.

W skardze na wskazaną wyżej decyzję Wojewody zarzucił on zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

1) naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wyniki sprawy tj. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., 136 § 1 k.p.a. - a to przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i błędne przyjęcie przez organ pierwszej instancji, a za nim organ drugiej instancji, iż na działce nr [...] oraz części działki nr [...] został zrealizowany cel wywłaszczenia w ustawowych terminach przy uwzględnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. P [...], podczas gdy zarówno organ pierwszej instancji jak i organ drugiej instancji nie ustalił, czy i w jakich okolicznościach i w jakim i okresie podejmowano na przedmiotowej nieruchomości prace którch jak to stwierdzono w zaskarżonej decyzji celem było urządzenie zieleni osiedlowej.

2) naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 80 i 107 § 3 k.p.a w związku z art. 137 u.g.n. poprzez dokonanie wybiórczej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, wbrew zasadom logiki i doświadczeniu życiowemu, polegającej na zupełnym pominięciu dla oceny zbędności nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot zeznań świadków którzy w sposób jednoznaczny wskazywali, że plac zabaw, ciągi pieszych, zieleń osiedlowa zostały urządzony przez mieszkańców w ramach lokalnej inicjatywy, a w konsekwencji nie były wynikiem zamierzonego działania podmiotu odpowiedzialnego za realizację zamierzenia inwestycyjnego pn. "budowa osiedla mieszkaniowego w T. przy ul. [...]" co spowodowało błędne przyjęcie, zarówno na etapie subsumcji, jak i rozstrzygnięcia, że zgromadzony w sprawie materiał pozwala przyjąć, że cel wywłaszczenia nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot został zrealizowany.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że nie kwestionuje ustaleń organów w zakresie ogólnego ustalenia celu wywłaszczenia - budowy osiedla mieszkaniowego, jednakże nie zgadza się z twierdzeniem, iż na działkach nr [...] i części [...] cel ten został zrealizowany. Skarżący jest w stanie zaakceptować tezy, iż być może część przedmiotowej nieruchomości była przeznaczona pod zieleń osiedlową, bowiem z całą pewnością nie była tam planowana zabudowa kubaturowa, jednakże nie budzi wątpliwości fakt, iż na przedmiotowej nieruchomości planowano m.in. budowę chodników i ciągów pieszych. Skarżący wskazał, że jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy zdjęć lotniczych, zeznań świadków oraz aktualnego stanu zagospodarowania na działce nr [...] i części działki nr [...] nigdy urządzono chodników czy też ciągów pieszych, co już samo w sobie przeczy twierdzeniom zarówno organu drugiej jak i pierwszej instancji.

Zacytowane przez organy w decyzjach zeznania świadków wskazują, że plac zabaw był urządzony przez samych mieszkańców. Skarżący opierając się na swoim doświadczeniu życiowym wskazuje, że w tamtym okresie były one bardzo często realizowane w tzw. "czynie społecznym" a więc przez mieszkańców osiedli w ramach własnej inicjatywy lub lokalnych działaczy partyjnych.

Zarówno organ pierwszej instancji jak i organ drugiej instancji nie ustaliły przez jaki podmiot w jakich okolicznościach i w jakim okresie zagospodarowano przedmiotowy teren i czy był on faktycznie wykorzystywany na cele mieszkaniowe - jako zieleń osiedlowa i teren rekreacyjny - czy też był to teren przylegający do osiedla nie zagospodarowany na ten cel.

W prawdzie nie sposób nie zauważyć iż w ostatnich latach teren ten niejako stał się faktycznie częścią zieleni osiedlowej, jednakże z całą pewnością nie nastąpiło to z zachowaniem ustawowych terminów realizacji celu wywłaszczenia, nawet z uwzględnieniem wyżej powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Skarżący wskazał, że nie można przyjąć, iż hipotetyczne zagospodarowanie terenu przez mieszkańców bloków położonych w sąsiedztwie rzeczonej nieruchomości jest wystarczające do stwierdzenia, iż cel wywłaszczenia - zieleń osiedlowa - został zrealizowany. Powyższe wynika z faktu, iż dokumentacja wywłaszczeniowa jaką zgromadzono w niniejszej sprawie nie wskazuje, w jaki sposób zieleń osiedlowa miała być zaprojektowana. Powyższe okoliczności nie były też przedmiotem zainteresowania zarówno organu pierwszej instancji jak i również organu drugiej instancji i stanowią tylko hipotezę. Wobec czego zdaniem skarżących organ drugiej instancji naruszył również art. 136 § 1 k.p.a, bowiem jedynie ograniczył się do oceny materiału zgromadzonego przez Starostę [...].

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302). dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby jej uchylenie. Nie podzielił również argumentacji powoływanej przez skarżącego, zawartej w skardze.

Zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostały przepisami art. 136-142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), dalej przywoływana jako "u.g.n.".

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sytuacje, w których nieruchomość należy uznać za zbędną, precyzują natomiast przepisy art. 137 ust. 1 u.g.n. Przy dokonywaniu wykładni tego przepisu należy jednak mieć na uwadze powołany przez Wojewodę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P [...], którego skutkiem jest to, że przepisów art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. - w zakresie wskazanych tam terminów 7 i 10 lat - nie powinno stosować się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r. - art. 137 ust. 1 pkt 1) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomości oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. - art. 137 ust. 1 pkt 2).

W kontrolowanym postępowaniu administracyjnym prawidłowo ustalono następców prawnych byłych właścicieli, jak i zidentyfikowano przedmiot postępowania. Wywłaszczonym parcelom l. kat. [...] i [...] odpowiada obecnie działka nr [...] i część działki nr [...] obr. [...] m. T..

Przesłanką odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w zaskarżonej decyzji była realizacja celu wywłaszczenia, a zatem brak zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Cel ten został określony w orzeczeniu o wywłaszczeniu w następujący sposób: "dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a w szczególności: na cele budowy osiedla mieszkaniowego w T.". Ze zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym materiałów jednoznacznie wynika, że przedmiotowe nieruchomości od samego początku zaplanowane zostały jako wolne od zabudowy kubaturowej, przeznaczone pod zieleń osiedlową wraz z chodnikami – co stanowi część infrastruktury osiedla mieszkaniowego.

Okoliczność ta nie jest również kwestionowana przez skarżącego, który przyznaje, że "z całą pewnością nie była tam planowana zabudowa kubaturowa".

Bogate orzecznictwo sądów administracyjnych jednoznacznie wskazuje, że cel wywłaszczenia określony jako "budowa osiedla mieszkaniowego" nie może być rozumiany wyłącznie jako wywłaszczenie terenów przeznaczonych do zabudowy, bowiem realizacja tak określonego celu wywłaszczenia obejmuje także realizację infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania takich bloków w ramach osiedla mieszkaniowego, w tym również terenów zielonych. O ile więc osiedle powstało, to zagospodarowanie terenu pomiędzy budynkami lub obok nich jako trawnik czy miejsce porośnięte drzewami nie stoi w sprzeczności z realizacją celu wywłaszczenia.

W ocenie Sądu realizacja takiej zieleni nie musi pociągać za sobą zorganizowanych czynności podejmowanych i finansowanych przez podmiot publicznoprawny, który dokonał wywłaszczenia, takich jak planowe nasadzenie drzew. Niewątpliwie zieleń pomiędzy blokami, czy też obok bloków nie wymaga tak wysokiego stopnia zorganizowania jak stworzenie parku. Ważne jest jednak, by był to teren zagospodarowany, by mieszkańcy osiedla mogli z niego korzystać. Nie może być mowy o realizacji celu jakim jest zieleń w sytuacji, gdy na nieruchomości nie są podejmowane żadne czynności, zarasta on samosiejkami i chwastami. W tym kontekście można przywołać stanowisko WSA w Krakowie wyrażone w wyroku z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. II SA/Kr [...]: "Chybionym jest także pogląd organu l instancji, iż na obu działkach objętych wnioskiem zlokalizowane są tereny zielone (...), gdyż taki był (według organu) jeden ze szczegółowych celów wywłaszczenia. Przede wszystkim nieruchomości takie (o ile mają stanowić tereny zielone osiedla mieszkaniowego) winny być utrzymywane w odpowiednim stanie, a ich zagospodarowanie winno mieć charakter celowy. W stanie faktycznym niniejszej sprawy niepodobna przyjąć, iż tereny te są utrzymywane w odpowiednim stanie, skoro doszło do porośnięcia jednej z działek drzewem-samosiejką, a powierzchnię drugiej pokrywa "rozjeżdżone błoto". Taki wygląd obu działek wskazuje zatem na zagospodarowanie ich w sposób przypadkowy, a nie celowy (a w zasadzie - na pozostawienie ich w stanie niezagospodarowanym)".

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że przedmiotowe nieruchomości są i były zagospodarowaną częścią osiedla mieszkaniowego, a zatem cel wywłaszczenia został zrealizowany przed terminem wynikającym z powołanego wcześniej wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W tym miejscu trzeba przypomnieć, że w kontrolowanym postępowaniu została wcześniej wydana przez Wojewodę decyzja kasatoryjna z uwagi na konieczność przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność prowadzenia działań zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia. Starosta wykonał to wskazanie i przesłuchał cały szereg świadków na tę okoliczność. Ich zeznania w połączeniu z innymi dowodami zebranymi w trakcie postępowania (zdjęcia lotnicze, korespondencja pomiędzy Urzędem Miasta T. a miejskim zarządem budynków) dają podstawę do uznania, że na przedmiotowych nieruchomościach funkcjonował trawnik i plac zabaw, które stanowiły infrastrukturę osiedla mieszkaniowego.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego należy wyjaśnić, że nie zasługują one na uwzględnienie. Wbrew zarzutom skargi należy przyjąć, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest to, przez jaki podmiot i w jakich okolicznościach zagospodarowano przedmiotowy teren.

Co do zarzutu niewyjaśnienia, czy teren wywłaszczonych nieruchomości faktycznie wykorzystywany na cele mieszkaniowe - jako zieleń osiedlowa i teren rekreacyjny - czy też był to teren przylegający do osiedla nie zagospodarowany na ten cel – nie może on odnieść skutku, bowiem okoliczność ta została przez Wojewodę w zaskarżonej decyzji wyjaśniona. Zwłaszcza z zeznań świadków wynika, że już w latach sześćdziesiątych XX wieku na tych terenach funkcjonował plac zabaw i usytuowane były zadrzewienia, teren był zadbany, a trawa koszona.

Wobec powyższego należało dojść do wniosku, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.