Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 515/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134  1 , art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a), art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 120 ust. 1 pkt 2, art. 102 ust. 1 pkt 2, pkt 4,
journal: Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dni 26 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości przy prowadzeniu apteki w zakresie jej oznakowania zewnętrznego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] listopada 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącej H. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nakazującą H. G., skarżącej w niniejszej sprawie, doprowadzenie oznakowania zewnętrznego apteki do określonego w zezwoleniu na jej prowadzenie przez usunięcie z szyldu apteki określenia "[...]" bądź wystąpienia o stosowną zmianę zezwolenia.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] wszczął z urzędu w dniu [...] maja 2009 r. postępowanie w sprawie naruszenia obowiązującego prawa regulującego działalność objętą zezwoleniem na prowadzenie przez skarżącą apteki o nazwie "P.". Pismem z dnia [...] maja 2009 r. wezwał skarżącą do wyjaśnienia i podania podstawy umieszczenia w witrynie apteki "P." położonej w [...] przy ul. [...] określenia "[...]", bowiem nie odpowiadało to treści uzyskanego przez stronę zezwolenia na prowadzenie apteki.

W piśmie z dnia [...] maja 2009 r. pełnomocnik strony wskazał, iż nazwą apteki, która posługuje się strona w obrocie jest "P." oraz że nazwa ta jest umieszczona w szyldzie apteki, jak również m.in. w treści oficjalnej dokumentacji oraz treści komunikatów znajdujących się wewnątrz apteki. Znak towarowy "[...]" nie stanowi nazwy apteki należącej do strony (ani elementu tej nazwy) w rozumieniu przepisów Prawa farmaceutycznego, a jest jedynie dodatkowym oznaczeniem używanym jako godło wspólnego przedsięwzięcia prowadzonego przez niezależne od siebie podmioty gospodarcze.

Pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. organ wskazał, iż treść przepisu art. 102 pkt 4 ustawy Prawo farmaceutyczne wyklucza możliwość umieszczania poza słowem apteka innych wyrazów jeśli nie zostały wymienione w zezwoleniu. Stronie zgodnie z udzielonym zezwoleniem przysługuje prawo do posługiwania się nazwą "P.",

a wszelkie dodatkowe oznaczenia są niezgodne z posiadanym zezwoleniem.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2009 r. pełnomocnik strony podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W dniu [...] października 2009 r. organ poinformował stronę o zamiarze wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie i o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w przedmiotowym postępowaniu dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak również możliwości zapoznania się z aktami.

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. wydaną na podstawie art. 120 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm.) w zw. z art. 102 pkt 4 cyt. ustawy i art. 104 k.p.a. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] nakazał doprowadzenie oznakowania zewnętrznego apteki "P." położonej przy ul. [...] do określonego w zezwoleniu na jej prowadzenie przez usunięcie z szyldów apteki określenia "[...]" bądź wystąpienia o stosowną zmianę zezwolenia.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż zgodnie z treścią przepisu art. 86 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. powołanej ustawy nazwa apteka zastrzeżona jest wyłącznie dla miejsca świadczenia usług farmaceutycznych. Natomiast w art. 102 powołanej ustawy wskazane są dane, które powinno zawierać zezwolenie na prowadzenie apteki, m.in. w pkt 4 nazwę apteki, o ile taka jest nadana. Strona uzyskała zezwolenie na prowadzenie apteki o nazwie "P.", a zatem umieszczenie w szyldzie znaku "[...]" nastąpiło poza zezwoleniem na prowadzenie apteki.

Umieszczenie znaku towarowego "[...]" obok nazwy Apteka "P." oznacza nazwę apteki w rozumieniu przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne. Organ odwołując się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2006 r., sygn. akt: VII SA/Wa 576/06 stwierdził, iż sformułowanie przepisu art. 86 ust. 2 w zw. z art. 102 pkt 4 ustawy jest wyraźne i wyklucza możliwość umieszczenia obok słowa "apteka" innych wyrazów, jeżeli nie zostały wymienione w zezwoleniu.

Uprawnienie polegające na możliwości stosowania (poza wyrazem "apteka") innego oznaczenia dla apteki (nazwy apteki) może wynikać wyłącznie z decyzji administracyjnej w formie zezwolenia na prowadzenie apteki.

Źródłem takiego uprawnienia nie mogą być decyzje administracyjne innego rodzaju, w szczególności decyzja Urzędu Patentowego o udzieleniu prawa ochronnego na usługowy znak towarowy. Posiadanie przez stronę uprawnienia do używania znaku towarowego, nie jest zatem równoznaczne z uprawnieniem do używania go na szyldzie apteki, tworzącym w takiej sytuacji, jej nazwę.

Nazwa apteki musi być uwzględniona w treści zezwolenia, natomiast brak przeciwwskazań, aby przedsiębiorca zmienił nazwę apteki już po uzyskaniu zezwolenia - w tym wypadku winien wystąpić z wnioskiem o dokonanie stosownej zmiany.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca stwierdziła, iż znak "[...]" nie stanowi nazwy apteki. Znak ten jest dodatkowym oznaczeniem, którego umieszczenie na zewnątrz lokalu apteki stanowi wykonanie zobowiązania przyjętego we współpracy z innymi podmiotami prowadzącymi apteki w ramach wspólnego przedsięwzięcia. Sformułowanie "[...]" nie może być uznane za część nazwy apteki, gdyż nie znajduje się w szyldzie apteki. Sformułowaniem identyfikującym aptekę jest "P.", a więc sformułowanie ujęte w zezwoleniu na prowadzenie apteki. W odwołaniu stwierdzono, iż określenie "[...]" nie stanowi części składowej nazwy apteki, a jedynie informację dla pacjentów o przystąpieniu strony do wspólnego przedsięwzięcia organizowanego z innymi aptekami.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] Główny Inspektor Farmaceutyczny działając na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 pkt 4 w zw. z art. 102 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. 2008 r. nr 45, poz. 271 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Główny Inspektor Farmaceutyczny podzielił stanowisko organu I instancji odnośnie braku podstaw do posługiwania się przez stronę wyrazami "[...]" celem oznaczenia miejsca wykonywania działalności gospodarczej.

Z dokumentacji fotograficznej wynika bowiem, iż na szyldzie apteki obok jej nazwy wymienionej w zezwoleniu - "P." znajduje się oznaczenie "[...]", które nie jest wymienione w zezwoleniu.

Mimo, iż sformułowanie "[...]" stanowi informację o przystąpieniu do danego przedsięwzięcia, a nie nazwę apteki nie powinno być ono umieszczane obok nazwy, gdyż może wprowadzać to w błąd, iż "[...]" to część nazwy apteki.

Zgodnie z art. 102 pkt 4 powołanej ustawy zezwolenie na prowadzenie apteki powinno zawierać nazwę apteki, o ile taka jest nadana. Nazwą przedmiotowej apteki wymienioną w zezwoleniu jest "P." i tylko taka może być umieszczona obok wyrazu "apteka". Bez znaczenia pozostaje fakt, iż "[...]" to oznaczenie udziału w programie, gdyż może ono wprowadzać w błąd co do nazwy apteki.

Zdaniem organu, bez znaczenia jest fakt, iż znak towarowy "[...]" nie stanowi nazwy, a jest dodatkowym oznaczeniem, którego umieszczenie na zewnątrz lokalu stanowi wykonanie zobowiązania przyjętego we współpracy z innymi podmiotami. Nawet jeżeli powyższe oznaczenie nie jest nazwą może sprawiać takie wrażenie, wprowadzając w błąd.

Ponieważ sformułowanie "[...]" nie jest ujęte w zezwoleniu jako nazwa apteki, nie może występować jako nazwa apteki, ani w miejscu które mogłoby wskazywać, iż jest to nazwa lub jej część.

Oznaczenie "[...]" mogłoby być umieszczone na lokalu apteki, jednakże tylko wtedy gdyby nie stwarzało to możliwości potraktowania tego sformułowania jako części nazwy. Z dokumentacji zdjęciowej wynika, iż oznaczenie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie nazwy aptek co stanowi naruszenie przepisów ustawy - Prawo farmaceutyczne.

Organ przedstawiając swoje stanowisko odwołał się w uzasadnieniu decyzji do wyroków WSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 576/06 i z dnia 1 października 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 329/09.

W skardze na powyższą decyzję strona zarzuciła rażące naruszenie przepisu art. 138 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] listopada 2009 r., podjętej z naruszeniem przepisów art. 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. oraz art. 86 ust. 2 ustawy prawo farmaceutyczne z dnia 6 września 2001 r. Nadto zarzuciła naruszenie przez organ odwoławczy art. 80 i 107 § 3 k.p.a.

W związku z powyższym wniosła o jej uchylenie, jako decyzji niezgodnej z prawem i uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] listopada 2009 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesiono, że zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. organ drugiej instancji tj. Główny Inspektor Farmaceutyczny nie przeprowadził pełnego postępowania wyjaśniającego i oparł swoją wiedzę na zebranym niepełnym materiale dowodowym. Uzasadnienie decyzji oparł tylko na wyroku z dnia 14 czerwca 2006 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygnatura VII SA/Wa 576/06. Według oceny Strony skarżącej za chybione należy uznać powoływanie się tylko na w/w wyrok. Z jego uzasadnienia wynika bowiem odmienny stan prawny, aniżeli w przedmiotowej sprawie. Według wyroku z dnia 14 czerwca 2006 r. Apteka w miejscowości [...] nie posiadała nadanej nazwy własnej w rozumieniu art. 86 ust. 2 pf. Zgodnie z zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oraz przepisami prawa farmaceutycznego właściciel apteki spółka J. Spółka z o.o. w miejscowości [...] mógł wywiesić na szyldzie budynku jako nazwę własną apteki ogólnodostępnej tylko i wyłącznie napis APTEKA. Umieszczenie na szyldzie apteki obok słowa APTEKA dowolnego fantazyjnego wyrazu, powodowałoby naruszenie przepisów prawa. W omawianym przypadku spółka J. Spółka z o.o. na szyldzie apteki umieściła centralnie pod słowem APTEKA znak graficzny "MAGICZNA", co dawało wrażenie złożonego jednego napisu "APTEKA MAGICZNA". Ponadto w prawym dolnym rogu szyldu widniał napis J. Spółka z o.o., jako prowadzącego usługi. Powyższy szyld jednoznacznie sugerowała, iż nazwą własną apteki w rozumieniu art. 86 ust. 2 pf jest właśnie wyraz "Magiczna".

Natomiast w przypadku apteki "P." kaseton zewnętrzny umieszczony na budynku nad lokalem apteki został podzielony w dwóch płaszczyznach. Z jednej strony znajduje się szyld apteki, zaś z drugiej strony na mniejszej powierzchni znajduje się płaszczyzna reklamowa. Na szyldzie apteki uwidoczniony jest napis APTEKA "P." zgodnie z nazwą własną wynikającą z zezwolenia na prowadzenie apteki, po drugiej stronie został umieszczony znak towarowy "[...]", co nie wprowadza żadnego pacjenta w błąd, a tym samym wojewódzkiego inspektoratu farmaceutycznego.

Strona podkreśliła przy tym, że żaden przepis regulujący działalność aptek, czy też wymagania przewidziane dla lokali, w których prowadzone są apteki, nie zabraniają umieszczania na lokalu apteki dodatkowych oznaczeń. Dopuszczalność takiego działania wynika wprost z prawnie chronionej wolności posługiwania się oznaczeniami handlowymi w prowadzeniu działalności gospodarczej.

Przyjęcie odmiennej interpretacji doprowadziłoby do sytuacji, w której wszystkie komunikaty prezentowane na witrynach aptek, nawet reklamy produktów leczniczych, suplementów, czy też np. informacje o promocji - stanowiłyby część nazwy apteki. W takim przypadku ich prezentowanie dopuszczalne byłoby jedynie, jeżeli ujęte byłyby w zezwoleniu na prowadzenie apteki w kategorii nazwa. Od powyższego poglądu powstrzymał się Główny Inspektorat Farmaceutyczny w swojej decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r., który na 3 stronie uzasadnienia stwierdził, iż "Oznaczenie "[...]" mogłyby być umieszczone na lokalu apteki, jednakże tylko wtedy gdy nie stwarzało to możliwości potraktowania tego sformułowania jako części nazwy" i z takim stanowiskiem strona się zgadza.

Za dopuszczalnością oznaczeń stosowanych przez skarżącą przemawia, w jej ocenie, także powszechna praktyka stosowana na rynku aptecznym na terenie całego kraju (np. "Apteka [...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]"), która jak dotychczas nie była kwestionowana przez pozostałe organy Inspekcji Farmaceutycznej.

Organ powinien zatem uzupełnić zatem całą dokumentację i zbadać sprawę w powyższym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja, jak i decyzja z dnia [...] listopada 2009 r. naruszają bowiem prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu. O uwzględnieniu skargi nie zdecydowała jednak zasadność podniesionych w skardze zarzutów. Sąd uznał bowiem skargę za zasadną z innych przyczyn niż wskazane w skardze.

Podstawę materialnoprawną obu decyzji stanowi art. 120 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo farmaceutyczne. Zgodnie z powołanym przepisem właściwy organ, w tym przypadku Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny, w razie stwierdzenia naruszenia wymagań dotyczących obrotu produktami leczniczymi lub wyrobami medycznymi nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień.

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. organ I instancji nakazał wprawdzie usunięcie stwierdzonych uchybień jednakże nie wskazał, wbrew powyższemu wymogowi terminu ich usunięcia i w osnowie decyzji zawarł alternatywne zobowiązanie wystąpienia o stosowną zmianę zezwolenia. Podnieść jednak należy, iż stosownie do art. 99 ust. 2 powołanej ustawy udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana zezwolenia należy do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego. Jednakże w tym zakresie organ nie działa z urzędu. Jest bowiem związany stosownym wnioskiem podmiotów, wymienionych w art. 99 ust. 4 tej ustawy, w tym przypadku skarżącej jako podmiotu prowadzącego aptekę "P." i postępowanie w przedmiocie zmiany zezwolenia jest postępowaniem odrębnym bez związku z postępowaniem zakończonym rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 120 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. Złożenie wniosku o zmianę zezwolenia należy zatem wyłącznie do prowadzącego aptekę i w tym zakresie podmiot ten jest w swych działaniach suwerenny. Nakaz wystąpienia o zmianę zezwolenia nie jest zatem objęty uprawnieniem organu i jako taki nie podlega jego władczemu działaniu w formie decyzji administracyjnej.

Alternatywne żądanie wystąpienia o stosowną zmianę zezwolenia nie ma zatem oparcia w przepisach powołanej ustawy i skutkuje w szczególności naruszeniem w/powołanego przepisu, który, co ponownie należy podkreślić, zobowiązuje organ do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień zaś wskazanym przez organ uchybieniem jest umieszczenie w witrynie apteki określenia "[...]" nie zaś brak wystąpienia o zmianę zezwolenia. Kwestia zmiany zezwolenia, jak wyżej wskazano, jest bowiem odrębnym zagadnieniem nie podlegającym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu w ramach decyzji wydanej na podstawie art. 120 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy.

Powiązanie w decyzji organu I instancji zaakceptowanej bezkrytycznie przez organ odwoławczy nakazu usunięcia uchybień z nakazaniem wystąpienia o zmianę zezwolenia przy niewywiązaniu się przez organ z obowiązku ustalenia terminu usunięcia stwierdzonych uchybień stanowi o naruszeniu art. 120 ust. 1 pkt 2 ustawy cyt. i w konsekwencji o wadliwości obu decyzji w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Sąd nie wdając się w ocenę zasadności zarzutów skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji, w pkt 2 po myśli art. 152 p.p.s.a. zaś o kosztach z uwzględnieniem art. 200 p.p.s.a.