Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 648/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2010 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta G. przez Koordynatora Filii Nr [...] Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. w sprawie przyznania E.K. zasiłku okresowego w wysokości [...] zł miesięcznie od [...]r. do [...] r..

W piśmie z dnia [...] r. sprecyzowanym w dniu [...] r. E.K. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji Kolegium z dnia [...] r., gdyż, jak twierdził, dokumenty, które w wyniku ich zatuszowania i nie ujawnienia przez pracowników Filii Nr [...] OPS mające istotne znaczenie nie zostały przekazane wraz z odwołaniem do SKO w K. Jako podstawę prawną wskazał art. 24 par. 1 pkt 6 k.p.a. Ponadto do pism dołączył kopie dokumentów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 149 § 1 k.p.a., wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...] r. Nr [...].

Następnie Kolegium decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku E.K. o wznowienie postępowania, odmówiło uchylenia powołanej wyżej decyzji własnej z dnia [...] r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył w całości treść art. 145 oraz art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego wskazując, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną można wznowić postępowanie z przyczyn w przepisach tych określonych. Nadto wyjaśnił, że postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Następnie Kolegium podało, że w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] r. na podstawie art. 145 § 1 i 145a k.p.a. Natomiast odnosząc się do dokumentów, na których, jak wskazano, E.K. oparł swój wniosek o wznowienie postępowania Kolegium uznało, iż w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który ją wydał. Kolegium podkreśliło, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Zdaniem Kolegium przedstawione przez stronę dokumenty nie są dla sprawy istotne, gdyż przy ustalaniu zasiłku okresowego organ oparł się o dotychczasowy brak współpracy strony z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej polegający na uniemożliwieniu dokonania oceny kontraktu i zawarcia nowych zasad współpracy. W terminie wyznaczonym na dzień [...] r. godz. [...] strona nie stawiła się bowiem w OPS Filia nr [...] celem spisania kontraktu socjalnego. Natomiast z kart informacyjnych ze szpitala wynika, że strona uległa wypadkowi w dniu [...], jednakże w godzinach wieczornych. Zatem sytuacja zdrowotna strony, powodująca niemożność poszukiwania pracy oraz jej podjęcia, nie miałaby wpływu na wysokość przyznanego świadczenia. Ponadto organy orzekające w sprawie tego zasiłku miały świadomość, że sytuacja zdrowotna strony uległa zmianie w związku z czym, pomimo braku współpracy, nie dokonano większego ograniczenia wysokości pomocy. W konsekwencji Kolegium uznało, że nie ma podstaw do uchylenia przedmiotowej decyzji na podstawie art. 145 § 1 lub 145a k.p.a.

Od powyższej decyzji E.K. wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem strony uzasadnione jest wznowienie postępowania na podstawie art. 145 par 1 pkt 1 i 2, jak również w oparciu o pkt 2, 3 i 5. W tym zakresie strona powołała się na:

- wydanie decyzji przez Kierownika Filii OPS w wyniku przestępstwa z art. 271 § 1 kk. Strona wskazała przy tym, że przeciwko temu kierownikowi, pracownikowi socjalnemu i Dyrektorowi OPS obecnie zostało wszczęte dochodzenie policyjno-prokuratorskie;

- nieprzekazanie przez kierownika OPS do SKO w K. informacji o przyjęciu pisma strony z dnia [...] r. wraz z ksero druku L-4, co spowodowało, że zasiłek okresowy został zaniżony o 50%;

- wydanie decyzji o przyznaniu zasiłku okresowego za miesiąc [...] i [...] r. w trakcie trwania postępowań: administracyjnego, policyjnego, prokuratorskiego z wcześniejszych powiadomień Ministra Sprawiedliwości, co decyzję tą czyni bezprawną bo wydaną przez osobę wyłączoną od udziału w postępowaniu na mocy art. 24 par. 1 pkt 1 i 6 k.p.a.

Ponadto strona akcentowała okoliczność nieprawidłowych ustaleń organu w kwestii przyjęcia czasu, w którym uległa wypadkowi w dniu [...]r., bo dokonanych na podstawie błędnie wystawionej i niewłaściwe sprostowanej szpitalnej karty informacyjnej (karta wystawiona na innego pacjenta), bez uwzględnienia nowej karty informacyjnej z dnia [...] r. Podniosła, że data i godzina jego przyjęcia w dniu wypadku figuruje w rejestracji izby przyjęć szpitala.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło utrzymać w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu Kolegium podtrzymało w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji przytaczając tożsamą argumentację zaprezentowaną w jej uzasadnieniu.

W skardze E.K. zarzucił powyższej decyzji Kolegium brak uwidocznienia prawdy obiektywnej pomimo przedłożenia w sprawie dokumentów uzasadniających podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. i prowadzenia przez organy ścigania postępowań karnych z art. 271 § 1 k.k. wobec pracownic Filii Nr [...] OPS w G. Ponadto skarżący powtórzył zasadniczo kwestie podniesione uprzednio we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przytaczając argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja może zostać wzruszona przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Przy czym w oparciu o art. 134 § 1 tej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak określonym zakresie kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że w niniejszej sprawie nastąpiło naruszenie przepisów postępowania skutkujące koniecznością uwzględnienia skargi i uchylenia zapadłych w sprawie decyzji.

Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały w trybie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji o przyznaniu E.K. zasiłku okresowego w wysokości [...] zł miesięcznie od [...] r. do [...] r.. Decyzja Kolegium z dnia [...] r. wobec wyczerpania trybu odwoławczego stała się ostateczna (art. 16 w zw. z art. 15 k.p.a.)

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzja ta zapadła, dotknięte było jedną z wad określonych w sposób wyczerpujący w art. 145 § 1 lub 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.).

Wznowienie postępowania stanowi zatem odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. Granice postępowania wznowieniowego wyznacza natomiast zakres sprawy administracyjnej, która została rozstrzygnięta w toku instancji przez wydanie decyzji.

O ile zatem w postępowaniu zwykłym, głównym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego, to przedmiotem postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie wznowieniowe, jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to ma własną, odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z wad wymienionych wyczerpująco w pkt 1-8 art. 145 § 1 k.p.a. nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym.

W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zakończone decyzją w sprawie zasiłku okresowego zostało wznowione na skutek wniosku E.K. ostatecznie sprecyzowanego w piśmie z dnia [...] r., w którym, jako podstawę wznowienia powołano art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a. Jednocześnie wnioskodawca wskazywał na nieprawidłowe działanie Kierownika Filii Nr [...] OPS w S. oraz pracowników socjalnych w zakresie sprawy dotyczącej przyznania świadczenia w formie zasiłku okresowego. Dołączył również m.in. kopie kierowanych pism do Dyrektora OPS w sprawie wyłączenia tych osób od udziału w postępowaniu wobec spraw przez niego wnoszonych. Powołany wyżej przepis odnosi się do podstawy wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., polegającej na wydaniu decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. Przy czym przesłanka wyłączenia pracownika lub organu dotyczy decyzji wydanej na każdym etapie zwykłego postępowania administracyjnego.

Postanowienie Kolegium o wznowieniu postępowania z dnia [...] r. nie przytacza natomiast żadnej z formalnych podstaw wznowienia. Również w podstawie prawnej decyzji Kolegium takiej podstawy nie wskazuje, choć strona na taką wyraźnie się powołała. Tymczasem organ związany jest wolą strony, wyrażoną we wniosku o wznowienie. Nie oznacza to wprawdzie, że w przypadku wznowienia postępowania nawet w oparciu o przesłankę wskazaną we wniosku organ nie może badać występowania innych podstaw wznowienia. Postanowienie o wznowieniu postępowania nie zawęża bowiem granic postępowania rozpoznawczego co do ustalenia podstaw wznowienia tylko do podstawy wyznaczonej w postanowieniu. Zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu otwiera postępowanie co do wszystkich podstaw wznowienia wyliczonych w art. 145 § 1 i 145a. Niemniej jednak zasadniczo organ zobowiązany jest poczynić ustalenia co do istnienia powołanej we wniosku strony podstawy wznowienia. Natomiast, jeżeli w trakcie postępowania okoliczności sprawy wskazywałyby także na inne podstawy wznowienia, to wówczas organ powinien również poczynić ustalenia co do ich istnienia.

Obowiązkiem organu było więc przede wszystkim ustalić w wyniku postępowania wyjaśniającego czy podstawa wznowienia wskazana przez skarżącego we wniosku występuje. Następnie w zależności od ustalenia istnienia bądź braku tej podstawy organ przeprowadza - lub nie - postępowanie wyjaśniające w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Takich jednakże ustaleń, co do wskazanej we wniosku przyczyny wznowienia z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., organ nie poczynił. W tej sytuacji ogólne stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji o braku podstaw do uchylenia decyzji z dnia 8 maja 2009 r. na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., nie poparte żadnymi ustaleniami oraz dokonaną na ich podstawie oceną okoliczności faktycznych, uchyla się spod kontroli sądu, co do wskazanej we wniosku przyczyny wznowienia. Jedynie organ szerzej odniósł się do dokumentów dołączonych do wniosku o wznowienie postępowania w kontekście przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. polegającej na ujawnieniu się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję, uznając, że nie są one dla sprawy istotne. Organ nie wskazał przy tym, które z tych dokumentów miał na względzie, wszak niektóre, dołączone uprzednio do odwołania, nie były dla sprawy nowe, a zatem rozważania co do ich istotności nie miałoby znaczenia prawnego.

Tymczasem Kolegium w wyniku ponownego rozpoznania sprawy w żaden sposób nie ustosunkowało się do powoływanej przez skarżącego przyczyny wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Nie odniosło się również do podniesionych dopiero na etapie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podstaw wznowienia oraz wskazanych na ich poparcie okoliczności, powielając treść wydanej uprzednio decyzji. Organ ten m.in. nie odniósł się do akcentowanej przez stronę okoliczności, co do figurującej w rejestracji izby przyjęć szpitala daty i godziny jego przyjęcia w dniu wypadku i nie rozważył jej w kontekście podstaw wznowienia.

Przyjdzie w tym miejscu przypomnieć, że w doktrynie i orzecznictwie prawa administracyjnego powszechnie prezentowany jest pogląd, że decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego, co do zasady, nie ma charakteru kontrolnego, ale jest zasadniczo działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji, zaś cel kontrolny decyzji organu odwoławczego tylko uzupełnia cel merytoryczny (por.: wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 lipca 2008 r., II SA/Kr 414/07, LEX nr 499884). Nie ulega wątpliwości, że powyższe należy odnieść do decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpoznania sprawy. Z tych też przyczyn organ odwoławczy, co do zasady obowiązany jest nie tylko rozpoznać zarzuty odwołania i skontrolować legalność zaskarżonej decyzji, ale ponownie rozpatrzyć niejako "od nowa" sprawę i ją rozstrzygnąć. Tym samym uznać należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję nie zastosowało się do obowiązków wynikających z art. 7 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

W świetle powyższych wywodów Sądu Kolegium ponownie rozpoznając sprawę rozważy przesłanki wznowienia postępowania, na które wskazuje skarżący, zaś podejmując stosowne czynności uwzględni te wywody.

Uznając, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja nie odpowiadają prawu z przyczyn wyżej wskazanych, należało skargę uwzględnić i orzec o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.