Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 566/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art.183 § 2 pkt 5,72,109,34
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie NSA Jolanta Rajewska del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 października 2006 r. sygn. akt II SA/Wr 161/06 w sprawie ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. na rzecz R.W. kwotę 395 ( trzysta dziewięćdziesiąt pięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 27 października 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 161/06 oddalił skargę R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości gruntowej.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

W dniu [...] Kierownik Referatu Rolnictwa, Ochrony Środowiska i Gospodarki Gruntami Urzędu Gminy B. działając z upoważnienia Wójta Gminy B., na podstawie art. 95 pkt 6, art. 96 ust. 1 i 4, art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) wydał decyzje administracyjną nr [...], w której orzekł o zatwierdzeniu z urzędu projektu podziału nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości K. D., w granicach działek nr [...] o powierzchni 1200 m2, nr [...] o powierzchni 700 m2, nr [...] o powierzchni 3800 m2, nr [...] o powierzchni 31 200 m2, nr [...] o powierzchni 14 500 m2 i nr [...] o powierzchni 7800 m2. W wyniku podziału działki nr [...] powstały dwie odrębne działki o numerach [...] o powierzchni 639 m2 i nr [...] o powierzchni 561 m2. W wyniku podziału działki nr [...] powstały dwie odrębne działki o numerach [...] o powierzchni 511 m2 i nr [...] o powierzchni 189 m2. W wyniku podziału działki nr [...] powstały dwie odrębne działki o numerach [...] o powierzchni 2039 m2 i nr [...] o powierzchni 1761 m2. W wyniku podziału działki nr [...] powstały trzy odrębne działki o numerach [...] o powierzchni 18 898 m2, nr [...] o powierzchni 2601 m2 i nr [...] o powierzchni 9701 m2. W wyniku podziału działki nr [...] powstały dwie odrębne działki o numerach [...] o powierzchni 7924 m2 i nr [...] o powierzchni 6576 m2. Natomiast w wyniku podziału działki nr [...] powstały dwie odrębne działki o numerach [...] o powierzchni 3668 m2 i nr [...] o powierzchni 4132 m2. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że przedłożony projekt podziału jest zgodny z decyzją nr [...] Wojewody J. nr [...] z dnia [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji autostrady płatnej A-4 na terenie województwa j. dla odcinka: Z. km 0 + 000.00 – K. km 48 + 207.17 i decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] nr [...] zmieniającą ww. decyzję Wojewody. Przebieg linii granicznych pomiędzy nowo powstałymi działkami jest zgodny z przebiegiem linii rozgraniczających przebieg autostrady ustalonych w załącznikach graficznych do ww. decyzji Wojewody J. Zdaniem organu I instancji część z powstałych w wyniku podziału działek nie musi mieć dostępu do drogi, gdyż wchodzą one w pas drogowy autostrady. Kwestia dotycząca dostępu do drogi publicznej pozostałych działek powstałych w wyniku podziału została już rozstrzygnięta w punkcie 12 decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady zatytułowanym "Wymagania dotyczące ochrony interesów osób trzecich". Również z treści Projektu zagospodarowania terenu oraz projektu techniczno-budowlanego wynika, że działki te mają zapewniony dostęp do drogi publicznej – drogi powiatowej nr [...], która ma być przebudowana – poprzez sieć projektowanych i istniejących dróg wewnętrznych gminnych stanowiących dojazd do pól uprawnych.

Od decyzji tej R. W. wniósł odwołanie domagając się jej uchylenia, bowiem nowo utworzone działki nie mają dostępu do drogi publicznej, co jest sprzeczne z ustawą o gospodarce nieruchomościami.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jak wskazał organ odwoławczy ustawodawca dopuszcza podział nieruchomości w sytuacji, gdy nowo utworzone w ten sposób działki nie mają dostępu do drogi publicznej, o ile dostęp do takiej drogi zostanie zapewniony w inny sposób. W sytuacji gdy zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w cyt. przepisie art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Za spełnienie warunku uważa się także sprzedaż wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną – art. 99. Z treści decyzji nr [...] Wojewody J. nr [...] z dnia [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji autostrady płatnej A-4 na terenie województwa j. wynika, że już w tym postępowaniu zabezpieczono interesy osób trzecich, zobowiązując inwestora do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania gospodarstw rolnych, poprzez zapewnienie dojazdu do siedlisk i pól przeciętych autostradą. Również w zaskarżonej decyzji podano, że z Projektu zagospodarowania terenu oraz projektu techniczno-budowlanego wynika, że powstałe w wyniku podziału działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] mają zapewniony dostęp do drogi publicznej – drogi powiatowej nr [...], która ma być przebudowana – poprzez sieć projektowanych i istniejących dróg wewnętrznych gminnych stanowiących dojazd do pól uprawnych. Natomiast działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] – wchodzą w skład pasa autostrady, co oznacza, że będą one stanowić drogę publiczną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia decyzji obu instancji jako sprzecznych z prawem. Zarzucił, że projekt podziału jest wadliwy, ponieważ nie wszystkie projektowane do wydzielenia działki gruntu mają dostęp do drogi publicznej, co narusza przepis art. 93 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ponadto bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu dotyczącym ustalenia lokalizacji autostrady, a w toku postępowania sądowoadministracyjnego jego skargę oddalono wyrokiem NSA w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) zaskarżonym wyrokiem nie stwierdził, aby wydana ona została z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwłaszcza zaś aby naruszała przepisy prawa materialnego, lub przepisy prawa procesowego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Tym samym Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

Zdaniem Sądu, decyzja organu II instancji jest obszerna i szczegółowo uzasadnia podjęte rozstrzygnięcie. Rozważania prawne w niej zawarte Sąd w pełni podzielił uznając nadto, że stanowią one pełną odpowiedź na zarzuty skarżącego.

Kwestie dotyczące podziału nieruchomości uregulowane zostały przede wszystkim w przepisach art. 92 i następnych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Z przepisów tych wywieść można zasadę dopuszczalności podziału pod warunkiem, że jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 93 ust. 1), a w przypadku braku planu – gdy nieruchomość położona jest na obszarze nieobjętym obowiązkiem sporządzania planu – jeżeli jest zgodny z przepisami odrębnymi lub warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 94 ust. 1 ustawy). Od zasady tej ustawodawca przewidział jednak, enumeratywnie wymienione, wyjątki dopuszczające podział nieruchomości niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 95 pkt 6 ustawy podział taki może być dokonany między innymi w celu wydzielania części nieruchomości objętej decyzją o lokalizacji drogi krajowej. Z przywołanych przepisów wynika, że jeżeli podział dokonywany będzie w celu wskazanym w art. 95 pkt 6 przywołanego wyżej aktu, organ zatwierdzający ten podział kierować się będzie przede wszystkim ustaleniami wynikającymi z ostatecznej decyzji o lokalizacji drogi krajowej, nawet jeżeli będą się one różnić od zapisów planu miejscowego. W ostateczności to właśnie decyzja o lokalizacji drogi krajowej, jako akt, który w sposób szczegółowy i precyzyjny określa położenie i granice planowanej inwestycji publicznej w odniesieniu do poszczególnych nieruchomości, determinować będzie również granice przyszłego podziału tych nieruchomości.

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o autostradach płatnych decyzja o ustaleniu lokalizacji autostrady powinna, między innymi, zawierać linie rozgraniczające teren, na którym przewidziana jest realizacja inwestycji. Wprowadzenie takiego wymogu miało na celu – już na etapie lokalizacji – wyodrębnienie i jednoznaczne określenie terenu pod budowę przyszłej autostrady. Skoro zatem podział następuje w celu wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o lokalizacji drogi, to organ zatwierdzający ów podział, związany jest liniami rozgraniczającymi ustalonymi w decyzji o lokalizacji autostrady. Linia rozgraniczająca jest jednocześnie granicą nowo utworzonych działek, wydzielonych pod autostradę. Związanie organu zatwierdzającego podział nieruchomości liniami rozgraniczającymi teren, dotyczy określenia przebiegu granic i nie może "uszczuplić" terenu przeznaczonego pod autostradę. Ratio legis omawianych unormowań zobowiązuje organ do wydzielenia ściśle określonego terenu pod budowę autostrady w taki sposób, aby jednoznacznie dla przyszłego zarządcy autostrady określić teren tej autostrady (tak uchwała 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2002 r. OPK 25/01, ONSA 2002, nr 4, poz. 140).

Sąd stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że część nieruchomości stanowiącej własność skarżącego objęta decyzją o lokalizacji autostrady A-4 musi być wydzielona zgodnie z liniami rozgraniczającymi teren autostrady wyniesionymi na załączniku graficznym do przywołanej wyżej decyzji lokalizacyjnej. Prawidłowo również granice wydzielonych działek ustalono zgodnie z liniami rozgraniczającymi teren autostrady.

Sąd nie stwierdził również, aby w rozpoznawanej sprawie doszło do istotnego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.

Od powyższego wyroku R. W. wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i podnosząc zarzut nieważności postępowania przed WSA we Wrocławiu na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., albowiem poprzez oddalenie wniosku skarżącego o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 27 października 2006 r., umotywowanego niedającą się przezwyciężyć przeszkodą, skarżący został pozbawiony możliwości uczestniczenia w rozprawie poprzedzającej bezpośrednio wydanie wyroku, a tym samym został pozbawiony możliwości obrony swoich praw w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu.

Ewentualnie, w razie nieuwzględnienia przez Sąd zarzutu nieważności postępowania zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

a) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, polegającego na:

1) naruszeniu art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (zwanej dalej "Konwencją") polegającym na tym, iż poprzez odmowę odroczenia, na oczywiście uzasadniony wniosek skarżącego rozprawy wyznaczonej na dzień 27 października 2006 r., R. W. pozbawiony został możliwości osobistego uczestniczenia w rozprawie poprzedzającej bezpośrednio wydanie orzeczenia, a tym samym pozbawiony został prawa do obrony;

2) naruszeniu art. 45 ust. 1 Konstytucji ustanawiającego konstytucyjną gwarancję prawa do sądu polegającym na tym, iż poprzez nieuzasadnioną zmianę przez Przewodniczącego Wydziału składu sądu orzekającego na ostatniej rozprawie, a nadto poprzez oddalenie uzasadnionego wniosku skarżącego o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 27 października 2006 r., zostało ograniczone prawo skarżącego do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd;

3) naruszeniu art. 93 § 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, iż warunki wskazane w decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...], zgodnej z decyzją [...] Wojewody J. z dnia [...] (zmieniona częściowo decyzją PUMiRM z dnia [...]) o ustaleniu lokalizacji autostrady płatnej A-4 zapewniają nowo wydzielonym działkom dostęp do drogi publicznej;

4) naruszeniu art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane polegającym na tym, iż zaprojektowany podział działek należących do R. W. nie uwzględnia ustawowego obowiązku poszanowania uzasadnionego interesu skarżącego poprzez niezapewnienie dostępu do drogi publicznej dla nowo wydzielonych działek;

b) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a, naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, tj.:

1) art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał orzeczenie sprzeczne z prawem, mimo iż powinien wyeliminować z obiegu prawnego wadliwą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymał ją w mocy, przez co pozostała w mocy także decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...];

2) art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. i art. 227 k.p.c. przez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego na podstawie akt sprawy, z których jednoznacznie wynika, że nie wszystkie wydzielone działki nr ew.: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] mają dostęp do drogi publicznej, co stanowi naruszenie art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Powyższy aspekt sprawy powinien być ponownie wyjaśniony, gdyż umknął on całkowicie uwadze organów orzekających, a którego przesłanki błędnie ustalił WSA.

Na podstawie art. 191 p.p.s.a. skarżący wniósł o rozpoznanie postanowienia WSA z dnia 27 października 2006 r. oddalającego wniosek skarżącego z dnia 6 października 2006 r. o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 27 października 2006 r., uzasadnionego istotną i niedającą się przezwyciężyć przeszkodą, co pozbawiło R. W. możliwości osobistej obrony w postępowaniu odwoławczym i mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku WSA we Wrocławiu.

Ponadto, na podstawie art. 191 p.p.s.a. w zw. z art. 167 p.p.s.a. skarżący wniósł o rozpoznanie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA we Wrocławiu z dnia 19 września 2006 r. w przedmiocie zmiany składu orzekającego na rozprawie w dniu 27 października 2006 r., albowiem wskazana w zarządzeniu przyczyna nie stanowi ustawowej przesłanki dopuszczalności zmiany składu sędziowskiego określonej w § 26 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 września 2003 r. Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych.

Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na podstawie art. 203 p.p.s.a. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, ogólna zasada wynikająca z przepisu art. 34 p.p.s.a., pozwala R. W. na dokonywanie wyboru w sposobie reprezentacji przed sądami administracyjnymi, za wyjątkiem ograniczeń związanych ze sporządzaniem środków zaskarżenia od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, czego postanowienie WSA z dnia 27 października 2006 r. nie dotyczyło. Ponadto nawet ustanowienie przez stronę pełnomocnika do występowania w sprawie nie pozbawia strony możliwości osobistego uczestniczenia w postępowaniu, chociażby ze względu na uprawnienie strony wynikające z art. 41 p.p.s.a. W rozważanej sprawie skarżący nie ustanowił pełnomocnika w swoich sprawach, albowiem od początku chciał osobiście uczestniczyć w postępowaniu toczącym się przed WSA (jak również w postępowaniu karnym). Skarżący skorzystał z wyboru sposobu podejmowania czynności w postępowaniu sądowym i zdecydował się na osobiste prowadzenie swoich spraw i osobiste uczestnictwo w czynnościach sądowych, jaki zapewnia mu art. 34 p.p.s.a. Nieuwzględnienie wniosku o odroczenie rozprawy, usprawiedliwionego i należycie umotywowanego, obligującego WSA w świetle art. 109 p.p.s.a. do odroczenia rozprawy z uwagi na powołaną w nim przeszkodę niestawiennictwa, jest pozbawieniem go prawa do obrony i skutkuje nieważnością postępowania zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Wadliwa ocena przez WSA okoliczności uzasadniającej wniosek R. W. o odroczenie rozprawy dokonana została z pominięciem podstawowych gwarancji procesowych zawartych w art. 45 ust. 1 Konstytucji i art. 6 ust. 1 Konwencji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały wskazane w § 2 powołanego artykułu. Zgodnie z tym przepisem nieważność postępowania zachodzi:

1) jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna;

2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany;

3) jeżeli w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona;

4) jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy;

5) jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw;

6) jeżeli wojewódzki sąd administracyjny orzekł w sprawie, w której jest właściwy Naczelny Sąd Administracyjny.

We wniesionej w rozpoznawanej sprawie skardze kasacyjnej najdalej idącym zarzutem jest zarzut nieważności postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu z przyczyny wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., to jest z powodu pozbawienia skarżącego możliwości obrony swych praw. Zarzut ten uznać należało za usprawiedliwiony.

Jak wynika z akt sprawy zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonym na dzień 27 października 2006 r. adresowane do skarżącego R. W. doręczone zostało (w trybie art. 72 p.p.s.a.) w dniu 5 października 2006 r. Pismo skarżącego zawierające wniosek o odroczenie tej rozprawy z powodu kolizji terminów z wyznaczonym wcześniej terminem rozprawy w Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia w sprawie o sygnaturze akt VK [...], w której R. W. występuje w charakterze oskarżonego, datowane 6 października 2006 r. wysłane zostało do Sądu 24 października 2006 r. i wpłynęło w dniu 26 października 2006 r. W tym dniu pismo przesłano także za pomocą faksu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając wniosek skarżącego o odroczenie rozprawy uznał, że podane okoliczności nie mogą być traktowane jako nadzwyczajne zdarzenie lub inna potrzeba, której nie można przezwyciężyć. Sąd zauważył, że zasadą jest, że nieobecność stron lub ich pełnomocnika na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Skarżący mógł ustanowić pełnomocnika, a od dnia złożenia skargi mógł dostarczyć Sądowi pisma uzupełniające, czego nie uczynił mimo odrębnego pouczenia w piśmie z dnia 29 września 2006 r.

Nie można podzielić powyższego stanowiska. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności sprawy powodowały, że nieobecność skarżącego na rozprawie w dniu 27 października 2007 r. winna być uznana za "nadzwyczajne wydarzenie lub inna znana sądowi przeszkoda, której nie można przezwyciężyć", o czym mowa w art. 109 p.p.s.a. jako jednej z przesłanek obligujących sąd do odroczenia rozprawy.

Jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej zgodnie z art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Możliwość ustanowienia pełnomocnika, podobnie jak zaprezentowania przez stronę swojego stanowiska w pismach procesowych jest uprawnieniem strony i nie wyklucza prawa do rozpoznania sprawy na rozprawie z jej udziałem, jeżeli strona o to wyraźnie wnosi. Jeżeli zaistniała przeszkoda w jej osobistym udziale w rozprawie ma charakter niezależny od zachowania i woli strony, wniosek o odroczenie rozprawy winien być uwzględniony. W przeciwnym razie, jeżeli dojdzie do rozpoznania sprawy pod jej nieobecność na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku zaistnieją przesłanki by uznać, że strona ta została pozbawiona możliwości obrony swych praw, co odpowiada przesłance nieważności postępowania wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000 r., III CKN 416/98, OSNC 2000, nr 12, poz. 220).

Taka właśnie sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Odmowa uwzględnienia wniosku o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 27 października 2006 r. i rozpoznanie sprawy pod nieobecność skarżącego, spowodowało konieczność uznania, że postępowanie zakończone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2006 r. jest nieważne.

Wystąpienie przesłanki nieważności postępowania przed Sądem I instancji nie pozwalało merytorycznie ustosunkować się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej i uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 2 pkt 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 powołanej ustawy.