Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2710/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) sędzia del. WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Po 90/15 w sprawie ze skargi J. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Po 90/15, po rozpoznaniu skargi J. J., uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] listopada 2014 r. oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] września 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

J. J. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Wyrzyska z dnia [...] grudnia 2011 r., w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie dwóch turbin wiatrowych wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą, zlokalizowanych na działce nr [...], obręb R., Gmina Wyrzysk i na działce nr [...]/2, obręb Kosztowo, Gmina Wyrzysk. Skarżący argumentował, że raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie odpowiada stanowi faktycznemu, a postępowanie powinno toczyć się z uwzględnieniem przepisów przewidujących udział społeczeństwa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile, pismem z dnia 26 sierpnia 2014 r., wezwało J. J. do wykazania, że posiada status strony w postępowaniu, w którym wydano kwestionowaną decyzję.

W dniu 15 września 2014 r. do organu administracji publicznej wpłynął odpis księgi wieczystej, z którego wynika, że skarżący jest właścicielem działki nr [...]/3, obręb Rzęskowo, Gmina Wyrzysk.

Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., SKO w Pile na podstawie art. 61a, art. 156 § 1 i art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r.

Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna się na wniosek strony albo z urzędu. Jak wynika przy tym z przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199 poz. 12[...] ze zm.), przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji posiadają podmioty mające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, a także właściciele innych nieruchomości, które mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Z raportu oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko wynika, że nie będzie ona wpływała na powierzchnię ziemi i gleby. Brak jest również negatywnego oddziaływania na wody powierzchniowe i podziemne. Wpływ inwestycji na elementy przyrodnicze nie okaże się znaczący. Przeprowadzone analizy wykazały poza tym brak ponadnormatywnego oddziaływania akustycznego rozważanego przedsięwzięcia. Promieniowanie elektromagnetyczne również nie będzie ujemnie oddziaływać. Tym samym należało uznać, że organ wydający decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r. prawidłowo ograniczył krąg osób legitymujących się przymiotem strony jedynie do grona właścicieli gruntów bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji. Działka, której właścicielem jest skarżący, nie graniczy bezpośrednio z nieruchomością inwestora. Tym samym nie przysługuje mu również przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r.

J. J. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że Kolegium nie wzięło pod uwagę kwestii interesu prawnego osób znajdujących się pod jakimkolwiek wpływem inwestycji. Organ stwierdził wprawdzie, że oddziaływanie wspomnianego przedsięwzięcia będzie nieznaczne, co jednak prowadzi do wniosku, że pewne oddziaływanie jest nieuniknione. Ponadto Kolegium wadliwie powołało się na raport o oddziaływaniu inwestycji na środowisko w zakresie przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu. Skarżący podkreślił, że takie normy i ich ewentualne przekroczenia mają znaczenie dla treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, ale nie dla posiadania przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Tym samym przymiot strony powinien uzyskać właściciel każdej nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji, a nie jedynie właściciele nieruchomości sąsiednich. Co więcej, ustawodawca nie wymaga przy tym negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na określony teren. Istotna jest bowiem sama możliwość spowodowania takiego oddziaływania. Sporządzony w niniejszej sprawie raport pomija kwestię wystąpienia niekorzystnych warunków w porze nocnej w związku z przekroczeniem dopuszczalnych wartości poziomu hałasu. Tym bardziej, że należący do niego budynek mieszkalny znajduje się w odległości 390 m od planowanej inwestycji.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., SKO w Pile utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] września 2014 r., podzielając w pełni swoje stanowisko wyrażonej w tym akcie administracyjnym.

J. J. w skardze na powyższe postanowienie powtórzył swoją wcześniejszą argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę SKO w Pile wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei art. 28 k.p.a. wskazuje, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z art. 61a § 1 k.p.a. wynika, że gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W przedmiotowej sprawie Kolegium konsekwentnie twierdziło, że J. J. nie posiadał statusu strony w postępowaniu, w którym wydano decyzję Burmistrza Wyrzyska z dnia [...] grudnia 2011 r., gdyż jego nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. Organ argumentował przy tym, że status strony w ramach postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia posiadają właściciele nieruchomości znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie terenu inwestycji, jak i właściciele tych nieruchomości, w stosunku do których inwestycja będzie negatywnie oddziaływała, w szczególności poprzez emitowanie ponadnormatywnych zakłóceń.

Sąd wskazał, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji wydawana jest na podstawie przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199 poz. 12[...] ze zm.). Wbrew twierdzeniom SKO, ustawodawca nie modyfikuje w powołanym akcie normatywnym ogólnych zasad określania kręgu podmiotów legitymujących się przymiotem strony postępowania administracyjnego. Nie można zatem przyjąć, że właściciele nieruchomości, które nie graniczą bezpośrednio z terenem inwestycji, posiadają taki status jedynie wtedy, gdy raport przewiduje ponadnormatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na ich grunty. Takie ujęcie nie znajduje odzwierciedlenia w powołanych przepisach, a nadto prowadziłoby do nadmiernego zawężenia kręgu podmiotów uczestniczących w tej fazie procesu inwestycyjnego, wpływając tym samym ujemnie na społeczną, a w dalszej kolejności także prawną, kontrolę aktów administracyjnych odnoszących się do środowiska.

Zdaniem Sądu skarżący może posiadać przymiot strony postępowania, w którym wydano decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r., jeżeli dotyczy ona jego interesu prawnego lub obowiązku, nawet jeżeli wspomniane przedsięwzięcie nie powoduje ponadnormatywnego oddziaływania na jego grunt. Istotne jest bowiem, że omawiana inwestycja w ogóle oddziałuje na nieruchomość należącą do skarżącego. W konsekwencji wydanie postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Sąd uznał za przedwczesne, a tym samym również za wadliwe. Uchybienie to miało charakter istotny, uzasadniając wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego.

Sąd nie podzielił również stanowiska organu administracji publicznej co do definitywnego braku negatywnego oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na nieruchomość skarżącego. Kolegium odwoływało się w tej mierze do ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu inwestycji na środowisko. Jednak z mapy rozprzestrzenienia się hałasu wynika, iż działka nr [...]/3 znajduje się pomiędzy izofoną 45 dB i 40 dB (k. 158 akt raportu). Jednocześnie, zgodnie z powyższym dokumentem działka nr [...]/3 jest zabudowana, co potwierdza także informacja z rejestru gruntów z dnia 20 sierpnia 2013 r. Zdaniem Sądu na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie można jednak z całą stanowczością stwierdzić, czy obiekt budowlany znajdujący się na tej nieruchomości zalicza się do zabudowy zagrodowej czy do zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Okoliczność ta, mająca kluczowe znaczenie w sprawie, nie została poddana analizie przez Kolegium.

Jak wynika z tabeli nr 1 załączonej do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. Nr 120 poz. 826 ze zm.), dopuszczalny poziom hałasu generowanego przez inne obiekty niż drogi i linie kolejowe w przedziale czasu odniesienia równy 1 najmniej korzystnej godzinie nocy wynosi dla zabudowy zagrodowej 45 dB, a dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej – 40 dB. Tym samym zakwalifikowanie zabudowy na działce nr [...]/3 jako zabudowy zagrodowej nie będzie oznaczało przekroczenia normatywnych wartości hałasu. Natomiast uznanie jej za zabudowę mieszkaniową jednorodzinną będzie już równoznaczne z przekroczeniem tej normy. Usunięcie tej wątpliwości nie jest obecnie możliwe, gdyż organ administracji publicznej nie zbadał dostatecznie charakteru obiektu budowlanego na działce nr [...]/3.

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 28, art. 61a § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 157 § 2 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

[...] S.A. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie prawa materialnego – art. 28 k.p.a. wobec błędnej wykładni tego przepisu przez Sąd I instancji przez przyjęcie, że skarżący może być uznany za stronę postępowania z uwagi na jakiekolwiek oddziaływanie przedsięwzięcia na jego nieruchomości, podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 28 k.p.a. w kontekście interesu prawnego wnioskodawcy powinna uwzględniać wyłącznie okoliczność taką czy nieruchomość wnioskodawcy znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji a zarazem to czy przyszłe istnienie turbin wiatrowych będzie miało negatywny wpływ ("oddziaływanie") na tę nieruchomość.

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 1 § 2 p.u.s.a., skutkiem czego Sąd wydając zaskarżony wyrok nie dokonał weryfikacji postanowienia SKO pod kątem jego zgodności z prawem lecz dokonał tej oceny biorąc pod uwagę inne okoliczności faktyczne, które dla wydanego przez SKO w Pile rozstrzygnięcia nie powinny mieć wpływu;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. przez przyjęcie przez Sąd w zaskarżonym wyroku, że skarżący może być uznany za stronę postępowania z uwagi na jakiekolwiek "oddziaływanie" przedsięwzięcia na jego nieruchomość, podczas gdy Sąd powinien był wyraźnie rozróżnić termin ustawowy "obszar oddziaływania", który to obszar wynika w szczególności z dokumentu sporządzonego przez ekspertów, jakim jest raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, od obszaru oddziaływania inwestycji rozumianego w sposób potoczny, w znaczeniu wszelkiego rodzaju oddziaływań mających przede wszystkim charakter pozanormatywny. Do uznania za stronę postępowania nie wystarczy, wbrew temu co przyjął Sąd, położenie nieruchomości w sferze dowolnych (pozanormatywnych) oddziaływań przedsięwzięcia, lecz konieczne jest, aby to oddziaływanie odnosiło się do przekroczenia dopuszczalnych prawem norm oraz miało charakter uciążliwy, gdyż tylko wówczas można uznać, że wnioskodawcy przysługiwałby interes prawny;

3. art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec sporządzenia uzasadnienia wyroku, nieodpowiadającego wymogom określonym we wskazanym przepisie. WSA w Poznaniu nie wskazał w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia, dlaczego pominął ustalenia w zakresie stanu faktycznego poczynione przez Kolegium. Organ administracji w sposób prawidłowy ustalił, iż dla przyznania podmiotowi przymiotu strony postępowania konieczne jest oddziaływanie o takim stopniu uciążliwości (negatywne), które w niniejszej sprawie nie obejmuje nieruchomości skarżącego. Dodatkowo, Sąd I instancji nie uzasadnił w sposób właściwy i wystarczający powodów zakwestionowania ustaleń Kolegium, dotyczących charakteru zabudowy na nieruchomości skarżącego, tj. zabudowy zagrodowej przy czym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku całkowicie pominięto okoliczność, że charakter zagrodowy działki skarżącego wynika z regulacji prawa miejscowego. Istotne jest, iż okoliczność ta była brana pod uwagę przy wydaniu rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym, zaś WSA w Poznaniu w sposób nieprawidłowy w istocie całkowicie tę okoliczność pominął;

4. art. 141 § 4 p.p.s.a., wobec sporządzenia uzasadnienia wyroku, nieodpowiadającego wymogom określonym we wskazanym przepisie. Sąd I instancji przytoczył co prawda w uzasadnieniu art. 28 k.p.a., jednakże dokonał jego nieprawidłowej wykładni pomijając całkowicie, iż przepis ten nie uzależnia przyznania przymiotu strony postępowania administracyjnego od znajdowania się w obszarze oddziaływania inwestycji, tylko od dysponowania przez podmiot interesem prawnym. Sąd w ogóle nie odniósł się do kwestii dysponowania przez skarżącego interesem prawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.

Wbrew zarzutom kasacyjnym Sąd Wojewódzki, dokonując prawidłowej kontroli zaskarżonego postanowienia, zasadnie zakwestionował stanowisko organów obu instancji co do braku legitymacji procesowej skarżącego, wnioskującego o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia obejmującego budowę dwóch turbin wiatrowych z infrastrukturą towarzyszącą.

Przede wszystkim należy zaakcentować, że przedmiotem skargi było postanowienie dotyczące odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, dokonanej w trybie art. 61a § 1 k.p.a., a więc na etapie wstępnego badania wniosku. Stosownie do wymienionego przepisu organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. w przypadku, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną.

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że zastosowanie przepisu art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony, a stwierdzenie tego nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego, bądź złożonego procesu wykładni przepisów prawa materialnego.

W ramach spraw dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji kontynuowany jest kierunek orzeczniczy ukształtowany na tle art. 157 § 3 k.p.a., według którego odmowa wszczęcia postępowania powinna mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych, gdy nie ma wątpliwości co do przyczyn podmiotowych takiego rozstrzygnięcia. Akcentuje się przy tym, że wadliwe jest takie procedowanie, kiedy na etapie wstępnego badania wniosku organ administracji prowadzi postępowanie wyjaśniające, bez możliwości zagwarantowania wnioskodawcy udziału w czynnościach procesowych. Organ na etapie wstępnym nie ma uprawnienia do weryfikowania legitymacji procesowej wnioskodawcy w oparciu o zebrane w sprawie dowody w sytuacji, gdy jednocześnie wnioskodawca nie miał zapewnionego dostępu do materiału dowodowego i nie miał możliwości wypowiedzenia się co do okoliczności istotnych dla ustalenia jego interesu prawnego (por. wyroki NSA: II GSK 321/11, II OSK 647/11, II GSK 5/12, II GSK [...]/12, II OSK 1810/12, II OSK 974/12, II OSK 2[...]1/12, II OSK [...]73/12, II OSK 46/13, II OSK 602/13, II OSK 139/13, II OSK 745/13, I OSK 2989/14, II OSK 1060/15, II OSK 600/15; Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, CH Beck, Warszawa 2014, s. 685).

W sprawach inwestycyjnych, w tym dotyczących środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięć budowlanych, kluczowe znaczenie dla ustalenia kręgu stron postępowania ma określenie oddziaływania konkretnej inwestycji na obszar sąsiedni w sferze takich uciążliwości, co do których przepisy prawa ustanawiają normatywne ograniczenia celem ochrony środowiska oraz uzasadnionych interesów osób trzecich.

W postępowaniu środowiskowym podstawowym kryterium decydującym o uznaniu za stronę właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest stwierdzenie, że na daną nieruchomość rozciąga się negatywne oddziaływanie zamierzonego przedsięwzięcia. Na tym etapie postępowania organ powinien wziąć pod uwagę także teren objęty zasięgiem oddziaływania inwestycji, nawet gdy uciążliwości związane z danym przedsięwzięciem mieszczą się w granicach norm określonych przez przepisy mające zastosowanie w danej sprawie. Dla ustalenia kręgu stron postępowania nie jest decydująca okoliczność czy określone oddziaływanie inwestycji na nieruchomości znajdujące się w otoczeniu planowanego obiektu mieści się w wyznaczonych normach środowiskowych czy też osiąga wielkości ponadnormatywne. Istotne jest bowiem samo ustalenie, czy dana nieruchomość położona jest w strefie narażenia np. na hałas lub inne immisje. Wówczas właściciel takiej nieruchomości powinien uzyskać status strony, aby mógł brać udział w postępowaniu dowodowym służącym zbadaniu, czy obowiązujące normy np. związane z ochroną akustyczną nie zostaną przekroczone w związku z realizacją planowanego przedsięwzięcia. To, czy dana nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji nie może wynikać z jednostronnych, arbitralnych ustaleń organu administracji wyprowadzonych z dokumentacji przedstawionej przez inwestora, a więc karty informacyjnej przedsięwzięcia lub raportu. Podmioty wskazujące na potrzebę ochrony ich interesu w zakresie korzystania z własnych nieruchomości muszą mieć procesową możliwość uczestniczenia w weryfikacji dowodów mających stanowić podstawę do określenia rzeczywistego oddziaływania określonego przedsięwzięcia budowlanego.

W orzecznictwie dotyczącym przepisu art. 28 k.p.a. wielokrotnie wskazywano, że przy ocenie legitymacji procesowej danej osoby nie ma znaczenia to, czy został naruszony jej interes prawny, lecz to, czy interes taki osobie przysługuje.

W konsekwencji ocena oddziaływania inwestycji na sąsiednie nieruchomości nie jest związana wyłącznie z przekroczeniem dopuszczalnych norm. Istotne jest natomiast ustalenie, czy planowane przedsięwzięcie może oddziaływać na sąsiedni obszar w stopniu przewidującym określone uciążliwości. Kwestia wielkości normatywnych lub ponadnormatywnych określonych immisji ma natomiast znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (por. II OSK 139/13, II OSK 1941/13, II OSK 3067/13, II OSK 2064/12, II OSK 86/13, II OSK 325/15).

Wskazane uwarunkowania determinowały ocenę Sądu Wojewódzkiego, który trafnie zwrócił uwagę, że przy badaniu legitymacji skarżącego organ nie mógł kierować się wyłącznie tym, czy ustalenia raportu przewidują ponadnormatywne oddziaływanie inwestycji na grunty sąsiednie.

Z postanowień wydanych w sprawie wynika, że działka skarżącego, jako niesąsiadująca bezpośrednio z terenem inwestycji nie jest według ustaleń raportu narażona na negatywne oddziaływania inwestycji – pod względem: stanu powietrza, powierzchni ziemi, gleby, wód, fauny, flory, promieniowana elektromagnetycznego. W szczególności przyjęto, że na najbliższych terenach objętych ochroną akustyczną nie wystąpią przekroczenia obowiązujących norm hałasu w środowisku.

Zaznaczyć jednak trzeba, że analiza Kolegium oparta była wyłącznie na ustaleniach raportu, przyjętych bez ich merytorycznej weryfikacji z konkluzją, że "Ewentualna uciążliwość planowanej inwestycji będzie zamykała się w granicach działek inwestora, a wiarygodność tego stwierdzenia nie została skutecznie podważona".

Powyższe stwierdzenie w sposób ewidentny obrazuje wadliwe podejście organu do obowiązków związanych z ustaleniem kręgu stron w postępowaniu administracyjnym. W sytuacji gdy skarżący nie brał udziału w postępowaniu zwykłym i wystąpił z wnioskiem inicjującym tryb nadzwyczajny, to dopiero w toku wszczętej sprawy mógłby ewentualnie odnieść się do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym do raportu zawierającego przedstawione informacje charakteryzujące oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko. Skoro do wszczęcia postępowania nie doszło, to wnioskodawca nie miał możliwości wykazania okoliczności, na które się powoływał wnioskując o stwierdzenie nieważności decyzji o środowiskowych oddziaływaniach spornej inwestycji, a zwłaszcza okoliczności mających świadczyć o uciążliwościach przedsięwzięcia oddziałujących na jego nieruchomość. W rozpoznawanej sprawie Kolegium nie powinno poprzestać na przyjęciu założenia wynikającego z raportu, że przewidywane uciążliwości planowanego przedsięwzięcia zamykać się będą w granicach nieruchomości inwestora. Wnioskodawca, kwestionujący ustalenia raportu, powinien mieć stworzoną możliwość wykazania własnych twierdzeń dotyczących oddziaływania inwestycji na jego nieruchomość.

Nie do zaakceptowania było więc zaskarżone postanowienie, zwłaszcza że skarżący we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wskazał, że raport pomija kwestię niekorzystnych warunków w zakresie oddziaływania hałasu w porze nocnej i podał jednocześnie, że należący do niego budynek mieszkalny znajduje się w odległości 390 m od planowanej inwestycji.

W tym kontekście słusznie zaznaczył Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku, że Kolegium pominęło w analizie ustalenia wynikające z mapy przedstawiającej rozprzestrzenianie się hałasu, a w szczególności fakt, że działka skarżącego nr [...]/3 znajduje się pomiędzy izofoną 45 dB i 40 dB. W takim stanie sprawy uprawniona była ocena Sądu Wojewódzkiego co do wadliwości kontrolowanych postanowień w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania wnioskowanego przez skarżącego.

Jako chybione należało uznać uwagi autora skargi kasacyjnej, przypisujące Sądowi Wojewódzkiemu twierdzenia, których nie wyraził w zaskarżonym wyroku. Mianowicie Sąd nie stwierdził, że dla uznania wnioskodawcy za stronę postępowania wystarczyło ustalenie położenia jego nieruchomości w sferze "dowolnych (pozanormatywnych) oddziaływań przedsięwzięcia". Wobec poczynionych na wstępie rozważań należy w tym miejscu wskazać na konieczność rozróżnienia "ponadnormatywnego" oddziaływania, o którym mowa w uzasadnieniu wyroku od oddziaływania "pozanormatywnego". Z wywodu Sądu Wojewódzkiego nie wynika również, aby wymóg ustalenia oddziaływania spornej inwestycji powiązany był z "jakimkolwiek" oddziaływaniem, jak podnosi się w skardze kasacyjnej.

Myli się również autor skargi kasacyjnej twierdząc, że w swojej ocenie Sąd Wojewódzki kierował się potocznie rozumianym pojęciem "obszaru oddziaływania przedsięwzięcia". Przeczy termu wskazanie Sądu co do konieczności uwzględnienia przy badaniu legitymacji skarżącego faktu położenia jego nieruchomości w terenie gdzie występuje narażenie oddziaływania hałasem emitowanym przez planowane obiekty. Istota zaś wywodu zawartego w uzasadnieniu wyroku sprowadza się do tego, że wyznacznikiem dla ustalenia kręgu stron w danej sprawie nie mogą być wyłącznie ustalenia raportu przewidujące ponadnormatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na sąsiednie grunty. Po pierwsze dlatego, że bez przeprowadzenia postępowania dowodowego – według wymogów proceduralnych – nie można uznać ustaleń raportu jako informacji obiektywnych. Po drugie dlatego, że istnienia interesu prawnego wnioskodawcy nie można uzależniać od arbitralnej oceny organu administracji dotyczącej stopnia przewidywanych uciążliwości związanych z oddziaływaniem planowanej inwestycji na grunty sąsiednie. Po trzecie dlatego, że ustalenia co do ewentualnych ponadnormatywnych oddziaływań planowanej inwestycji mają znaczenie dla oceny merytorycznej sprawy i mogą być dokonane w postępowaniu jurysdykcyjnym, a nie w formie pozaprocesowej przed wszczęciem postępowania

Zauważyć trzeba, że w skardze kasacyjnej twierdzenia jej autora o niewystępowaniu negatywnego oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na nieruchomość skarżącego – nie zostały zweryfikowane w postępowaniu dowodowym, co nadawałoby im walor obiektywności. Tym samym nie mogły one podważyć wnioskowania Sądu przyjętego w zaskarżonym wyroku z konkluzją o wadliwie dokonanej odmowie wszczęcia postępowania.

Dla porządku trzeba dodać, że trafnie Sąd wskazał na brak precyzyjnych ustaleń co do charakteru zabudowy istniejącej na nieruchomości skarżącego, co powinno być uzupełnione przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego.

Wbrew zarzutowi kasacyjnemu uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a., a przedstawiona przez Sąd analiza stanu faktycznego i prawnego sprawy pozwoliła na dokonanie kontroli instancyjnej. W konsekwencji skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.