Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 520/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-08-30 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy co do całości wniosku
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 2 art. 246 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie uzgodnienia w zakresie ochrony gruntów rolnych zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie zbiornika na nieczystości płynne o charakterze socjalno-bytowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

Skarżąca, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Sprawa z tego wniosku została prawomocnie rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1128/12.

Po ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, strona ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy, wskazując na urzędowym formularzu wniosku zakres żądania – zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, posiadają działkę o powierzchni 2588 m2, poza tym nie dysponują żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody uzyskują tylko z emerytur w łącznej kwocie 2.400 zł.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), strona podtrzymała swoje oświadczenia i wskazała, że poza emeryturami nie mają z mężem innych źródeł dochodów.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 marca 2013 r. odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Pismem z dnia 2 kwietnia 2013 r. skarżąca wniosła sprzeciw, w którym podniosła, że ww. postanowienie jest niesprawiedliwe.

Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2013 r. Sąd odrzucił skargę wskazując, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że pomimo odrzucenia skargi, sprzeciw podlega rozpoznaniu. Przy czym, mając na uwadze to, co zostało powiedziane w postanowieniu odrzucającym skargę odnośnie skutków prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych na etapie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, wpis ten pozostaje poza granicami rozpoznania przedmiotowego wniosku, złożonego po ww. postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego 8 listopada 2012 r. Tym samym na skarżącej ciąży nadal obowiązek opłacenia wpisu od skargi.

Sąd natomiast obecnie obowiązany jest rozpoznać wniosek co do dalszych kosztów sądowych w sprawie oraz zasadności ustanowienia adwokata z urzędu.

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego, Sąd mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, ponownie rozpoznał wniosek skarżących o przyznanie im prawa pomocy.

Stosownie do treści z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

W ocenie Sądu, strona powyższych przesłanek nie wykazała.

Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że przytoczona wyżej regulacja stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, wskazane we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale wręcz formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, "Polski model sądownictwa administracyjnego", Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne, leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis, Warszawa 2004).

Tymczasem skarżąca nie dość, że nie podała żadnych argumentów odnoszących się do zasadności przedmiotowego wniosku, to nadto nie odpowiedziała rzetelnie na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 p.p.s.a. Nie podjęła też nawet próby podania okoliczności związanych z jej możliwościami płatniczymi i udzielenia odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wnosząc sprzeciw.

Wprawdzie, mając na względzie treść przytoczonego wyżej przepisu art. 260 p.p.s.a., postanowienie referendarza sądowego wraz z wniesieniem sprzeciwu utraciło moc, to jednak nie utraciła na aktualności argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu tego orzeczenia, w którym wytknięte zostały braki w złożonych oświadczeniach strony oraz wątpliwości co do jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Zaś sprzeciw jest uprawnieniem skarżącej dającym szansę do uzupełnienia wskazanych braków i usunięcia wątpliwości.

W związku z powyższym uzasadnione jest powtórzenie uzasadnienia postanowienia referendarza sądowego z 21 stycznia 2013 r.

Wskazać zatem trzeba, iż sytuacja materialna skarżącej nie uległa pogorszeniu, a wręcz poprawiła się, o czym świadczyć może m.in. wysokość aktualnie osiąganego dochodu – 2.400 zł (poprzednio 1.849 zł) – przy czym zwrócić należy uwagę, że z uwagi na brak dokumentów, które by potwierdziły wysokość dochodów, nie można stwierdzić, czy podane kwoty są wartością brutto, czy netto. Poza tym, skarżący w kilkunastu już innych prowadzonych przed tutejszym Sądem sprawach zatrudnili zawodowego pełnomocnika z wyboru, nie wyjaśniając źródła finansowania wynagrodzenia dla niego.

Przedmiotowy wniosek nadal zawiera braki uniemożliwiające właściwą ocenę sytuacji majątkowej i finansowej małżonków. Pomimo wezwania, skarżąca nie wyjaśniła ponownie wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację materialną – poza dokumentami potwierdzającymi wysokość pobieranych emerytur, nie zostały przedłożone dokumenty potwierdzające fakt zadłużenia kredytowego i jego wysokość oraz dowody potwierdzające ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach. Strona nie podała również miesięcznych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym, w którym pozostaje.

W rezultacie powyższego nie była możliwa rzetelna cena możliwości poczynienia rezerw na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie chociażby w części. Pamiętać bowiem należy, że zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania, w tym opłacenia profesjonalnego pełnomocnika jest równoznaczne z przerzuceniem tego ciężaru na Skarb Państwa, a więc przede wszystkim na podatników. Poza tym koszty sądowe są formą daniny publicznej, te zaś każdy obowiązany jest ponosić, zgodnie z konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych.

Wobec szczątkowych informacji co do stanu finansowego i majątkowego małżonków, Sąd nie był w stanie dokonać takiego wyważenia i ocenić, w jakiej części strona jest w stanie opłacić koszty swego udziału w sprawie i w jakim stopniu Sąd winien udzielić jej wsparcia w ramach prawa pomocy.

Wobec powyższego, uzasadnione jest stwierdzenie, iż skarżąca nie wykazała przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.