Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 27/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt 1 i art. 28 , art. 138 par. 1 pkt 2, art. 105 par. 1, art. 61 par. 1, art. 63 par. 1, art. 19, art. 27, art 101 par. 3, art. 139,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 101 par. 3,
journal: Dz.U. 2012 poz 788
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. cart. 152, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. na rzecz A. B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: dyrektor) decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: kierownika) z dnia [...] nr [...] odmawiającą A. B. przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2013 r., oraz umorzył postępowanie pierwszej instancji w sprawie wniosku A. B. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2013 r.

Dyrektor wyjaśnił, że w dniu 15 maja 2013 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wpłynął wniosek A. B. o przyznanie płatności na 2013 r., w którym ubiegał się o przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Kierownik decyzją z dnia [...]odmówił A. B. przyznania płatności ONW na rok 2013.

Prowadząc postępowanie odwoławcze, dyrektor wezwał A. B. (za pośrednictwem radcy prawnego) oraz Z. B. (ojca małoletniego A. B.) do złożenia zezwolenia sądu opiekuńczego do dokonywania przez Z. B. czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. Do dnia wydania niniejszej decyzji, nie wpłynęły wymagane dokumenty.

Dyrektor wskazał, że w niniejszej sprawie zaszła przesłanka bezprzedmiotowości postępowania. Organ pierwszej instancji przeprowadził weryfikację dotyczącą podejrzenia stworzenia sztucznych warunków dla ominięcia degresywności w celu uzyskania wyższych kwot płatności, niezgodnych z przepisami płatności. W związku z powyższym kierownik przeprowadził w tym zakresie postępowanie wyjaśniające i stwierdził, że strona sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania płatności ONW, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami wnioskowanego systemu wsparcia. Organ odwoławczy prowadząc natomiast postępowanie stwierdził, iż wnioskodawcą jest małoletni A. B. (ur. 4 maja 2010 r.), który w dniu złożenia wniosku miał 3 lata. Reprezentował go ojciec Z. B.. Następnie w dniu 2 września 2013 r. reprezentant udzielił w imieniu małoletniego pełnomocnictwa do reprezentowania go w postępowaniach prowadzonych przed organami ARiMR osobie trzeciej K. P..

Zdaniem organu, skoro wnioskodawcą jest małoletni A. B., zastosowanie znajduje ma art. 101 § 3 K.r.o., zgodnie z którym rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko. Zezwolenia udziela sąd na wniosek, który może być złożony przez każde z rodziców. Ponieważ sąd udziela zezwolenia, a nie zgody, to konsekwencją jego braku jest nieważność dokonanej czynności i nie może ona być konwalidowana. Powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2000 r., I CKN 319/00 organ wyjaśnił, że przy wykładni pojęcia czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu w rozumieniu art. 101 § 3 K.r.o. należy stosować obiektywne i sprawdzalne - w okolicznościach rozpoznawanej sprawy - kryteria, które m.in. obejmują ciężar gatunkowy i wartość przedmiotu dokonanej czynności, jej skutków w sferze majątku małoletniego, szeroko pojęte dobro dziecka i ochrona jego interesów życiowych". Czynnością przekraczającą zwykły zarząd jest też złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania Złożenie wniosku o przyznanie płatności w ramach ONW do powierzchni 65,70 ha (czyli ubieganie się o kwotę 11.955,80 zł), jest związane po pierwsze z przestrzeganiem przez cały rok kalendarzowy, którego dotyczy wniosek określonych w przepisach norm i wymogów w gospodarstwie oraz z pięcioletnim zobowiązaniem do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW. Brak przestrzegania tych norm i wymogów skutkuje nałożeniem sankcji bądź odmową przyznania dopłat. Natomiast zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej skutkuje koniecznością zwrotu płatności za obszar, na którym doszło do zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. W niniejszej sprawie dodatkowo deklarowane były działki ewidencyjne nieskutecznie wydzierżawiane przez stronę od rodziców i firmy H. Sp. z o.o. (której wspólnikiem i reprezentantem jest Z. B.), co naraziło małoletniego A. B. na podejrzenie o stworzenie sztucznych warunków do przyznania płatności niezgodnych z celami systemu wsparcia (podział gospodarstwa zmierzający do uzyskania wyższych kwot dopłat), a także mogło narazić go (w okresie kolejnych lat) na dalsze ewentualne konsekwencje finansowe wynikające z pobrania nienależnych lub nadmiernych dopłat ONW (w razie wykrycia nieprawidłowości skutkujących koniecznością zwrotu dopłat np. odsetki w sprawach windykacyjnych). Z. B., reprezentant ustawowy strony, upoważnił w jej imieniu do reprezentowania przed organami ARiMR K. P. (osobę trzecią mającą powiązania z firmą H. Sp. z o.o. poprzez przejmowanie zobowiązań wieloletnich, co było przedmiotem badania stworzenia sztucznych warunków w niniejszej sprawie), dla którego zarówno dobro dziecka i ochrona jego interesów życiowych nie jest priorytetem tak jak np. dla rodziców.

Czynność prawna przekraczająca zakres zwykłego zarządu dotycząca majątku dziecka, dokonana bez zezwolenia sądu opiekuńczego, jest czynnością prawną bezwzględnie nieważną, jako czynność sprzeczna z prawem (art. 58 § 1 K.c.). Zatem złożenie przez Z. B. wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2013, gdzie stroną postępowania jest jego małoletni syn A. B., bez zezwolenia sądu opiekuńczego, jest czynnością nieważną. Zdaniem dyrektora, organ pierwszej instancji błędnie wszczął postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW na wniosek strony z dnia 15 maja 2013 r., jak również wydał decyzję o odmowie przyznania wnioskowanych płatności na rok 2013. Z. B., w imieniu swego małoletniego syna A., ubiegał się o przyznanie płatności na rok 2013, do czego nie miał zezwolenia sądu opiekuńczego. Oznacza to, że brak stosownego zezwolenia sądu opiekuńczego powoduje utratę prawa do złożenia wniosku o przyznanie płatności. Wszczęcie postępowanie przez kierownika w sprawie przyznania płatności w ramach płatności ONW jest bezprzedmiotowe, dlatego podlegało umorzeniu. Przyznanie A. B. płatności ONW na podstawie wniosku złożonego w dniu 15 maja 2013 r., stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa będące przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji w myśl art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

A. B., reprezentowany przez swojego ojca Z. B., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skargę na decyzję dyrektora. Zaskarżając decyzję w całości zarzucił jej:

1/ naruszenie art. 101 § 3 K.r.o. polegające na błędnym uznaniu, iż złożenie w imieniu małoletniego A. B. wniosku o płatność ONW przez jego ojca Z. B., bez zgody sądu rodzinnego, stanowiło czynność przekraczającą zwykły zarząd mieniem dziecka;

2/ naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż w sprawie zaistniało rażące naruszenie prawa obligujące organ I instancji do wydania w sprawie decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji;

3/ naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia tego, jakiego przepisu rażące naruszenie w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w sprawie dotyczyło;

4/ naruszenie art. 139 K.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na niekorzyść skarżącego;

5/ naruszenie art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu przesłanek wydania decyzji odwoławczej na niekorzyść strony.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że decyzja jest błędna, jako oparta na błędnej wykładni prawa, nieuargumentowana w sposób dostateczny oraz uderzająca w interes skarżącego. Podniósł, że błędne stosowanie niejednoznacznych w swej treści przepisów prawa nie może być uznane za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji. Jeśli istnieją jakiekolwiek wątpliwości co do ustaleń, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącego, organ II instancji bezzasadnie przyjmuje zaistnienie w sprawie naruszenia art. 101 § 3 K.r.o. w związku ze złożeniem przez ojca A. B. - Z. B. wniosku o płatność ONW bez zgody na przedmiotową czynność sądu rodzinnego. Przepis ten nie ma zastosowania w sprawie. Zgodnie bowiem z regulacją art. 30 § 2 K.p.a., nie posiadające zdolności do czynności prawnych osoby fizyczne działają przez swych ustawowych przedstawicieli. Takimi ustawowymi przedstawicielami są rodzice małoletniego, którzy są władni reprezentować go w ogóle postępowań administracyjnych. Taki też status prawny w zakwestionowanym postępowaniu administracyjnym pełnił ojciec A. B. - Z. B.. Udział rodzica A. B. w tymże postępowaniu nie stanowił zatem wykonywania czynności zarządu mieniem małoletniego w rozumieniu art. 101 § 3 K.r.o., ale mieścił się w obrębie wykonywania przez tegoż rodzica czynności procesowych przedstawiciela ustawowego. Trafnie zatem organ wydający zakwestionowaną przez organ I instancji decyzję nie wymagał od rodziców A. B. zgody sądu rodzinnego na złożenie przez małoletniego wniosku o uzyskanie płatności ONW. Skarżący podniósł, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze uczestnika nie jest czynnością majątkową, co do której znalazłby zastosowanie art. 101 § 3 K.r.o. Stanowisko organu jest w tym zakresie błędne. Nawet gdyby zastosować stanowisko prawne organu, to ponieważ w sprawie istnieje możność dokonania alternatywnej do przyjętej przez ten organ wykładni przepisu art. 101 § 3 K.r.o., nie sposób przyjmować, że zaistniało w niej rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. obligujące do wydania decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji. Ponadto organ II instancji nie wskazuje regulacji prawnej, której naruszenie stanowiłoby rażące naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Uzasadnienie decyzji nie zawiera konstrukcyjnego elementu decyzji opisanego w art. 107 § 3 K.p.a.

Organ wskazując na to, że złożenie przez małoletniego wniosku o płatność ONW generuje po stronie małoletniego A. B. stosowne zobowiązanie w żaden sposób nie wyjaśnił charakteru prawnego tego zobowiązania, zakresu i wymiaru. Zdaniem skarżącego, zobowiązanie to wynika z decyzji administracyjnej, nie zaś z działania rodziców małoletniego. Trudno zatem utrzymywać, że w tym wypadku mamy do czynienia z czynnością rodzica przekraczającą zwykły zarząd mieniem małoletniego, skoro skutek obligacyjny wynika z rozstrzygnięcia organu administracji publicznej.

Skarżący podniósł, że organ odwoławczy nie może orzec w sposób, który pogarsza sytuację strony odwołującej się, tj. tę sytuację, którą ukształtowała decyzja organu pierwszej instancji. Jedynie w dwóch przypadkach organ odwoławczy może odstąpić od tej zasady: po pierwsze, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo; po drugie, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza interes społeczny Wydanie decyzji z naruszeniem art. 139 K.p.a. polegało na tym, że bezsprzecznie doszło do pogorszenia wydaniem zaskarżonej decyzji sytuacji skarżącego. O ile bowiem wydanie przez organ II instancji decyzji o charakterze merytorycznym umożliwiałoby A. B. ustalenie jego uprawnień do wnioskowanych dopłat, o tyle zaskarżona decyzja uniemożliwia mu ustalenie tego prawa. Jej utrzymanie w mocy doprowadzi do sytuacji, w której z uwagi na upływ terminów ustawowych nie będzie on mógł ponownie starać się o te dopłaty nawet wówczas, gdy jego rodzice uzyskają zgodę sądu rodzinnego na złożenie stosownego wniosku. Organ nie uzasadnił tej sytuacji, w której rozstrzygnął na niekorzyść strony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł ponadto, że zawarte w uzasadnieniu decyzji zdanie, że przyznanie płatności lub odmowa przyznania płatności stanowiłoby rażące naruszenie prawa, miało charakter informacyjny. Poprzez to, że organ zamiast odmówić przyznania płatności i orzec o stworzeniu sztucznych warunków do ich uzyskania, orzekł o umorzeniu postępowania stwierdzając przy tym, że postępowanie w zakresie wniosku jest bezprzedmiotowe, nie pogorszył sytuacji strony i nie naruszył art. 139 K.p.a. Zaskarżona decyzja nie wywołuje dla strony żadnych negatywnych skutków, które wynikają z uznania, że stworzył on sztuczne warunki do przyznania płatności.

W piśmie procesowym z dnia 23 lutego 2015 r. skarżący podniósł, że złożenie wniosku w postępowaniu administracyjnym jest zdarzeniem prawnym ze sfery prawa publicznego (administracyjnego) i wywołuje skutki administracyjnoprawne (proceduralne, tj. wszczęcie postępowania administracyjnego). W konsekwencji nie może być stosowana do niego sankcja nieważności przewidziana w art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego, gdyż ma ona zastosowanie jedynie do czynności prawnych, a nie do czynności proceduralnych (tu: złożenia wniosku). Dalszą konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, że organ II instancji nie mógł z tego powodu uznać postępowania administracyjnego przed organem I instancji za bezprzedmiotowe i rozpatrując odwołanie umorzyć to postępowanie, gdyż nie nastąpiła jakakolwiek utrata prawa do złożenia wniosku w tej sprawie.

Jeżeli już organ II instancji uznał, że wymagane było zezwolenie sądu opiekuńczego, to powinien je uznać za zagadnienie wstępne, zawiesić obligatoryjnie postępowanie w trybie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. i podjąć czynności stosownie do art. 100 § 1 K.p.a. Przy czym, jeżeli już sąd opiekuńczy miałby wydawać zezwolenie, to nie w przedmiocie, jak utrzymuje organ II instancji, dopuszczalności złożenia wniosku, lecz w przedmiocie podjęcia przez małoletnią stronę zobowiązań związanych z przyznaniem płatności (tylko bowiem zaciąganie zobowiązań może być uznane za zarząd majątkiem małoletniego).

Organ II instancji nie mógł uznać złożenia zezwolenia sądu rodzinnego za warunek do złożenia wniosku (przepisy wspólnotowe i krajowe dotyczące płatności nie wprowadzają takiego wymogu), tylko co najwyżej, jako przesłankę do wydania decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm.), dalej: ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja dyrektora wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym to przepisem organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i umarza postępowanie pierwszej instancji w całości. Organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części – art. 105 § 1 K.p.a. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji, albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe. Z przyczyn podmiotowych postępowanie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1, wtedy, gdy (jedyna) strona postępowania administracyjnego utraciła przymioty, o których mowa w art. 28, lub wskutek śmierci strony w toku postępowania dotyczącego praw ściśle związanych z osobą zmarłej strony. Z przyczyn przedmiotowych postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. W wyroku NSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 1990 r., II SA 1240/89, ONSA 1990, nr 1, poz. 16, stwierdzono, że: "Jeżeli żądanie strony (art. 61 § 1 k.p.a.) nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem".

Jak wyjaśnia A.Wróbel w komentarzu do art. 105 (program LEX), koniecznym jest rozróżnienie bezprzedmiotowości postępowania i bezzasadności żądania strony. Powołując wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 września 1987 r., V SA 220/87, ONSA 1987, nr 2, poz. 67 wyjaśnił, że umorzenie postępowania w I instancji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie to było bezprzedmiotowe. Jeśli jednak istnieje stan faktyczny, podlegający uregulowaniu przez organ administracji państwowej, na wniosek strony, bądź z urzędu, postępowanie I instancji nie może być uznane za bezprzedmiotowe.

W decyzji z dnia 27 października 2014 r. dyrektor stwierdził, że już w chwili wszczęcia bezprzedmiotowe było postępowanie prowadzone przez organ pierwszej instancji. Bezprzedmiotowość polegała na tym, że reprezentant ustawowy A. B. – jego ojciec Z. B., złożył w imieniu małoletniego wniosek o przyznanie płatności ONW, a zatem dokonał czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem, czyniąc to bez wystąpienia do sądu opiekuńczego o udzielenie zezwolenia na dokonanie tej czynności. Czynność ta, zdaniem organu, była nieważna.

Zgodnie z treścią art. 101 § 3 K.r.o., rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko. Dla ustalenia, czy dana czynność mieści się w ramach zwykłego zarządu, czy też przekracza jego zakres, pomocne są kryteria obiektywne, w postaci katalogu czynności zaliczanych powszechnie do zwykłego zarządu oraz katalog czynności uznawanych zgodnie za przekraczające te ramy. Pomocne są także kryteria subiektywne, a mianowicie ocena sytuacji majątkowej "posiadacza" majątku, wartość i charakter czynności w stosunku do wartości i charakteru głównych składników danego majątku oraz okoliczność odpłatnego albo nieodpłatnego (także "nieobciążliwego") nabycia danego przedmiotu. Uważa się, (por. w tym zakresie komentarz T. Sokołowskiego do art. 101 K.r.o. dostępny w programie LEX,) że przykładowy, otwarty katalog czynności zwykłego zarządu zawiera w szczególności czynności fizyczne i prawne wiążące się ze zwykłym korzystaniem z majątku, służące zachowaniu substancji majątku w stanie niezmienionym, niepogorszonym, wymianę typowych składników masy majątkowej bez zmiany jej przeznaczenia, zwyczajne bieżące naprawy składników majątku, wnoszenie opłat, podatków, stałych płatności itp. Natomiast do czynności przekraczających ramy zwykłego zarządu, zalicza się w szczególności następujące czynności: nabycie, zbycie, zrzeczenie się lub istotne obciążenie nieruchomości oraz praw o większej wartości, zmiana sposobu gospodarowania ważnym składnikiem majątku, zmiana przeznaczenia części nieruchomości, znaczniejszy remont lub przebudowa budynku, ustanowienie odrębnej własności lokalu, dokonanie podziału nieruchomości. Kryteria subiektywne wymagają w szczególności ustalenia, czy dana czynność dotyczy wartości, stanowiącej istotny, znaczący ułamek wartości całego majątku. Z uwagi na specyfikę sytuacji dziecka uwzględnić trzeba także kryteria, w wskazane w judykaturze SN: "ciężar gatunkowy dokonywanej czynności, jej skutków w sferze majątku małoletniego, wartości przedmiotu danej czynności oraz szeroko pojęte dobro dziecka i ochrona jego interesów życiowych" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 1982 r., I CR 234/82, LEX nr 8486).

W ocenie Sądu, czynność polegająca na złożeniu wniosku o przyznanie płatności nie jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu, a przez to nie wymaga występowania do sądu opiekuńczego o udzielenie zezwolenia na jej dokonanie. Złożenie wniosku nie wywołuje żadnych skutków w majątku małoletniego. Jest czynnością stricte procesową, wszczynająca postępowanie. Wniesienie przez osobę fizyczną żądania wszczęcia określonego postępowania administracyjnego, wywołuje tylko ten skutek, że organ administracji publicznej ma obowiązek dokonać oceny formalnej i procesowej wniesionego podania. Przez ocenę formalną należy rozumieć sprawdzenie, czy podanie odpowiada wymaganiom formalnym dla tego rodzaju pisma (art. 63 § 1 K.p.a.) Natomiast przez ocenę procesową, należy rozumieć stwierdzenie istnienia przesłanek koniecznych do wszczęcia postępowania (art. 1 pkt 1 i art. 28 K.p.a.), w tym także ustalenie zdolności organu do prowadzenia postępowania w tej sprawie i wydania stosownej decyzji (art. 19 i 27 K.p.a.).

W przedmiotowej sprawie ocena formalna wniosku o przyznanie płatności, w której podmiotem wnioskującym jest małoletni A. B. winna była być przeprowadzona pod kątem treści art. 30 § 2 K.p.a., zgodnie z którym osoby fizyczne nieposiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych ustawowych przedstawicieli. Należało zatem sprawdzić, czy osoba która faktycznie działała za małoletniego, czyli Z. B. (reprezentowany przez pełnomocnika K. P.), jest przedstawicielem ustawowym A. B.. Taka właśnie była rola Z. B., dlatego słuszne są argumenty skargi, że udział ojca w złożeniu wniosku nie stanowił wykonywania czynności zarządu mieniem małoletniego w rozumieniu art. 101 § 3 K.p.a., ale mieścił się w obrębie wykonywania przez tego rodzica czynności procesowych przedstawiciela ustawowego.

Kolejnym etapem postępowania jest badanie, we wszczętym już postępowaniu administracyjnym, czy małoletni spełnia warunki przyznania pomocy objętej wnioskiem, zawarte w ustawach i rozporządzeniach odnośnie konkretnego rodzaju płatności. Takiego postępowania organ drugiej instancji nie przeprowadził. Tymczasem po przeprowadzeniu formalnej oceny wniosku, którego złożenie jak wyżej podniesiono nie wymagało wystąpienia do sądu opiekuńczego w trybie art. 101 § 3 K.p.a., winien przejść do jego merytorycznej oceny.

Powyższe oznacza, że organ bezzasadnie uznał, że brak stosownego zezwolenia sądu opiekuńczego powoduje utratę prawa do złożenia wniosku o przyznanie płatności, oraz że z tego względu postępowanie jest bezprzedmiotowe. Rację ma skarżący, że w sprawie nie nastąpiła jakakolwiek utrata prawa do złożenia wniosku. Istotą sprawy, nie dostrzeganą przez organ jest to, że wniosek został złożony. Dokonano tego w sposób uprawniony, tj. bez zbędnego w tej kwestii zastosowania procedury opisanej w art. 101 § 3 K.r.o.

Uznanie, że złożenie wniosku o przyznanie płatności w imieniu małoletniego nie jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu wymagającą zezwolenia sądu opiekuńczego czyni bezprzedmiotowym rozważania na temat tego, czy bez uzyskania tego zezwolenia jest to czynność nieważna na podstawie art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego. Merytoryczna ocena takiego wniosku, który spełnia wymogi formalne, jest zaś prawną konsekwencją jego złożenia a nie rażącym naruszeniem prawa, co bezzasadnie przyjął organ.

Podsumowując, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. decyzja organu II instancji narusza prawo, bowiem organ w sposób nieuprawniony uznał, że postępowanie jest bezprzedmiotowe poprzez brak stosownego zezwolenia sądu powodującego utratę prawa do złożenia wniosku o przyznanie płatności. Ocena, czy decyzja ta wydana została z naruszeniem zakazu wydawania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się (art. 139 K.p.a.), ze względu na jej uchylenie przez Sąd, pozostaje bez wpływu na dalsze procedowanie przez organ.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ dokona merytorycznej oceny wniosku i wyda w tym zakresie stosowne rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję dyrektora. Organ naruszył bowiem przepisy prawa procesowego: art. 101 § 3 K.r.o. i art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik postępowania. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Ponadto na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot poniesionych przez nią kosztów postępowania.