Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1050/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze~Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części,  w pozostałej części skargę kasacyjną oddalono
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 16 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Op 22/21 w sprawie ze skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla punkt 1 (pierwszy) zaskarżonego wyroku w części, w jakiej uchyla zaskarżoną decyzję w części, w jakiej utrzymuje w mocy punkt 2 (drugi) decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego; II. uchyla punkt 2 (drugi) zaskarżonego wyroku w części, w jakiej uchyla punkt 2 (drugi) decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego; III. oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie; IV. odstępuje od zasądzenia od W.S. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Op 22/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego: 1. uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie w jakim utrzymuje w mocy punkt 1 decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] oraz punkt 2 tej decyzji w części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego; 2. uchylił punkt 1 decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] oraz punkt 2 tej decyzji w części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, 3. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz W. S. kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W. S. (dalej skarżąca), reprezentowana przez r. pr. M. M., wnioskiem złożonym 6 grudnia 2019 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem – B. S. (dalej mąż skarżącej). Do wniosku dołączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 14 marca 2018 r. o zaliczeniu męża do osób ze stwierdzonym znacznym stopniem niepełnosprawności. Z orzeczenia wynikało, że niepełnosprawność istnieje od 15 stycznia [...] r., ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 8 lutego [...] r., a orzeczenie wydano do 31 marca [...] r. W toku postępowania strona złożyła kolejne orzeczenie zaliczające męża do osób z ustalonym znacznym stopniem niepełnosprawności na stałe.

W uzasadnieniu wniosku odwołano się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego (dalej Trybunał) z 21 października 2014 r. K 38/13 [OTK-A 2014/9/104, dalej wyrok K 38/13], którym Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 1b uśr w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wskazano na ugruntowaną w tym zakresie linię orzeczniczą sądów administracyjnych.

Skarżąca wraz z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne złożyła oświadczenie, że na podstawie art. 155 kpa w zw. z art. 27 ust. 5 uśr, w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, rezygnuje z ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego decyzją z [...] października 2019 r. [nr [...], dalej decyzja z [...] października 2019 r.] od 1 listopada 2019 r. do 31 marca 2020 r. Rezygnacja z pobieranego zasiłku nastąpi ze skutkiem na dzień poprzedzający złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Burmistrz [...] decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...] odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzję tę decyzją z [...] marca 2020 r. nr [...] uchyliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej Kolegium).

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] czerwca 2020 r.), Burmistrz [...] (dalej Burmistrz) 1. odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na męża skarżącej od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r.; 2. przyznał bezterminowo skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na męża w kwocie 1.830,00 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2020 r.

Burmistrz podał, że w świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy niemożliwe było przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r. Świadczenie pielęgnacyjne mogło zostać przyznane od 1 kwietnia 2020 r. na stałe, przy czym za okres od 1 kwietnia 2020 r. do 31 maja 2020 r., tj. za okres za który został wypłacony specjalny zasiłek opiekuńczy, organ wypłaci różnicę między kwotą przysługującego świadczenia pielęgnacyjnego 1.830,00 zł, a kwotą wypłaconego specjalnego zasiłku opiekuńczego 620,00 zł (1.830,00 zł - 620,00 zł = 1.210,00 zł). Wobec tej kompensaty świadczeń organ nie będzie żądał zwrotu wypłaconego specjalnego zasiłku opiekuńczego.

[Od decyzji z [...] czerwca 2020 r. skarżąca wniosła odwołanie.]

Decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] września 2020 r.) Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymało w mocy decyzję z [...] czerwca 2020 r. w zakresie w jakim decyzja ta odmówiła przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r. [sentencja brzmi: "utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję"].

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy i odwołał się do przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 [, zm. Dz. U. z 2018 r. poz. 730,] dalej uśr), przytaczając art. 17 ust. 1 i 5 oraz art. 24 ust. 2 i 4.

Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2020 wynosi 1.830,00 zł (obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2019 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2020, M.P. z 2019 r. poz. 1067). Kwota świadczenia pielęgnacyjnego podlega corocznej waloryzacji od 1 stycznia (art. 17 ust. 3a uśr).

Istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy strona ma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r., kiedy to była uprawniona i pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy.

We wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonym 6 grudnia 2019 r. skarżąca oświadczyła, że w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego ze skutkiem na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr wyklucza możliwość pobierania dwu świadczeń jednocześnie. Z art. 27 ust. 5 uśr wynika, że przy zbiegu uprawnień do świadczeń uregulowanych w ustawie stronie przysługuje jedno z tych świadczeń przez nią wybrane. Nie można uznać za możliwe w pierwszej kolejności przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu - zrezygnowanie z dotychczas pobieranego świadczenia konkurencyjnego i wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji je przyznającej. Mające w sprawie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy, pod warunkiem, że strona zrezygnuje z przyznanego wcześniejszą decyzją świadczenia.

Art. 24 ust. 2 uśr stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Treść przepisów nie pozostawia wątpliwości, że ewentualna negatywna przesłanka przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego musi istnieć w miesiącu, w którym wpłynął wniosek o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Art. 24 ust. 2 uśr nie może być stosowany w oderwaniu od art. 17 uśr, określającym pozytywne i negatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Jedną z negatywnych przesłanek, która wystąpiła na gruncie przedmiotowej sprawy, było ustalenie na rzecz osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne w drodze decyzji prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ponieważ decyzja w sprawie specjalnego zasiłku opiekuńczego została uchylona z dniem 1 kwietnia 2020 r., wobec powyższego świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane stronie nie wcześniej niż z dniem, w którym spełnione zostały wszystkie przesłanki pozytywne i ustały przesłanki negatywne z art. 17 ust. 5 uśr.

Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o jego ustalanie byłoby możliwe wtedy, gdyby w tym okresie strona niewątpliwie spełniała wszystkie przesłanki do jego przyznania. Taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła. Nie jest możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu rezygnacja z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego, tak jak oświadczyła to we wniosku strona. W konsekwencji świadczenie pielęgnacyjne nie mogło zostać stronie przyznane od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r.

Decyzja z [...] października 2019 r. przyznająca stronie specjalny zasiłek opiekuńczy od 1 listopada 2019 r. do 31 marca 2020 r. nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, a została już zrealizowana, ponieważ specjalny zasiłek opiekuńczy był przyznany na okres ważności poprzedniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, który upłynął 31 marca 2020 r.

Z uwagi na upływ terminu zastrzeżonego w decyzji nastąpiło jej wygaśnięcie, a co za tym idzie decyzja ta - na dzień wydania skarżonej decyzji przez organ I instancji, jak również decyzji Kolegium - nie kształtuje już sytuacji prawnej strony. Dlatego od 1 kwietnia 2020 r. w sprawie zostały spełnione przez wnioskodawczynię przesłanki pozytywne warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i jednocześnie nie wystąpiła żadna z przesłanek negatywnych.

Decyzja I instancji zawiera wadę dotyczącą daty, od której przyznano stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, co wynika z błędnego przyjęcia, że uchylenie decyzji z 30 kwietnia 2020 r. w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego (które nastąpiło mocą decyzji z [...] czerwca 2020 r. nr [...], dalej decyzja z [...] czerwca 2020 r.), zostało dokonane od 1 kwietnia 2020 r., podczas gdy było to możliwe dopiero z dniem 1 lipca 2020 r.

Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 kpa jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany takiej decyzji ze względu na interes społeczny "i" ["lub" - verba legis] słuszny interes strony, i czy ewentualnemu uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne. Zmiana decyzji w trybie omawianego przepisu nie może rodzić skutków prawnych z mocą wsteczną. Wydanie decyzji w oparciu o art. 155 kpa skutkuje tym, że będzie to decyzja konstytutywna, wywołująca skutki ex nunc, a to oznacza, że zmiana lub uchylenie decyzji w trybie art. 155 kpa nie wywołuje skutków przed datą jej wydania, tylko po uprawomocnieniu się. Strona występując z wnioskiem 4 czerwca 2020 r. o uchylenie w trybie art. 155 kpa decyzji z [...] kwietnia 2020 r. była uprawniona i pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany od 1 kwietnia 2020 r. W tej sytuacji uchylenie decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego mogło nastąpić tylko na przyszłość. Dopiero po uprawomocnieniu się decyzji z [...] czerwca 2020 r. (doręczonej 4 czerwca 2020 r.) mogło nastąpić przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Z tym dniem zostało uchylone stronie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zgodnie z art. 139 kpa, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny (zakaz reformationis in peius), dlatego przepis ten został zastosowany.

Skargę wniosła W. S., reprezentowana przez r. pr. M. M.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z [...] września 2020 r. w całości mimo, że z dalszej treści skargi wynika, że skarży decyzję Kolegium w części, a to w zakresie, w jakim odmówiła przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r. i zasądzenie [zwrotu] kosztów sądowych na jej rzecz. Sąd administracyjny na gruncie art. 134 § 1 ppsa nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem. Okoliczność sprawowania opieki, jej zakres i fakt spełniania wszelkich przesłanek wymaganych w celu ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 uśr nie są kwestionowane i pozostają bezsporne.

Wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca, na podstawie art. 155 kpa, wniosła o uchylenie wcześniejszej decyzji organu przyznającej jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, którego jednoczesne pobieranie ze świadczeniem pielęgnacyjnym stanowiłoby negatywną przesłankę przyznania korzystniejszego świadczenia. Skarżąca dokonała wyboru świadczenia w rozumieniu art. 27 ust. 5 uśr i zaznaczyła, że wnosi o uchylenie wymienionej decyzji, jeśli w ocenie organu jej obowiązywanie uniemożliwia przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ze skutkiem na dzień poprzedzający dzień złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Formułując wniosek w opisany sposób skarżąca zmierzała do uniknięcia niekorzystnej dla niej sytuacji uchylenia decyzji przyznającej przy jednoczesnym nieprzyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co skutkowałoby pozostawieniem strony bez środków do życia. Na żadnym etapie postępowania strona nie cofnęła wcześniejszego wniosku o uchylenie decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy z dniem poprzedzającym złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Zdaniem strony, przedmiotowe świadczenie winno być przyznane od 1 grudnia 2019 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek o jego przyznanie wraz z oświadczeniem o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego i wnioskiem o rezygnacji z pobieranego zasiłku. W sprawie istnieją podstawy do zastosowania art. 24 ust. 2 uśr i ustalenia, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje skarżącej od miesiąca, w którym złożyła wniosek. Na przeszkodzie zastosowaniu tego przepisu nie stoi w szczególności art. 27 ust. 5 uśr. Sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) specjalny zasiłek opiekuńczy nie wyklucza przyznania następnie na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona deklaruje wybór świadczenia. Kolegium błędnie nie zastosowało art. 24 ust. 2 uśr i przyznało świadczenie pielęgnacyjne dopiero od chwili uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Zgodnie z praktyką stosowania przepisów przewidujących możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych - dokonuje się tego ze skutkiem "na przyszłość" (ex nunc). Jest to zasada, która doznaje wyjątków, przy czym jednym z najistotniejszych jest ten, w myśl którego dopuszcza się zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej z mocą wsteczną, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem II SA/Op 22/21, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd I instancji uznał, że skarga jest oczywiście uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 uśr, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b uśr).

W art. 17 ust. 5 uśr określono przesłanki wykluczające możliwość uzyskania świadczenia, w tym w pkt 1 lit. b, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 uśr, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Mimo treści cytowanego przepisu w przypadku skarżącej spełniony został warunek [z] art. 17 ust. 1b uśr, gdyż stosownie do wyroku K 38/13 należy go wykładać w ten sposób, że w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd, w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii dotyczącej określenia początkowej daty, od jakiej przysługuje skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu I instancji rację ma skarżąca twierdząc, że wnioskowane świadczenie winno być przyznane począwszy od grudnia 2019 r., czyli od miesiąca, w którym złożyła wniosek. Wraz z wnioskiem z 6 grudnia "2020" [winno być "2019"; k. 26 akt Burmistrza] r. skarżąca złożyła oświadczenie, że rezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego i wybiera korzystniejsze dla niej świadczenie pielęgnacyjne, stosownie do art. 27 ust. 5 uśr.

Wprawdzie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jednak powyższy przepis nie może być interpretowany w oderwaniu od art. 27 ust. 5 uśr, zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień, m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną. Celem powołanych regulacji jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania tych świadczeń, co nie wyklucza jednak możliwości przyznania innego świadczenia (zmiany) w przypadku spełniania warunkujących go przesłanek. Oznacza to prawo wyboru przez osobę wnioskującą świadczenia korzystniejszego, co uzależnione jest od wcześniejszej rezygnacji z dotychczas pobieranego. W niniejszej sprawie prawu temu skarżąca dała wyraz już w momencie składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, przez złożenie wyraźnego oświadczenia, że rezygnuje z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz korzystniejszego dla niej świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Sądu I instancji, z powyższego oświadczenia wynika zamiar zachowania przez stronę ciągłości pobierania świadczenia i uniknięcia sytuacji, w której nie doszłoby do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Oświadczenie skarżącej, oparte o art. 27 ust. 5 uśr, wskazuje na świadomość strony co do konieczności zaprzestania pobierania dotychczasowego zasiłku. Skoro skarżąca dokonała już 6 grudnia "2020" [winno być "2019"] r. wyboru świadczenia, to z uwagi na art. 24 ust. 2 uśr nie mogła zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął kompletny wniosek i to tylko dlatego, że organy prowadziły postępowanie administracyjne dłużej niż okres pobierania zasiłku, czyli także po 31 marca 2020 r. W świetle dokonanego przez skarżącą wyboru świadczenia pobranie specjalnego zasiłku opiekuńczego nie powinno stanowić przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od tego terminu. Organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr, z pominięciem art. 27 ust. 5 uśr, przyjmując, że zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego uzasadnia przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia dopiero od momentu, kiedy zaprzestała pobierać specjalny zasiłek opiekuńczy, a więc w rozważanym przypadku od 1 lipca 2020 r. Na tle omawianych przepisów w orzecznictwie przyjmuje się, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr należy wykładać w ten sposób, że wyklucza on możliwość pobierania dwu świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Akcentuje się, że by zagwarantować stronie wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 uśr, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Kierując się zasadami zawartymi w art. 7, art. 8 i art. 9 kpa organ winien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jeżeli przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego. Wręcz przeciwnie, winien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła z prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 uśr prawo wyboru świadczenia. Wymaganie organu, by strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza bowiem stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Dlatego dopuszcza się jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji (wyroki NSA z: 10.12.2019 r. I OSK 200/19; 15.9.2020 r. I OSK 2199/19; wyrok WSA w Poznaniu z 5.12.2018 r. IV SA/Po 712/18, cbosa).

W okolicznościach faktycznych sprawy istotne znaczenie ma fakt, że skarżąca składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w jego treści sformułowała również oświadczenie, z którego jednoznacznie wynika, że w przypadku przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zrezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. Mimo tego oświadczenia i spełnienia pozostałych przesłanek przyznania wnioskowanego świadczenia zarówno Burmistrz jak i Kolegium, wydając zaskarżoną decyzję, pominęły regułę z art. 27 ust. 5 uśr.

Kwestia wyboru świadczenia, a tym samym i rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, stanowi element faktyczny sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja z [...] czerwca 2020 r. [k. 5b akt Kolegium], uchylająca decyzję tego organu z [...] kwietnia 2020 r., pozostaje w granicach sprawy. Decyzja ta usunęła negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 kwietnia 2020 r. i od tej daty wypłacił nowe świadczenie.

Organ I instancji nie uwzględnił okoliczności, że skarżąca, składając 6 grudnia 2019 r. oświadczenie o warunkowej rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, w istocie złożyła wniosek o uchylenie lub wygaszenie przyznającej go decyzji co najmniej z tym dniem, tak by usunąć przeszkodę faktyczną postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego już od grudnia 2019 r.

Dlatego Sąd I instancji uchylił decyzję organu I instancji z [...] czerwca 2020 r., a także zaskarżoną decyzję Kolegium w części, w której odmawiają przyznania wnioskowanego świadczenia od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r.

Nadal przeszkodę do rozpatrzenia wniosku strony o świadczenie pielęgnacyjne od grudnia 2019 r. stanowi decyzja I instancji przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy do 31 marca 2020 r. Jakkolwiek jest to decyzja prawidłowa, a okres pobierania na jej podstawie zasiłku zakończył się z dniem 31 marca 2020 r., to wywołane przez nią skutki w okresie grudzień 2019 r. - marzec 2020 r., uniemożliwiają całościowe rozpoznanie wniosku i stoją w sprzeczności z rozstrzygnięciami decyzji obu instancji w części, w której organy przyznały skarżącej świadczenie pielęgnacyjne tylko od 1 kwietnia 2020 r.

W ocenie Sądu I instancji, w celu uporządkowania stanu faktycznego sprawy i rozpoznania wniosku skarżącej z 6 grudnia 2020 r., w części dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r., należy doprowadzić do wygaszenia przez właściwy organ skutków prawnych decyzji I instancji z [...] października 2019 r. wywołanych od 1 grudnia 2019 r. w trybie art. 162 § 1 pkt 1 kpa. Według wyroku NSA z 21.11.2008 r. I OSK 1908/07, art. 162 § 1 pkt 1 może stanowić w konkretnej sytuacji faktycznej samoistną podstawę prawną orzeczenia stwierdzającego wygaśnięcie decyzji. W orzeczeniu NSA z 9.3.2010 r. II OSK 485/09 stwierdzono, że w sytuacji gdy ustaje byt prawny jednego z elementów stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji z powodu zmiany przedmiotu rozstrzygnięcia można przyjąć, że wygaszenie takiej decyzji, która niewątpliwie stała się bezprzedmiotowa, leży w szeroko pojętym interesie społecznym. Porządkuje bowiem sytuację prawną przez wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, która przestała istnieć i przez to nie nadaje się do wykonania.

W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia nie tylko z interesem społecznym w nowym ukształtowaniu stosunków, ale też z interesem strony posiadającej prawo do wyższego świadczenia w tej samej sytuacji faktycznej.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych [ro]zważań.

Skargę kasacyjną wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, reprezentowane przez r. pr. J. P., które w całości zaskarżyło wyrok II SA/Op 22/21, zarzucając naruszenie:

I. prawa materialnego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ppsa w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 [, zm. 2018 r. poz. 730]) przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że sprawa o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest podzielna i możliwe jest wyodrębnienie z niej części (tj. daty początkowej przyznania świadczenia), która nadaje się do względnie samodzielnego rozstrzygnięcia przez organ, podczas gdy orzeczenie w tym przedmiocie jest jednorodne i brak jest podstaw do wydania decyzji częściowej oraz rozstrzygania oddzielnie wyłącznie w zakresie daty początkowej przyznania świadczenia;

II. przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ppsa w zw. z art. 104 § 2 kpa (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr przez błędne uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim utrzymuje w mocy pkt 2 decyzji z [...] czerwca 2020 r., jedynie w części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (a także błędne uchylenie w odpowiednim zakresie decyzji organu I instancji), podczas gdy z uwagi na przedmiot decyzji prawidłowe byłoby uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji albo też uchylenie zaskarżonej decyzji wyłącznie w zakresie, w jakim utrzymuje w mocy pkt 1 decyzji z [...] czerwca 2020 r. (oraz uchylenie wyłącznie pkt 1 decyzji organu I instancji);

2. art. 141 § 4 ppsa przez:

a. sporządzenie uzasadnienia z pominięciem kompleksowego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności w kontekście uchylenia zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim utrzymuje w mocy pkt 2 decyzji I instancji wyłącznie w części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (oraz uchylenia w odpowiednim zakresie decyzji pierwszoinstancyjnej), co uniemożliwia poznanie rzeczywistego stanowiska i motywów Sądu w tym zakresie oraz

b. brak jasnych, precyzyjnych i wykonalnych wskazań co do dalszego postępowania przez organy w kontekście orzekania o dacie początkowej przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego (tj. odnośnie [do] pkt 2 decyzji organu I instancji).

Wniesiono o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie - na podstawie art. 188 oraz art. 135 ppsa - w całości decyzji z [...] września 2020 r. oraz decyzji z [...] czerwca 2020 r.; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu; zwrot kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Kolegium oświadczyło, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zaszły przesłanki nieważności postępowania.

Kolegium nie uniknęło niestaranności formułując zarzuty skargi kasacyjnej. Publikator ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego winien być podany na dzień wydania zaskarżonej decyzji, tj. [...] września 2020 r. W tym dniu przedmiotowa ustawa obowiązywała w brzmieniu określonym w Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., a nie - jak wskazał profesjonalny pełnomocnik - "Dz. U. z 2021 r. poz. 735", który to tekst jednolity wszedł w życie 21 kwietnia 2021 r. Dodatkowo, pkt I petitum skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa), a art. 135 ppsa jest przepisem postępowania, z kolei pkt II.1 petitum skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ppsa), a art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa może zostać skutecznie powołany jedynie w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej. Mimo powyższych uchybień, zarzuty skargi kasacyjnej nadawały się do rozpoznania (uchwała I OPS 10/09).

Częściowo uzasadniony okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr (pkt I petitum skargi kasacyjnej) i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 135 ppsa w zw. z art. 104 § 2 kpa w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr (pkt II.1 petitum skargi kasacyjnej).

Kolegium nie kwestionuje, że skarżąca jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, ani że przedmiotowe świadczenie przysługuje jej również za okres od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r. Głównym zarzutem skargi kasacyjnej jest natomiast to, że Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję w części, w jakiej utrzymany w mocy został pkt 2 decyzji z [...] czerwca 2020 r. w części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i uchylił pkt 2 decyzji z [...] czerwca 2020 r. w części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Rację ma Kolegium, że sprawa o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest podzielna i niemożliwe jest wyodrębnienie z niej części w postaci daty początkowej przyznania świadczenia, która nadaje się do samodzielnego rozstrzygnięcia przez organ. Orzeczenie przyznające świadczenie jest jednorodne i brak jest podstaw do wydania decyzji częściowej oraz rozstrzygania oddzielnie wyłącznie w zakresie daty początkowej przyznania świadczenia.

W zakresie normatywnie istotnym dla niniejszej sprawy aktualne pozostają rozważania dokonane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24.2.2021 r. I OSK 2504/20, Lex 3145019. Argumenty poczynione na tle przyznania zasiłku pielęgnacyjnego znajdują bowiem odpowiednie zastosowanie do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Art. 145 § 1 pkt 1 ppsa uprawnia sąd do uchylenia decyzji w całości albo w części. Uchylenie decyzji w części jest możliwe pod warunkiem, że zarówno część uchylana, jak i część decyzji pozostawiona w obrocie prawnym, charakteryzują się samodzielnością, rozstrzygają o odrębnej kwestii objętej granicami sprawy. O dopuszczalności uchylenia w części zaskarżonej decyzji rozstrzygają zatem przepisy prawa materialnego. Możliwość uchylenia przez sąd decyzji w części nie jest ograniczona wyłącznie do przypadków, w jakich możliwe jest wydanie przez organ decyzji częściowej w rozumieniu art. 104 § 2 kpa, czyli rozstrzygającej sprawę co do istoty w części. Możliwość uchylenia decyzji w części na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppsa istnieje również w przypadkach, w jakich możliwe jest zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 kpa, czyli uchylenie decyzji w części i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy. Jako organ merytoryczny w sprawie, organ odwoławczy przy rozpoznaniu odwołania od decyzji nieostatecznej może ją uchylić w części i orzec co do istoty sprawy w tym zakresie, w jakim wymaga tego zgodność decyzji z prawem, w pozostałym zakresie utrzymując w mocy decyzję I instancji. W konsekwencji takiego rozstrzygnięcia w obrocie prawnym pojawia się ostateczna decyzja o treści nadanej jej przez organ II instancji, zaś pod względem merytorycznym sytuacja prawna strony jest określona decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, oraz decyzją organu I instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy. Sytuacja ta nie jest tożsama z wydaniem decyzji częściowej, o jakiej mowa w art. 104 § 2 kpa.

Organ odwoławczy, który uchyla zaskarżoną decyzję w części i orzeka w tym zakresie co do istoty sprawy, jest obowiązany do szczególnie starannego i niebudzącego wątpliwości oznaczenia, w jakim zakresie uchyla zaskarżoną decyzję. Obowiązek taki ciąży również na sądzie administracyjnym, jeżeli uchyla decyzję w części, co skutkuje pozostawieniem w obrocie prawnym rozstrzygnięcia administracyjnego w pozostałym zakresie (i winno się łączyć z oddaleniem skargi w tym zakresie).

Art. 24 ust. 2a i 4 uśr określają zakres czasowy, na jaki przyznawane jest prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Wyznaczają zatem treść decyzji i z tego powodu mają charakter przepisów prawa materialnego. Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, zgodnie z art. 24 ust. 4 zd. 2 uśr, ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Przepisy wyznaczają okres, na jaki winno zostać ustalone prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Okres ten stanowi przedział czasu ograniczony dwiema datami: początkową i końcową. Określenie tych dat jest obligatoryjne. Prócz określenia dat wyznaczających okres wypłacania zasiłku, organ winien także wskazać jego wysokość, która wynika z przepisów wykonawczych.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, że decyzja określająca prawo do zasiłku pielęgnacyjnego nie może mieć charakteru decyzji częściowej w rozumieniu art. 104 § 2 kpa, w szczególności nie jest możliwe załatwienie sprawy co do istoty w części przez orzeczenie jedynie o przyznaniu prawa do zasiłku, bez określenia okresu jego pobierania. Teza ta nie przeciwi się jednak co do zasady zastosowaniu przez sąd administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 ppsa i uchyleniu decyzji organu odwoławczego w zakresie, w jakim możliwe jest wydanie przez ten organ decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Uchylenie decyzji w takiej części powoduje, że organ odwoławczy w konsekwencji obowiązany jest rozstrzygnąć merytorycznie sprawę w określonym zakresie, zaś w pozostałym zakresie sprawa pozostaje rozstrzygnięta decyzją utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji.

Przyjmując takie rozwiązanie Sąd I instancji w sposób precyzyjny i adekwatny do treści wydanych decyzji winien określić zakres uchylenia, co jest warunkiem prawidłowego zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Ze względu na art. 24 ust. 2a i 4 uśr decyzja I instancji nie zawierała jedynie określenia daty początkowej i końcowej okresu, na jaki przyznano zasiłek. Ze względu na zmianę jego wysokości, wynikającą z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, decyzja ta orzekała także o wysokości tego zasiłku w poszczególnych miesiącach. Zgodnie z art. 16 ust. 4 uśr, zasiłek pielęgnacyjny jest płatny miesięcznie. Organ I instancji przyznał zasiłek: 1/ w kwocie 184,42 zł miesięcznie od 1 października 2019 r. do 31 października 2019 r.; 2/ w kwocie 215,84 zł miesięcznie od 1 listopada 2019 r. do 30 września 2020 r. Sąd I instancji uchylił natomiast decyzję organu odwoławczego w części utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza "w zakresie daty początkowej przyznania zasiłku". W konsekwencji organ odwoławczy winien rozpoznać odwołanie, uchylić decyzję organu I instancji w części i w tym zakresie orzec co do istoty. Wobec brzmienia sentencji wyroku nie jest jednak jasne, jaki winien być zakres tego rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Zakwestionowanie przez Sąd daty 1 października 2019 r. jako rozpoczynającej okres prawa do zasiłku, pozostawia w obrocie prawnym pozostałe treści zawarte w pkt 1 decyzji organu I instancji, co czyni sytuację prawną strony niejasną, a zakres rozstrzygnięcia organu odwoławczego staje się wątpliwy. Rozpoczęcie okresu zasiłkowego z dniem 1 października 2019 r. uprawnia jednocześnie stronę do otrzymania zasiłku za październik 2019 r. Zasiłek ma charakter okresowego świadczenia pieniężnego i w części uchylonej przez sąd organ musi mieć możliwość wydania rozstrzygnięcia załatwiającego dany aspekt sprawy w sposób merytoryczny (uzasadnienie wyroku I OSK 2504/20).

Świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 uśr). Organ wydając decyzję musi zatem jasno określić termin, od którego świadczenie przysługuje. Sąd I instancji uchylił wydane w sprawie decyzje w części, w jakiej wyznaczały one datę początkową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Orzeczenie w tym zakresie nie charakteryzuje się samodzielnością ani nie rozstrzyga o odrębnej kwestii objętej granicami sprawy. Art. 145 § 1 pkt 1 ppsa nie dawał Sądowi I instancji podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji w omawianej części. Powyższą wykładnię wzmacnia również okoliczność, że po uprawomocnieniu się wyroku II SA/Op 22/21 sytuacja prawna skarżącej stałaby się niejasna (por. art. 134 § 2 ppsa). Brak bowiem daty początkowej ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego czyniłby prawnie wątpliwym wypłacanie świadczenia po wydaniu wyroku II SA/Op 22/21, a także stawiałby pod znakiem zapytania prawidłowość wypłaty świadczeń za poprzednie miesiące, wobec braku podstawy prawnej działania organu (decyzje nie określałyby wszak okresu, w którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne).

Biorąc pod uwagę powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w części, w jakiej uchyla zaskarżoną decyzję w części, w jakiej utrzymuje w mocy punkt 2 decyzji z [...] czerwca 2020 r. w części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (pkt I wyroku I OSK 1050/21) oraz w części, w jakiej uchyla punkt 2 decyzji z [...] czerwca 2020 r. w części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (pkt II wyroku I OSK 1050/21) na mocy art. 185 § 1 ppsa. Nie istniała przy tym konieczność przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji (B. Dauter w: A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el 2021, art. 185, uw. 13).

Wobec uwzględnienia skargi kasacyjnej w części dotyczącej pkt 2 decyzji z [...] czerwca 2020 r., zbędne było ustosunkowanie się do zarzutów określonych w pkt II.2a i pkt II.2b petitum skargi kasacyjnej.

Sąd I instancji trafnie, czego nie podważyło Kolegium, uznał, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje skarżącej również za okres od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r. Dlatego też konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim utrzymała w mocy punkt 1 decyzji z [...] czerwca 2020 r. oraz punkt 1 decyzji z [...] czerwca 2020 r. Za przedmiotowy okres organ przyzna skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w wysokości wynikającej z przepisów. Wykonując decyzję organ zaliczy skarżącej wysokość pobranego przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego za ten okres i wypłaci brakującą część świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy między ówczesną wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a dotychczas wypłaconą wysokością specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W aktualnym stanie faktycznym i prawnym sprawy organ nie ma podstaw do wyeliminowania z obrotu decyzji z [...] października 2019 r., gdyż została ona uchylona, na podstawie art. 104 i art. 155 kpa, decyzją z [...] czerwca 2020 r. (k. 5b akt Kolegium). Organ wadliwie uchylił decyzję z [...] października 2019 r. dopiero w czerwcu 2020 r., miast w grudniu 2019 r., do czego zmierzała skarżąca we wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, który organ otrzymał 6 grudnia 2019 r. (k. 26 akt Burmistrza). Strona nie może ponosić negatywnych skutków wynikających z wadliwego działania organów, in concreto - zostać pozbawiona przysługujących jej świadczeń.

Z uwagi na powyższe, skargę kasacyjną w pozostałym zakresie należało oddalić na podstawie art. 184 in fine ppsa, gdyż w tym zakresie zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu (pkt III wyroku I OSK 1050/21).

Skutkiem niniejszego wyroku jest pozostawienie w mocy zaskarżonej decyzji w części, w jakiej utrzymała punkt 2 (drugi) decyzji z [...] czerwca 2020 r., w zakresie w jakim ta decyzja przyznała skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Wyeliminowana z obrotu pozostaje ta część zaskarżonej decyzji, która utrzymuje punkt 1 (pierwszy) decyzji z [...] czerwca 2020 r. W tym zakresie organ ponownie rozpozna sprawę i przyzna skarżącej za okres od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r. świadczenie pielęgnacyjne w wysokości wynikającej z przepisów. Wykonując decyzję organ zaliczy skarżącej wysokość pobranego przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego za ten okres i wypłaci brakującą część świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy między ówczesną wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a dotychczas wypłaconą wysokością specjalnego zasiłku opiekuńczego. Za podstawę prawną nowej decyzji organ przyjmie art. 24 ust. 2 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 pkt 1 lit. b uśr.

Od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości odstąpiono mając na uwadze art. 206 ppsa (pkt IV wyroku I OSK 1050/21).