Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 571/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-10-23 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: zwolniono od kosztów sądowych w części, w pozostałym zakrsie wniosek oddalono
Powołane przepisy: article: art. 245, art. 246
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 października 2009 r. sprawy ze skargi M. H. Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 kwietnia 2009 r. znak [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc listopad 2004 r. postanawia: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić go od kosztów sądowych w ¾ części; 2. w pozostały zakresie wniosek oddalić.


UZASADNIENIE

W dniu 19 maja 2009 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie posiada żadnego wartościowego majątku ruchomego poza samochodem osobowym marki Volkswagen Passat o wartości ok. 10 tyś złotych obciążonego zastawem w postępowaniu karnym. Skarżący posiada także lokal mieszkalny o pow. 82, 63 m kw. w K. obciążony hipoteką zabezpieczającą kredyt udzielony skarżącemu i jego żonie na kwotę 413.336.72 zł Skarżący nie posiada żadnych wolnych środków pieniężnych na swoich rachunkach bankowych. Swoje miesięczne dochody oszacował na kwotę 954,74 zł.

Ponadto jego należności przeterminowane na dzień 30 kwietnia 2009 r. wynoszą 292.448,93 zł, a zobowiązania przeterminowane 195.335,86 zł. Większość z wymienionych należności na chwilę obecną jest nieściągalnych, na dowód czego przedstawił skarżący kopie postanowień o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wraz z tytułami wykonawczymi. Skarżący podniósł ponadto, że uiszczenie wpisu sądowego spowoduje poważne problemy w zaspokajaniu jego potrzeb życiowych, a w chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej, gdyż jej dalsze prowadzenie jest niemożliwe.

Wezwany o wyjaśnienie powodów braku ujęcia żony w formularzu PPF podniósł, że pozostaje z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Potwierdził, że mieszka razem z żoną. Wyjaśnił, że małżonka jest wspólnikiem i od czerwca br. Prezesem spółki B sp. z o.o., wcześniej natomiast była tam Dyrektorem Handlowym. Z tytułu zajmowanego stanowiska i sprawowanej funkcji uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 5.645,41 zł. Należy do niej nieruchomość w R. P. zabudowana domem jednorodzinnym, którą obciąża hipoteka kaucyjna do sumy 377.811,90 zł na rzecz Banku [...] SA. Żona nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych.

Koszty utrzymania domu wyniosły: za prąd łącznie za pierwsze pięć miesięcy bieżącego roku 224,64 zł, a prognozowane na okres od maja do początku listopada wynoszą łącznie 1550,64 zł. Wydatki na gaz w rozliczeniach dwu miesięcznych wynosiły ostatnio 280,74 zł, a wcześniej 578,03 zł. Do tego dochodzą jeszcze wydatki na telewizję oraz telefon 50 zł i Internet 59 zł za. Roczny koszt podatku od nieruchomości to 388 zł.. Skarżący spłaca kredyt miesięczna rata kredytu waha się w granicach pomiędzy 2500-3000 zł w zależności od wartości kursu franka szwajcarskiego. Skarżący oświadczył, że nie ma problemów z terminowym regulowaniem wymienionych należności.

Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2009 r. Sąd oddalił wniosek skarżącego.

Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył skarżący podnosząc, iż całkowity wpis od wszystkich dziewięciu wniesionych przez niego skarg wynosi 83 922 zł. Ponadto nie prawda jest, iż próbował on dokonać sztucznego rozdziału gospodarstw domowych "stosując z góry przyjęta taktykę procesową". Skarżący przyznaje, iż prawdą jest, że żona posiada udziały w firmie na kwotę 180 000 zł., jednakże jest to wartość nominalna, a zbycie udziałów jest czasochłonne. Kwoty na rachunkach bankowych odpowiednio 5 500 zł i 7 500 zł są to kwoty przyznane w ramach limitu kredytowego, a nie oszczędności skarżącego. Skarżący oświadczył, iż suma dochodów jego i żony to 5 500 zł miesięcznie, a suma zobowiązań kredytowych wynosi ok. 12 tysięcy. Aby pokryć te wydatki skarżący korzysta z kart kredytowych i debetów.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie w całym wnioskowanym przez niego zakresie.

Artykuł 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002, Nr 153, póz. 1270), stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem paragrafu 3 prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Zgodnie z artykułem 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Zdaniem Sądu skarżący wykazał, iż spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy, jednakże nie w całym we wnioskowanym przez niego zakresie.

Skarżący wraz z żoną prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a ich miesięczny dochód wynosi 5 500 zł, ponadto posiadają oni dwie nieruchomości oraz żona udziały w firmie na kwotę 180 000 zł, nie sposób więc uznać, ich za osoby ubogie.

Jednakże Sąd nie stracił z pola widzenia, iż działalność firmy, w której żona skarżącego posiada udziały jest obecnie zawieszona, co z całą pewnością, wpływa na realną wartość udziałów, ponadto obie nieruchomości są obciążone hipotekami, a skarżący wraz z żoną przy swoich niemałych dochodach, mają do spłacenia kredyty przewyższające ich miesięczne dochody. Sąd dał wiarę wyjaśnieniem skarżącego, iż spłacając swoje zobowiązania korzysta on z debetów oraz kart kredytowych.

Zwalniając skarżącego od kosztów sądowych w ¾ ich wysokości Sąd wziął pod uwagę, iż skarżący wniósł łącznie dziewięć skarg, a suma wpisów jakie powinien uiścić to kwota ponad 83 tyś zł. Jest to zdaniem Sądu suma na tyle duża, iż odmowa zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych spowodować by mogła pozbawienie skarżącego konstytucyjnego prawa do sądu.

Z całą pewnością sytuacja finansowa skarżącego w chwili obecnej jest trudna, jednakże zdaniem Sądu powinien i może on, biorąc pod uwagę posiadane przez niego środki finansowe ponieść koszty sądowe w pewnym stosunkowo niewielkim zakresie tj. w ¼ ich wysokości.

Na marginesie jedynie można zauważyć, że przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć (art.249 ppsa).

Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że skarżący spełnił przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, dlatego Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 3 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , postanowił jak w sentencji.