Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 528/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 148 par. 1 i 2, art. 149
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 56, art. 106 par. 3, art. 135, art. 151, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2015 r. sprawy ze skarg R. K. i L. K. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego; I. oddala skargi, II. przyznaje r.pr. M. J. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, kwotę [...] zł ([...] złotych) w tym [...] zł ([...] złotych [...]) tytułem podatku od towarów i usług, III. przyznaje r.pr. B. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę [...] zł ([...] złotych) w tym [...] zł ([...] złotych [...]) tytułem podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) – po rozpatrzeniu zażalenia D. K. – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] (dalej: PINB) z dnia [...] 2015 r. znak: [...], którym organ I instancji "odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] 2005 r., [...] stwierdzającą, że decyzję Starosty [...] [...] z dnia [...] 1999 r. (udzielającą Panu R. K. pozwolenia na użytkowanie warsztatu branży złotniczej, z zapleczem socjalnym, zlokalizowanym na parterze i pomieszczeniami mieszkalnymi na piętrze, zrealizowanego na działce nr ewidencyjny [...], położonej w [...] przy ul. [...]), wydano z naruszeniem art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. nr 38, poz. 26; ze zmianami), oraz odmawiającą uchylenia tej decyzji Starosty [...] z powodu upływu pięciu lat od dnia doręczenia stronie przedmiotowej decyzji".

Przedmiotowe postanowienia zostały wydane w następującym stanie sprawy.

PINB ostateczną decyzją z dnia [...] 2005 r. znak [...] stwierdził, że "decyzję Starosty [...] z dnia [...] 1999 r. (udzielającą Panu R. K. pozwolenia na użytkowanie warsztatu branży złotniczej z zapleczem socjalnym zlokalizowanym na parterze i pomieszczeniami mieszkalnymi na piętrze, zrealizowanego na działce nr ewidencyjny [...], położonej w [...] przy ul. [...]), wydano z naruszeniem art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. nr 38, poz. 26; ze zmianami), oraz odmawiającą uchylenia tej decyzji Starosty [...] z powodu upływu pięciu lat od dnia doręczenia stronie przedmiotowej decyzji". Decyzja PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...] została wydana na podstawie art. 151 § 2 Kodeksu postepowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w trybie wznowienia postępowania. Odmawiając uchylenia decyzji Starosty [...] z dnia [...] 1999 r. o pozwoleniu na użytkowanie, PINB wyjaśnił w decyzji z dnia [...] 2005 r., że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. (znak [...]) stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy T. z dnia [...] 1999 r. (znak [...]) o pozwoleniu na budowę warsztatu złotniczego, która to decyzja o pozwoleniu na budowę stanowiła podstawę do wydania decyzji z dnia [...] 1999 r. o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego warsztatu. Stwierdzając wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z dnia [...] 1999 r. z naruszeniem art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r., PINB zarazem odmówił jej uchylenia ze względu na treść art. 151 § 2 i art. 146 § 1 k.p.a.

W wyniku rozpatrzenia żądania R. K. WWINB decyzją z dnia [...] marca 2009 r. znak [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. ([...]). Odwołanie z dnia 20 marca 2009 r. od tej decyzji wniósł m.in. D. K.. W dalszym toku tego postępowania WWINB w piśmie z dnia 21 września 2009 r. znak: [...] wezwał D. K. do wykazania interesu prawnego w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...].

Postępowanie w sprawie stwierdzania nieważności decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...] zostało ostatecznie zakończone decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB) z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...], który utrzymał w mocy decyzję WWINB z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Rozstrzygnięcie to jest również prawomocne, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 1280/11 (dostępne w bazie orzeczeń: http://orzecznia.nsa.gov.pl) oddalił skargę kasacyjną R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1540/10 oddalającego jego skargę na decyzję GINB z dnia [...] czerwca 2010 r.

W dniu 17 maja 2010 r. do siedziby PINB wpłynęło podanie D. K. z dnia 15 maja 2010 r., stanowiące "wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego z art. 145 K.p.a.", w którym wnioskodawca powołał się na przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

PINB postanowieniem z dnia [...] 2011 r. "odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] 2005 r., [...] stwierdzającą, że decyzję Starosty [...] z dnia [...] 1999 r. (udzielającą Panu R. K. pozwolenia na użytkowanie warsztatu branży złotniczej z zapleczem socjalnym zlokalizowanym na parterze i pomieszczeniami mieszkalnymi na piętrze, zrealizowanego na działce nr ewidencyjny [...], położonej w [...] przy ul. [...]), wydano z naruszeniem art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. nr 38,"poz. 26; ze zmianami), oraz odmawiającą uchylenia tej decyzji Starosty [...] z powodu upływu pięciu lat od dnia doręczenia stronie przedmiotowej decyzji".

Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. znak: [...] WWINB stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez R. K., L. K. oraz D. K. zażaleń na postanowienie PINB z dnia [...] 2011 r.

Postanowienie WWINB z dnia [...] października 2011 r. zostało w wyniku wniesienia przez R. K., D. K. oraz L. K. skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – uchylone wyrokiem z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Po 1181/11.

Naczelny Sąd Administracyjny, w wyniku wniesienia skargi kasacyjnej przez WWINB do wyroku WSA w Poznaniu z dnia 29 lutego 2012 r., wyrokiem z dnia 30 października 2013 r. sygn. akt II OSK 1255/12 uchylił zaskarżony wyrok w zakresie rozstrzygnięcia uchylającego postanowienie WWINB z dnia [...] października 2011 r. w części dotyczącej stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia przez L. K. i R. K. – i w tym zakresie oddalił skargę, zaś w pozostałej części oddalił skargę kasacyjną

Po wydaniu przywołanych wyroków sądów administracyjnych WWINB, po rozpatrzeniu zażalenia D. K., postanowieniem z dnia w [...] lutego 2014 r. znak: [...] uchylił w całości postanowienie PINB z dnia [...] 2011 r., a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

PINB postanowieniem z dnia [...] 2014 r. ponownie odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...].

WWINB postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...], po rozpatrzeniu zażalenia R. K., uchylił w całości postanowienie PINB z dnia [...] 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Następnie PINB postanowieniem z dnia [...] 2015 r. znak: [...] kolejny raz odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...].

Postanowienie PINB z dnia [...] 2015 r. zostało zaskarżone przez D. K. – WWINB uznał podanie z dnia 3 lutego 2015 r. za zażalenie na postanowienie PINB z dnia [...] 2015 r. W zażaleniu wnioskodawca zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów art. 7, art. 77, art. 104 § 2, art. 107 § 3, art. 36 § 1 w zw. z art. 35 k.p.a. oraz art. 153 i art. 170 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i podtrzymał stanowisko, że o wydaniu PINB z dnia [...] 2005 r. dowiedział się dopiero w maju 2010 r.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] WWINB podniósł, że przy rozpatrywaniu sprawy dotyczącej wznowienia postępowania niezbędne jest w pierwszym rzędzie przeanalizowanie spełnienia warunków z art. 148 § 1 i 2 k.p.a., zgodnie z którym podanie o wznowienie postępowania powinno zostać wniesione do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...].

W ocenie WWINB, organ I instancji w ramach pierwszej fazy postępowania prawidłowo przeanalizował wniosek pod kątem dochowania ustawowego terminu do jego wniesienia, tj. terminu jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W tym zakresie organ wskazał na to, że z treści pisma D. K. z dnia 15 maja 2010 r., stanowiącego wniosek o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania administracyjnego zakończonego decyzją powiatowego PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...], wynika, że z treścią tej decyzji zapoznał się w dniu 5 maja 2010 r., a ponadto powyższą decyzję wnioskodawcy udostępniły pozostałe strony postępowania. W ocenie WWINB organ I instancji prawidłowo ustalił jednak, że D. K. o decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...] dowiedział się co najmniej w marcu 2009 r., który to fakt potwierdzają akta administracyjne organów obydwu instancji, tj.:

- odwołanie D. K. oraz E.[...]K. z dnia 20 marca 2009 r. od decyzji WWINB z dnia [...] marca 2009 r. znak [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. ([...]) stwierdzającej, że decyzję Starosty [...] z dnia [...] 1999 r. ([...]) wydano z naruszeniem prawa i odmawiającej uchylenia tej decyzji z powodu upływu pięciu lat od dnia jej doręczenia;

- pismo WWINB z dnia 14 kwietnia 2009 r. znak: [...] zawiadamiające m.in. D. K. o przekazaniu jego odwołania do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB);

- decyzja GINB z dnia [...] czerwca 2009 r. znak [...], którą po rozpatrzeniu odwołania L. i R. K. oraz D. K. została uchylona w całości decyzję WWINB z dnia [...] marca 2009 r. znak [...], a sprawę przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji,

- pismo WWINB z dnia 21 września 2009 r. znak: [...] wzywające D. K. do wykazania interesu prawnego w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...].

W ocenie WWINB przywołane dokumenty wskazują, że D. K. – wbrew twierdzeniom zawartym w podaniu z dnia 15 maja 2010 r. oraz zażaleniu z dnia 3 lutego 2015 r. o decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...], dowiedział się w marcu 2009 r.

Wobec powyższego WWINB stwierdził, że organ I instancji prawidłowo stwierdził przekroczenie terminu ustawowego, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a., do złożenia wniosku o wznowienie postępowania; uchybienie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania jest zatem podstawą do wydania rozstrzygnięcia o odmowie wznowienia postępowania.

Zdaniem WWINB w niniejszej sprawie PINB w sposób niebudzący wątpliwości ustalił datę, w której D. K. dowiedział się o decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...], wobec czego prawidłowo uznał, iż jego wniosek z dnia 15 maja 2010 r. został wniesiony z przekroczeniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a.

Ponadto WWINB wyjaśnił, że mając na uwadze treść zapadłych wcześniej w tej sprawie wyroków sądów administracyjnych, przedmiotowe postanowienie skierował również do R. K., L. K. oraz L.[...]Z. (zarządcę masy spadkowej po zmarłej U.[...]Z.).

W dwóch równobrzmiących skargach na postanowienie WWINB z dnia [...] kwietnia 2015 r. R. K. (sygn. akt II SA/Po 528/15) i L. K. (sygn. akt II SA/Po 529/15) zarzucili, że PINB postanowieniem z dnia [...] 2015 r. w przedmiotowej sprawie odmówił wznowienia postępowania administracyjnego wbrew wyrokowi WSA w Poznaniu z dnu 12 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Po 10/13 oraz wyrokowi NSA z dnia 17 października 2014r. sygn. akt II OSK 2804/13, "a także mając na uwadze decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2013r. nr sprawy [...] uchylającą zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2000 roku, zezwalającą na rozbudowę budynku o wyższą kondygnację". Ponadto podnieśli, że WWINB ponownie działa błędnie oraz wbrew wytycznym zawartym w przytoczonych powyżej wyrokach sądowych i wydaje wadliwe postanowienie znak [...].

W odpowiedzi na skargi WWINB, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o ich oddalenie.

Postanowieniem z dnia 1 października 2015 r. sygn. akt II SA/Po 529/15 sprawy z obydwu skarg zostały połączone do wspólnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia – i dalej były prowadzone pod sygn. akt II SA/Po 528/15.

W piśmie procesowym z dnia 6 października 2015 r. ustanowiony z urzędu w ramach przyznanego prawa pomocy pełnomocnik L. K. wniósł m.in. o przeprowadzenie dowodu z:

- decyzji WWINB z dnia [...] maja 2015 r. znak [...] stwierdzającej nieważność ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...] 1999 r. znak: [...] udzielającej R. K. pozwolenia na użytkowanie warsztatu branży złotniczej z zapleczem socjalnym zlokalizowanym w parterze i pomieszczeniami mieszkalnymi na piętrze, zrealizowanego na działce nr ewid. [...], położonej w [...] przy ul. [...] – na okoliczność stwierdzenia przez WWINB w innym postępowaniu administracyjnym znak [...], tj. po wniesieniu skargi nieważności pozwolenia na użytkowanie z dnia [...] 1999 r.,

- decyzji PINB z dnia [...] 2015 r. znak: [...] o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami budynku znajdującego się na nieruchomości nr ewid. geod. [...] przy ul. [...] w [...] – na okoliczność stwierdzenia przez PINB już po wniesieniu skargi z dnia 22 maja 2015 r., że pozwolenie na użytkowanie z [...] 1999 r., którego miało dotyczyć niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne, zostało usunięte z obrotu prawnego.

W ocenie pełnomocnika przeprowadzenie dowodów wskazanych w piśmie procesowym jest niezbędne dla wyjaśnienia wątpliwości istotnych dla rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 106 ust. 3 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), gdyż dowody służą potwierdzeniu prawomocności decyzji WWINB z dnia 25 maja 2015 r. usuwającej z obrotu prawnego pozwolenie na użytkowanie z dnia [...] 1999 r. W ocenie pełnomocnika, jeżeli na skutek przeprowadzenia wnioskowanych dowodów okazałoby się, że pozwolenie na użytkowanie z dnia [...] 1999 r. zostało w sposób trwały (prawomocny) usunięte z obrotu prawnego (co jest wysoce prawdopodobne w świetle ustaleń decyzji PINB z dnia [...] 2015 r.), to prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie będzie niecelowe, gdyż jego przedmiotem miała być właśnie kontrola sądowoadministracyjna orzeczeń odmawiających wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na użytkowanie.

Pełnomocnik wniósł alternatywnie o:

1) umorzenie postępowania w trybie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ze względu na jego bezprzedmiotowość – w przypadku potwierdzenia prawomocności decyzji WWINB z dnia 25 maja 2015 r. na skutek przeprowadzenia dowodów,

2) zawieszenie postępowania w trybie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwzględnieniem art. 56 p.p.s.a. do czasu uprawomocnienia się decyzji WWINB z [...] maja 2015 r., albowiem rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zależy od wyniku postępowania prowadzonego przez WWINB pod znakiem [...] w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie z dnia [...] 1999 r.

Ponownie podniósł, że potwierdzenie prawomocności decyzji WWINB z dnia 25 maja 2015 r. będzie równoznaczne ze stwierdzeniem bezprzedmiotowości postępowania o sygn. akt II SA/Po 529/15, co powinno spowodować jego umorzenie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Jednocześnie pełnomocnik wniósł o nałożenie na WWINB obowiązku zwrotu kosztów postępowania w całości wywołanych niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem organu w rozumieniu art. 208 p.p.s.a., gdyż w odpowiedzi na skargę na skargę organ przemilczał rozstrzygnięcie z dnia 25 maja 2015 r. zapadłe w sprawie nieważności pozwolenia na użytkowanie z dnia [...] 1999 r. i domagał się kontynuowania postępowania o sygn. akt II SA/Po 529/15, składając wnioski procesowe (m.in. o oddalenie skargi), pomimo że decyzja stwierdzająca nieważność przedmiotowego pozwolenia na użytkowanie została wydana przez ten sam organ znacznie wcześniej w postępowaniu zainicjowanym z urzędu przez PINB.

Ponadto pełnomocnik wniósł o zasądzenie wynagrodzenia w wysokości 150% stawek minimalnych za świadczoną z urzędu pomoc prawną, której koszty nie zostały uiszczone nawet w części, a także zwrotu udokumentowanych wydatków, których spis ewentualnie zostanie złożony na rozprawie. W tym zakresie argumentował, że wniosek uzasadnia nakładem pracy pełnomocnika, związany z fotografowaniem akt i zapoznaniem się z obszernymi dołączonymi aktami administracyjnymi, które organy administracji prowadziły w sposób nieprzejrzysty i utrudniający ustalenie granic pomiędzy poszczególnymi postępowaniami.

Z kolei ustanowiony z urzędu w ramach przyznanego prawa pomocy pełnomocnik R. K. w piśmie procesowym z dnia 18 listopada 2015 r. przychylił się do wniosku pełnomocnika L. K. z dnia 6 października 2015 r. oraz wniósł o zasądzenie wynagrodzenia w wysokości 150% stawek minimalnych – wniosek uzasadniony zawiłością sprawy – za świadczoną z urzędu pomoc prawną, której koszty nie zostały uiszczone nawet w części.

Na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. pełnomocnik L. K. podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie procesowym z dnia 6 października 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga R. K. i skarga L. K. są bezpodstawne.

Przed przystąpieniem do przedstawienia zasadniczych motywów wyroku Sąd uznał za zasadne poczynić kilka uwag wstępnych.

Po pierwsze, w sprawie nie zaszły podstawy do przeprowadzenia postępowania uzupełniającego dowodowego w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. – dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszym postępowaniu nie wystąpiły bowiem takie wątpliwości co do stanu sprawy, które uniemożliwiałyby jej rozstrzygnięcie. Należy w tym miejscu podkreślić, że postępowanie dowodowe ma charakter wyjątku, jego zastosowanie musi przeto być rozumiane zawężająco, celem zaś art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ponowne, czy też uzupełniające ustalenie stanu faktycznego w sprawie, lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie – czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. W dodatku może on mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd poweźmie wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych (tak NSA w wyroku z dnia 28 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2331/13, LEX nr 1754715).

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie miało żadnego znaczenia prowadzenie przez WWINB postępowania w sprawie stwierdzania nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] 1999 r. znak [...] o udzieleniu R. K. zezwolenia na użytkowanie warsztatu złotniczego zrealizowanego na działce nr ewidencyjny [...] w [...] przy ul. [...]. Wspomniana decyzja WWINB z dnia [...] maja 2015 r. znak [...] wydaje się być zgodna z wolą skarżących, skoro ich pełnomocnicy wnieśli z tej przyczyny o umorzenie niniejszego postępowania, a w istocie – również z wolą samego D. K. wyrażaną w toku postępowania wznowieniowego, w którym występował jako wnioskodawca. Decyzja ta nie ma jednak żadnego przełożenia prawnego na ocenę dopuszczalności wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania – na podstawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – zakończonego ostateczną decyzją PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...]. Niemniej jednak warto zauważyć, że Sąd rozstrzygał w niniejszym postępowaniu na podstawie akt sprawy, jak stanowi art. 133 § 1 p.p.s.a. i w tym zakresie wziął pod uwagę również stanowisko pełnomocników stron postępowania wyrażone w ich pismach procesowych oraz załącznikach, co też wiązało się z koniecznością ustosunkowania się do tych zagadnień w tej części uzasadnienia.

Po drugie, skoro nie zaktualizowały się warunki do przeprowadzenia postępowania dowodowego z dokumentów wskazanych przez pełnomocnika L. K., bezprzedmiotowe było rozważanie wniosków uzależnionych od wyników takiego ewentualnego postępowania, tj. umorzenia postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. lub zawieszenie postępowania w trybie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził z urzędu podstaw do umorzenia lub zawieszenia postępowania z przyczyn wskazanych przez pełnomocnika.

Sąd zarazem podkreśla, że pełnomocnik skarżącej całkowicie wadliwie powołał przepis art. 56 p.p.s.a., który ma zastosowanie w sytuacji, gdy wniesiona została skarga do sądu już po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, ale jedynie w stosunku do aktu, który jest przedmiotem skargi. Tylko w takiej sytuacji zachodziłyby podstawy do zawieszenia postępowania sądowego. Tymczasem w niniejszej sprawie w żaden sposób nie wykazano, że zostało wcześniej, przed wniesieniem skargi, wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia WWINB z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...] lub poprzedzającego je postanowienia PINB z dnia [...] 2015 r. znak [...], tj. tych aktów, które stanowią przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie, o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części uzasadnienia.

Po trzecie, Sąd podkreśla, że przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena prawidłowości (zgodności z prawem) rozstrzygnięcia organów nadzoru budowalnego – a mianowicie postanowienia PINB z dnia [...] 2015 r. (znak: [...]) i postanowienia WWINB z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...] – w kwestii odmowy wznowienia na wniosek D. K. z dnia 17 maja 2010 r. postępowania zakończonego decyzją PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...] stwierdzającą we wznowionym postępowaniu, że decyzję Starosty [...] z dnia [...] 1999 r. znak [...]o udzielonym R. K. pozwoleniu na użytkowanie warsztatu złotniczego w budynku bliżej opisanym w części historycznej niniejszego uzasadnienia.

Jeszcze raz należy zaznaczyć, że kontrola Sądu w niniejszej sprawy nie obejmuje oceny postępowania naprawczego w stosunku do przedmiotowej inwestycji, którym to zagadnieniem zajmował się tutejszy Sąd, wydając wyrok z dnia 12 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Po 10/13 oraz Naczelny Sąd Administracyjny, wydając wyrok z dnia 17 października 2014 r. sygn. akt II OSK 2804/13. Wytyczne zwarte w tych orzeczeniach wiążą zatem organy nadzoru budowlanego i tutejszy Sąd jedynie na płaszczyźnie związanej z dopuszczalnością prowadzenia postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego i obowiązku zainicjowania z urzędu w pierwszej kolejności postępowania w celu stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie.

W uzasadnieniu wyroku tutejszego Sądu z dnia 12 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Po 10/13 (który stał się prawomocny wskutek oddalenia przez NSA wyrokiem z dnia 17 października 2014 r. sygn. akt II OSK 2804/13 skargi kasacyjnej WWINB od tego wyroku) wprost stwierdzono, że "dla analizowanej sprawy nie ma znaczenia fakt", iż "bezskutecznie przeprowadzono postępowanie wznowieniowe wobec pozwolenia na użytkowanie z dnia [...] 1999 r. i że decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie zdecydował się go uchylić. Decyzja w postępowaniu wznowieniowym była bowiem wydana w oparciu o inne, aniżeli nieważnościowe, przesłanki (w postępowaniu wznowieniowym organ nie bierze pod uwagę przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a.). Podkreślenia wymaga też, że przeprowadzone postępowanie wznowieniowe nie doprowadziło do wyeliminowania pozwolenia na użytkowanie z obrotu prawnego wyłącznie z powodu upływu limitów czasowych dla uchylenia decyzji (właściwych tylko dla trybu wznowieniowego)".

Tutejszy Sąd, wskazując w wyroku z dnia 12 lipca 2013 r. na potrzebę wszczęcia z urzędu postępowania nieważnościowgo, wprost odnosił ten obowiązek do decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, a zatem decyzji Starosty [...] z dnia [...] 1999 r. znak [...], nie zaś decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...], wydanej w trybie wznowienia postępowania.

Po czwarte wreszcie, w niniejszej sprawie wiązały tutejszy Sąd i organy nadzoru budowalnego zgodnie z art. 190 i art. 153 p.p.s.a. wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2013 r. sygn. akt II OSK 1255/12 oraz wskazania tutejszego Sądu, zawarte w wyroku z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Po 1181/11 w tej części, w której skarga kasacyjna WWINB od tego wyroku została oddalona. Trzeba zatem przypomnieć, że postanowienie WWINB z dnia [...] października 2011 r. znak [...] wydane w sprawie dotyczącej wznowienia postępowania zakończonego decyzją PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...] – w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB z dnia [...] 2011 r. o odmowie wznowienia postępowania na wniosek D. K..

Organy nadzoru budowlanego niewątpliwie zastosowały się do wyroku NSA, skoro WWINB rozpatrzył zażalenie D. K. na postanowienie PINB z dnia [...] 2011 r. i sam postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W konsekwencji w sprawie zostały wydane dwa kolejne postanowienia organów nadzoru budowlanego – PINB z dnia [...] 2014 r. o odmowie wznowienia postępowania i uchylające je postanowienie WWINB z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...]. Finalnie zaś PINB postanowieniem z dnia [...] 2015 r. znak: [...] kolejny raz odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...], które zostało utrzymane w mocy postanowieniem WWINB z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...], które zostało zaskarżone w niniejszej sprawie.

Po wyjaśnieniu powyższych kwestii należy przejść do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia WWINB z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...] oraz poprzedzającego je postanowienia PINB z dnia [...] 2015 r., które zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji.

Niewątpliwie obowiązkiem organu, do którego wpływa wniosek strony o wznowienie postępowania, jest w pierwszej kolejności zbadanie go pod względem formalnym, w tym również pod kątem zachowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Samo bowiem wniesienie podania o wznowienie postępowania przez osobę nie wszczyna automatycznie postępowania. O wznowieniu bądź odmowie wznowienia postępowania rozstrzyga bowiem stosownie do art. 149 k.p.a. – właściwy organ. Podanie takie uruchamia jedynie fazę wstępną postępowania, której celem jest ustalenie przez organ, czy nie zachodzą przedmiotowe bądź podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został wymóg terminowości podania. Organ po otrzymaniu podania jest zatem zobligowany do ustalenia, czy wniesione ono zostało przez uprawniony podmiot, czy osoba domaga się wzruszenia w trybie nadzwyczajnym decyzji istniejącej w obrocie prawnym oraz czy osoba przywołała w podaniu którąś z podstaw wznowieniowych. Oprócz ustalenia, czy nie zachodzi niedopuszczalność wznowienia w owej wstępnej fazie rozpatrywania podania organ administracji ma obowiązek badać również kwestię zachowania jednomiesięcznego terminu do złożenia podania (patrz wyrok WSA w Kielcach z dnia 15 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Ke 176/15, LEX nr 1760224, dostępny w bazie orzeczeń: http://orzeczneia.nsa.gov.pl).

Dodać należy – niejako w nawiązaniu do podnoszonych przez pełnomocników skarżących kwestii dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] 1999 r. o pozwoleniu na użytkowanie – że organ nie jest uprawniony do modyfikowania wniosku strony; tym bardziej w sytuacji, gdy jest on jednoznaczny. Zatem w sytuacji, w której wniosek D. K. wprost wskazywał na podstawę wznowienia postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. niezawiniony brak udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...] – organy nadzoru budowlanego całkowicie zasadnie prowadziły postępowanie w tym przedmiocie.

W tym przypadku PINB obowiązany był w pierwszej kolejności do zbadania, czy w sprawie został zachowany termin miesiąca od dnia, w którym wnioskodawca dowiedział się o decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...], co wynika z art. 148 § 2 k.p.a. Organ ten przedstawił jasny wywód, ze wskazaniem określonych dowodów znajdujących się w obszernych aktach postępowania, które potwierdzały fakt, że D. K. – uznany przez organ za stronę postępowania – o wydaniu decyzji z dnia [...] 2005 r. dowiedział się już w marcu 2009 r. Takie samo stanowisko zajął również WWINB w zaskarżonym postanowieniu.

W ocenie Sądu WWINB całkowicie prawidłowo uznał, że organ I instancji w ramach pierwszej fazy postępowania prawidłowo przeanalizował wniosek pod kątem dochowania ustawowego terminu do jego wniesienia. Organy trafnie zweryfikowały zawarte we wniosku D. K. z dnia 15 maja 2010 r. twierdzenia, że z treścią decyzji z dnia [...] 2005 r. znak [...] zapoznał się w dniu 5 maja 2010 r.

Na gruncie przepisu art. 148 § 2 k.p.a. istotne jest ustalenie, kiedy wnioskodawca dowiedział się o decyzji, nie zaś kiedy zapoznał się z jej treścią. Miarodajnym dla rozpoczęcia biegu miesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania jest bowiem moment powzięcia obiektywnej wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Po 540/14, LEX nr 1550735). Zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym jej na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi tu więc o takie dane jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli chodzi o tę ostatnią informację, to nie jest tu konieczne, aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia, wystarczy jeśli posiadała informację, czego dana decyzja dotyczy (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2014 r. sygn. akt II OSK 674/13, LEX nr 1664450).

Ani sam bezpośrednio zainteresowany wnioskodawca w zażaleniu na postanowienie PINB z dnia [...] 2015 r., ani tym bardziej skarżący w niniejszej sprawie – a przypomnieć należy, że skarżącym nie jest wnioskodawca – nie wskazali żadnych argumentów, które mogłyby stanowić zakwestionowanie ustaleń faktycznych organów nadzoru budowlanego co do daty, w jakiej D. K. dowiedział się o decyzji PINB z dnia [...] 2005 r.

Na znacznie wcześniejszą datę, niż miesiąc poprzedzający złożenie wniosku z dnia 15 maja 2010 r. o wznowienie postępowania wskazują dokumenty zawarte w aktach administracyjnych organów obydwu instancji, tj. w szczególności odwołanie D. K. z dnia 20 marca 2009 r. od decyzji WWINB z dnia [...] marca 2009 r. znak [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. ([...]), jak i pismo WWINB z dnia 21 września 2009 r. znak: [...] wzywające D. K. do wykazania interesu prawnego w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...].

Warto także zwrócić uwagę na to, czy w sprawie nie zachodził tego rodzaju zbieg trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji na drodze administracyjnej, który wymagałby zawieszenia postępowania wznowieniowego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd podziela pogląd, że zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje następstwa prawne dalej idące, niż zastosowanie trybu wznowienia postępowania. Wobec tego należy dać priorytet pierwszemu z nich. Następstwem prawnym stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Z tego względu wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w trakcie toczącego się już postępowania w sprawie wznowienia powoduje w zasadzie konieczność zawieszenia wznawianego postępowania (patrz: wyrok NSA z dnia 21 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 1318/11, LEX nr 1291909).

Tego rodzaju zbieg postępowań jednak w ogóle nie miał miejsca, bowiem wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...] został wprawdzie złożony jeszcze przed wydaniem ostatecznej decyzji GINB z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...], który to organ utrzymał w mocy decyzję WWINB z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...], ale postępowanie wznowieniowe nie zostało skutecznie wszczęte.

Wniosek taki wynika wprost z treści art. 149 k.p.a., który stanowi, że wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 1), a postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Wniesienie przez stronę podania o wznowienie postępowania – jak już wspomniano – nie wszczyna bowiem jeszcze postępowania wznowieniowego, lecz uruchamia postępowanie wstępne, którego celem jest ustalenie przez organ, czy nie zachodzą przedmiotowe bądź podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został wymóg terminowości podania (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 420/10, LEX nr 953210).

Wobec tego po stronie organów nadzoru budowlanego orzekających w przedmiocie dopuszczalności wznowienia postępowania nie zachodziły podstawy do zawieszenia tego postępowania z uwagi na toczące się postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...].

W ocenie Sądu przedstawione przez organy argumenty i powołane okoliczności jednoznacznie wskazują, że D. K. – wbrew twierdzeniom zawartym w podaniu z dnia 15 maja 2010 r. oraz zażaleniu z dnia 3 lutego 2015 r. – o decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...], dowiedział się w marcu 2009 r. W szczególności należy podkreślić, że sam wnioskodawca w zażaleniu na postanowienie PINB z dnia [...] 2015 r. w ogóle nie podjął polemiki z tymi ustaleniami organu I instancji, koncentrując się na kwestionowaniu prawidłowości prowadzenia postępowania legalizacyjnego w odniesieniu do robót budowlanych związanych z realizacją przedmiotowego warsztatu złotniczego. Zarzuty te w żadnym stopniu nie podważały ustaleń faktycznych poczynionych przez PINB co do daty, w jakiej wnioskodawca dowiedział się o decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...]. Podtrzymał wprawdzie stanowisko, że o wydaniu PINB z dnia [...] 2005 r. dowiedział się dopiero w maju 2010 r., jednak w żaden sposób nie ustosunkował się do argumentów wskazanych przez organ I instancji co do faktycznej daty, w jakiej zdaniem organu dowiedział się o tej decyzji. Ustalenia organów obydwu instancji jednoznacznie wskazują, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie zostało wydane z oczywistym przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. W konsekwencji Sąd stwierdza, że trafnie organ nadzoru budowlanego wydał na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienie o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji PINB z dnia [...] 2005 r. znak [...]. Sąd nie doszukał się w działaniu organu I instancji, ani też po stronie WWINB naruszenia przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego, które uzasadniałyby wyeliminowanie tych rozstrzygnięć z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku (punkt I). O wynagrodzeniu pełnomocników ustanowionych z urzędu dla obydwojga skarżących Sąd orzekł w kolejnych punktach wyroku na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a., uwzględniając zasady określone w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych i wnioski pełnomocników. Zdaniem Sądu w sprawie nie zaszły jednak podstawy do przyznania pełnomocnikom wyższych stawek niż minimalne określone w tych przepisach. Sąd wziął pod uwagę, że sprawa w swym zasadniczo nie wymagała w istocie większego nakładu pracy, zaś aktywność pełnomocników – nawet jeśli wiązała się z określonym nakładem pracy – to ograniczyła się do powołania takich okoliczności, które nie miały żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, co zostało omówione we wstępnej części rozważań prawnych uzasadnienia.