Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1113/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 56, art. 57
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1 , art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu K. W. – Kancelaria Radców Prawnych w Ł., ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu M. W. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi K. W. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego , na podstawie art. 138 § 1 pkt w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 t.j.) w zw. z art. 55, art. 56, art. 60 pkt 7 i art. 61 ust. 4 i 5, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. 2013 poz. 885 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku M.W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w całości kary pieniężnej nałożonej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia 18 lutego 2014 r. M.W. zwrócił się z wnioskiem o umorzenie w całości kary pieniężnej nałożonej w drodze decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w kwocie 8.000 zł. Prośbę swoją umotywował ciężką sytuacją finansową. Wskazał, że firma, z którą współpracował zerwała z nim umowę o współpracę, a rodzina utrzymuje się z niewielkich oszczędności.

Decyzją z dnia [...] r. Główny Inspektor Transportu Drogowego odmówił umorzenia kary pieniężnej. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną D.W. oraz córkami R.- 5 lat i G. – 7m-cy. W toku postępowania ustalono, że w 2013 r. skarżący w wyniku prowadzonej działalności i prac na zlecenie osiągnął dochód 26.795,15 zł, co w wymiarze miesięcznym stanowi ok. 2.232,93 zł. Ponadto organ wskazał, że skarżący zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą z dniem 16 stycznia 2014 r. i obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Taki sam status posiada żona skarżącego.

Organ ustalił także, że wydatki miesięczne wynoszą 1.890,29 zł miesięcznie, na którą to kwotę składają się czynsz, prąd i gaz w wysokości ok. 600 zł, przedszkole, telefony i internet w kwocie ok. 400 zł oraz raty kredytów o łącznej wartości 890,29 zł. Ponadto wskazano, że skarżący posiada mieszkanie o powierzchni 54 m², nie posiada żadnych oszczędności , przedmiotów wartościowych oraz środków transportu.

Oceniając powyższą sytuację organ wskazał, w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które można byłoby określić jako "ważny interes dłużnika" lub "interes publiczny". Organ podkreślił, że kwota 8.000 zł jest wysoka, zarówno z punktu widzenia obiektywnych kryteriów ekonomicznych jak i z perspektywy ustalonej sytuacji finansowej skarżącego. Jednak, zdaniem GIT, nie stanowi to podstawy do podjęcia decyzji o zastosowaniu ulgi w postaci umorzenia kary pieniężnej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący uzupełnił dotychczas złożone wyjaśnienia wskazując, że posiada jeszcze jeden kredyt do spłaty, rodzina musi korzystać z pomocy finansowej najbliższych, od stycznia 2014 r. z braku środków finansowych nie uiszcza opłaty za mieszkanie, rodzinie często brakuje pieniędzy na podstawowe potrzeby. Do pisma załączył kopię ugody z BEST II dotyczącej spłaty wierzytelności oraz kopię umowy sprzedaży samochodu za kwotę 1 .000 zł.

Pismem z dnia 21 lipca 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. z prośbą o przesłanie informacji o przebiegu i wynikach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w tym do wskazania, czy postępowanie egzekucyjne okazało się skuteczne oraz czy uzyskano w nim kwotę wyższą od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności.

W odpowiedzi, Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.- P. poinformował organ, iż w toku prowadzonego postępowania dokonano zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego. W związku z zajęciem dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ o braku środków na rachunku bankowym. Zgodnie z pismem, wobec strony prowadzone jest również postępowanie co do zaległości korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia, zgodnie z art. 115 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że do chwili obecnej nie wyegzekwowano żadnych kwot na pokrycie zaległości wierzyciela.

Zaskarżoną decyzją z dnia 27 października 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 55 ustawy o finansach publicznych, należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. Przypadek uzasadniony względami społecznymi lub gospodarczymi jest przesłanką o charakterze uznaniowym, w związku z tym nakłada na organ obowiązek zachowania szczególnej staranności w prowadzeniu postępowania, wnikliwości w ocenie zgromadzonego materiału dowodowego oraz uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia.

Organ powołał się na art. 56 w zw. z art. 64 ustawy o finansach publicznych.

Ponownie rozpoznając sprawę GIT wskazał, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, D.W. oraz dwiema małoletnimi córkami. Nie posiada nieruchomości, mieszkania, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani środków transportu. Rodzina zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 54 m² , będącym własnością małżonki skarżącego. W 2013 roku skarżący osiągnął w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą łączny dochód w kwocie 26.795,15 zł. W 2014 roku, w związku z zawieszeniem działalności gospodarczej, jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku i nie osiągnął żadnego dochodu. Zarówno w 2013, jak i w 2014 roku małżonka skarżącego również nie osiągnęła żadnego dochodu i pozostaje zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Zgodnie z oświadczeniem o majątku, dochodach i źródłach utrzymania, rodzina ponosi następujące miesięczne wydatki: 600 zł - utrzymanie mieszkania, tj. opłaty za czynsz, gaz i prąd, 400 zł - inne miesięczne opłaty, tj. przedszkole, abonament telefoniczny, Internet oraz telefon. Na potwierdzenie wysokości opłat skarżący przedstawił kopie poleceń przelewów na rzecz PGE Obrót S.A., Wspólnoty Mieszkaniowej G. oraz faktury wystawionej przez PGNiG S.A. Ponadto budżet domowy obciążają raty kredytów. W dniu 31 marca 2014 r. łączna kwota tych zobowiązań wyniosła 44.753,40 zł. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wyjaśnił, że oprócz ww. zobowiązań, uiszcza ponadto ratę kredytu w BEST S.A. w kwocie 118,45 zł miesięcznie.

Organ wskazał, że rodzina utrzymuje się z prac dorywczych oraz pomocy rodziny. W dniu 24 marca 2014 r. małżonka skarżącego sprzedała pojazd marki Seat Cordoba za kwotę 1.000 zł; zgodnie z twierdzeniami skarżącego - w celu uzyskania środków pieniężnych na utrzymanie rodziny.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że w kontekście dokumentów i informacji przekazanych przez stronę w niniejszym postępowaniu ustalenie pewnych faktów, zwłaszcza tych, o których wie wyłącznie strona, pozostaje poza zakresem możliwości organu. Ważna w tym przypadku jest inicjatywa strony zmierzająca do aktywnego dostarczania materiału dowodowego. Dłużnik, będąc zainteresowany pomyślnym rozpoznaniem podania powinien przedłożyć wszelkie niezbędne dokumenty, oraz te, które w jego ocenie przemawiają za pozytywnym rozstrzygnięciem jego sprawy.

Organ podkreślił, że powszechnie obowiązującą zasadą w polskim porządku prawnym jest obowiązek regulowania należności wobec Skarbu Państwa, natomiast umorzenie należności pieniężnej w całości traktować należy jako instytucję o charakterze zupełnie wyjątkowym.

Analizując przesłanki umorzenia należności w całości GIT stwierdził, że w przedmiotowej sprawie należy wziąć pod uwagę następujące przesłanki: zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne lub zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. W celu ustalenia, czy w sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne organ zwrócił się z prośbą do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. o udostępnienie informacji o wynikach prowadzonego postępowania. Zgodnie z udzieloną odpowiedzią, organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego, jednak nie znajdowały się na nim żadne środki. Organ wskazuje, że co prawda na dzień 25 sierpnia 2014 r. w postępowaniu nie zostały wyegzekwowane żadne kwoty na pokrycie zaległości strony, to jednak samo niezrealizowanie zajęcia rachunku bankowego nie może przesądzać o nieskuteczności postępowania egzekucyjnego, czy też o tym, że w postępowaniu nie będzie można uzyskać kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności.

Ponadto, zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie zachodzi przesłanka ważnego interesu dłużnika lub ważnego interesu publicznego w udzieleniu ulgi. Materiał dowodowy nie wskazuje, że zachodzi ważny interes dłużnika, który przemawiałby za udzieleniem wnioskowanej ulgi. Zgodnie z przedstawionym materiałem dowodowym, obecnie sytuacja majątkowa skarżącego jest niewątpliwie trudna. Skarżący nie sprecyzował wysokości dochodów uzyskiwanych w związku z pracami dorywczymi; wskazał jednak, że musi korzystać z pomocy finansowej rodziny. Ponadto, posiada znaczne zadłużenie w związku z zaciągniętymi kredytami. Odnosząc się do powyższego organ wskazał, że chociaż obecnie zarówno skarżący, jak i jego małżonka są zarejestrowani jako osoby bezrobotne, to nie zostały przedstawione żadne okoliczności, w szczególności dotyczące stanu zdrowia, przesądzające, iż w najbliższym czasie nie będą w stanie podjąć zatrudnienia. Przeczy temu również podejmowanie przez małżonków prac dorywczych w przypadku bowiem, gdy skarżący jest dłużnikiem cywilnoprawnym z tytułu zaciągniętych kredytów i zobowiązanym w stosunku publicznoprawnym, umorzenie należności publicznoprawnej (określonej ostateczną decyzją) przy jednoczesnym spłacaniu kredytu bankowego prowadziłoby w konsekwencji do finansowania zobowiązań cywilnoprawnych kosztem należności publicznoprawnych, które w konkurencji obu płatności mają pierwszeństwo zaspokojenia.

Organ w ramach dyspozycji art. 56 ustawy o finansach publicznych nie musiał, a jedynie mógł przychylić się do wniosku strony. Podejmowanie decyzji o charakterze uznaniowym nie zwalnia oczywiście organu z obowiązku zebrania i wyczerpującego rozważenia zebranego materiału dowodowego. W przedmiotowej sprawie organ rozpatrzył w pełni przedstawiony przez skarżącego materiał dowodowy, jednak nie znalazł podstaw do zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności w całości. Rozstrzygnięcie nie miało charakteru dowolnego, lecz było wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś zaskarżona decyzja odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

W skardze M.W. zarzucił naruszenie art. 55 ustawy o finansach publicznych poprzez brak uznania, że zachodzi możliwość umorzenia w całości lub w części spłaty i spłata może być odroczona lub rozkładana na raty, naruszenie art. 56 § 1 pkt 3 i 6 ustawy o finansach publicznych. Skarżący podkreślił, że organ nie wziął pod uwagę, że prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne zostało umorzone wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji (KM 1449/13). Ponadto wskazał, że spełnienie świadczenia na rzecz wierzyciela znacznie pogorszy sytuację bytową dłużnika i jego rodziny, co nie jest ani w interesie dłużnika ani w interesie społecznym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w decyzji.

Postanowieniem z dnia 2 lutego 2015 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

Na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. pełnomocnik skarżącego złożył głos do protokołu, w którym zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniedbanie polegające na zaniechaniu zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną sytuację majątkową i osobistą skarżącego. Ponadto wskazano na naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny niekompletnego materiału dowodowego w sposób dowolny, a nie swobodny. W ocenie pełnomocnika skarżącego naruszono również art. 55 i art. 56 ust. 1 pkt 3 i 5 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 64 ust. 1 tej ustawy poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że w stanie faktycznym sprawy nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie należności w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga M.W. jest niezasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 t.j. ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, że sąd administracyjny rozpoznając sprawę bada czy postępowanie w wyniku którego wydany został zaskarżony akt, dokonana czynność, przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami je regulującymi oraz czy ustalenia faktyczne mają oparcie w zebranym w sprawie materiale i czy ustalony stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję przepisu powołanego przez organ jako podstawa prawna rozstrzygnięcia sprawy.

W przedmiotowej sprawie istotę sporu pomiędzy skarżącym a organem administracji stanowi odmowa umorzenia kary pieniężnej w kwocie 8.000 złotych nałożonej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Główny Inspektor Transportu Drogowego w oparciu o przepis art. 56 w związku z art. 55 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 995 ze zm.) uznał, że w przypadku skarżącego nie ma podstaw do umorzenia należności pieniężnej wynikającej z decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 1 października 2013 r.

Przechodząc do oceny zaskarżonych decyzji przypomnieć należy, że w ustawie o finansach publicznych ustawodawca przewidział możliwość m.in. umarzania w całości albo w części spłaty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym stanowiących dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego (art. 55 w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 60 pkt 7 ustawy ).

W przepisie art. 56 ust. 1 ustawy wymienione zostały sytuacje, w których należności, o których mowa w art. 55, mogą być umarzane w całości. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące tzn. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż należności są nieściągalne, a zaistnienie którejkolwiek z tych przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. Przesłanki te są następujące:

1/ osoba fizyczna zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6000 zł ;

2/ osoba prawna została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku /.../;

3/ zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne;

4/ jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji;

5/ zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny.

Stosownie natomiast do treści powołanego powyżej art. 57 ustawy na wniosek dłużnika:

1) należności mogą być umarzane w części,

2) mogą zostać odroczone terminy spłaty całości lub części należności,

3) płatność całości lub części należności może zostać rozłożona na raty

w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa.

Zauważyć należy, że organ administracji rozpatrując wniosek o umorzenie należności zarówno całości jak i części należności działa w ramach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola legalności takich decyzji jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Stwierdzenie przez ustawodawcę, że organ może umorzyć należności, w tym wypadku należność z nałożonej kary pieniężnej, nie oznacza jednak dowolności. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 października 2012 r. sygn. II GSK 1545/11, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Oznacza to, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją takiego stanowiska jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 t.j. ze zm.)

Kontrola Sądu obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 1354/10, publ. Baza orzeczeń CBOIS), czy ustalone okoliczności faktyczne zostały poddane wnikliwiej i rzetelnej ocenie. Ponadto podkreślić należy, że obowiązkiem organu odwoławczego jest zawsze ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie.

Przechodząc do analizy niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, Generalny Inspektor Transportu Drogowego prawidłowo przeprowadził w ramach postępowania odwoławczego postępowanie dowodowe w odpowiednim zakresie i bez naruszania granic swobodnej oceny dowodów uznał, iż wobec skarżącego nie zaistniały przesłanki z art. 57 ustawy o finansach publicznych umożliwiające umorzenie obciążających go należności.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że w toku prowadzonego postępowania M.W. został wezwany do wskazania przesłanek uzasadniających pozytywne załatwienie wniosku oraz do przedłożenia dokumentów potwierdzających istnienie tych przesłanek. Skarżący przedstawił te dokumenty, organ I instancji ustosunkował się do nich w treści swojej decyzji, organ II instancji zaś, zgodnie ze wskazaniem zawartym w przepisie art. 15 k.p.a. rozpoznał ponownie sprawę, odnosząc się do argumentów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W zaskarżonej decyzji znalazły się odniesienia organu II instancji do kwestii wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a mianowicie występowania ważnego interesu dłużnika wynikającego z faktu jego trudnej sytuacji finansowej, faktu utrzymywania rodziny i istniejących w stosunku do skarżącego innych zobowiązań finansowych (m.in. spłata kredytów bankowych) w kontekście twierdzeń skarżącego, że zapłata kary spowoduje utratę płynności finansowej i będzie grozić ubóstwem jego rodziny, przeprowadzono analizę sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego.

Skarżący zarzuca decyzjom organów obu instancji, że rozpoznając jego sprawę, nie uwzględniły jego sytuacji majątkowej, rodzinnej i zawodowej, w aspekcie zapewnienia możliwości płynnego wywiązania się z istniejących zobowiązań wobec Skarbu Państwa, bez ryzyka ubóstwa jego rodziny.

Nie znajduje w tym zakresie, zdaniem Sądu, uzasadnienia argumentacja skarżącego odnosząca się do jego sytuacji rodzinnej. Faktem jest, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną i ma na utrzymaniu dwoje dzieci, utrzymuje się z prac dorywczych. Wraz z małżonką są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Słusznie jednak w tym zakresie zauważył organ, że skarżący powołując się na określone okoliczności, zwłaszcza te, o których wie tylko skarżący, pozostaje poza zakresem działania administracji i możliwościami ich ustalenia. Nie ma racji skarżący zarzucając nierozważenie przesłanek umorzenia, w przypadku, gdy sam nie ujawnia pełnych informacji o swojej sytuacji, o zaciągniętych zobowiązaniach, o częstotliwości podejmowania prac dorywczych oraz wysokości środków pieniężnych z ich tytułu uzyskiwanych.

Przyznając, że sytuacja, w jakiej znajduje się skarżący jest rzeczywiście trudna, słusznie organ stwierdził jednak brak podstaw do uznania jej za sytuację szczególną, która mogłaby zagrażać egzystencji dłużnika i jego rodziny, a tym samym uzasadniającą odstąpienie od dochodzenia należności z tytułu nałożonej kary pieniężnej ze względu na ważny interes skarżącego. Trafnie wskazał przy tym na możliwość poprawy tejże sytuacji w przyszłości, biorąc pod uwagę wiek i możliwości zarobkowe skarżącego oraz żony, a w konsekwencji dostrzegając szanse uiszczenia tejże należności w dłuższej perspektywie czasowej, chociażby w układzie ratalnym. Dodatkowo wskazać należy, że skarżący we wniosku o umorzenie podał, że jego rodzina utrzymuje się z niewielkich oszczędności, natomiast w oświadczeniu o stanie majątkowym takich nie wykazał. Skarżący nie przedłożył również informacji o ewentualnym korzystaniu z pomocy społecznej. W zakresie natomiast prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego wskazać należy, że zapewnienie poszanowania minimum egzystencji – w razie ewentualnej egzekucji nałożonej kary pieniężnej – przewidują właściwe przepisy dotyczące egzekucji w administracji. Prawidłowo również organ II instancji nie stwierdził zaistnienia w niniejszej sprawie interesu publicznego jako przesłanki umorzenia, nawiązując do zasad sprawiedliwości społecznej (powszechności i równości ponoszenia obciążeń publicznoprawnych) oraz porządku publicznego (konieczności ponoszenia kar pieniężnych jako konsekwencji działań sprzecznych z obowiązującym porządkiem prawnym) jako przemawiających za odmową zastosowania ulgi w postaci umorzenia kary pieniężnej. Takie uzasadnienie w ocenie Sądu nie pozostaje w sprzeczności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W tej sytuacji podjęcie decyzji o odmowie umorzenia należności należy ocenić jako należycie uzasadnione i nie noszące cech dowolności.

W wyroku z dnia 7 marca 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że w sytuacji, gdy strona wszczętego z jej inicjatywy postępowania o umorzenie należności uzasadnia swój wniosek określonymi okolicznościami potwierdzonymi dowodami dołączonymi na żądanie organu, ocena dopuszczalności umorzenia powinna zapaść w oparciu o te zebrane w sprawie dowody, przy uwzględnieniu rodzaju należności, której umorzenia dochodzi wnioskodawca i która ma służyć wymuszeniu na przyszłość pożądanych zachowań, co ma istotne znaczenie z perspektywy interesu społecznego. Kierując się powyższym stwierdzić należy, że przedstawione przez skarżącego dowody organ prawidłowo ocenił jako niewystarczające do umorzenia wnioskowanej należności (sygn. II GSK 2084/12, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela powyższy pogląd. Wszczęcie postępowania o umorzenie należności z nałożonej kary pieniężnej następuje na wniosek strony. Oznacza to, że oczekując określonego , korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia strona postępowania zobowiązana jest przedstawić organowi dowody stanowiące uzasadnienie żądania. W ocenie Sądu inicjatywa dowodowa tym zakresie obciąża stronę postępowania.

Reasumując, trudna sytuacja materialna skarżącego sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanego umorzenia zobowiązań publicznoprawnych, a tym bardziej nie można jej utożsamiać z ważnym interesem strony. W przeciwnym razie prowadziłoby to do absurdu. Zawsze, bowiem ulga w zapłacie zobowiązania publicznoprawnego jest w interesie (faktycznym) podatnika. W rezultacie każdy podmiot znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłanki do umorzenia takowych zobowiązań. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do sytuacji, że każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej, spełniałby przesłankę do przyznania ulgi. Takie stanowisko byłoby sprzeczne z zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, z której wynika, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 2119/10).

Dlatego też ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której znalazł się podmiot wnioskujący o umorzenie niezależnie od swojego postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, aby zaistniały po jego stronie takie nadzwyczajne zdarzenia, które uzasadniałyby przyjęcie, iż po jego stronie wystąpił ważny interes przemawiający za umorzeniem pozostałej mu do zapłacenia kary pieniężnej. Podkreślić przy tym należy, że subiektywne przekonanie podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej nie może być utożsamiane z ważnym interesem podatnika.

Reasumując stwierdzić należy, iż prawidłowo organy wywiodły, że nie została spełniona przesłanka zarówno ważnego interesu skarżącego, jak i interesu publicznego. W szczególności wyrażona w zaskarżonej decyzji ocena nie ma charakteru dowolnego lub arbitralnego, lecz jest wynikiem należytej oceny zebranego materiału dowodowego. Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu w badanej sprawie organ, wypełniając regulację przepisu art. 107 § 3 k.p.a., odniósł się do zebranego materiału dowodowego w aspekcie przesłanek umorzenia zaległości określonych w ustawie o finansach publicznych, rozważając go przy tym w świetle ważnego interesu dłużnika i interesu Skarbu Państwa. W tej sytuacji stwierdzenie organu, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uznania istnienia ważnego interesu lub interesu publicznego jest uprawnione i nie wykracza poza granice uznania administracyjnego.

Tym samym należy stwierdzić, że organ przy rozpatrywaniu sprawy będącej przedmiotem skargi nie naruszył wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego, ze szczególnym uwzględnieniem przepisu art. 57 ustawy o finansach publicznych. Po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdza, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa a dokonane ustalenia organu są spójne i logiczne, i nie wykraczają poza zakres swobodnej oceny dowodów.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku zgodnie z art. 250 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490 t.j.)

bg