Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 217/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 31 ust 1
journal: Dz.U. 2021 poz 510
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Łuczaj, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant spec. Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi Okręgu [...] Polskiego Związku Wędkarskiego w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt stały 1. uchyla zaskarżoną decyzję: 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego Okręgu [...] Polskiego Związku Wędkarskiego w [...] kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją" albo "decyzją odwoławczą") Wojewoda Mazowiecki (dalej "Wojewoda" albo "Organ"), po rozpatrzeniu odwołania Polskiego Związku Wędkarskiego Okręgu [...] (dalej "Skarżący (Związek") od decyzji Prezydenta [...] (dalej "Prezydent") z dnia [...] października 2020 r., nr [...], orzekającej o zameldowaniu P. B. (dalej "Wnioskodawca") na pobyt stały pod adresem ul. [...] [...] – utrzymał decyzję Prezydenta w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Wojewodę zaskarżonej obecnie decyzji odwoławczej, przedstawia się następująco:

1. W dniu [...] maja 2020 r. na wniosek Wnioskodawcy wszczęte zostało przed Prezydentem postępowanie o zameldowanie Wnioskodawcy na pobyt stały na pod adresem nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] (dalej także "sporna nieruchomość", "nieruchomość Skarżącego", "sporny adres").

W uzasadnieniu Wnioskodawca wskazał, że na spornej nieruchomości zamieszkuje od trzech lat, ponosi koszty najmu i na bieżąco opłaca media. Do akt sprawy Wnioskodawca dołączył kopię umowy najmu części spornej nieruchomości, zawartej ze Skarżącym Związkiem na okres od [...] stycznia do [...] grudnia 2019 r. oraz kopię faktury VAT za zakup kontenera.

W wyjaśnieniach złożonych w toku postępowania Wnioskodawca oświadczył, że: (-) na spornej nieruchomości stale zamieszkuje od 2018 r., (-) do 31 grudnia 2019 r. zamieszkiwał tam na podstawie umowy zawartej ze Skarżącym, (-) umowa nie została przedłużona, ponieważ zaproponowano mu niekorzystne warunki, (-) na nieruchomości zamieszkuje w kontenerze mieszkalnym, (-) przechowuje tam wszystkie swoje rzeczy i koncentruje swoje życie, (-) złożył wniosek o przyznanie mu lokalu z zasobów lokalowych Urzędu Dzielnicy [...], jednak do tej pory go nie uzyskał.

2. Decyzją z dnia [...] października 2020 r., wydaną na podstawie art.31 ust.1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz.1397), dalej "u.e.l.", Prezydent orzekł o zameldowaniu Wnioskodawcy na pobyt stały pod spornym adresem, stwierdzając, iż Wnioskodawca pod tym adresem zamieszkuje.

3. Kasatoryjną decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], Wojewoda uchylił w całości w/w decyzję Prezydenta i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia, stwierdzając konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie.

4. Wyrokiem z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 31/21, tut. Sąd oddalił sprzeciw a od w/w decyzji Wojewody. Wyrokiem z dnia 20 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK1138/21, wydanym na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej a od wyroku tut. Sądu, NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję Wojewody. W uzasadnieniu sąd wskazał, że konieczność dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a co za tym idzie przeprowadzenia dodatkowych dowodów, nie może stanowić przesłanki do uchylenia decyzji organu l instancji, ale może być powodem przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania uzupełniającego w trybie art. 136 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.).

III. Jak już wskazano, decyzją zaskarżoną obecnie Wojewoda rozpatrzył ponownie odwołanie Skarżącego od decyzji Prezydenta, utrzymując tę decyzję w mocy.

W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia odwoławczego, Wojewoda wskazał w szczególności, co następuje:

(i) W toku ponownie przeprowadzonego postępowania odwoławczego, uwzględniając wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 20 lipca 2021 r., sygn. akt IIOSK 1138/21, Wojewoda zwrócił się do organu I instancji o przeprowadzenie dodatkowego dowodu w postaci ponownych oględzin nieruchomości Skarżącego. Stosownie do powyższego:

Z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] października 2021 r. wynika, że Wnioskodawca nadal zamieszkuje w kontenerze, w którym posiada miejsce do spania oraz możliwość przygotowywania posiłków i korzystania z toalety. Do kontenera doprowadzona jest bieżąca woda oraz instalacja elektryczna. Mimo że prąd został odłączony Wnioskodawca korzysta z agregatów prądotwórczych. W kontenerze zastano rzeczy osobiste wymienionego, ubrania na różne pory roku, dokumenty. Wnioskodawca oświadczył, że cały czas stale zamieszkuje pod przedmiotowym adresem i jest to obecnie jego jedyne miejsce pobytu.

W toku oględzin przedstawiciele Skarżącego oświadczyli, że Wnioskodawca faktycznie przebywa na nieruchomości, ale robi to nielegalnie, tj. bez żadnego tytułu prawnego oraz wbrew woli Skarżącego, nielegalnie korzysta z wody i energii elektrycznej, a ścieki odprowadza do gruntu. Nie ponosi też żadnych opłat za media i zajęcie części działki. Ponadto wobec Wnioskodawcy toczy się postępowanie o eksmisję.

(ii) Miejscem stałego pobytu danej osoby jest miejsce, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję.

(iii) W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj.: 1) wyjaśnień Wnioskodawcy, 2) oględzin nieruchomości Skarżącego, 3) wyjaśnień Skarżącego, stwierdzić należy, że Wnioskodawca zamieszkuje na spornej nieruchomości. Wnioskodawca realizuje bowiem podstawowe potrzeby socjalne w miejscu, w którym chce dokonać zameldowania na pobyt stały, tj. w kontenerze. Ma tam miejsce do spania, przygotowywania posiłków i korzystania z toalety, do kontenera doprowadzona jest bieżąca woda oraz jest możliwość korzystania z energii elektrycznej. Wnioskodawca przechowuje w nim rzeczy osobiste, ubrania na różne pory roku, dokumenty. Sami przedstawiciele Skarżącego przyznają, że Wnioskodawca faktycznie przebywa na spornej nieruchomości i korzysta z posadowionego tam kontenera.

(iv) Nie można zgodzić się ze Skarżącym, iż kontener nie może być miejscem zameldowania w rozumieniu przepisów u.e.l. Organ meldunkowy nie może dokonywać oceny, czy określone miejsce nadaje się na miejsce pobytu ludzi w rozumieniu Prawa budowlanego czy Prawa zagospodarowania przestrzennego i uzależniać od niej ocenę możliwości zameldowania. To samo dotyczy, w niniejszej sprawie, ewentualnego naruszenia ogólnego interesu wędkarzy, czy postanowień statutowych/regulaminu Skarżącego. Kwestie użytkowania działki niezgodnie z jej przeznaczeniem są bowiem odrębnymi od przedmiotowych. Żaden też przepis nie wymaga, aby organ meldunkowy dokonywał oceny zdatności danego miejsca (altany, wiaty, kontenera) do wypełnienia funkcji mieszkaniowej, a rolą organów meldunkowych jest jedynie ograniczenie się do zbadania rzeczywistego pobytu wnioskodawcy we wskazanym przez niego pomieszczeniu pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego w nim przebywania (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1245/17).

(v) Celem postępowania o zameldowania jest ustalenie, czy miejscem zlokalizowania centrum życiowego osoby dokonującej zgłoszenia pobytu stałego, jest adres wskazany w tym zgłoszeniu (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2606/16). Wyłączną podstawę do zameldowania stanowi ustalenie, że osoba zgłaszająca fakt pobytu przebywa pod danym adresem. Ma to związek z uznaniem, że ewidencja ludności jest rejestracją stanu faktycznego i nie stanowi formy kontroli legalności zamieszkania i pobytu, czyli posiadania prawa do korzystania z lokalu. Za ewidencyjnym (rejestrowym) charakterem czynności meldunkowych, a tym samym brakiem związku z prawem do lokalu, jak też za niedopuszczalnością wymagania od osoby podlegającej zameldowaniu wykazaniem się udzielenia na tę czynność zgody przez właściciela lokalu, jednoznacznie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01. Trybunał ponadto stwierdził, że potwierdzenie przez właściciela lokalu faktu przebywania w nim określonej osoby ma jedynie charakter dowodowy, a niewa run kujący dokonanie zameldowania. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że jakkolwiek przywołany wyrok Trybunału dotyczy nieobowiązującego już aktu, tj. ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to zauważyć trzeba, że orzeczenie to nie stwierdzało niekonstytucyjności całego aktu, a ówczesnego brzmienia art. 9 ust. 2 dotyczącego wykazania się osoby wnioskującej o zameldowanie uprawnieniem do przebywania pod danym adresem. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przedstawiona wykładnia oraz wskazania Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 mają zastosowanie również do obecnie obowiązujących przepisów meldunkowych.

Brak zgody Skarżącego na zamieszkiwanie Wnioskodawcy na spornej nieruchomości nie wywołuje zatem skutków w postępowaniu o zameldowanie.

IV. Pismem z dnia 15 grudnia 2021 r. Skarżący wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję odwoławczą Wojewody, podnosząc przeciwko temu aktowi zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa:

(I) przepisów prawa materialnego, tj.:

- art.28 ust. 2 i 2b u.e.l. wobec nieposiadania przez Wnioskodawcę tytułu prawnego do zajmowania nieruchomości Skarżącego, a także braku zgody Skarżącego na zameldowanie pod adresem nieruchomości,

- art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.), dalej "u.o.p.l.", poprzez uznanie, iż przenośny kontenerowiec stanowi lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych . .

(II) przepisów postępowania administracyjnego, tj.:

- art. 6 i 7 k.p.a.

- art. 6 k.p.a. poprzez brak uznania przepisów art. art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego za obowiązujące prawo w niniejszym stanie faktycznym i prawnym

- art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych naruszając tym samym interes społeczny, a w szczególności nieustalenie czy możliwy jest meldunek na terenie obiektu rekreacyjnego tj stanicy wędkarskiej.

V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia 9 lutego 2022 r., Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

VI. Na rozprawie przed Sądem w dniu 26 maja 2022 r., sygn. akt II C 271/21, Pełnomocniczka Skarżącego przedłożyła wyrok zaoczny Sądu Rejonowego dla [...] w [...] [...] Wydział Cywilny uwzględniający powództwo Skarżącego przeciwko Wnioskodawcy o wydanie części nieruchomości Skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Organu z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U z 2019, poz. 2167). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325, zwanej dalej "p.p.s.a.").

W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Zgodnie z art.15 zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz.374) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu.

Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja odwoławcza Wojewody została wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art.31 ust.1 w zw. z art.25 ust.1 i art.28 ust.4 u.e.l., które to naruszenie, polegające na zameldowaniu Wnioskodawcy na pobyt stały pod adresem nieruchomości Skarżącego pomimo tego, iż Wnioskodawca nie zamieszkuje na tej nieruchomości z zamiarem stałego przebywania, miało wpływ na wynik sprawy. Z tej racji zaskarżoną decyzję należało wyeliminować z obrotu prawnego.

VIII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji odwoławczej Wojewody prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, wszczętego na wniosek Wnioskodawcy, uregulowanym w art.31 ust.1 w zw. z art.25 ust.1 i art.28 ust.1 u.e.l., było rozpatrzenie żądania Wnioskodawcy o jego zameldowanie pod adresem nieruchomości Skarżącego w drodze decyzji administracyjnej, będące następstwem faktu, iż dane zgłoszone przez Wnioskodawcę do zameldowania budziły wątpliwości.

Uznać należy, iż aczkolwiek Wnioskodawca włada kontenerem mieszkalnym, posadowionym na spornej nieruchomości, należącej do Skarżącego, o tyle całokształt okoliczności sprawy, związanych z tym władaniem, uniemożliwia przyjęcie, iż nieruchomość ta stanowi miejsce stałego pobytu Wnioskodawcy. W tej sytuacji nie było podstaw do zameldowania Wnioskodawcy pod adresem spornej nieruchomości.

2. Stan prawny, właściwy do rozstrzygnięcia sprawy, przedstawia się następująco:

2.1. W odniesieniu do obowiązku zameldowania się obywatela polskiego, przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w miejscu pobytu stałego lub czasowego:

Obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie (art.24 ust.1 u.e.l.). Obowiązek meldunkowy polega m.in. na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego (art.24 ust.2 pkt 1 u.e.l.).

Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art.25 ust.1 u.e.l.).

Zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała (art.28 ust.4 u.e.l.).

Obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca (art.27 ust.1 u.e.l.).

Równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego (art.27 ust.2 u.e.l).

2.2. W odniesieniu do trybu zameldowania na pobyt stały lub czasowy:

Z zestawienia art.28 i 31 u.e.l. wynika, iż do zameldowania może dojść albo w formie czynności materialno – technicznej, dokonanej na podstawie zgłoszenia, albo, w razie stwierdzenia niemożliwości dokonania zameldowania w takiej formie w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie zatem do art.31 ust.1 u.e.l. jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej.

"Co do zasady, obowiązek meldunkowy wynika wprost z ustawy i nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji. Zameldowanie i wymeldowanie, co do zasady, są czynnościami materialno - technicznymi dokonywanymi przez organ administracji publicznej prowadzący ewidencję ludności na podstawie zgłoszenia danych na formularzu. Dopiero jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania orzeka tenże organ w drodze decyzji. (...) Zatem jeśli zgłoszone dane nie budzą wątpliwości, organ meldunkowy dokonuje rejestracji w formie czynności materialno-technicznej rodzącej skutki prawne. Zameldowanie na pobyt stały bądź czasowy w określonym miejscu na podstawie decyzji administracyjnej następuje wyjątkowo, gdy zgodnie z art. 31 ust. 1 u.e.l. zgłoszone dane budzą wątpliwości. Takie wątpliwości występują na przykład w sytuacji, gdy organ ustali, że w dacie zgłoszenia pobytu stałego osoba nie miała zamiaru stałego przebywania pod wskazanym adresem w danej miejscowości." – por. Krzysztof Biernat i in. "Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz" LEX.

2.3. W odniesieniu do wykładani pojęcia "pobyt stały", jako przesłanki zameldowania na pobyt stały:

"Pod pojęciem pobytu stałego należy rozumieć stan faktyczny tj. miejsce, w którym dana osoba w sposób stały realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, takie jak w szczególności przebywanie, nocowanie, spożywanie posiłków. odpoczywanie wraz z uzewnętrznionym zamiarem polegającym na uczynieniu danego miejsca swoim centrum życia. Ww. definicja nie odnosi się do tytułu prawnego danej osoby uprawniające do pobytu w danej miejscowości pod danym adresem. Celem postępowania prowadzonego w sprawie zameldowania jest ustalenie, czy miejscem stanowiącym centrum życiowe osoby dokonującej zgłoszenia pobytu stałego jest mieszkanie (lokal mieszkalny) wskazany pod danym adresem zawartym w tym zgłoszeniu." – por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3056/18, publ. CBOSA.

Ewidencja ludności ma charakter wyłącznie rejestracyjny, tak wiec zapis o zameldowaniu musi odzwierciedlać faktyczne miejsce i charakter pobytu danej osoby, a zatem bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie wymeldowania pozostają jakiekolwiek oczekiwania - czy choćby nawet roszczenia prawne - określonej osoby związane z danym lokalem – por. wyrok WSA w [...] z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 849/19, publ. CBOSA.

3. Odniesienie w/w uwarunkowań prawnych do stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do następujących wniosków:

3.1. W pierwszej kolejności dostrzec należy, iż zaskarżona obecnie decyzja Wojewody zapadła w następstwie ponownego rozpatrzenia przez Organ odwołania Skarżącego Związku od decyzji Prezydenta, następującego w konsekwencji uchylenia przez NSA, przywołanym wcześniej wyrokiem z dnia 20 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 1138/21, poprzedniej decyzji odwoławczej Organu, mającej charakter kasatoryjny (art.138 § 2 k.p.a.). W postępowaniu zawisłym przed NSA doszło zatem, na zasadzie art.188 p.p.s.a., nie tylko do uwzględnienia skargi kasacyjnej Wnioskodawcy od wyroku tut. Sądu, oddalającego jego sprzeciw od decyzji kasatoryjnej (w wyniku czego NSA uchylił wyrok tut. Sądu) ale również do bezpośredniego rozpoznania przez NSA samego sprzeciwu (w wyniku czego został on przez NSA uwzględniony poprzez uchylenie decyzji kasatoryjnej).

W świetle powyższego zarówno Wojewoda orzekający ponownie, jak i Sąd orzekający obecnie związani byli art.153 p.p.s.a., w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Stwierdzić w tym kontekście należy, iż:

(-) w przywołanym wyroku, uwzględniającym sprzeciw Wnioskodawcy od poprzedniej, kasatoryjnej decyzji odwoławczej, NSA nie przesądził, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki do zameldowania Wnioskodawcy na spornej nieruchomości,

(-) kognicja NSA ograniczyła się jedynie, stosownie do art.64e p.p.s.a., do kontroli kwestionowanej ówczesnym sprzeciwem kasatoryjnej decyzji Wojewody pod kątem tego, czy w dacie jej wydania istotnie wystąpiły wskazane w art.138 § 2 k.p.a. przesłanki, uniemożliwiające organowi odwoławczemu rozpoznanie sprawy co do meritum (tj. rozstrzygnięcie, czy Wnioskodawcę należy zameldować, czy też nie) i obligujące ten organ do zwrotu sprawy organowi I instancji celem ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego,

(-) w efekcie powyższego NSA jednoznacznie stwierdził, iż w postępowaniu administracyjnym został zgromadzony materiał dowodowy, umożliwiający dokonanie wyczerpujących ustaleń faktycznych na okoliczności relewantne dla jej rozstrzygnięcia, tj. przesądzenia, czy Wnioskodawca przebywa na spornej nieruchomości z zamiarem stałego pobytu, czy też nie, co czyniło nieuzasadnionym wydawanie w sprawie decyzji opartej na art.138 § 2 k.p.a.

Tym samym nie ulega wątpliwości, iż ponownie orzekając w sprawie Wojewoda zastosował się do wytycznych wyroku NSA, nakazujących rozstrzygnięcie sprawy co do istoty (nie przesądzających natomiast wyniku sprawy), co nastąpiło poprzez sformułowanie oceny (zbieżnej ze stanowiskiem organu I instancji), iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Wnioskodawca przebywa na spornej nieruchomości z zamiarem stałego pobytu, co z kolei stanowi przesłankę do jego zameldowania na pobyt stały. W następstwie powyższego Wojewoda wydał decyzję, o której mowa w art.138 § 1 k.p.a., tj. utrzymał decyzję Prezydenta w mocy.

Konsekwentnie zatem związanie na zasadzie art.153 p.p.s.a. również tut. Sądu wydanym w niniejszej sprawie wyrokiem NSA co do zasady oznacza, iż przy rozpoznawaniu obecnej skargi tut. Sąd nie miałby upoważnienia do przyjęcia, iż w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art.138 § 2 k.p.a. (chyba, że w sprawie wystąpiłyby nowe okoliczności, zaistniałe po wydaniu wyroku NSA). Tut. Sąd nie jest natomiast w jakimkolwiek zakresie ograniczony w kompetencji do dokonania samodzielnej oceny co do tego, czy stanowisko organów obu instancji co do istnienia podstaw do zameldowania Wnioskodawcy na spornej nieruchomości na pobyt stały, jest trafne.

3.2. W pierwszej kolejności nie można podzielić stanowiska skargi, iż przeszkodą do zameldowania Wnioskodawcy pod spornym adresem jest sama ta okoliczność, iż powołuje się on na zamieszkiwanie w posadowionym na nieruchomości Skarżącego tymczasowym, przenośnym domku/kontenerze rekreacyjnym, nie spełniającym kryteriów lokalu w rozumieniu prawa budowlanego. Odnotować należy, iż w orzecznictwie sądowym przyjęto liberalne podejście do kwestii miejsca, w którym przebywanie z zamiarem dalszego pobytu, upoważnia do zameldowania w nim, w tym w kontekście domków rekreacyjnych. W wyroku tut. Sądu z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1669/09, publ. CBOSA wskazano zatem, co następuje: "Ponadto należy stwierdzić, iż organ odwoławczy trafnie ocenił, że dopuszczalność wykorzystania altany na pobyt stały ludzi może stanowić przedmiot oceny innych organów administracji publicznej w odrębnych postępowaniach. Nie jest bowiem rzeczą organu właściwego w sprawach ewidencji ludności dokonywanie oceny czy określony obiekt budowlany nadaje się na miejsce pobytu dla ludzi i uzależnianie od tej oceny możliwości zameldowania (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Łd 1963/00, publ. OSP 2003/5/69). Rolą organów meldunkowych było zatem jedynie zbadanie rzeczywistego pobytu wnioskodawców we wskazanym lokalu pod oznaczonym adresem.". Podobnie przyjęto np. w wyroku WSA w Krakowie z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1245/17, publ. CBOSA: "1. Oznaczenie stosownym numerem działki rekreacyjnej, na której znajduje się obiekt budowlany, położonej na nieruchomości przy określonej ulicy, jest "oznaczonym adresem". 2. Nie można rozumieć "oznaczonego adresu" wyłącznie jako adresu rozumianego jako oznaczenie lokalu o numerze wydanym na podstawie przepisów p.g.k. Pojęcie to obejmuje wszystkie pomieszczenia i urządzenia, którym zainteresowany pragnie przypisać funkcję mieszkalną. Obowiązek natomiast nadawania numerów porządkowych, wynikający z p.g.k., dotyczy tylko tych nieruchomości, które są przewidziane pod zabudowę w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, czy też w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. (...) 4. Organ meldunkowy nie może dokonywać oceny, czy określony budynek nadaje się na miejsce pobytu ludzi w rozumieniu przepisów p.b. i u.p.z.p. i uzależniać od niej ocenę możliwości zameldowania. 5. Żaden też przepis nie wymaga, aby organ meldunkowy dokonywał oceny zdatności (domu, altany, czy innego budynku) do wypełnienia funkcji mieszkaniowej, a rolą organów meldunkowych jest jedynie ograniczenie się do zbadania rzeczywistego pobytu wnioskodawcy we wskazanym przez niego pomieszczeniu pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego w nim przebywania.".

3.3. Sąd przyjmuje natomiast, iż w świetle zgromadzonego przez organy materiału dowodowego nie można przyjąć, iż w sprawie spełniła się przesłanka do zameldowania Wnioskodawcy pod adresem spornej nieruchomości na pobyt stały, tj., iż Wnioskodawca zamieszkuje tam z zamiarem stałego pobytu w rozumieniu art.25 ust.1 u.e.l.

Jakkolwiek nie może ulegać wątpliwości, iż Wnioskodawca: (-) włada kontenerem/domkiem rekreacyjnym, który posadowił samodzielnie na części spornej nieruchomości, należącej do Skarżącego, de facto tam zamieszkując, (-) postrzega nieruchomość Skarżącego jako miejsce swojego stałego pobytu, to jednakże fakt, iż w/w zamieszkiwanie przez Wnioskodawcę na części nieruchomości Skarżącego jest wynikiem oczywistego naruszenia praw właścicielskich Skarżącego, uniemożliwia przyjęcie, iż tego rodzaju stan może stanowić podstawę do zameldowania Wnioskodawcy na pobyt stały pod spornym adresem.

W/w ocena oparta jest na przyjęciu, iż aczkolwiek warunkiem zameldowania danej osoby w lokalu na pobyt stały lub czasowy nie jest, jako to trafnie przesądzono w utrwalonym orzecznictwie sądowym, posiadanie tytułu prawnego do lokalu (zameldowanym może być zatem osoba nie posiadająca takiego tytułu, tj. nie legitymująca się jakimkolwiek prawem rzeczowym lub obligacyjnym do lokalu), to jednakże przesłanką do zameldowania nie może być takie przebywanie w danym lokalu bez tytułu prawnego, które w oczywisty sposób jest wynikiem działań naruszających prawo.

Powyższa konkluzja w żadnym razie nie prowadzi do zanegowania ani w/w fundamentalnej zasady nieuwarunkowania dopuszczalności zameldowania w lokalu od posiadania do niego tytułu prawnego, ani też tego, iż sam sprzeciw osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu wobec zameldowania w lokalu osoby nie posiadającej takiego tytułu nie jest wystarczająca przesłanką do odmowy zameldowania (chodzi zatem o sytuację, w której sam sprzeciw np. właściciela lokalu wobec zameldowania w nim osoby przebywającej w lokalu i nie posiadającej do niego tytułu prawnego nie może być przyczyną odmowy zameldowania, o ile pobytowi temu nie można w świetle całokształtu okoliczności danej sprawy, w tym np. w sytuacji dotychczasowego długotrwałego i świadomego znoszenia takiego stanu przez właściciela lokalu, przypisać znamion pobytu oczywiście nielegalnego).

Zastrzeżenie, które formułuje Sąd, odnosi się tym samym do sytuacji, w której do zajęcia lokalu przez daną osobę, wnioskującą następnie o zameldowanie w nim, doszło w sposób oczywiście samowolny, tj. bez porozumienia z właścicielem (przy czym chodzi tu zarówno o samowolę trwającą od początku zajmowania lokalu przez późniejszego wnioskodawcę zameldowania, jak i o samowolę następczą, tj. sytuację, w której po okresie początkowo legalnego zajmowania lokalu, osoba zajmująca go w oczywisty sposób utraciła stosowny tytuł, niemniej zajmowania lokalu nie zaprzestała, żądając następnie zameldowania w nim), zwłaszcza w sytuacji, w której miało miejsce niezwłoczne uzewnętrznienie przez osobę posiadającą tytuł prawny do lokalu braku zgody na przebywanie w nim osoby, zajmującej go samowolnie, czy wręcz podjęcie działań prawnych, mających na celu usunięcie tej osoby z lokalu.

Sąd podziela w tym kontekście rozważania NSA zawarte w wyroku z dnia z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2705/19, publ. CBOSA: "Podstawowym warunkiem zameldowania jest legalny pobyt osoby w danym lokalu. Instytucja zameldowania nie może służyć legitymizowaniu pobytu, który nastąpił w wyniku naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 773/06. W wyroku tym NSA stwierdził, że "Uprawniać do zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny, związany z przebywaniem w lokalu na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Nie można czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem, nie może ich sankcjonować zameldowanie i pobyt w lokalu będące następstwem naruszenia posiadania czy miru domowego. Wolność wyboru miejsca zamieszkania nie może prowadzić do naruszenia prawa i praw innych osób poprzez uczynienie ich bezskutecznymi." Pogląd ten ma odpowiednie zastosowanie również w niniejszej sprawie. Organy administracji wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący nielegalnie wszedł w posiadanie lokalu, którego dotyczył wniosek o zameldowanie. Twierdzenia skarżącego, że wszedł w posiadanie lokalu legalnie, gdyż jego posiadanie jest posiadaniem w dobrej wierze są pozbawione podstaw. Skarżący wiedział bowiem, że budynek, w którym lokal się znajduje nie należy do niego, a zatem nie było jakikolwiek przesłanek do przyjęcia, że zajmując ten lokal czynił to w dobrej wierze. Zajęcie to było ewidentnie zajęciem w złej wierze i słusznie organy administracji uznały, że okoliczność ta stanowi przeszkodę w dokonaniu zameldowania.

Okoliczność, że w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności nie wskazano wprost, iż pobyt uprawniający do zameldowania powinien być pobytem legalnym nie daje podstaw do przyjęcia, że każdy pobyt, w tym pobyt nielegalny powinien skutkować dokonaniem zameldowania. Organy administracji oraz sądy przy wydawaniu rozstrzygnięć zobowiązane są do brania pod uwagę nie tylko przepisów ustaw i rozporządzeń ale przede wszystkim przepisów Konstytucji RP. Zgodnie zaś z art. 83 Konstytucji RP każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Rozstrzygnięcia organów administracji oraz sądów nie nogą tym samym abstrahować od ww. obowiązku obywateli i powinny uwzględniać to, czy działania obywatela uprawniającego go do uzyskania zameldowania były działaniami zgodnymi z prawem.".

Odnosząc powyższe kryteria do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, odnotować należy następujące okoliczności zajmowania przez Wnioskodawcę kontenera mieszkalnego na nieruchomości Skarżącego Związku:

(i) W dniu [...] stycznia 2019 r. Wnioskodawca zawarł ze Skarżącym umowę najmu części nieruchomości Skarżącego na okres od dnia [...] stycznia do [...] grudnia 2019 r. z możliwością przedłużenia jej aneksem na kolejny okres (§3 ust.1 umowy). W §3 ust.2 umowy zastrzeżono, iż z upływem okresu najmu najemca zobowiązany jest niezwłocznie usunąć domek znajdujący się na działce wraz z innymi przedmiotami, które znalazły się na skutek działań najemcy (k.51 – 50 akt Prezydenta, dalej "a.P.");

(ii) Po upływie [...] grudnia 2019 r. strony nie przedłużyły umowy na następny okres (co w świetle przepisów prawa cywilnego wymagałoby zgodnej woli stron);

(iii) Pomimo wygaśnięcia umowy z upływem [...] grudnia 2019 r. i powstaniem po stronie Wnioskodawcy obowiązku uprzątnięcia części nieruchomości, objętej umową, zajmował on tę część w dalszym ciągu;

(iv) Podejmując w/w działania, Wnioskodawca miał pełną świadomość korzystania z nieruchomości Skarżącego bez tytułu prawnego. W protokole przesłuchania przez organ I instancji z dnia 8 czerwca 2020 r. (k.23 a.P.) zeznał, co następuje: "Od 2018 r. zamieszkuję pod adresem [adres nieruchomości – dop. Sądu]. Nieruchomość, na terenie której zamieszkuję, stanowi własność [Skarżącego Związku – dop. Sądu]. Do dnia [...] grudnia 2019 roku zamieszkiwałem na podstawie zawartej z właścicielem umowy. Nie mam na chwilę obecną kontynuacji umowy ponieważ [Skarżący Związek – dop. Sądu] zaproponował niekorzystne warunki, tj. podniesienie czynszu o 100%. Ja uiściłem opłatę za cały rok według stawek obowiązujących w zeszłym roku. Na temat ewentualnego aneksu do umowy nikt ze mną nie rozmawiał. Napisałem podanie o możliwość pozostanie na terenie jednakże nie uzyskałem żadnej odpowiedzi.";

(v) Po upływie terminu obowiązywania umowy (tj. po upływie [...] grudnia 2019 r.) Skarżący Związek jednoznacznie oświadczył Wnioskodawcy, iż uważa umowę za wygasłą, wzywając a do usunięcia posadowionego przez niego domku i uprzątnięcia zajmowanej przez niego części spornej nieruchomości (pisma z dnia [...] lutego i [...] marca 2020 r. – k.24 i 26 a.P.). Następnie Skarżący wytoczył przeciwko Wnioskodawcy powództwo o eksmisję.

Nie może w tej sytuacji ulegać wątpliwości, że od [...] stycznia 2020 r. Wnioskodawca przebywa na spornej nieruchomości w sposób samowolny, nie oparty na jakimkolwiek tytule prawnym, wbrew jasno wyrażonej woli właściciela nieruchomości, tj. Skarżącego. Przebywanie to jest zatem oczywiście bezprawne i nie może zostać usankcjonowane poprzez zameldowanie Wnioskodawcy pod adresem tej nieruchomości. W tej sytuacji decyzje organów obu instancji, stwierdzając istnienie podstaw do zameldowania Wnioskodawcy na pobyt stały są wadliwe.

Sąd zaznacza przy tym, iż ocena co do oczywistej bezprawności władania przez Wnioskodawcę częścią nieruchomości Skarżącego była ewidentna już w oparciu o wyszczególniony wcześniej materiał dowodowy, zgromadzony przez organy w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, jednoznacznie potwierdzający zarówno samowolny charakter działań Wnioskodawcy, podjętych w stosunku do nieruchomości Skarżącego, jak i niezgodę na powyższy stan, wyrażoną przez Skarżącego. Oznacza to, iż na wynik niniejszej sprawy nie wpłynął powołany przez Pełnomocniczkę Skarżącego na rozprawie fakt rozpoznania przez sąd powszechny na korzyść Skarżącego jego powództwa przeciwko Wnioskodawcy o wydanie spornej części nieruchomości, w szczególności w sytuacji, w której: a) dowód ten nie istniał jeszcze w dacie orzekania w sprawie przez Wojewodę, b) tut. Sąd nie dysponuje potwierdzeniem prawomocności w/w orzeczenia sądu powszechnego.

4. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Wojewoda ponownie rozpatrzy odwołanie Skarżącego do decyzji Prezydenta, uwzględniając oceny prawne, wskazane powyżej.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a i art.200 p.p.s.a.