Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 676/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 4, ust. 5b, ust. 5f, art. 31
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kowalczyk Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca) WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Woźny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz Z. S. kwotę [...]zł ([...]) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r., 0601 [...], wydanym po rozpatrzeniu zażalenia Z. S. (dalej także: skarżącego) na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w [...] z [...] czerwca 2019 r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

Jak wynika z akt sprawy, pismem z [...] listopada 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie obowiązku ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej, a decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] stwierdził, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 sierpnia 2002 r., od 1 lipca do 30 listopada 2003 r., od 1 stycznia do 31 października 2004 r. i od 1 sierpnia 2005 r. skarżący podlegał i podlega obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu. Odwołanie od tej decyzji zostało prawomocnie oddalone przez sąd powszechny (wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., III AUa [...]).

Wniosek skarżącego o umorzenie zaległości na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność został rozpatrzony odmownie decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2015 r. nr [...].

Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] marca 2016 r. nr [...] określił wysokość figurującego na koncie skarżącego zadłużenia za okres od listopada 2001 r. do grudnia 2011 r. Postępowanie w sprawie odwołania od tej decyzji zostało umorzone prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r., VIII U [...].

W dalszej kolejności na skarżącego wystawione zostały przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tytuły wykonawcze, obejmujące nieuiszczone składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, wynikające z decyzji z dnia [...] marca 2016 r. W toku postepowania egzekucyjnego dokonano zajęcia rachunków bankowych skarżącego, przy czym na rachunkach tych brak było środków.

W reakcji na zajęcie rachunków bankowych skarżący wniósł m. in. O umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Oddziału ZUS w [...] postanowieniem z [...] lipca 2017 r. nr [...] 58 umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów egzekucyjnych o numerach: [...], [...] oraz [...] Natomiast postanowieniem z [...] lipca 2017 r. nr [...] 57 odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów egzekucyjnych o numerach: od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] i [...]

Następnie, w celu wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi o numerach: od [...] do [...] organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] dokonał zajęcia wynagrodzenia skarżącego za pracę.

Po otrzymaniu zawiadomienia skarżący pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. zakwestionował istnienie jakichkolwiek kwot do wyegzekwowania. Organ wezwał skarżącego do sprecyzowania charakteru pisma i zastrzegł, że w braku odpowiedzi zostanie ono uznane za wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący nie sprecyzował, czego się domaga, wobec czego Dyrektor Oddziału ZUS w [...] rozpoznał pismo jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wydał postanowienie, odmawiające jego uwzględnienia.

We wniesionym zażaleniu skarżący ponownie wskazał, że egzekwowane należności uległy przedawnieniu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przeanalizował przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, wynikające z art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powołał też art. 59 § 2, § 3, art. 60 § 1 tej ustawy. Wskazał, że stosownie do art. 26 § 5 ustawy egzekucyjnej doszło w stosunku do skarżącego do wszczęcia egzekucji administracyjnej. Organ odwoławczy ocenił argument przedawnienia należności dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS i uznał, że jest on bezzasadny. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej skarżący nie mógł skutecznie powołać się na art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym należności przedawniłyby się po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Organ odwoławczy obszernie omówił zmiany przepisów, dotyczących przedawnienia tych należności, wskazując na ustawę z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw i ustawę z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców. Na podstawie tych regulacji organ stwierdził, że upływ terminu przedawnienia dla najstarszej składki, objętej aktualnie postępowaniem egzekucyjnym, (za marzec 2002 r.) nastąpiłby w dniu 11 kwietnia 2012 r., ostatniej (za grudzień 2011 r.) - w dniu 11 stycznia 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przywołał treść art. 24 ust. 5b, ust. 5e i ust. 5f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazując, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu pierwszą czynnością podjętą w celu wyegzekwowania należności, która stosownie do art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zawiesiła bieg terminu przedawnienia, było doręczenie skarżącemu w dniu [...] stycznia 2012 r. decyzji z [...] grudnia 2011 r. nr [...], stwierdzającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Kolejną czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności, zawieszającą bieg terminu przedawnienia, było skuteczne doręczenie odpisów tytułów wykonawczych w dniu [...] listopada 2016 r., wraz z zawiadomieniami o zastosowanym środku egzekucyjnym. Zdaniem organu również decyzja z [...] listopada 2015 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności w trybie abolicji, informująca o istnieniu na dzień jej wydania zaległości na poszczególne fundusze, w tym na ubezpieczenie zdrowotne, to kolejny dowód świadczący o wymagalności należności, a nadto następna czynność, która skutecznie zawiesiła bieg terminu przedawnienia składek objętych postępowaniem egzekucyjnym. Oznacza to, iż zarówno na dzień wszczęcia egzekucji, jak i na dzień wydania postanowienia o odmowie umorzenia zaległości, wszystkie należności dotyczące zaległości objętych postępowaniem egzekucyjnym były zasadne i wymagalne. O powyższym świadczy również decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2016 r. stwierdzającą wysokość zadłużenia na koncie płatnika.

Organ odwoławczy przeanalizował także inne, wymienione w art. 59 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji przesłanki umorzenia i wskazał, że żadna z nich nie zachodzi w sprawie.

Z. S. nie zgodził się z powyższym postanowieniem i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wskazując na zarzut przedawnienia zaległości, zwrócił się o uchylenie rozstrzygnięcia, orzeczenie o umorzeniu i natychmiastowe zdjęcie zajęcia z wynagrodzenia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przedawnienie zadłużenia składkowego wobec ZUS ma inne następstwa dla dłużnika niż przedawnienie zwykłych należności cywilnoprawnych handlowych. Jak wynika z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do należności ze składek stosuje się odpowiednio m.in. art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej. Z kolei z tego ostatniego przepisu wynika, że zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przedawnienia. Skoro więc ten przepis stosuje się odpowiednio do należności składkowych, to niewątpliwie z powodu przedawnienia zobowiązanie przedsiębiorcy ze składek po prostu wygasło. Zobowiązanie przy długach składkowych wygasa automatycznie.

Skarżący podniósł nadto, że dowody w aktach sprawy wskazują na popełnienie przez organ czynu, wyczerpującego znamiona z art. 231 k.k.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna i musiała prowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Spór w niniejszej sprawie dotyczył tego, czy doszło do przedawnienia należności, objętych tytułami wykonawczymi o numerach [...] do [...], tj. zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od marca do sierpnia 2002 r., od lipca do listopada 2003 r., od stycznia do października 2004 r., maj 2005 r., od lipca do września 2005 r. oraz od listopada 2005 r. do grudnia 2011 r.

Przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne regulują przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm., dalej: u.s.u.s.). Stosownie do art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w aktualnie obowiązującym brzmieniu należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Ze względu na moment powstania pierwszej zaległości znaczenie w niniejszej sprawie mają zmiany stanu prawnego oraz ich wpływ na bieg terminu przedawnienia należności z tytułu tych składek.

Zgodnie z pierwotną treścią przepisów u.s.u.s. (Dz. U. nr 137, poz. 887) należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (art. 24 ust. 4). Stosownie do art. 24 ust. 5 u.s.u.s. w ówczesnym brzmieniu, bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik.

Regulacja ta została zmieniona ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074). Przepis art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązujący od 1 styczna 2003 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Zaznaczyć należy, że nowela ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dokonana ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r., wprowadziła instytucję zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W myśl art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe zmiany weszły w życie z dniem 1 stycznia 2003 r.

Ustawą z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 138, poz. 808) dodano przepis art. 24 ust. 5f u.s.u.s., z którego wynika, że w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Wprowadzone zmiany weszły w życie w dniu 20 lipca 2011 r. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, nieopłaconych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli nie upłynął jeszcze termin ich dochodzenia, stosuje się art. 24 ust. 5f i 6 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, natomiast stosownie do jej art. 5 ust. 2 w przypadkach, o których mowa w ust. 1, okoliczności uzasadniające zawieszenie biegu terminu przedawnienia, określone w art. 24 ust. 5f i 6 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, uwzględnia się również wtedy, gdy okoliczności te wystąpiły przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

Następnie, ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 232, poz. 1378, tzw. ustawa deregulacyjna), w art. 11, zmieniono przepis art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez wskazanie, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Zawarty w art. 27 ust. 1 ustawy deregulacyjnej przepis przejściowy wskazuje, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym nową ustawy, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Przy czym ust. 2 art. 27 stanowi, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

Bez zmian pozostał natomiast przepis art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu od 1 kwietnia 2004 r.), który stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Z powyższego wynika, że wbrew temu, co podnosi skarżący, należności z tytułu składek nie "wygasają automatycznie". Zawarte w art. 31 u.s.u.s. odesłanie do art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej pozwala jedynie na ustalenie, w jaki sposób mogą wygasnąć należności z tytułu składek. Wśród przypadków wygaśnięcia należności znajduje się jej przedawnienie (art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 u.s.u.s.). Jednak zasady przedawnienia regulowane są przez art. 24 u.s.u.s., gdzie wskazany został termin przedawnienia oraz przypadki jego zawieszenia. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia oznacza, że z chwilą wystąpienia przesłanki je powodującej termin nie biegnie, a zaczyna biec w dalszym ciągu dopiero po ustaniu przyczyny zawieszenia, wskazanej w danym przepisie. Wygaśnięcie w sposób "automatyczny", jak chce skarżący, może mieć miejsce tylko wówczas, gdy przed upływem terminu przedawnienia nie nastąpiła żadna przyczyna zawieszenia jego biegu.

Należy mieć na uwadze, że pierwsza z zaległych składek powinna była zostać opłacona – w myśl art. 47 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s. – do dnia 10 kwietnia 2002 r. (składka za marzec 2002r.), zaś ostatnia – do dnia 10 stycznia 2012 r. (składka za grudzień 2011 r.). Co do zasady najwcześniejsza składka, wg pięcioletniego terminu przedawnienia, wynikającego z pierwotnego brzmienia art. 24 ust. 4 u.s.u.s., przedawniłaby się z upływem dnia 11 kwietnia 2007 r., jednak zanim do tego doszło, termin przedawnienia został wydłużony z 5 do 10 lat na mocy ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw , a zatem na mocy przepisów w tym brzmieniu, przedawnienie najdawniejszej składki za marzec 2002 r. nastąpiłoby z upływem dnia 11 kwietnia 2012 r., a ostatniej dotyczącej grudnia 2011 r. – z dniem 11 stycznia 2017 r. Zanim jednak przedawnienie nastąpiło na takich zasadach, weszła w życie ustawa deregulacyjna, a na mocy wprowadzonych przez nią zmian okres przedawnienia został skrócony do 5 lat. Jak wyżej była mowa , zgodnie z jej brzmieniem do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą deregulacyjną, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (art. 27 ust. 1). Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu(art. 27 ust. 2). Artykuł 27 ust. 2 ustawy deregulacyjnej oznacza, że wybór odpowiedniego terminu przedawnienia pięcioletniego (liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r.) lub dziesięcioletniego (liczonego od daty wymagalności składki) - zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej. Ustawodawca przyjął w tym względzie nakaz posługiwania się regułą kolizyjną lex benignior, zgodnie z którą należy stosować ustawę względniejszą w stosunku do biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, do zapłaty których zobowiązany jest określony podmiot (wyrok z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3031/12). Zatem upływ terminu przedawnienia dla najstarszej składki, objętej aktualnie postępowaniem egzekucyjnym, za marzec 2002 r. nastąpiłby zgodnie z dotychczasowymi przepisami (ustawy o s.u.s.) w dniu 1 kwietnia 2012 r., ostatniej - za grudzień 2011 r. - w dniu 11 stycznia 2017 r. W tych dniach ww. składki uległyby przedawnieniu, pod warunkiem nie zaistnienia okoliczności powodujących zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Organy stanęły na stanowisku, że wskutek doręczenia skarżącemu w dniu [...] stycznia 2012 r. decyzji z [...] grudnia 2011 r. nr [...], stwierdzającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, doszło z tym dniem do zawieszenia biegu terminu przedawnienia na mocy art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Oznacza to uznanie ww. decyzji za pierwszą czynność, zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek. Gdyby taka kwalifikacja okazała się właściwa, bieg terminu przedawnienia uległby zawieszeniu aż do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie należało zatem ustalić, czy zaległości z tytułu składek uległy przedawnieniu, czy też zaistniały okoliczności, przerywające lub zawieszające bieg terminu przedawnienia. W tym celu rozważyć trzeba, czy wydanie wskazanej decyzji może być uznane za czynność, zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek w rozumieniu art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

W orzecznictwie sądów administracyjnych i powszechnych wskazuje się, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego. Podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek (zob. wyroki : z dnia 19 września 2018 r., I SA/Lu 396/18 i z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 737/17). Do takich czynności zaliczono również wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, ale także orzeczenia, pisma kierowane do strony, z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności (wyroki: z dnia 19 lipca 2016 r., I SA/Sz 637/16, z dnia 27 stycznia 2012 r., I SA/Lu 721/11 oraz z dnia 9 grudnia 2009 r., V SA/Wa 1479/09, a także wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 26 września 2019 r., III AUa 189/19). Z powyższego wynika, że co do zasady czynnością, zmierzającą do wyegzekwowania należności będzie nie tylko czynność, podjęta w postępowaniu egzekucyjnym, ale również np. orzeczenia, pisma.

Wobec tego nie można wykluczać uznania za taką czynność wydania decyzji administracyjnej. Należy dodać, że aby uznać czynność za zmierzającą do wyegzekwowania obowiązku, musi ona zawierać konkretyzację tego obowiązku. Nie wystarczy zatem, że rozstrzyga ona o obowiązku uiszczania składek co do zasady, ale powinna wskazywać kwotę tych składek. Nie można bowiem mówić, że orzeczenie zmierza do wyegzekwowania obowiązku, którego dokładna treść (wysokość składek) nie jest ustalona i z tego orzeczenia nie wynika.

Podjęcie (wydanie) decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] i zawiadomienie o niej skarżącego nie powodowało zatem zawieszenia postępowania na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Decyzja ta wskazywała bowiem tylko okresy, za które skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu. Nie zawierała jednak wskazania konkretnych kwot należności, nie zawierała pouczenia o skutkach niewykonania ani wezwania do zapłaty konkretnej kwoty składek. Dodatkowo wypada zauważyć, że ostatnia z zaległości, które są objęte postępowaniem w sprawie, czyli składki za grudzień 2011 r., stała się wymagalna dopiero od 11 stycznia 2012 r., a zatem już po wydaniu omawianej w tym miejscu decyzji. W tym więc zakresie decyzja nr [...] nie mogła zmierzać do wyegzekwowania tej należności, a tym bardziej spowodować zawieszenia biegu terminu przedawnienia, który się jeszcze nie rozpoczął.

Zaskarżone postanowienie zapadło zatem z naruszeniem art. 24 ust. 4 i ust. 5b u.s.u.s., bezpodstawnie przyjęto w nim bowiem, że wydanie decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] i zawiadomienie o niej skarżącego było czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, a zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do zakończenia postępowania egzekucyjnego. Powodowało to konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia, jako naruszającego przepis prawa materialnego.

Powyższe stwierdzenie nie przesądza jednak o wygaśnięciu spornego obowiązku w odniesieniu do wszystkich zaległości skarżącego wobec ZUS. Zauważyć należy, że organ nie przeanalizował, czy w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie faktycznej, innej niż wydanie decyzji nr [...] oraz podstawie prawnej, innej niż wynikająca z art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Organ, chociaż przywołał treść art. 24 ust. 5f u.s.u.s., to jednak nie odniósł tego przepisu w żaden sposób do realiów niniejszej sprawy. Przypomnieć wypada, że w myśl tego przepisu w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Z akt sprawy wynika, że postępowanie takie zostało wszczęte pismem z dnia [...] listopada 2011 r., zakończone przed organem ubezpieczeniowym – decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], a rozstrzygnięte prawomocnie wskutek wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., III AUa [...]. Te okoliczności pozostały poza oceną organu egzekucyjnego i Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w kontekście art. 24 ust. 5f u.s.u.s.

W aktach sprawy znajduje się kserokopia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2016 r., nr [...] stwierdzająca wysokość zadłużenia na koncie dłużnika. Organ odwoławczy wprawdzie stwierdził, że istnienie tej decyzji świadczy, że dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym należności nie są przedawnione, jednak stwierdzenia tego w żaden sposób nie uzasadnił, w szczególności nie ocenił treści tego orzeczenia pod katem zaistnienia przesłanek, których zaistnienie może prowadzić do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, w tym przewidzianej w art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Nie może – w ocenie Sądu – zostać uznane za przyczynę zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek wydanie decyzji o odmowie umorzenia tych zaległości (decyzji z [...] listopada 2015 r. nr [...]). Taka decyzja rozstrzyga sprawę odrębną od postępowania w przedmiocie ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu, nie jest też czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności. Jej wydanie nie mieści się zatem w hipotezie żadnego z przepisów, regulujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności, zawartych w art. 24 ust. 5a – ust. 6 u.s.u.s.

Ze względu na szereg różnych okoliczności, mogących powodować zawieszenie biegu terminu przedawnienia zaległości dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym, a także konieczności odniesienia podstaw zawieszenia tego terminu, wskazanych w art. 24 ust. 5b i ust. 5f u.s.u.s. odrębnie do zaległości, dotyczących poszczególnych miesięcy, Sąd nie mógł skorzystać – wbrew wnioskowi skarżącego – z możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Stwierdzenie, czy i w jakim zakresie poszczególne zaległości uległy przedawnieniu wymaga wyczerpującej analizy i sięgnięcia do akt postępowania, w których zapadły, w tym decyzji nr [...] i decyzji z dnia [...] marca 2016 r. Nie jest przy tym rzeczą Sądu zastępowanie organu administracji publicznej w ustalaniu stanu faktycznego sprawy i gromadzeniu niezbędnego materiału dowodowego.

Rozpatrując sprawę ponownie organ zobowiązany będzie do uwzględnienia powyższego stanowiska Sądu, w szczególności przyjmie, że wydanie decyzji nr [...] oraz decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. o odmowie umorzenia należności nie spowodowało zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Organ dokona oceny czy ustalony w sprawie stan faktyczny wypełniał dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 24 u.s.u.s. zwłaszcza ust. 5b i 5f tego przepisu. W oparciu o te założenia przeanalizuje, czy i w jakim zakresie sporne należności wygasły z powodu przedawnienia.

Z uwagi na powyższe Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, za podstawę biorąc art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach rozstrzygnięto na zasadzie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.