Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1555/99
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 2000-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Tadeusza K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 22 lipca 1999 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzje z dnia 9 lipca 1998 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia 9 lipca 1998 r. (...) powołując się na przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ pozbawił uprawnień kombatanckich Tadeusza K. zamieszkałego w Sz. przy ul. L. 16/31.

W uzasadnieniu tej decyzji podano, że Tadeusz K. uzyskał uprawnienia kombatanckie przyznane mu przez były Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w Sz. decyzją z dnia 21 grudnia 1976 r. z tytułu działalności w Ruchu Oporu od dnia 10 sierpnia 1944 r. do 31 stycznia 1945 r. na podstawie oświadczeń świadków oraz z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od 2 lutego 1945 r. do 31 grudnia 1947 r. na podstawie zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Ł. z dnia 19 czerwca 1976 r. W toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że Tadeusz K. w okresie od 6 marca 1945 r. do 1 października 1947 r. pełnił służbę i był zatrudniony w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego PUBP P.-T. /pismo Okręgowego inspektoratu Służby Więziennej z dnia 11 marca 1998 r./. Wobec powyższego stosownie do powołanych na wstępie decyzji przepisów ustawy z 1991 r. należało pozbawić uprawnień kombatanckich Tadeusza K. skoro był zatrudniony w aparacie bezpieczeństwa publicznego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Tadeusz K. podał, że członkiem ZBoWiD był już od 1964 r. z tytułu działalności w Ruchu Oporu, a do PUBF w P.-T. został skierowany przez dowódcę z Armii Ludowej i cały czas pełnił służbę jako goniec.

Decyzją z dnia 22 lipca 1999 r. (...) wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 127 par. 3 Kpa Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 9 lipca 1998 r. (...) w przedmiocie pozbawienia Tadeusza K. uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczono taką samą argumentację jak w pierwszej decyzji, a ponadto stwierdzono, że z akt sprawy wynika, że Tadeusz K. pełniąc służbę w organach BP brał aktywny udział w walkach z niepodległościowym podziemiem. We wniosku o odznaczenie Krzyżem Walecznych podpisanym przez płk Mariana C. wynika, że Tadeusz K. brał czynny udział w zwalczaniu "band" na terenie województwa łódzkiego /wspomniany jest m.in. udział w odparciu ataku "bandy" na więzienie w P.-T.; ataki na więzienie UB przeprowadzane były wyłącznie przez oddziały niepodległościowego podziemia w celu zwolnienia znajdujących się w nich więźniów/. Natomiast z wniosku o nadanie Tadeuszowi K. medalu "Za udział w walkach w obronie władzy ludowej" wynika, że uczestniczył on w akcjach przeciwko oddziałom "Warszyca" i "Danielaka" /Warszyc - Stanisław Sojczyński ps. Warszyc, Komendant Główny Konspiracyjnego Wojska Polskiego, Danielak - Ludwik Danielak ps. Bojar dowódca jednej z grup KWP - Informator o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944-1956, Lublin 1993 r./.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że Tadeusz K. pełniąc służbę w organach bezpieczeństwa publicznego brał czynny udział w zwalczaniu osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Tadeusz K. zarzucił rozstrzygnięciu:

1/ naruszenie art. 8 i art. 9 Kpa oraz par. 8 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzenia weryfikacji tych uprawnień /Dz.U. nr 116 poz. 745/ poprzez nienależyte poinformowanie o możliwości przedstawienia dowodów na okoliczności wymienione w art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych oraz okresu powojennego, po wniesieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz nie zapewnienie stronie czynnego udziału w tym postępowaniu,

2/ naruszenie art. 77 par. 1 Kpa poprzez niewystarczające zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego tj. oparcie decyzji w zasadzie jedynie na wniosku płk Mariana C. i wniosku o nadanie medalu "Za udział w walkach w obronie władzy ludowej" bez umożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się w tej kwestii a także nie wyjaśnienie czy w latach 1945-1947, będąc zatrudnionym w PUBP w P.-T. pełnił służbę bądź funkcję skoro podnosił, że pracował tam jako goniec.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Urząd prowadząc postępowanie weryfikacyjne, jest zobowiązany stosować przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienie i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzenia weryfikacji tych uprawnień /Dz.U. nr 116 poz. 745/, a w zakresie nie uregulowanym rozporządzeniem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego /par. 17 rozporządzenia/.

Z przepisów tych wynika m.in. obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebranie dowodów mogących się przyczynić do wyjaśnienia sprawy oraz poddanie materiału dowodowego analizie i ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wskazanie którym dowodom, z jakich przyczyn i dlaczego organ rozpatrujący sprawę odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W razie wątpliwości organ powinien zwracać się do odpowiednich urzędów i instytucji lub osób prywatnych o dodatkowe informacje, pozwalające na wyjaśnienie powstałych wątpliwości.

Urząd powinien zatem prowadzić postępowanie zgodnie z art. 7-8, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3 Kpa oraz par. 4, par. 5, par. 6, par. 7 powołanego rozporządzenia z dnia 22 września 1997 r.

Jest poza sporem, że skarżący Tadeusz K. przed 1 stycznia 1991 r., czyli przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ uzyskała uprawnienie kombatanckie z tytułu działalności w Ruchu Oporu od dnia 10 sierpnia 1944 r. do 31 stycznia 1945 r., a nie wyłącznie z tytułu "uczestnictwa w walkach o ustanowienia i utrwalenie władzy ludowej w latach 1945-1947". Natomiast z zaświadczenia Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej we W. z dnia 11 marca 1998 r. (...) wynika, że Tadeusz K. w okresie od 6 marca 1945 r. do 31 lipca 1952 r. był zatrudniony w Służbie Więziennej i w okresie zatrudnienia zajmował stanowiska:

- od 06.03.1945 r. - goniec w PUBP w P.-T.,

- od 01.10.1947 r. - strażnik w Więzieniu w P.-T.,

- od 01.09.1950 r. - Kancelista działu administracji w Więzieniu w P.-T.,

- od 01.07.1951 r. - oddziałowy w Więzieniu w P.-T.,

- od 10.10.1951 r. - słuchacz kursu Szkoły Oficerskiej SW w I.,

- od 23.11.1951 r. - przeniesiony na własną prośbę do dyspozycji Szefa WUBP w Ł.,

-od 23.11.1951 r. - oddziałowy w Więzieniu w P.-T.,

- od 15.05.1952 r. - referent działu polityczno-wychowawczego w Ośrodku Pracy w W.,

- zwolniony ze Służby Więziennej z dniem 31 lipca 1952 r. - na własną prośbę.

Fakt zatrudnienia w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego jest oczywiście przesłanką nakazującą odmową przyznania uprawnień kombatanckich chyba, że zachodzi przypadek określony w art. 21 ust. 2 ustawy.

Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podał, że do PUBP w P.-T. został skierowany przez dowództwo AL /z akt wynika, że w czasie wojny był żołnierzem III Brygady AL im. gen. Bema/ i cały czas w latach 1945-1947 pracował tam jako goniec, nie pełniąc żadnej służby ani funkcji.

W toku wszczętego postępowania weryfikacyjnego Urząd nie poczynił żadnych prób wyjaśnienia tej kwestii tj. faktu skierowania do Urzędu Bezpieczeństwa, jakie faktycznie skarżący wykonywał obowiązku w PUBP w P.-T.

Wprawdzie ciężar udowodnienia faktów potwierdzających, że skarżącemu nie można postawić zarzutu - działalności sprzecznej ze statusem, kombatanta w okresie powojennym spoczywa na nim samym, ale nie oznacza to, że organ prowadzący postępowanie w tej sprawie był całkowicie zwolniony od podejmowania z urzędu czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy. Dopiero bowiem gdy strona wezwaną do wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi dla siebie określone skutki prawne nie podejmie żadnych czynności, można z tego wywieść negatywne dla niej skutki.

Urząd natomiast rozpatrując ponownie sprawę na podstawie znajdujących się w aktach wniosków z 1967 r. i z 1969 r. o nadanie Tadeuszowi K. odznaczeń przyjął, że skarżący w okresie zatrudnienia w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w P.-T. brał aktywny udział w walkach z niepodległościowym podziemiem bez umożliwienia jednak skarżącemu ustosunkowania się do tych dowodów. Uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa procesowego mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.