Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1169/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1169/06 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 września 2007 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędzia WSA Stanisław Grzeszek (spr), Asesor WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Małgorzata Celińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2007r., sprawy ze skargi B. K. i S. K., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30 maja 2006 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r., skargę oddala


UZASADNIENIE

We wniosku wniesionym do Urzędu Skarbowego w dniu [...] grudnia 2005 r. małżonkowie B. i S. K. zwrócili się o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę oraz zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc luty 1998 r. w kwocie [...] wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu swego żądania podatnicy wskazali na krytyczną sytuację finansową. S. K. miał pracować na l/2 etatu i zarabiać [...] zł, natomiast B. K. była osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, przy czym na ich utrzymaniu pozostawały dzieci w wieku szkolnym.

W związku ze zmianą miejsca zamieszkania podatników wniosek ten został przekazany zgodnie z właściwością do Urzędu Skarbowego.

Decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] odmówiono podatnikowi umorzenia zaległości w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] obliczonymi na dzień [...] grudnia 2005 r. W uzasadnieniu wskazano, iż trudna sytuacja nie może być jedyną przesłanką udzielenia podatnikowi ulgi, zwłaszcza gdy zaległość podatkowa powstała w następstwie prowadzenia działalności gospodarczej. Wszelkie odstępstwa od terminowego regulowania zobowiązań podatkowych muszą być traktowane jako wyjątek, co oznacza, że okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o umorzenie zaległości podatkowej muszą mieć rzeczywiście szczególny charakter. Za taki nie można - zdaniem organu podatkowego -- uznać niepowodzenia w prowadzeniu działalności gospodarczej. Naczelnik Urzędu Skarbowego zauważył dodatkowo, iż strona w 1997 r. wykazała znaczne dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a mimo tego nie zabezpieczyła odpowiednich środków na zapłatę podatku.

W odwołaniu wniesionym w dniu [...] marca 2006 r. podatnicy wskazali, że organ pierwszej instancji dokonał błędnych ustaleń faktycznych. W zeznaniu za 1997 r. wykazali oni wprawdzie znaczne dochody jednakże zeznanie to zostało następnie skorygowane. Korekta ta wynikać miała z faktu, iż podatnikom nie udało się wyegzekwować należności wynikających z faktur opiewających na kwotę [...] zł. W konsekwencji za rok 1997 podatnicy wykazali stratę.

Decyzją z dnia 30 maja 2006 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji na podstawie zeznania podatkowego PIT-36 za 2005 r. ustalił, iż S. K. osiągnął przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, a dochód podany przez stronę wyniósł [...] zł. Organ zważył również, że strony mają na utrzymaniu dwójkę dzieci w wieku szkolnym i mieszkają u córki w wynajętym mieszkaniu, ponosząc wydatki na utrzymanie w wysokości ok. 300 zł miesięcznie.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej fakt nieotrzymania zapłaty za wystawione faktury nie może stanowić przesłanki przemawiającej za umorzeniem zaległości podatkowej, gdyż ryzyko prawidłowego doboru kontrahentów obciążą prowadzącego działalność gospodarczą i on też ma roszczenie cywilnoprawne o naprawienie szkody wynikłej z winy lub nienależytego wykonania zobowiązania przez kontrahenta, stąd nie można uznać za zgodne z ważnym interesem publicznym przerzucania tego ryzyka na ogół podatników. Organ zwrócił przy tym uwagę na okoliczność, iż duże wątpliwości budzi kwestia źródeł dochodu S. K., gdyż w toku postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu [...] lutego 2006 r. podał on, że jedynym jego źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę na pół etatu, a następnie w złożonym w dniu [...] marca 2006 r. zeznaniu rocznym PIT-36 za 2005 r. wykazał dochód osiągnięty z działalności gospodarczej. W konsekwencji stwierdzono, iż zarówno przyczyna powstania przedmiotowej zaległości podatkowej, jak również brak jakiejkolwiek dobrowolnej wpłaty na poczet powyższego zobowiązania podatkowego a przez to doprowadzenie do powstania odsetek za zwłokę przekraczających przeszło dwukrotnie wysokość zaległości głównej, a także składanie nieprawdziwych informacji odnośnie aktualnej sytuacji podatkowej nie dają żadnych podstaw do przyznania tak korzystnej ulgi podatkowej jak umorzenie zaległości podatkowej.

W skardze wniesionej w dniu [...] czerwca 2006 r. B. i S. K. podtrzymali swe wcześniejsze żądanie umorzenia zaległości podatkowej. W uzasadnieniu powołali się na fakt, iż nie zostali zwolnieni od kosztów sądowych w całości i przez to stracili możliwość odzyskania kwoty [...] zł wraz z odsetkami składając wraz ze skargą kopie: pozwu o zapłatę z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych oraz odpisu postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia [...] lipca 2000 r. (sygn. akt [...]) o oddaleniu zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Gospodarczego z dnia [...] kwietnia 2000 r. (sygn. akt [...]) oddalające ponowny wniosek skarżącego o zwolnienie go od kosztów sądowych (wcześniej został on zwolniony od kosztów w 9/10 części).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Z uwagi na brak zarzutów wobec zaskarżonej decyzji z dnia 30 maja 2006 r. nr [...] organ w całości podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawuj ą kontrolę działalności administracji publicznej m. in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów administracyjnych, w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 151 tej ustawy wynika zaś, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.

Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, organ podatkowy, na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

W ujęciu powołanego przepisu umorzenie zaległości podatkowej stanowi kompetencję o charakterze uznaniowym, przesądza o tym posłużenie się przez ustawodawcę słowem "może". Pozostawiono więc organom podatkowym swobodę co do zastosowania tej kompetencji i zakresu przyznanej ulgi. Z założenia ma ona dawać im możliwość elastycznego reagowania na nieprzewidziane przypadki, uniemożliwiające podatnikom wywiązanie się z ciążącego na nich obowiązku podatkowego. Oznacza to, iż nawet przy stwierdzeniu opisanych w przedmiotowym przepisie przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego organ podatkowy nie jest zobowiązany do wydania decyzji zgodnie z żądaniem podatnika. Jeżeli wystąpią zdarzenia lub okoliczności nadzwyczajne, to organ podatkowy jest władny do ich oceny w aspekcie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego i może, ale nie musi, umorzyć zaległość podatkową.

W istocie przeprowadzana w niniejszej sprawie kontrola sądowa przedmiotowej decyzji uznaniowej sprowadza się do badania, czy postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami procedury i czy rozważono wszystkie zgłoszone okoliczności w sposób przekonywający. Przede wszystkim ustalenia wymaga, czy zaskarżona decyzja nie była rozstrzygnięciem dowolnym, a więc nie opartym na zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje poza kontrolą sądu (tak NSA w wyroku z dnia 23 września 1996 r., sygn. akt SA/Ka 1418/95, opubl. Glosa 1997 nr 5).

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż organy podatkowe w sposób rzetelny i wyczerpujący zbadały okoliczności sprawy wskazane we wniosku podatnika, przykładając szczególne znaczenie do poczynienia ustaleń w zakresie uzyskiwanych dochodów oraz warunków bytowych wnioskodawców. Ustalenia te zostały następnie należycie odniesione do treści art. 67a Ordynacji podatkowej i zaowocowały decyzjami, które przekonywująco uzasadniono. Nie uchybiając w niczym treści art. 134 § 1 p.p.s.a. należy zresztą zwrócić uwagę na fakt, iż sam skarżący nie wyartykułował wyraźnie żadnych zarzutów proceduralnych, nie kwestionuje więc sposobu prowadzenia postępowania podatkowego. Nie można nie zgodzić się ze stwierdzeniem organów podatkowych, iż możliwość umorzenia zaległości podatkowych ma charakter wyjątkowy, bowiem jest odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania. Przychylić należy się również do tezy, że za ważny interes podatnika należy uznać sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych wskutek utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku (wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, opubl. POP 2000, nr 6). Ze wszech miar słuszne jest więc uwypuklenie przez organy podatkowe źródeł przedmiotowego zobowiązania podatkowego. Nie ulega wątpliwości, iż z prowadzeniem działalności gospodarczej wiąże się nierozłącznie duże ryzyko w zakresie doboru kontrahentów. Prowadząc profesjonalną działalność należy liczyć się z możliwością mewy egzekwowania części należności z tytułu tej działalności. Obowiązkiem przedsiębiorców jest podejmowanie pewnych działań wszystkie zgłoszone okoliczności w sposób przekonywający. Przede wszystkim ustalenia wymaga, czy zaskarżona decyzja nie była rozstrzygnięciem dowolnym, a więc nie opartym na zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje poza kontrolą sądu (tak NSA w wyroku z dnia 23 września 1996 r., sygn. akt SA/Ka 1418/95, opubl. Glosa 1997 nr 5).

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż organy podatkowe w sposób rzetelny i wyczerpujący zbadały okoliczności sprawy wskazane we wniosku podatnika, przykładając szczególne znaczenie do poczynienia ustaleń w zakresie uzyskiwanych dochodów oraz warunków bytowych wnioskodawców. Ustalenia te zostały następnie należycie odniesione do treści art. 67a Ordynacji podatkowej i zaowocowały decyzjami, które przekonywująco uzasadniono. Nie uchybiając w niczym treści art. 134 § 1 p.p.s.a. należy zresztą zwrócić uwagę na fakt, iż sam skarżący nie wyartykułował wyraźnie żadnych zarzutów proceduralnych, nie kwestionuje więc sposobu prowadzenia postępowania podatkowego. Nie można nie zgodzić się ze stwierdzeniem organów podatkowych, iż możliwość umorzenia zaległości podatkowych ma charakter wyjątkowy, bowiem jest odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania. Przychylić należy się również do tezy, że za ważny interes podatnika należy uznać sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych wskutek utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku (wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, opubl. POP 2000, nr 6). Ze wszech miar słuszne jest więc uwypuklenie przez organy podatkowe źródeł przedmiotowego zobowiązania podatkowego. Nie ulega wątpliwości, iż z prowadzeniem działalności gospodarczej wiąże się nierozłącznie duże ryzyko w zakresie doboru kontrahentów. Prowadząc profesjonalną działalność należy liczyć się z możliwością mewy egzekwowania części należności z tytułu tej działalności. Obowiązkiem przedsiębiorców jest podejmowanie pewnych działań wyprzedzających, chociażby w postaci tworzenia rezerw finansowych. Za umorzeniem zaległości podatkowej przemawiać będą jedynie wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu.

Przy ocenie istnienia okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości podatkowej organy skarbowe słusznie skoncentrowały się na stanie faktycznym z chwili rozstrzygnięcia, przyznając wcześniejszym zdarzeniom znaczenie drugorzędne. W tym kontekście nie można też odmówić racji dokonanej przy wydawaniu decyzji ocenie wiarygodności wnioskodawcy. Ujawniając nieścisłości pomiędzy wyjaśnieniami skarżącego a jego rocznym zeznaniem podatkowym, a dodatkowo stwierdziwszy brak jakiejkolwiek wpłaty na poczet istniejącej zaległości podatkowej organ podatkowy uprawniony był do stwierdzenia, iż skarżący nie wyraża chęci współpracy z organami skarbowymi w celu wykonania swych zobowiązań podatkowych.

Należy zatem uznać, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, a wydana decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego organu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.