Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 805/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 13 ust 1, ust 4 pkt 1, art 15 pkt 2, 16 ust 1 pkt 3, 68
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1175
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach
article: art 7,77,80, 107 par 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.), sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego G. Z. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców (dalej: "Rada", "organ odwoławczy") z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szef Urzędu", "organ I instancji") z dnia [...] stycznia 2014 r. znak: [...], wydaną w sprawie z wniosku Z. M. (dalej: "skarżąca") ur. [...] stycznia 1980 r. obywatelki [...] o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz o nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany i wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji Rady stanowiły przepisy art. 89p ust. 1, art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680; dalej: "ustawa o ochronie") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: "k.p.a.").

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco :

W dniu 1 maja 2013 r. skarżąca (obywatelka [...]) złożyła wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy w RP. Z wniosku powzięto ponadto, iż cudzoziemka wyjechała z kraju pochodzenia w sposób legalny, w kwietniu 2013 r., nie wskazała na jakiekolwiek problemy z przekraczaniem granicy kraju pochodzenia. Nie zadeklarowała członkostwa w żadnej partii politycznej, bądź organizacji o innym charakterze. Nie brała udziału w działaniach wojennych, nie była również aresztowana, ani skazana wyrokiem sądu. W kraju pochodzenia czuła się prześladowana, wskazała, że była poddawana przemocy przez ludzi w mundurach, którzy jej grozili i ją poniżali. Ponadto na podstawie wniosku ustalono, iż Z. M. posługuje się paszportem zagranicznym wydanym w lutym 2013 r. oraz paszportem wewnętrznym wydanym przez [...], w czerwcu 2003 r.

W dniu [...] grudnia 2013 r. zostało przeprowadzone szczegółowe przesłuchanie cudzoziemki na temat przyczyn i okoliczności opuszczenia kraju pochodzenia oraz spodziewanych prześladowań, których może doświadczyć ze strony władz państwowych bądź innych podmiotów. Zeznała, że jest narodowości [...], wyznaje [...], a w kraju pochodzenia pozostaje zameldowana w G.. W 2012 r. przez 3 miesiące, przebywała u krewnych (siostry ciotecznej) w K., aby odzyskać dobry stan zdrowia. W Polsce ani w innych krajach Unii Europejskiej nie ma krewnych. Cudzoziemka jest panną, ukończyła państwowy Uniwersytet C. na wydziale biologiczno – chemicznym, nigdy nie pracowała. W latach 2004 – 2010 pobierała zasiłek dla bezrobotnych, utrzymywała ją matka, która dorabiała sprzątając. W kraju pochodzenia pozostała siostra i brat Wnioskującej, ojciec zmarł w 2013 r. kiedy przebywała w N.. Aplikantka do Polski przyjechała z krewnymi z wioski, potem razem wyjechali do N..

Na temat przyczyn wyjazdu w celu poszukiwania ochrony międzynarodowej poza krajem pochodzenia zeznała, że chciałaby mieszkać w demokratycznym kraju gdzie kobiety i mężczyźni są równi wobec prawa. Potwierdziła zeznania złożone podczas składania wniosku uchodźczego, na temat upokorzenia jakiego doznawała w centrum G., z powodu [...]. Następnie zeznała, na temat incydentu jaki ją spotkał w lutym 2011 r., kiedy to idąc zaciemnioną stroną ulicy, z samochodu który mijała wyszedł mężczyzna, który chciał, aby cudzoziemka weszła do jego samochodu. Kiedy odmówiła napastnik użył siły, podniosła ona krzyk zwracając na siebie uwagę nieopodal przechodzących ludzi, którzy jej pomogli, przestraszony mężczyzna odjechał. Ludzie ci towarzyszyli cudzoziemce w dalszej drodze do domu, o tym zdarzeniu nie mówiła rodzinie w obawie przed posądzeniem jej o sprowokowanie mężczyzny do takiego zachowania. Od czasu ww. incydentu nie wychodziła sama z domu, zaczęła miewać stany lękowe, ataki histerii, paniki, krewni nie wiedzieli co jej może dolegać. Ze swoimi problemami psychicznymi nie zwracała się do lekarza, gdyż to nie jest przyjęte zwyczajowo w jej kulturze. Potem rodzina wysłała wnioskującą do K., tam zrozumiała, że nie chce wracać już do C.. Przed zbliżającym się terminem powrotu do domu rodzinnego, cudzoziemka celowo wzięła garść proszków nasennych, zapadła w śpiączkę i była hospitalizowana, ze szpitala wyszła [...] listopada 2012 r. Wnioskująca prosiła ojca o zwolnienie z konieczności powrotu do C., on obiecał jej, że pozwoli jej gdzieś wyjechać. Po powrocie z K., przebywając w C., cudzoziemce często zdarzały się napady histerii, prosiła rodzinę by ją gdzieś wywieźli. Krewni byli z wnioskującą u różnych [...], aby wypędzili z niej złego [...]. Wnioskująca była również u neuropatologa, który polecił jej udać się na badania do psychiatry. Zainteresowana nie kontynuowała jednak zaleconego leczenia. Decyzją rodziny, rozwiązaniem problemów psychicznych cudzoziemki miał być wyjazd za granicę z krewnymi z wioski, którzy akurat wybierali się na zachód Europy. Na temat swojego codziennego życia w C. zeznała, że każdy jej dzień ograniczał się do prac domowych (sprzątanie, gotowanie, czytanie, oglądanie telewizji), z domu wychodzić mogła tylko za pozwoleniem. Od czasu zdarzenia z mężczyzną, który próbował ją wciągnąć do samochodu, przestała wychodzić z domu, obawiała się o to co mogłoby ją spotkać na ulicy, przestała czytać, oglądać telewizję. Wnioskująca w kraju pochodzenia czuła się prześladowana, miewała stany paranoiczne, nie czuła się bezpieczna we własnym domu, bała się ludzi. Będąc w N. chciała zgłosić się do organizacji broniącej praw kobiet, ale została wydalona, w kraju pochodzenia nie szukała pomocy w organizacjach niepaństwowych.

Następnie, Wnioskująca zeznała na temat zdarzenia, które miało miejsce w czasie pobytu w N.. Koleżanka poznała ją z Arabem (z A.), z którym cudzoziemka się zaprzyjaźniła. Dowiedział się o tym pewien C. i pobił wnioskującą, która nie zgłosiła się jednak do lekarza. W wyniku tego zajścia wezwano policję, która spisała oświadczenia, na korzyść cudzoziemki świadczyło też dwóch innych Arabów. Ww. C. straszył, że zadba o to by o wszystkim dowiedziała się jej rodzina w kraju pochodzenia. Cudzoziemka twierdzi, że krewni już wiedzą o tej sprawie, poinformowała ją o tym sąsiadka – krewna. Cudzoziemka obawia się, że krewni mogą ją zabić za to, że przyjaźniła się z Arabem. Aplikantka oświadczyła, że w szczególności rodzina ze strony jej ojca uważa, że jest zepsuta i zhańbiła rodzinę. Od czasu próby samobójczej, cudzoziemka pozostaje w złych relacjach z krewnymi w K.. Cudzoziemka dodała, że jej siostra, która studiowała na Uniwersytecie w K., po ukończeniu szkoły nie wróciła do C., co spowodowało, że w domu mówiło się, że zostanie zabita, z powodu nieposłuszeństwa. Poza ww. zdarzeniami: wyzwiskami milicjantów w centrum G. w 2010 r. oraz próbą uprowadzenia przez nieznanego mężczyznę. Wnioskująca nie wskazała na inne problemy podczas pobytu w kraju pochodzenia. Potwierdziła informacje z wniosku uchodźczego, że nie brała udziału w konfliktach zbrojnych w C., ani nie należała tam do żadnej organizacji społecznej ani grupy politycznej. Na temat zastosowanej przemocy fizycznej i psychicznej oświadczyła, że padła ofiarą wyzwisk (ze strony milicji), słownego poniżania, braku reakcji przechodniów na dziejącą się jej krzywdę, w centrum miasta, z powodu nienoszenia chusty. Zeznała, że w kraju pochodzenia nigdy nie była zatrzymywana, przesłuchiwana, sądzona ani skazana wyrokiem sądu. Oświadczyła, że nie może wrócić do domu, gdyż grozi jej tam śmierć. Cudzoziemka do akt sprawy dołączyła: zaświadczenie z odbycia leczenia szpitalnego w K. oraz pismo K. A., która informuje o tym, że cudzoziemce grozi niebezpieczeństwo jeśli wróci do rodzinnego domu.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Szef Urzędu działając na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 oraz art. 48 ust. 2 ustawy o ochronie odmówił skarżącej nadania statusu uchodźcy w rozumieniu Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. oraz Protokołu dotyczącego statusu uchodźców, sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r. nr 119 poz. 515 i 517) i stwierdził, że brak jest przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP, a nadto nie występują okoliczności uzasadniające udzielenie ochrony uzupełniającej. Nadto organ I instancji orzekł o nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany i wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Uzasadniając Szef Urzędu wskazał, iż skarżąca nie wykazała zasadności swojej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia ze względu na rasę, religię, narodowość przynależność do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych, co jest niezbędną przesłanką, by uznać za uchodźcę w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie. Nadto cudzoziemka nie brała udziału w konfliktach zbrojnych w C.. Szef Urzędu podniósł także, iż cudzoziemka opuściła kraj pochodzenia w poszukiwaniu spokojnego i demokratycznego miejsca do życia, a okoliczność ta, ze względu na brak bezpośredniego odniesienia do jednego z pięciu kryteriów zawartych w definicji uchodźcy, nie może stanowić samoistnej przesłanki do nadania statusu uchodźcy. Jednocześnie organ I instancji zauważył, iż po złożeniu wniosku uchodźczego skarżąca nielegalnie przedostała się do N., nie wykazała okoliczności wskazujących na prześladowanie, co klasyfikuje ją jako migranta. Zgodnie bowiem z punktem 62 Podręcznika Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy", Genewa, styczeń 1992 r. Migrantem jest osoba, która z przyczyn innych niż zawarte w definicji dobrowolnie opuszcza swój kraj w celu osiedlenia się w innym miejscu. Może to wynikać z chęci zmiany, względów rodzinnych lub innych o charakterze osobistym. Jeśli powodowana jest wyłącznie przyczynami ekonomicznymi jest migrantem ekonomicznym a nie uchodźcą.

Szef Urzędu podniósł, iż materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że skarżąca doznała w przeszłości poważnej krzywdy w [...], a jej powrót do kraju pochodzenia również nie narazi jej na doznanie poważnej krzywdy. Nie zachodzi niebezpieczeństwo wymierzenia cudzoziemce w [...] kary śmierci, gdyż Sąd Konstytucyjny [...] orzeczeniem nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r., wprowadził bezterminowe moratorium na jej orzekanie i wykonywanie, które obowiązywać będzie aż do momentu zniesienia tej kary w drodze ustawowej. Uznał, iż w przypadku skarżącej brak jest również rzeczywistego ryzyka podjęcia wobec niej bezprawnych działań, takich jak pozbawienie życia czy zastosowanie względem niej tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. Organ I instancji zauważył, iż cudzoziemka wprawdzie zeznała, że padła ofiarą przemocy psychicznej (poniżanie, inwektywy), ale przywołane przez nią okoliczności pojawiły się incydentalnie, nie odznaczały się wysokim stopniem dotkliwości i nie zagrażały jej życiu. Ponadto nie jest ona osobą poszukiwaną przez władze [...], ani nie stanowi obiektu ich zainteresowania, więc nic nie wskazuje na to, aby w przyszłości mogła zostać poddana takiemu nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu. Względem cudzoziemki nie zachodzi też poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, gdyż obecnie na całym terytorium [...] (w tym również w C.) nie toczy się żaden z ww. konfliktów zbrojnych, w związku z czym przesłanka ta nie może mieć zastosowania wobec osób na stałe zamieszkujących w R.. W związku z brakiem rzeczywistego ryzyka doznania poważnej krzywdy, zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie Szef Urzędu odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej. Nadto z analizy sprawy nie wynika również, aby wydalenie cudzoziemki z terytorium RP mogło spowodować naruszenie prawa do życia rodzinnego lub któregokolwiek z praw dziecka określonych w Konwencji o prawach dziecka, w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu, gdyż cudzoziemka jest osoba dorosłą, nie ma męża ani dzieci. Wobec powyższego, Szef Urzędu nie udzielił zgody na pobyt tolerowany. Nie stwierdził także, aby w odniesieniu do skarżącej zachodziła którakolwiek z okoliczności wskazanych w art. 48 ust. 2 ustawy o ochronie, uniemożliwiających orzeczenie o wydaleniu z terytorium RP.

We wniesionym odwołaniu skarżąca decyzji organu I instancji zarzuciła naruszenie:

1) prawa materialnego tj.:

– art. 13 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 4 pkt 6 oraz 14 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie poprzez przyjęcie, iż w sprawie skarżącej nie zostały spełnione przesłanki nadania statusu uchodźcy z jednoczesnym zaniechaniem weryfikacji przesłanki prześladowania z powodu przynależności do określonej grupy społecznej i prześladowania ze względu na płeć;

– art. 15 oraz 97 ust. 1 ustawy o ochronie poprzez przyjęcie, iż w razie powrotu do kraju pochodzenia nie będę narażona na doznanie poważnej krzywdy bądź traktowanie niezgodne z art. 3 EKPC;

2) przepisów postępowania tj.:

– art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji polegające na niewskazaniu faktów uznanych za udowodnione (a jedynie ustalenie hipotetycznego stanu faktycznego), wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie w zakresie zgromadzonych dowodów na okoliczność wydarzeń, do których doszło na terytorium Niemiec;

– art. 80 k.p.a. poprzez dowolne zakwestionowanie wiarygodności skarżącej w zakresie wydarzeń, do których doszło na terytorium Niemiec, naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez pominięcie dowodu z pisemnego oświadczenia H. A.;

– art. 9 w zw. z art. 77 §1 k.p.a. poprzez zaniechanie należytego i wyczerpującego poinformowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków w przedmiotowym postępowaniu, w szczególności zaniechanie wezwania skarżącej do przedłożenia dowodów na okoliczność opisanych przez skarżącą wydarzeń, do których doszło na terytorium N. przy jednoczesnym zakwestionowaniu jej wiarygodności w oparciu o brak takich dokumentów;

– art. 7 w zw. z art. 77 §1 k.p.a. poprzez brak zindywidualizowanego zgromadzenia informacji o kraju pochodzenia skarżącej, które doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż kobiety w C. nie są obowiązane do przestrzegania określonych norm społecznych oraz iż w kraju pochodzenia skarżącej może jej być zapewniona opieka lekarska, dowolne ustalenie stanu zdrowia skarżącej, jakkolwiek ustalenie to może poczynić jedynie biegły, posiadający wiadomości specjalne.

3) mające wpływ na wynik sprawy, tzn. art. 7 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady prawdy obiektywnej; art. 8 k.p.a. poprzez zignorowanie istotnych dla postępowania okoliczności i tym samym nadwyrężenia zaufania do organu administracji; art. 77 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego; art. 80 k.p.a. przez nieuwzględnienie całokształtu materiału w sprawie oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia co do podanych faktów.

Skarżąca wniosła zatem zmianę zaskarżonej decyzji poprzez udzielenie jej ochrony na terytorium RP, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku, o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Rada utrzymała w mocy powyższą decyzję organu I instancji. Uzasadniając organ odwoławczy przedstawił ustalenia dotyczące stanu faktycznego. Podał, iż skarżąca nie przywołała żadnych okoliczności, które można byłoby uznać za prześladowania, ani też nie przytoczyła żadnych okoliczności, które były bezpośrednią przyczyną opuszczenia kraju pochodzenia. Organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie, wskazując, iż określenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Jednakże nie tylko stan jego umysłu (element subiektywny) decyduje o statusie uchodźcy, lecz stan ten musi być uzasadniony przez sytuację obiektywną. Określenie statusu uchodźcy wymaga zatem przede wszystkim dokonania oceny oświadczeń ubiegającego się, a nie oceny sytuacji panującej w kraju jego pochodzenia. Uznał, iż brak tolerancji dla kobiety nieubierającej się zgodnie panującymi obyczajami nie jest tożsamy z prześladowaniem, o którym mówi Konwencja Genewska.

Ustosunkowując się do oświadczeń złożonych przez skarżącą w toku postępowania, Rada stwierdziła, iż nie wykazała ona żadnych faktów czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać jej obawę przed indywidualnym prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej. Wskazała, iż pojęcie uzasadnionej obawy mieści w sobie założenie, że okoliczności sprawy są wiarygodne. Tymczasem skarżąca nie była w stanie w sposób logiczny i spójny przedstawić swojej historii, a z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wyłonił się wewnętrznie spójny obraz, na podstawie którego można by racjonalnie przyjąć istnienie podstaw do nadania skarżącej statusu uchodźcy. Nadto organ odwoławczy zauważył, iż skarżącą nie spotkały żadne prześladowania ze strony organów państwowych.

Następnie Rada przytoczyła brzmienie art. 48 ust. 1 pkt 2 oraz art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a ustawy o ochronie. Wskazała, iż dla uznania istnienia przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany zgodnie z kryteriami zawartymi w art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie niezbędne są poważne podstawy do stwierdzenia, że osoba, o którą chodzi, znajdzie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia wymienionych w cytowanym artykule zagrożeń w kraju, do którego ma być wydana lub ma wrócić. Sama możliwość wystąpienia zagrożenia nie jest wystarczająca. W ocenie Rady skarżąca nie wskazała istnienia takich realnych przesłanek. Nadto organ odwoławczy stwierdził, iż prawo do życia cudzoziemki nie będzie zagrożone ze strony władz [...], a skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, aby rzeczywiście doświadczyła represji ze strony przedstawicieli tychże władz. Uznała, iż żaden z przypadków określonych w art. 48 ust. 2 pkt 1-4 nie ma zastosowania do skarżącej.

Rada za całkowicie bezzasadne uznała zarzuty pod adresem decyzji organu I instancji i jej uzasadnienia. Podniosła, iż w uzasadnieniu skargi nie wskazano naruszenia prawa przez organ I instancji, a skarżąca ogranicza się do ogólników i podejmuje próbę interpretacji przepisów ustawy i Konwencji. Uznała także, iż obszerne materiały przedstawione w postaci kserokopii, a dotyczące sytuacji w C. w istocie nie wnoszą nic do sprawy skarżącej.

Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił że przedłożone oświadczenie Z.A.ma charakter dowodu prywatnego i jako takie nie może stanowić dowodu w sprawie. Natomiast kserokopie wydruków z Internetu dotyczą problemu porwań młodych dziewcząt, a zatem nie odnoszą się do skarżącej.

Konkludując Rada wskazała, iż, postępowanie w sprawie prowadzone było właściwie, w oparciu o dostępne możliwości ustalenia stanu faktycznego i odpowiednio zastosowane przepisy zarówno prawa materialnego, jak też postępowania administracyjnego.

Skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca, wnosząc o jej zmianę poprzez udzielenie jej ochrony na terytorium RP, a w razie nieuwzględnienia wniosku, o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Autorka skargi zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

1) art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutów i istotnych faktów powoływanych w toku postępowania, brak uzasadnienia odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej i udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP, brak wskazania dowodów, a których oparł się organ odwoławczy;

2) art. 80 k.p.a. poprzez dowolne przyjęcie, iż "dowód prywatny nie może stanowić dowodu w sprawie", dowolną ocenę powołanych przez skarżącą w toku postępowania dowodów na okoliczność sytuacji w kraju pochodzenia jako nieistotnych;

3) art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez całkowity brak ustosunkowania się do powołanego przez skarżącą dowodu z opinii biegłego psychologa, jak i dowodu z dokumentu – zaświadczenia lekarskiego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała między innymi, iż organ I instancji z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów w sposób dowolny podważył wiarygodność skarżącej, nie uwzględniając dowodu z pisemnego oświadczenia świadka. Zauważyła, iż zgodnie z poglądami doktryny pisemne oświadczenie ma moc dowodową porównywalną do zeznań świadka wobec czego podlega swobodnej ocenie organu. Zdaniem skarżącej, wobec faktu, iż jej wyjaśnienia były spójne i poparte takim dowodem, zakwestionowanie ich wiarygodności było dowolne. Natomiast podważenie wiarygodności dowodu tylko dlatego, że jest on dokumentem prywatnym, nie zaś urzędowym stanowiło naruszenie art. 80 k.p.a.

Skarżąca wskazała, iż organ odwoławczy w żadnym zakresie nie odniósł się do argumentacji związanej z oceną dowodu z dokumentu prywatnego, zaś odnosząc się do oceny wiarygodności wskazał jedynie, iż "strona nie była w stanie w sposób logiczny i spójny przedstawić swojej historii". Jak wskazała skarżąca, nie podano ani jednej niespójności, czy też braku logiki w jej wyjaśnieniach.

Jednocześnie skarżąca podniosła, iż na etapie postępowania odwoławczego wnosiła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego psychologa na okoliczność stanu zdrowia skarżącej, zarówno w kontekście oceny spełnienia przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany ze względu na stan zdrowia skarżącej, jak i oceny subiektywnego aspektu obawy przed prześladowaniem oraz oceny traktowania, na jakie skarżąca była i może być narażona w C.. Zauważyła, iż organ odwoławczy do powołanych kwestii zdrowotnych, ani do treści tegoż dowodu w ogóle nie odniósł się w toku postępowania. Powyższe działalnie stanowi istotne uchybienie przepisom postępowania. Nadto wskazała, iż w piśmie z dnia 7 lutego 2014 r. wnosiła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu tj. zaświadczenia lekarskiego z dnia 8 sierpnia 2013 r. sporządzonego podczas pobytu na terytorium N., z którego wynika, iż stwierdzono u skarżącej ostrą reakcję na stres (F 43.0) oraz objawy zespołu stresu pourazowego (F 43.1). W piśmie tym skarżąca powołała dowody z dokumentów tj. raportów potwierdzających, że w kraju pochodzenia leczenie tego rodzaju schorzeń nie jest możliwe. Do okoliczności tych nie odniesiono się w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, co stanowi o naruszeniu przepisu art. 107 § 3 k.p.a., a ponadto art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 78 § 11 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie – w myśl art. 135 p.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzeniem jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. sąd uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Powodem uchylenia decyzji jest również naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.). Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie.

Zarzuty podniesione w skardze, dotyczące naruszenia przepisów postępowania, okazały się zasadne.

Kontroli sądowoadministracyjnej poddana została decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2014 r. wydana w wyniku odwołania wniesionego przez skarżącą od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2014 r. o odmowie nadania skarżącej statusu uchodźcy w RP, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany oraz wydaleniu z RP.

Na wstępie należy wskazać, iż na organie odwoławczym ciąży obowiązek dokonania wszechstronnej i całościowej analizy oraz oceny zebranego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego, ustalenia czy w sprawie zastosowano prawidłową podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, a także zbadanie zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu. Kompetencje orzecznicze organu odwoławczego nie sprowadzają się przy tym tylko do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy zobowiązany jest, bowiem stosownie do art. 80 k.p.a. do dokonania oceny sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego oraz uzasadnienia rozstrzygnięcia zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że do uznania, iż zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Zasady dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 k.p.a. nie można zatem rozumieć w sposób formalny (por. wyroki NSA: z dnia 22 marca 1996 r. sygn. akt SA/Wr 1996/95 - Lex nr 27873, oraz z dnia 12 listopada 1992 r. sygn. akt V SA/W A 721/92 - Lex nr 10341). Identyczne stanowisko prezentuje także nauka prawa jednoznacznie wskazując, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji (por. m.in. komentarz do art. 138 k.p.a. pod redakcją B. Adamiak i J. Borkowskiego).

Dokonując sądowej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, iż organ odwoławczy naruszył procesową zasadę dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 k.p.a., gdyż nie dokonał merytorycznego ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia spraw, na skutek odwołania wniesionego od rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji. Rada nie odniosła się bowiem do wniosków i zarzutów podniesionych w tymże odwołaniu, a w wydanym rozstrzygnięciu ograniczyła się do powielenia twierdzeń i ustaleń organu I instancji. W szczególności organ odwoławczy nie odniósł się do wniosków dowodowych skarżącej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychologa oraz dowodu z dokumentacji lekarskiej szpitala w N. w sposób wiarygodny zgodny z art. 70, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Nadto zdyskredytował pisemne oświadczenia obywateli c. dotyczących zdarzenia podczas pobytu skarżącej w N., zamiast, w przypadku posiadania wątpliwości dokonać ich weryfikacji przez odebranie zeznań o charakterze świadka. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji.

W ocenie Sądu powyższe powoduje, że brak jest podstaw do uznania, iż w kontrolowanej sprawie w sposób prawidłowy oraz pełny ustalono stan faktyczny sprawy. Ponadto uszło uwadze organom obu instancji, że stosownie do art. 68 ustawy o ochronie, w przypadkach w których cudzoziemiec informuje, że był poddany przemocy (bez rozróżnienia czy od władz publicznych kraju pochodzenia, czy innych podmiotów) organy zapewniają przeprowadzenie badań lekarskich lub psychologicznych, a wykonanie czynności następuje z udziałem psychologa lub lekarza. Nadto Sąd zauważa, iż organy orzekające nie zareagowały nawet w odniesieniu do formalnego wniosku skarżącej o badanie i opinię psychologiczną. Zdaniem Sądu, wymaga to uzupełnienia w kontekście zebrania pełnego materiału dowodowego i rzeczą organu będzie ustalenie, czy dokona tego organ odwoławczy, czy też zleci to organowi I instancji. Dopiero po uzupełnieniu materiału dowodowego i ustaleniu prawidłowo stanu faktycznego sprawy, organy orzekające powinny ocenić, czy i w jakim zakresie skarżąca zasługuje na ochronę prawną w kontekście uregulowań ustawy o ochronie, ze szczególnym uwzględnieniem przepisu art. 16 ust. 1 pkt 3.

W kontekście powyżej wskazanych nieprawidłowości, w ocenie Sądu, przy wydaniu zaskarżonej decyzji Rada do Spraw Uchodźców naruszyła nie tylko wskazany art. 15 k.p.a. Organ odwoławczy, wbrew wymogom wynikającym z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie dopełnił obowiązku wyczerpująco rozpatrzenia materiału dowodowego. Rada do Spraw Uchodźców naruszyła także art. 80 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zaskarżona decyzja (jej uzasadnienie) nie odpowiada treści art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013r. poz. 490).