Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1394/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Ochrona dóbr kultury
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak- Pęczkowska, Sędzia WSA Maria Tarnowska, , Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2013 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Produkcji Rolnej [...] w [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] kwietnia 2013 r., znak: [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 (dalej kpa) oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. g, art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1, 2, 5 i 6 i art. 89 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Spółdzielni Produkcji Rolnej [...],[...],[...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2012 r., znak: [...], odmawiającą skreślenia z rejestru zabytków nieruchomości położonej w [...], oznaczonej w projekcie podziału jako działka nr ew. [...] wraz ze służebnością drogi (część aktualnej działki nr ew. [...]), zlokalizowanej na terenie założenia parkowo- dworskiego w [...], gmina [...], wpisanego do tego rejestru pod nr [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] września 1990 r., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2012 r.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, że założenie parkowo-dworskie z bramami wjazdowymi od strony wschodniej w [...], gmina [...] zostało wpisane do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] września 1990 r. pod numerem [...].

Jak wskazał zabytkowe założenie rozpościera się na południowym skraju wsi po zachodniej stronie drogi z [...] do [...]. W decyzji wpisującej ww. zabytek do rejestru wskazano, iż park krajobrazowy o pow. 4,10 ha założony w 1 pol. XIX w., przekształcony został przed I Wojną Światową. Teren parku porośnięty wartościowym starodrzewem w tym 15 drzew o walorach pomnikowych - dęby, jesiony, graby, wiązy. W południowej części parku znajdują się pozostałości po alei wiązowej. Zespól parkówo-dworski w [...] jest cennym przykładem XIX wiecznej niewielkiej siedziby ziemiańskiej w [...]. Neoklasycystyczna bryła dworu otoczona zieloną oprawą parku tworzą pełne uroku założenie. Jak podał organ zakres ochrony konserwatorskiej wskazany w powyższej decyzji wpisowej (teren parku o powierzchni 4,10 ha) jest tożsamy z granicami określonymi na planie parku dworskiego znajdującego się w opracowaniu pn. Ewidencja zabytkowego parku. [...], gmina [...], województwo poznańskie z 1984 r.

Pismem z dnia 17 czerwca 2011 r. Spółdzielnia Produkcji Rolnej [...] zwróciła się do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z wnioskiem o skreślenie z rejestru zabytków nieruchomości oznaczonej w projekcie podziału jako działka numer [...] wraz ze służebnością drogi, stanowiącej część aktualnej działki oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...], znajdującej się na terenie chronionego założenia parkowo-dworskiego w [...].

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] września 2012 r. odmówił skreślenia ww. nieruchomości z rejestru zabytków.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółdzielnia Produkcji Rolnej [...] powtórzyła argumenty podnoszone w piśmie z dnia 17 czerwca 2011 r., dotyczące degradacji terenu, faktu usytuowania po północnej stronie drogi dojazdowej do podwórza gospodarczego, przez co planowana do wydzielenia działka nr [...] jest oddzielona drogą od pozostałej części parku oraz okoliczności braku drzewostanu na wnioskowanym do skreślenia z rejestru zabytków fragmencie parku.

Po rozpatrzeniu wniosku Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał na treść art.13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i wskazał - powołując się na poglądy doktryny - że do utraty wartości zabytkowej obiektu może dojść na skutek jego zniszczenia, jednakże dla zaistnienia przesłanki z art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami konieczne jest istnienie bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy faktem częściowego, czy całkowitego zniszczenia obiektu wpisanego do rejestru, a utratą przez ten obiekt wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. W odniesieniu do drugiej przesłanki umożliwiającej skreślenie obiektu z rejestru zabytków organ wyjaśnił, że pod pojęciem "nowych ustaleń naukowych" rozumie się takie dane i informacje o obiekcie, które nie były znane organowi ochrony zabytków w dacie wpisu do rejestru zabytków, a które rzutują na ocenę jego wartości, przesądzającej o wpisie do tego rejestru.

Organ wskazał, że z analizy materiału dowodowego sprawy, w tym ustaleń dokonanych przez Narodowy Instytut Dziedzictwa w opinii z dnia 12 kwietnia 2012 r. i ewidencji parkowej z 1984 r. wynika, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek upoważniających Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do skreślenia wnioskowanego zabytku z rejestru zabytków. Zabytek ten nie uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej czy naukowej, nie ma też żadnych nowych ustaleń naukowych, które nie potwierdzałyby wartości zabytkowej wzmiankowanego obszaru.

Organ zauważył, że założenie parkowo-dworskie zostało objęte ochroną konserwatorską dnia [...] września 1990 r., w ówczesnym stanie zachowania, już po częściowych przekształceniach. W ewidencji parkowej, poprzedzającej wpis do rejestru zabytków, wykonanej w 1984 r. wskazano, że już wówczas teren, którego dotyczy wniosek Spółdzielni był pozbawiony drzewostanu i wydzielony przez drogę od pozostałej części założenia. Na terenie parku zajdowały się trzy powierzchnie trawiaste: jedna przed ogrodową elewacją pałacu, druga w północnej części parku, za drogą dojazdową do zabudowań gospodarczych, trzecia - od północnej i wschodniej strony stawu. Z ewidencji wynikało, że wszystkie trawniki są mocno zaniedbane, zarośnięte pokrzywą, ostem i innymi chwastami (zeszyt ewidencji, str. 10). Jedynie figura Chrystusa znajdowała się na częściowo zadrzewionej polanie i była otoczona niewielką skupiną starodrzewu. Powyższy stan faktyczny znalazł odzwierciedlenie na planie parku stanowiącym część opracowania.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał na ustalenia poczynione przez specjalistów Narodowego Instytutu Dziedzictwa w opinii z dnia 12 kwietnia 2012 r., z których wynika, że na wnioskowanym do skreślenia z rejestru zabytków terenie historycznie zlokalizowany był ogród warzywny z sadem oraz budynek stajni i wozowni, ustalono aktualny stan zagospodarowania omawianego terenu, zaś w konkluzji tej opinii stwierdzono, że teren dawnego ogrodu warzywnego i sadu oraz miejsce po stajni koni cugowych z powozownią nie utraciły swej wartości zabytkowej, gdyż od czasu wpisu do rejestru zabytków ich stan nie uległ zmianie.

Organ podkreślił, że wszelkie przekształcenia omawianego terenu miały miejsce jeszcze przed objęciem zabytku ochroną konserwatorską i nie stanowiły przeszkody w uznaniu wysokich walorów zabytkowych założenia parkowo-dworskiego i zagwarantowaniu mu ochrony prawnej. W wykonanej w 1984 r. ewidencji parku w [...] w odniesieniu do przedmiotowego terenu wskazano istnienie drzewostanu otaczającego kapliczkę, pas zieleni wzdłuż polnej drogi oraz niezagospodarowany pas ziemi pomiędzy kapliczką a budynkiem administracyjnym spółdzielni. Nie istniał już wówczas na tym terenie rozebrany budynek stajni i powozowni. Zatem, organ ochrony zabytków, określając wtedy zakres ochrony zespołu parkowo-dworskiego i wpisując w 1990 r. do rejestru zabytków zespół, rozpoznał wszystkie wartości tego terenu i na tej podstawie określił północną granicę tego założenia. Organ podkreślił, że celem postępowania prowadzonego w sprawie skreślenia zabytku z rejestru jest ustalenie, czy zabytek uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej bądź naukowej bądź ponowna ocena tej wartości w oparciu o nowe ustalenia naukowe, a nie ocena zasadności decyzji o wpisie do rejestru zabytków. Organ zauważył, że teren wpisany do rejestru zabytków w takiej formie i w takim stanie zachowania nie utracił wartości, które posiadał w dacie wpisu do rejestru zabytków. Przywoływane przez wnioskodawcę argumenty, dotyczące usytuowania planowanej do wydzielenia działki i braku na niej drzewostanu, mające świadczyć o zniszczeniu zabytku w stopniu uzasadniającym jego skreślenie z rejestru, znane były organowi konserwatorskiemu już w dacie wpisu do rejestru zabytków. W ocenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego występując z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] września 2012 r. strona nie wskazała żadnych nowych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zapadające rozstrzygnięcie.

Powyższa decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Spółdzielnię Produkcji Rolnej [...], która zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie prawa materialnego - tj. art. 13 ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, iż część nieruchomości oznaczona w projekcie podziału jako działka nr [...] wraz ze służebnością drogi nie spełnia wymogów określonych w art. 13 ust. 1, pomimo iż stan tej części nieruchomości uległ pogorszeniu na tyle, że część ta utraciła jakąkolwiek wartość zabytkową;

2) naruszenie art. 7, 77 i 107 kpa poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia niezbędnych kwestii i poprzestanie na zdawkowych stwierdzeniach o tym, iż już w 1984 roku teren ten był mocno zaniedbany - bez badania stopnia pogorszenia się jego stanu, a także pominięcie faktu, iż z protokołu wizji lokalnych wynikało, iż teren ten jest "niepowiązany koncepcyjnie z resztą parku", a zatem doszło do utraty przez niego wartości zabytkowej, gdyż nie stanowi już zawartego, powiązanego koncepcyjnie kompleksu parkowo - dworskiego.

W uzasadnieniu Spółdzielnia podniosła, że część nieruchomości stanowiącej założenie dworsko-parkowe, oznaczona w projekcie podziału jako działka [...] (tj. część aktualnej działki numer [...]) z całą pewnością wyczerpuje przesłanki określone w art. 13 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Wskazała na znaczną degradację tego terenu, który stanowi część położona po północnej stronie drogi dojazdowej do podwórza gospodarczego. Skarżąca zwróciła uwagę, że jest to teren niezadrzewiony, oddzielony od pozostałej części parku drogą dojazdową.

Spółdzielnia podniosła także, że organ w ogóle nie badał stopnia degradacji terenu, jaka zaszła od momentu objęcia ochroną konserwatorską, pomimo że na podstawie art. 7 i 77 kpa ma obowiązek przeprowadzić z urzędu stosowne postępowanie dowodowe. Organ jednak poprzestał na lakonicznym stwierdzeniu, iż już w momencie objęcia ochroną "teren, którego dotyczy przedmiotowy wniosek był pozbawiony drzewostanu i wydzielony przez drogę od pozostałej części założenia".

Skarżąca zwróciła także uwagę na nieścisłości, które pojawiły się w opinii, na której oparł się organ. Wskazano, w niej bowiem na wartość analizowanej części zespołu wynikającą z usytuowania w jego wschodniej części figury Chrystusa, o przeszło 100-letniej historii. Tymczasem figurka oraz otaczający ją drzewostan nie były nigdy przedmiotem postępowania w sprawie wykreślenia z rejestru zabytków. Spółdzielnia podkreśliła, że zarówno z załączonego do wniosku wstępnego projektu podziału, jak i z protokołu wizji lokalnej z dnia 11 października 2011 roku wynika, że wyłączony teren ma obejmować wyłącznie działkę nr [...], a zatem teren narożnikowy z otoczoną drzewami figurą pozostanie w granicach parku i nie będzie objęty wyłączeniem. Wnioskiem objęta była zatem jedynie niezadrzewiona i niezakrzewiona część terenu, która uległa i ulega nadal znacznej degradacji, a jej walory zabytkowe zostały całkowicie utracone.

Zdaniem skarżącej organ pominął przy tym także fakt, iż z protokołu wizji lokalnych wynikało, iż teren ten jest "niepowiązany koncepcyjnie z resztą parku", co tym bardziej świadczy o utracie wartości zabytkowej, gdyż teren ten nie wchodzi już w skład zwartego, powiązanego koncepcyjnie kompleksu parkowo - dworskiego, wobec czego nieznany jest cel jego dalszej ochrony.

Skarżąca wskazała, że zamierza wydzielić sporną działkę na cele budowlane, jednakże w piśmie z dnia 6 maja 2011 roku [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wyjaśnił, iż w chwili obecnej wydzielenie jest niemożliwe sugerując jednocześnie złożenie wniosku o wykreślenie z rejestru zabytków w związku z degradacją terenu i jego położeniem w stosunku do pozostałej części parku.

Skarżąca zarzuciła zatem, że organ w sposób nieprawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe, co doprowadziło do nieprawidłowych ustaleń faktycznych i w konsekwencji naruszenia prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm. (dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm. - dalej: ustawa) oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. g i art. 7 pkt 1 ustawy. Zgodnie z art 13 ust. 1 ustawy zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru. Przepis ust. 1 stosuje się do skreślenia z rejestru części zabytku (art. 13 ust. 2 ustawy). Ponadto organ przytoczył art. 6 ust. 1 pkt 1 lit g, zgodnie z którym ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące, w szczególności parkami, ogrodami i innymi formami zaprojektowanej zieleni. Jedną z form ochrony zabytków jest wpis do rejestru zabytków (art. 7 pkt 1 ustawy).

Nie ulega wątpliwości, że podstawowym zadaniem organów ochrony konserwatorskiej jest zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków oraz udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków (art. 4 pkt 2 i 3 ustawy), a jedną z form ochrony jest właśnie wpisanie zabytku do rejestru zabytków (art. 7 pkt 1 ustawy). Wykreślenie z rejestru zabytków jest możliwe wyłącznie w takiej sytuacji, gdy uległ on zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych.

Jak wskazano wyżej każdy zabytek podlega ochronie bez względu na stan zachowania, a zatem rozważenie wykreślenia zabytku z rejestru jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy jego stopień zniszczenia jest tak daleki, że remont wymagałby w rzeczywistości przeprowadzenia pełnej jego rekonstrukcji, co zostało potwierdzone opinią biegłych (wyrok NSA z dnia 28 lipca 1994 r., I SA 1140/93, ONSA.OZ 1997, nr 2, poz. 7) lub jest dotknięty tzw. "śmiercią techniczną" (wyrok NSA z dnia 16 listopada 2001 r., I SA 906/00, Monitor Prawniczy 2001, nr 24, s. 1196.).

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] września 1990 r. założenie parkowo-dworskie z bramami wjazdowymi od strony wschodniej w [...], gmina [...] zostało wpisane do rejestru zabytków decyzją pod numerem [...]. Z decyzji tej wynika, że zabytkowe założenie rozpościera się na południowym skraju wsi po zachodniej stronie drogi z [...] do [...]. W decyzji wskazano także, iż park krajobrazowy o pow. 4,10 ha założony w 1 pol. XIX w., przekształcony został przed I Wojną Światową. Teren parku porośnięty wartościowym starodrzewem w tym 15 drzew o walorach pomnikowych - dęby, jesiony, graby, wiązy. W południowej części parku znajdują się pozostałości po alei wiązowej. Zespól parkówo-dworski w [...] jest cennym przykładem XIX wiecznej niewielkiej siedziby ziemiańskiej w W.. Neoklasycystyczna bryła dworu otoczona zieloną oprawą parku tworzą pełne uroku założenie. Jak podał organ zakres ochrony konserwatorskiej wskazany w powyższej decyzji wpisowej (teren parku o powierzchni 4,10 ha) jest tożsamy z granicami określonymi na planie parku dworskiego znajdującego się w opracowaniu pn. Ewidencja zabytkowego parku. [...], gmina [...], województwo [...] z 1984 r.

Jednocześnie z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że w niniejszej sprawie nie doszło do spełnienia przesłanek z art. 13 ust. 1 ustawy uzasadniających wykreślenie zabytku z rejestru zabytków.

Po złożeniu wniosku z dnia 17 czerwca 2011 r. przez Spółdzielnię Produkcji Rolnej [...] o skreślenie z rejestru zabytków nieruchomości oznaczonej w projekcie podziału jako działka numer [...] wraz ze służebnością drogi, stanowiącej część aktualnej działki oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...], znajdującej się na terenie chronionego założenia parkowo-dworskiego w [...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wystąpił, w piśmie z dnia 2 września 2011 r. do Dyrektora Narodowego Instytutu Dziedzictwa z prośbą o wydanie specjalistycznej opinii w tej sprawie. Prośba dotyczyła również dokonania oględzin z udziałem stron, sporządzenie protokołu z tej czynności oraz wykonanie skróconej dokumentacji fotograficznej.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. wydana została przez Narodowy Instytut Dziedzictwa ponowna opinia dotycząca skreślenia z rejetsru zabytków części parku dworskiego w [...], oznaczonej w projekcie podziału jako działka ewidencyjna nr [...] wraz ze służebnością drogi, zlokalizowanej na terenie założenia parkowo-dworskiego gm. [...] powiat [...], województwo [...].

Z opinii, opierającej się na obszernym materiale dowodowym, wynika, że na wnioskowanym do skreślenia z rejestru zabytków terenie historycznie zlokalizowany był ogród warzywny z sadem oraz budynek stajni i wozowni. W stronę północną, od dworu prowadziła droga, po wschodniej stronie stawu, do stajni koni cugowych z powozownią, usytuowanej w północnej części zespołu rezydencjonalnego, za drogą dojazdową na podwórze folwarczne. Po północnej stronie drogi dojazdowej na podwórze folwarczne na wschód od powozownią i stajni koni cugowych znajdował ogród warzywny i sad, którego krawędzie wzdłuż drogi i rowu obsadzone były drzewami oraz żywopłotem. Budynek stajni z wozownią rozebrano przed 1984 r. Pomiędzy sadem a szosą, stała figura Chrystusa, ufundowana w końcu XIX w. przez rodzinę [...]. W konkluzji opinii jednoznacznie stwierdzono, że fragment zespołu usytuowany w północnej części, za drogą dojazdową do podwórza folwarcznego byl częścią zespołu dworsko- parkowego. Usytuowany w tym miejscu budynek stajni koni cugowych z powozownią lączyl się funkcjonalnie z reprezentacyjną częścią zespołu, a nie gospodarczą. Na przeciwko stajni, znajdowała się brama wjazdowa do dworu i na teren parku rozciągający się po południowej stronie drogi dojazdowej (służebnej) do podwórza gospodarczego. W opinii wskazano, że teren dawnego ogrodu warzywnego i sadu oraz miejsce po stajni koni cugowych z powozownią nie utraciły swej wartości zabytkowej, gdyż od czasu wpisu do rejestru zabytków ich stan nie uległ zmianie. Ponadto wszelkie przekształcenia terenu objętego wnioskiem miały miejsce jeszcze przed objęciem zabytku ochroną konserwatorską i nie stanowiły przeszkody w uznaniu wysokich walorów zabytkowych założenia parkowo-dworskiego i zagwarantowaniu mu ochrony prawnej.

Odnosząc się do podstawowego zarzutu skarżącej dotyczącego wadliwego postępowania dowodowego i błędnych ustaleń faktycznych należy zauważyć, że w ww. opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa jednoznacznie wskazano właśnie na działkę [...] wraz ze służebnością drogi, stanowiącej część aktualnej działki oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...], znajdującej się na terenie chronionego założenia parkowo-dworskiego w [...]. Zatem brak jest podsatw do przyjęcia, że ustalenia dokonane przez specjalistów Narodowego Instytutu Dziedzictwa dotyczą innego terenu - co zdaje się sugerować skarżąca. Na konkluzję dokonaną przez ww. ekspertów nie wpływa również stwierdzenie, iż wynikające z protokołu wizji lokalnej, iż sporny teren jest "niepowiązany koncepcyjnie z resztą parku". Wspomniana wizja lokalna była bowiem jednym z elementów skłądajacych się na ocene dokonaną przez specjalistów z Narodowego Instytutu Dziedzictwa, a ponadto wspomniane niepowiązanie nie oznacza utraty wartości zabytkowej, skoro w takim kształcie teren ten został wpisany do rejestru zabytków. Należy zauważyć, że w uzasadnieniu wspomnianej opinii oraz uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zostały przedstawione w sposób logiczny i wyczerpujący argumenty uzasadniające pozostawanie spornego terenu w rejestrze zabytków, również z możliwością odtworzenia pewnych elementów, które wcześniej istniały, a które świadczyły o powiązaniu z resztą parku.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia przedstawienie przez skarżącą nowych argumentów przemawiających za wystąpieniem przesłanek określonych w art 13 ust. 1 ustawy wymagałoby sporządzenia innej opinii specjalistycznej, której jednak Spółdzielnia nie przedstawiła.

Sąd uznał, że znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja, w oparciu o którą organ orzekł o odmowie wykreślenia zabytku z rejestru jest kompletna i wystarczająca do wydania decyzji o takiej treści. Organ przeprowadził postępowanie w zgodzie z przepisami art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 84 § 1, art. 85 § 1 oraz art. 107 § 1 kpa, a zarzuty stawiane pod tym kątem są bezpodstawne. Organ zebrał materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości, przeprowadzona została wizja (art. 85 § 1 kpa), tam gdzie wymagane są wiadomości specjalne (art. 84 § 1 kpa) organ zwrócił się o wydanie opinii do jednostki uprawnionej – Narodowego Instytutu Dziedzictwa, jako dowód dopuścił także dokumentację fotograficzną (art. 75 § 1 kpa), a następnie w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa) rozpatrzył tak zebrany materiał dowodowy, zaś wnioski, konkluzje oraz odniesienie do podstawy prawnej znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 kpa), któremu również nie można zarzucić uchybień.

Konkludując, biorąc pod uwagę całokształt sprawy, wskazać trzeba, że celem priorytetowym ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest ochrona i zachowanie materialnego dziedzictwa kulturowego, konserwacja i rewaloryzacja zabytków oraz udostępnianie zabytków na cele publiczne. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana na podstawie wyczerpująco zgromadzonego materiału dowodowego oraz w oparciu o prawidłowo zastosowaną podstawę prawną - przepisy prawa materialnego i prawidłową ich wykładnię oraz w zgodzie z głównym celem jakiemu służy cytowana ustawa o ochronie zabytków. Sąd nie znalazł zatem podstaw do zakwestionowania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji.

Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ppsa należało orzec jak w sentencji wyroku.