Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1330/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-10-24 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Przyznano pełnomocnikowi od Skarbu Państwa zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Powołane przepisy: article: § 18 ust. 1 pkt 1 lit c, pkt 2 lit a, § 2 ust. 2 i 3, § 19
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity
article: art. 250 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 24 października 2017 roku Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 24 października 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi B. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej dotyczącej określenia kwoty długu celnego postanawia 1. przyznać adwokatowi E. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę [...] zł ([...] złotych [...]), w tym podatek od towarów i usług w kwocie [...] zł ([...] złotych [...]), 2. odmówić adwokatowi E. S. zwrotu wydatków związanych z zastępstwem prawnym wykonywanym na zasadzie prawa pomocy


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2014 roku referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zwolnił skarżącą od kosztów sądowych i ustanowił dla niej adwokata, którego wyznaczyła Okręgowa Rada Adwokacka w P.

Wyrokiem z dnia 27 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił przedmiotową skargę i przyznał adwokatowi E. S. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.

Pismem z dnia 27 lipca 2015 roku pełnomocnik skarżącej ustanowiona z urzędu sporządziła i wniosła skargę kasacyjną w imieniu B. J. Jednocześnie pełnomocnik ustanowiona z urzędu wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu ze skargi kasacyjnej według norm przepisanych, oświadczając, że koszty nie zostały opłacone ani w całości ani w części.

W dniu 19 lipca 2017 roku na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stawiła się adwokat E. S., która podtrzymała zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej i wniosła o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu zgodnie z przedłożonym wnioskiem.

Pismem z dnia 19 lipca 2017 roku adwokat E. S. wniosła o zasądzenie nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w podwójnej wysokości, które nie zostały opłacone w całości ani w części oraz wniosła o zwrot niezbędnych wydatków w kwocie [...] zł związanych z osobistym stawiennictwem na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wniosek o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w podwójnej wysokości stawki minimalnej pełnomocnik uzasadniła znacznym nakładem pracy w szczególności poświeconym czasem na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, dokładnym przejrzeniem akt całej sprawy, licznymi rozmowami ze skarżącą, sporządzeniem wyczerpującej skargi kasacyjnej, obszernością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ponadto czasem przeznaczonym na dojazd do Warszawy aby osobiście reprezentować skarżącą na rozprawie. Pełnomocnik stwierdziła również, że wniosek jest uzasadniony wobec możliwości zasądzenia kosztów pomocy prawnej do wysokości sześciokrotności stawki minimalnej w sytuacji, gdy postępowanie ze skargi kasacyjnej wymagało znacznie większego nakładu pracy i czasu ze strony pełnomocnika niż postępowanie przed sądem pierwszej instancji.

E. S. zwróciła również uwagę, że poniosła koszty dojazdu na rozprawę samochodem osobowym o pojemności skokowej silnika [...] cm³ z siedziby jej kancelarii przy ul. [...] w P. do budynku Naczelnego Sądu Administracyjnego przy ul. [...] w W. Jako podstawę wyliczenia kosztów przyjęła iloczyn liczby kilometrów na odcinku: P. (kancelaria pełnomocnika) – W. (siedziba NSA), tj. [...] km w jedną stronę ([...] km w obie strony) oraz określonej stawki za 1 km przebiegu pojazdu w kwocie 0,8358 zł zgodnie z § 2 pkt 1 lit b rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 23 października 2007 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów nie będących własnością pracodawcy (Dz. U. z 2007 roku, Nr 201, poz. 1462). Zatem koszt stawiennictwa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 19 lipca 2017 roku E. S. określiła na kwotę [...] zł, którą podzieliła przez udział w 8 rozprawach, przez co koszt w jednej z nich wyniósł [...] zł.

Pismem z dnia 12 października 2017 roku ustanowiona z urzędu adwokat złożyła oświadczenie, że prowadzi działalność gospodarczą i jest podatnikiem podatku VAT.

Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. z 2017 roku, poz. 1369 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu (...) za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.

Zgodnie z art. 250 § 1 P.p.s.a. wyznaczony adwokat (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach i opłatach za czynności adwokatów (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

W sprawie kosztów pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu kasacyjnym przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla B. J. zastosowanie znajduje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 oraz z 2015 r. poz. 616 i 1079).

W § 19 rozporządzenia mowa jest o tym, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5 oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Z kolei zgodnie z treścią § 18 ust. 1 pkt 2 lit a rozporządzenia z 2002 roku stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: w drugiej instancji: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Zgodnie z treścią § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2002 roku stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – opłatę maksymalną obliczoną na podstawie § 6, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego – 600 zł c) w innej sprawie – 240 zł.

Mając na uwadze powyższe regulacje oraz podjęte przez pełnomocnika czynności procesowe, rodzaj i stopień zawiłości sprawy oraz nakład pracy poniesiony przez pełnomocnika z urzędu w serii spraw dotyczących podobnego zagadnienia prawnego, należało uznać, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie wynagrodzenia w wysokości 150 % stawki minimalnej. W konsekwencji należało przyznać z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu opłatę w wysokości [...] zł (75% z [...] zł). Pełnomocnik ustanowiona z urzędu świadczyła pomoc prawną w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Opłata za udzielenie pomocy prawnej z urzędu ulega więc podwyższeniu o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach, tj. o kwotę [...] zł. W efekcie na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit c, pkt 2 lit a oraz § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia z 2002 roku, pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu należało przyznać opłatę w łącznej wysokości [...] zł, o czym postanowiono w pkt 1 sentencji postanowienia.

Odnosząc się do złożonego przez pełnomocnika wniosku o przyznanie zwrotu kosztów dojazdu samochodem prywatnym na rozprawę przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wskazać należy, iż zgodnie z treścią § 19 pkt 2 rozporządzenia z 28 września 2002 r. koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują również niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. W kwestii zwrotu kosztów przejazdu obrońców ustanowionych z urzędu nie mają bezpośredniego zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 roku w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 ze zm.).

Nie negując zasadności zwrotu wydatków związanych z przejazdem na potrzeby zapewnienia należytej reprezentacji skarżącej przez Naczelnym Sądem Administracyjnym, należy jednak zauważyć, że niewystarczające pozostaje samo wyliczenie dotyczące poniesionych wydatków. W tym względzie konieczne pozostaje należyte udokumentowanie, że ustanowiony z urzędu profesjonalny pełnomocnik w rzeczywistości w określonym czasie i miejscu korzystał z konkretnego pojazdu (indywidualnie wskazanego) na potrzeby zapewnienia należytej pomocy prawnej swojemu mandatowi. Takie dodatkowe wymogi skierowane wobec pełnomocnika ustanowionego z urzędu, który korzysta z własnego środka transportu, mają istotne znaczenie dla zachowania równych zasad zwrotu poniesionych wydatków z tymi pełnomocnikami ustanowionymi z urzędu, którzy je udokumentowali, przedstawiając na tę okoliczność np. bilety za przejazdy, faktury, rachunki. Podjęcie takiego działania jest konieczne, aby nie stawiać w pozycji uprzywilejowanej tych pełnomocników ustanowionych z urzędu, którzy korzystają z własnych środków transportu i domagają się zwrotu uzasadnionych wydatków jedynie na podstawie własnego oświadczenia o poniesionych z tego tytułu wydatkach. Uwzględniając powyższe rozważania należało stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie ustanowiona z urzędu pełnomocnik nie udokumentowała należycie poniesionych wydatków, a zatem nie mogą one podlegać zwrotowi, o czym postanowiono w pkt 2 sentencji postanowienia.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a. orzeczono jak pkt 2 sentencji postanowienia.