Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 665/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 44
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA - Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA - Anetta Makowska-Hrycyk, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Barbara Głowaczewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 listopada 2019 roku sprawy ze skargi: "A" spółka z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie: uznania za bezzasadny zgłoszonego zarzutu w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie w całości; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej "A" spółki z o.o. z siedzibą we W. kwotę 597,00 ( słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi "A" spółki z o.o. z siedzibą we W. (dalej: Spółka, Skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 12 kwietnia 2019 r. w przedmiocie uznania za bezzasadny zarzutu na postępowanie egzekucyjne - braku uprzedniego doręczenia upomnienia, zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz.1314 ze zm.).

W przyjętym do rozstrzygnięcia stanie faktycznym sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego (US) [...] wszczął wobec Spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych (TW) obejmujących zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT-4R) w łącznej kwocie 22.254 zł. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S.A. zostały doręczone [...] kwietnia 2019 r.

W dniu 4 kwietnia 2019 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo "skarga na czynności egzekucyjne", które ze względu na treść, zostało zakwalifikowane jako zarzuty na postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu Spółka podniosła, że z winy Poczty Polskiej nie otrzymała upomnienia, którego doręczenie winno poprzedzać wszczęcie egzekucji. Zarzuciła, że nie otrzymała też awiza, awiza powtórnego ani awiza elektronicznego. Ponadto Spółka zarzuciła, że adnotacje "awizowano powtórnie" są umieszczone na kopercie z kilkudniowym wyprzedzeniem i nie odpowiadają faktycznej czynności dokonanej przez listonosza.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. Naczelnik US zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie zgłoszonego zarzutu.

W dniu [...] kwietnia 2019 r. organ egzekucyjny uznał wniesiony zarzut – braku doręczenia upomnienia – za bezzasadny. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, że upomnienie zostało skierowane w dniu [...].02.2019 r. na adres rejestracyjny Spółki. Przesyłka ta była dwukrotnie awizowana (w dniach 4 i 12 marca 2019 r.) a następnie zwrócona do nadawcy z adnotacją "niepodjęte w terminie". Organ uznał, że doszło do skutecznego doręczenia upomnienia w dniu 18 marca 2019 r. w trybie art. 44 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - K.p.a.).

Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia Spółka złożyła zażalenie – uzasadniając, że upomnienie nie zostało jej doręczone, wniosła też o przesłuchanie Prezesa Zarządu Spółki i świadka – M. M. oraz przeprowadzenie dowodu z poświadczonej przez notariusza korespondencji kierowanej na adres spółki i odpowiedzi Poczty Polskiej na reklamację.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. – postanowieniem z [...] maja 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W skardze wniesionej do WSA we Wrocławiu Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 i art. 140 K.p.a. – przez ich niezastosowanie i zaniechanie zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, poprzez nieprzesłuchanie świadka M. M. oraz strony na okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy materiał dowodowy poddawał w wątpliwość skuteczność doręczenia awizo przesyłki. Błąd w ustaleniach faktycznych wynikał z bezpodstawnego przyjęcia, że organ podjął próbę dwukrotnego doręczenia upomnienia i wadliwego zastosowania art. 44 §1 i § 3 K.p.a.

Odpowiadając na zarzuty – organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutu – wszczęcia egzekucji mimo braku wcześniejszego doręczenia upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 w zw. z art. 15 u.p.e.a.) – organ uzasadniał, że wierzyciel w dniu [...].02.2019 r. wystawił upomnienie i przesłał je na adres rejestracyjny Spółki tj. [...] W., ul. [...]. Z powodu niemożności doręczenia przesyłki do rąk osoby upoważnionej, przesyłkę pozostawiono na 14 dni w placówce pocztowej. Pomimo dwukrotnego awizowania w dniach: 4 i 12 marca 2019 r. przesyłka nie została podjęta w terminie, zatem zwrócono ją do nadawcy, uznając doręczenie za skuteczne z dniem 18 marca 2019r. Potwierdzeniem prawidłowości doręczenia jest też zdaniem organu odpowiedź Poczty Polskiej na reklamację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Skargę należało uwzględnić, choć nie wszystkie argumenty Strony Sąd uznał za zasadne.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] maja 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie uznania za bezzasadny zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. tj. braku uprzedniego doręczenia upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z 1 kwietnia 2019 r.

W myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny przystępując do egzekucji bada z urzędu - dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku, objętego tytułem wykonawczym. Natomiast badanie, o którym mowa w art. 29 u.p.e.a. obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony oraz czy doręczone zostało upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Jakkolwiek badanie to ma charakter formalny, to prawidłowość doręczenia upomnienia przez wierzyciela warunkuje możliwość wszczęcia egzekucji.

W spornej sprawie zarzut oparty na art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. dotyczy doręczenia upomnienia w trybie art. 44 K.p.a., którego skuteczność kwestionowała Spółka zarówno w toku postępowania przed organami administracji jak i w skardze do Sądu, zarzucając brak prawidłowego awizowania przesyłki.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lutego 2019 r. wierzyciel skierował na adres Spółki stosowne upomnienie (z [...].02.2019 r.), jednak przesyłka nie została doręczona adresatowi w sposób wskazany w art. 45 K.p.a., a doręczyciel pocztowy podjął próbę jej awizowania w trybie art. 44 K.p.a. Zgodnie z art. 45 K.p.a. – jednostkom organizacyjnym (w tym spółkom takim jak Skarżąca) doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism, a przepis art. 44 K.p.a. stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że w razie niemożności doręczenia pisma bezpośrednio do adresata (w sposób wskazany w art. 45 K.p.a.) operator pocztowy (tu: Poczta Polska) przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Zgodnie z § 2 art. 44 K.p.a. – zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy nie jest to możliwe, na drzwiach adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Z kolei § 3 stanowi, że w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4 art. 44 K.p.a.).

Z powyższego wynika, że procedura doręczania pism w postępowaniu administracyjnym i odpowiednio - egzekucyjnym jest ściśle sformalizowana i od jej przestrzegania zależy skuteczność doręczenia. Po pierwsze należy wyjaśnić, że zasadą jest doręczenie przesyłki bezpośrednio do adresata (art. 45 K.p.a.), dopiero gdy jest to niemożliwe, w grę wchodzi doręczenie w trybie art. 44 K.p.a. Przy czym, w świetle art. 44 K.p.a. ocena skuteczności doręczenia nie może opierać się wyłącznie na stwierdzeniu, że pismo było awizowane i przechowywane przez pocztę przez okres czternastu dni w jej placówce pocztowej, lecz musi być powiązana także z ustaleniem, że spełnione zostały w czasie biegu tego terminu wszystkie pozostałe wymogi płynące zarówno z § 2, jak i § 3, czyli wymogi związane z pierwszym i powtórnym zawiadomieniem o nadejściu przesyłki.

W ocenie Sądu - prawidłowość doręczenia przesyłki zawierającej upomnienie, budzi istotne wątpliwości, a tym samym rodzi obawy, czy przed wszczęciem egzekucji spełniony został wymóg, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

Po pierwsze, jak wynika z akt sprawy – Spółka pod adresem rejestracyjnym ([...] W. ul. [...]) prowadzi działalność polegającą na świadczeniu usług dostępu do Internetu i pod tym samym adresem znajduje się Biuro Obsługi Klienta, w którym urzędują pracownicy Spółki, w tym upoważniona do odbioru korespondencji M. M. (o przesłuchanie której wnioskowała Spółka w toku postępowania). Z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika, że listonosz podjął próbę doręczenia przesyłki w sposób bezpośredni ani, że spotkał się z odmową jej przyjęcia w lokalu siedziby Spółki lub w Biurze Obsługi Klienta, które będąc miejscem dostępnym klientom, dostępne jest też doręczycielowi przesyłek pocztowych. Dopiero sytuacja, gdy taki sposób doręczenia (przewidziany w art. 45 K.p.a.) byłby niemożliwy, upoważniałaby doręczyciela do wszczęcia procedury z art. 44 K.p.a. Z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru (pkt 2) wynika, że pierwsze awizo przesyłki pozostawił w dniu 4 marca 2019 r. w "innym pomieszczeniu, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe". Ta informacja potwierdza zatem, że miał on dostęp do lokalu Spółki w godzinach jej urzędowania, powinien zatem wykazać, jakie przyczyny uniemożliwiły bezpośrednie doręczenie przesyłki. Równie istotne wątpliwości budzi drugie awizowanie przesyłki w dniu 12 marca 2019r. Podkreślić przy tym należy, że drugie awizowanie nie może ograniczać się tylko do formalnego pozostawienia awiza lecz obowiązkiem doręczyciela jest podjęcie kolejnej próby bezpośredniego doręczenia przesyłki adresatowi. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (pkt 3) zaznaczono jedynie, że z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, pismo awizowano powtórnie w dniu 12 marca 2019 r. Nie wynika z niego, że podjęto w tym dniu próbę jego bezpośredniego doręczenia, jakie przyczyny i okoliczności uniemożliwiły takie doręczenie oraz gdzie pozostawiono drugie awizo. W ocenie Sądu – tak liczne wątpliwości związane z doręczeniem upomnienia - zarówno w trybie art. 45 jak i art. 44 K.p.a. - nie pozwalają na przyjęcie, że w spornej sprawie wyczerpano przesłanki z art.15 u.p.e.a. warunkujące skuteczne wszczęcie egzekucji.

Podkreślić też należy, że wbrew stanowisku organu, odpowiedź Poczty Polskiej na reklamację nie jest jednoznaczna. W szczególności, że nie jest ona oparta na relacji doręczyciela spornej przesyłki ale na relacji kadry kierowniczej placówki pocztowej, a i ta nie wyklucza błędu lub nierzetelności doręczyciela. Wątpliwości co do rzetelności doręczyciela dodatkowo wspiera przedłożony przez Spółkę dowód w postaci kopii koperty doręczonej przez tego samego listonosza, z której wynika, że rzekomo podjął próbę doręczenia listu w dniu 23.01.2018 r., w sytuacji, gdy skarżący odebrał list polecony w placówce pocztowej w dniu 22.01.2018 r. już z adnotacją o próbie doręczenia jej w dniu następnym (tj. 23.01.2019 r.). Jakkolwiek dowód ten (dotyczący innej przesyłki) nie przesądza o wadliwości doręczenia spornej przesyłki, to podważa wiarygodność doręczyciela i zamieszczanych przez niego na dokumentach pocztowych adnotacji o awizowaniu przesyłki. Ma to szczególne znaczenie w zestawieniu z wątpliwościami dotyczącymi nieskuteczności bezpośredniego doręczenia przesyłki w sytuacji, gdy w Biurze Obsługi Klienta na bieżąco dostępni są pracownicy Spółki, w tym upoważnieni do odbioru korespondencji. Również lakoniczność informacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i brak w nim informacji istotnych dotyczących okoliczności awizowania, podważają poprawność doręczenia spornego upomnienia.

Dodatkowo, organ odmówił przesłuchania wnioskowanych przez Spółkę świadków, w szczególności, gdy zeznania M. M., jako osoby czynnej w Biurze Obsługi Klienta i upoważnionej do odbioru korespondencji mogły mieć w sprawie znaczenie. Z akt sprawy wynika, że organ odwoławczy bezkrytycznie przyjął stanowisko prezentowane przez organ I instancji, oddalając wnioski dowodowe Spółki o przeprowadzenie dodatkowych dowodów, wybiórczo interpretując odpowiedź Poczty na reklamację i to w sytuacji, gdy nieprawidłowości w doręczaniu przesyłek nie wyklucza sama Poczta a doświadczenie życiowe nakazuje rozważną ich ocenę. Takie działanie organu odwoławczego wskazuje w istocie, na uchylenie się od dokonania własnej oceny instancyjnej sprawy.

Z powyższych względów Sąd uznał, że zasadne są zarówno zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania – art. 7 i art. 77 w związku z art. 44 i art. 45 K.p.a. jak i w konsekwencji naruszenia art. 15 u.p.e.a. co uzasadniało uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).

W ponownie prowadzonym postępowaniu, ocenę zasadności zarzutu z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. organ odwoławczy obowiązany będzie poprzedzić wyjaśnieniem wątpliwości wskazanych w rozważaniach Sądu.