Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 2795/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie NSA Małgorzata Gorzeń WSA Alina Dominiak (spr.) Protokolant Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia 22września 2002 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22 września 2002 r. nr [...] Wojewoda, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 17 lipca 2002 r. nr [...], orzekającą o wymeldowaniu J. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G.

W uzasadnieniu wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie J. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w wystąpiła J. M. obecnie P. Wnioskodawczyni podała, że wymieniony w dniu 2 stycznia 2000 r. wyprowadził się z miejsca zameldowania.

Organ I instancji w dniu 23.03.2000 r. wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania, bowiem J. S. złożył w dniu 14 marca 2000 r. pozew do Sądu Rejonowego w o przywrócenie posiadania. W dniu 25 marca 2002 r. organ pierwszej instancji podjął zawieszone postępowanie, gdyż sprawa o ochronę naruszonego posiadania została zakończona. Zażalenie na to postanowienie złożył J. S. wskazując, że ma zamiar skorzystać z nadzwyczajnych środków zaskarżenia oraz że nie zostało zakończone postępowanie prowadzone przez Prokuraturę dotyczące zmuszania go do określonego zachowania. W dniu 16 maja 2002 r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Na postanowienie to J. S. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Kontynuując rozpatrywanie sprawy organ I instancji wydał w dniu 17 lipca 2002 r. decyzję o wymeldowaniu J. S. z pobytu stałego, opierając swe rozstrzygnięcie na ustaleniu, że wyrokiem Sądu Rejonowego w , a następnie Sądu Okręgowego w G. oddalono pozew J. S. W takiej sytuacji należało uznać, że opuszczenie lokalu przez niego miało charakter dobrowolny.

W odwołaniu od decyzji J. S. powołał się na zaskarżenie postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania oraz na fakt, że nie jest jeszcze zakończone postępowanie w sprawie zmuszenia go do opuszczenia mieszkania. Jego zdaniem zakończenie powyższego postępowania będzie miało istotny wpływ na wznowienie postępowania cywilnego.

Wojewoda wskazał, że podstawą wydania decyzji o wymeldowaniu są przesłanki określone przepisem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 r. , który stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która:

- utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu, którego dotyczy postępowanie oraz lokal ten opuściła bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z niego, lub

- bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres co najmniej 6 miesięcy ,a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

W sprawie niniejszej zastosowanie ma pierwsza część wyżej wskazanego artykułu. Wynika z niego, że w postępowaniu wyjaśniającym należy dokonać oceny uprawnień osoby do przebywania w lokalu oraz jego opuszczenia. Jednak do oceny uprawnień do zamieszkiwania w lokalu sytuacja zmieniła się z dniem 19.06.2002r., kiedy to opublikowano orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002r., sygn. akt K 20/01. Zgodnie z tym orzeczeniem badanie posiadania bądź utraty uprawnień nie może mieć wpływu na zameldowanie bądź wymeldowanie, ponieważ jest niezgodne z Konstytucją RP. Zdaniem Trybunału zameldowanie ma charakter jedynie ewidencyjny (rejestracja stanu faktycznego), a wiec powinna odzwierciedlać faktyczne zamieszkiwanie w danym lokalu, a nie rodzić uprawnienia do tego lokalu ( rejestracja stanu prawnego). Dlatego też z dniem publikacji przytoczonego orzeczenia przy rozpatrywaniu spraw meldunkowych bada się jedynie przesłankę zamieszkiwania w lokalu.

W tej sytuacji konieczne jest ustalenie, czy J. S. opuścił przedmiotowy lokal w sposób trwały i dobrowolny.

Nie budziło wątpliwości, że J. S. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. J. M. zeznała, że J. S. wyprowadził się z mieszkania w styczniu 2000 r., zabierając ze sobą część rzeczy osobistych, a J. S. twierdził, że został zmuszony siłą do opuszczenia spornego lokalu. W związku z twierdzeniami o braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu złożył on w dniu 15.03.2000r. do Sądu Rejonowego w pozew o ochronę naruszonego posiadania. Wyrokiem z dnia 12.10.2001r. Sąd Rejonowy w G. oddalił powództwo, a Sąd Okręgowy w G. w dniu 21.02.2002r. oddalił wyrokiem apelację J. S. Należało zatem przyjąć, że opuszczenie spornego lokalu przez J. S. było dobrowolne. W tej sytuacji została spełniona przesłanka wymeldowania zawarta w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wniesienie skargi przez J. S. na postanowienie Wojewody z dnia 16 maja 2002 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 25 marca 2002 r. o podjęciu postępowania nie wstrzymuje rozpatrzenia całości sprawy, chyba że Sąd wstrzyma wykonanie postanowienia o podjęciu postępowania. Wskazywane przez skarżącego toczące się w Prokuraturze postępowanie o dopuszczenie się groźby karalnej i zmuszanie go siłą do opuszczenia przedmiotowego mieszkania nie ma wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie. J. S. złożył pozew o ochronę posiadania , który został oddalony prawomocnym wyrokiem sądu. Organ odwoławczy jest związany orzeczeniem Sądu i na jego podstawie uznał, że wymieniony opuścił przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny.

Skargę na powyższą decyzję wniósł J. S., wnosząc o jej uchylenie, jak też uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta.

Stwierdził w uzasadnieniu, że zaskarżone przez niego decyzje wydane zostały na podstawie zeznań, które nie odpowiadają prawdzie. Zeznania takie znalazły się w aktach sprawy cywilnej, w sprawie niniejszej jak i w sprawie o wymuszenie określonych zachowań w Prokuraturze Rejonowej w G. sygn. akt [...]. Wskazał, że dotyczy to zeznań J. P. (dawniej M.) dotyczących daty opuszczenia przez niego mieszkania, a on posiada dowody na swoje zamieszkiwanie w lokalu do 25 stycznia 2000 r. włącznie, jak również zeznań C. Sz. i J. P. w kwestii wymiany zamków.

Wskazał, że czyny o charakterze przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego pozwoliły na wydanie przez Sąd wyroków potwierdzających popełnienie przez J. P. przestępstw na jego szkodę( dotyczących również m.in. jego mienia służbowego) i przez jej matkę Z. S.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu decyzji. Dodatkowo wskazał, w związku z twierdzeniami skarżącego, że składane zeznania nie odpowiadają prawdzie, że jedynie sąd powszechny jest uprawniony do orzekania w takich sprawach.

Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J. S. na postanowienie Wojewody z dnia 16 maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego (sygn. akt 3 II SA/Gd 1591/02).

Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) ,w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. w sprawie K 20/01 orzekł, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw nr [...]8, poz. 716 z dnia 19 czerwca 2002 r. i z tym dniem art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przestał obowiązywać (art. 190 ust. 3 Konstytucji).

Organy prawidłowo w tej sytuacji uznały, że jedyną przesłanką wymeldowania z pobytu stałego jest opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu bez wymeldowania. Przyjmuje się, że opuszczenie to powinno być trwałe i dobrowolne.

Zagadnieniem wstępnym w sprawie o wymeldowanie jest niewątpliwie rozstrzygnięcie sprawy przed sądem powszechnym o naruszenie posiadania lokalu w sytuacji, gdy kwestia dobrowolności opuszczenia lokalu nie jest oczywista.

Taka sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej. Postępowanie w sprawie zostało zawieszone do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy z powództwa skarżącego przeciwko J. P. o przywrócenie naruszonego posiadania i podjęte po uprawomocnieniu się wyroku oddalającego powództwo skarżącego.

Postępowanie takie było prawidłowe.

Zarzut skarżącego, podniesiony w skardze, oparcia zaskarżonych decyzji na nieprawdziwych zeznaniach, jak też wskazywanie rozbieżności w zeznaniach składanych przed sądem, w Prokuraturze i w sprawie niniejszej, dotyczących daty opuszczenia przez skarżącego lokalu, wymiany zamków i zabrania rzeczy skarżącego, sprowadza się, w istocie rzeczy, do kwestionowania wyroków sądów powszechnych i dokonanej przez te sądy oceny zebranych w sprawie cywilnej dowodów, bowiem zarzuty skarżącego dotyczą daty opuszczenia lokalu i okoliczności jego opuszczenia, czyli tych okoliczności, które są brane pod uwagę przez sąd powszechny przy rozpoznawaniu sprawy o przywrócenie posiadania.

Organy administracji nie mają kompetencji do oceny prawidłowości wyroków sądów powszechnych, w tym do oceny prawdziwości i wiarygodności zeznań stron i świadków.

O ile skarżący uzyskałby potwierdzenie swoich zarzutów w postaci wyroku sądu powszechnego - sądu karnego - mógłby ewentualnie złożyć wniosek o wznowienie postępowania w sprawie o przywrócenie posiadania, zakończonej prawomocnym wyrokiem sądu cywilnego, przy czym nawet wznowienie postępowania nie oznaczałoby jeszcze, że skarżący uzyskałby korzystny dla siebie wyrok.

Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił dowód z akt sprawy 3 II SA/Gd 1591/02, w której to skarżący stwierdził na rozprawie, że w trakcie toczącego się postępowania w Prokuraturze biegły grafolog złożył opinię, dotyczącą fikcyjnych dowodów sprzedaży samochodów skarżącego. Skarżący stwierdził też, że jeżeli wykaże składanie fałszywych zeznań przez J. P. w tamtej sprawie, to wykaże jednocześnie składanie przez nią fałszywych zeznań w postępowaniu cywilnym. Stwierdził ponadto, że "dysponuje wyrokami skazującymi panią P. za oczernianie go w miejscu pracy i zamieszkania".

Wyżej wymienione okoliczności wskazywane wprost przez skarżącego nie dotyczą, w istocie, okoliczności branych pod uwagę przy rozpoznawaniu spraw o przywrócenie posiadania. Toczące się postępowanie w prokuraturze, niezależnie od jego przedmiotu, różnie określanego przez skarżącego, nie miało wpływu na bieg niniejszej sprawy meldunkowej, wobec istnienia prawomocnego wyroku sądu oddalającego jego powództwo o przywrócenie posiadania przedmiotowego lokalu, a sam skarżący przyznaje, że postępowanie karne miało mu posłużyć do wzruszenia prawomocnego wyroku sądu cywilnego.

Nie było przez skarżącego kwestionowane, że nie dysponuje on żadnym orzeczeniem sądu, wzruszającym prawomocny wyrok w sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania.

Skoro tak, to uznać należy, że organy administracji prawidłowo przyjęły - dysponując wyrokiem oddalającym powództwo skarżącego o naruszenie posiadania, że opuszczenie przez niego przedmiotowego lokalu było dobrowolne w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Prawidłowo też uznały, że opuszczenie lokalu przez skarżącego ma charakter trwały, bowiem skarżący w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje. Organy w tej sytuacji prawidłowo zastosowały przepis art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i dokonały wymeldowania skarżącego z miejsca jego dotychczasowego stałego pobytu.

Podkreślenia wymaga też fakt, że zameldowanie ma charakter jedynie ewidencyjny, a więc potwierdzający aktualny, rzeczywisty stan rzeczy. Zameldowanie w lokalu nie wynika z prawa do lokalu, ani też nie rodzi do tego lokalu żadnych praw.

Należy też wskazać skarżącemu, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, to skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) .