Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1105/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2015 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr[...] w przedmiocie przyznania świadczenia w formie bezpłatnych usług opiekuńczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania I. W. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] przyznającej I. W. świadczenie z pomocy społecznej w formie bezpłatnych usług opiekuńczych od dnia [...] stycznia 2015 r. do dnia [...] grudnia 2015r. przez 6 dni w tygodniu od poniedziałku do wtorku w ilości 2 godzin dziennie, w środę w ilości 1 godziny dziennie, od czwartku do piątku w ilości 2 godzin dziennie oraz w sobotę w ilości 1 godziny dziennie - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu [...] grudnia 2014 r. podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego przez pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] . W., zwrócił się z prośbą o kontynuację pomocy w formie usług opiekuńczych na rok 2015, w wymiarze 3 godziny dziennie od poniedziałku do soboty.

W związku z powyższym Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] przyznał I. W. świadczenie w formie nieodpłatnych usług opiekuńczych od dnia [...] stycznia 2015 r. do dnia [...] grudnia 2015r. przez 6 dni w tygodniu od poniedziałku do wtorku w ilości 2 godzin dziennie, w środę w ilości 1 godziny dziennie, od czwartku do piątku w ilości 2 godzin dziennie oraz w sobotę w ilości 1 godziny dziennie. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazał, że jak ustalono w przeprowadzonym w sprawie wywiadzie środowiskowym wnioskodawca mieszka w lokalu sam, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z kwoty [...] złotych, którą stanowi zasiłek stały w wysokości [...] zł i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie. Ponadto w ocenie organu pierwszej instancji wnioskodawca z powodu stanu zdrowia i braku możliwości uzyskania pomocy ze strony rodziny nadal wymaga pomocy w formie usług opiekuńczych. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że I. W. samodzielnie zaspokaja większość potrzeb dnia codziennego. Nie jest osobą leżącą i jest w stanie samodzielnie dojść do toalety i nie wymaga wzmożonej opieki higienicznej. Organ wskazał, że wnioskodawca samodzielnie choć z trudem porusza się w obrębie mieszkania i poza jego obszarem. Ponadto kilka razy w miesiącu kontaktuje się osobiście z pracownikiem socjalnym w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej oraz samodzielnie załatwia większość spraw urzędowych. Organ wyjaśnił ponadto, że w 2014 roku I. W. objęty był pomocą usługową w wymiarze 12 godzin tygodniowo, a na 2015 r. przyznano mu 10 godzin tygodniowo. Zakres usług opiekuńczych ustalony na 2015 r. nie uległ zmianie w stosunku do realizowanego w 2014 r. i nadal obejmuje pomoc w zakresie zaspakajania codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną oraz zleconą przez lekarza pielęgnację. Organ wyjaśnił poza tym, że w 2014 r. dysponował [...] godzinami usług opiekuńczych. Ze względu na zmniejszenie w 2015 r. budżetu, OPS będzie mógł zrealizować [...] godzin usług opiekuńczych. Oznacza to, że nie każda osoba może uzyskać tę formę świadczenia, a jedynie taka która bezwzględnie wymaga pomocy innych osób w codziennym funkcjonowaniu i nie ma wsparcia ze strony bliskich.

Ponadto wskazano, że funkcją pomocy społecznej nie jest zapewnienie podopiecznym oczekiwanych przez nich świadczeń, lecz w ramach posiadanych możliwości obejmowanie pomocą wszystkich osób potrzebujących.

Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. I. W. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, iż pozbawiono go opieki w dniu [...] stycznia 2015 r.

Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję Prezydenta W. Kolegium wyjaśniło, że w toku postępowania ustalono, że I. W. kwalifikuje się do otrzymania pomocy w formie usług opiekuńczych i taką pomoc otrzymał. Organ odwoławczy podniósł poza tym, że zgłoszone przez wnioskodawcę potrzeby mieszczą się w celach pomocy społecznej jednak jak podniósł organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji nie mieszczą się one w możliwościach Ośrodka Pomocy Społecznej, wobec czego przyznanie mniejszej niż w roku ubiegłym tygodniowej liczby godzin usług opiekuńczych było uzasadnione. SKO podkreśliło również, że I. W. jest od wielu lat objęty systematyczną pomocą finansową OPS Dzielnicy [...] oprócz zasiłku stałego także m.in. w formie zasiłków celowych przeznaczonych na różne cele co wynika jednoznacznie z akt sprawy.

Ponadto wskazano, iż zmniejszenie wymiaru bezpłatnych usług opiekuńczych u I. W. jest proporcjonalne do uszczuplenia budżetu, którym dysponuje organ pomocy, zatem nie można powiedzieć, żeby decyzja była podjęta w sposób dowolny. Wskazano, iż organ pomocy, sprawujący opiekę nad licznymi potrzebującymi, ma obowiązek tak gospodarować przysługującym mu budżetem, żeby zaspokoić potrzeby jak największej ich liczby w sposób akceptowalny.

Zmniejszenie wymiaru godzin opieki dla I. W. nie pozbawia go świadczonej pomocy, a jedynie zmniejsza jej rozmiar przez dwa dni w tygodniu, co zdaniem organu, uznać należy za dopuszczalne i proporcjonalne, wobec pomniejszonego budżetu.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I. W., pismem z dnia [...] maja 2015 r., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucił, iż SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2015 r. błędnie utrzymuje i mija się z prawdą, że w odwołaniu z dnia [...] marca 2015 r. skarżący kwestionował ograniczenie usług opiekuńczych w wymiarze 2 godzin tygodniowo w ciągu całego roku 2015r., a taka narracja w ocenie skarżącego tworzy mylny obraz zagadnienia. W związku z tym skarżący jednoznacznie wskazał, iż jego odwołanie i skarga dotyczy wyłącznie jednego dnia - [...] stycznia 2015 r., który został pominięty w zaskarżonych decyzjach.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Kolegium podało przy tym, iż jak wynika z notatki służbowej z dnia [...] stycznia 2015r. – w dniu [...] stycznia 2015 r. opiekunka była u skarżącego na jego żądanie.

Na rozprawie w dniu [...] października 2015 r. skarżący poparł skargę i oświadczył, iż chodzi mu o brak zapewnienia opieki w jednym dniu, tj. [...] stycznia 2015 r. W tym dniu opiekunka świadczyła mu usługi, za które musiał zapłacić z własnych środków. Decyzję skarży, gdyż uważa, że jest nieprawidłowa pod względem formalnym. Ponadto oświadczył, iż po wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r., Ośrodek Pomocy Społecznej [...] zmienił decyzję, na podstawie której skarżący ma świadczoną opiekę przez siedem dni w tygodniu.

Na podstawie art. 113 § 2 ppsa Sąd postanowił dopuścić dowód z decyzji Prezydenta W. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], którą to zmieniono decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa".

Rozpoznając złożoną skargę w ramach powyższych kryteriów, należało uznać ją za nieuzasadnioną.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. orzekającą o przyznaniu I. W. świadczenia w przedmiocie nieodpłatnych usług opiekuńczych. Świadczenia te przyznane zostały skarżącemu od dnia [...] stycznia 2015 r. do dnia [...] grudnia 2015 r. przez sześć dni w tygodniu od poniedziałku do wtorku w ilości 2 godzin dziennie, w środę w ilości 1 godziny dziennie, od czwartku do piątku w ilości 2 godzin dziennie oraz w sobotę w ilości 1 godziny dziennie.

Wskazać należy, iż kontrolowana decyzja Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2014 r. na wniosek skarżącego została zmieniona od dnia [...] maja 2015 r. decyzją tegoż organu z dnia [...] maja 2015 r. poprzez zmianę dni realizacji (z sześciu do siedmiu w tygodniu) oraz rozszerzenie obowiązującego zakresu czynności o punkt – "przygotowywanie w niedzielę jednego gorącego posiłku". Jednak sąd ocenia zaskarżoną decyzję na dzień jej wydania, a w dacie wydawania zaskarżonej decyzji skarżącemu przyznane były usługi opiekuńcze w wymiarze określonym w decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...].

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.) – dalej ustawa o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 50 ust. 1 tej ustawy osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych.

Bezspornym jest w niniejszej sprawie, że skarżący spełnia przesłanki zawarte w powyższym przepisie do otrzymania pomocy w formie usług opiekuńczych. Jest on osobą legitymującą się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, zamieszkuje sam i nie ma możliwości uzyskania pomocy od osób bliskich. Bezspornym jest również, że świadczenie takie zostało mu przyznane. Kwestią budzącą wątpliwości strony jest natomiast okres w jakim mają być świadczone przyznane mu usługi opiekuńcze, tj. pozbawienie go usług opiekuńczych w dniu [...] stycznia 2015 r. W tym miejscu wskazać należy, że decyzja w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może przyznać ją w wymiarze i zakresie, który uzna za niezbędny.

Jak wynika z uzasadnień decyzji wydanych w niniejszej sprawie, organ pomocy społecznej przyznał skarżącemu usługi opiekuńcze w wymiarze o 2 godziny w tygodniu mniejszym niż w poprzednim roku oraz pominął dzień [...] stycznia 2015 r. Zmniejszony wymiar godzin oraz pominięcie dnia [...] stycznia 2015 r., organ uzasadnił zmniejszonym o 10 % w stosunku do 2014 r. budżetem jakim dysponował na rok 2015 na te właśnie usługi. Uzasadnienie to jest, zdaniem Sądu, w pełni przekonujące. Dysponując bowiem danym budżetem organ pomocy społecznej musi mieć na względzie dobro wszystkich swoich podopiecznych. Nierealne jest przy tym przyznanie takiej samej pomocy przy zmniejszonych środkach finansowych. Pozostawiając bowiem, w takiej sytuacji, części swoich podopiecznych taką samą pomoc przy zmniejszonych środkach pozbawiłby tym samym innych tej pomocy w ogóle.

Organ wskazał poza tym, że skarżący jest osobą chodzącą, a zakres przyznanych mu usług nie uległ zmianie, a jedynie ich wymiar godzinowy. W ocenie Sądu zawarte w uzasadnieniach, tak decyzji pierwszej jak i drugiej instancji, argumenty organów administracji są w pełni uzasadnione. Wbrew zarzutom skargi, Sąd nie dopatrzył się również aby w sprawie niniejszej doszło do naruszenia przez organy orzekające przepisów ustawy o pomocy społecznej ani przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego, iż sam musiał opłacić opiekunkę w dniu [...] stycznia 2015 r., należy stwierdzić, iż jest to kwestia wzajemnych rozliczeń między skarżącym a opiekunką, bowiem dzień ten nie był objęty zakresem przyznanych usług opiekuńczych na rok 2015 .

Na marginesie wskazać należy, że osoba uprawniona do uzyskania pomocy w postaci usług opiekuńczych na podstawie art. 50 ustawy o pomocy społecznej, nie może oczekiwać - jak robi to skarżący-, że udzielona jej pomoc zaspokoi jej wszelkie oczekiwania i doprowadzi do sytuacji, w której sama nie będzie zmuszona wykonywać żadnych czynności. Przepis ten nie zwalnia bowiem osoby, której udzielna jest pomoc z wykorzystywania własnych umiejętności i możliwości w pokonywaniu trudności i ułomności z jakimi się boryka. Celem tego przepisu jest zaś wsparcie osób wymagających pomocy w przezwyciężaniu trudnych sytuacji, którym nie są w stanie samodzielnie podołać.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.