Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 313/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 186 ust. 1, art. 174 ust. 1 w zw. z art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 174 ust. 2, art. 177 ust. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi EK (skarżącej) jest decyzja Rektora [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco:

Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 30 września 2016 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. odmówiła przyznania skarżącej stypendium rektora dla najlepszych studentów na semestr zimowy roku akademickiego 2016/17.

W podstawie prawnej decyzji wskazano na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 175 ust. 4, art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (p.s.w.), art. 104 § 1 oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) oraz § 30 - 38 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] z dnia 29 września 2015 r. wprowadzonego zarządzeniem Rektora [...] nr 38/2015 z dnia 30 września 2015 r. (Regulamin).

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Odwoławcza Komisja Stypendialna podała, że zgodnie z § 30 ust. 1 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] z dnia 29 września 2015 r., stypendium rektora dla najlepszych studentów (stypendium rektora) na dany semestr w danym roku akademickim może otrzymać student, który uzyskał w poprzednim roku studiów wysoką średnią ocen ze wszystkich modułów zajęć (przedmiotów) objętych programem kształcenia, w tym planem studiów na danym kierunku studiów lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Zgodnie z Porozumieniem zawartym w dniu 4 listopada 2016 r. (Porozumienie z dnia 4 listopada 2016 r.), pomiędzy Rektorem [...] a Samorządem Studenckim [...] w sprawie stypendium Rektora dla najlepszych studentów [...] w semestrze zimowym w roku akademickim 2016/2017, minimalna liczba punktów uprawniająca do otrzymania stypendium rektora dla najlepszych studentów na studiach drugiego stopnia na kierunku zarządzanie wynosi 73,7. Odwoławcza Komisja Stypendialna podała, że liczba punktów uzyskana przez skarżącą wyniosła 72,5 i jest niewystarczająca do zakwalifikowania jej na listę najlepszych studentów kierunku. Wobec powyższego odmówiono przyznania jej stypendium rektora dla najlepszych studentów.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika zwróciła się o przyznanie wnioskowanego stypendium.

Skarżąca wskazała, że Odwoławcza Komisja Stypendialna oparła uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia na § 30 ust. 1 Regulaminu z dnia 29 września 2015 r. (Regulamin) oraz na Porozumieniu z dnia 4 listopada 2016 r. (Porozumienie). Skarżąca podała, że Porozumienie określa m.in. liczby stypendiów, które mogą być przyznane na poszczególnych kierunkach studiów, z podziałem na pierwszy i drugi stopień studiów. Skarżąca podniosła, że kwestionuje co do zasady wydanie decyzji o odmowie przyznania stypendium na podstawie ustaleń zawartych w Porozumieniu, które upoważnia do utworzenia list rankingowych z podziałem kierunki studiów, odrębnie dla studiów pierwszego i drugiego stopnia.

Skarżąca stwierdziła, że ustawodawca w sposób jednoznaczny określił, iż wyłanianie studentów uprawnionych do otrzymywania stypendium rektora odbywa się zgodnie z zasadami określonym w regulaminie wydawanym na podstawie art. 186 ust. 1 p.s.w. Nie jest zatem uprawnione odwoływanie się do innych aktów, w tym do porozumień rektora z organami samorządu studenckiego. Zdaniem skarżącej utworzenie odrębnych list rankingowych dla studiów pierwszego stopnia i drugiego stopnia nie wynika z Regulaminu, lecz z Porozumienia z dnia 4 listopada 2016 r.

W ocenie skarżącej podkreślenia wymaga fakt, iż liczba stypendiów rektora zależna jest od liczby studentów na kierunku i liczbę tę w sposób precyzyjny definiuje § 31 ust. 10 Regulaminu, natomiast Porozumienie w pkt 2 określa liczbę studentów danego kierunku "z pominięciem liczby studentów pierwszego roku pierwszego stopnia".

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Rektor [...] utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2016 r.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 207 ust. 1, 2 i 4 oraz art. 186 ust. 1 p.s.w., oraz § 30-38 Regulaminu.

W uzasadnieniu organ odwoławczy (Rektor) podał, że zgodnie z art. 171 ust. 1 pkt 3 p.s.w., jedną z form pomocy materialnej dla studenta jest stypendium rektora dla najlepszych studentów. W myśl art. 174 ust. 4 p.s.w., stypendia rektora dla najlepszych studentów przyznawane są w liczbie nie większej niż 10 % liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelni. Stosownie do art. 186 ust. 1 p.s.w., szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania / wpłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust 1 pkt. 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, sposób wyłaniania studentów mogących otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Organ wskazał, że powyższy przepis upoważnia rektora do ustalenia w porozumieniu z odpowiednim organem samorządu studenckiego regulaminu określającego m.in. sposób wyłaniania studentów mogących otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów. W niniejszej sprawie został uchwalony Regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] z dnia 29 września 2015 r. W Regulaminie określono szereg zasad związanych z przyznawaniem stypendium rektora dla najlepszych studentów (§§ 30-38 Regulaminu). Zgodnie z § 30 ust. 1 Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów na dany semestr w danym roku akademickim może otrzymywać student, który uzyskał w poprzednim roku studiów wysoką średnią ocen ze wszystkich modułów zajęć (przedmiotów) objętych programem kształcenia, w tym planem studiów na danym kierunku studiów lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Z kolei zgodnie z § 30 ust. 4 Regulaminu, stypendium rektora dla najlepszych studentów, o którym mowa w ust. 1 i 3, może otrzymywać student, który zajmie odpowiednie miejsce na liście rankingowej oraz spełni odpowiednio następujące warunki:

1. zaliczy co najmniej pierwszy rok studiów lub studiuje na pierwszym roku studiów drugiego stopnia rozpoczętych w ciągu roku kalendarzowego od ukończenia studiów pierwszego stopnia;

2. do końca poprzedniego roku akademickiego wypełni wszystkie warunki przewidziane Regulaminem studiów wyższych oraz programem kształcenia, w tym planem studiów, wymagane do zaliczenia roku studiów na danym kierunku studiów;

3. jest zarejestrowany na kolejny rok studiów.

Rektor podał, że w świetle dalszych postanowień Regulaminu, na podstawie ostatecznej listy rankingowej wyłonieni zostają studenci uprawnieni do otrzymania stypendium rektora dla najlepszych studentów w liczbie nieprzekraczającej 10% liczby studentów danego kierunku studiów w danym semestrze, a stypendia są przydzielane kolejno według miejsc zajętych na ostatecznej liście rankingowej (§ 37 ust. 9 Regulaminu). W § 37 ust. 11 Regulaminu postanowiono, że Rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego "ustala procent nie mniejszy niż 8 i nie większy niż 10 liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w [...], którzy będą otrzymywać stypendium rektora". Realizacją tego przepisu jest Porozumienie z dnia 4 listopada 2016 r. w sprawie stypendium rektora dla najlepszych studentów [...] w semestrze zimowym w roku akademickim 2016/2017. W porozumieniu tym w związku z ustaleniem "procentu liczby studentów danego kierunku studiów, który otrzyma stypendium rektora dla najlepszych studentów" zawarto również liczbę stypendiów do przyznania w ramach studiów pierwszego stopnia oraz drugiego stopnia, a także minimalną liczbę punktów uprawniających do otrzymania stypendium rektora.

Rektor podniósł, że przenosząc powyższe uregulowania na grunt opisywanej sprawy, należy wskazać, iż wbrew zarzutom wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dopuszczalne było zawarcie Porozumienia. Po pierwsze, upoważnienie do zawarcia takiego porozumienia wynika z samego Regulaminu (§ 37 ust. 11). Po drugie, Porozumienie zostało zawarte pomiędzy Rektorem a Samorządem Studenckim, a więc pomiędzy podmiotami, które w świetle art. 186 ust. 1 p.s.w. zobowiązane są do uczestnictwa w związku z uchwalaniem regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów. W związku z powyższym zdaniem organu odwoławczego przywołane wyżej Porozumienie należy traktować jako uszczegółowienie zasad określonych w Regulaminie, a związanych z przyznawaniem stypendiów rektora dla najlepszych studentów, które jest dokonywane w każdym semestrze, w którym będą przyznawane stypendia. Ustalenie właściwego procentu liczby studentów, którzy otrzymają stypendium rektora ma bezpośrednie przełożenie na ustalenie liczby studentów, którzy to stypendium otrzymają i w konsekwencji na ustalenie minimalnej liczby punktów uprawniającej do otrzymania stypendium. Mając powyższe na uwadze, należy zdaniem Rektora stwierdzić, że proces przyznawania stypendiów musi odbywać się zgodnie z ustaleniami poczynionymi pomiędzy Rektorem a Samorządem Studenckim. Organ podkreślił, że Porozumienie należy traktować jako część uregulowań związanych z przyznawaniem stypendiów rektora i nie może być ono pominięte.

Organ odwoławczy podał, że w myśl pkt. 2 Porozumienia, stypendium rektora dla najlepszych studentów ma otrzymać 10% liczby studentów danego kierunku studiów, ustalonej z pominięciem liczby studentów pierwszego roku studiów pierwszego stopnia - według stanu w dniu 30 września 2016 r. Organ wskazał, że liczba studentów na kierunku: zarządzanie w ramach studiów II stopnia wynosi 763, a zatem liczba stypendiów, która wynika z powyższej liczby wynosi 76. Ponadto zgodnie z pkt. 3 Porozumienia, do 90 % niewykorzystanych miejsc z pierwszego roku studiów pierwszego stopnia oraz niewykorzystane miejsca na listach rankingowych utworzonych odpowiednio na studiach pierwszego lub drugiego stopnia danego kierunku przeznacza się do zwiększenia liczby przyznanych stypendiów na studiach pierwszego i drugiego stopnia. Liczba studentów pierwszego roku studiów I stopnia na kierunku: zarządzanie wynosi 319. W oparciu o powyższe liczba stypendiów z pierwszego roku studiów I stopnia dodatkowo zwiększająca liczbę stypendiów na kierunku: zarządzanie w ramach studiów pierwszego stopnia wynosi 14, natomiast w ramach studiów drugiego stopnia wynosi 13, "co w sumie daje na pierwszym stopniu 53 stypendia i na drugim stopniu 90 stypendiów". Stosownie więc do Porozumienia, liczba stypendiów na kierunku: zarządzanie w ramach studiów drugiego stopnia wynosi 90, zaś minimalna liczba punktów uprawniająca do otrzymania stypendium rektora wynosi 73,7.

Rektor podał, że na podstawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wniosku skarżącej z dnia 30 września 2016 r., ustalono, że podstawą wniosku o przyznanie powyższego stypendium była wysoka średnia ocen, wynosząca 4,725. Liczba punktów przyznana przez Odwoławczą Komisję Stypendialną wynosi 72,5 i jest to okoliczność niekwestionowana. W ocenie organu uzyskana przez skarżącą liczba punktów wynosząca 72,5 nie uprawniała więc do przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów.

Końcowo Rektor podał, że w opisywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów p.s.w., a w szczególności art. 186 ust. 1 tej ustawy. Ponadto w sprawie nie doszło do naruszenia postanowień Regulaminu, a w szczególności przywoływanego przez skarżącą § 30 ust. 8. Wbrew zarzutom przedstawionym przez stronę, stypendia zostały przyznane w ramach danego kierunku studiów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zobowiązanie Odwoławczej Komisji Stypendialnej do wydania decyzji o przyznaniu skarżącej stypendium, a ponadto o wydanie postanowienia sygnalizacyjnego na podstawie art. 155 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.).

W uzasadnieniu skargi skarżąca ponownie wskazała, że art. 186 ust. 1 p.s.w nie przewiduje możliwości przekazania szczegółowych zasad przyznawania stypendium aktowi innemu niż regulamin, gdyż ustawodawca w sposób jednoznaczny określił, iż wyłanianie studentów, którzy otrzymają stypendium rektora odbywa się zgodnie z przepisami tego regulaminu, a nie na zasadach bliżej nieokreślonego porozumienia. Rektor w uzasadnieniu decyzji wskazał, że Porozumienie należy traktować jako uszczegółowienie zasad określonych w Regulaminie, a upoważnienie do zawarcia takiego porozumienia wynika z samego Regulaminu (§ 37 ust. 11). W ocenie skarżącej § 37 ust. 11 Regulaminu jednoznacznie wskazuje, że Rektor może porozumieć się wyłącznie w sprawie określenia "odsetka" studentów w przedziale 8-10 %, którym przysługiwać będzie stypendium, natomiast nie upoważnia do zawierania porozumienia, które wykracza poza to upoważnienie.

Skarżąca wskazała na naruszenie przepisów ustawy p.s.w. przez podział dodatkowych stypendiów bez oparcia na szczegółowych kryteriach. Strona skarżąca podniosła, że Rektor w uzasadnieniu decyzji wskazał na punkt 3, który stanowi, że: "Do 90 % niewykorzystanych miejsc z pierwszego roku studiów pierwszego stopnia (...) przeznacza się do zwiększenia przyznanych stypendiów na studiach I i II stopnia". W związku z powyższym przyznano dodatkowo 14 stypendiów dla studentów I stopnia i 13 stypendiów dla studentów studiów II stopnia. Zdaniem skarżącej nie określono jednak ani w Regulaminie, ani w Porozumieniu zasad podziału dodatkowych stypendiów. Ponadto skarżąca podkreśliła, że punkt 3 Porozumienia jest niejasny, co utrudnia kontrolę działań organów.

Skarżąca zakwestionowała również zawarcie Porozumienia przez Przewodniczącego Samorządu Studenckiego oraz przez Prorektora ds. kształcenia. Skarżąca wskazała, iż podpisanie Porozumienia przez Przewodniczącego Samorządu Studenckiego może stanowić naruszenie Regulaminu Samorządu Studenckiego [...] (dalej: RSSPRz). Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt. 11 lit. a) RSSPRz, współdecydowanie o treści regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej należy do Samorządu Studenckiego, którego organem jest Rada Uczelniana. Zgodnie z § 13 ust. 1 i ust. 2 RSSPRz - Rada Uczelniana realizuje swoje kompetencje, wyraża opinie i zajmuje stanowiska w formie uchwał, które podejmowane są większością głosów. Natomiast zgodnie z § 21 pkt. 2 RSSPRz, Przewodniczący samorządu studenckiego - realizuje swoje zadania w zakresie i na zasadach określonych we wskazanym regulaminie i uchwałach Rady Uczelnianej. Skarżąca wskazuje, że w opisywanej sprawie mogło dojść do naruszenia § 13 RSSPRz przez jego niestosowanie i podpisanie porozumienia przez Przewodniczącego "za Radę", gdyż protokoły zebrań Rady Uczelnianej (dostępne na stronie internetowej samorządu studenckiego) nie zawierają informacji, aby w okresie sześciu miesięcy poprzedzających dzień podpisania Porozumienia, na jakimkolwiek zebraniu Rady poruszany był temat zmian zasad przyznawania pomocy materialnej i zawarcia Porozumienia. Skarżąca podkreśliła, że żaden przepis RSSPRz nie wskazuje, aby Przewodniczący mógł jednoosobowo realizować zadania Rady Uczelnianej.

Skarżąca wskazała również na naruszenie § 37 ust. 11 Regulaminu w związku z art. 186 ust. 1 p.s.w. poprzez zawarcie Porozumienia przez Prorektora ds. kształcenia.

Skarżąca wskazała także na naruszenie § 37 pkt. 10 Regulaminu poprzez wprowadzenie do Porozumienia definicji "100 % studentów" odmiennej od definicji zapisanej w Regulaminie. Regulamin ściśle definiuje wartość "100 % studentów" (§ 37 ust. 10), natomiast w pkt. 2 Porozumienia postanowiono, że: "Stypendium rektora dla najlepszych studentów otrzyma 10% liczby studentów danego kierunku studiów ustalonej z pominięciem liczby studentów pierwszego roku studiów pierwszego stopnia - według stanu w dniu 30 września 2016 r.". Porozumienie, które jest aktem niższego rzędu w stosunku do Regulaminu, zmienia zatem definicję "100% studentów", pomniejszając ją o liczbę studentów I roku I stopnia.

Zdaniem skarżącej w opisywanej sprawie mogło nastąpić naruszenie art. 2 Konstytucji oraz art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji odmawiającej przyznania jej stypendium wbrew zasadzie, że "prawo nie działa wstecz" oraz zasadzie zaufania obywateli do państwa i prawa. Skarżąca podała, że złożyła wniosek dnia 30 września 2016 r., natomiast OKS wydała decyzję dnia [...] listopada 2016 r., opierając się na przepisach Porozumienia zawartego w dniu 4 listopada 2016 r. Skarżąca wskazała ponadto, że Porozumienie zostało wydane po zakończeniu terminu składania wniosków o przyznanie stypendium rektora.

Konkludując skarżąca podniosła, że wydanie przez Rektora decyzji, która określa sytuację prawną skarżącej, na podstawie przepisów prawa wewnętrznego tj. Porozumienia, wprowadzonego z naruszeniem przepisów powszechnie obowiązujących, nie pozwala na uznanie, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Skarga została oddalona, albowiem w toku przeprowadzonej z urzędu (art. 134 § 1 p.p.s.a.) legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji Sąd – nie będąc związany granicami skargi, w tym podniesionymi w niej zarzutami i sformułowanymi wnioskami – nie stwierdził naruszeń prawa, które których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej powyższych decyzji na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Przede wszystkim nie stwierdzono istnienia wad nieważności i wad wznowienia postępowania, jak również takich naruszeń prawa materialnego i prawa procesowego, które miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy rozumiany jako treść końcowego jej rozstrzygnięcia. W granicach podstaw uwzględnienia skargi, o których mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a., zaskarżone orzeczenie administracyjne odpowiada więc prawu.

Sąd jest jednak zobowiązany do odniesienia się do zasadniczych zarzutów skargi oraz do zwrócenia uwagi skarżonego organu na te naruszenia prawa, które jakkolwiek nie miały bezpośredniego wpływu na wynik sprawy (treść zaskarżonego rozstrzygnięcia) i nie uzasadniały uwzględnienia skargi, to jednak powinny zostać wyeliminowane w celu zapewnienia w pełni zgodnego z powszechnie obowiązującym porządkiem prawnym działania uczelni wyższej jako podmiotu korzystającego z autonomii instytucjonalnej i upoważnionego w szerokim zakresie do regulowania stosunków prawnych wewnątrz uczelni za pośrednictwem generalnych i indywidualnych aktów wewnętrznych.

Wstępnie należy również podnieść, że w świetle art. 186 ust. 1 p.s.w. rektor uczelni zachowuje daleko idącą swobodę regulacyjną w zakresie kształtowania treści szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 6-8 p.s.w., w tym stypendiów dla najlepszych studentów. Szeroki zakres swobody regulacyjnej jest pochodną autonomii instytucjonalnej przysługującej szkołom wyższym na zasadach określonych w ustawie (art. 70 ust. 5 Konstytucji RP i art. 4 ust. 1 p.s.w.). W zakresie w jakim granice powyższej swobody wynikające z reguł i zasad ustawowych oraz ponadustawowych zostają zachowane, nie ma podstaw do ingerencji w treść wewnątrzuczelnianych aktów generalnych konkretyzujących regulację ustawową. Organ wydający powyższy regulamin musi jednak uwzględnić, że przepisy powyższego aktu powinny być sformułowane w sposób jasny, precyzyjny, jednoznaczny, pełny i wyczerpujący. Jeśli nawet regulamin odsyła do określonych aktów wykonawczo-konkretyzujących (zarządzeń rektora lub uchwał komisji stypendialnych), to upoważnienie do ich wydawania musi zawierać ścisłe wytyczne treściowe oraz zakres spraw przekazanych do uregulowania.

Po pierwsze, należy wskazać, że zgodnie z art. 174 ust. 1 w zw. z art. 173 ust. 1 pkt 3 p.s.w. stypendia rektora dla najlepszych studentów są przyznawane ze środków funduszu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, o którym mowa w art. 103 tej ustawy. Zgodnie z art. 103 ust. 2 pkt 1) p.s.w. fundusz pomocy materialnej dla studentów i doktorantów tworzy się z dotacji, o której mowa w art. 94 ust. 1 pkt 7 i ust. 4, z wyłączeniem środków na stypendia ministra, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 4. Przepis art. 103 ust. 3 p.s.w. stanowi natomiast, że fundusz pomocy materialnej dla studentów i doktorantów w części, o której mowa w art. 103 ust. 2 pkt 1, przeznacza się na wypłaty stypendiów i zapomóg, a w przypadku uczelni publicznej także na remonty domów oraz stołówek studenckich. Dotacja przeznaczona na pomoc materialną dla doktorantów nie może być mniejsza niż wynika to z proporcji liczby doktorantów do liczby studentów oraz nie większa niż 6% wysokości dotacji określonej w ust. 2 pkt 1.

Zasadniczym źródłem środków na wypłaty stypendiów rektora dla najlepszych studentów są zatem środki publiczne pochodzące z dotacji z budżetu państwa na zadania związane z bezzwrotną pomocą materialną dla studentów w zakresie określonym w art. 173 ust. 1 oraz dla doktorantów w zakresie określonym w art. 199 ust. 1 (art. 94 ust. 1 pkt 7 p.s.w.). Zgodnie z art. 174 ust. 2 p.s.w. rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego i uczelnianym organem samorządu doktorantów dokonuje podziału dotacji, o których mowa w art. 94 ust. 1 pkt 7 i ust. 4 p.s.w. Oznacza to, że warunkiem dopuszczalności podziału środków funduszu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, pochodzących z dotacji, o której mowa w art. 94 ust. 1 pkt 7 i ust. 4 ustawy, jest zawarcie uprzedniego porozumienia w sprawie sposobu podziału dotacji (art. 174 ust. 2 p.s.w.). Dopiero na podstawie powyższego porozumienia możliwe jest dokonanie kwotowego podziału dotacji na poszczególne kategorie stypendiów i zapomóg, w tym na stypendia dla najlepszych studentów.

Ustawa p.s.w. w art. 174 ust. 4 – niezależnie od zasad, które mają zostać określone w regulaminie wydanym na podstawie art. 186 ust. 1 – nakazuje jednak, aby w porozumieniu zawartym na podstawie art. 174 ust. 2 p.s.w. środki z dotacji, o której mowa w art. 94 ust. 1 pkt 7 i ust. 4, w zakresie stypendiów rektora dla najlepszych studentów stanowiły nie więcej niż 60 % środków przeznaczonych łącznie na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne oraz zapomogi. Porozumienie, o którym mowa w art. 174 ust. 2, zawarte pomiędzy rektorem a właściwymi uczelnianymi organami samorządu studenckiego i doktoranckiego musi zatem dokonywać szczegółowego podziału kwotowego dotacji w zakresie, w jakim jest ona przeznaczona na fundusz pomocy materialnej dla studentów i doktorantów.

Załączone do akt sprawy administracyjnej Porozumienie z dnia 4 listopada 2016 r. nie stanowi oczywiście porozumienia, o którym mowa w art. 174 ust. 2 p.s.w. Skarżony organ musi jednak mieć na względzie, że warunkiem prawnofinansowej prawidłowości operacji wydatkowania środków publicznych na świadczenia, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt. 1-3 i 8 p.s.w., jest istnienie porozumienia, o którym mowa w art. 174 ust. 2 p.s.w.

W procesie kontroli sądowoadministracyjnej decyzji wydawanych w sprawach świadczeń, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8 p.s.w, organ uczelni powinien przedłożyć porozumienie w sprawie podziału środków z dotacji w sposób określony w art. 174 ust. 4 p.s.w. Zgodnie z przepisami § 2 ust. 4 i § 3 ust. 1 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] z dnia 29 września 2015 r. podział dotacji, o której mowa w art. 94 ust. 1 pkt 7 p.s.w., jest dokonywany w porozumieniu z uczelnianymi organami samorządu studenckiego i doktoranckiego, a zatem jest to porozumienie, o którym mowa w art. 174 ust. 2 p.s.w.

Po drugie, należy stwierdzić, że podnoszone w skardze zarzuty – dotyczące wadliwego włączenia do podziału stypendiów dla najlepszych studentów w zakresie studiów drugiego stopnia studentów pierwszego roku studiów drugiego stopnia, rozpoczętych w terminie roku od ukończenia studiów pierwszego stopnia, którzy spełnili ogólne kryteria otrzymania stypendiów na ostatnim roku studiów pierwszego stopnia lub na ostatnim semestrze, jeżeli ostatni rok studiów pierwszego stopnia trwała, zgodnie z planem studiów jeden semestr – są pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Skarżąca w istocie kwestionuje legalność przepisu § 30 ust. 3 Regulaminu z dnia 29 września 2015 r., nie zauważając, że jego treść jest powtórzeniem regulacji z art. 181 ust. 4 p.s.w.

Włączenie studentów ostatniego roku lub ostatniego semestru studiów pierwszego stopnia w proces podziału stypendiów dla najlepszych studentów na pierwszym roku studiów drugiego stopnia był niewątpliwie niekorzystny dla skarżącej i w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy fakt ten w istocie przesądził o zwiększeniu liczby osób ubiegających się o stypendium na studiach drugiego stopnia i nieotrzymaniu stypendium przez skarżącą. Ponieważ jednak § 30 ust. 3 Regulaminu z dnia 29 września 2015 r., jest w pełni zgodny z art. 181 ust. 4 p.s.w., a ten ostatni przepis nie budzi wątpliwości Sądu co do zgodności z normami ponadustawowymi, dlatego podniesione w tym zakresie zarzuty nie mogą podważyć legalności zaskarżonej decyzji.

W odniesieniu do skarżącej jako studentki studiów niestacjonarnych II stopnia na kierunku: zarządzanie istotny jest proces ustalania liczby stypendiów dla studentów drugiego stopnia powyższego kierunku.

Z protokołu Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia 8 listopada 2016 r. wynika, że dla studentów studiów drugiego stopnia na kierunku: zarządzenie przewidziano 90 stypendiów, z czego liczba 76 stypendiów odpowiada wskaźnikowi 10 % liczby studentów kierunku w ramach studiów drugiego stopnia, natomiast dodatkowa liczba 14 stypendiów obejmuje studentów pierwszego roku studiów pierwszego stopnia, którzy zgodnie z § 30 ust. 5 Regulaminu z dnia 29 września 2015 r. w zw. z art. 181 ust. 1a p.s.w. mogą zostać objęci stypendium.

Dopuszczalność włączenia do liczby stypendiów na studiach drugiego stopnia danego kierunku również studentów pierwszego roku studiów pierwszego stopnia mieści się w granicach upoważnienia wynikającego z art. 186 ust. 1 w zw. z art. 181 ust. 1a p.s.w., jednak w takiej sytuacji konieczne jest wprowadzenie do regulaminu dodatkowych przepisów ustalających zasady i maksymalne pułapy powiększania liczby stypendiów dla studentów studiów pierwszego i drugiego stopnia o studentów roku pierwszego studiów pierwszego stopnia, którzy na zasadzie wyjątku wynikającego z art. 181 ust. 1a p.s.w. mogą ubiegać się o stypendium. Z postanowień porozumienia oraz protokołu Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia 8 listopada 2016 r. wynika jedynie, że liczba studentów pierwszego roku pierwszego stopnia na kierunku: zarządzenia wyniosła 319, a do grup stypendialnych studiów pierwszego i drugiego stopnia włączono 32 osoby, a więc 10 % liczby studentów (odpowiednio: 13 na studiach pierwszego stopnia, 14 na studiach drugiego stopnia i 5 "pozostawiono na rozpatrzenie wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy"). Szczegółowe zasady wyznaczania wskaźnika procentowego oraz podziału liczby studentów pierwszego roku pierwszego stopnia pomiędzy grupami stypendialnymi studiów pierwszego i drugiego stopnia powinny zostać określone w Regulaminie albo w zarządzeniu Rektora wydanym na jego podstawie.

Podobnie należy uzupełnić postanowienia regulaminu o dodatkowe postanowienia dotyczące zasad włączania do liczby uprawnionych do stypendiów na studiach drugiego stopnia studentów pierwszego roku studiów drugiego stopnia, którzy mogą ubiegać się o stypendium na podstawie osiągnięć uzyskanych na ostatnim roku studiów pierwszego stopnia, stosownie do art. 181 ust. 4 p.s.w. (zob. § 30 ust. 3 Regulaminu). Konkretyzowanie tych zasad przez w porozumieniu z dnia 4 listopada 2016 r. było oczywiście niewłaściwe. Zagadnienie to należało oczywiście uregulować bezpośrednio w Regulaminie albo w odrębnym zarządzeniu Rektora wydanym na podstawie powyższego Regulaminu. Uwzględniając jednak fakt, że ostateczna liczba stypendiów w odniesieniu do liczby ogółu studentów danego kierunku i stopnia (zob. § 37 ust. 10 Regulaminu) została powiększona o liczbę studentów pierwszego roku pierwszego stopnia zgodnie z porozumieniem, co wyrażono wadliwie jako "pominięcie" ich liczby (w istocie o ich liczbę powiększono liczbę osób uprawnionych do stypendium na studiach pierwszego i drugiego stopnia), co mieści się w granicach wyznaczonych w § 37 ust. 11 Regulaminu, dlatego uznano, że wada ta nie miała wpływu na wynik sprawy.

Trzeba jednak wyraźnie podkreślić, że taka regulacja spowodowała, że w istocie stypendium na studiach drugiego stopnia na kierunku: zarządzanie otrzymało nie 10 %, lecz 9,5 % studentów ogółu studentów tego kierunku na studiach drugiego stopnia (wobec liczby 763 studentów stypendium przy 10-procentowym wskaźniku otrzymałoby 76 osób, a ostatecznie po uwzględnieniu dodatkowych 14 osób z pierwszego roku studiów pierwszego stopnia stypendia zostały przyznane 90 osobom, co obniżyło wskaźnik procentowy). Na przyszłość należy zatem wyraźnie i niedwuznacznie określić bezpośrednio w Regulaminie lub zarządzeniu Rektora wydanym na jego podstawie realny wskaźnik procentowy odnoszący się do studentów danego kierunku i stopnia (lub także trybu) studiów.

Po trzecie, Sąd – w kontekście podniesionych zarzutów – uznaje, że przepisy § 37 ust. 4, § 37 ust. 10 i § 37 ust. 11 Regulaminu nie naruszają norm prawa powszechnie obowiązującego.

Wprowadzenie możliwości tworzenia na danym kierunku studiów list rankingowych odrębnie dla studiów pierwszego i drugiego stopnia, jak również dla studentów stacjonarnych i niestacjonarnych lub dla poszczególnych lat studiów (§ 37 ust. 4) mieści się w granicach upoważnienia zawartego w art. 186 ust. 1 p.s.w. oraz nie narusza art. 174 ust. 4 p.s.w. Również zawarte w § 37 ust. 10 Regulaminu definicja ogólnej liczby studentów danego kierunku oraz sposób ustalania tej liczby są zgodne z prawem. Warunki legalności spełnia także regulacja zawarta w § 37 ust. 11 Regulaminu. Jest ona zgodna z art. 174 ust. 4 oraz art. 186 ust. 1 p.s.w.

Po czwarte, zgodnie z § 37 ust. 11 Regulaminu Rektor został upoważniony do ustalenia (należy przyjąć, że w drodze odrębnego zarządzenia) wskaźnika procentowego studentów danego kierunku studiów uprawnionych do uzyskania stypendium dla najlepszych studentów. Powyższe zarządzenie powinno zostać wydane w porozumieniu z właściwym organem uczelnianego samorządu studenckiego. Oznacza to, że najpierw powinno zostać zawarte odpowiednie porozumienie, a następnie zgodnie z jego ustaleniami Rektor jest zobowiązany do wydania odpowiedniego zarządzenia. Powyższe porozumienie powinno jednak obejmować jedynie sprawy określone w § 37 ust. 11 Regulaminu. Zarówno porozumienie, jak i zarządzenie wydane na podstawie § 37 ust. 11 nie powinny określać minimalnej liczby punktów uprawniającej do uzyskania stypendium oraz wskazać ostatecznej liczby przyznanych stypendiów. Zagadnienia te będą bowiem wynikały z ostatecznej listy rankingowej (zob. § 37 ust. 8 Regulaminu), z której dopiero zostaną wyłonieni studenci uprawnieni do stypendium (§ 37 ust. 9) w liczbie wynikającej ze wskaźnika procentowego ustalonego przez Rektora na podstawie § 37 ust. 11 Regulaminu.

W związku z powyższym punkt 2 i 3 oraz tabela zawarte w Porozumieniu z dnia 4 listopada 2016 r. zostały sformułowane wadliwie, jednak uchybienia te nie miały wpływu na treść zaskarżonej decyzji o odmowie przyznania stypendium.

W pkt. 2 Porozumienia wyrażono w sposób nieprecyzyjny, pośredni i dopiero następczo skonkretyzowany, że stypendium rektora dla najlepszych studentów otrzyma "10 % liczby studentów danego kierunku studiów ustalonej z pominięciem liczby studentów pierwszego roku studiów pierwszego stopnia – według stanu w dniu 30 września 2016 r.". Jak już stwierdzono wyżej, taki sposób sformułowania tego postanowienia – z przyczyn wywiedzionych wyżej – jest wadliwy.

Oczywiście, jak już wspomniano, określony cyfrowo wskaźnik procentowy studentów uprawnionych do otrzymania stypendium ma wynikać z wydanego na podstawie § 37 ust. 11 Regulaminu zarządzenia Rektora w sprawie ustalenia wskaźnika procentowego studentów danego kierunku studiów uprawnionych do uzyskania stypendium dla najlepszych studentów, natomiast liczba studentów danego kierunku (z podziałem na studia pierwszego i drugiego stopnia lub na tryb stacjonarny i niestacjonarny) ma wynikać z ostatecznej listy rankingowej. Ustalenia te nie mogą natomiast wynikać z samego z porozumienia (§ 37 ust. 11) z uczelnianym samorządem studenckim.

Wadliwe okazało się także sformułowanie pkt. 3 Porozumienia z dnia 4 listopada 2016 r. Ustalenie to jest nie tylko nieprecyzyjne (nie jest jasne, z czego wynika liczba "niewykorzystanych miejsc" stypendialnych, kto i kiedy ma podjąć decyzję o "przeniesieniu" tej liczby do innej grupy stypendialnej, kto i kiedy ma podjąć decyzję o ustaleniu wskaźnika procentowego "liczby przeniesienia" niewykorzystanych miejsc), lecz także nie znajduje podstaw w Regulaminie. Wadliwość ta nie miała jednak wpływu na treść kontrolowanej decyzji.

Po piąte, należy pamiętać, że niezależnie od porozumień zawieranych przez rektora z organem uczelnianego samorządu studenckiego na podstawie przepisów regulaminu, którym mowa w art. 186 ust. 1 p.s.w., sam regulamin musi być zgodnie z powyższym przepisem zostać ustalony w porozumieniu z właściwym organem tego samorządu, a dokument obejmujący to porozumienie ma być dołączony do akt sprawy.

Po szóste, wszystkie porozumienia dotyczące podziału dotacji (art. 174 ust. 2 p.s.w.), szczegółowego regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów (art. 186 ust. 1 p.s.w.) oraz inne porozumienia zawierane z uczelnianym samorządem studenckim na podstawie aktów prawa powszechnie obowiązującego i aktów wewnątrzuczelnianych muszą być zawierane pomiędzy rektorem lub osobą działającą z jego upoważnienia a właściwym organem samorządu studenckiego. Rodzaje organów kolegialnych i jednoosobowych samorządu studenckiego i ich właściwość oraz zasady organizacji i tryb działania wynikają z regulaminu samorządu studenckiego, o którym mowa w art. 202 ust. 3 p.s.w. Rektor jest zatem zobowiązany do weryfikacji, czy samorząd studencki zawierający porozumienia jest reprezentowany przez właściwy organ, i czy organ ten działa w sposób zgodny z prawem, w tym z uchwalonym przez uczelniany organ uchwałodawczy samorządu studenckiego statutem.

W przedmiotowej sprawie porozumienie z dnia 4 listopada 2016 r. zostało podpisane przez Przewodniczącego Samorządu Studenckiego działającego w imieniu tego Samorządu. Do akt sprawy nie dołączono jednak odpowiedniej uchwały Rady Uczelnianej (organu kolegialnego samorządu studenckiego) w przedmiocie zawarcia lub zatwierdzenia porozumienia.

Zgodnie z § 10 pkt. 11 Regulaminu Samorządu Studenckiego [...] zatwierdzonego przez Senat [...] uchwałą nr 32/2016 z dnia 19 maja 2016 r. do kompetencji Rady Uczelnianej należy wykonywanie zadań wynikających z aktów prawa powszechnie obowiązującego, Statutu, uchwał Senatu oraz umów zawieranych przez Uczelnię, w tym współdecydowanie o treści regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej, zatwierdzanie podziału funduszu pomocy materialnej. Ponadto zgodnie z § 11 powyższego Regulaminu do kompetencji Rady Uczelnianej należą wszystkie sprawy niezastrzeżone dla innych organów Samorządu. Z § 23 pkt. 1 i 15 cyt. Regulaminu wynika także, że Przewodniczący Samorządu Studenckiego wykonuje uchwały Rady Uczelnianej i "uwierzytelnia swoim podpisem wszystkie dokumenty Rady Uczelnianej". Z przepisów tych nie wynika zatem, aby Przewodniczący Samorządu Studenckiego był upoważniony na podstawie Regulaminu do samodzielnego zawierania porozumienia z Rektorem bez uprzedniej albo następczej uchwały zatwierdzającej Rady Uczelnianej. Przewodniczący Samorządu Studenckiego może zatem jedynie podpisać w imieniu Rady Uczelnianej porozumienie w Rektorem, nie może natomiast działać bez upoważnienia Rady. Organy uczelni powinny zatem zadbać, aby wszystkie związane z ich współdziałaniem z organami samorządu studenckiego czynności oraz dokumenty odpowiadały regulacjom prawa powszechnie obwiązującego i wewnętrznego.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie stwierdzono wpływu powyższych uchybień na treść zaskarżonej decyzji.

Po siódme, stwierdzono, że decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia 8 listopada 2016 r. została podpisana przez jej Wiceprzewodniczącego. W takiej sytuacji zgodnie z art. 177 ust. 4 p.s.w. wiceprzewodniczący komisji powinien działać z upoważnienia przewodniczącego komisji. Do akt sprawy należy zatem od razu dołączyć odpowiednie upoważnienie, a przy podpisie wiceprzewodniczącego zamieścić wzmiankę, że działa on z upoważnienie przewodniczącego komisji.

Niezależnie od powyższego trzeba zwrócić uwagę, że decyzje administracyjne organów kolegialnych (w tym komisji stypendialnych) powinny zawierać oznaczenie imion i nazwisk ich członków, którzy uczestniczyli w jej wydaniu. W przedmiotowej sprawie dane te wynikają z protokołu z posiedzenia komisji, dlatego ich pominięcie w treści decyzji uznano za uchybienie niemające bezpośredniego wpływu na wynik sprawy.

Na zakończenie należy stwierdzić, że dalej idące zarzuty skargi są oczywiście bezzasadne. Sąd nie odnosi się do nich szczegółowo, gdyż nie wykazują one bezpośredniego związku z treścią kontrolowanej decyzji. W szczególności nie jest uzasadniony zarzut braku upoważnienia Prorektora do działania w imieniu Rektora. W aktach sprawy zalega bowiem odpowiednie upoważnienie.

Mając na względzie przedstawioną wyżej argumentację oraz uznając, że zaskarżona decyzja pomimo stwierdzonych uchybień odpowiada prawu w zakresie wyznaczonym w art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.ps.a.