Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 1191/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 278
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - teskt jedn.
article: § 3 ust. 2, § 12 ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro /spr./ Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska Asesor WSA Jacek Boratyn Protokolant Sekr. sąd. Karolina Dźwierzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2019 r. spraw ze skarg P.G. na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2018 r.: - nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 rok, - nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2017, - nr [...] przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2017 oddala skargi.


UZASADNIENIE

Sygn. I SA/Rz 1191/18

Uzasadnienie

Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] października 2018 r. nr [...], [...], [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR), po rozpatrzeniu odwołań P. G., utrzymał w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], [...], [...] w sprawach przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (dalej płatność ONW) oraz płatności ekologicznej na 2017 rok.

Jak wynika z akt spraw, w dniu [...] maja 2017 roku do organu I instancji wpłynął wniosek P. G. (dalej Beneficjent lub Skarżący), w którym ubiegał się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 (w tym: jednolitej płatności obszarowej, płatności redystrybucyjnej, płatności za zazielenienie, płatności do powierzchni upraw roślin pastewnych oraz płatności do krów, jak również płatności ONW oraz płatności ekologicznej (PRWO 2014 - 2020), w tym kosztów transakcyjnych.

Beneficjent we wnioskach zadeklarował do przyznania ww. płatności [...] działek rolnych o łącznej pow. [...] ha, w tym do przyznania ONW – strefa nizinna II o łącznej pow. [...] ha. Zwrócił się również z wnioskiem o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2017, w którym zadeklarował w drugi roku 5- letniego zobowiązania realizację wariantu 1.1 - Uprawy rolnicze w okresie konwersji, wariantu 10.1.2 - Uprawy jagodowe po okresie konwersji, wariantu 11.1 - Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji, wariantu 5.1 - Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji, wariantu 7.1 - Uprawy rolnicze po okresie konwersji oraz wariantu 8.1 - Uprawy warzywne po okresie konwersji.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w piśmie z dnia [...] lipca 2017 r. wezwał Beneficjenta do złożenia dokumentu – oświadczenia o rodzaju uprawianych na danej działce rolnej drzew i krzewów. W dniu [...] lipca 2017 r. Beneficjent uzupełnił brakujące oświadczenie.

W kolejnym wezwaniu z dnia [...] października 2017 r. organ I instancji wezwał Beneficjenta do złożenia wyjaśnień lub dokumentów dotyczących nieprawidłowości stwierdzonych na dz. ew. nr [...] i [...]. Skarżący złożył korektę wniosku, w którym zadeklarował, że działki rolne AA, AD, AE, AF, AF, O położone są na działce ew. nr [...], nie natomiast na działce nr [...].

W dniach od [...] kwietnia 2018 r. do [...] maja 2018 r. w gospodarstwie rolnym Beneficjenta odbyła się kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości odnośnie działek rolnych. Kopię raportu przekazano Beneficjentowi w dniu [...] maja 2018 r., który w dniu [...] czerwca 2018 r. złożył zastrzeżenia. Beneficjent podniósł, że podczas kontroli nie uwzględniono zmiany powierzchni zasiewów, nadto na działce nr [...] nie dokonano pomiaru wszystkich działek rolnych. Wyjaśnił, że obszar działek rolnych został potwierdzony przez jednostkę certyfikującą w roku 2017.

W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu stwierdzono, że Beneficjent zawyżył powierzchnię działek rolnych deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności. Po uwzględnieniu wyników kontroli, kwalifikująca się powierzchnia do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności dodatkowej oraz płatności za zazielenienie wyniosła [...] ha oraz [...] ha w przypadku powierzchni upraw roślin pastewnych. Dodatkowo, z uwagi na zawyżenie powierzchni deklarowanej do płatności ONW, wykluczono powierzchnię [...] ha niekwalifikującą się do przyznania ww. płatności. Wykluczono również obszar o powierzchni [...] ha z płatności ekologicznej.

Decyzjami z[...] czerwca 2018 roku organ I instancji przyznał Beneficjantowi odpowiednio:

- jednolitą płatność obszarową w wysokości 12 597,72 zł, płatność za zazielenienie w wysokości 9 085,31 zł, płatność redystrybucyjną w wysokości 4 666,01 zł, płatność do powierzchni upraw roślin pastewnych w wysokości 929,88 zł oraz płatności do krów w wysokości 1 839,07 zł,

- płatność ONW strefa nizinna II w wysokości 4 923,60 zł,

- płatność ekologiczną w wysokości 9 361,37 zł.

Beneficjent złożył odwołania od powyższych decyzji, w których podniósł, że kontrola została przeprowadzona po zasiewach i zabiegach agrotechnicznych w roku 2018 r., stąd też zmieniła się struktura upraw, położenie działek rolnych oraz ich przeznaczenie. Beneficjent argumentował, że nie był obecny podczas kontroli i brak było możliwości ustalenia kwalifikowalności powierzchni, bowiem na dzień kontroli była nieaktualna konfiguracja i położenie działek rolnych. W związku z powyższym wniósł o ponowne przeprowadzenie czynności kontrolnych. Wyjaśnił, że zmianie uległy położenia niektórych działek rolnych i nie ma możliwości dokładnego ich pomiaru oraz ustalenia miejsca na podstawie załączników graficznych z 2017 r. Wskazał także na informację uzyskaną w Departamencie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odnoszącą się do możliwości dokonania zmian w przeznaczeniu gruntów po 31 maja roku, w którym złożono wniosek o przyznanie płatności.

Organ II instancji w opisanych na wstępie decyzjach z dnia [...] października 2018 r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcia w mocy.

Organ II instancji wyjaśnił, że powierzchnia zadeklarowana przez Beneficjenta we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wyniosła [...] ha, natomiast powierzchnia zadeklarowana do powierzchni upraw roślin pastewnych wyniosła [...] ha. Powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności ONW strefa nizinna II na rok 2017 wyniosła [...] ha.

Podczas kontroli administracyjnej z uwzględnieniem wyników pokontrolnych z przeprowadzonych oględzin terenowych, tj. po wykluczeniu części działki rolnej niekwalifikującej się do przyznania płatności w gospodarstwie Beneficjenta ustalono, że kwalifikująca się powierzchnia do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności dodatkowej oraz płatności za zazielenienie wyniosła [...] ha oraz [...] ha w przypadku upraw roślin pastewnych. Odnośnie do płatności ONW ustalono, że kwalifikujący się do przyznania ww. płatności obszar wyniósł [...] ha, natomiast w zakresie płatności ekologicznej wykluczono obszar o powierzchni [...] ha.

Organ II instancji w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy stwierdził, że w przypadku wyżej wskazanej powierzchni stwierdzonej w trakcie kontroli administracyjnej rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe i nie budzi żadnych wątpliwości. Powierzchnia kwalifikująca się do przyznania ww. płatności została wyznaczona prawidłowo. Podstawą rozpatrzenia niniejszej sprawy był raport z czynności kontrolnych, oględzin działek referencyjnych w zakresie weryfikacji powierzchni MKO. W wyniku przedmiotowej kontroli na miejscu stwierdzono rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi we wniosku o przyznanie płatności a stanem stwierdzonym w wyniku ww. kontroli. W raporcie z kontroli ujawniono błędy dla działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na poszczególnych działkach. Maksymalna powierzchnia działek rolnych kwalifikowana do przyznania płatności w ramach płatności bezpośrednich wyniosła:

- [...] ha dla działki o numerze [...] i położonej na niej działce rolnej A (powierzchnia wykluczona [...] ha),

- [...] ha dla działki o numerze [...] i położonej na niej działce rolnej AA( powierzchnia wykluczona [...] ha),

- [...] ha dla działki o numerze [...] i położonej na niej działce rolnej AB( powierzchnia wykluczona [...] ha),

- [...] ha dla działki o numerze [...] i położonej na niej działce rolnej AC

( powierzchnia wykluczona [...] ha)

- [...] ha dla działki o numerze [...] i położonej na niej działce rolnej AD( powierzchnia wykluczona [...] ha)

- [...] ha dla działki o numerze [...] i położonej na niej działce rolnej AG( powierzchnia wykluczona [...] ha)

- [...] ha dla działki o numerze [...] i położonej na niej działce rolnej AH( powierzchnia wykluczona [...] ha)

- [...] ha dla działek o numerach [...], [...], [...]i położonej na niej działce rolnej G( powierzchnia wykluczona [...] ha)

- [...] ha dla działki o numerze [...] i położonej na niej działce rolnej I( powierzchnia wykluczona [...] ha)

- [...] ha dla działki o numerze [...] i położonej na niej działkę rolną J( powierzchnia wykluczona [...] ha)

- [...] ha dla działki o numerze [...] i położonej na niej działkę rolną N( powierzchnia wykluczona [...] ha)

- [...] ha dla działek o numerach [...], [...], [...] i położonej na nich działkę rolną P ( powierzchnia wykluczona [...] ha)

- [...] ha dla działki rolnej o numerze [...] i położonej na niej działkę rolną S( powierzchnia wykluczona [...] ha.

W zakresie natomiast płatności ONW, organ II instancji wskazał, że maksymalna powierzchnia kwalifikowana do przyzna tejże płatności wynosi:

-[...] ha dla działki nr [...] i położonej na niej działce rolne AA (pow. wykluczona[...] ha),

- [...] ha dla działki nr [...] i położonej na niej działce rolne AD (pow. wykluczona [...] ha),

- [...] ha dla działki nr [...] i położonej na niej działce rolne AG (pow. wykluczona [...] ha),

- [...] ha dla działki nr [...] i położonej na niej działce rolne N (pow. wykluczona 0[...] ha),

- [...] ha dla działek o nr [...], [...]¸[...] i położonej na niej działce rolne P (pow. wykluczona [...] ha),

- [...] ha dla działki nr [...] i położonej na niej działce rolne S (pow. wykluczona [...] ha).

W odniesieniu do deklarowanych powierzchnia do płatności ekologicznej za 2017 r. organ II instancji wskazał następujące uchybienia:

- w wariancie 1.1 uprawy rolnicze w okresie konwersji – powierzchnia deklarowana do płatności wynosiła [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła [...] ha,

- w wariancie 11.1 uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji – powierzchnia deklarowana do płatności wynosiła [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła [...] ha,

-w wariancie 5.1 uprawy paszowe na gruntach ornych w okresie konwersji - powierzchnia deklarowana do płatności wynosiła [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła [...] ha,

- w wariancie 7.1 uprawy rolnicze po okresie konwersji - powierzchnia deklarowana do płatności wynosiła [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła [...] ha,

W pozostałych wariantach powierzchnie deklarowane do płatności były zgodne ze stwierdzonymi powierzchniami.

Organ II instancji wyjaśnił, że przy określaniu obszaru kwalifikującego się do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego istotne znaczenie ma art. 8 ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j Dz. U. 2017. poz.278 z późn zm.). Odnośnie do płatności ONW o określaniu obszaru kwalifikującego się do płatności decyduje § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015r., poz. 364 ze zm., dalej rozporządzenie ONW).

Organ odwoławczy wyjaśnił także, że przy określaniu obszaru kwalifikującego się do płatności w ramach płatności ekologicznej, zastosowanie ma § 12 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne", który stanowi iż przy ustalaniu wysokości płatności ekologicznej uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Organ II instancji wskazał, że weryfikacja działek podczas weryfikacji terenowej w gospodarstwie Beneficjenta przeprowadzona została w oparciu o jego wskazania w materiale graficznym dołączonym do wniosku o przyznanie płatności, zaś czynności kontrolne na działkach rolnych przeprowadzone zostały homologowanym urządzeniem do stosowania w trakcie realizacji pomiarów powierzchni działek rolnych przez upoważnionych inspektorów terenowych. Pomiary wykonane w trakcie kontroli przy pomocy odbiornika GPS zostały w postaci danych wektorowych zaimportowane do systemu LPIS będącego częścią systemu informatycznego IACSPlus. Widoczne ortofotomapy działek ewidencyjnych z naniesionymi danymi odbiornika GPS, potwierdzają, iż pomiary zostały wykonane w sposób prawidłowy i rzetelny, brak jest obszarów na działkach nieobjętych pomiarem.

Mając na względzie powyższe organ II instancji stwierdził, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną ([...] ha), a powierzchnią zatwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej ([...] ha) wynosi zatem [...] ha, co stanowi 9,25 % powierzchni zatwierdzonej.

Zatem mając na względzie treść art. 19 a ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 roku uzupełniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48 z późn. zm.), zastosowano zmniejszenie kary administracyjnej o powierzchnię [...] ha. Po przeliczeniu przez stawkę pomocy daje to kwotę 461,55 zł. Stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha w 2017 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2017r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2017 r. (Dz. U. poz. 1887) i wynosi 386,46 zł.

W odniesieniu do płatności ONW stawka płatności do 1 ha na obszarze ONW strefa nizinna II została określona w rozporządzeniu ONW i wynosi 264,00 zł. W związku z powyższym należna płatność nizinna I wyniosła 4 923,60 płatności ONW – 1.302,23zł.

Odnośnie do płatności ekologicznej na rok 2017 – z uwzględnieniem przepisów wykonawczych przyznano Beneficjentowi płatność w łącznej wysokości 9 361,37 zł (w tym 752,86 zł kosztów transakcyjnych) stanowiącej płatność do wariantów: 10.1.2 Uprawy jagodowe po okresie konwersji w wysokości 1 290,88 zł, 7.1 - Uprawy rolnicze po okresie konwersji w wysokości 6 951,78 zł, 8.1 Uprawy warzywne po okresie konwersji w wysokości 1 118,71 zl oraz słusznie odmówiono przyznania płatności ekologicznej do wariantów 1.1 uprawy rolnicze w okresie konwersji, 11.1 uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji oraz 5.1 1 uprawy paszowe na gruntach ornych w okresie konwersji.

Odnośnie do argumentów zawartych w odwołaniu organ II instancji wskazał, że kontrola na miejscu dotyczyła wyłącznie wniosku złożonego na rok 2017, a zatem nie uwzględniono zmiany zasiewów z roku 2018. Podczas kontroli oparto się o złożony wniosek oraz na podstawie wypełnionych przez Beneficjenta załączników graficznych. Dodano, że na wnioskodawca spoczywa obowiązek zachowania zgodności pomiędzy powierzchniami wrysowanymi a powierzchniami zadeklarowanymi.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że na załącznikach graficznych oraz korekcie wniosku z dnia [...] października 2017 roku Beneficjent nie wyrysował powierzchni uprawianej, którą zaznaczył w dołączonej do odwołania mapy dla części działki ew. nr [...], dlatego też kontrola nie potwierdziła uprawy w tej części działki.

W odniesieniu do zarzutów odwołania organ II instancji podkreślił, że rolnik składając wniosek na dany rok ponosi pełną odpowiedzialność za poprawne jego wypełnienie oraz dokładne wyrysowanie poszczególnych działek rolnych w granicach działek ewidencyjnych wraz z uwzględnieniem wszelkich zmian dokonanych przez beneficjenta dotyczących zarówno powierzchni jak i upraw deklarowanych we wniosku działek rolnych. Wyjaśniono, że przedmiotowa kontrola została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa, a sporządzony protokół z czynności kontrolnych nie budzi zastrzeżeń co do jego rzetelności i prawidłowości ustaleń, w szczególności w zestawieniu ze zgromadzoną dokumentacją fotograficzną. W pozostałym zakresie organ odwoławczy stwierdził, że argumenty przywołane w odwołaniach od decyzji nie mogą zostać uznane za zadane z uwagi na zgormadzony w sprawie materiał dowodowy oraz ustaleń dokonanych na etapie weryfikacji odwołań.

P. G. wniósł skargę na powyższe decyzje z dnia [...] października 2018 r., które zaskarżył w całości wnosząc o ich uchylenie. Skarżący podniósł, że uprawy oraz powierzchni zadeklarowanych we wniosku upraw były zgodne ze stanem faktycznym. Wskazał, że po zakończeniu sezonu wegetacyjnego część działek na terenie działki [...] została przeznaczona na składowanie pisku i ziemi.

Skarżący zarzucił organom, że z uwagi na jego nieobecność podczas czynności kontrolnych doszło do powstania wielu błędów oraz nieprawidłowości przy pomiarach oraz ustalaniu rodzaju upraw. Wyjaśnił, że nie powiadomiono go telefonicznie przed rozpoczęciem czynności kontrolnych, gdyż jego numer telefonu jest nieaktualny od 2016 r. Skarżący zarzucił również, że wyniki dokonanej kontroli nie mogą być podstawą porównania do roku poprzedniego, gdyż nie ma możliwości jaka część działki zajmowała dana uprawa w 2017 r. Beneficjent wyjaśnił, że struktura upraw oraz powierzchnie zostały potwierdzone przez inspektora z jednostki certyfikującej w roku 2017 oraz w 2018 oraz gminną komisję powołaną przez wojewodę. Powstała rozbieżność pomiędzy danymi przekazanymi przez te jednostki, a wynikiem kontroli.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o ich oddalenie z przyczyn przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.

Na rozprawie w dniu 14 marca 2019 r. na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Sąd postanowił połączyć do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy oznaczone sygn. akt I SA/Rz 1191/18, I SA/Rz 1192/18, I SA/Rz 1193/18 i prowadzić je pod sygn. I SA/Rz 1191/18.

Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje:

Skargi nie są uzasadnione. Organy nie naruszyły przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu, który mógłby mieć lub miał istotny wpływ na treść wydanych decyzji.

Jakkolwiek skargi rolnika nie są zbyt obszerne i stawiane w nich zarzuty dokonanym przez organy rozstrzygnięciom się są szczegółowo uzasadnione, to jednak wyraźny sposób ich sformułowania w połączeniu z zasadą braku związania sądu I instancji wniesionymi zarzutami i dokonywania przez niego kontroli całości zaskarżonych aktów pozwala na dokonanie kontroli zaskarżonych decyzji zarówno w aspekcie naruszenia prawa procesowego, jak również prawa materialnego.

Ponieważ rozstrzygnięcia podjęte przez organy opierają się na ustaleniach zawartych w protokole kontroli [...] przeprowadzonej w dniach [...].04 – [...].05.2018 r. analiza prawidłowości procedowania organów musi rozpocząć się od sprawdzenia formalnej poprawności przeprowadzonej kontroli na miejscu.

Przepisy art. 58 i 59 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 przewidują ogólne zasady ochrony interesów finansowych Unii poprzez m.inn. ustanowienie skutecznego systemu zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. ( art. 58 ust.2 ). System kontroli obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków oraz jest uzupełniany o kontrole na miejscu. Właściwy organ sporządza sprawozdanie z każdej kontroli na miejscu. ( art. 59 ust.2 i 3 ).

Szczegółowe zasady przeprowadzania kontroli na miejscu zawiera Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) NR 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, które przewiduje przeprowadzanie kontroli administracyjnych wniosków, w tym kontroli krzyżowych za pomocą narzędzi teleinformatycznych pozwalających na wykrycie nieprawidłowości. W przypadku, gdy kompleksowa ocena wniosku za pomocą narzędzi fotodetekcji nie jest wystarczająca organy maja możliwość przeprowadzenia kontroli na miejscu metodą inspekcji terenowej.

Sposób przeprowadzenia takiej kontroli opisany został w sposób szczegółowy w przepisach art.37 i nast. omawianego rozporządzenia.

Kwestia powiadamiania rolnika/beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia takiej kontroli została uregulowana w przepisie art.25 Rozporządzenia. Przepis ten nie przewiduje obligatoryjnego zawiadomienia rolnika o dokonywanej kontroli. Stanowi on mianowicie, że kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem, że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Jeżeli zatem cel lub skuteczność kontroli doznała by uszczerbku w wyniku zawiadomienia rolnika, organ może odstąpić od jego zawiadomienia.

W przedmiotowej sprawie organ podjął próbę zawiadomienia rolnika o mającej zostać dokonaną kontroli na miejscu za pośrednictwem telefonu. Dysponował on jednak tylko nieaktualnym, starym numerem telefonu wprowadzonym do bazy danych rolnika. Rolnik nie zadbał o aktualizacje znajdujących się w niej danych. W takiej sytuacji podejmowanie prób aktualizacji danych przez organ naruszało by zasadę skuteczności przeprowadzenia kontroli. Nie budzi bowiem wątpliwości, że organ powinien kontrole przeprowadzać sprawnie , tak aby nie doszło do naruszenia interesów finansowych Unii, a niewątpliwie nie będzie sprawnym i skutecznym prowadzenie kontroli w sytuacji, gdy już na wstępie organ zamiast dokonać inspekcji terenowej będzie tracił czas na poszukiwanie numeru telefonicznego rolnika, który powinien zosta przez niego zaktualizowany.

Jeżeli więc próba zawiadomienia telefonicznego nie powiodła się z uwagi na zmianę numeru przez rolnika organ miał prawo podjąć czynności kontrolne, kierując się dyrektywa skuteczności przeprowadzonej kontroli i podjąć ewentualna próbę zawiadomienia rolnika podczas rozpoczęcia kontroli ( co jak wynika z niekwestionowanych twierdzeń organu , zawartych w pismach procesowych nastąpiło i rolnik był obecny przy części czynności ).

Postępowanie organu podejmującego próbę zawiadomienia telefonicznego rolnika o zamiarze podjęcia kontroli , która to próba jest nieskuteczna ale następnie rozpoczynającego tę kontrolę nie narusza prawa. Podjęcie próby zawiadomienia jest wystarczające.

Należy przy tym wskazać, że organ po przeprowadzonej kontroli sporządził protokół przewidziany przez przepis art. 41 Rozporządzenia i przesłał beneficjentowi celem zapoznania się z nim , zgłoszenia ewentualnych uwag.

Raport z kontroli został rolnikowi przesłany za zwrotnym poświadczeniem odbioru w dn. [...] maja 2018 r. Miał wiec on możliwość zapoznania się z nim i zgłoszenia odpowiednich , umotywowanych wniosków , przedłożenia stosownych wyjaśnień i dowodów.

W tym zakresie należy bowiem wskazać na odmienności postępowania prowadzonego przez organy ARiMR w zakresie wniosku o przyznanie płatności rolnych w odniesieniu do postępowania administracyjnego.

Kwestię obowiązków procesowych organu oraz stron postępowania uregulowano bowiem odmiennie w treści przepisu art. w art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z których wynika, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy, w postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Na mocy art. 3 ust. 3 ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Jak zatem wynika z art. 3 ust.3 tej ustawy organ postępowania nie jest zobowiązany do zastępowania strony w zakresie udowadniania okoliczności dla strony korzystnych. Zgodnie z tym przepisem ustawy to strona, nie zgadzając się z ustaleniami organów jest zobowiązana przedłożyć dowody prowadzące do ustalenia, że organ nie rozważył w sposób prawidłowy okoliczności sprawy. Brak wykazania przez stronę jej twierdzeń powoduje niekorzystne dla niej skutki procesowe. W postępowaniu przed organami ARiMR nie jest więc wystarczające podniesienie zarzutów, konieczne jest także ich udowodnienie. Oczywiście w sytuacji składanych wniosków dowodowych organ będzie zobowiązany do ich przeprowadzenia, ale to strona musi dowody te przedstawić. Nie będzie wystarczająca do zakwestionowania trafności ustaleń organów zawartych w protokole z kontroli jedynie polemika zawarta w piśmie procesowym , bez wskazania okoliczności pozwalających na uznanie, że ustalenia te rzeczywiście są nieprawidłowe. Innymi słowy mówiąc, to strona musi udowodnić, że ustalenia organu nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu rzeczy.

Obowiązek przedłożenia stronie protokołu do podpisu ( w przypadku obecności przy kontroli ) czy też przesłania jej tego protokołu celem wniesienia uwag służy realizacji takiego właśnie uprawnienia strony. Po otrzymanie dokumentu urzędowego jakim jest protokół z kontroli na miejscu metodą np.: inspekcji terenowej rolnik, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości powinien za pomocą odpowiednich wyjaśnień lub dowodów wykazać, że ustalenia organów są nieprawidłowe. Brak skutecznego zakwestionowania ustaleń Agencji skutkuje przyjęciem prawidłowości dokonanych ustaleń.

W protokole wskazano ,że inspekcji terenowej i kontroli prawidłowości wniosku o dopłaty dokonano pomiarów z użyciem urządzenia GNSS Trimble R 1 stanowiącego uznany przyrząd mierniczy do zastosowań GIS. W trakcie inspekcji terenowej upoważnieni pracownicy ARiMR dokonali pomiarów powierzchni kwalifikujących się do dopłat ( kwalifikujących się hektarów ) z uwzględnieniem wymogów stawianych powierzchni kwalifikowanej. W trakcie przeprowadzonych czynności ustalili, że część powierzchni działek zadeklarowanych do dopłat w roku 2017 znajduje się w stanie wykluczającym ich rolnicze użytkowanie. Stwierdzono mianowicie, co znalazło odzwierciedlenie w sporządzonym protokole oraz dokumentacji fotograficznej, że część zgłoszonych działek jest zakrzaczona, zadrzewiona lub porośnięta pojedynczymi drzewami. Ponadto w czasie inspekcji stwierdzono, że na części działek zgłoszonych do dopłaty znajdują się drogi dojazdowe oraz teren kopalni, w której pozyskiwany jest piasek. Szczegółowo zostało to wskazane w decyzji [...] na k. 12-14 ( dokumentacja foto i szkice na płycie CD w aktach sprawy ). Organy w tym zakresie przedstawiły materiał dowodowy , na podstawie którego dokonały ustaleń faktycznych w tym , co szczególnie istotne uzasadniające zastosowanie kodów nieprawidłowości DR13+ co oznacza, że zadeklarowana powierzchnia jest większa od powierzchni stwierdzonej w czasie inspekcji terenowej.

Czyniąc na podstawie tego materiału dowodowego ustalenia faktyczne będące podstawą do zmniejszenia płatności z tytułu dopłat bezpośrednich, ONW czy tez w końcu płatności ekologicznej organy nie naruszyły prawa , a w szczególności nie przemawia za odrzuceniem tego materiału dowodowego zawarty w skardze zarzut , iż inspekcja ta została dokonana w kwietniu/maju 2018 r. a wiec w czasie kiedy rolnik dokonywał już zasiewów na nowy rok wegetacji roślin , a uprawy były w tym, kolejnym roku inaczej rozplanowane.

Przepisy powołanego rozporządzenia nie zakreślają bowiem w sposób ścisły terminu w jakim kontrola na miejscu ma zosta przeprowadzona. Przepis art. 24 rozporządzenia stanowi jedynie, że kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację:

a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji;

b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków;

c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności.

Przepis ten , a także odnoszący się również do terminu kontroli art. 26 rozporządzenia określając termin w jakim maja być kontrole przeprowadzone rezygnują z kalendarzowego określenia czasu jej przeprowadzenia odwołując się z jednej strony do kryterium skuteczności kontroli, z którego wynika, że powinny być przeprowadzane wtedy gdy istnieje możliwość wykrycia ewentualnych nieprawidłowości, zaś z drugiej strony do zmniejszania niedogodności wynikających z tego tytułu dla rolnika.

Przeprowadzenie kontroli płatności i dochowanie przez rolnika warunków jej uzyskania w roku następnym w stosunku do roku, za który przyznano płatności nie będzie stanowiło naruszenia prawa , jeżeli okres ten był wystarczający do stwierdzenia ewentualnych uchybień w zakresie kwalifikowalności powierzchni i zachowania dobrej kultury rolnej , co pozwala na weryfikacje dokonanego zgłoszenia i kwalifikacje poszczególnych powierzchni do dopłat.

W przedmiotowej sprawie kontroli dokonano w roku następnym w stosunku do roku, za który miały zostać przyznane płatności. W świetle stwierdzonych uchybień nie stanowi to naruszenia prawa, jak także fakt powołany przez rolnika ( nowy plan zasiewów ) nie stanowi podstawy do takiej konstatacji, nawet w sytuacji , gdy pogląd organów co do pojęcia roku kalendarzowego wskazany w decyzji nie jest trafny.

Wskazując bowiem na niedochowanie przez rolnika wymogów jakie musi spełniać " kwalifikujący się hektar" organ słusznie powołał się na treść przepisu art. 32 ust.4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, który przewiduje, że wymagania te musza być spełniane przez okres roku kalendarzowego, gdyż "obszary uznaje się za kwalifikujące się hektary jeśli są one zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy". Z sformułowania tego wynika, że wymogi z art. 32 ust.2 tego rozporządzenia muszą być zachowane nie tylko w dniu 31 maja danego roku ale przez cały rok kalendarzowy. Sad nie zgadza się przy tym z definicja pojęcia " rok kalendarzowy " przedstawiona przez organ w uzasadnieniu decyzji ( k 29 ) , sprowadzająca się do określenia, że jest to rok od 31 maja do 31 maja roku następnego , po tym za który przyznano dopłatę.

Pojęcie rok kalendarzowy nie zostało bowiem zdefiniowane w aktach prawa unijnego ani też krajowego, a tym samym musi być wykładane zgodnie z jego potocznym, językowym rozumieniem. Oznacza to ,że przez rok kalendarzowy należy rozumieć rok, który jest " w kalendarzu", a więc rok od 1 stycznia do 31 grudnia. Język potoczny nie zna innej definicji tego pojęcia. Jest to jedyne, możliwe jego rozumienie. Rok zawarty w kalendarzu. Z uwagi na fakt, że chodzi o akt prawa europejskiego konieczne jest przyjęcie, że chodzi o kalendarz gregoriański.

Wychodząc z tej definicji sąd uznał, że rok kalendarzowy o którym mowa w art. 32 ust.4 rozporządzenia 1307/2014 w odniesieniu do płatności dochodzonych przez skarżącego trwał od 1 stycznia do 31 grudnia 2017 r.

Sformułowanie to nie stoi jednak na przeszkodzie uznaniu, że ustalenia organów w zakresie zaistnienia nieprawidłowości podlegających sankcjom są prawidłowe.

Należy bowiem odnieść się do rodzaju i charakteru tych nieprawidłowości. Jak wynika ze zgromadzonych dokumentów i uzasadnienia organów chodzi tutaj o takie uchybienia jak posadowienie kopalni piasku, istnienie dróg dojazdowych, zadrzewienia i zakrzewienia działek, do których miały być przyznane dopłaty ( części ich powierzchni ).

Stwierdzenie ich istnienia początkiem roku 2018 pozwala do ustalenie, że istniały one w roku poprzednim, a tym samym rolnik nie dochował wymogów przewidzianych dla " kwalifikującego się hektara " przez cały rok 2018. Widoczne na zdjęciach krzewu i drzewa nie mogły wzrosnąć dopiero w roku 2018 skoro w kwietniu/maju 2018 roku wegetacja dopiero się zaczynała. Wielkość tych krzewów i drzew jednoznacznie wskazuje, że musiały one występować na działkach w roku 2017.

Podobnie należy ocenić istnienie kopalni piasku i dróg dojazdowych do nich. Wielkość tej kopalni , jej wygląd na zdjęciach wskazuje, że nie jest to zakład powstały w roku 2018. Brak jest też takich danych w aktach sprawy.

Mając zatem na uwadze regulacje prawne, jak także zgromadzony materiał dowodowy sąd uznał, że przeprowadzenie kontroli w roku 2018 nie naruszyło prawa i było wystarczające do stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie stanu " kwalifikującego się hektara" w roku 2017. Stwierdzone nieprawidłowości są tego rodzaju, że musiały istnieć w roku 2017 r.

Z tego względu sąd uznał, że organy nie naruszyły prawa materialnego stwierdzając zawyżenie powierzchni uprawnionej do dopłat. Konsekwencja takich ustaleń faktycznych było przyznanie dopłat do powierzchni mniejszej niż wnioskowana przy zastosowaniu przepisów dotyczących zmniejszeń płatności i zastosowania sankcji. Organ w zaskarżonej decyzji szczegółowo wskazał sposób wyliczenia płatności, a także wysokość i sposób zastosowanych sankcji. Skarżący w tym zakresie ( co do metodyki ustalenia wysokości płatności ) nie przedstawił szczegółowych zarzutów, zaś Sąd po przeanalizowaniu zawartych w decyzjach wyliczeń nie znalazł podstaw do ich zakwestionowania . Z tych względów również w tym zakresie w ocenie sądu decyzja organów nie narusza prawa.

Okoliczności skutkujące pomniejszeniem dopłat w zakresie płatności bezpośrednich znajdują również swoje zastosowanie w przypadku płatności do obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami a także dotyczącej płatności ekologicznej . Płatności te, w pomniejszonej wysokości zostały przyznane do działek występujących a sprawie o płatności bezpośrednie i występują co do nich te same nieprawidłowości, co w tamtej sprawie, a wiec tzw. przedeklarowanie powierzchni.

Z tych względów w myśl art. 151 ppsa sąd skargi oddalił.