Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 359/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 1 lutego 2022 r., nr SKO Gd/5153/21 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 1 lutego 2022 r., nr SKO Gd/5153/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpoznaniu odwołania H. M. (dalej również jako "strona", "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia 28 sierpnia 2021 r., nr DŚR.8252.40.2.2020 o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem - F. M.

Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Wnioskiem z dnia 28 lipca 2021 r. H. M., działając przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła w Gminny Ośrodku Pomocy Społecznej w S. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką jaką sprawuje nad niepełnosprawnym mężem, F. M. Strona zawarła we wniosku oświadczenie, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego i wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 6 marca 2013 r. Do wniosku dołączono także oświadczenie wnioskodawczyni o posiadaniu prawa do emerytury, a poprzez wniosek chciałaby uzyskać "prawo do wyrównania jej emerytury do wysokości świadczenia pielęgnacyjnego". Wnioskodawczyni wyjaśniła, że mąż z powodu choroby skóry przebywał na rencie chorobowej od około 2000 r. Skarżąca do 2013 r. prowadziła gospodarstwo rolne, jednak z powodu pogarszającego się stanu zdrowia męża przeszła na wcześniejszą emeryturę rolniczą (od 1 marca 2021 r. wypłacana w wysokości 1.116,82 zł). W 2017r. mąż uzyskał zaś orzeczenie z Kasy Rolniczej, że od 15 lutego 2017 r. jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji (orzeczenie Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 27 marca 2017 r.). Wnioskodawczyni zaznaczyła, że od tego czasu (od 3 czerwca 2013 r.) zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym i całkowicie przejęła opiekę na niepełnosprawnym mężem, która uniemożliwia jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. W tej dacie strona i jej mąż darowali gospodarstwo rolne synowi. W oświadczeniu o wykonywanych w związku z opieką nad mężem czynnościach wnioskodawczyni wskazała na czynności higieniczne obejmujące kąpiel, obcinanie paznokci i golenie, smarowanie kremami o działaniu przeciwbólowym rozgrzewającym, przygotowywanie ubrań, ćwiczenia fizyczne w postaci chodu domowego, mierzenie ciśnienia raz w tygodniu, raz dziennie podawanie leków, przygotowywanie i podawanie posiłków, które są blendowane, sprzątanie, pranie, prasowanie, wizyty lekarskie, opłacanie rachunków, robienie zakupów, realizacja recept, załatwienie spraw urzędowych, wyjścia na spacery przed dom, przygotowywanie i przynoszenie opału, palenie w piecu, odśnieżanie, czynności ogrodnicze.

Decyzją z 28 sierpnia 2021 r., nr DŚR.8252.40.2.2020 Wójt Gminy S. nie uwzględnił wniosku, wskazując na wystąpienie trzech odrębnych podstaw do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wynikających z ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej jako "u.ś.r."): z art. 17 ust. 1b - niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed ukończeniem przez nią 25 roku życia, z art. 17 ust. 5 - wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury oraz z art. 17 ust. 1 - z uwagi na brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem pracy a koniecznością opieki nad mężem. W zakresie ostatniego powodu wskazano, że organ zwrócił się z prośbą do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego pod kątem sprawowania opieki nad mężem przez wnioskodawczynię. W toku wywiadu ustalono, że F. M. jest osobą niepełnosprawną, chorującą na nowotwór z przerzutami do płuc, po zabiegach chemioterapii oraz radioterapii, dlatego też wymaga pomocy i opieki ze strony innych osób. Takiej pomocy i wsparcia udziela mu żona wykonując niezbędne codzienne czynności (pomoc przy toalecie oraz ubieraniu, przegotowywanie oraz podawanie posiłków, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich i podawanie niezbędnych leków). W ocenie przeprowadzających wywiad strona sprawuje opiekę nad mężem w niezbędnym zakresie, adekwatnie do jego potrzeb. Organ zwrócił jednak uwagę, że czynności opisane w oświadczeniach oraz w wywiadzie takie jak sprzątanie, gotowanie pranie, robienie zakupów, odśnieżanie czy czynności ogrodnicze i przynoszenie opału, to czynności związane z powodzeniem domu, a nie bezpośrednio z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zdaniem organu, nie można uznać, że opisane przez stronę czynności takie jak podanie leków raz dziennie, pomiar ciśnienia raz w tygodniu i smarownie kremami, stanowią o sprawowaniu stałej permanentnej opieki uniemożlwiającej podjęcie zatrudnienia.

W złożonym odwołaniu, pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł o uchylenie decyzji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego obejmujące:

- zarzut zastosowania normy prawnej zawartej w przepisie art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienie stanowiska Trybunału Konstytucyjnego wyrażonego w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, gdzie stwierdzono niekonstytucyjność części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że fakt pobierania emerytury stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego;

zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącą nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Decyzją z dnia 1 lutego 2022 r., nr SKO Gd/5153/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (w skrócie również jako - "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania świadczenia.

Mając na uwadze podniesione w odwołaniu zarzuty Kolegium uwzględniło, iż istotnie w sprawie brak było podstaw do odmowy przyznania świadczenia z uwagi na przesłanki wskazane w art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 u.ś.r. Tym niemniej, co zostało prawidłowe ocenione przez organ pierwszej instancji na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, świadczenie nie mogło być przyznane z uwagi na brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją i niepodejmowaniem pracy przez wnioskodawczynię, a opieką jaką sprawuje nad mężem.

Kolegium uwzględniło, że w świetle jednolitego orzecznictwa sądów administracyjnych trzeba przyjąć, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy stosować z pominięciem tej części tego przepisu, która została uznana za niekonstytucyjną. Oznacza to, że w tej sprawie przepis art. 17 ust. 1b nie może stać na przeszkodzie nabyciu przez opiekuna osoby dorosłej prawa do wnioskowanego świadczenia. Kolegium podzieliło także zawarte w odwołaniu stanowisko, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieką nad mężem nie może opierać się także o unormowania art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. W tym zakresie wskazano, że zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia przeciwna narusza bowiem konstytucyjną zasadę równości, wobec czego możliwe jest rozwiązanie polegające na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Wybór wyższego od emerytury świadczenia pielęgnacyjnego realizuje się zaś poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury.

Kolegium podkreśliło jednak, że podstawową przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stanowi wystąpienie związku przyczyno-skutkowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tym zakresie Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, o braku tego rodzaju związku w przedmiotowej sprawie.

W tym zakresie wskazano, że w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja z aktywności zawodowej musi być wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, zaś rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby uniemożliwiał on podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Jeżeli zatem sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, to świadczenie takie nie będzie przysługiwało. Nie każda bowiem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy będzie podstawą do przyznania świadczenia, lecz wyłącznie takie, których celem jest sprawowanie opieki. Przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny" powinna być zatem rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas osobie sprawującej opiekę, że nie jest ona w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową.

Mając na uwadze powyższe Kolegium wskazało, że w przedmiotowym postępowaniu niezbędne zatem było poczynienie ustaleń co do tego czy niepodejmowanie przez wnioskodawczynię pracy ma realny, faktyczny związek z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. W przeprowadzonym 9 sierpnia 2021 r. wywiadzie środowiskowym organ ustalił, że wnioskodawczyni pobiera świadczenie emerytalne z KRUS od marca 2013 r., a od 2017 r. sprawuje opiekę nad mężem, który choruje na nowotwór i jest po zabiegach chemioterapii oraz radioterapii. Ustalono, że F. M. porusza się samodzielnie i samodzielnie spożywa posiłki. Czynności wykonywane przez wnioskodawczynię w związku z opieką nad mężem to higiena osobista (kąpiel, obcinanie paznokci, golenie) smarowanie kremami przeciwbólowymi, chód domowy, mierzenie ciśnienia raz w tygodniu, podawanie leków raz dziennie, przygotowanie posiłków - blendowanie. Tym samym w ocenie Kolegium, przeprowadzony wywiad potwierdził w sposób wyraźny, że większość czynności jakie wykonuje wnioskodawczyni wynika z faktu wspólnego zamieszkiwania z mężem. Jednocześnie czynności wchodzące w zakres opieki związanej wyłącznie z mężem nie są zaś na tyle czasochłonne by stanowić przeszkodę w podjęciu pracy zawodowej. O braku związku przyczynowo-skutkowego o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., w ocenie Kolegium, stanowi również to, że F. M. jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu od 2017 r., podczas gdy wnioskodawczyni zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym już w roku 2013. Okoliczności te jednoznacznie zatem wskazują że sytuacja zawodowa wnioskodawczyni nie miała bezpośredniego związku z koniecznością opieki nad mężem i nie mogą pozostać obojętne przy ocenie, czy strona ubiegając się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego spełnia ustawową przesłankę "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej".

Reasumując, Kolegium stanęło na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię zatrudnienia a sprawowaną przez nią opieką nad mężem z uwagi na opisany w wywiadzie zakres czynności wynikających ze sprawowanej opieki, związanej wyłącznie z osobą niepełnosprawnego męża oraz brak związku czasowego pomiędzy rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym a datą powstania znacznego stopnia niepełnosprawności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pełnomocnik H. M. wniósł o uchylenie opisanej wyżej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji i orzeczenie przez Sąd co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Podniesione w skardze zarzuty objęły:

- zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię, to jest pominięcie celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego

- zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię, to jest poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Pełnomocnik strony wskazał, że organy poprzestały na literalnym brzmieniu treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i przyjęły, że "skoro skarżąca ma ustalone prawo do emerytury to nie przysługuje mu świadczenie pielęgnacyjne". Konieczne zaś było w tym wypadku zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej, to jest przyjęcie takiego rozumienia wskazanego przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej prawo do emerytury, gdy uprawniony przy zbiegu tych świadczeń nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do emerytury. W zakresie dotyczącym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pełnomocnik strony powołał ponadto stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z wyroku z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19, gdzie wskazano na konieczność wykładni wskazanego przepisu zgodnie z konstytucyjną zasadą równości.

W odniesieniu do art. 17 ust. 1 u.ś.r. pełnomocnik wskazał natomiast, że podstawowym wymogiem uzyskania oświadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia, która nie musi być jednak opieką całodobową. Warunku stałej opieki nie można zatem rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad osobą niepełnosprawną, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Istotą opieki jest więc nie tylko stałość i ciągłość, ale także spełnienie normalnych codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest ona sama sobie w stanie zapewnić. Pełnomocnik strony podkreślił końcowo, że "przede wszystkim zaś nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez skarżącą matce nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece stałej i długoterminowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Abstrahując od kwestii, że w sprawowaniu opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi przede wszystkim o pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych, codziennych potrzeb egzystencjalnych osobie niepełnosprawnej, których ta z uwagi na stopień niepełnosprawności (schorowania) nie jest w stanie sobie sama zapewnić".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz.137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) określonego przejawu działalności administracji publicznej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej z przepisami prawa, to jest czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem skargi strona uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 1 lutego 2022 r. (nr SKO Gd/5153/21) utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia 28 sierpnia 2021 r. (nr DŚR.8252.40.2.2020), którą odmówiono skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. - powoływanej w skrócie jako "u.ś.r."), a w szczególności art. 17 tej ustawy, w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Wskazana ustawa przewiduje ponadto przesłanki negatywne, których wystąpienie w sprawie, wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanki te zostały wymienione przez ustawodawcę w kolejnych punktach art. 17 ust. 5 u.ś.r. zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje gdy m.in. osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a cyt. ustawy).

Analizując stan faktyczny przedmiotowej sprawy, zarówno organ odwoławczy, jak też organ pierwszej instancji wykazały, że w sprawie nie została spełniona przede wszystkim przesłanka z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., dotycząca związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem pracy) przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem.

Wskazana podstawa prawna odmowy przyznania dochodzonego świadczenia z art. 17 ust. 1 u.ś.r. została zakwestionowana przez pełnomocnika strony w złożonej skardze, obok podniesionego w pierwszej kolejności zarzutu naruszenia przy wydaniu zaskarżonej decyzji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy u.ś.r.

W tym miejscu wyjaśnienia zatem wymaga, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wbrew zarzutom skargi nie odmówiło przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przyjmując, że "skoro skarżąca ma ustalone prawo do emerytury to nie przysługuje mu świadczenie pielęgnacyjne" - na co powołuje się pełnomocnik strony. Przeciwnie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uznało bowiem właśnie i dało temu wyraźny wyraz w uzasadnionemu zaskarżonej decyzji, że organ pierwszej instancji nie był uprawniony do dokonania odmowy przyznania świadczenia w oparciu o podstawę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy u.ś.r. tylko z tego powodu, że skarżącej przysługuje prawo do emerytury. Stanowisko to w pełni aprobuje także orzekający w przedmiotowej sprawie Sąd. W tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazano, że "odmowa przyznania H. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieką nad mężem nie może, jak słusznie zauważa skarżąca, opierać się także o unormowania art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. Ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał zatem na rozwiązanie polegające na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1270, dalej jako "u.e.r.f.u.s."), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.

Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.f.u.s.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Biorąc pod uwagę przedstawione zasady konstytucyjne Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Emerytura jest prawem niezbywalnym. NSA uznał jednak, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywna przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywna przesłankę wyłączająca nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego."

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, podniesiony w skardze zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię jest - niezrozumiały i nietrafiony. Pełnomocnik strony wskazał bowiem w skardze na takie rozumienie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przy zastosowaniu dyrektywy wykładni systemowej i celowościowej, która została wskazana jako prawidłowa właśnie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w zaskarżonej decyzji, w opozycji do stanowiska przyjętego w tym zakresie przez organ pierwszej instancji opartego wyłącznie na literalnym brzemieniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., które nie zostało już zaaprobowane w wyżej instancji tego postępowania administracyjnego.

W przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie ma zatem wyłącznie kwestia zgodności z prawem dokonania odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na zgodnie stwierdzony przez organy brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z pracy zarobkowej przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem, a zatem przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. został też w tym zakresie podniesiony przez pełnomocnika strony w wystosowanej do sądu skardze. W uzasadnieniu wskazanego zarzutu pełnomocnik odnosząc się do orzeczeń sądowych zapadłych w sprawach wydanych w przedmiocie świadczeń pielęgnacyjnych innych osób, dążył do wykazania, że opieka stała i trwała, która uprawnia do uzyskania świadczenia to niekoniecznie opieka całodobowa, ale taka która jest konieczna z uwagi na stopień i rodzaj niepełnosprawności danej osoby niepełnosprawnej, a więc bez której by ona sobie nie poradziła, co w określonych stanach chorobowym musi obejmować także czynności dnia codziennego.

Odnosząc się do powyższego Sąd podkreśla, że przywołane przez pełnomocnika twierdzenia nie zostały odniesione do realiów przedmiotowej sprawy. Z ustalonego w prawie materiału dowodowego wynika zaś, że skarżąca po pierwsze zaprzestała aktywności zawodowej na kilka lat wcześniej (w roku 2013) przed uzyskaniem przez F. M. orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji (orzeczenie z dnia 27 marca 2017 r.). Po drugie zaś zakres czynności jakie skarżąca wykonuje w związku z opieką nad mężem, które są ściśle związane z jego niepełnosprawnością, nie jest na tyle duży, aby wyłączał sam w sobie jakąkolwiek inną aktywność skarżącej. Zakres ten wskazuje przy tym, że mąż skarżącej pomimo poważnego schorzenia w postaci nowotworu dna jamy ustanej jest w dużej mierze samodzielny. Wykonywanie przez skarżącą zaś codziennych obowiązków domowych, na czym skupia się w głównej mierze opieka opisywana przez skarżącą w składanych w sprawie oświadczeniach, nie może być więc w tego rodzaju okolicznościach przesądzająca o konieczności przyznania świadczenia. Również dlatego, że codzienne czynności domowe są normalnie wykonywane również przez osoby czynne zawodowo i jeśli są one sprawnie zorganizowane, to nie zajmują całego dnia. Taka sytuacja może zostać odmiennie oceniona w kontekście przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w ocenie Sądu tylko wtedy, gdy osoba nad którą sprawowana jest opieka nie jest sama stanie zasadniczo podejmować prawie żadnych codziennych czynności. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jednak, aby tego rodzaju sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Wskazana kwestia ma zatem kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Z unormowania zawartego w art. 17 u.ś.r. istotnie bowiem wynika, że zasadniczym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego musi być rezygnacja/niepodejmowanie przez opiekuna (wnioskodawcę) zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) pozostające w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną w zakresie niepozwalającym na podjęcie jakiejkolwiek pracy, a między tymi obiema okolicznościami (rezygnacją/niepodejmowaniem pracy a koniecznością sprawowania wymaganej i koniecznej opieki) zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy.

Jak wynika z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie jest więc kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy rezygnują z pracy lub jej nie podejmują z uwagi na ściśle wskazaną przez ustawodawcę okoliczność, to jest z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawną osobą bliską. Omawiane świadczenie skierowane jest więc do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki.

Celem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ma być bowiem rekompensata za rezygnację z pracy, a nie rekompensata za udzielanie opieki. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18).

Przepisy u.ś.r. nie zawierają definicji sprawowania opieki, jednak jak wynika z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., aby można było mówić o opiece w rozumieniu przepisów ustawy, musi ona być stała i długoterminowa (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 435/21). Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Takiej też prawidłowej interpretacji przepisu dokonały w sprawie organy obu instancji. Okoliczność niepodejmowania aktywności zawodowej przez opiekuna ma być zatem spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Jeżeli więc opiekujący się osobą niepełnosprawną wnioskodawca faktycznie nie podejmuje zatrudnienia z innych przyczyn (np. brak możliwości znalezienia pracy, zły stan zdrowia, pracę we własnym gospodarskie domowym lub inne uznane za ważne z punktu widzenia danej osoby względy) świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane.

Przy odmowie przyznania świadczenia z uwagi na brak wypełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. obowiązkiem organów jest więc wykazanie z jakich względów nie dały wiary twierdzeniom wnioskodawcy aby przyczynę braku aktywności stanowiła wyłącznie konieczność sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną.

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organy sprostały temu obowiązkowi. Faktyczna przyczyna braku podejmowania zatrudnienia może pozostać w tym przypadku nieustalona. Za wystarczające dla uznania prawidłowości podjętego w tym zakresie rozstrzygnięcia jest już bowiem wykazanie przez organ - tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie - że sam rozmiar i zakres sprawowanej opieki nad daną osobę niepełnosprawną nie jest na tyle duży, aby uniemożliwiał podjęcie pracy.

Dokonując analizy złożonych przez skarżąca oświadczeń organy wskazały, że rodzaj czynności jakie skarżąca wykonuje w ramach opieki nad mężem i czas jaki mogą one zajmować, nie wyklucza sam w sobie możliwości podjęcia zatrudnienia. Mając na uwadze powyższe, w sprawie zasadnie oparto się na ustaleniach wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez uprawnionego i wykwalifikowanego pracownika opieki społecznej, który uwzględnił w jego ramach deklarowany przez skarżącą zakres opieki, rodzaj schorzenia na które cierpi mąż skarżącej, który warunkuje konieczność wykonywania określonych czynności opiekuńczych (miksowanie posiłków) oraz stopień samodzielności F. M. Deklarowany podczas wywiadu codzienny zakres opieki, obejmuje przede wszystkim przygotowywanie posiłków (3 razy dziennie), które są miksowane (z uwagi na stan zdrowia mąż inaczej nie byłby w stanie zjeść nierozdrobnionego posiłku). W dalszej kolejności H. M. wykonuje takie czynności jak dawkowanie lekarstw, realizowanie recept, sprzątanie, pranie, prasowanie, ścielenie łóżka, mycie, golenie, załatwianie spraw urzędowych (adekwatnie do potrzeb), umawianie wizyt lekarskich oraz organizowanie na nie wyjazdu (adekwatnie do potrzeb). W wywiadzie zaznaczono, że F. M. jest w stanie samodzielnie zjeść posiłek, nie jest osobą stale leżącą, porusza się samodzielnie po domu, nie wymaga sprzętu rehabilitacyjnego, jest też w stanie sam pozostać w domu, ale jest to zależne od jego samopoczucia. W tym zakresie małżonkowie zadeklarowali podczas wywiadu, że są dni kiedy F. M. nie może zostać sam w domu, co w ich ocenie wyłącza możliwość podjęcia jakiegokolwiek innej pracy przez stronę.

Zdaniem Sądu, uwzględniając powyższe organy dokonały prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i zasadnie przyjęły, że opieka którą skarżąca niewątpliwie sprawuje nad mężem, nie stanowi jednak opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. uprawniającej do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na brak bezpośredniego i wyłącznego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem aktywności zawodowej przez skarżącą, a opieką sprawowaną nad mężem. W świetle ustalonych przez organy okoliczności faktycznych, znajdujących potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy, uzasadnione jest stwierdzenie, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem nie wyklucza całkowicie podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Podniesiona w toku wywiadu środowiskowego przez małżonków teza, że zakres opieki nie pozwala obecnie na podjęcie zatrudnienia, w żadnym nawet najmniejszym wymiarze nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, co zostało też dostrzeżone przez orzekające w sprawie organy. Wbrew zarzutom skargi nie wskazano, że opieka ta musi być całodobowa. Niewątpliwie powinna jednak wypełniać większość dnia opiekuna, który z tego powodu nie może pracować.

Prawidłowo uwzględniono przy tym z jednej strony, że rodzaj czynności wykonywanych w ramach opieki jest w tym wypadku determinowany również przez fakt, że F. M. pomimo schorzenia w postaci nowotworu jamy ustnej był w czasie rozpoznawania wniosku przez organy w dużej mierze samodzielny. W toku wywiadu środowiskowego ustalono bowiem, że sam spożywa posiłki, porusza się samodzielnie, nie wymaga sprzętu rehabilitacyjnego, jest też w stanie pozostać sam w domu. Posiadanie z uwagi na ww. schorzenie orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji (odpowiadające orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności) nie wyklucza możliwości zaistnienia takiego stanu rzeczy i sytuacja taka, w ocenie Sądu, istniała w przedmiotowej sprawie. W tego rodzaju sytuacji za nieadekwatne należy uznać przytoczone przez pełnomocnika strony orzecznictwo sądowe, które dotyczyło wykonywania przez opiekunów wszystkich czynności dnia codziennego, które zostały uznane za mieszczące się w pojęcie stałej opieki, z tego właśnie powodu, że stopień niesamodzielności osoby wymagającej opieki był większy i tego rodzaju, że osoby niepełnosprawne nie mogły samodzielnie w ogóle wykonać tych czynności. Z tej właśnie przyczyny wykonywanie czynności dnia codziennego, jak sprzątanie i zajmowanie się domem, może być uznane za istotny element opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. w odniesieniu do tych osób posiadających orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, które nie są w stanie tych czynności wykonać z uwagi na to, że są leżące, pampersowane, nie poruszają się samodzielnie. Podkreślenia wymaga, że nie stanowi to dodatkowego warunku przyznania świadczenia, lecz przeciwnie, wyraz całościowego uwzględniania treści przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. który nie stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przyznaje się każdemu opiekunowi osoby posiadającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli tylko opiekun ten mieści się w katalogu osób mogących wnioskować o świadczenie, ale wymagane jest aby opiekun ten obiektywnie nie mógł podjąć żadnej pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Z tego względu zatem istotnym elementem ustalania stanu faktycznego sprawy zawsze jest ustalenie zakresu opieki, a ten wiąże się i wynika również ze stopnia samodzielności osoby, którą wnioskodawca się opiekuje.

Po zweryfikowaniu oświadczeń składanych w sprawie przez skarżącą, organy prawidłowo, zdaniem Sądu przyjęły, że zakres opieki jaką skarżąca sprawuje względem męża obejmował takiego rodzaju czynności, które ze swej istoty nie mogą być uznane za absorbujące codziennie i stale cały czas skarżącej. W sprawie nie wykazano też aby zajmowały one skarżącej cały dzień (jak w powołanych w skardze orzeczeniach). Jak podniesiono wyżej, czynności wskazane w toku wywiadu środowiskowego obejmowały bowiem przygotowywanie posiłków, dawkowanie leków, umawianie wizyt lekarskich, wykupywanie recept, pomoc przy myciu i goleniu, sprzątanie, pranie, prasowanie, ścielenie łóżka, załatwianie spraw urzędowych. W oświadczeniu złożonym przy wniosku skarżąca poza wyżej wymienionymi wskazała ponadto na takie czynności jak mierzenie ciśnienia raz w tygodniu, obcinanie paznokci, smarowanie kremami o działaniu przeciwbólowym i rozgrzewającym, przygotowywanie ubrań, ćwiczenia fizyczne w postaci chodu domowego, opłacanie rachunków, robienie zakupów, wyjścia na spacery przed dom, przygotowywanie i przynoszenie opału, palenie w piecu, odśnieżanie, czynności ogrodnicze. Dostrzec trzeba, że wszystkie wymienione czynności wykonuje się co jakiś czas. Skoro zaś czynności wchodzące w zakres opieki nad mężem ze swej istoty mogą być realizowane w pewnych odstępach czasowych, to przyjąć zatem należy, że okoliczności sprawy - pomimo bezsprzecznie istniejącej poważnej choroby w postaci nowotworu stwierdzonej orzeczeniem lekarskim - nie wykazują, aby w przypadku wnioskodawczyni występowało tak duże zaabsorbowanie czasu opieką sprawowaną nad mężem by podjęcie przez nią jakiejkolwiek aktywności zawodowej było rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (niewykonalne) tylko z tego powodu.

Przesłanka wystąpienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., co ujęto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powinna bowiem być zaś rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas osobie sprawującej tę opiekę, że nie jest ona w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 624/12).

Ustalony przez organy zakres sprawowanej opieki wskazuje zaś, że skarżąca która niewątpliwie wspiera w chorobie swojego męża, zadeklarowała w toku wywiadu środowiskowego adekwatny zakres opieki do stwierdzonego w toku tej czynności dowodowej stopnia samodzielności F. M. Z kolei rodzaj potwierdzonych i wykonywanych w ramach opieki czynności wskazuje, że mogą być one wykonywane w odstępach czasowych umożliwiających przeznaczenie części dnia na wykonywanie innego rodzaju aktywności. Szczególnie, że jak ustalono w sprawie mąż skarżącej na etapie rozpoznania wniosku przez organy administracji był w stanie samodzielnie spożyć przygotowany posiłek, poruszał się samodzielnie i był w stanie pozostawać sam w domu. Ważne też pozostaje, że większość deklarowanych przez skarżącą jako codzienny element opieki czynności dotyczy prowadzenia gospodarstwa domowego – to jest utrzymywania porządku w mieszkaniu, prania, prasowania, zakupów. W przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie ma bowiem właśnie ustalony zakres sprawowanej nad mężem opieki, który wskazuje, że H. M. wspomaga męża w jego codziennym funkcjonowaniu, jednak w rozmiarze który nie uprawnia do otrzymania i pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Przy tak ustalonym zakresie opieki, zdaniem Sądu, za budzące istotne wątpliwości należy uznać przy tym deklarowanie przez skarżącą, że nie mogła ona podjąć z uwagi na opiekę nad mężem żadnego zatrudnienią już od 2013 r. Jak wynika z akt sprawy w tym roku skarżącą istotnie zaprzestała powodzenia gospodarstwa rolnego i wraz z mężem dokonała jego darowizny na rzecz syna. Jak zasadnie wskazano w zaskarżonej decyzji brak jest jednak związku czasowego pomiędzy rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym a datą powstania znacznego stopnia niepełnosprawności męża. F. M. jest bowiem uznany za osobę niepełnosprawną w znacznym stopniu dopiero od 2017 r. Jednocześnie jak wykazano wyżej stwierdzony w toku postępowania dowodowego prowadzonego w roku 2021 zakres czynności związanych z opieką jaką skarżąca sprawuje nad mężem nie może być uznany za wyłączną przyczynę niepodejmowania obecnie przez nią jakiejkolwiek pracy. Opieka ta ma charakter ograniczony co wynika również ze stopnia samodzielności męża skarżącej, jak i rodzaju schorzenia na jakie cierpi F. M.

Reasumując, organ odwoławczy prawidłowo stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię zatrudnienia a sprawowaną przez nią opieką nad mężem z uwagi na opisany w wywiadzie zakres czynności wynikających ze sprawowanej opieki, związanej wyłącznie z osobą niepełnosprawnego F. M. oraz brak związku czasowego pomiędzy rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym a datą powstania znacznego stopnia niepełnosprawności męża. W przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie ma bowiem właśnie ustalony zakres sprawowanej nad mężem opieki, który wskazuje, że skarżącą wspomaga męża w jego codziennym funkcjonowaniu, jednak w rozmiarze, który nie uprawnia do otrzymania i pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl