Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 57/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31 zo, art. 31 zq
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 10, art. 77, art. 79 a
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 5 sierpnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 sierpnia 2021 roku sprawy ze skargi Agnieszki Turkot na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] listopada 2020 roku nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...]


UZASADNIENIE

A. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] listopada 2020 r. utrzymującą – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 31 zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm., dalej jako ustawa COVID-19) - w mocy decyzję z dnia [...] września 2020 r. odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec 2020 r.

W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień, maj 2020 r. nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r., chyba że płatnik jest zwolniony z obowiązku ich składania.

Zgodnie z art. 47 ust. 1, ust. 2 g w zw. z art. 18 c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm., dalej jako u.s.u.s.) płatnik składek opłacający składki wyłącznie za siebie ma termin złożenia deklaracji do 10 dnia następnego miesiąca. Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie, których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę. Osoby te obowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18c.

Według danych zaewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wnioskodawca ( jako osoba deklarująca opłacanie niższych składek na ubezpieczenie społeczne – mała działalność gospodarcza plus – MDG + ).

- złożył deklarację ZUS DR 2 ( z zakresu 1-39 ) z podanym przychodem uzyskanym za 2019 z prowadzonej działalności gospodarczej i obliczoną nową podstawą do ubezpieczeń społecznych w lutym 2020 z kodem tytułu ubezpieczenia 059000

- złożył deklarację rozliczeniową ZUS DR2 ( z zakresu 40-49 ) za rok 2020 w dniu [...] lipca 2020 r., po ustawowym terminie

- nie złożył deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za luty 2020 r. do dnia [...] czerwca 2020 r. – z tego powodu nie zostały sporządzone poprawne deklaracje rozliczeniowe z urzędu za kolejne miesiące

- nie złożył deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za marzec 2020 r.

Organ wskazał, że decyzja z dnia [...] września 2020 r. została wydana zgodnie z prawem.

Powyższą decyzję zaskarżyła strona, wnosząc o uchylenie lub o zmianę decyzji oraz o przeprowadzenie dowodów załączonych do skargi. Strona podnosiła, że składając do ZUS żądane dokumenty uznała, wobec braku uwag organu, że zostały złożone prawidłowo.

Skarżąca wskazała na okoliczności dotyczące składania przedmiotowych deklaracji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z [...] września 2020 r. wydano z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Powodem, dla którego ZUS odmówił skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres marca 2020 r. było niezłożenie w ustawowym terminie do [...] czerwca 2020 r. prawidłowej deklaracji rozliczeniowej płatnika korzystającego z tzw. ulgi "mały ZUS+".

Materialnoprawną podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).

W myśl art. 31zo ust. 2 ww. ustawy na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem [...] kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

Zgodnie z art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Przy czym, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19). Zgodnie zaś z art. 31zq ust. 4 ustawy COVID-19 zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Przepis art. 31zo ust. 7 ustawy COVID-19 przewiduje, że odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji.

Z powołanych przepisów wynika, że na wniosek płatnika składek będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za miesiące marzec – maj 2020 r., jeżeli płatnik przed [...] kwietnia 2020 r. prowadził tę działalność i uzyskał za marzec 2020 r. przychód nie wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r., pod warunkiem, że złożył za te miesiące w terminie do [...] czerwca 2020 r. deklaracje rozliczeniowe, jeżeli nie był z tego obowiązku zwolniony na mocy przepisów usus. W przeciwnym razie ZUS wydaje decyzję odmowną.

W ocenie Sądu w świetle powołanych przepisów i ustalonego przez organy stanu faktycznego kluczowe są dwa zagadnienia prawne. Po pierwsze, czy skarżąca jako płatnik zobowiązana była złożyć wraz z wnioskiem o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek również deklaracje rozliczeniowe, a jeśli tak, czy złożyła je w terminie do [...] czerwca 2020 r.

W ocenie Sądu w przedstawionym przez ZUS stanie zgromadzonego materiału dowodowego oraz zaprezentowanej w wydanych decyzjach argumentacji nie sposób przesądzić, czy skarżąca zwolniona była z obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowych za okres marzec 2020 r., czy może ze zwolnienia takiego nie korzystała i do [...] czerwca 2020 r. nie zdołała przedstawić organowi wymagane deklaracje rozliczeniowe.

Przeprowadzenie przez Sąd w powyższym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego wykraczałoby poza dyspozycję art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019. 2325, ze zm.), dalej "Ppsa" i w sposób nadmierny przedłużyłoby postępowanie sądowe, a Sąd musiałby dodatkowo zastąpić organ w czynionych ustaleniach i przedstawianiu argumentacji faktyczno-prawnej, co z kolei jest niedopuszczalne w świetle dyspozycji art. 3 § 1 Ppsa i art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137).

Sąd wziął pod uwagę, że zakończone postępowanie przypadło na czas trwającego od 20 marca 2020 r. stanu epidemii (rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20.03.2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii – Dz. U. poz. 491), co wiązało się z licznymi powszechnymi ograniczeniami, również natury procesowej. Zdając sobie również sprawę z realiów rozpoznawania tego rodzaju wniosków, ich ogromnej liczby, ograniczeniach związanych z trwającym stanem epidemii. Sąd uznał, że nie mogą one uzasadniać niekorzystnych skutków jedynie dla jednej strony postępowania - skarżącego.

Wskazać należy, iż do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 Kpa oraz art. 123 usus miały zastosowanie przepisy Kpa. Przepis art. 77 § 1 Kpa stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien więc być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgodnie zaś z art. 77 § 4 zd. drugie Kpa fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kpa). Z kolei przepis art. 107 § 1 pkt 6 Kpa nakazuje, by decyzja administracyjna zawierała m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl art. 107 § 3 Kpa uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Ponadto odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 Kpa. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę poprawności jej rozstrzygnięcia, w tym również przez Sąd, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści.

Mając na względzie powołane przepisy postępowania Sąd doszedł do przekonania, że zarówno zgromadzony materiał dowodowy, jak i uzasadnienia prawne i faktyczne decyzji wydanych w sprawie naruszają przepisy postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa).

Po pierwsze ZUS stwierdzając w wydanych w sprawie decyzjach, że skarżąca nie dokonała obowiązku złożenia w określonym terminie wymaganych dokumentów de facto przesądził – bez jakiegokolwiek w tym zakresie wyjaśnienia prawnego – okoliczność, iż skarżąca nie była zwolniona z obowiązku przekazywania do ZUS dokumentów rozliczeniowych, względnie, że prawo to utraciła. Organ nie wykazał na gruncie przepisów usus i w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy (dokumentację ubezpieczeniową płatnika), dlaczego tak przyjął.

Zasady zwalniania z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych reguluje art. 47 usus. Zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 1 usus płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie. Przepis art. 47 ust. 2a usus przewiduje zwolnienie osób prowadzących pozarolniczą działalność, opłacających składki wyłącznie za siebie, z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej zadeklarowały do podstawy wymiaru składek:

1) na ubezpieczenia społeczne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, zaś w przypadku osób, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców - obowiązującej osoby z nimi współpracujące, z zastrzeżeniem ust. 2g;

2) na ubezpieczenie zdrowotne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru określonej w art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373, z późn. zm.), obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego, z zastrzeżeniem ust. 2c.

W świetle ww. przepisów usus oraz wymogów uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji stwierdzić należy, iż ZUS nie wyjaśnił powodów, dla których przyjął, że skarżąca nie była zwolniona z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych za marzec 2020 r., w szczególności jako korzystająca z ulgi "mały ZUS+". Nie jest rolą zaś Sądu kontrolującego legalność decyzji wydanych w niniejszej sprawie rekonstrukcja procesu decyzyjnego organu. Sąd tym bardziej uchyla się od takiej oceny zważywszy, że nie pozwala na to przedstawiony materiał dowodowy.

Przesłane przez ZUS Sądowi akta sprawy są na tyle niekompletne, iż nie sposób zbadać, czy prawidłowo przyjęto, że skarżąca nie korzystała z prawa zwolnienia z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych w okresie marca 2020 r., a w rezultacie - czy zastosowanie wobec niej znajdował wymóg określony w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 uzależnienia prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek od złożenia do [...] czerwca 2020 r. deklaracji rozliczeniowych za marzec 2020r.

Z akt sprawy nie wynika, czy organ wezwał skarżącą do usunięcia braków wniosku i pouczył o negatywnych skutków niezłożenia deklaracji rozliczeniowych w wymaganym terminie.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, iż organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 Kpa). Mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 Kpa). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 Kpa). Zgodnie zaś z art. 79a § 1 Kpa w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 Kpa, a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wynika z danych powszechnie dostępnych (komunikat ZUS z 29.04.2020r., dostępny na stronie internetowej www.zus.pl w zakładce "Aktualności"), ZUS od dnia [...] maja 2020 r. przywrócił standardową obsługę klientów w placówkach ZUS, zachęcając jedynie do załatwiania spraw w ZUS "bez wychodzenia z domu", przez elektroniczny portal Platformy Usług Elektronicznych. Zatem organ od [...] maja 2020 r. powinien był realizować w sprawie uregulowaną w art. 10 Kpa zasadę czynnego udziału strony w toku prowadzonego postępowania w sprawie. Tymczasem z akt sprawy wynika, że ZUS uczynił to dopiero zawiadomieniem z [...] października 2020 r., na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy, a więc po upływie ustawowego terminu na złożenie przez płatnika występującego o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tyt. składek dokumentów rozliczeniowych.

W ocenie Sądu zamieszczenie [...] czerwca 2020 r. na stronie internetowej ZUS (dostępne j.w.) komunikatu, iż jednym z warunków zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do [...] czerwca 2020 r., chyba, że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania, nie wyczerpuje ciążącego na organie obowiązku indywidualnego, w konkretnej sprawie, poinformowania strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (art. 10 § 1 Kpa).

Powyższe uchybienie organu świadczy równocześnie o naruszeniu obowiązku, którym mowa w art. 79a § 1 Kpa, tj. wyjaśnienia stronie przed wydaniem decyzji przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przed wydaniem decyzji z [...] września 2020 r., a przed [...] czerwca 2020 r., ZUS nie wyjaśnił skarżącej skutków nieprzedłożenia w terminie deklaracji rozliczeniowych za okres marzec 2020 r.

W ocenie Sądu również przepis art. 77 § 4 Kpa zobowiązywał ZUS do zakomunikowania stronie faktów znanych organowi z urzędu, a które nie wymagają dowodu. Przepis ten stanowi, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Jeżeli więc ZUS - na podstawie posiadanych dokumentów ubezpieczeniowych - posiadał wiedzę, że skarżąca nie złożyła wymaganych deklaracji rozliczeniowych, a nie jest zwolniona z obowiązku ich składania, powinien był zakomunikować to stronie przed upływem ustawowego terminu określonego przepisem art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, tj. przed do [...] czerwca 2020 r.

Wykonanie przez organ powyższych obowiązków było o tyle istotne, że gdyby nastąpiło jeszcze przed [...] czerwca 2020 r., skarżąca miałaby szansę przed upływem ustawowego terminu przedstawić wymaganą dokumentację rozliczeniową spełniając wymóg określony w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19.

Stwierdzić zatem trzeba, że naruszenie przez organ przepisów art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 Kpa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle powyższego niezbędnym okazuje się, z uwagi na powyższe braki, powtórzenie postępowania, celem wykazania i wyjaśnienia przez ZUS na podstawie jakich przepisów prawa i w oparciu o jakie dowody przyjął, że na skarżącej ciążył obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowych za marzec 2020 r., którego ta nie wykonała. W warunkach niniejszej sprawy kwestia ta nie jest możliwa do rozstrzygnięcia zarówno ze względu na braki w przedstawionym materiale dowodowym, jak i niewyczerpujące uzasadnienia wydanych decyzji. Uzasadnienia prawne i faktyczne wydanych decyzji nie pomogły Sądowi stwierdzić, czy rzeczywiście, jak twierdzi organ, skarżąca nie była zwolniona z obowiązku przekazywania dokumentów i dlaczego.

Organ nie wyjaśnił dlaczego i na podstawie jakich konkretnie przepisów prawa uznał, że skarżąca - jako osoba wykonująca działalność gospodarczą na mniejszą skalę nie była uprawniona do zwolnienia z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych.

W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Nie jest zaś rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia oraz – jak już wyżej wyjaśniono – w uzupełnianiu postępowania dowodowego. Obowiązki te spoczywają na organie. Sąd nie może przy tym oprzeć się na wyjaśnieniach ZUS zaprezentowanych w odpowiedzi na skargę, bowiem nie mogą one stanowić uzupełnienia zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym Sąd, z uwagi na naruszenie powołanych wyżej przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 Ppsa uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu z [...] września 2020 r.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ - kierując się normą określoną w art. 153 Ppsa - uwzględni ocenę prawną i wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym uzasadnieniu wyroku.

Organ winien też zwrócić uwagę na kwestię podpisów składanych pod decyzjami i użytego w nich sformułowania "z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych", które w świetle art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 dotyczyć może jedynie decyzji wydanych wskutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie pierwszej decyzji w sprawie.

Jednocześnie Sąd zaleca organowi, by:

1) w przypadku stwierdzenia, że organ nie powiadomił skarżącej o obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych w omawianym okresie,

2) potwierdzenia, że skarżąca wymaganych deklaracji nie złożyła w wymaganym terminie,

na podstawie obowiązującego od 16 grudnia 2020 r. art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19 (zmiana: Dz. U. 2020.2255) zawiadomił stronę o uchybieniu terminu do dokonania przez nią czynności kształtującej jej prawo (złożenie wymaganych dokumentów rozliczeniowych), wyznaczając termin do przywrócenia terminu do ich złożenia. Przepis ten wprost uwzględnia sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. Choć Sąd dostrzega, że powołany przepis wszedł w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji (od [...].12.2020r.), niemniej obejmuje zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii, jak wspomniano wyżej, ogłoszono zaś od 20 marca 2020 r. Regulacja ta niejako koryguje nowelizację ustawy COVID-19 dokonaną ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875), w wyniku której m.in. uchylono przepis art. 15zzr ustawy COVID-19 obowiązujący od 31 marca 2020 r. Przepis ten przewidywał w pkt 2, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jak należy rozumieć, wprowadzenie z dniem [...] grudnia 2020 r. przepisu art. 15zzzzn2 ustawy COVID-19 miało więc na celu zniweczenie skutków prawnych uchylenia art. 15 zzr ustawy COVID-19, co tym bardziej wskazuje, że należy stosować go do przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów uchybionych przed jego wejściem w życie, ale w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu [...]