Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 192/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 2 i 16
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: par. 18 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne
Teza: Zmiana składu osobowego rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. 139/06/992 ze zm. - dalej uśr) w trakcie okresu zasiłkowego (art. 3 pkt 10 uśr) nie może być utożsamiania z uzyskaniem dochodu (art. 3 pkt 24 uśr i § 18 ust. 1 i 3  rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne - Dz. U. 105/05/881 zm. 116/05/976, 58/06/401, 114/07/783) i nie może skutkować zmianą lub uchyleniem ostatecznej decyzji, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, na podstawie art. 32 ust. 1 uśr, z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej rodziny. Ewentualne skutki zmiany składu osobowego rodziny, mające wpływ na zmianę sytuacji dochodowej rodziny, mogą być - proporcjonalnie do okresu, w jakim dochody te wpływają na sytuację dochodową rodziny - uwzględnione w postępowaniu o prawo do świadczeń rodzinnych na nowy okres zasiłkowy - w zakresie o którym mowa w art. 3 pkt 2 uśr.

TEZY

Zmiana składu osobowego rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. 139/06/992 ze zm. - dalej uśr) w trakcie okresu zasiłkowego (art. 3 pkt 10 uśr) nie może być utożsamiania z uzyskaniem dochodu (art. 3 pkt 24 uśr i § 18 ust. 1 i 3  rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne - Dz. U. 105/05/881 zm. 116/05/976, 58/06/401, 114/07/783) i nie może skutkować zmianą lub uchyleniem ostatecznej decyzji, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, na podstawie art. 32 ust. 1 uśr, z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej rodziny. Ewentualne skutki zmiany składu osobowego rodziny, mające wpływ na zmianę sytuacji dochodowej rodziny, mogą być - proporcjonalnie do okresu, w jakim dochody te wpływają na sytuację dochodową rodziny - uwzględnione w postępowaniu o prawo do świadczeń rodzinnych na nowy okres zasiłkowy - w zakresie o którym mowa w art. 3 pkt 2 uśr.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta O. W. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana /-/ I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ M. Dybowski


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] Prezydent Miasta O. W. (dalej Prezydent Miasta) działając na podstawie art. 5 ust. 1, ust. 3, art. 20, art. 32 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. 139/06/992 ze zm. - dalej uśr), "§ 2 ust. 2 pkt 6 lit. i, § 18 ust. 1, ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 02.06.2005 r. /Dz.U.Nr 105 poz. 881 z późn. zm./"i art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. 98/00/1071 ze zm. - dalej kpa): uchylił z dniem

1 listopada 2007 r. decyzję nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. (dalej decyzja z dnia [...] sierpnia 2007 r.) przyznającą A. Ł. zasiłek rodzinny na córki: Ż., S. i P. P.; dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej; dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na córkę S. i odmówił dalszej realizacji świadczenia.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że dnia 18 lutego 2008 r. Strona poinformowała o zmianie sytuacji rodzinnej, przedkładając akt małżeństwa, z którego wynika, że [...] października 2007 r. zawarła Ona związek małżeński. Dnia 22 lutego 2008 r. Strona przedłożyła zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętego dochodu w 2006 r. przez męża Strony. Organ, po ponownym przeliczeniu dochodu uwzględniając dochód męża ustalił, że w 2006 r. miesięczny dochód rodziny wyniósł 3434,54zł - na osobę w rodzinie 686,91 zł - i przekroczył tym samym kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego o 103,91 zł. Skoro zgodnie z art. 5 ust. 2 i 3 uśr zasiłek rodzinny przysługuje w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności a dochód rodziny w przeliczeniu na osobę

nie przekracza kwoty 583 zł lub gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu tj. 48 zł i zasiłek rodzinny przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym, to tym samym- w związku

z przekroczeniem dochodu uprawniającego do zasiłku rodzinnego- w myśl art. 32 ust. 1 uśr, z dniem 1 listopada 2007 r. uchylono decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r. i odmówiono Stronie dalszej wypłaty świadczeń (k. 20 akt administracyjnych).

Odwołując się od owej decyzji A. Ł. zwróciła się

o dokładne zbadanie Swej sprawy i przyznanie Jej zasiłku, a także wyraziła zdziwienie, na jakiej podstawie zaliczono do Jej dochodów "alimenty orzeczone wyrokiem Sądu". Odwołująca się oświadczyła także, że "jej były mąż nie przebywa od 5 lat w Polsce i nie jest zameldowany w Polsce oraz nie przekazuje jej orzeczonych alimentów. Jest poszukiwany przez policję. Na powyższy fakt mam potwierdzenie Komornika Sądowego" (k. 2 akt odwoławczych).

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej SKO) zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 uśr zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł. Bezsprzecznym jest, że dochód osiągnięty przez rodzinę Odwołującej się w roku 2006 r. (686,91 zł) przekracza kryterium dochodowe o kwotę 103,91 zł. W myśl § 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. 105/05/881 zm. 116/05/976, 58/06/401, 114/07/783- dalej rozporządzenie) w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa

do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego

po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. "Wstrzymanie Zainteresowanej wypłaty świadczenia za okres od dnia 1 listopada 2007 r. jest zgodne z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych" (k. 8-9 akt odwoławczych).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. Ł. stwierdziła, że nie zwrócono uwagi na fakty, które są najistotniejsze w tej sprawie. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w O. W. nie przedstawił lub pominął fakt, że do dochodu obliczonego na jednego członka rodziny wliczono alimenty zasądzone wyrokiem Sądu, które winien płacić Jej były mąż. Skarżąca nie zgodziła się z decyzją o "wstrzymaniu Jej wypłaty dodatku", uznając, że sztucznie wlicza się do Jej dochodów alimenty, których nie otrzymuje. Jest to dla Skarżącej sztywne trzymanie się przepisów, nie biorące w ogóle pod uwagę faktów. Jest pewna, że organy, do których dotychczas się odwołała, pobieżnie i zbyt ogólnie potraktowały Jej sytuację. W przypadku odmowy uchylenia decyzji SKO prosi o wskazanie Jej kroków prawnych w celu wyeliminowania problemu wliczania niepłaconych na Jej dzieci alimentów do Jej dochodów, jak również kolejnej instancji, do której mogłaby się odwołać.

Opowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało Swą dotychczasową argumentacje dodając, że organ I instancji w sposób prawidłowy

i zgodny z § 2 ust. 2 pkt. 6 lit. j) rozporządzenia przyjął do wyliczenia wysokości dochodu alimenty w wysokości nakreślonej wyrokiem rozwodowym, orzekającym

w tym zakresie i w tym przedmiocie zarzut Skarżącej jest w ocenie SKO nieuzasadniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

1. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153/02/1269, zm. 169/05/1417) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W odniesieniu do aktów i czynności z zakresu administracji publicznej kontrola

ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd porównuje treść dekodowanej przez organ normy prawa, z ustalonym przez ten organ stanem faktycznym.

Z naruszeniem prawa materialnego mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym stanie faktycznym została zastosowana błędna subsumcja prawa tj. organ

nie zastosował przepisu, który winien był zastosować lub też dokonał wadliwej wykładni zastosowanego prawa. Z naruszeniem prawa procesowego mamy w szczególności

do czynienia, gdy organ procesowy pomija okoliczności relewantne, które w świetle prawidłowo dekodowanej normy prawa materialnego i normy prawa procesowego, mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm. - dalej: ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 ppsa, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne

dla końcowego jej załatwienia.

2. W skład rodziny Skarżącej w rozumieniu art. 3 pkt 16 uśr od 19 października 2007 r. wchodzi 5 osób: małżonkowie A. i R. Ł. oraz troje dzieci A. Ł. z pierwszego małżeństwa - Ż., S. i P. Puchalskie. Przed dniem 19 października 2007 r., a zwłaszcza w całym 2006 r., rodzina składała się z czterech osób - Skarżącej i trojga Jej dzieci.

Ustaleń tych Sąd dokonał na podstawie: odpisu wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] września 2005 r.- [...] (k. 6 akt administracyjnych), formularza wniosku o ustalenie praw do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z dnia 27 lipca 2007 r. (k. 13 - 10 akt administracyjnych) i kserokopii odpisu skróconego aktu małżeństwa A. Ł. (primo voto P.) i R. Ł., zawartego dnia [...] października 2007 r. (k. 16 akt administracyjnych). Sąd dał wiarę tym dokumentom i odpisom dokumentów, bowiem nie były one kwestionowane przez Strony i nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarygodności (art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z - odpowiednio - art. 244, 245, 252 i 253 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego /Dz. U. 43/64/296 ze zm. - dalej: kpc/; T. Ereciński [w:] Komentarz do kpc, Warszawa 2006 r., t. 1, s. 562, uw. 32 i 33; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2006 r., III CK 369/05, OSNC 11/06/187).

3. Decyzje organu I instancji i SKO zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i prawa procesowego.

Ustawodawca zdefiniował w słowniczku zawartym w art. 3 uśr pojęcia, które należy w ten właśnie sposób rozumieć na tle ustawy o świadczeniach rodzinnych i rozporządzenia. Organy obu instancji nie dostrzegły, że czym innym jest zmiana składu rodziny, a czym innym uzyskanie dochodu przez członka rodziny.

W oparciu o art. 3 pkt 16 uśr, określający definicję rodziny i mając na uwadze materiał zgromadzony w sprawie, skład rodziny Skarżącej uległ zmianie dopiero dnia [...] października 2007 r. (rodzina powiększyła się o jedną osobę - nowego męża Skarżącej - R. Ł.). Zmiany osobowe w składzie rodziny miały oczywiście odbicie w dochodzie rodziny- inny był dochód rodziny przed [...] października 2007 r., gdy w jej skład wchodziła tylko Skarżąca i Jej dzieci z pierwszego małżeństwa, a inny, gdy członkiem rodziny został R. Ł.

Ustawodawca w słowniczku, w art. 3 pkt 2 uśr określił, że przez dochód rodziny rozumie się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Zakres kognicji organów obu instancji określa norma prawa materialnego. Organy obu instancji błędnie przyjęły, że istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest ponowne ustalenie dochodu rodziny za 2006 r. (rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy, istotny dla przyznania świadczeń rodzinnych decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. – od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. – art. 3 pkt 10 uśr). Tymczasem w roku 2006 R. Ł. nie należał do rodziny Skarżącej w rozumieniu art. 3 pkt 16 uśr i brak podstawy materialnoprawnej w ustawie o świadczeniach rodzinnych, by doliczać Jego dochód do dochodu rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 2 uśr. W szczególności taką podstawą nie jest art. 3 pkt 24 uśr.

4. Organy obu instancji zdają się upatrywać takiej podstawy prawnej w § 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia. Tymczasem oba ustępy § 18 rozporządzenia nie dają podstaw do takiej subsumcji. Ust. 1 § 18 rozporządzenia wskazuje, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Nie ulega zetem wątpliwości, że ów członek rodziny musiał być członkiem rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 uśr zarówno w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 uśr), jak i w okresie zasiłkowym ("po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń"; art. 3 pkt 10 uśr). R. Ł. tego warunku nie spełniał, bo członkiem rodziny stał się dopiero dnia [...] października 2007 r., zatem brak podstaw, do zastosowania sankcji z ust. 3 § 18 rozporządzenia. Uzyskanie dochodu w rozumieniu par. 18 ust. 1 rozporządzenia może być rozumiane wyłącznie zgodnie z art. 3 pkt. 24 uśr.

5. Zmiana składu osobowego rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. 139/06/992 ze zm. - dalej uśr) w trakcie okresu zasiłkowego (art. 3 pkt 10 uśr) nie może być utożsamiania z uzyskaniem dochodu (art. 3 pkt 24 uśr i § 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne - Dz. U. 105/05/881 zm. 116/05/976, 58/06/401, 114/07/783) i nie może skutkować zmianą lub uchyleniem ostatecznej decyzji, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, na podstawie art. 32 ust. 1 uśr, z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej rodziny. Ewentualne skutki zmiany składu osobowego rodziny, mające wpływ na zmianę sytuacji dochodowej rodziny, mogą być – proporcjonalnie do okresu, w jakim dochody te wpływają na sytuację dochodową rodziny – uwzględnione w postępowaniu o prawo do świadczeń rodzinnych na nowy okres zasiłkowy – w zakresie o którym mowa w art. 3 pkt 2 uśr.

Nadto organ odwoławczy błędnie uznał, że " wstrzymanie Zainteresowanej wypłaty ... świadczenia za okres od dnia 01 listopada 2007 r. jest zgodne z przepisami ustawy "o świadczeniach rodzinnych", chodź decyzja z [...] marca 2008 r. nie była oparta na art. 28 uśr i przepis ten nie znajdował w sprawie zastosowania.

Organy administracji w sposób błędny uznały za rok kalendarzowy, z którego należy brać pod uwagę przy nowym obliczaniu dochodu rodziny, dochody nowego członka rodziny rok 2006. Z tego bowiem roku pochodziło brane pod uwagę przez organy zaświadczenie urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych dotyczące R. Ł. (k. 17 akt administracyjnych) mimo, że R. Ł. został członkiem rodziny Skarżącej dopiero [...] października 2007 r. Podzielenie zatem dochodu rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 2 uśr przez 5 osób, mimo że rodzina w całym 2006 r. liczyła 4 osoby (art. 3 pkt 16 uśr) narusza prawo materialne.

Już z tego powodu decyzje obu instancji musiały ulec uchylaniu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa).

6. W przypadku ewentualnego nowego wniosku o prawo do świadczeń na nowy rok zasiłkowy (np. od 1 września 2008 r. do 31 sierpnia 2009 r. - art. 3 pkt 10 uśr), podstawą do obliczenia nowych dochodów rodziny Skarżącej winny być dochody R. Ł., lecz dopiero od [...] października 2007 r. (a nie w 2006 r.). Gdy R. Ł. w roku kalendarzowym poprzedzającym kolejny okres zaliczkowy, był członkiem rodziny przez niewiele ponad dwa miesiące, nie sposób będzie wliczać jego całego dochodu za 2007 r. do dochodu rodziny. Takiej interpretacji przepisu art. 3 pkt 2 uśr przeciwi się jego literalne brzmienie. Skoro ustawodawca użył określenia "przeciętny miesięczny dochód" w roku kalendarzowym, to trudno przyjąć, że rozstrzygnięcia podjęte przez organy administracyjne, mieszczą się z zakresie tych pojęć. W sytuacji, w której doliczony do dochodu rodziny byłby całoroczny dochód osoby, która została członkiem tej rodziny na nieco ponad 2 miesiące przed upływem okresu wynikającego z art. 3 pkt 2 uśr, nie można mówić o kryterium przeciętności dochodu. W sytuacji braku podstaw do przyjęcia, by przed [...] października 2007 r. R. Ł. był członkiem rodziny Skarżącej w rozumieniu art. 3 pkt 16 uśr, choćby z tego względu dochód przez niego uzyskany przed tą datą nie może zostać uznany za część dochodu rodziny. Mimo tego, że w przepisach obowiązujących w dacie wydania decyzji nie przewidziano kazuistycznie sytuacji, w której skład rodziny jest inny w chwili składania wniosku, niż w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, to nie można przyjąć interpretacji przedstawionej przez organy. W szczególności nieuprawnione jest twierdzenie, jakoby z tego, że w chwili wydania decyzji mąż Skarżącej był członkiem rodziny, wynikała konieczność doliczenia pełnej wysokości jego dochodu za rok 2006. Oczywistym jest, że organ orzekając o świadczeniu rodzinnym ustala i analizuje stan faktyczny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 uśr). Żaden z tych przepisów nie upoważnia jednak organów do przyjmowania fikcji przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny za wszystkie miesiące, a właśnie takie cechy ma założenie, zgodnie z którym doliczono dochód męża Skarżącej za cały 2006 r. mimo, że stał się członkiem rodziny dnia 19 października 2007 r. (art. 3 pkt 16 uśr).

Jedynie ubocznie stwierdzić należy, że nawet gdyby organy w postępowaniu administracyjnym ustaliły, że R. Ł. przyczyniał się do utrzymania rodziny Skarżącej przed [...] października 2007 r., to i tak jego dochód w okolicznościach sprawy należy uznać jako dochód osoby spoza rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16, a zatem

nie mógłby zostać wliczony do dochodu rodziny. Słuszne wydaje się jedynie takie obliczenie dochodu rodziny, w którym dochód obecnego męża Skarżącej zostałby uwzględniony w przypadku wniosku o prawo do świadczeń rodzinnych na nowy okres zasiłkowy, jedynie w wysokości, w jakiej został uzyskany przez niego po [...] października 2007 r. (odpowiednio- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia: 18 stycznia 2007 r.- IV SA/Po 63/06; 8 marca 2007 r.- IV SA/Po 110/06 ; odpowiednio – na tle art. 3 pkt 23 uśr – wyrok WSA w Warszawie z 20 marca 2007 r. – I SA/Wa 234/07).

7. Zgodnie z art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 § 1 kpa obliguje organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, natomiast art. 107 § 3 kpa wskazuje na konieczność należytego uzasadnienia decyzji administracyjnej z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji

w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego

i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1998 r., II SA 420/98, LEX 41390).

Sąd nie podzielił argumentacji organu I instancji. Organ ten wskazał bowiem,

że na dochód rodziny w 2006 r., składały się dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz alimenty w wysokości zasądzonej wyrokiem sądowym, które zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 uśr są dochodem,

a wysokość uzyskiwanych alimentów ustala się zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 6 lit. j rozporządzenia na podstawie kopii odpisu wyroku sądu zasądzającego alimenty

a w przypadku otrzymywania alimentów niższych niż zasądzone w wyroku, przelewów lub przekazów pieniężnych dokumentujących faktyczną wysokość otrzymywanych alimentów oraz zaświadczenia komornika o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów a także wysokości wyegzekwowanych alimentów. Stosując

taki sposób obliczania alimentów organ pominął zupełnie treść oświadczeń Skarżącej co do kwot alimentów otrzymywanych od byłego męża.

Skarżąca sama miała trudności z odpowiednim określeniem wysokości otrzymywanych alimentów (oświadczenia z dnia 27 lipca 2007 r. i 4 marca 2008 r. – k. 7,8,19 – różnią się znacznie). Wymagało to zatem zobowiązania Skarżącej do wskazania dokumentów bądź świadków, w oparciu o które to dowody – przy zastosowaniu zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa) – organy ustalą, ile konkretnie alimentów w 2006 r. były mąż przekazał Skarżącej ( odpowiednio – wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w: Łodzi z dnia 21 grudnia 2007 r. – II SA/Łd 1020/07; Białymstoku z dnia 26 maja 2006 r. – II SA/Bk 44/06).

Przepis § 2 ust. 2 pkt 6 j rozporządzenia wskazuje tylko na przykładowe sposoby ustalenia wysokości alimentów. Wymienienie w § 2 ust. 2 pkt 6 j rozporządzenia "kopii odpisu wyroku sądu zasądzającego alimenty" nie ogranicza swobody organu dopuszczenia każdego dowodu mogącego przyczynić się do wyjaśnienia sprawy ( art. 75 § 1 kpa) ani zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa; odpowiednio wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 marca 2006 r. IV SA/Po 804/05 – ONSA i WSA 3/07/76). Przepis § 2 rozporządzenia wskazuje wyłącznie, jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku, nie ogranicza zaś prowadzenia postępowania dowodowego przez organy administracji publicznej (art. 7 i art. 77 § 1 kpa) ani nie wprowadza formalnej teorii dowodów (art. 80 kpa). Organ miał obowiązek przeprowadzić bardziej szczegółowe postępowanie dowodowe, mając na uwadze przepis art. 75 § 1 kpa, wskazujący, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W przypadku braku bezpośrednich dowodów, pozwalających precyzyjnie ustalić wysokość alimentów przekazywanych faktycznie Skarżącej w 2006 r., organ mógł skorzystać z instytucji domniemania faktycznego, która nie ogranicza zasady swobodnej oceny organu prowadzącego postępowanie, lecz daje mu pełną swobodę wnioskowania co do istnienia poszukiwanego faktu na podstawie innego faktu (innych faktów) oraz na podstawie wszystkich okoliczności danego przypadku (Z. Janowicz " Kpa. Komentarz" W.Pr. PWN 1999 r., s. 217 uw. 1d, s. 223, uw. 5 b; H. Dolecki "Ciężar dowodu w polskim procesie cywilnym" W.Pr. PWN 1998 s. 167 i n.). Biorąc powyższe pod uwagę, organy przedwcześnie przyjęły alimenty w zasądzonej wysokości, a nie w wysokości zadeklarowanej przez Skarżącą, ewentualnie w innej - udowodnionej w postępowaniu. Wynik tych ustaleń i precyzyjna ocena dowodów winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnianiu decyzji (art. 107 § 1 i 3 kpa). Organy nie wyjaśniły, dlaczego nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego co do kwestii rzeczywistych dochodów rodziny Skarżącej.

Skoro doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 ppsa.

M. Dybowski B. Popowska I. Kucznerowicz

JH