Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SAB/Wa 171/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 35-37
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie asesor WSA Elżbieta Granatowska, sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi E. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie wznowienia postępowania 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...]; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...] grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. w pozostałym zakresie oddala skargę; 5. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz E. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z 22 lipca 2021 r. E. S. (zwana dalej także "skarżącą") wniosła skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej także: "PINB" bądź "organ") w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącej o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją PINB z [...] kwietnia 2019 r. nr [...].

Przebieg kontrolowanego postępowania przedstawia się następująco.

Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. nr [...]PINB zatwierdził projekt budowlany zamienny budynku mieszkalnego jednorodzinnego z dwoma lokalami mieszkalnymi wraz z wewnętrzną instalacją gazową, zbiornikiem na deszczówkę i wiatą na działce nr [...] przy ul. [...] w [...] oraz nałożył na wnioskodawcę obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie ww. budynku.

W dniu 30 lipca 2019 r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] wpłynął wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności ww. decyzji PINB z [...] kwietnia 2019 r.

Z kolei w dniu 2 sierpnia 2019 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] wpłynął wniosek skarżącej z 26 lipca 2019 r. o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez PINB powyższej decyzji.

W dniu 7 sierpnia 2019 r. PINB przekazał akta administracyjne sprawy organowi wojewódzkiemu.

Przy piśmie organu wojewódzkiego z 3 sierpnia 2020 r. PINB otrzymał akta administracyjne sprawy, zakończonej wydaniem przez ten organ decyzji z [...] kwietnia 2019 r. Natomiast pismem z 31 grudnia 2020 r. organ wojewódzki zwrócił się do PINB o przesłanie całości akt powyższej sprawy.

W dniu 8 czerwca 2021 r. skarżąca wniosła do organu wojewódzkiego, za pośrednictwem PINB, ponaglenie na bezczynność organu powiatowego polegającą na nierozpoznaniu jej wniosku z 26 lipca 2019 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją PINB z [...] kwietnia 2019 r.

Następnie skarżąca wspomnianym na wstępie pismem z 22 lipca 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność PINB w sprawie rozpatrzenia jej wniosku o wznowienie postępowania. Skarżąc bezczynność organu wniosła o:

1) zobowiązanie PINB do zakończenia postępowania w sprawie jej wniosku z dnia 26 lipca 2019 r. o wznowienie postępowania w terminie 14 od uprawomocnienie się wyroku;

2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3) wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;

4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo upływu 23 miesięcy od złożenia wniosku PINB nie podjął jakichkolwiek czynności związanych z jego rozpatrzeniem. Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z informacjami uzyskanymi w Inspektoracie Wojewódzkim, jej ponaglenie nie zostało przesłane do tego urzędu zgodnie z dyspozycją art. 37 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: "k.p.a.")

Skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie zachodzi bezczynność dwojakiego rodzaju – po pierwsze organ niemal dwa lata pozostawał w całkowitej bezczynności w rozpoznaniu wniosku, po drugie - nie wykonał obowiązku przekazania ponaglenia do organu wojewódzkiego.

W ocenie skarżącej, bezczynność PINB w sprawie jej wniosku o wznowienie postępowania ma charakter rażący. Ponadto podkreślono, że wniosek o wznowienie postępowania został sformułowany w sposób jasny i klarowny, a organ nie powinien mieć problemu z prawidłowym odczytaniem intencji wnioskodawcy. Brak choćby pozornej reakcji na wniosek przez 2 lata czyni bezczynność oczywistą.

W odpowiedzi na skargę PINB poinformował, że postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. wznowił pozstępowanie zgodnie z wnioskiem skarżącej. Organ zgodził się z faktem, że był bezczynny w rozpatrzeniu wniosku skarżącej. Podważył jednak charakter rażącego naruszenia wskazując, że żaden z organów w trakcie zapoznawania się z aktami przesłanymi przez PINB nie zauważył w aktach sprawy nierozpatrzonego wniosku i nie odesłał go do PINB. Od chwili wpłynięcia do PINB przedmiotowego wniosku, tj. od [...] sierpnia 2019 r. do chwili wysłania go wraz z aktami do organu wojewódzkiego (w związku z wnioskiem o unieważnienie decyzji PINB z [...] kwietnia 2019 r.) w dniu [...] sierpnia 2019 r. upłynęło zaledwie 5 dni. Organ poinformował, że nie posiada żadnego systemu skanowania i obiegu dokumentów, który ułatwiłby pracownikom wykrycie faktu "zniknięcia" wniosku z orbity zainteresowania organu. Organ podkreślił, że skarżąca w okresie od złożenia wniosku do złożenia skargi – zbiegającej się w czasie z wydaniem przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], umarzającej postępowanie wszczęte na jej wniosek w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB z [...] kwietnia 2019 r. - nie interesowała się brakiem odpowiedzi na wniosek złożony przez nią 2 sierpnia 2019 r.

PINB zwrócił się o niewymierzanie grzywny. Sprawa, z którą skarżąca zwróciła się do organów nadzoru budowlanego, dotyczy bowiem w gruncie rzeczy tej samej decyzji PINB i inwestycji. W ocenie organu nie można zgodzić się z tezą, że w sprawie przez 23 miesiące nic się nie wydarzyło.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] PINB, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej, wznowił postępowanie administracyjne zakończone jego własną decyzją z [...] kwietnia 2019 r.

Postanowieniem z [...] września 2021 r. nr [...] PINB zawiesił z urzędu wznowione postępowania administracyjne zakończone decyzją z [...] kwietnia 2019 r., z uwagi na nie zakończenia prawomocnym rozstrzygnięciem postępowania o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, zainicjowanego wnioskiem skarżącej z 29 lipca 2019 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie jej wnioski mogły zostać uwzględnione na dzień orzekania przez Sąd.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów p.p.s.a. wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona stosownym środkiem z art. 37 § 1 k.p.a. skierowanym do właściwego organu, co też w niniejszej sprawie miało miejsce (ponaglenie z dnia 31 maja 2021 r.).

Rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga obejmuje zarzut bezczynności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w zakresie nierozpoznania wniosku skarżącej o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją PINB z dnia [...] kwietnia 2019 r.

Oceniając czy doszło do przedmiotowego naruszenia w niniejszej sprawie, Sąd zauważa, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów w dniu 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, "Pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1) i pkt 2) k.p.a. po zmianach tej ustawy dokonanych ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 r. poz. 935), uzyskując odmienny znaczeniowo sens. I tak bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód."

Niewątpliwie więc pojęcie "przewlekłości postępowania" ma inny zakres znaczeniowy niż "bezczynność organu". Wobec tego, aktualność zachowuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone jeszcze w wyroku z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1956/12 oraz w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12. W tym ostatnim orzeczeniu podano, że "Dokonując rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, zauważyć trzeba, iż nowelizacja ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dodanie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagać będzie reinterpretacji pojęcia "bezczynności", poprzez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238)."

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy więc do czynienia wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności. Wniesienie skargi na bezczynność organu jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracji zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Innymi słowy, bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań.

Należy w tym miejscu podkreślić, że celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. Sąd nie wnika zatem w merytoryczną i procesową poprawność aktu lub czynności, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności w rozumieniu wyżej przytoczonym.

Bezczynność jest kategorią obiektywną, zachodzi zawsze wtedy, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie jednego miesiąca (sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania), lub gdy nie rozpoznał odwołania w ciągu miesiąca od dnia jego otrzymania lub w terminach wskazanych w przepisach szczególnych (art. 35 k.p.a.). Wynika z tego, że dla oceny zachowania organu (stwierdzenia bezczynności organu) istotny jest jedynie upływ czasu między datą wszczęcia postępowania (wniesienia odwołania, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) a chwilą orzekania przez sąd w sprawie ze skargi na bezczynność. Skarga na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ administracji oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga taka wnoszona jest wówczas, gdy organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu ani nie podejmuje właściwej czynności, której domaga się strona (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, publ. LEX nr 148427 i nr 148280).

Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie niewydania stosownego aktu lub niepodjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku, a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast okoliczności, które powodują zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę zasadności skargi na bezczynność w tym sensie, że Sąd zobowiązany jest je ocenić przy jednoczesnym stwierdzeniu, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa czy też nie.

Kierując się powyższym, Sąd rozpoznając niniejszą sprawę uznał, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej, który w dniu [...] sierpnia 2019 r. wpłynął do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...].

Podkreślić należy, że zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.).

Przyjęta zasada ogólna szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) na pierwszym miejscu wymienia obowiązek działania wnikliwie, a to znaczy z poszanowaniem zasady ogólnej prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz przepisów szczególnych regulujących postępowanie dowodowe.

W pierwszej kolejności należy zatem ustalić, czy i w jakiej dacie rozpoczął się bieg terminu do rozpoznania wniosku skarżącej o wznowienie postępowania przez PINB.

W myśl art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postepowania na żądanie strony jest dzień doręczenia organowi administracji publicznej żądania strony.

W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącej wpłynął do organu w dniu 2 sierpnia 2019 r. Jest to więc także data rozpoczęcia biegu terminu do załatwienia sprawy.

Zgodnie z dyspozycją przywołanego już wcześniej przepisu art. 35 § 2 k.p.a., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ.

W okolicznościach kontrolowanej sprawy organ nie podjął żadnych czynności od dnia wpływu podania skarżącej do dnia 26 sierpnia 2021 r., czyli daty wydania postanowienia nr [...], wznawiającego postępowanie.

Sąd wskazuje, że wniosek skarżącej z dnia 26 lipca 2019 r. spełnia wymagania określone w art. 63 § 2 i § 3 k.p.a. W treści podania oznaczono osobę, od której pochodzi, jak również wskazano adres skarżącej oraz żądanie. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że wniosek skarżącej spełniał wymagania formalne niezbędne dla wywołania skutku w postaci zobowiązania organu administracji publicznej do załatwienia sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a.

Wobec powyższego oczywistym jest, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie. W treści odpowiedzi na skargę, udzielonej przez organ w niniejszej sprawie, ocena powyższa nie jest kwestionowana. PINB wprost stwierdził, że był bezczynny w rozpoznaniu wniosku skarżącej.

Organ w odpowiedzi na skargę zakwestionował jednak możliwość stwierdzenia, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wbrew stanowisku organu, w sprawie doszło do bezczynności, noszącej cechy rażącego naruszenia prawa

Dokonując takiej oceny naruszenia Sąd wziął pod uwagę, iż dla stwierdzenia, że bezczynność organu miała charakter rażący nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy, co niewątpliwie miało miejsce w niniejszej sprawie. Jak wskazał bowiem NSA w postanowieniu z 27 marca 2013 r. (sygn. akt II OSK 468/13): "długość trwania przewlekłości postępowania nie jest prymarną przesłanką przemawiającą za uznaniem, że rażąco narusza ono prawo". Kwalifikacja naruszenia jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dlatego też wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, nadto oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). W konsekwencji, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa, czy inaczej, że każda bezczynność jest naruszeniem prawa, ale już nie każde postępowanie dotknięte bezczynnością nosi cechy rażącego naruszenia prawa.

O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Analizując akta sprawy Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. Niewątpliwie postępowanie organu naruszyło określoną w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania, jak również przepisy procedury administracyjnej określające terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 k.p.a.). Pozostawienie wniosku skarżącej o wznowienie postępowania, który wpłynął do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] w dniu 2 sierpnia 2019 r., bez nadania mu żadnego biegu przez ponad dwuletni okres, jest działaniem drastycznym i niedopuszczalnym. Sąd zauważa, że postanowienia organu z dnia [...] sierpnia 2021 r., wznawiające postępowanie, miało miejsce już po wniesieniu skargi do tutejszego Sądu, jak i po rozpatrzeniu ponaglenia na brak działania PINB przez organ wyższej instancji. W okolicznościach niniejszej sprawy, dostrzeżone działanie organu nie znajduje usprawiedliwienia. Okoliczności łagodzącej, co do zaprezentowanego stanowiska, nie mogą stanowić warunki techniczne, którymi dysponuje organ prowadzący postępowanie podczas realizacji swoich zadań. Tym bardziej, charakteru takiego nie można przypisać omyłkowemu pozostawieniu wniosku skarżącej, bez nadania mu żadnego biegu przez okres niemal dwuletni.

Sąd stwierdził, że na powyższą ocenę, dotyczącą przypisania bezczynności organu rażącego charakteru, nie mają wpływu akcentowane przez PINB w odpowiedzi na skargę okoliczności. Po pierwsze, nie sposób zgodzić się z argumentacją organu, która miałaby wpływać na odstąpienie stwierdzenia od zaistniałej bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, że na zaistniałą zwłokę wpłynęło nieprzekazanie wniosku przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jak i [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego do organu powiatowego. Właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku o wznowienie postępowania był, zgodnie z art. 150 k.p.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]. Wadliwe działanie organu i uchybienia, nie mogą być usprawiedliwione przekazaniem akt administracyjnych sprawy organom wyższych instancji, a także podnoszoną okolicznością niedostrzeżenia przez organ wojewódzki oraz organ centralny tego wniosku, a w konsekwencji niezwrócenie go celem rozpoznania. PINB, jako właściwy do załatwienia sprawy organ, ponosi wyłączną odpowiedzialność za swoje niedopatrzenie, a w konsekwencji za tak długą zwłokę w rozpoznaniu wniosku skarżącej o wznowienie postępowania.

Ponadto zauważyć należy, że organ powiatowy dysponował aktami administracyjnymi sprawy nie tylko we wskazywanym w odpowiedzi na skargę okresie 5 dni (od dnia wpływu wniosku skarżącej do dnia przekazania akt administracyjnych organowi wojewódzkiemu w związku z koniecznością rozpoznania wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji), ale również w okresie późniejszym. Jak wynika bowiem z akt sprawy, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przy piśmie z [...] sierpnia 2020 r., znak: [...] zwrócił akta administracyjne sprawy, zakończonej wydaniem decyzji z [...] kwietnia 2019 r. do PINB, natomiast dopiero pismem z dnia 31 grudnia 2020 r. zwrócił się do organu powiatowego o ich ponowne nadesłanie. Powyższe utwierdza Sąd w ocenie, że bezczynność organu miała charakter rażący. Organ powiatowy miał dwukrotną możliwość rozpatrzenia wniosku skarżącej, czego nie uczynił.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i ust. 1a p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.

Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z uwagi jednak, na zawieszenie przez PINB postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. wznowionego postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., skargę w części dotyczącej zobowiązania organu do zakończenia postępowania oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt 4 wyroku). Wobec niezakończenia sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji PINB z dnia [...] kwietnia 2019 r., w którym to nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego należy procedować z pierwszeństwem, przed trybem wznowieniowym, wyznaczenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego terminu do załatwienia sprawy było niemożliwe. Jednocześnie Sąd nie mógł zastosować dyspozycji art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., z uwagi na brak podjęcia przez PINB rozstrzygnięcia, kończącego sprawę zainicjowaną przez skarżącą wnioskiem o wznowienie postępowania.

Sąd uznał ponadto, że całokształt przedstawionych powyżej wniosków uzasadnia stwierdzenie, że w sprawie wystąpiła podstawa do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., czyniąc zadość zawartemu w skardze wnioskowi skarżącej. Z treści tego przepisu należy wywieść, że sąd w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Ta decyzja Sądu determinowana jest okolicznością, iż podstawowym celem zastosowania instytucji grzywny jest zdyscyplinowanie organu, pozostającego w bezczynności. Istotne znaczenie należy również przypisać represyjnemu charakterowi, którym cechuje się grzywna nakładana na organ. Powinna ona być stosowana wówczas, gdy okoliczności sprawy wskazują, że takie dyscyplinujące działanie jest konieczne, co ma miejsce w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy.

Mając bowiem na uwadze tak znaczną, niewątpliwą i nieuzasadnioną zwłokę organu w prowadzeniu postepowania, zainicjowanego wnioskiem skarżącej w kontrolowanej sprawie, Sąd uznał za uzasadnione skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w przepisie art. 149 § 2 p.p.s.a., o czym orzekł w pkt 3 wyroku.

Sąd uznał natomiast, że w sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem skarżącej sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 119 p.p.s.a. sprawa mogła być rozpoznana w trybie uproszczonym, skoro przedmiotem skargi jest bezczynność organu administracji. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

O kosztach postępowania (pkt 5) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z zasadą zwrotu skarżącym kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, ustalając je na podstawie art. 205 § 1 p.p.s.a. (wpis od skargi – 100 zł).