Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 863/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2  pkt 2
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 października 2011 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję [..]Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...} w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] marca 2010 r. nr DO-[...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje ze Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy radcy prawnemu J. P. –Ż. kwotę 811, 80 złotych (osiemset jedenaście złotych, osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu [...] (dalej: Kierownik Urzędu) decyzją z dnia [...] r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 3 ust. 1 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniu pieniężnym) odmówił J. M. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego wskazując, że w wieku 2 lat nie miał on dostatecznych możliwości fizycznych, aby wykonywać jakąkolwiek pracę. Naczelny Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 listopada 1998 r. oddalił skargę J. M. na ww. decyzję podzielając w argumenty organu.

W dniu 18 października 2004 r. J. M. ponownie zwrócił się do Kierownika Urzędu o przyznanie mu ww. świadczenia pieniężnego, jednak ten decyzją z dnia [...] r. odmówił zmiany swojej decyzji z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] r. Następnie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. Zdaniem organu wnioskodawca nie wykazał, aby za uchyleniem odmownej decyzji z dnia [...] r. przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony. W przypadku skarżącego nie miał też miejsca fakt deportacji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym. Matka skarżącego w czasie II wojny światowej przebywała wprawdzie na terytorium III Rzeszy, jednakże pobyt na deportacji w tej miejscowości zakończył się przed narodzinami skarżącego. J. M. urodził się w[...], tj. na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r.

W skardze na powyższą decyzję J. M. podniósł, że jego matka została deportowana z[...], gdy była w dziewiątym miesiącu ciąży ze skarżącym, zaś skarżący urodził się w dziewiątym dniu po deportacji.

WSA w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 1 marca 2006 r. oddalił powyższą skargę stwierdzając, że organ przeprowadził prawidłowe ustalenia w sprawie. Sąd dodał także, że miejscowość [...] była wsią, która dopiero 1 stycznia 1973 r. została włączona w obręb granic administracyjnych miasta [...].

W skardze kasacyjnej od ww. wyroku J. M. wskazał, że o deportacji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym można mówić w odniesieniu do dziecka zarówno wtedy, gdy zostało ono wywiezione wraz z rodzicami na roboty przymusowe, jak i gdy wywieziona na roboty przymusowe kobieta urodziła dziecko w miejscu wykonywania tych robót. Z pisma z dnia 27 stycznia 2006 r. wynika, że matka skarżącego, po jego narodzinach na terytorium [...] została deportowana do [...] do pracy przymusowej, a zatem na terytorium III Rzeszy. Dowodem na to, iż zaistniały ustawowe przesłanki do uwzględnienia żądania skarżącego miało być także zawiadomienie z Fundacji "[...]" z dnia [...] r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku.

Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II OSK 1514/06) oddalił skargę wywodząc, że § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 111, poz. 1300) nakłada na wnioskodawcę obowiązek dołączenia dokumentów i innych dowodów służących wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy potwierdzających fakt podlegania represjom, o których mowa w ustawie. Skarżący nie wykazał przedstawiając właściwe dokumenty (bądź w przypadku ich braku oświadczenia, o których mowa w § 3 cyt. rozporządzenia) potwierdzające, że był deportowany na teren III Rzeszy. Rozstrzygające dla przyznania określonego w ustawie świadczenia pieniężnego jest wykazanie, że ubiegający się o to świadczenie podlegał represji - w niniejszej sprawie w formie deportacji - przez okres co najmniej 6 miesięcy.

Pismem z dnia 2 maja 2007 r. skarżący wniósł o wznowienie postępowania, jednak Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] r. postępowanie umorzył. Następnie decyzją z dnia [...] r., na skutek odwołania, utrzymał w mocy ww. decyzję wskazując, że skarżący przytaczał te same fakty, co w poprzednich wnioskach i innych pismach procesowych.

Skargę na powyższe postanowienie WSA w Bydgoszczy oddalił wyrokiem z dnia 17 stycznia 2008 r. Wyrok ten został następnie uchylony przez NSA wyrokiem z dnia 6 maja 2009 r., w uzasadnieniu którego wskazano, że do kolejnego wniosku z 10 maja 2007 r. o zmianę zaskarżonej decyzji skarżący dołączył nowe wnioski dowodowe mające świadczyć, że po narodzinach na terenie II Rzeczpospolitej został on wraz z matką zabrany na teren[...], gdzie został ochrzczony. Są to nowe dowody w sprawie, mające zdaniem skarżącego wykazać, że był on deportowany na terytorium III Rzeszy.

Wyrokiem z dnia 16 września 2009 r. WSA w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu wskazując, że złożenie przez skarżącego nowych wniosków dowodowych obligowało organ do ich rozpoznania i merytorycznego rozpoznania sprawy, w związku z czym nie istniały przesłanki do zastosowania art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.).

Decyzją z dnia 14 stycznia 2010 r. Kierownik Urzędu wznowił postępowanie i decyzją z dnia 19 marca 2010 r. odmówił uchylenia decyzji własnej w przedmiocie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego.

Od powyższej decyzji J. M. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w wyniku którego Kierownik Urzędu w dniu [...] r. wydał decyzję, którą utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że strona wielokrotnie modyfikowała swój wniosek o przyznanie uprawnienia do świadczenia. Według wersji wniosku z dnia 31.03.2005 r. matka strony pracowała do wyzwolenia w[...], a do [...] rodzina przeniosła się po wojnie. Po otrzymaniu decyzji z dnia [...] r. o odmowie zmiany decyzji własnej z powodu braku deportacji z terytorium państwa polskiego na terytorium III Rzeszy, strona pismem z dnia 11.05.2005 r. zmodyfikowała wniosek twierdząc, że wraz z matką była deportowana do [...] (terytorium III Rzeszy). W piśmie z dnia 23.04.2007 r. i kolejnych jest to już osadzenie w obozie pracy przymusowej[...]. Organ zaznaczył, że na okoliczność samego faktu pracy przymusowej matki strony - czy to w[...], czy [...] - brak jest jakichkolwiek dowodów. Dokumenty z koperty dowodu osobistego strony nie potwierdzają zamieszkania w [...] w latach 1943-1948 (pismo Urzędu Miasta [...] z dnia 08.02.2006 r.). Poza tym protokół przesłuchania strony z dnia 8.03.2010 r. na okoliczność osadzenia w obozie pracy przymusowej w [...] jest lakoniczny i pomimo precyzyjnych pytań brak w nim podstawowych faktów o funkcjonowaniu takiego obozu, choćby z opowiadań matki strony. Zdaniem Kierownika Urzędu dokument stanowiący podstawę wznowienia postępowania (świadectwo chrztu Nr [...] z dnia [...] r. wystawione przez Parafię rz-k. p.w. św. [...]) nie daje podstaw do uchylenia decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...]r.

W skardze na powyższą decyzję J. M. zarzucił organowi naruszenie:

1) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego polegający na zaniechaniu przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności dowodów z dokumentów tj. karty osobowej i ankiety oraz poprzez uznanie, iż skarżący po narodzinach na terenie II RP nie został deportowany wraz z matką do [...] w celu wykonywania pracy przymusowej;

2) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedłożonym przez skarżącego dowodom z dokumentów tj. karcie osobowej i ankiecie;

3) art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym, poprzez nietrafne przyjęcie, że świadczenie pieniężne nie może zostać przyznane osobie, która została wywieziona do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego; przyznanie świadczenia pieniężnego jest uzależnione od udowodnienia przez wnioskodawcę faktu wykonywania pracy przymusowej; okres prenatalny nie może zostać zaliczony do okresu podlegania represjom.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 722/10, oddalił skargę J. M. na decyzję Kierownika Urzędu [...] z dnia [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Sąd wskazał, że za wyjątkiem przesłuchania matki skarżącego, która niewątpliwie posiadała najwięcej informacji związanych z losami syna podczas II wojny światowej, organ przeprowadził postępowanie dowodowe w pełnym zakresie. Ponieważ, jak wynika z oświadczenia skarżącego, jego matka zmarła, przeprowadzenie dowodu z jej zeznań jest już niemożliwe. Sąd zwrócił jednak uwagę, że skarżący chcąc dochodzić roszczeń wynikających z ustawy o świadczeniu pieniężnym, winien ustalić z matką okoliczności mające wpływ na rozpatrzenie jego żądania. Znamienne zdaniem Sądu jest to, że skarżący przez długi okres trwania postępowania w ogóle nie podawał, że przebywał na terenie [...] wskazując jedynie, że urodził się w [...], co jednoznacznie wskazywało, że przebywał tam przez cały okres wojny. Zdaniem Sądu organ przeprowadził więc postępowanie dowodowe w pełnym zakresie i nie jest aktualnie możliwe jego uzupełnienie o inne dowody.

Przechodząc do oceny zebranego przez organ materiału dowodowego Sąd podkreślił, że nie była możliwa ponowna inna ocena dowodów, które zostały już poddane analizie przed wznowieniem postępowania. Dowody zebrane do dnia wydania przez NSA wyroku z dnia 15 grudnia 2006 r. nie mogą być ocenione w inny sposób, chyba że miałyby na to wpływ dowody przedłożone przez skarżącego później, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Można jedynie wskazać, że nie wynika z nich w żaden sposób fakt przebywania skarżącego w okresie wojny na terenie[...]. Sąd wskazał, że nowymi dowodami w sprawie były: świadectwo chrztu skarżącego, przesłuchanie skarżącego, kwestionariusz, karta rejestru mieszkańców i ankieta. Dowody te również nie wskazują jednak na to, że skarżący przebywał z matką podczas II wojny światowej na ww. terenie.

Zdaniem Sądu, z przesłuchania skarżącego z dnia 8 marca 2010 r. wynika, że tuż po urodzeniu został wraz z matką przeniesiony na teren[...], gdzie jego matka pracowała. Nie podaje on jednak konkretnych szczegółów związanych z miejscem i okolicznościami pracy wykonywanej przez matkę. Biorąc pod uwagę długość trwania toczącego się postępowania oraz rozstrzygnięcia sądów i organu, skarżący miał wystarczającą ilość czasu, aby dokładnie wyjaśnić te kwestie. Sąd podkreślił, że skarżącego wezwano już wcześniej (25 marca 2005 r.) do udzielenia odpowiedzi na pytanie gdzie, jak długo i u kogo przebywał po urodzeniu. W odpowiedzi skarżący podał jedynie, że urodził się w [...] – nie twierdził, że potem się przeprowadził (w szczególności do [...]). Natomiast w piśmie z dnia 31 marca 2005 r. podał, że po wyzwoleniu mieszkali w[...]. Zestawiając to z aktualnymi zeznaniami Sąd stwierdził, że skarżący stara się dopasować swoje zeznania do potrzeb postępowania w celu uzyskania korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia. Znamienne jest to, że skarżący, kiedy miał taką możliwość, nie złożył wniosku o przesłuchanie matki.

Odnośnie świadectwa chrztu skarżącego jak i świadectwa ślubu jego rodziców Sąd stwierdził, że w żaden sposób nie wskazują one na to, że w trakcie okupacji skarżący z matką przebywali w [...]. Żadnego wpływu na ustalenie miejsca pobytu skarżącego w okresie II wojny światowej nie ma również karta rejestru mieszkańców, z której wynika, że brak skarżącego urodził się [...] r. w [...].

Odnośnie ankiety matki skarżącego, z której wynikało, że w trakcie wojny przebywała ona w "[...]" (Niemcy) Sąd wskazał, że owe sformułowanie jest niejednoznaczne i nigdzie nie można odnaleźć jego rzeczywistego znaczenia. Same twierdzenia skarżącego, że nazwa obejmuje teren [...] należącego do Niemiec jest niewystarczające.

W związku z powyższym Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia przez organ ww. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999 r. Sąd dodał także, że organ nie miał możliwości odniesienia się do ankiety, gdyż dowód ten został przedłożony po wydaniu decyzji.

Niezasadne było również, zdaniem Sądu, odwołanie się skarżącego do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. (sygn. akt K 49/07), w którym stwierdzono, że art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z treści uzasadnienia tego wyroku wynika, że w ocenie Trybunału intencją ustawodawcy było zrekompensowanie osobom deportowanym nie tylko poza granice Polski szczególnej represji, kiedy osoby te były wyrywane ze swojego środowiska, w szczególności z dala od rodziny i bliskich im osób, co świadczyło o dodatkowych cierpieniach z ich strony. Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wskazał, że świadczenie mogą otrzymywać tylko te osoby, wobec których obowiązek pracy przymusowej podczas II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu przybierał szczególnie dotkliwą formę, tzn. był połączony z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie skarżący nie spełnił wszystkich przesłanek koniecznych do uzyskania świadczenia, gdyż nie został poddany deportacji. Nie można uznać, iż nastąpiło odizolowanie od rodziny. W tym przypadku trudno mówić o zerwaniu więzi rodzinnych, skoro przebywał wraz z najbliższymi. Nie ma żadnych danych pozwalających na przyjęcie założenia, że fakt deportacji stanowił dla niego szczególną dolegliwość. Ponadto skarżącego nie dotknęły inne utrudnienia charakterystyczne dla deportacji: zmiana w warunkach klimatycznych czy z obiektywnych powodów spowodowanych jego wiekiem zmiana warunków społecznych, bariera językowa czy obyczajowa. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o świadczeniu społecznym nie przewidują świadczeń dla wszystkich poszkodowanych przez pracę niewolniczą na rzecz III Rzeszy, lecz zawężają krąg podmiotów do tych spośród nich, wobec których okupant stosował represje pracy niewolniczej w zaostrzonej formie (deportacja) w stosunku do obowiązującego powszechnie obowiązku pracy.

Sąd wskazał również, że w momencie zakończenia wojny skarżący miał niespełna półtora roku, a biorąc pod uwagę to, że [...] został wyzwolony pod koniec marca 1945 r. – jeszcze mniej. Trudno mówić więc o możliwości świadczenia przez skarżącego pracy. Nie można mówić zatem w przypadku skarżącego o represji w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym. Nawet pomimo nieakceptowania powyższego poglądu brak jest, zdaniem Sadu, podstaw do przyjęcia, że skarżący był osobą deportowaną w rozumieniu ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z uwagi na brak szczególnych uciążliwości i cierpień z tym związanych.

Odnośnie zarzutu związanego z koniecznością zaliczenia do okresu deportacji okresu prenatalnego Sąd podkreślił, że ten zarzut pojawił się już wcześniej i podlegał badaniu w trybie odwoławczym przez WSA w Bydgoszczy i NSA, które nie znalazły podstaw do akceptacji tego stanowiska. Sąd w niniejszej sprawie w pełni podzielił ten pogląd.

Na skutek skargi kasacyjnej od powyższego wyroku wniesionej przez J. M., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 lipca 2011 r. (sygn. akt II OSK 470/11) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy podnosząc, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. (sygn. akt K 49/07), w którym stwierdzono, że art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nie został uwzględniony przez organ administracyjny orzekający w sprawie, jak i Sąd I instancji, który pomijając sentencję wyroku Trybunału Konstytucyjnego jedynie wybiórczo odniósł się do uzasadnienia tego wyroku, chociaż wyrok Trybunału Konstytucyjnego miałby wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem podniesione w niej zarzuty były zasadne.

Na wstępie należy zauważyć, iż na podstawie art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem, jak wynika z brzmienia tego przepisu Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Sąd ten jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie dokonaną przez ten Sąd wykładnią ma szeroki zasięg, nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej - od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy - na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Z akt sprawy wnika, że postępowanie toczące się w niniejszej sprawie dotyczyło decyzji Kierownika Urzędu [...] z dnia [...] r., którą organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. o odmowie uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. o odmowie przyznania skarżącemu uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej, przy czym decyzje te wydano po wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie postanowieniem z dnia [...] r. i rozstrzygnięcie oparto na podstawie art. 151 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 2 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87, poz. 395 ze zm.).

Podkreślenia jednak wymaga, że zarówno w decyzji z dnia 19 marca 2010 r. jak i z dnia 26 maja 2010 r. oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek do uzyskania świadczenia pieniężnego w świetle nowych dowodów organ dokonał przywołując treść przepisu art. 2 pkt. 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym, zgodnie z którym "Represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945", gdy tymczasem Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 (Dz. U. z 2009 r. nr 220 poz. 1734) stwierdził, że "art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87, poz. 395 z 1998 r. nr 102, poz. 1118, z 1999 r. nr 28, poz. 257, z 2001 r., nr 154, poz. 1788, z 2003 r. nr 110, poz. 1060 oraz z 2005 r. nr 85, poz. 725) w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".

Zgodnie z art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Natomiast orzeczenie Trybunału stwierdzające niezgodność z Konstytucją przepisu ustawy, na podstawie którego została wydana ostateczna decyzja administracyjna stanowi podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 a k.p.a.).

Mając na uwadze powyższe, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co obliguje te sądy z mocy prawa do uwzględniania w swoich rozstrzygnięciach orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, które mają moc powszechnie obowiązującą, podobnie jak akty normatywne wymienione w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP.

Jeżeli więc, tak jak to miało miejsce w niniejszym przypadku, w toku postępowania wznowieniowego zapadł wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niekonstytucyjność przepisu, na podstawie którego wydawana jest decyzja, to wyrok ten musi być uwzględniony przez organ orzekający przy ustalaniu praw podmiotowych do świadczenia pieniężnego, a pominięcie tej kwestii jest naruszeniem przepisów postępowania, które ma wpływ na wynik sprawy. Analiza akt sprawy, w szczególności zapadłych rozstrzygnięć organów administracji pozwoliła stwierdzić, iż przywołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie zostało uwzględnione przez organ administracyjny orzekający w sprawie, gdyż oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek do uzyskania świadczenia pieniężnego w świetle zgromadzonych dowodów, organ dokonał przywołując treść przepisu art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniu pieniężnym w brzmieniu nie uwzględniającym wyroku TK z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien uwzględnić poczynione powyżej uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Organ przeprowadzi też dokładne i wyczerpujące postępowanie dowodowe, w konsekwencji którego rozstrzygnie o uprawnieniu lub braku uprawnienia skarżącego do dochodzonego świadczenia w oparciu o obowiązującą podstawę prawną. Następnie wyda decyzję, zawierającą uzasadnienie zgodne z przepisem art. 107 § 3 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 wyroku.

Orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku oparte zostało o przepis art. 152 u.p.p.s.a.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 u.p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).