Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1328/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 27, art. 33, art. 34, art. 29 par. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów za bezpodstawne oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] listopada 2014 r. Burmistrz wystawił przeciwko A S. A. z siedzibą w [...] tytuły wykonawcze obejmujące podatek od nieruchomości za 2009 r.

W dniu[...] grudnia 2014 r. Spółka wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc, że:

1. egzekucja została podjęta w zakresie nieistniejącego obowiązku, gdyż organ nie doręczył Spółce decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2009r.

2. decyzji pierwszej instancji nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, a tym samym obowiązek wynikający ze wskazanej decyzji nie był wymagalny,

3. egzekucja należności była niedopuszczalna,

4. egzekucja została podjęta na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.").

Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. Burmistrza uznał wniesione zarzut za bezpodstawne.

W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że decyzja Burmistrza z dnia [...] września 2014 r. określająca wysokość zobowiązania podatkowego za 2009r., wbrew podniesionym zarzutom, została skutecznie doręczona zobowiązanemu za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu [...] października 2014r. O fakcie tym dodatkowo przesądza to, że pełnomocnik Spółki w terminie decyzję tę zaskarżył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[...]. Organ podniósł, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika zobowiązanego postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostało wydane w dniu [...] października 2014r. i doręczone w dniu [...] października 2014r. Powyższe postanowienie w przewidzianym terminie zostało zaskarżone do organu odwoławczego, który postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014r. rozstrzygnięcie Burmistrza utrzymał w mocy.

Za bezzasadny organ uznał również zarzut, że egzekucja została podjęta na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a poprzez błędne oznaczenie w przedmiotowej sprawie, iż egzekwowana należność jest wymagalna. Organ podkreślił, że wobec niewykonania przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z decyzji Burmistrza, wierzyciel wystawił w dniu [...] listopada 2014 r. tytuły wykonawcze które zostały wystawione zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i zawierają wszystkie niezbędne elementy wymagane przepisami prawa, w szczególności przepisem art. 27 u.p.e.a.

Wobec powyższych okoliczności jako niezasadne uznane zostały zarzuty zobowiązanego wymienione w punktach 1-4 pisma z dnia [...] grudnia 2014r., albowiem wbrew twierdzeniom zobowiązanego zarówno decyzja określająca wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości jak i postanowienie nadające jej rygor natychmiastowej wykonalności zostały skutecznie doręczone stronie.

Zażaleniem z dnia [...] kwietnia 2015r. powielając zarzuty jak też ich uzasadnienie przytoczone w piśmie z dnia [...] grudnia 2014r., pełnomocnik zobowiązanego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie podniesionych w nim zarzutów.

Zobowiązana Spółka argumentowała, że egzekwowany obowiązek nie istnieje, występuje brak wymagalności zobowiązania oraz związana z tym niedopuszczalność egzekucji, ponieważ decyzja określająca zobowiązanie objęte postępowaniem egzekucyjnym, jak i postanowienie nadające tejże decyzji rygor natychmiastowej wykonalności nie zostały doręczone stronie. Przy czym konkretyzując zarzuty, skarżąca wskazała, że jedynym skutecznym sposobem doręczeń była forma przekazywania dokumentów drogą elektroniczną tj. w trybie art.152a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – dalej jako: "O.p.") Tymczasem organ podatkowy w tej formie nie doręczył zarówno decyzji jak i wskazanego postanowienia, co czyni zasadnymi zgłoszone pismem z dnia 11 grudnia 2014r. zarzuty.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że wniesione przez zobowiązanego zażalenie pozbawione jest jakichkolwiek podstaw.

Organ odwoławczy podkreślił, że całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wskazuje, iż decyzja Burmistrza z dnia [...] września 2014r. określająca zobowiązanie, objęte obecnie postępowaniem egzekucyjnym, skutecznie doręczona została zobowiązanemu w dniu [...] października 2014r. Natomiast w dniu [...] października 2014r. skutecznie doręczono postanowienie z dnia [...] października 2014r. nadające wcześniej doręczonej decyzji podatkowej z dnia [...] września 2014r., rygor natychmiastowej wykonalności. O fakcie skuteczności ww. doręczeń i fakcie zapoznania się z opisanymi wyżej rozstrzygnięciami, dodatkowo świadczy fakt, że zobowiązany w przewidzianym terminie wniósł środki zaskarżenia. Ponadto zdaniem Kolegium nie ma znaczenia okoliczność, że pomimo wniosku pełnomocnika Spółki o doręczanie wszystkich pism drogą elektroniczną, czynione to było tradycyjnie za pośrednictwem operatora pocztowego, ponieważ Burmistrz, przed którym owo postępowanie się toczyło, wydał postanowienie z dnia [...] września 2014r. o odmowie uwzględnienia tegoż wniosku.

Zatem zobowiązanemu skutecznie doręczono decyzję podatkową z dnia [...] września 2014r. jak i późniejsze postanowienie z dnia [...] października 2014r. nadające ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W skardze z dnia [...] czerwca 2015 r. Spółka, reprezentowana przez adwokata, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oraz poprzedzającego go postanowienia Burmistrza, a także zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1. art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 oraz pkt 6 u.p.e.a. przez uznanie za bezzasadne zarzutów nieistnienia obowiązku, braku wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji w sytuacji, w której egzekucję podjęto przed doręczeniem zobowiązanemu decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.

2. art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. przez uznanie za bezzasadny zarzutu nieprawidłowego sporządzenia tytułu wykonawczego w sytuacji, w której błędnie określono wielkość odsetek za zwłokę, a także błędnie określono w nim, że egzekwowany obowiązek jest wymagalny.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się bezzasadna.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych przez skarżącą Spółkę w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym jest prawidłowe, a w konsekwencji, czy zarzuty te zasługiwały na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnieć należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej spółki odnośnie nieistnienia obowiązku, braku wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji w sytuacji, w której egzekucję podjęto przed doręczeniem zobowiązanemu decyzji określającej wysokości zobowiązania podatkowego, należy zgodzić się z organami, że w postępowaniu egzekucyjnym nie podlegają badaniu i rozstrzyganiu kwestie związane z odrębnym postępowaniem podatkowym, w tym dotyczące doręczenia decyzji podatkowych. Prowadziłoby to do traktowania organu egzekucyjnego, czy wierzyciela jako swoistej trzeciej instancji rozpatrującej sprawę podatkową. Tego rodzaju kwestie mogą być weryfikowane ewentualnie w postępowaniu nadzwyczajnym, nie stanowią zaś podstawy skutecznego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym (prowadzącego do umorzenia tego postępowania). Kwestia nieistnienia obowiązku podatkowego, z uwagi na nieprawidłowe doręczenie decyzji wymiarowej, nie mogła być zatem oceniana przez wierzyciela, jako dotycząca okoliczności, które miały miejsce jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w sprawie. Granice sprawy, dotyczącej postępowania egzekucyjnego, wyznacza bowiem moment wszczęcia tego postępowania. Z treści zarzutów dłużnika wynika, iż w kwestii nieistnienia obowiązku podatkowego podnosi on argumenty natury merytorycznej związanej z prawidłowością doręczenia decyzji wymiarowej, a więc odnoszące się do zagadnień wykraczających poza granice sprawy związanej z egzekucją należności. Dlatego argumenty te mogą stanowić przedmiot analizy jedynie na etapie postępowania podatkowego, a nie w prowadzonym na podstawie prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego, postępowaniu egzekucyjnym.

Interpretując przepis art. 33 pkt 1 u.p.e.a. nie można pomijać art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z cytowanego unormowania wynika, że organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności ("zasadności") decyzji wymiarowej, ani też "wymagalności" zobowiązania podatkowego w niej określonego. Ta ostatnia przesłanka wiąże się natomiast m.in. z kwestią prawidłowego doręczenia decyzji (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1378/08 publ. w internetowej bazie orzeczeń; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Analizowanie prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej, stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego, oznacza w konsekwencji badanie tego, czy weszła ona skutecznie do obrotu prawnego, a tym samym czy zobowiązanie w kwocie nią określonej stało się wymagalne. Badanie zatem tej okoliczności w ramach zarzutu opartego na twierdzeniu o "nieistnieniu obowiązku" stanowiłoby w istocie kontrolę "wymagalności obowiązku" objętego tytułem wykonawczym, czego zabrania cytowany wyżej art. 29 § 1 u.p.e.a. W związku powyższym trafnie wywodzi się w judykaturze, że zestawienie art. 29 § 1 in fine z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy owo nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. W przeciwnym razie organ egzekucyjny nie mógłby rozpoznać zarzutu bez naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. Kwestia prawidłowego doręczenia decyzji podatkowej nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, niezależnie od tego czy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym czy też nie. Przyjęcie odmiennego poglądu, byłoby równoznaczne z umożliwieniem zobowiązanemu podważenia ostatecznych decyzji poza trybami nadzwyczajnymi dla tego celu przewidzianymi w dziale IV, rozdział 17-19 Ordynacji podatkowej.".

Skarżąca winna zatem kwestionować sposób doręczenia decyzji w sprawie określenia Spółce wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 rok w toku postępowania podatkowego. W niniejszej sprawie zarówno decyzja wymiarowa w zakresie podatku od nieruchomości jak i wskazane postanowienie o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności były poddane kontroli instancyjnej – decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. i postanowienie z [....] grudnia 2014 r. Oba akty zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wyrokiem z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Po 375/15 WSA oddalił skargę w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, nie dopatrując się błędu doręczenia postanowienia organu I instancji, natomiast wyrokiem z dnia 23 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 569/15 WSA w Poznaniu uchylił co prawda decyzje obu instancji, ale z innych przyczyn proceduralnych. Uchylenie decyzji wymiarowych stanowiących podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nie ma wpływu na zasadność zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia egzekucji.

Niezasadny jest również zarzut zobowiązanej odnośnie niespełnienia przez tytuły wykonawcze wymogów wynikających z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.a.e. (zarzut art. 33 § 1 pkt 10 u.p.a.e.). Zarzut ten wiąże się z opisanymi wyżej zarzutami dotyczącymi niedoręczenia podatnikowi decyzji wymiarowej organu I instancji i postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności oraz niewskazania w treści tytułów okresów przerw w naliczaniu odsetek. Do zarzutów tych sąd odniósł się we wcześniejszej części uzasadnienia, wykazując ich bezpodstawność. Wystawione tytuły wykonawcze zawierały zdaniem sądu wszystkie elementy określone w art. 27 u.p.e.a., a zatem również ten zarzut spółki uznać należy za bezpodstawny.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.