Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1013/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2012 poz 1551
law: Ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą  działalność.
article: art. 21 ust 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16  art. 19 ust 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1013/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Wiesław Kuśnierz, Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2016 r., sprawy ze skarg E.M. na decyzje Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 maja 2015 r. nr [...],[...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014r. oraz przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2014 r. - uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji -


UZASADNIENIE

W dniu 14 maja 2014r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) wpłynęły wnioski E. M. o przyznanie za 2014r. jednolitej płatności obszarowej (dalej: JPO) oraz pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o trudnych warunkach (dalej: ONW) - w obu przypadkach zadeklarowano powierzchnię działek 1,19 ha.

Postępowanie zainicjowane wnioskiem strony dot. płatności JPO zostało zakończone decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 6 marca 2015 r. nr [...]w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, na mocy w/w decyzji płatności JPO zostały stronie przyznane w pomniejszeniu. Początkowa kwota jednolitej płatności obszarowej wynosiła 983,74 zł, jednakże stwierdzono różnice pomiędzy powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych zdeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną. Obecnie powyższa kwota, po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń wynosi 783,35 zł.

Wydano również decyzję z dnia 6 marca 2015 r., nr [...]w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na mocy której płatności ONW także zostały przyznane stronie w pomniejszeniu. Początkowa kwota płatności ONW strefa górska została naliczona do powierzchni stwierdzonej i wynosiła 345,60 zł, jednakże ze względu na stwierdzoną różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną, powyższa kwota została zmniejszona i wynosi obecnie 275,20 zł.

Do Dyrektora Oddziału ARiMR w Krakowie wpłynęły odwołania beneficjenta od powyższych decyzji. W odwołaniach domagał się uchylenia obu decyzji oraz umożliwienia skorygowania rozbieżności i złożenia korekty wniosku. Powodem odwołań było sugerowane przez beneficjenta bezpodstawne zmniejszenie płatności bezpośrednich oraz ONW jak również zaniechanie udzielenia informacji o stwierdzeniu jakichkolwiek nieprawidłowości i tym samym uniemożliwienie dokonania stosownej korekty mimo, iż powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 1,19 ha, a powierzchnia działek rolnych stwierdzona w kontroli administracyjnej wynosiła 1,08 ha, a zatem była to różnica nieznaczna.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzjami z dnia 18 maja 2015r. nr [...]i [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniach wskazał, że obszar zadeklarowany, jako jedna działka rolna, w rzeczywistości składa się z większej ilości niesąsiądujących ze sobą części (obszarów). W takiej sytuacji w/w działkę określono, jako niespójną, tj. nietworzącą zwartej całości uprawianej w taki sam sposób. Tymczasem, jeżeli którakolwiek z w/w części nie zostanie uznana za samodzielną działkę rolną (np. ponieważ jej pow. okaże się mniejsza niż 0,1 ha) jest wówczas wykluczana z łącznej powierzchni działek zadeklarowanych do tego samego rodzaju płatności w danej sprawie. Taka sytuacja wystąpiła m.in. w przypadku działki rolnej D, w przypadku której jej części składowe (2 działki ewidencyjne o nr [...] (0,04 ha) oraz o nr [...] (0,07 ha), nie odznaczały się pow. przynajmniej 0,1 ha. W przypadku w/w działki rolnej stwierdzono, że nie ma możliwości wyznaczenia zwartej powierzchni z zadeklarowanych przez stronę działek składowych, która wynosiłaby minimum 0,1 ha. Z uwagi na fakt, iż pomiędzy działkami o nr [...] oraz nr [...] nie było powierzchni przylegania (jedynie punkt styczności), która zapewniłaby ciągłość jej użytkowania rolniczego, w związku z powyższym, nie było możliwości zakwalifikowania tych dwóch działek do płatności.

Konsekwencją tego było wykluczenie całości tej działki ze wsparcia finansowego i płatności. Taki stan faktyczny potwierdziły zdjęcia lotnicze i satelitarne dostępne organowi I instancji, pozyskane następnie i skontrolowane przez organ odwoławczy. Zdjęcia te pochodziły z systemu elektronicznego ARiMR (ZSZiK) a wykonane zostały w dniu 11.09.2012r. oraz w dniu 19.10.2014r. Powyższe zdjęcia są – według organu – powszechnie dostępne dzięki programowi Google Earth. Materiały te pozwalały jednoznacznie określić powierzchnię, sposób użytkowania i stan poszczególnych działek rolnych strony w zakresie istotnym dla niniejszej sprawy. Zdjęcia lotnicze działek strony wykorzystane w niniejszej sprawie były na tyle czytelne, że nie można było mówić o takim przesunięciu granic widocznych na tych działkach, czy też istnieniu na tych zdjęciach takich niedokładności, które znacząco wpływałyby na wyniki w/w pomiarów. Pomiary powierzchni uprawnionych do płatności wykonane przez organ odwoławczy na zdjęciach uzyskanych z w/w źródeł dały wyniki takie same, jak w decyzji organu l instancji.

Po uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy, decyzje organu I instancji zostały uznane przez organ II instancji za prawidłowe i utrzymano je w mocy, podzielając argumentację służącą ich uzasadnieniu.

E. M. złożył skargi i zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2015 poz. 1551 z późn. zm., dalej u.o.p.). Nie zgodził się ze stwierdzeniem organu, że miał zapewniony czynny udział w postępowaniu oraz możliwość wypowiedzenia się w sprawie przed terminem wydania decyzji, a akta sprawy nie zawierają pisma, z którego wynikałoby, że kierowane były do strony informacje o przysługujących prawach i możliwości wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego. Natomiast wnioski dowodowe oraz korekta do wniosku złożone przy odwołaniu od decyzji zostały zupełnie pominięte i celowo zignorowane przez organ odwoławczy. Strona podała także, iż wniosek o płatność na rok 2014r. został w całości wypełniony przez ARiMR, a on jedynie złożył po nim podpis oraz na załączniku graficznym zakreślił granice użytkowanego rolnie obszaru, w tym mały fragment działki nr 11969. Zdaniem skarżącego, wobec zaistniałej rozbieżności, pomiędzy danymi z wniosku o płatność za rok 2014 wypełnionymi przez ARiMR, a danymi ujawnionymi na załączniku graficznym w zakresie zasięgu użytkowania gruntu przez niego osobiście, organ był zobowiązany wezwać go w ciągu 7 dni do złożenia wyjaśnień, czego jednak nie uczynił, a wówczas nastąpiłaby korekta lub zmiana wniosku. Zdaniem skarżącego, w sytuacji gdyby wezwanie okazało się nieskuteczne i nie zostałyby złożone wyjaśnienia, dopiero wówczas organ uprawniony byłby wydać decyzję z zastosowaniem sankcji. Skarżący podkreślił, że ARiMR w przesłanym wniosku o płatność rolną na rok 2014r., który został przez tę instytucję w całości wypełniony, niezasadnie wpisała działkę rolną ozn. lit D, składają się z dz. ew. nr 11962 i 11964, jako kwalifikującą się do płatności, skoro posiadała zdjęcia pochodzące z systemu elektronicznego ARiMR, wykonane w dniu 11.09.2012r., z których wynikało, iż nie tworzą one zwartego obszaru. Skarżący podał, że nie ma dostępu do takich danych, nie posiada też umiejętności posługiwania się danymi z internetu i nie można czynić wobec niego obciążających go z tego powodu zarzutów. Skarżący wskazał, że nie miał żadnych wątpliwości, co do poprawności złożonego wniosku o płatność rolną, w przeciwnym razie dokonałby jego korekty, aby otrzymać pełne należne mu wsparcie finansowe do użytkowania gruntów, które nie narażałyby go na pomniejszenie płatności.

Wobec powyższego, skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji oraz poprzedzających je decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na zarzuty skarżącego, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcia zawierają prawidłowe ustalenia, uwzględniające wszystkie okoliczności obydwu spraw i obowiązujące przepisy.

Powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach, wskazując m.in., że analiza zdjęć lotniczych z naniesionymi oznaczeniami i granicami wskazała, że nie stykały się one w sposób pozwalający uznać, że tworzą jedną spójną całość (stykały się tylko narożnikami). Także z praktycznego punktu widzenia nie było w takim przypadku możliwości ich jednoczesnego, racjonalnego i spójnego użytkowania rolniczego, trudno bowiem mówić o takim użytkowaniu w przypadku, gdzie nie da się przejechać, czy nawet przejść bez wchodzenia na obszar innych działek ewidencyjnych. W takiej sytuacji uznano, że działka rolna D nie tworzyła zwartej całości o pow. przynajmniej 0,10 ha, co jest minimalną przesłanką do uznania danego obszaru za działkę. W związku z powyższym cała pow. tej działki rolnej została wykluczona z wniosku strony i potraktowana, jako zawyżenie pow. uprawnionej do płatności. Po uwzględnieniu tego wykluczenia łączna pow. uprawniona do płatności wyniosła 1,08 ha, ponieważ różnica między pow. zadeklarowaną a uprawnioną wynosiła ponad 3%, ale mniej niż 20% wobec pow. uprawnionej, oznaczało to przyznanie płatności JPO i ONW do pow. uprawnionej, pomniejszonej o kwoty przysługujące do dwukrotności różnicy między pow. zadeklarowaną a stwierdzoną. Organ II instancji wskazał, że obszar w/w działki nigdy nie był przedmiotem inspekcji terenowej, ale w badanej sprawie nie było to konieczne. Na załączniku graficznym do wniosku strona, jako punkt styku w/w działek ewid. zaznaczyła cały skrajny zachodni fragment sąsiedniej działki ewid. nr 11969 mimo, że działka ta w ogóle nie została przez stronę zadeklarowana do płatności za 2014r. (ostatni raz była ona deklarowana do wsparcia za 2009r. przez zupełnie innego producenta rolnego). Tymczasem płatności, o które wnoszono są przyznawane na wniosek i jedynie do gruntów ujętych w takim wniosku.

Organ II instancji nie zgodził się z zarzutem skarżącego, że nie zapewniono mu czynnego udziału w sprawie. Zdaniem organu, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane samodzielnie przedstawiać dowody oraz dawać, co do okoliczności tej sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Zdaniem organu II instancji, ciężar udowodnienia określonego faktu danej sprawy spoczywa przede wszystkim na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organ podkreślił także, że prowadząc postępowanie w sprawie, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Organ odwoławczy zaznaczył też, że pracownicy ARiMR nie zajmują się i nie mogą się zajmować wypełnianiem wniosków, tak odpłatnie, jak i nieodpłatnie. Przyjmując dany wniosek, mogą jedynie wstępnie sprawdzić jego kompletność i zwrócić się do obecnego przy składaniu wniosku beneficjenta o jego bezpośrednie uzupełnienie lub sprostowanie. To strona wnioskująca jest zobowiązana do podania w złożonym przez siebie wniosku informacji, umożliwiających bezproblemowe ustalenie rodzaju i wymiaru wsparcia, co potwierdza własnym podpisem. Natomiast za podstawę prawną wysyłania do rolników gotowych, częściowo wypełnionych formularzy wniosków i materiałów graficznych, wskazał art. 19 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. (Dz. U. WE L 30 z 31.01.2009r. s. 16 z późn. zm.) oraz art. 25 w/w ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i par. 5 ust. 3a rozporządzenia dot. płatności ONW. Zdaniem organu, obowiązek korygowania (lub przynajmniej zgłaszania) ewentualnych pomyłek lub niezgodności spoczywa na starającym się o płatności.. Dane przekazywane przez ARiMR potencjalnym beneficjentom wraz z formularzami wniosku są oparte na informacjach z roku, który poprzedzał ten, którego dotyczy taki formularz.

Uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, zaskarżone rozstrzygnięcia uznano za prawidłowe. W związku z powyższym Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził całkowitą bezzasadność podniesionych przez skarżącego zarzutów i wniósł o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając sprawy na rozprawie sądowej dniu 11 lutego 2016r., połączył je do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt I SA/Kr 1013/15. Ze względu bowiem na występującego w nich tego samego skarżącego, jak i tożsamy stan faktyczny, pozostawały one ze sobą w związku, który uzasadniał zastosowanie art. 111 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.").

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 roku, nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie ocenia działalność organu orzekającego. Żądanie skargi może być uwzględnione w razie stwierdzenia przez sąd, że rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Jest zatem uprawniony do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze, (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2006, str. 299). Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nieobjęte zarzutami skargi.

Analiza akt postępowania oraz zarzutów zawartych w skargach w kontekście powyższych uwag doprowadziła Sąd do przekonania, że skargi E. M. zasługują na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dyspozycja art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012r., poz. 1164 ze zm.), nakazuje organowi prowadzącemu postępowanie, stać na straży praworządności, a także rozpatrzeć cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący.

Stosownie natomiast do dyspozycji przepisu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. 2013, poz. 173) do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji wydawanych przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy tejże ustawy stanowią inaczej. Przepis ten zastrzega więc pierwszeństwo zasad i warunków określonych przepisami prawa unijnego, wprowadzając dodatkowo w art. 21 ust. 2 odstępstwa od zasad ogólnych k.p.a. Według tego przepisu - w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Odstępstwa te - w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia badanej sprawy pozwalają jednak na przyjęcie, że reguły sformułowane w przywołanej ustawie stanowią powtórzenie zasad zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, z zaznaczeniem wszakże ich pewnej odrębności. Pierwszą z nich jest zasada praworządności, którą odzwierciedlają postanowienia art. 7 k.p.a. Adresowany do organu obowiązek stania na straży praworządności w postępowaniach, w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich, oznacza przestrzeganie określonych, obowiązującymi przepisami, warunków przyznawania płatności. Dokonanie pomniejszenia płatności przez organ musi zatem znajdować oparcie w niebudzącym wątpliwości materiale dowodowym.

Według zaś reguły drugiej, organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Warto tu przypomnieć, że druga z zasad została ograniczona w stosunku do ogólnej reguły ujętej w art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ na organ został nałożony obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jednakże bez zobowiązania tego organu do podejmowania z urzędu wszelkiej inicjatywy co do zebrania materiału dowodowego.

Kolejna reguła znajduje swe odzwierciedlenie w zdefiniowanej w art. 9 k.p.a. zasadzie informowania stron, której przesłaniem jest czuwanie przez organ nad tym by żadna ze stron postępowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i powiązany z tym obowiązek udzielania im niezbędnych informacji, wyjaśnień i wskazówek. Punkt 4 art. 21 ust 2 odnieść natomiast należy do zasady zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania wraz z możliwością wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów, sformułowanej w art. 10 par 1 k.p.a. Wskazane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają oczywiście odpowiednie zastosowanie z uwagi na treść art. 21 ust 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, co nie zwalnia od obowiązku ich interpretowania w powszechnie akceptowany w doktrynie i judykaturze sposób.

Uwzględnić więc należy, iż przytoczone regulacje prawne wskazują, że uproszczenie postępowania dowodowego w sprawach, których przedmiotem są m.in. płatności bezpośrednie, zmierza wprawdzie do przyspieszenia postępowania administracyjnego, ale nie jest tak daleko idące, aby zwalniało organ z rzetelnego ustalenia stanu faktycznego, rozpatrzenia zarzutów strony czy informowania strony o jej prawach w prowadzonym postępowaniu jak też zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium prowadzonego postępowania. Oceny tej nie zmienia dodanie w pkt 3 i 4 omawianego art. 21 ust 2 słów; "na ich żądanie". Obowiązujące także w postępowaniu w sprawach płatności bezpośrednich zasady ogólne postępowania czy raczej zmodyfikowane przez art. 21 ust 2 zasady ogólne postępowania, nie mogą bowiem być stosowane jedynie iluzorycznie i w oparciu o tezę, że stronie przysługują pewne uprawnienia jednakże tylko wtedy gdy wystąpi z żądaniem jego realizacji. Aby bowiem wystąpić z jakimkolwiek żądaniem w postępowaniu należy poinformować na wstępie stronę, że takie postępowanie w ogóle się toczy i jakie uprawnienia posiada w tym postępowaniu. Strona postępowania winna też być informowana o podejmowanych w jego toku czynnościach jak również o ich zakończeniu. Wszystko to winno się czynić by zapewnić stronie postępowania możliwość wystąpienia z żądaniem dopuszczenia do udziału w postępowaniu, z żądaniem uzyskania konkretnego pouczenia o przysługujących jej w danej sytuacji procesowej uprawnieniach, z żądaniem przeprowadzenia określonych dowodów czy wreszcie z żądaniem przyjęcia jej stanowiska w sprawie przed wydaniem decyzji jak również korekty złożonego wniosku.

W ocenie Sądu rozpoznającego połączone sprawy E. M., w jego przypadku, zasad powyższych nie zastosowano w sposób prawidłowy.

Nie można bowiem nie zauważyć, że skarżący złożył do organu wnioski o przyznanie płatności w maju 2014r., a decyzje w sprawie płatności JPO i pomocy ONW wydano w organie I instancji w marcu 2015r. W przekazanych Sadowi aktach sprawy brak jest śladów wykonywania w sprawie przez organ prowadzący postępowanie jakichkolwiek czynności proceduralnych czy czynności informacyjnych wobec strony postępowania. Tymczasem, jak wskazał ten organ, decyzję wydano w oparciu o "kontrolę administracyjną przeprowadzoną systemowo i wizualnie na podstawie załączników graficznych, złożonych wraz z wnioskiem obszarowym przez rolnika oraz na podstawie prezentowanych w systemie informatycznym danych przestrzennych".

Wprawdzie, słusznie podkreślają organy, że w postępowaniach dotyczących przyznania płatności z udziałem środków Unii Europejskiej, to osoba ubiegająca się o płatności, ponosi pełną odpowiedzialność za treść wniosku i to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia dowodów oraz wyjaśnień, jednak strona ta musi mieć realną możliwość zadośćuczynienia tej powinności. W sytuacji, kiedy organ nie daje stronie takiej możliwość i brak działania strony, która nie wie co się dzieje w postępowaniu zalicza na jej niekorzyść, nie można mówić o winie skarżącego w niezaprzeczeniu twierdzeniom czy ustaleniom organu zwłaszcza w sytuacji gdy strona o jakichkolwiek wątpliwościach czy ustaleniach organu dowiedziała się dopiero z decyzji organu I instancji. Absurdalną jest tez argumentacja organu odwoławczego (zawarta u uzasadnieniu decyzji) wedle, której "okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną kiedy strona nie wypowiedziała się co do przeprowadzonych dowodów ponieważ np. nie zażądała tego bądź w ogóle nie przedstawiła organowi swego stanowiska odnośnie tej okoliczności przed rozstrzygnięciem jej sprawy" W okolicznościach sprawy pojawia się pytanie; co do czego w zasadzie strona miała się wypowiedzieć skoro akta – jak wcześniej zaznaczono – od daty złożenia wniosku do daty wydania decyzji w I instancji nie obrazują jakichkolwiek czynności proceduralnych czy faktycznych i skąd strona miała powziąć wiadomość, że może żądać umożliwienia wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, skoro po pierwsze, nie została pouczona o takiej możliwości, po drugie, postępowanie spoczywało bez uzewnętrznionego biegu przez 10 miesięcy jak więc miała przewidzieć, że zbliża się czas wydania decyzji i po trzecie wreszcie, nie miała wiadomości o stwierdzeniu jakichkolwiek nieprawidłowości. Nie bez znaczenia dla oceny stopnia staranności rolnika jest fakt, iż działał on bez pomocy fachowego pełnomocnika a sam jest osobą starszą (rok urodzenia 1944), mieszkającą w warunkach wiejskich zapewne więc nie mającą możliwości skorzystania z dobrodziejstwa jakim jest internet, do którego dość perfidnie odesłał rolnika organ wskazując, że mógł pobrać dane z programu Gogle Earth. Niekorzystne dla rolnika ustalenia zostały więc oparte na materiale dowodowym w postaci zdjęć lotniczych i satelitarnych, pochodzących z systemu elektronicznego (ZSZiK), wykonanych w dniu 11 września 2012r. oraz w dniu 19 października 2014r., dostępnych – nie w aktach sprawy lecz w programie Gogle Earth, zdaniem organu powszechnie dostępnym.

Podkreślić jeszcze należy, że – jak wskazuje organ - obszar działek rolnych zgłoszonych do przyznania płatności w niniejszej sprawie nigdy nie był przedmiotem inspekcji terenowej a same organy przyznają, że przesyłając rolnikowi druk wniosku częściowo wypełniony, bazowały na danych za rok poprzedni, co sugerować może, iż w tym okresie nie było problemu z powierzchnią działek a zatem rolnik mógł pozostawać w uzasadnionym tymi okolicznościami przekonaniu, że dane wskazane w jego wniosku są prawidłowe. Także więc i w tym kontekście, powoływanie się na powszechnie dostępny program Gogle Earth nie znajduje uzasadnienia skoro skarżący nie ma umiejętności posługiwania się takimi danymi zawartymi w internecie i nie potrafi ich zweryfikować.

Zdaniem Sądu, w zaistniałej sytuacji, rolnik powinien być poinformowany o podjętych w postępowaniu czynnościach w tym o przeprowadzonej analizie materiału w postaci zdjęć lotniczych i satelitarnych, co umożliwiłoby sformułowanie ewentualnych wyjaśnień czy wniosków proceduralnych jak też złożenie stosownej korekty a zaniechanie wypełnienia tych obowiązków przez organ doprowadziło do poniesienia przez rolnika szkody wynikającej z nieznajomości prawa. Z akt sprawy wyłania się bowiem obraz w świetle którego, po złożeniu wniosku przez rolnika, postępowanie spoczywało bez żadnego biegu przez okres 10 miesięcy a następnie doręczono rolnikowi decyzje organu I instancji z których dopiero po raz pierwszy mógł powziąć wiadomość, że jego wniosek zawierał jakiekolwiek nieprawidłowości. Mógł więc po raz pierwszy ustosunkować się do nich w odwołaniach co też uczynił deklarując alternatywnie gotowość dokonania korekty wniosku celem wyeliminowania stwierdzonej nieprawidłowości. Podniesione zarzuty także w aspekcie naruszenia zasad procedury nie zostały przez organ podzielone a prawidłowość działania organu pierwszej instancji została uzasadniona biernością rolnika w prowadzonym postępowaniu oraz jego odpowiedzialnością za dane przedstawione w podpisanym wniosku.

W związku z powyższym warto w tym miejscu raz jeszcze podkreślić, że uproszczenie postępowania dowodowego w sprawach, których przedmiotem są płatności bezpośrednie, zmierza wprawdzie do przyspieszenia postępowania administracyjnego, ale nie jest tak daleko idące, aby zwalniało organ ze stosowania zasady praworządności oraz z rzetelnego ustalenia stanu faktycznego i pominięcia zarzutów strony.

Reasumując - w przedmiotowej sprawie, strona nie miała możliwości korzystania ze swych praw procesowych przy czym nie nastąpiło to z jej winy a w konsekwencji, ustalony w tak przeprowadzonym postępowaniu stan faktyczny i jego subsumcja pod wskazane normy prawa materialnego, nie mógł zostać zaakceptowany przez Sąd.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem powołanych wyżej przepisów postępowania (a w szczególności naruszeniem, przewidzianych w art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, reguł postępowania) w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik postępowania.

Rozstrzygając ponownie sprawę organy winny więc zastosować się do wytycznych co do zasad prowadzenia postępowania, przedstawionych w uzasadnieniu wyroku tut. Sądu, uzupełniając wytknięte braki w postępowaniu i wykorzystując takie środki proceduralne i dowodowe, jakie uznają za stosowne, celem prawidłowego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Biorąc powyższe pod uwagę, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji wyroku.