Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1077/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant specjalista Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2014 r. sprawy ze skargi L. S.A. z siedzibą w Luksemburgu na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 2013 r. nr IPPB5/423-860/13-4/AJ w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 17 października 2013r. uzupełnionym pismem z 10 grudnia 2013r. L. S.A. SICAV-SIF z siedzibą w Luksemburgu (dalej: "Skarżąca", "Spółka", "Fundusz") zwróciła się o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych, w zakresie prawa do zwolnienia podmiotowego.

W przedmiotowym wniosku przedstawiła opisane poniżej zdarzenie przyszłe.

Spółka jest specjalistycznym funduszem inwestycyjnym działającym na podstawie prawa luksemburskiego (ustawa z 13 lutego 2007r. o specjalistycznych funduszach inwestycyjnych – zwana dalej "Ustawą z 2007r."). Z formalnego punktu widzenia, Fundusz jest spółką akcyjną ze zmiennym kapitałem zakładowym. Zgodnie z Ustawą z 2007r., specjalistycznym funduszem inwestycyjnym może być wehikuł wspólnego inwestowania z siedzibą w Luksemburgu: 1) którego wyłącznym przedmiotem działalności jest wspólne (zbiorowe) inwestowanie jego funduszy w wybrane aktywa, w celu dywersyfikacji ryzyka i w celu zapewnienia inwestorom korzyści w związku z zarządzaniem aktywami, 2) którego tytuły uczestnictwa mogą zostać nabyte wyłącznie dla tzw. "dobrze poinformowanych inwestorów".

Fundusz ma prawny obowiązek właściwie zarządzać ryzykiem związanym ze swoimi inwestycjami, w sposób umożliwiający identyfikację, kwantyfikację, zarządzenie i monitorowanie tych ryzyk. Ustawa nakłada na Fundusz obowiązek powierzenia jego aktywów pod nadzór depozytariusza. Depozytariusz musi być podmiotem z siedzibą w Luksemburgu lub w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej i musi być instytucją kredytową w rozumieniu art. 4(1) Dyrektywy 2006/48/EC w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe (Dyrektywa wskazuje, że "instytucja kredytowa" oznacza przedsiębiorstwo, którego działalność polega na przyjmowaniu depozytów lub innych funduszy podlegających zwrotowi od ludności oraz na przyznawaniu kredytów na swój własny rachunek). Depozytariusz podejmuje wszystkie czynności związane z bieżącą administracją aktywów Funduszu.

Fundusz, aby prowadzić swoją działalność zgodnie z Ustawą z 2007r. i korzystać ze wszystkich uprawnień (oraz obowiązków) musi zostać zatwierdzony przez Commission de Surveilllance du Secteur Financier (CSSF) – odpowiednika polskiej Komisji Nadzoru Finansowego. Fundusz zostaje zatwierdzony wyłącznie, gdy CSSF zaakceptuje dokumenty statutowe Funduszu oraz wybranego depozytariusza. Fundusz podlega bezpośredniemu nadzorowi ze strony CSSF. CSSF czuwa nad funkcjonowaniem Funduszu zgodnie z Ustawą z 2007r. CSSF m.in. wyraża zgodę na zmianę spółki zarządzającej lub depozytariusza oraz zmianę statutu przez Fundusz. Fundusz, który od strony konstrukcyjnej jest spółką akcyjną - zarządzany jest przez organ wewnętrzny – zarząd, w skład którego wchodzą osoby fizyczne, zatwierdzone przez CSSF. Fundusz jest uznawany za rezydenta podatkowego Luksemburga. Nie jest jednak podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych (dalej "pdop") w Luksemburgu, podlega jedynie opodatkowaniu podatkiem bezpośrednim od wartości aktywów netto. Fundusz prowadzi wyłącznie działalność inwestycyjną polegającą na lokowaniu środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia jego tytułów uczestnictwa w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Fundusz może również przyjmować wkłady niepieniężne.

Skarżąca rozważa zawarcie umowy o zarządzanie ze spółką zarządzającą (dalej "ManCo"), działającą zgodnie z wymogami Prawa z dnia 17 grudnia 2010r. o instytucjach wspólnego inwestowania lub Prawie z dnia 12 lipca 2013r. o zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. W każdym przypadku ManCo będzie osobą prawną działającą na podstawie zezwolenia właściwego organu nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym ma siedzibę – w przypadku Luksemburga będzie to CSSF. ManCo przejmie zarządzanie Funduszem zarówno w zakresie inwestycji (podejmowanie decyzji inwestycyjnych, zarządzanie ryzykiem), jak i bieżącego prowadzenia innych spraw Funduszu. Nie oznacza to jednocześnie, że Fundusz przestanie mieć wewnętrzny zarząd. Od strony konstrukcyjnej Fundusz nadal pozostanie spółką akcyjną, która formalnie musi mieć wewnętrzny organ, jakim jest zarząd (na wzór polskich spółek). Niemniej jednak główne i najważniejsze kompetencje zarządu zostaną przeniesione na ManCo.

Następnie odnosząc się do poszczególnych pytań organu podatkowego, w uzupełnieniu swojego wniosku Skarżąca wskazał niżej wymienione okoliczności:

1) Jaki charakter mają prawa udziałowców, uczestników Funduszu (akcji, jednostek uczestnictwa, ...), co oznacza pojęcie "dobrze poinformowany inwestor"?

Prawa udziałowców, uczestników Funduszu są inkorporowane w tytułach, certyfikatach inwestycyjnych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 Ustawy z 2007r. "dobrze poinformowany inwestor" oznacza inwestora: a) instytucjonalnego, b) profesjonalnego, oraz c) jakiegokolwiek inwestora, który potwierdził ma piśmie, że spełnia przesłanki uznania za "dobrze poinformowanego inwestora", oraz:

- zainwestował co najmniej w specjalistyczny fundusz inwestycyjny, lub

- posiada akceptację instytucji kredytowej w rozumieniu Dyrektywy 2006/48/EC, firmy inwestycyjnej w rozumieniu Dyrektywy 2004/39/PC lub spółki zarządzającej, w rozumieniu Dyrektywy 2001/107/EC, potwierdzającą jego kompetencje, doświadczenie i wiedzę w zakresie inwestycji za pośrednictwem specjalistycznego funduszu inwestycyjnego.

2) Jakie prawa korporacyjne posiadają właściciele ww. praw udziałowych Funduszu?

Właściciele certyfikatów inwestycyjnych posiadają prawo do udziału w zyskach Funduszu. Posiadają również prawo do zasiadania na walnym zgromadzeniu, które m.in. zatwierdza raport z działalności (w tym sprawozdanie finansowe), podejmuje uchwałę o rozwiązaniu Funduszu.

3) Czy prawo luksemburskie nakłada obowiązek ustawowy, aby fundusze SICAV-SIF (działające w formie prawnej spółki akcyjnej o zmiennym kapitale) były zarządzane przez spółkę zarządzającą, a nie przez osoby fizyczne?

Prawo luksemburskie nie nakłada obowiązku ustawowego, aby fundusz SICAV-SIF był zarządzany przez spółkę zarządzającą.

4) Jaki charakter będzie miała umowa o zarządzanie ze spółką zarządzającą (np. stosunek cywilnoprawny), kto będzie zawierał umowę z ramienia Funduszu (reprezentował Fundusz, podpisywał tą umowę)?

Umowa o zarządzanie ze spółką zarządzającą będzie umową o charakterze cywilnoprawnym. Fundusz przy zawieraniu umowy będzie reprezentował organ wewnętrzny – zarząd (rada dyrektorów).

5) Jakie uprawnienia i obowiązki po zawarciu ww. umowy będzie miał zarząd, a jakie spółka zarządzająca (należy szczegółowo opisać podział kompetencji), czy po podpisaniu przedmiotowej umowy zarząd nadal będzie uprawniony do zawierania umów np. dotyczących świadczenia pomocy prawnej, usług doradczych, najmu lokalu na potrzeby Funduszu?

Czynności, które będzie wykonywała spółka zarządzająca obejmują: a) czynności zarządzania portfelem inwestycyjnym, b) czynności administracyjne, a w szczególności: zarządzenie funduszem pod względem prawnym i rachunkowym, udzielanie odpowiedzi na zapytania klientów, wycenianie wartości aktywów funduszu inwestycyjnego, monitorowanie czy działalność jest prowadzona zgodnie z przepisami prawa, prowadzenie rejestru inwestorów, dokonywanie podziału dochodów, wydawanie i odkupywanie jednostek uczestnictwa, prowadzenie rozliczeń wynikających z zawartych umów, prowadzenie ewidencji.

Zarząd nadal będzie posiadał uprawnienia do zawierania umów, w zakresie określonym umową ze spółką zarządzającą.

6) Czy Fundusz prowadzi i będzie prowadził swoją działalność na podstawie zezwolenia CSSF, a jeżeli tak, to jaka jest/będzie forma tego zezwolenia (decyzja administracyjna, wpis do rejestru ...) i jaki będzie jego zakres, jaka jest procedura wydawania tych zezwoleń przez CSSF?

Fundusz prowadzi i będzie prowadził działalność na podstawie zezwolenia wydanego przez CSSF. CSSF wydaje zezwolenie na podstawie dokumentacji dotyczącej powstania Funduszu (akt erekcyjny, akceptacja wybranego depozytariusza). Z wydaniem zezwolenia CSSF dokonuje wpisu danego podmiotu do rejestru specjalistycznych funduszy inwestycyjnych.

7) Jaki jest/będzie szczegółowy zakres zezwolenia będącego podstawę działania spółki zarządzającej, czy podstawowa działalność spółki zarządzającej polega/będzie podlegała na zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi, kto jest/będzie adresatem takiego zezwolenia (Fundusz, spółka zarządzająca), czy CSSF może cofnąć/anulować takie zezwolenie (np. w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zarządzaniu Funduszem) i kto w takim przypadku będzie uprawniony do zarządzania Funduszem?

Spółka zarządzająca może prowadzić działalność wyłącznie w zakresie zarządzania funduszami inwestycyjnymi i wyłącznie na podstawie zezwolenia CSSF. Adresatem tego zezwolenia jest spółka zarządzająca. CSSF cofnie zezwolenie, jeżeli podmiot przestanie spełniać warunki uznania za spółkę zarządzającą lub w inny sposób naruszy przepisy dotyczące działania spółek zarządzających i funduszy inwestycyjnych. W momencie anulowania zezwolenia, uprawnionym do zarządzania funduszem będzie organ wewnętrzny Funduszu – zarząd lub – alternatywnie – inna wskazana spółka zarządzająca.

8) Jakie funkcje będzie pełnił depozytariusz?

W zakres działań depozytariusza wchodzi przechowywanie i ochrona aktywów Funduszu.

9) Kto będzie odpowiedzialny za zapewnienie, aby rozliczanie umów dotyczących aktywów funduszu inwestycyjnego następowało bez nieuzasadnionego opóźnienia, oraz kto będzie kontrolował terminowość rozliczania umów z uczestnikami funduszu?

Podmiotami odpowiedzialnymi za zapewnienie, aby rozliczanie umów dotyczących aktywów funduszu inwestycyjnego następowało bez nieuzasadnionego opóźnienia są: Fundusz, spółka zarządzająca oraz depozytariusz. Również te podmioty są odpowiedzialne za kontrolowanie terminowości rozliczania umów z uczestnikami Funduszu.

10) W jakie prawa majątkowe może/będzie mógł inwestować Fundusz zgodnie z właściwym prawem luksemburskim, czy może być/będzie mógł zostać np. wspólnikiem spółki osobowej nieemitującej papierów wartościowych (tj. np. polska spółka jawna, komandytowa)?

Zgodnie z przepisami wyłącznym przedmiotem działalności Funduszu może być zbiorowe inwestowanie posiadanych środków w aktywa, w sposób ograniczający ryzyko inwestycyjne oraz wyłącznie w celu zapewnienia korzyści inwestorom. Fundusz może inwestować w nieruchomości, akcje oraz inne papiery wartościowe, a także w udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością oraz instrumenty rynku pieniężnego. Fundusz nie może inwestować w spółki osobowe, które nie emitują papieru wartościowego inkorporującego prawa i obowiązku wspólnika tej spółki.

W związku z powyższym Spółka zadała następujące pytanie:

Czy Spółka będzie podmiotowo zwolniona od podatku dochodowego od osób prawnych w Polsce na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011r., Nr 74, poz. 397 ze zm.; zwanej dalej: "u.p.d.o.p.")?

Przedstawiając własne stanowisko w kwestii objętej powyższym pytaniem, powołując się na treść art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. Spółka wskazała, że Fundusz jest rezydentem podatkowym Luksemburga. Zdaniem Spółki, fakt posiadania rezydencji podatkowej jest kluczowy dla zrealizowania warunku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a) u.p.d.o.p. Zgodnie z systematyką u.p.d.o.p. warunek podlegania opodatkowaniu od całości dochodów należy rozumieć, jako posiadanie rezydencji. Spółka zauważyła, że identyczny sposób interpretacji został zaprezentowany przez Ministra Finansów w interpretacji ogólnej z 3 lipca 2012r. (DD5/033/4/12/RDX/DD-363) wyjaśniającej prawidłowe rozumienie treści powyższego przepisu. Powyższe oznacza w ocenie Spółki, że Fundusz spełnia warunek, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a) u.p.d.o.p.

Spółka wskazała również, że ustawa nie pozwala, aby fundusze działające na jej podstawie prowadziły działalność inną niż inwestycyjna. Działalność inwestycyjna Funduszu będzie w szczególności obejmować inwestowanie w papiery wartościowe, w tym obejmowanie i zakup akcji i udziałów w spółkach, może również obejmować bezpośrednie inwestycje w nieruchomości. Wyczerpuje to zdaniem Spółki przesłanki z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p.

Spółka zauważyła także, że CSSF jest organem regulacyjnym i organem nadzoru w stosunku do funduszy inwestycyjnych, ich menadżerów oraz banków depozytariuszy. Działalność luksemburskich funduszy inwestycyjnych typu SICAF jest w całości nadzorowana przez CSSF. Fundusz powstał po uprzedniej zgodzie CSSF, co wyczerpuje przesłanki z przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. c) u.p.d.o.p.

Ponadto Fundusz posiada depozytariusza przechowującego jego aktywa, którym aktualnie jest bank z siedzibą w Luksemburgu. Powyższe z kolei oznacza, że Spółka spełnia warunek, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. e) u.p.d.o.p.

Natomiast w sytuacji, gdy Fundusz zawrze umowę z ManCo i odda jej prowadzenie swoich spraw, zostanie spełniona przesłanka z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p., niezależnie od faktu, że od strony konstrukcyjnej, zgodnie z wymogami prawa luksemburskiego, formalnie utrzymany zostanie wewnętrzny organ Funduszu, jakim jest zarząd. Do zastosowania zwolnienia podatkowego określonego w ww. przepisie, zdaniem Spółki, wystarczające jest spełnienie wskazanych w nim przesłanek, który nie stawia warunku funkcjonowania zagranicznych funduszy inwestycyjnych według ściśle określonych zasad wskazanych w polskich przepisach o funduszach inwestycyjnych. Następnie wskazał, że art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. przewiduje warunek zarządzania zagranicznym funduszem inwestycyjnym przez podmioty prowadzące swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę. W ocenie Spółki nie wymaga on jednak, by zarządzanie to było "wyłącznie" przez taki podmiot i z pominięciem charakterystycznych, specyficznych cech wynikających z systemu prawnego, w którym Fundusz został utworzony i w którym funkcjonuje (por. wyrok WSA w Warszawie z 23 kwietnia 2013r., III SA/Wa 3011/12).

Biorąc powyższe pod uwagę zdaniem Spółki w konsekwencji Fundusz będzie zwolniony podmiotowo od pdop w Polsce.

Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z 31 grudnia 2013r. uznał stanowisko Spółki w zakresie prawa do skorzystania ze zwolnienia podmiotowego od podatku dochodowego od osób prawnych za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu wskazał na wstępie, iż w polskim systemie prawnym występują dwa rodzaje instytucji wspólnego inwestowania: 1) fundusze inwestycyjne działające na podstawie ustawy z dnia 27 maja 2004r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz. 1546 ze zm.; dalej: "u.f.i.") oraz 2) fundusze kapitałowe, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o Krajowym Funduszu Kapitałowym (Dz. U. z 2005r. Nr 57, poz. 491 ze zm.: dalej "uKFK"), które zgodnie z brzmieniem art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy mogą działać m.in. w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjnej, komandytowej, komandytowo-akcyjnej, jednakże zdaniem organu nie można ich utożsamiać z funduszami określonymi w art. 16 ust. 7f u.p.d.o.f., gdyż ustawodawca dla potrzeb tej ustawy nadał temu pojęciu inne znaczenie.

Organ wyjaśnił również, że pierwsza z ww. kategorii podmiotów podlega zwolnieniu podmiotowemu określonemu w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. jako fundusze inwestycyjne działające na podstawie przepisów u.f.i., natomiast literalne brzmienie tego przepisu wskazuje wprost, że ustawodawca nie przewidział zwolnienia podmiotowego dla drugiej z ww. kategorii. Ponadto z uwagi na to, że fundusze kapitałowe nie posiadają siedziby w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie, fundusze te nie mogą korzystać również ze zwolnienia określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.

Zdaniem Ministra Finansów luksemburski fundusz inwestycyjny SICAV-SIF, działający w formie spółki akcyjnej to całkowicie odmienna konstrukcja prawna od przyjętej przez polskiego prawodawcę dla funduszy inwestycyjnych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p, nieco zbliżona do ww. funduszy kapitałowych, o których mowa w art. 2 pkt 1 uKFK.

Następnie zauważył, że wprowadzenie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. było wynikiem podjęcia przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązania wobec Komisji Europejskiej w sprawie usunięcia naruszenia nr 2006/4093. W uzasadnieniu do projektu ustawy wprowadzającej zwolnienie podmiotowe dla zagranicznych funduszy inwestycyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 10a) zaznaczono, że "proponowane warunki określające zakres podmiotowy zwolnienia zostały ustalone tak, aby zwolnieniem objęte zostały podmioty równoważne polskim funduszom inwestycyjnym i polskim funduszom emerytalnym".

Zdaniem organu wolą ustawodawcy było ustanowienie zwolnienia podmiotowego dla zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania, ale tylko takich, które działają na podobnych zasadach do polskich funduszy inwestycyjnych.

Z tego też względu w opinii organu, przesłanki zwolnienia podmiotowego wyrażonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. należy oceniać poprzez pryzmat zasady równego traktowania polskich funduszy inwestycyjnych i ich odpowiedników (podmiotów równoważnych) z Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Biorąc powyższe pod uwagę organ zauważył, że zgodnie z art. 14 ust. 1 u.f.i., fundusz inwestycyjny może być utworzony wyłącznie przez towarzystwo (a nie przez udziałowców, inwestorów czy akcjonariuszy). Powyższe oznacza zdaniem organu, że w polskim systemie prawnym fundusz inwestycyjny i zarządzającym funduszem TFI łączy stosunek prawny innego rodzaju, niż w przypadku SICAV- SIF i spółki ManCo, który Spółka określiła, jako stosunek cywilnoprawny.

W dalszej kolejności Minister Finansów powołując się na treść art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a-f u.p.d.o.p., podkreślił, że ustawodawca uwarunkował możliwość skorzystania z przedmiotowego zwolnienia podatkowego od spełnienia wszystkich warunków wymienionych w tym przepisie. W związku z powyższym zauważył, że przekazane przez Spółkę informacje pozwalają na stwierdzenie, iż fundusz SICAV-SIF nie spełnia warunku dotyczącego bycia zarządzanym przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę (określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p.). Spółka wskazywała bowiem, że będzie współzarządzana przez zarząd (radę dyrektorów) oraz spółkę zarządzającą – ManCo, natomiast warunek określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. dotyczy "zarządzania", a nie "współzarządzania", gdyż ustawodawca nie użył w tym zakresie sformułowania "zarządzane lub współzarządzane są" lub podobnego. W ocenie Ministra Finansów odmienna wykładnia tego przepisu prowadziłaby do sytuacji, w której przepis ten byłby nieefektywny i zupełnie sprzeczny z przedstawionym wcześniej zamiarem prawodawcy, gdyż w przypadku zawarcia jakiejkolwiek umowy cywilnoprawnej na zarządzanie nawet bardzo wąskim wycinkiem działalności danego podmiotu z podmiotem posiadającym stosowne zezwolenie na zarządzanie funduszami inwestycyjnymi, analizowany warunek zwolnienia należałoby uznać za spełniony.

Zdaniem organu zarządzanie, o którym mowa w analizowanym przepisie musi być rozumiane szeroko, jako obejmujące całokształt spraw związanych z kierowaniem danym podmiotem. Zgodnie z internetowym Słownikiem Języka Polskiego PWN pojęcie "zarządzać" oznacza "sprawować nad czymś zarząd". Zarządzanie w analizowanym kontekście to prowadzenie spraw określonego podmiotu, polegające na administrowaniu jego majątkiem i kierowaniu jego działalnością, sprawowaniu klasycznych funkcji zarządczych, tj. poprzez planowanie, organizowanie, motywowanie oraz kontrolę. W przedmiotowej sprawie część zaś kompetencji zarządczych pozostanie w rękach zarządu (rady dyrektorów) jako organu uprawnionego do prowadzenia spraw Spółki oraz reprezentowania jej na zewnątrz (przez które to pojęcie należy rozumieć przecież dokonywanie czynności prawnych, w tym zawieranie umów), a tylko część zostanie powierzona ManCo (czynności zarządzania portfelem inwestycyjnym oraz czynności administracyjne wymienione we wniosku przez Spółkę). Na potwierdzenie powyższej wykładni wskazał wyrok WSA w Warszawie z 11 września 2013r., III SA/Wa 3300/12.

Nadto zwrócił uwagę, że w przepisie art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. ustawodawca użył sformułowania "zarządzane są", a nie np. "których zarządzanie powierzono", "którymi zarządzają" itp. W opinii Ministra Finansów, biorąc pod uwagę użycie takiego, a nie innego sformułowania oraz ww. kierunek, kontekst interpretacji przepisów, sformułowanie "zarządzane są" należy rozumieć "jako zarządzane są z mocy prawa", "zarządzane są na podstawie prawa państwa, w którym podmioty te mają siedzibę". Na takie znaczenie art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. wskazuje także sformułowanie warunku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. c) u.p.d.o.p. Ustawodawca uzależnił spełnienie tego warunku bowiem od okoliczności, czy:

- instytucja wspólnego inwestowania prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym ma siedzibę, albo

- prowadzenie przez nią działalności wymaga zawiadomienia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę (w określonym przypadku).

W związku z powyższym stwierdził, że prawodawca w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. c) u.p.d.o.p. również odwołuje się do rozwiązań ustawowych państwa, w którym dana instytucja wspólnego inwestowania ma siedzibę. Podobnie art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a) i lit. d) u.p.d.o.p. odnoszą się do określonych uwarunkowań prawnych, a nie do przyjęcia określonej opcji przez dany podmiot.

Natomiast zgodnie z opisem przedstawionym przez Spółkę prawo luksemburskie nie nakłada obowiązku ustawowego, aby fundusz SICAV-SIF był zarządzany przez spółkę zarządzającą (co dodatkowo potwierdza okoliczność, że Fundusz jest aktualnie zarządzany przez zarząd – radę dyrektorów).

Z kolei – w ocenie Ministra Finansów – treść art. 6 ust. 1 pkt 10 lit. f) u.p.d.o.p. nie pozostawia wątpliwości, że warunku tego nie spełniają spółki prawa handlowego posiadające status funduszu inwestycyjnego (nawet mające zakres działalności taki jak określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p.), zarządzane przez osoby fizyczne nie posiadające "siedziby", lecz miejsce zamieszkania lub prowadzenia działalności.

Zwrócił również uwagę na okoliczność, że przy założeniu poprawności rozumowania przedstawionego w części H wniosku należałoby uznać, że Spółka może nawet wielokrotnie w ciągu roku podatkowego tracić i zyskiwać prawo do analizowanego zwolnienia podmiotowego w związku np. z rozwiązaniem umowy z ManCo i zawarciem, po jakimś czasie, umowy z inną spółką zarządzającą (pomiędzy datą rozwiązania jednej umowy, a rozpoczęciem świadczenia usług zarządzania przez inną spółkę, zarządzaniem musi zajmować się zarząd - rada dyrektorów). Uznał zatem, że tego typu sytuacja rozmija się całkowicie z zamiarem ustawodawcy, w związku z czym ww. okoliczność stanowi jeszcze jeden argument za poprawnością wykładni analizowanych przepisów.

W konsekwencji stwierdził, że Fundusz nie będzie spełniał warunku zwolnienia określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p.

Następnie wyjaśnił, że skoro ustawodawca uzależnił zwolnienie podmiotowe określone w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. od wypełnienia wszystkich warunków wymienionych w tym przepisie, niewypełnienie jednego z tych warunków (określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p.) uniemożliwi Spółce skorzystanie z tego zwolnienia.

Odnosząc się następnie do kwestii wypełnienia przez Spółkę pozostałych warunków analizowanego zwolnienia podmiotowego wskazał, że zgadza się ze stanowiskiem Spółki, zgodnie z którym warunek określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a) u.p.d.o.p. należy uznać za spełniony z uwagi na posiadanie statusu rezydenta podatkowego Luksemburga.

Organ zgodził się również ze Spółką, że w świetle opisanego zdarzenia przyszłego warunki zwolnienia podmiotowego określone w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b-e u.p.d.o.p. należy uznać za wypełnione. Zakres działalności Funduszu pokrywa się z zakresem określonym w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p. oraz art. 3 ust. 1 u.f.i. Fundusz prowadzi działalność na podstawie zezwolenia CSSF (por. lit. c pkt 10a ust. 1 art. 6 u.p.d.o.p.), jego działalność podlega nadzorowi CSSF (por. lit. d pkt 10a ust. 1 art. 6 u.p.d.o.p.) oraz jego aktywa są przechowywane przez depozytariusza (por. lit. e pkt 10a ust. 1 art. 6 u.p.d.o.p.).

Organ zauważył również, że podstawowa różnica w zakresie kompetencji pomiędzy depozytariuszem funduszy działających na podstawie u.f.i., a depozytariuszem Spółki, tj. posiadanie kompetencji do zarządzania funduszem w przypadku utraty możliwości zarządzania przez TFI/spółkę zarządzającą, jest skorelowana z brakiem wypełnienia przesłanki określonej w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p.. Jest to również prosta konsekwencja przyjęcia odmiennego modelu zarządzania analizowanym funduszem luksemburskim, niż w przypadku polskich funduszy inwestycyjnych działających na podstawie u.f.i.

W odpowiedzi na wezwanie Spółki do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany powyższej interpretacji.

W skardze na powyższą interpretację indywidualną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka wniosła o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej interpretacji zarzuciła naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p., polegające na uznaniu, że dla celów zwolnienia Fundusz musi odpowiadać konstrukcyjnie polskim funduszom inwestycyjnym, a w szczególności musi być z mocy prawa zarządzany wyłącznie przez zewnętrzny podmiot zarządzający.

W uzasadnieniu wskazała, że stanowisko organu jest niezasadne i nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Spółka nie zgodziła się z wykładnią art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. prezentowaną przez organ podatkowy wskazując, że u.p.d.o.p. w żadnym miejscu nie stwierdza, iż formą zarządzania nie jest współzarządzanie podmiotem inwestycyjnym. Zauważyła też, że od strony konstrukcyjnej Fundusz jest spółką akcyjną (wymagającą istnienia wewnętrznego organu, jakim jest zarząd), nadal jednak działa, jako fundusz inwestycyjny, ze wszystkimi tego konsekwencjami. W ocenie Skarżącej nie ma uzasadnienia przyjęte przez organ podatkowy założenie, jakoby zagraniczne fundusze inwestycyjne dla celów zwolnienia z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. musiały być funduszami o konstrukcji analogicznej do polskich funduszy inwestycyjnych.

Zdaniem Skarżącej do zastosowania zwolnienia podatkowego określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. wystarczające jest spełnienie wskazanych w tym przepisie przesłanek, który nie stawia warunku funkcjonowania zagranicznych funduszy inwestycyjnych według ściśle określonych zasad wskazanych w u.f.i.

W ocenie Skarżącej bez znaczenia jest także fakt, że ManCo będzie zarządzać Funduszem na podstawie umowy cywilnoprawnej, czyli na innych zasadach niż są zarządzane fundusze polskie. Takiego warunku nie przewiduje bowiem art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. ani też przepisy prawa wspólnotowego (por. wyrok WSA w Warszawie z 23 kwietnia 2013r., sygn. akt III SA/Wa 3011/12).

Zaznaczyła również, iż dokując oceny czy dany fundusz powinien korzystać ze zwolnienia stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., zasadniczą rolę odgrywa funkcja gospodarcza, którą dany podmiot wykonuje, a nie jego forma prawna. Jeżeli funkcja gospodarcza zagranicznych funduszy jest zbliżona do polskich funduszy inwestycyjnych w rozumieniu u.f.i., to również takiemu zagranicznemu podmiotowi należy przyznać zwolnienie, nie zależnie od tego, jaka jest jego forma prawna. W kontekście powyższego stwierdziła, że Fundusz spełnia analogiczne funkcje gospodarcze co polskie fundusze inwestycyjne, tym samym powinien korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.

Ponadto w ocenie Skarżącej interpretacja art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. dokonana przez organ prowadzi w istocie do obejścia przepisów prawa wspólnotowego, które były podstawą wprowadzenia zwolnienia podatkowego dla funduszy zagranicznych (art. 63 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej; Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.).

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

Na rozprawie w dniu 27 listopada 2014r. Minister Finansów złożył pismo wskazując dodatkowe argumenty obejmujące uzasadnienie projektu ustawy wprowadzającej zwolnienie podmiotowe dla zagranicznych funduszy inwestycyjnych i emerytalnych oraz orzecznictwo potwierdzające prawidłowość dokonanej wykładni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy w stanie faktycznym podanym przez Skarżącą, spełnia ona wszystkie warunki wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. niezbędne do zwolnienia jej, jako zagranicznego funduszu inwestycyjnego, z podatku dochodowego od osób prawnych.

Przy tym spór zawęża się do warunku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p., a mianowicie do oceny czy Skarżąca spełnia warunek bycia funduszem zarządzanym przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.

Zdaniem organu interpretacyjnego, przesłanki zwolnienia podmiotowego wyrażonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. należy oceniać poprzez pryzmat zasady równego traktowania polskich funduszy inwestycyjnych i ich odpowiedników (podmiotów równoważnych) z Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Biorąc powyższe pod uwagę organ zauważył, że zgodnie z art. 14 ust. 1 u.f.i., fundusz inwestycyjny może być utworzony wyłącznie przez towarzystwo (a nie przez udziałowców, inwestorów czy akcjonariuszy). Powyższe oznacza zdaniem organu, że w polskim systemie prawnym fundusz inwestycyjny i zarządzające funduszem TFI łączy stosunek prawny innego rodzaju, niż w przypadku SICAV-SIF i spółki ManCo, który Skarżąca określiła jako stosunek cywilnoprawny. Ponadto Minister Finansów wskazał, że Spółka będzie współzarządzana przez "członków zarządu" oraz spółkę zarządzającą, natomiast warunek określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. dotyczy "zarządzania", a nie "współzarządzania". Nadto, organ zwrócił uwagę, że z informacji przekazanych przez Skarżącą wynika, że prawo luksemburskie nie nakłada ustawowego obowiązku, aby fundusz typu SICAV-SIF był zarządzany przez spółkę zarządzającą.

Z kolei zdaniem Skarżącej, wymaganie w stosunku do zagranicznych podmiotów aby dla celów zwolnienia zagraniczny podmiot wspólnego inwestowania odpowiadał konstrukcyjnie polskim funduszom inwestycyjnym, w szczególności aby był zarządzany z mocy prawa wyłącznie przez zewnętrzny podmiot zarządzający nie jest uzasadnione. Nadto zdaniem Skarżącej, bez znaczenia w sprawie jest także fakt, że ManCo będzie zarządzać Funduszem na podstawie umowy cywilnoprawnej, czyli na innych zasadach, niż są zarządzane fundusze polskie, gdyż takiego warunku nie przewiduje przepis art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p., ani też przepisy prawa wspólnotowego. W ocenie Skarżącej, interpretacja art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. dokonana przez organ prowadzi w istocie do obejścia przepisów prawa wspólnotowego, które były podstawą wprowadzenia zwolnienia podatkowego dla funduszy zagranicznych. Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – TFUE (Dz. U. z 2004r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.) zakazane są wszelkie ograniczenia w przepływie kapitału między Państwami Członkowskimi oraz między Państwami Członkowskimi a państwami trzecimi.

Przechodząc do rozstrzygnięcia sporu Sąd wskazuje, że w jego ocenie analiza stanu prawnego na tle przedstawionego przez Skarżącą stanu faktycznego, uzasadnia przyjęcie, że pogląd wyrażony przez organ interpretacyjny w zaskarżonej interpretacji, jest słuszny.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do stanu prawnego. Otóż art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym od 4 grudnia 2011r. stanowi, że zwalnia się od podatku instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które spełniają łącznie następujące warunki:

a) podlegają w państwie, w którym mają siedzibę, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania,

b) wyłącznym przedmiotem ich działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe,

c) prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, albo prowadzenie przez nie działalności wymaga zawiadomienia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, w przypadku gdy:

– prowadzą swoją działalność w formie instytucji wspólnego inwestowania typu zamkniętego oraz

– zgodnie z dokumentami założycielskimi ich tytuły uczestnictwa nie są oferowane w drodze oferty publicznej ani dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, ani wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu oraz mogą być nabywane także przez osoby fizyczne wyłącznie gdy osoby te dokonają jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 40.000 euro,

d) ich działalność podlega bezpośredniemu nadzorowi właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę,

e) posiadają depozytariusza przechowującego aktywa tej instytucji,

f) zarządzane są przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.

Wskazany powyżej przepis art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. został dodany ustawą z dnia 25 listopada 2010r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 226, poz. 1478), a następnie zmieniony ustawą z dnia 16 września 2011r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. Nr 234, poz. 1389), z uwagi na podjęte przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązania wobec Komisji Europejskiej w sprawie usunięcia naruszenia nr 2006/4093. Przepis ten został wprowadzony do polskiego porządku prawnego z tej przyczyny, że na gruncie obowiązującego do czasu wprowadzenia nowelizacji art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., od podatku dochodowego zwolnione są fundusze inwestycyjne działające na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych. W myśl art. 1 u.f.i., ustawa ta określa zasady tworzenia i działania funduszy inwestycyjnych mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasady prowadzenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności przez fundusze zagraniczne i spółki zarządzające. Przy czym funduszem zagranicznym w rozumieniu u.f.i. jest fundusz inwestycyjny otwarty lub spółka inwestycyjna z siedzibą w państwie członkowskim, prowadzące działalność zgodnie z prawem wspólnotowym regulującym zasady zbiorowego inwestowania w papiery wartościowe (art. 2 pkt 9). Ustawa ta reguluje zatem działalność funduszy inwestycyjnych krajowych takich jak: fundusze inwestycyjne otwarte, specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte i fundusze inwestycyjne zamknięte oraz działalność zagranicznych funduszy inwestycyjnych otwartych i zagranicznych spółek inwestycyjnych z siedzibą w państwie członkowskim, prowadzących działalność zgodnie z prawem wspólnotowym regulującym zasady zbiorowego inwestowania w papiery wartościowe. Z powyższego wynika, że nie każdy podmiot inwestycyjny z siedzibą w innym państwie członkowskim jest funduszem zagranicznym w rozumieniu art. 2 pkt 9 u.f.i. Zawarta w u.f.i. definicja funduszy zagranicznych nie obejmuje m.in.: zagranicznych funduszy i spółek inwestycyjnych zamkniętych oraz takich, które pozyskują kapitał, nie promując sprzedaży swoich jednostek uczestnictwa w obrocie publicznym we Wspólnocie lub w jej części; gdyż te nie prowadzą działalności zgodnie z prawem wspólnotowym regulującym zasady zbiorowego inwestowania w papiery wartościowe.

Oznacza to, że zwolnienie podatkowe określone w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., jako dotyczące wyłącznie funduszy działających na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych (u.f.i.), odnosi się do:

a) funduszy inwestycyjnych krajowych takich jak: fundusze inwestycyjne otwarte, specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte i fundusze inwestycyjne zamknięte,

b) zagranicznych funduszy inwestycyjnych otwartych i zagranicznych spółek inwestycyjnych z siedzibą w państwie członkowskim, prowadzących działalność zgodnie z prawem wspólnotowym regulującym zasady zbiorowego inwestowania w papiery wartościowe (UCITS).

W konsekwencji zakres zwolnienia podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych, uregulowany w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., do nowelizacji tej ustawy (o której mowa powyżej), był szerszy dla podmiotów inwestycyjnych krajowych niż zagranicznych, gdyż obejmował również krajowe fundusze inwestycyjne zamknięte, a nie obejmował dochodów uzyskanych przez zagraniczne podmioty inwestycyjne o charakterze zamkniętym nie będące UCITS. Stanowisko takie zostało wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2013r., III SA/Wa 1680/12 i Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni je podziela.

Dodany przepis (pkt 10a ust. 1 art. 6 u.p.d.o.p.), zgodnie z zaleceniami Komisji, zwalnia z podatku dochodowego instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które spełniają łącznie warunki w nim wskazane. Oceniając zatem czy dany podmiot podlega zwolnieniu od podatku dochodowego od osób prawnych w oparciu o przepis art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.f., rozważyć należy czy spełnia on warunki wskazane w tym przepisie (lit a – f), a w przypadku ustalenia, że warunki te nie są spełnione, czy wymóg spełnienia tak określonych warunków, nie narusza zasady swobody przepływu kapitału.

W tym kontekście wskazać należy, że jednym z warunków skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym jest aby instytucja wspólnego inwestowania – podobnie jak ma to miejsce w przypadku funduszy inwestycyjnych tworzonych w oparciu o przepisy ustawy o funduszach inwestycyjnych – zarządzana była przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.

Uwzględniając powyższe przepisy – zdaniem Sądu – organ podatkowy zasadnie ocenił, że w świetle opisanego stanu faktycznego luksemburska spółka stanowiąca – jak wskazano w opisie stanu faktycznego – wyspecjalizowany fundusz inwestycyjny o kapitale zmiennym, działający jako spółka akcyjna na podstawie luksemburskiego prawa, w tym ustawy o specjalistycznych funduszach inwestycyjnych, którego wyłącznym przedmiotem działalności jest wspólne (zbiorowe) inwestowanie jego funduszy w wybrane aktywa, w tym również w nieruchomości, akcje oraz inne papiery wartościowe, a także udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością oraz instrumenty rynku pieniężnego – nie będzie korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.

Fundusze zagraniczne, aby być uznane za porównywalne z funduszami krajowymi i podlegać zwolnieniu od opodatkowania na mocy art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., muszą spełniać wszystkie warunki wymienione w tym przepisie. Formułując te warunki ustawodawca oparł się na cechach charakteryzujących działania polskich funduszy, tj.:

- przedmiot działalności, który jest ograniczony do lokowania środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego, a w przypadkach określonych w ustawie również niepublicznego proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe (art. 3 ust. 1 u.f.i.),

- możliwość utworzenia funduszu inwestycyjnego wyłącznie po uzyskaniu zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego (art. 14 ust. 1 u.f.i.),

- obowiązek prowadzenia rejestru aktywów funduszu przez depozytariusza (art. 9 u.f.i.),

- podleganie nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego (art. 5 pkt 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym /Dz. U. Nr 183, poz. 1537 ze zm.),

- posiadanie przez wszystkie fundusze inwestycyjne osobowości prawnej, pomimo że stanowią one jedynie masę majątkową utworzoną z wpłat uczestników i nabytych za te wpłaty aktywów.

Muszą też być zarządzane przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia: 11 września 2013r., III SA/Wa 3300/12; 25 stycznia 2013r., III SA/Wa 1639/12; 24 stycznia 2013r., III 1906/12 oraz III SA/Wa 1907/12; dostępne CBOSA), że przesłanki zwolnienia podmiotowego z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. należy oceniać poprzez pryzmat zasady równego traktowania polskich funduszy inwestycyjnych i ich odpowiedników (podmiotów równoważnych) z Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Do tych bowiem zasad odwoływali się autorzy nowelizacji u.p.d.o.p. wprowadzając przedmiotowe zwolnienie. To zaś narzuca kierunek interpretacji spornych przepisów.

I tak, zgodnie z przyjętym przez polskiego prawodawcę modelem, fundusze inwestycyjne zarządzane są przez odrębną od nich osobę prawną, tj. towarzystwo funduszy inwestycyjnych. Konstrukcja zakłada więc, że organem jednej osoby prawnej jest inna osoba prawna. Rozwiązanie to jest zgodne z przepisami Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) (Dz. U. UE L 302/32) – dalej "Dyrektywy UCITS", tj. z jej art. 6, który przewiduje możliwość utworzenia przedsiębiorstwa zarządzającego (management company).

Jest to o tyle istotna kwestia, że podział funduszy inwestycyjnych można oprzeć na kryterium odwołującym się właśnie do powyższej okoliczności, mianowicie do stosunku prawnego zachodzącego pomiędzy inwestorem funduszu a spółką zarządzającą. I zgodnie z tym kryterium można wyodrębnić: 1) fundusze statutowe, w których brak jest rozdziału pomiędzy majątkiem spółki zarządzającej a majątkiem funduszu oraz 2) fundusze umowne, w których majątek jest oddzielony od majątku spółki zarządzającej (D. Krupa, Zamknięte fundusze inwestycyjne, Warszawa 2008).

W funduszu statutowym uczestnik funduszu inwestycyjnego jest jednocześnie inwestorem i udziałowcem spółki, więc łączą go z funduszem relacje o charakterze korporacyjnym i majątkowym. Wynika z tego, że uczestnicy takiego funduszu nabywają prawa typowe dla współwłaścicieli spółek prawa handlowego i wpływają na decyzje w sprawach personalnych i gospodarczych funduszu. W sensie prawnym fundusz jest własnością spółki, a papiery własnościowe, w które inwestuje fundusz, stają się jednocześnie składnikiem majątku spółki. W funduszu statutowym brak jest specjalnej ochrony majątku inwestorów lokowanego przez fundusz, gdyż z punktu widzenia prawa uczestnicy takiego funduszu traktowani są jak zwykli akcjonariusze. Ta forma uczestnictwa w funduszu pociąga za sobą również niekorzystne konsekwencje prawne związane z pozycją wspólnika spółki handlowej, jak np. obciążenie inwestora ryzykiem zadłużenia lub upadłości spółki.

W przypadku funduszy umownych stosunek prawny między uczestnikami a spółką zarządzającą nie ma charakteru korporacyjnego. Ten model funduszu charakteryzuje się oddzieleniem majątku inwestorów od majątku spółki zarządzającej funduszem. Uczestnicy funduszy umownych podlegają ochronie prawnoadministracyjnej (D. Krupa, op.cit.).

Oddzielenie aktywów funduszu inwestycyjnego od aktywów organu zarządzającego przekłada się na rozdzielenie ryzyka inwestycyjnego i ryzyka gospodarczego związanego z wykonywaniem działalności polegającej na tworzeniu i zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi. Dzięki temu środki gromadzone przez fundusz inwestycyjny pozostają oddzielną masą majątkową, co oznacza, że w przypadku pogorszenia sytuacji finansowej podmiotu zarządzającego środki zgromadzone w funduszu inwestycyjnym pozostają bezpieczne i nie wchodzą do masy upadłościowej spółki zarządzającej.

Jest to więc istotny element konstrukcji funduszy inwestycyjnych, bo współtworzy system gwarantujący określony poziom bezpieczeństwa działalności funduszy inwestycyjnych. Innymi elementami tego systemu jest nadzór nad funduszami sprawowany przez uprawniony organ, ustanowienie limitów inwestycyjnych, instytucji depozytariusza oraz nałożenie obowiązków w zakresie publikowania informacji o działalności i sytuacji finansowej funduszu.

Dodać również należy, że zarządzanie, o którym mowa w analizowanym przepisie ustawy podatkowej, musi być rozumiane szeroko. Ogólnie rzecz ujmując zarządzanie to prowadzenie spraw określonego podmiotu, polegające na administrowaniu jego majątkiem i kierowaniu jego bieżącą działalnością. W wypadku zarządzania funduszami inwestycyjnymi pojęcie to ulega znacznej modyfikacji, obejmując nie tylko pośrednictwo w zbywaniu i dokupowaniu jednostek uczestnictwa, lecz całokształt czynności związanych z inwestowaniem powierzonych środków i instrumentów finansowych w odpowiednie aktywa, zgodnie z przyjętymi w statucie danego funduszu zasadami polityki inwestycyjnej. Na ten szerszy aspekt sprawy wskazuje również treść załącznika II Dyrektywy UCITS, gdzie w ramach funkcji zarządzania wyodrębnia się zarządzanie inwestycjami oraz działalność administracyjną polegającą na wykonywaniu takich czynności, jak obsługa prawna i obsługa rachunkowo-księgowa w zakresie zarządzania funduszem, zapytania klientów; wycena i wyznaczanie ceny (w tym zwroty podatkowe), monitorowanie przestrzegania uregulowań, prowadzenie rejestru posiadaczy jednostek uczestnictwa, wypłata zysków, emisja i umarzanie jednostek uczestnictwa, rozliczanie umów (w tym wysyłanie potwierdzeń), prowadzenie ksiąg, wprowadzanie do obrotu.

W okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy, wątpliwości w zakresie spełnienia przesłanki dotyczącej sposobu (formy) zarządzania, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p., budzi okoliczność, że zakres w jakim spółka zarządzająca przejmie zarządzanie Skarżącą, uzależniony jest od woli stron, która zostanie wyartykułowana w postanowieniach umowy cywilnoprawnej zawartej z jednej strony pomiędzy Skarżącą a z drugiej pomiędzy spółką zarządzającą (ManCo). Zwrócić należy również uwagę, że wobec braku wymogu w prawie luksemburskim dotyczącego zarządzania funduszu przez spółkę zarządzającą, zawarcie umowy cywilnoprawnej o zarządzanie, stanowi niejako dodatkowe (nie obligatoryjne) działanie, z którego zarząd (rada dyrektorów) jako organ zarządzający Skarżącej, może się w każdym czasie wycofać. Podjęcie zaś takiej decyzji zależy wyłącznie od organu Spółki.

Wobec powyższego przyjąć należy, że przedstawiony we wniosku model zarządzania luksemburską spółką – oparty na zarządzie i spółce zarządzającej działalnością inwestycyjną – nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. Stąd słuszne jest stanowisko Ministra Finansów w tym zakresie.

Ocena zaś, że Skarżąca nie spełnia przesłanki z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. wystarcza dla stwierdzenia, że spółka działająca w reżimie prawnym SICAV-SIF nie będzie podlegała zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych w Polsce na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a tej ustawy. Niespełnienie bowiem choćby jednego z warunków wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., przesądza o braku możliwości skorzystania ze zwolnienia podmiotowego wskazanego w tym przepisie.

Tym samym należy uznać za zasadne stanowisko Ministerstwa Finansów, że Skarżąca nie jest podmiotem, który spełnia warunki uprawniające do zwolnienia z podatku od osób prawnych przewidziane w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.

Wskazać należy, że interpretacja norm krajowych w kontekście zasady przepływu kapitału winna dotyczyć warunków tworzenia i działania funduszy, z uwzględnieniem w szczególności przedmiotu ich działania, ich obowiązków oraz stosowanych wobec nich środków kontroli. Fundusze zagraniczne nie mają zatem być identyczne z funduszami polskimi, ale ich charakter musi być porównywalny z polskimi, prowadzona przez nie działalność winna odbywać się w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi funduszy krajowych (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 10 kwietnia 2014r., C-190/12). Tymczasem ramy regulacyjne funduszy krajowych przewidujące wyłączną możliwość zarządzania tymi funduszami przez podmiot zewnętrzny, są różne od ram regulujących działalnie luksemburskich funduszy inwestycyjnych.

Nadto odnosząc się do oceny rozwiązań przyjętych w u.p.d.o.p. z uwzględnieniem przepisów TUE – pod kątem zgodności przepisów krajowych z zasadą swobody przepływu kapitału (art. 63 TUE), podkreślić należy problem zakresu przysługującego państwom członkowskim władztwa podatkowego w zakresie podatków bezpośrednich. W odróżnieniu od podatków pośrednich, podatki dochodowe zostały zharmonizowane w ramach UE jedynie w ograniczonym zakresie. Pomimo że opodatkowanie bezpośrednie należy do kompetencji państw członkowskich, to muszą one wykonywać je z poszanowaniem prawa wspólnotowego i powstrzymywać się od wszelkiej dyskryminacji opartej na przynależności państwowej. Podkreślić należy, że odmienne traktowanie nie stanowi samo w sobie dyskryminacji. Z orzecznictwa wynika, że dyskryminacja może tylko polegać na stosowaniu różnych zasad do porównywalnych sytuacji lub też na stosowaniu tej samej zasady do różnych sytuacji.

Uwzględniając powyższe wskazać należy, że odmienne traktowanie w analizowanym przypadku nie wynika z faktu, iż luksemburski fundusz inwestycyjny ma inną formę prawną niż polski fundusz inwestycyjny powołany na podstawie przepisów u.f.i. Cecha odróżniająca oba fundusze, tj. sposób zarządzania nimi, ma o tyle znaczenie w sprawie, że stanowi o istocie systemu wspólnego inwestowania obowiązującego w Polsce, dotyczy bowiem ograniczenia ryzyka inwestycyjnego. To bezpieczeństwo inwestycji gwarantowane jest na poziomie instytucjonalnym, majątkowym oraz regulacyjnym. Bezpieczeństwo instytucjonalne wiąże się z przyznaniem funduszowi inwestycyjnemu osobowości prawnej i powierzenie zarządzania nim odrębnemu podmiotowi, a także przekazanie obowiązków związanych z przechowywaniem aktywów kolejnemu podmiotowi zaangażowanemu w proces zbiorowego inwestowania, tj. depozytariuszowi. W ten sposób zostało oddzielone ryzyko inwestycyjne związane z działalnością lokacyjną funduszu, od ryzyka gospodarczego związanego z wykonywaniem działalności polegającej na tworzeniu i zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi, czy przechowywaniu jego aktywów. Bezpieczeństwo majątkowe wynika z przyjętych rozwiązań w zakresie konstrukcji prawnej funduszu, które przekładają się na rozdział majątku funduszu od majątku towarzystwa i majątku depozytariusza. Dzięki temu rozwiązaniu upadłość spółki zarządzającej lub depozytariusza nie stwarza bezpośredniego zagrożenia dla powierzonych funduszowi środków. Bezpieczeństwo regulacyjne powiązane jest z poddaniem funduszy inwestycyjnych rygorystycznej regulacji prawnej, a ich działalność nadzorowi państwowemu.

W związku z powyższym Sąd uznał, że w sprawie nie doszło ani do naruszenia przepisów podatkowych wskazanych w skardze, ani do podnoszonego w niej naruszenia prawa wspólnotowego. Organ prawidłowo zrekonstruował normę prawną z przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p., a wykładnia tego przepisu dokonana w zaskarżonej interpretacji nie narusza TUE, jako że sytuacja faktyczna obu podmiotów – po dokonaniu analizy stopnia bezpieczeństwa inwestycji przeprowadzanych za pośrednictwem obu instytucji wspólnego inwestowania (tj. polskiej oraz luksemburskiej) – jest nieporównywalna. Tak więc w sprawie nie nastąpiło naruszenie przepisów TUE.

Powyższe wnioski uzasadniają zaś tezę organu, że przepisy polskiej ustawy podatkowej zapewniły zwolnienie z opodatkowania zagranicznym funduszom inwestycyjnym działającym na analogicznych zasadach jak polskie fundusze inwestycyjne. Tym samym nastąpiło zrównanie w zakresie opodatkowania w Polsce tego typu funduszy, przy jednoczesnym wyłączeniu z zakresu zwolnienia podmiotowego tych zagranicznych podmiotów, które są co prawda uznawane przez obce jurysdykcje za fundusze inwestycyjne, jednak nie działają one na analogicznych zasadach, jak krajowe fundusze inwestycyjne.

W takim stanie rzeczy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).