Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 218/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 216 , 137 , 136
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie : WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Paweł Darmoń Protokolant : sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2016 r. sprawy ze skargi W. Z., Z. B. i M. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia 18 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją z 11 marca 2015 r., na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 142 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku: M.R. , Z.B. i W.Z. , odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] , poł. w obr. [...] m. K. , w granicach wywłaszczonej parceli l. kat.[...] b. gm. kat. B. - na rzecz wnioskodawców.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Wojewoda postanowieniem z 16 kwietnia 2013 r. wyznaczył Starostę K. do załatwienia sprawy zwrotu m.in. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] m. K.

Organ ustalił, że parcela l. kat. [...] b. gm. kat. B. została wywłaszczona orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 28 kwietnia 1951 r. nr [...] , wydanego na podstawie art. 23 i 34 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. RP. Nr 27, poz. 197 i Nr 55, poz. 458). W dacie wywłaszczenia powyższa parcela stanowiła własność P.Z. . Na podstawie porównania aktualnej mapy ewidencyjnej z mapą katastralną wykonanego przez geodetę uprawnionego ustalono, że parcela I kat. [...] b. gm. kat. B. odpowiada części działki nr [...] obr. [...] m. K.

Spadek po zmarłym P.Z. nabyli: K.Z. , W.Z. , Z.B. z domu Z. i M.R. z domu Z. po 1/4 części każdy. Spadek po K.Z. nabył W.Z. . Mając na uwadze powyższe, osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości są: W.Z. , Z.B. i M.R. . Wszystkie uprawnione osoby wystąpiły z wnioskiem o zwrot nieruchomości.

Parcela l. kat. [...] b. gm. kat. B. została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 28 kwietnia 1951 r. na cele budowy miasta N . Ww, orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości w sposób ogólny określiło cel wywłaszczenia jako realizacja narodowych planów gospodarczych. Odwołując się do treści art 40 ust. 1 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych organ wskazał, że nie można wykluczyć, iż rozpoczęcie inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia, nastąpiło zanim w ogóle doszło do wydania decyzji wywłaszczeniowej. Unormowania dekretu nie przewidywały również szczegółowego określenia celu wywłaszczenia, lecz nakazywały określać go w sposób ogólny. W praktyce regułą było określenie celu wywłaszczenia jako realizacja narodowych planów gospodarczych, jedynie wyjątkowo precyzowano bliżej rodzaj inwestycji i dotyczyło to wywłaszczeń przeprowadzanych w stosunku do niewielkich ilości nieruchomości. Nigdzie w obowiązujących wówczas przepisach nie został skatalogowany rodzaj inwestycji obejmowanych narodowymi planami gospodarczymi, co pozwała na twierdzenie, że realizacja tych planów była równoznaczna z zamierzeniami ich wykonawców. Tym samym wywłaszczenie na cel realizacji narodowych planów gospodarczych należy rozumieć w sposób ogólny i można przyjąć, że obejmuje on wszelkie inwestycje, zrealizowane dla zaspokojenia potrzeb ogółu społeczeństwa, w szczególności, wobec braku innych dowodów pozwalających na sprecyzowanie celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.

Ugruntowany w doktrynie jest pogląd, że cel wywłaszczenia w decyzji często jest określony w sposób ogólnikowy, bądź też brakuje nawet określenia przeznaczenia nieruchomości i niezbędna jest w takich przypadkach prawidłowa ocena przeznaczenia nieruchomości na podstawie tych samych kryteriów co jej niezbędność w postępowaniu wywłaszczeniowym. Będzie to w szczególności analiza przeznaczenia gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w czasie wydania decyzji wywłaszczeniowej oraz analiza dokumentacji dołączonej obowiązkowo do wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, a zwłaszcza w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji i decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Powyższej argumentacji nie sposób jednak zastosować w przedmiotowej sprawie, gdyż wszelka dostępna dokumentacja, która była dołączona do wniosku o wywłaszczenie wskazuje cel wywłaszczenia ogólnie. Natomiast badanie przeznaczenia gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej nie jest możliwe ze względu na fakt, że najstarszym planem dla K. – N. powstałym po II wojnie światowej jest Plan Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K. zatwierdzony Uchwałą Nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. K. z 31 marca 1967 r. (Dz. U. Nr [...] ). W związku z powyższym , konkretny cel wywłaszczenia, który mieścił się pod pojęciem budowy Miasta N. , w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, organ ustalił na podstawie dokumentów wytworzonych już po dacie wywłaszczenia.

Na planie Miasta N. wykonanym w dniu 30 grudnia 1952 r. parcela l. kat.[...] położona na północny - wschód od ul. [...] w pobliżu zalewu na rzece [...] i ulicy opisanej jako "[...] " miała pozostać niezabudowana. Z Archiwum Akt Nowych w W. pozyskano dokumenty dotyczące wywłaszczenia nieruchomości pod budowę Miasta N . Dokumenty te były przechowywane w zespole akt Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, której zezwolenie, zgodnie z art. 13 ust. 3 pkt 1 dekretu z 26 kwietnia 1949 r., było potrzebne do złożenia wniosku o wywłaszczenie. Ustalono, że pismem z 7 czerwca 1950 r. Zakład Osiedli Robotniczych Delegatura dla miasta N. w K. wystąpił do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w W. o udzielenie zezwolenia na nabycie nieruchomości nieobjętych artykułem 3 dekretu, a położonych na terenie zabudowy miasta N. w granicach oznaczonych na załączonych egzemplarzach mapy z wyłączeniem enklaw. Do powyższego wniosku o udzielenie zezwolenia na nabycie nieruchomości dołączono: zezwolenie pełnomocnika Ministra Budownictwa z 17 kwietnia 1950 r. na zgłoszenie przez Zakład Osiedli Robotniczych wniosku o nabycie nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (w zezwoleniu tym wskazano, iż dotyczy ono nieruchomości, określonych na załączonym planie sytuacyjnym linią czerwoną i dużymi literami [...] z wyłączeniem enklaw oznaczonych na planie cyframi rzymskimi i małymi literami. Zgodnie z ww. zezwoleniem przedmiotowa nieruchomość jest niezbędna dla realizacji budownictwa mieszkaniowego, a zamierzona inwestycja może być zlokalizowana jedynie na przedmiotowej nieruchomości), zaświadczenie Biura Regionalnego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w K. z 6 czerwca 1950 r., iż Biuro Regionalne P.K.P.G. nie podnosi zastrzeżeń co do przeznaczenia terenu oznaczonego na mapie obwodnicą z granicami enklaw. Pismem z 5 lipca 1950 r. Departament Inwestycji Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zwrócił się do Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o udzielenie zezwolenia Zakładowi Osiedli Robotniczych na nabycie nieruchomości - popierając wniosek Z.O.R. złożony w dniu 7 czerwca 1950 r.

Analizując powyższą dokumentację organ ustalił, że przedmiotem wniosku o wywłaszczenie był obszar 1096 ha. Jako cel wywłaszczenia wskazano budowę miasta N . Poza tak ogólnie określonym celem nie zostało sprecyzowane jakie konkretnie cele miały być zrealizowane w ramach tak określonej inwestycji. Również z treści zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w W. wydanego w dniu 6 lipca 1950 r., można tylko wskazać jako cel wywłaszczenia budowę Miasta N .

Na załączonym do powyższych dokumentów planie sytuacyjnym zlokalizowano parcelę l. kat. [...] b. gm. kat. B. , która mieściła się w zakresie wniosku o nabycie nieruchomości niezbędnych dla budowy Miasta N. Zakres wniosku na powyższym planie generują linie "granicy zagospodarowania MNH" opisane dużym i Steram i od A do W. Przedmiotowa parcela natomiast znajduje się w pobliżu linii łączącej wierzchołki "T" oraz "U" a także w niedużej odległości od enklawy terenowej nr IV "[...] ", której granice wyznaczają linie i opis małymi literami od a do l.

Poszukiwania w Archiwum Państwowym w K. i Archiwum Urzędu Miasta K. wniosku o wywłaszczenie nie przyniosły rezultatu. Organ zwrócił uwagę, że do wniosku o wywłaszczenie zgodnie z powyższymi przepisami powinno być dołączone zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w W. , a zatem cel wywłaszczenia zawarty we wniosku o wywłaszczenie musiał pokrywać się z wydanym wcześniej zezwoleniem. Z uwagi na ogólnie określony cel wywłaszczenia jako budowa Miasta N. oraz brak odniesienia w orzeczeniu o wywłaszczeniu do konkretnego planu realizacyjnego, organ prowadzący postępowanie zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a., pozyskał materiał dowodowy, w oparciu o który ustalono w jaki sposób zamierzano zagospodarować wywłaszczoną nieruchomość. Wskazał, że specyficzny charakter położenia nieruchomości, pomiędzy ul. [...] rzeką [...] , świadczyć może o tym, że na jej terenie nie planowano żadnej inwestycji a teren miał pozostać wolny od zabudowy. Potwierdzeniem powyższego jest zawarta w aktach sprawy fotografia "Widok ogólny makiety urbanistycznej N. Ilustracja w publikacji B. Garlińskiego, Architektura polska 1950-1951, Warszawa 1953, s. 81, rys. 206." Powyższa makieta przedstawia schematyczne rozmieszczenie ulic i budynków N. , a od strony wschodniej w dolinie rzeki [...] planowano pozostawić niezabudowany pas terenu, na którym zaznaczony jest tylko zalew oraz boisko sportowe.

Dalej organ wskazał, że w punkcie 4 pierwszego rozdziału "Założeń projektowych Budowy Miasta N . Aktualizacja na dzień 1 maja 1955 r." -dokumentu opracowanego przez Dyrekcję Budowy Miasta N. 30.04.1955 r. - wyszczególniony jest opis: "Budowę Miasta podzielono na dwa etapy l - realizacja do ul. [...] - realizacja na terenach za ulicą [...] (...) Podział na dwie części uwarunkowany jest istnieniem szczegółowo opracowanego planu generalnego MNH do ul. [...] Zezwala to na dużą dokładność w precyzowaniu wytycznych dla tej partii Miasta. Dla terenów za ul. [...] ustala się jedynie globalne wskaźniki bez lokalizacji na osiedla." Powyższy dokument w części pt. "[...] " programował na terenie Miasta N. trzy rodzaje zieleni: zieleń na terenach osiedlowych (parki wypoczynkowo -spacerowe, parki ludowe, promenady, zieleńce), zieleń pozaosiedłową (ogródki działkowe, cmentarze) i zieleń nieurządzoną w postaci izolacyjnego pasa o szerokości do 1 km z obu stron rzeki [...] na północno-wschodnim i wschodnim obrzeżu Miasta N. Pas ten stanowić miał naturalną zaporę przed szkodliwym wpływem zadymień przemysłowych . [...] . Analiza treści załącznika graficznego do ww. dokumentu, opisanego jako "Miasto N. Plan generalny - aktualizacja", opatrzonego datami: 31 października 1956 r. i 3 listopada 1956 r., wskazuje, że przedmiotowa nieruchomość znalazła się na obrzeżach śródmiejskiej części Miasta N. , w pasie terenu izolującym miasto od kombinatu, na którym planowano rekreację i wypoczynek (np. ogrody działkowe, zalew, stadion sportowy itp.). Jest to pierwszy i zarazem jedyny dokument wyraźnie precyzujący cel wywłaszczenia.

Organ podkreślił, że budowa Miasta N. była inwestycją specyficzną w skali kraju, a o ile cel wywłaszczenia powinien być wskazany konkretnie to należy mieć na uwadze, że postępowanie o zwrot nieruchomości jest odrębnym postępowaniem od postępowania wywłaszczeniowego. Nie można poprzez ewentualne zaniedbania formalne w procesie wywłaszczenia wywodzić skutku dla postępowania o zwrot nieruchomości, ponieważ celem postępowania o zwrot nieruchomości jest ustalenie, czy faktycznie na nieruchomości zawnioskowanej do zwrotu została zrealizowana inwestycja będąca celem wywłaszczenia oznaczonym w decyzji o wywłaszczeniu znajdującej się w obrocie prawnym. Na podstawie wszystkich przytoczonych dokumentów, organ doszedł do wniosku, że na przedmiotowej nieruchomości miała powstać zieleń rekreacyjna, a równocześnie izolacyjna, pomiędzy miastem a zakładem metalurgicznym.

Ponadto ze strony internetowej Biura Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta K. pozyskano "Miasto K. Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego" z 31 marca 1967 r. - czyli pierwszy Plan Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K. sporządzony po II wojnie światowej oraz tekst tego planu z objaśnieniem użytych symboli. Na podstawie analizy dokumentu ustalono, iż przedmiotowa działka znajdowała się na terenach oznaczonych symbolem [...] " - teren rekreacji nad zalewem przewidziany do adaptacji. Powyższy dokument potwierdza planowane wcześniej zagospodarowanie zawnioskowanej do zwrotu działki.

Z kolei z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. pozyskano zdjęcie lotnicze obejmujące część przedmiotowego terenu wykonane w 1962 r. Na ww. zdjęcie z 1962 r. nałożono kalkę z aktualną mapą ewidencyjną m.in. części działki nr [...] w granicach parceli l. kat. [...] . Na podstawie powyższego porównania ustalono, iż na przedmiotowym terenie zawnioskowanym do zwrotu rosną drzewa. Pozyskano również wydruk zdjęcia z pyty CD otrzymanej z CODGiK wykonanego w 1970 r. na które również naniesiono kalkę z aktualną mapą ewidencyjną dla działki nr [...] w granicach ww. parceli. Z porównania wynika, iż przeważająca część działki porośnięta jest drzewami, natomiast pozostała część stanowi koszony trawnik. Ponadto na działce znajdują się dwa baseny, które istnieją do dziś, budynki oraz chodniki łącznie stanowiące kompleks rekreacyjne - sportowy.

W dniu 10 kwietnia 2014 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna połączona z oględzinami nieruchomości, w trakcie której ustalono, że fragment działki nr [...] znajduje się na terenie zamkniętego, ogrodzonego kompleksu będącego w zarządzie Klubu Sportowego [...] . Na przedmiotowym terenie znajdują się blaszany garaż, ogrodzenie z siatki na słupkach metalowych, fragmenty chodnika oraz fragment krawężnika wzdłuż basenu wysypanego piaskiem. Poza wskazanymi elementami fragment działki w granicach parceli w całości stanowi koszony trawnik porośnięty drzewami.

Organ ustalił, że działka nr [...] wraz ze znajdującą się na niej infrastrukturą sportowo rekreacyjną na którą składają się: basen wraz z brodzikiem i infrastrukturą techniczną, brodzik betonowy, budynek socjalno - szatniowy, budynek szatniowy, budki kasowe, budynek blaszany ogrzewania balonu, budynek garażowe -magazynowy, budynek techniczny obsługi basenu, budynek techniczny obsługi starego basenu, dwa boiska do siatkówki plażowej oraz boisko wielofunkcyjne w całości objęta jest umową dzierżawy zawartą w dniu 25 sierpnia 2009 r. na czas nieoznaczony pomiędzy Gminą Miejską K. a Klubem Sportowym "[...] ", w celu prowadzenia działalności sportowo rekreacyjnej. Ponadto organ ustalił, że na terenie działki znajduje się infrastruktura ciepłownicza, elektryczna oraz napowietrzna sieć teletechniczna.

Wreszcie, organ podniósł, że zawnioskowana do zwrotu parcela została wywłaszczona w dniu 28 kwietnia 1951 r. i jak ustalono powyżej cel wywłaszczenia został zrealizowany do roku 1970, natomiast wniosek o zwrot przedmiotowej parceli został złożony w dniu 16 stycznia 2013 r. W związku z powyższym - zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt P 38/11 - zostały spełnione przesłanki odmowy zwrotu nieruchomości bez konieczności zbadania, czy realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła przed, czy po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego wpisuje się w linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie realizacji celu wywłaszczenia po upływie terminów wynikających z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Mając na uwadze powyższe nie da się zastosować obecnie przy rozstrzyganiu sprawy o zwrot nieruchomości art. 137 ust. 1 pkt. 1, jeśli w danym stanie faktycznym nie ma także zastosowania art. 137 ust. 1 pkt. 2. Odmienna interpretacja godziłaby w sens wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Organ konkludował zatem, że zgromadzone w postępowaniu materiały i dowody, pozwalają stwierdzić, iż na zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] w granicach byłej parceli l. kat. [...] , b. gm. kat. B. , cel wywłaszczenia oznaczony jako budowa Miasta N. , uszczegółowiony jako teren zieleni rekreacyjne - sportowej został zrealizowany, zatem przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna dla celu.

Odwołanie od ww. decyzji złożyli: W.Z. , M.R. i Z.B. domagając się ponownego rozpoznania sprawy. Odwołujący zwrócili uwagę, że nieruchomości położone w sąsiedztwie działki nr [...] zostały w przeszłości zwrócone na rzecz uprawnionych osób.

Wojewoda decyzją z 18 grudnia 2015 r., znak:[...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że przedmiotowa nieruchomość stanowi nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu przepisów art. 136 ust. 3 w związku z art. 216 ust. 2 pkt 2 u.g.n., o której zwrot wystąpili spadkobiercy jej poprzedniego właściciela, zatem dwie pierwsze przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostały w przedmiotowej sprawie spełnione. Ponadto, zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] przedmiotowa nieruchomość stanowi aktualnie własność Gminy Miasta K. , która nabyła to prawo z dniem 5 grudnia 1990 r. - zgodnie z decyzją Wojewody z 22 marca 2001 r., a zatem jej stan prawny nie stanowi przeszkody do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie jej zwrotu.

Jak wynika z art. 136 i art. 137 u.g.n., obowiązkiem organów prowadzących postępowanie w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest w pierwszej kolejności możliwie najbardziej precyzyjnie określić cel wywłaszczenia nieruchomości, a następnie - w drodze dostępnych środków dowodowych ustalić -czy w odniesieniu do konkretnej nieruchomości zaistniała przesłanka zbędności, określona w art. 137 ust. 1 u.g.n. Ustalenia w tej kwestii mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym zwraca się uwagę na możliwość - w razie braku innych jednoznacznych dowodów - dokonania koniecznego doprecyzowania celu, na jaki wywłaszczono nieruchomość, w oparciu o następujący po tym zdarzeniu (odjęciu praw do nieruchomości) sposób korzystania z niej, który w razie braku dokumentu powołanego w decyzji wywłaszczeniowej lub umowie sprzedaży winien być co do zasady zgodny z celem wskazanym w akcie wywłaszczeniowym. Organ II instancji również zwrócił uwagę na specyfikę przedmiotowej sprawy, w której przedmiotem ustaleń jest nieruchomość wywłaszczona na podstawie dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, którego unormowania nie przewidywały konieczności precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia zarówno w dokumentacji wymaganej dla uzyskania pozwolenia na nabycie nieruchomości (przy czym pojęcie to oznaczało na gruncie omawianej regulacji wywłaszczenie), dokumentacji sporządzanej na potrzeby procesu wywłaszczeniowego, jak i w samym orzeczeniu wywłaszczeniowym. Wywłaszczenie w trybie dekretu z 26 kwietnia 1949 r. następowało w sposób bardzo specyficzny i odmienny niż w przypadku późniejszych ustaw wywłaszczeniowych. W praktyce niejednokrotnie zdarzało się, iż inwestycja stanowiąca cel wywłaszczenia była faktycznie realizowana, zanim w ogóle doszło do wydania decyzji wywłaszczeniowej. Sytuacja taka, wywołana uwarunkowaniami politycznymi i gospodarczymi lat 50-tych ubiegłego wieku (odbudowa kraju ze zniszczeń wojennych w ramach gospodarki planowej i związanego z tym nacisku na terminową realizację kilkuletnich narodowych planów gospodarczych), stanowiła wówczas obiektywny stan o powszechnym zasięgu oddziaływania. Taki odmienny tryb przeprowadzania procedury wywłaszczeniowej oraz realizacji inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia, był typowym sposobem postępowania w poprzednim systemie ustrojowym pod rządami dekretu z 26 kwietnia 1949 r., tj. w okresie od 4 maja 1949 r. do 5 kwietnia 1958 r. Ponadto realizacja w czasach powojennych inwestycji nazywanej powszechnie budową miasta N. stanowiła przedsięwzięcie o niespotykanej w tamtym okresie skali oraz unikatowa nawet w kontekście unormowań powołanego dekretu z 26 kwietnia 1949 r. właśnie z uwagi na rozmiar tego przedsięwzięcia. Jest faktem historycznym, iż budowa tej późniejszej [...] dzielnicy następowała etapami i zarówno w sferze projektowej, jak i wykonawczej, bardzo często ulegała pewnym modyfikacjom.

Organ II instancji dokonał powtórnej analizy materiałów pozyskane przez organ l instancji wskazując, że organ ten w sposób prawidłowy ustalił cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości jako realizacja terenu rekreacyjnego stanowiącego zieleń izolacyjną pomiędzy częścią miejską "[...] " oraz kombinatu metalurgicznego - która to inwestycja stanowiła część zamierzenia pn.: "Budowa miasta N . Przeprowadzone przez organ l instancji postępowanie wyjaśniające w tym zakresie jest - w ocenie wojewody - wyczerpujące, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, bowiem w sposób jasny i przekonujący wskazuje fakty i dowody, które legły u podstaw rozstrzygnięcia organu l instancji oraz wnioski, jakie z nich wywiedziono.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę na zdjęcia lotnicze przedstawiające stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości w latach: 1962 i 1970. W pierwszym z ww. okresów przedmiotowa nieruchomość porośnięta była roślinnością, w tym głównie drzewami. Z kolei w roku 1970 stanowiła ona już część terenu rekreacyjnego w postaci zieleni tworzącej wraz z nieruchomościami sąsiednimi (od strony wschodniej) kompleks basenowy - w pobliżu [...] oraz rzeki [...] . Powyższy stan zagospodarowania co do zasady istnieje również obecnie, co potwierdzają wyniki oględzin tej nieruchomości przeprowadzonych w dniu 10 kwietnia 2014 r. Ponadto z ustaleń organu l instancji wynika, iż ww. kompleks basenowy został oddany w dzierżawę Klubowi Sportowemu "[...] " i jako jeden z nielicznych tego typu obiektów w tej części K. nadal spełnia funkcje rekreacyjno-sportowe.

Dokonując oceny zbędności przedmiotowej nieruchomości na cele jej wywłaszczenia należało, zdaniem organu odwoławczego, stwierdzić, iż została ona zagospodarowana zgodnie z tym celem, tj. pod utworzenie terenu zielonego pełniącego funkcje rekreacyjno-sportowe oraz jednocześnie zabezpieczające część miejską tej dawnej [...] dzielnicy N. od zrealizowanego w sąsiedztwie kombinatu metalurgicznego. Organ II instancji nadmienił, że niezrealizowanie celu wywłaszczenia oznacza sytuację, gdy planowanych prac nie podjęto w ogóle lub odstąpiono od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona, tj. w razie pozostawienia nieruchomości w stanie niezmienionym. Powyższy pogląd koresponduje również z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11.

W.Z. , Z.B. i M.R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody [...] , domagając się jej uchylenia, jak i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego oraz wadliwą ocenę dowodów, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy;

art. 136 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, że

nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot, tj. część działki nr [...] obręb [...] w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. B. nie stała się

zbędna na cel określony w orzeczeniu o wywłaszczeniu;

art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez wadliwe przyjęcie, że prace związane z realizacją celu wywłaszczenia rozpoczęły się przez upływem 7 lat od dnia w którym decyzja (orzeczenie) o wywłaszczeniu stała się ostateczna;

art. 137 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie z powołaniem się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11 i przyjęcie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany,

art. 137 ust. 2 w/w ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że doprecyzowanie celu wywłaszczenia w oparciu o dokumenty wytworzone po wielu latach od odebrania prawa własności jest praktyką niewłaściwą i naruszająca prawo. Za dominujące bowiem w orzecznictwie należy uznać stanowisko, zgodnie z którym cel wywłaszczenia musi być interpretowane bardzo ściśle. Poza tym zwrócono uwagę, że organy administracyjne miały trudności z jego ustaleniem konkretnego celu wywłaszczenia parceli l. kat. [...] , dochodząc do sprzecznych ze sobą wniosków. Na podstawie planu miasta N. wykonanego w dniu 30 grudnia 1952 r. ustalono, że przedmiotowa parcela miała zostać niezabudowana. Z kolei na podstawie "Założeń projektowych budowy miasta N. i załącznika graficznego do tego dokumentu stwierdzono, że przedmiotowy teren miał zostać wykorzystany na rekreację i wypoczynek, co siłą rzeczy musiało się wiązać przynajmniej ze stworzeniem ku temu pewnej infrastruktury, którą organ przykładowo wymienia jako ogrody działkowe, zalew, stadion sportowy, a poza tym parcela l. kat. [...] miała się znaleźć w pasie terenu izolującym miasto od niekorzystnego wpływu kombinatu. Albo więc przedmiotowy teren zamierzano zostawić niezabudowany albo urządzić go na potrzeby rekreacji i wypoczynku. Ponadto wspomniany załącznik graficzny w swojej legendzie nie posiada - wbrew temu co ustalił organ administracyjny -oznaczenia terenu przeznaczonego pod rekreację i wypoczynek, a jedynie oznaczenie budynków istniejących i budynków planowanych, w szczególności z legendy mapy nie wynika co oznacza teren zakreślony skośnymi liniami przylegający do widocznego na nim zalewu. Całość komplikuje zezwolenie pełnomocnika Ministra Budownictwa z 17 kwietnia 1950 r. na zgłoszenie przez Zakład Osiedli Robotniczych wniosku o nabycie nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, które określało nieruchomość, w skład której wchodzi przedmiotowa parcela jako: "...niezbędna dla realizacji budownictwa mieszkaniowego przewidzianego w Planie Inwestycyjnym w mieście N. ". W tym samym tonie wypowiada się zezwolenie z 5 listopada 1951 r. pełnomocnika Ministra Budownictwa Miast i Osiedli określając, że cyt: "nieruchomości te są niezbędne dla realizacji budownictwa mieszkaniowego w mieście N". Znaczące jest również kolejne zdanie zezwolenia, w którym stwierdza się, że "...zamierzona inwestycja może być zlokalizowana jedynie na w/w nieruchomościach...". Jeśli tak to okolicznością bezsporną jest, że żaden budynek mieszkalny na parceli l. kat [...] nie powstał, a trudno uznać za realizację budownictwa mieszkaniowego budowę w pobliżu przedmiotowej parceli basenu. Jest to tym bardziej istotne, iż zgodnie z ustaleniem organu l instancji, akceptowanym przez organ odwoławczy cel wywłaszczenia zawarty we wniosku o wywłaszczenie musiał pokrywać się z wydanym wcześniej zezwoleniem. Wreszcie Plan Zagospodarowania Przestrzennego Miasta N. w punkcie "c" jako tereny rekreacji - odmiennie niż ustaliły to organy obu instancji - określał tereny dolnego tarasu [...] , gdzie też założono ośrodek kulturalny, znajdujące się w południowej części, po przeciwnej stronie od rzeki [...] . W ocenie skarżących, ceł wywłaszczenia nie może być domniemywany ani interpretowany w sposób dorozumiany. Rozdział pod tytułem "[...] " do "Założenia projektowego budowy miasta N. " stanowił o konieczności urządzenia izolacyjnego pasa leśnego o szerokości do 1 km z obu stron rzeki [...] (...) złożonego z drzewostanu wysokopiennego z gęstym podszyciem, który miałby stanowić naturalną zaporę przed szkodliwym wpływem zadymienia przemysłowego od strony Huty im. [...] Tymczasem organy nie badały czy rzekomo istniejące na parceli l. kat [...] drzewa były wynikiem planowej akcji tworzenia pasa ochronnego poprzez zalesianie tego terenu czy też wynikiem samo zasiania tzw. samosiejkami. W ocenie skarżących, na parceli I. kat. [...] nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, który polegać miał — jak uważają organy - na stworzeniu zalesionego pasa ochronnego. Ustalając to organ odwołuje się do zdjęcia fotograficznego przedmiotowego terenu z 1962 roku i stwierdza, że wówczas na przedmiotowym terenie rosły drzewa. Jednakże z tego zdjęcia wynika coś wręcz przeciwnego, ponieważ po porównaniu go z kompilacją mapy katastralnej z mapą ewidencyjną sporządzoną w dniu 12 listopada 2013 r. przez geodetę uprawnionego A.G. wynika, że na przedmiotowym zdjęciu widoczny jest budynek oznaczony numerem [...] na mapie i znajdujący się na działce nr [...] krótszym bokiem równolegle do ulicy [...] . Ze zdjęcia wynika, że budynek ten otoczony jest drzewami. Jednakże pas drzew znajdujących się po prawej stronie w/w budynku patrząc od strony ul. [...] w stronę Z. i przylegający do tegoż budynku ma szerokość równą krótszemu boku tego budynku. Gdy więc dane te zostaną przeniesione w/w wspomnianą mapę okaże się, że pas drzew kończy się w miejscu gdzie zaczyna się parcela l. kat. [...] , w każdym razie na nią nie wchodzi. W aktach Wojewody znajduje się nawet mapa z próbą naniesienia zaznaczonej na niej kolorem czerwonym przedmiotowej parceli na wyżej wspomnianą fotografię, która potwierdza te okoliczności. Co oznacza że według daty 1962 r., czyli po upływie przeszło dziesięciu lat od wywłaszczenia, parcela l. kat. [...] nie była w żaden sposób zalesiona. Tym samym wówczas nie był zrealizowany cel wywłaszczenia. Z kolei na zdjęciu z 1970 roku widać, że na jedynie nieznacznej (głównie środkowej) części parceli l. kat. [...] znajduje się roślinność bardziej przypominająca niskie krzewy, niż drzewa, a mając na uwadze w/w cel wywłaszczenia w postaci urządzenia drzewostanu wysokopiennego z gęstym podszyciem nie może być mowy o jego realizacji. Widoczny również na zdjęciu z 1970 roku obiekt przypominający basen w ocenie skarżących położony był na wschód od przedmiotowej parceli. Potwierdza to kolejna mapa z akt wojewody z próbą naniesienia zaznaczonej na niej kolorem czerwonym przedmiotowej parceli na fotografię z 1970 r. Powyższe oznacza, że do roku 1962, a nawet 1970 cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Na przedmiotowej parceli nie było zarówno drzew jak i obiektów związanych z rekreacją. Okoliczność braku realizacji celu wywłaszczenia znajduje także potwierdzenie w pierwszym Planie Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K. sporządzonym po II wojnie światowej z 31 marca 1967 roku, gdzie jest mowa o "przewidzianej adaptacji" terenu. Skarżący podkreślili - odwołując się do ustaleń wynikających z przeprowadzonych oględzin nieruchomości - że nie ma znaczenia dla wniosku o zwrot nieruchomości co znajduje się na pozostałej części działki [...] , która nie stanowiła parceli l. kat. [...] Zatem według trzech momentów, na które organy sprawdzały realizacje celu wywłaszczenia, tj. dwóch wynikających z w/w fotografii z 1962 i 1970 r. oraz oględzin z 2014 r. w żadnym z nich nie może być mowy o zrealizowaniu celu wywłaszczenia. Zarówno w chwili złożenia wniosku o zwrot nieruchomości w dniu 16 stycznia 2013 r., ani wcześniej, ani obecnie cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Ponadto w aktach sprawy brak jakiegokolwiek dokumentu, który potwierdzałby budowę basenu na parceli l. kat. [...] , w szczególności brak pozwolenia na budowę, zgłoszenia itp. Wątpliwe jest także to czy rzeczywiście teren parceli l. kat. [...] miał i stanowić pas zabezpieczający w postaci lasu przed zanieczyszczeniami ze strony kombinatu, ponieważ jeśli tak, to budowniczy N. w oparciu o to co widać na wyżej wspomnianych fotografiach, w ogóle nie przejęli się tym faktem, albo teren ten co wynika z w/w zezwolenia zezwolenie pełnomocnika Ministra Budownictwa z 17 kwietnia 1950 r. miał mieć cel mieszkaniowy przeznaczony pod zabudowę w późniejszym czasie, a jeśli tak to bezsporne jest że na przedmiotowym terenie nie powstał żaden obiekt budowlany.

Zdaniem skarżących organu orzekające w sprawie miały nawet problem z ustaleniem, gdzie konkretnie znajduje się przedmiotowa parcela.

Skarżący zarzucili, że organy zwolniły się z obowiązku sprawdzenia czy rzekoma realizacja celu wywłaszczenia, została ukończona w okresie 10 lat od wywłaszczenia, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. o sygnaturze P 38/11. Zdaniem skarżących, wyrok ten dotyczy odmiennego stanu faktycznego, a ponadto narusza konstytucyjną zasadę równości względem prawa -art. 32 ust. 1 Konstytucji RP - różnicując w sposób niedopuszczalny osoby ze względu na to kiedy został złożony wniosek o zwrot nieruchomości, a w szczególności - co niezależne od wnioskodawców - kiedy zapadło orzeczenie. W okresie do wydania w/w wyroku TK, a po wejście w życie nowego brzmienia artykułu 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami (22 września 2004 r.) nie byłoby w takich okolicznościach sprawy, nawet gdyby nieruchomość została zagospodarowana po upływie 10 lat od jej wywłaszczenia podstawy dla odmowy zwrotu nieruchomości. Wniosek o zwrot nieruchomości został złożony przed wydaniem tego orzeczenia przez TK, wobec miarodajny powinien być stan prawny obowiązujący w chwili złożenia wniosku. Ponadto motywem dla wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny jak wynika z jego uzasadnienia była troska o mienie publiczne gmin, które nie wiedząc, że w 2004 roku nastąpi zmiana brzmienia artykuł 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami ponosiły przed tą datą koszty zagospodarowywania wywłaszczonych nieruchomość, którą otrzymały w drodze komunalizacji, nie wiedząc, że w przyszłości będą się musiały liczyć z koniecznością zwrotu nieruchomości. Jednakże w tej konkretnej sprawie Gmina na przedmiotowej parceli l. kat. [...] nie posadowiła żadnych urządzeń, których obecnie utrata mogłaby narazić ją na stratę. Poza tym nawet gdyby takie urządzenia powstały to Gmina na przedmiotowym terenie nie realizuje żadnego celu publicznego, a wręcz przeciwnie czerpie jedynie korzyści z dzierżawy tego terenu klubowi sportowemu "[...] ".

Przed wywłaszczeniem nieruchomość składający się z parceli l. kat. [...] była wykorzystywana rolniczo, wobec tego jeśli celem wywłaszczenia było stworzenie pasa ochronnego przeciwdziałającego szkodliwym emisjom ze strony kombinatu, wystarczyło kwestie tą uregulować w planie zagospodarowania przestrzennego, studium lub innym adekwatnym wówczas dokumencie poprzez zakazanie wznoszenia w tym miejscu zabudowy i utrzymania rolniczego charakteru tego terenu bez konieczności wywłaszczania.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., póz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a.

Na wstępie trzeba wskazać, że uchylenie decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) p.p.s.a ), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Oceniając pod tym względem zaskarżoną decyzję Wojewody z 18 grudnia 2015 r., znak: [...] , utrzymującą w mocy decyzję Starosty K. z 11 marca 2015 r., wydaną na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 oraz art. 142 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2014 r. póz. 518 ze zm, dalej w skrócie u.g.n. ), odmawiającą zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] . w obr. [...] m. K. , w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. B. na rzecz M.R. , Z.B. i W.Z. - sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona przepisów postępowania administracyjnego w sposób wskazany wyżej.

Zwrot wywłaszczonych nieruchomości uregulowany został w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 136 ust. 3 tej ustawy - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ust.1 przesądza natomiast, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się

ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się

ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Podkreślić należy, że obecny sposób korzystania z nieruchomości nie ma w sprawie znaczenia, gdyż dla ustalenia stanu "zbędności" wywłaszczonej nieruchomości badaniu podlega tylko sposób wykorzystywania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia w terminach określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wątpliwości powstałe na tym tle były przedmiotem rozważania Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z 13 grudnia 2012 r., sygn. P 12/11 stwierdził, że art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim nie uznaje za zbędną nieruchomość, na której w terminach wskazanych w tym przepisie zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie nieruchomość tę przeznaczono na realizację innego celu, nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W kwestii zaś terminów realizacji celu wywłaszczenia wynikających z art. 137 ust. 1 u.g.n. należy dodatkowo wskazać na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. P 38/11. Trybunał orzekł w nim, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Analizę ww. orzeczenia Trybunału przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 października 2014 r., sygn. l OSK 254/13, stwierdzając: "Jakkolwiek powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy wprost art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. (tylko tego przepisu dotyczyło pytanie prawne WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt l SA/Wa 41/11), to jednak wywody zawarte w jego uzasadnieniu powodują, że również niedopuszczalnym jest retroaktywne stosowanie art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. Trybunał wskazał m.in., że stany faktyczne powstałe lub zrealizowane w okresie formalnego obowiązywania norm dotychczasowego prawa, powinny podlegać co do zasady jego dalszej ocenie normatywnej (tzn. ocenie według "starych" reguł), chyba że prawodawca wskaże dostatecznie przekonywujące argumenty, które uzasadniają wprowadzenie wstecznego działania nowego prawa. Zakaz wstecznego działania prawa obowiązuje w szczególności wtedy, gdy oddziaływuje ono w sposób niekorzystny na interesy określonych podmiotów, a zwłaszcza na prawa podmiotowe nabyte zgodnie z obowiązującymi dotychczas przepisami. (...) Trybunał Konstytucyjny przypomniał też, że odczytywanie przez organy stosujące prawo znaczenia przepisów nowych w taki sposób, iż jeśli są pozbawione przez ustawodawcę przepisu intertemporalnego to mogą mieć charakter retroaktywny jest niedopuszczalne. Jeśli przepis prawa milczy o regulacji przejściowej, to wcale nie oznacza to, że regulacja ta będzie działała retroaktywnie. Brak w ustawie przepisów intertemporalnych nie oznacza zezwolenia dla prawodawcy na wsteczne działanie nowych przepisów. Zatem, wyrażając tę myśl w sposób pozytywny należy wskazać, że jeśli prawodawca nie przesądza o wstecznym działaniu prawa, to przepisy te działają prospektywnie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe wywody znajdują odpowiednie odniesienie również do art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. Zatem określony w tym przepisie termin 7 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia obowiązuje dopiero od dnia 1 stycznia 1998 r. Nie można tego terminu odnosić do stanu faktycznego, który zaistniał przed dniem 1 stycznia 1998 r. odnośnie prac związanych z rozpoczęciem realizacji celu wywłaszczenia". W związku z powyższym należy wskazać, że w sprawach dotyczących stanów faktycznych sprzed 1998 roku nawet realizacja celu wywłaszczenia po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie uzasadnia przyjęcia, że nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu, w oparciu o przedłożone akta administracyjne sprawy należy wskazać, że wywłaszczenie nieruchomości stanowiących w dacie ich wywłaszczenia własność P.Z. nastąpiło orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 28.04.1951 r. znak: [...] , na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy miasta N. Podstawę wywłaszczenia stanowił dekret z 26.04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Dokonując oceny zbędności nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] , pół. w obr. [...] m. K. , w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. B. na cele wywłaszczenia nie można stracić z pola widzenia - co słusznie zaakcentowały organy orzekające w sprawie - specyfiki inwestycji. Inwestycja nazwana budową "[...] " była zakrojona na niespotykaną w tamtym okresie skalę, przewidywała wywłaszczenie terenów o powierzchni 1096 ha, z uwagi na rozmiar tego przedsięwzięcia była realizowana etapami. Dotyczyło to sfery projektowej oraz wykonawczej, w których wprowadzano modyfikacje i uszczegółowienia, niemniej jednak dokonywane w ramach realizowanego celu. Przy ocenie realizacji celu publicznego za jaki uznano budowę miasta należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla (miasta) - takich jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, ale także zieleń urządzoną i nieurządzoną. Należy również mieć na uwadze odmienność trybu wywłaszczenia dokonywanego w trybie dekretu z 26.04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - zwłaszcza w porównaniu z obecnymi standardami dotyczącymi trybu wywłaszczania nieruchomości.

Skoro niemożliwym było ustalenie konkretnego celu wywłaszczenia na podstawie samej decyzji wywłaszczeniowej, trafnie organy sięgnęły do innych dowodów, w tym również dowodów powstałych po wywłaszczeniu. Podkreślić już w tym miejscu wypada, że w postępowaniu dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości konieczne jest precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia, natomiast poza kontrolą organów administracji i sądu pozostaje ocena racjonalności, czy zasadności realizacji samego celu na określonej nieruchomości.

Poczynione przez organy ustalenia w postępowaniu wyjaśniającym zostały dokonane prawidłowo. Objęta wnioskiem o zwrot część działki nr [...] w granicach parceli l. kat. [...] b.gm. kat. B. wywłaszczona została pod utworzenie terenu zielonego pełniącego funkcje rekreacyjno-sportowe oraz jednocześnie zabezpieczające część miejską tej dawnej [...] m dzielnicy [...] od zrealizowanego w sąsiedztwie kombinatu metalurgicznego. Dowodem o zasadniczym znaczeniu jest dokument pn.: "Założenia Projektowe Budowy Miasta N. , Aktualizacja na dzień 1 maja 1955 r." (opracowany przez Dyrekcję budowy Miasta N. [...] ). W rozdziale poświeconym opisowi planu zagospodarowania przestrzennego Miasta N. czytamy "okalający miasto pas zieleni mieści w sobie kompleksy urządzeń sportowych ogródków działkowych i izolacyjnych pasów leśnych" - k. [...] akt administracyjnych. Z rozdziału dotyczącego zieleni wynika z kolei, że w obrębie miasta N. przewidywano trzy rodzaje zagospodarowania zieleni: zieleń "osiedlową" (parki wypoczynkowo-spacerowe i "ludowe", promenady oraz zieleńce), zieleń "pozaosiedlową" (ogródki działkowe, cmentarze) oraz zieleń "nieurządzoną" w postaci pasa izolacyjnego o szerokości do 1 km z obu stron rzek[...] - na północno-wschodnim i wschodnim obrzeżu miasta N. - który stanowić miał naturalną zaporę przed szkodliwym wpływem zadymień przemysłowych huty im. [...] . Odnośnie pasa zieleni izolacyjnej wskazano również, że jego powierzchnia wynosi około 250 ha i w pasie zieleni przy osi Huty "programowany jest zalew na rzece [...] o pow. ok. 7,0 ha dla celów rekreacji czynnej i bierne /sporty wodne, przystań kajakowa itd./" - k. [...] akt administracyjnych.

Z kolei z załącznika graficznego do ww. założeń projektowych, opisanego jako "Miasto N. Plan generalny - aktualizacja" (opatrzonego datami: 31 października 1956 r. i 3 listopada 1956 r.), wynika, iż przedmiotowa nieruchomość znalazła się na obrzeżach śródmiejskiej części "[...] "; w pasie terenu izolującym miasto od kombinatu. Na mapie tej po obu stronach rzeki [...] , naniesiono projektowane (legenda k. 155 a.a.) obiekty służące rekreacji, w tym w bezpośrednim sąsiedztwie byłej parceli l. kat. [...] - zalew wraz z infrastrukturą (dwa bliżej nieokreślone budynki).

Powyższe znajduje potwierdzenie w ustaleniach pierwszego dla K. Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K. , zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. K. z 31 marca 1967 r. (Dz. U . Nr [...] ), zgodnie z którym przedmiotowa nieruchomość położona była wówczas na obszarze oznaczonym symbolem "[...] "*- "teren rekreacji nad zalewem przewidziany do adaptacji". Prawidłowości dokonanych ustaleń dowodzą wreszcie zdjęcia lotnicze przedstawiające stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości w latach: 1962 i 1970. W pierwszym z ww. okresów przedmiotowa nieruchomość porośnięta była roślinnością, w tym głównie drzewami. Z kolei w roku 1970 stanowiła ona już część terenu rekreacyjnego w postaci zieleni tworzącej wraz z nieruchomościami sąsiednimi (od strony wschodniej) kompleks basenowy, w pobliżu Zalewu [...] oraz rzeki [...] Powyższy stan zagospodarowania co do zasady istnieje również obecnie, co potwierdzają wyniki oględzin tej nieruchomości przeprowadzonych przez organ l instancji 10 kwietnia 2014 r.

W ocenie sądu, z ustaleń dokonanych przez organy obu instancji jednoznacznie wynika, że elementem inwestycji określonej jako budowa miasta N. było - obok realizacji samego osiedla mieszkalnego wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą - pozostawienie pasa zieleni izolacyjnej oddzielającej teren osiedla od kombinatu celem minimalizowania uciążliwości związanych z jego sąsiedztwem. Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżących, w dokonanych ustaleniach nie ma sprzeczności, albowiem analiza zacytowanych wyżej dokumentów dowodzi, że wzdłuż rzeki [...] w odległości 1 km z obu stron zamierzano pozostawić zieleń nieurządzoną, izolacyjną w pasie której planowano sukcesywnie tworzyć infrastrukturę dla celów rekreacyjnych. Działka [...] znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie zalewu, zatem zgodnie z jej przeznaczeniem została z biegiem czasu zagospodarowana na cele rekreacyjne. Powyższe oznacza, że cel wywłaszczenia został zrealizowany i nieruchomość nie stała się zbędna w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na podstawie decyzji wywłaszczeniowej oraz pozyskanej, fragmentarycznej dokumentacji poprzedzającej jej wydanie nie ma możliwości zrekonstruowania planowanego sposobu zagospodarowania wywłaszczonej parceli, zatem uprawnione było sięgnięcie do dokumentów wytworzonych w następnych latach. Nie można przykładać - jak chce tego pełnomocnik skarżących - obecnych standardów, obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości do tych które miały miejsce w latach 50 - tych ubiegłego stulecia, w odmiennej sytuacji gospodarczej i politycznej. Jest rzeczą oczywistą, że z racji wielkości inwestycji, w ramach której została wywłaszczona między innymi parcela l. kat. [...] , należąca do poprzednika prawnego wnioskodawców, przedsięwzięcie - jakim była budowa miasta, potem przekształconego na osiedle K. - musiała przebiegać etapami i podlegać doprecyzowywaniu i uszczegółowianiu. Prawdą jest, że głównymi dowodami które pozwoliły na określenie celu wywłaszczenia przedmiotowej parceli były dokumenty wytworzone już po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej. Jednakże zostały one wytworzone kilka lat po wywłaszczeniu, w czasie gdy osiedle (miasto) dopiero zaczynało powstawać. Treść pozyskanych do akt sprawy fragmentów opracowania "Założenia projektowe budowy Miasta N. Aktualizacja na dzień 1 maja 1955 r." nie wskazuje, aby w okresie między datą wywłaszczenia, a powstaniem tego dokumentu doszło do zmiany przeznaczenia wywłaszczonej parceli. Skarżący nie przedstawili żadnych dowodów z których można byłoby wyciągnąć wniosek przeciwny do tego, że od samego początku, osoby opracowujące projekt miasta, mając świadomość bezpośredniego sąsiedztwa Huty im. [...] , przewidziały pas zieleni izolacyjnej okalającej miasto, o czym mowa na stronie 10 ww. opracowania oraz w rozdziale poświęconym zieleni (k. [...] akt administracyjnych). Poza kontrolą sądu w niniejszej sprawie pozostaje badanie, czy - w ramach wywłaszczenia pod zabudowę miasta/osiedla - zasadne było pozyskiwanie gruntów w celu stworzenia na nich strefy izolacyjnej oraz służącej rekreacji. Przedmiotem niniejszego postępowania nie jest bowiem słuszność samego wywłaszczenia, a jedynie ustalenie, czy założony cel został zrealizowany. Stanowisko przedstawione skardze, że wystarczające było uregulowanie powyższej kwestii w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, studium lub innych adekwatnym dokumencie poprzez zakazanie wznoszenia w tym miejscu zabudowy i utrzymania rolniczego charakteru terenu bez konieczności jego wywłaszczenia nie dotyczy więc istoty sprawy. Faktem jest bowiem, że parcela została wywłaszczona właśnie z myślą o stworzeniu strefy ochronnej przeciwdziałającej szkodliwym emisjom ze strony kombinatu.

Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w zaprezentowanym wyżej wyroku z dnia 1 października 2014 r., sygn. [...] , że w sprawach dotyczących stanów faktycznych sprzed 1998 r. nawet realizacja celu wywłaszczenia po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie uzasadnia przyjęcia, że nieruchomość jest zbędna na ceł określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zaprezentowana interpretacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie pozostawia wątpliwości że zrealizowanie celu wywłaszczenia w niniejszej sprawie po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie uzasadnia przyjęcia, że nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stanowisko takie jest powszechnie prezentowane w orzecznictwie sądowym. Przedstawione w skardze motywy wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny nie mogą więc odnieść zamierzonego skutku. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma większego znaczenia, czy w 1962 r. na obszarze odpowiadającym wywłaszczonej parceli znajdowały się nowoposadzone drzewa, czy też nie. Po pierwsze w opracowaniu Założenia Projektowe Budowy Miasta N. Aktualizacja na dzień 1 maja 1955 r." jest mowa o pasie zieleni nieurządzonej, co nie oznacza wcale nasadzania drzew, po drugie - w kontekście skali inwestycji - oczywistym jest, że w pierwszej kolejności przedmiotem prowadzonych prac była budowa bloków mieszkalnych wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą, a nie "zagospodarowywanie" pasów izolacyjnych.

Nie zasługują również na uwzględnienie argumenty, że na przedmiotowej parceli nie umiejscowiono żadnych obiektów rekreacyjnych. Teren odpowiadający byłej parceli [...] wchodzi w skład większej, zorganizowanej, spójnej całości i nie może być oceniany w oderwaniu od niej. Nie ma znaczenia, że na tym właśnie fragmencie nieruchomości nie było basenu czy boiska, skoro nie ulega wątpliwości, że teren stanowi część działki [...] i znajdują się na nim urządzenia służące prawidłowemu funkcjonowaniu całości takie jak chodniki, zieleń czy część ogrodzenia.

Konkludując należy stwierdzić, że w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że cel wywłaszczenia faktycznie został zrealizowany. Biorąc powyższe pod uwagę skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.