Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 94/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 244 ust. 1; art. 245 ust. 1; art. 244 ust. 1 (1);  art. 245 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 776
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
article: art. 174 pkt 1 i pkt 2; art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 77 par. 1, art. 78 par. 2 , art. 80, art. 140
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1733/17 w sprawie ze skargi K. T. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 10 października 2018 r. (sygn. VI SA/Wa 1733/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. T. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 czerwca 2017 r. w przedmiocie udzielenia patentu na wynalazek, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego K. T. kwotę 600 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Wnioskiem z 26 listopada 2008r. K.T. wystąpił o udzielenie patentu na wynalazek pt.: Sposób termicznego uzdatniania powietrza wentylacyjnego i układ do termicznego uzdatniania powietrza wentylacyjnego.

Decyzją z 18 stycznia 2016 r. Urząd Patentowy RP na podstawie art. 24 i 33 ust. 1-31 oraz art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r . Prawo własności przemysłowej odmówił udzielenia patentu na w/w wynalazek.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że dotychczasowy przebieg postępowania, zarzut braku jasnego i wyczerpującego określenia rozwiązań w zgłoszeniu pokazują, że postępowanie nie mogło zakończyć się udzieleniem ochrony patentowej. Pomimo kolejnych zawiadomień, zgłaszający nie wprowadził poprawek, które przyczyniłby się do wyeliminowania postawionego przez Urząd zarzutu, oraz które ujawniłyby rozwiązania w kategorii "sposób'' oraz w kategorii "urządzenie'' wystarczająco jasno, żeby możliwa była ich realizacja. Organ podnosił, że wielokrotnie wskazywał zgłaszającemu jakie są przesłanki udzielenia ochrony patentowej na zgłoszone rozwiązania.

Zarzut braku dostatecznego ujawnienia, został uzasadniony w oparciu o analizę zakresu żądanej ochrony, wyznaczonej przez zastrzeżenia patentowe. Organ wskazał na niejasne i niejednoznaczne określenia rozwiązań w obu zgłoszonych kategoriach, które uniemożliwiają ich odtworzenie. Zdaniem organu zgłaszający miał dostateczne dane do tego aby zastrzeżenia patentowe doprowadzić do takiej postaci, w której postawione przez Urząd zarzuty mogłyby zostać wyeliminowane. Organ uznał, że dalsze rozpatrywanie zgłoszenia stało się bezcelowe, ponieważ generowałoby jedynie koszty dla zgłaszającego, a jednocześnie Urząd nie ma żadnych przesłanek pozwalających domniemywać, że ochrona patentowa na zgłoszone rozwiązania mogłaby zostać udzielona, nawet jeśli zgłaszający zdecydowałby się na przesłanie poprawionej wersji opisu. W ocenie organu z zastrzeżenia patentowego nr 1 nadal nie jest wiadomym jak przeprowadzić czynność "uzdatnia się" i o jakie "ekologiczne czynniki termodynamiczne" chodzi, skoro zgłaszający zaznaczył, że jest "co najmniej jeden". W zastrzeżeniu nr 7 nadal niewiadomą jest, jak zbudowany jest "układ do termicznego uzdatnianiu powietrza" oraz co należy rozumieć przez połączenie "funkcjonalnie-szeregowo" i czy "zimne źródło energii geotermalnej"' (o którym mowa w zastrzeżeniu niezależnym nr 1) można potraktować jako "źródło energii cieplnej" (o czym jest mowa w zastrzeżeniu niezależnym nr 7).

K. T. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z 6 czerwca 2017r. Urząd Patentowy RP utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawna rozstrzygnięcia wskazał art. 24, 25, 26, w zw. z art. 315 ust. 3 oraz art. 245 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r . Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2017 r. poz. 776; dalej: p.w.p.).

Organ stwierdził, że załączona do wniosku o ponowne rozpatrzenie zgłoszenia nowa wersja opisu wynalazku i zastrzeżeń patentowych nie może być brana do oceny merytorycznej tego zgłoszenia ze względów formalnych. Wprowadzone uzupełnienia i poprawki w większości są niedopuszczalne lub czynią przedstawienie zgłoszonego rozwiązania niejednoznacznym.

Mając powyższe wyjaśnienia na uwadze, Urząd ponownie sprawdzając zdolność patentową zgłoszonego rozwiązania, poddał analizie wersję opisu wynalazku i zastrzeżeń patentowych z dnia dokonania zgłoszenia. Jednocześnie Urząd dostrzegł potrzebę ponownego ustalenia stanu techniki, czego wynikiem jest nowy wykaz dokumentów, przedstawiony w karcie badania dodatkowego zgłoszenia P.386661.

W wyniku ponownej analizy merytorycznej opisu zgłoszeniowego organ doszedł do wniosku, że o negatywnej ocenie zdolności patentowej zgłoszonego rozwiązania przesądza brak spełnienia ustawowych warunków dla uzyskania patentu, a mianowicie warunku nowości i warunku poziomu wynalazczego.

Zdaniem organu rozwiązanie pierwszego przedmiotu zgłoszenia (zgłoszonego w kategorii sposób) przedstawione w zastrzeżeniu patentowym niezależnym 1, które wyznacza podstawowy zakres żądanej ochrony dla tego przedmiotu, nie spełnia warunku nowości zawartego w art. 24 i art. 25 p.w.p. Zespół istotnych cech technicznych dotyczący zgłoszonego sposobu termicznego uzdatniania powietrza wentylacyjnego, według którego przepływający przez centralę wentylacyjną strumień powietrza ogrzewa się lub chłodzi przy użyciu czynnika termodynamicznego wyprowadzonego ze źródła przekształcania postaci energii, charakteryzujący się tym, że przepływający strumień powietrza wentylacyjnego uzdatnia się za pośrednictwem co najmniej jednego ekologicznego czynnika termodynamicznego wyprowadzanego z zimnego źródła energii geotermalnej, przedstawiony w w/w zastrzeżeniu, został wcześniej ujawniony w międzynarodowym dokumencie WO 2004094921 A1.

Podobnie rozwiązanie drugiego przedmiotu zgłoszenia (zgłoszonego w kategorii wytwór, który jest układem) przedstawione w zastrzeżeniu patentowym niezależnym 7, które wyznacza podstawowy zakres żądanej ochrony dla tego przedmiotu, nie spełnia również warunku nowości zawartego w art. 24 i art. 25 p.w.p. Zespół istotnych cech technicznych dotyczący zgłoszonego układu do termicznego uzdatniania powietrza wentylacyjnego, składający się zasadniczo z nagrzewnicy i źródła czynnika grzewczego, charakteryzujący się tym, że usytuowany w centrali wentylacyjnej i zasilany z zimnego źródła energii geotermalnej eko-konwektor jest funkcjonalnie- szeregowo połączony z usytuowaną w centrali wentylacyjnej nagrzewnicą, która jest zasilana z dowolnego źródła ciepła, przedstawiony w w/w zastrzeżeniu, został również wcześniej ujawniony w międzynarodowym dokumencie WO 2004094921 A1. Natomiast zastrzeżenia patentowe zależne 2-6 (dla sposobu) i 8-14 (dla układu), nie określają takich dodatkowych cech, które w połączeniu z cechami głównymi, określonymi w zastrzeżeniach niezależnych 1 (dla sposobu) i 7 (dla układu), utworzyłyby szczególne postacie rozwiązania, spełniające jednocześnie warunek nowości warunek poziomu wynalazczego. Te dodatkowe cechy znane są bezpośrednio z dokumentu WO 2004094921 A1 albo są cechami innych podobnych rozwiązań znanych ze stanu techniki.

Zgłaszający nadesłał pismo datowane 22 lipca 2016 r. z nową wersją opisu i zastrzeżeń patentowych, w której przywrócono pierwotne nazewnictwo i zmieniono zakres żądanej ochrony.

Po przeanalizowaniu nowej wersji opisu i zastrzeżeń patentowych Urząd Patentowy RP w piśmie z 1 września 2016 r. stanął na stanowisku, że nowa wersja dokumentacji zgłoszenia wynalazku P.386661 nadal zawiera zakres żądanej ochrony, na który nie może być udzielony patent. Rozwiązanie główne zgłoszonego sposobu przedstawione w zastrzeżeniu patentowym niezależnym 1 nowej wersji, które wyznacza podstawowy zakres żądanej ochrony i zatem samodzielnie powinno posiadać zdolność patentową, nie spełnia warunku nowości zawartego w art. 24 i art. 25, w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p.

Podsumowując organ stwierdził, że wobec ustalonego stanu techniki jedynie nowe jest rozwiązanie zgłoszonego układu, w którym pompa ciepła (2) jest zasilana energią fotowoltaiczną, tzn. postać układu określona w zastrzeżeniu 8, oczywiście po wykreśleniu wyrazu "korzystnie". Przy czym nie można jej uznać za rozwiązanie nieoczywiste dla znawcy z dziedziny projektowania układów zawierających pompy ciepła, skoro w stanie techniki znane było zasilanie pomp ciepła energią fotowoltaiczną, przynoszące te same korzyści. W związku z powyższym, tak określona postać zgłoszonego układu może być jedynie przedmiotem wzoru użytkowego, o ile zgłaszający złoży stosowny wniosek konwersyjny, ponieważ wzór użytkowy nie musi posiadać poziomu wynalazczego. Organ wskazał, że możliwość przejścia na wzór użytkowy, odnosi się także do układu określonego w zastrzeżeniu 12, stanowiącego oczywistą modyfikację znanego z WO 2004094921 A1 rozwiązania.

W odpowiedzi na pismo Urzędu Patentowego RP z 1 września 2016 r. zgłaszający nadesłał pismo datowane 8 grudnia 2016 r. z kolejną nową przeredagowaną wersją opisu i zastrzeżeń patentowych. Organ stwierdził, że ta wersja zastrzeżeń patentowych dotyczących zarówno kategorii sposobu jak i wytworu oparta jest na rozwiązaniach określonych w pierwotnych zastrzeżeniach patentowych. Natomiast w piśmie z 14 kwietnia 2016 r. wyjaśnił, że wszystkie postacie sposobu i wytworu, w tym także szczególne postacie, określone w pierwotnych zastrzeżeniach patentowych nie posiadają zdolności patentowej.

Odnośnie do argumentacji zgłaszającego dotyczącej zdolności patentowej zgłoszonych rozwiązań, przedstawionej w pismach z 22 lipca 2016 r. i 8 grudnia 2016 r. organ podniósł, że nie może jej przyjąć, ponieważ nie jest ona zgodna z obowiązującymi przepisami, na podstawie których Urząd Patentowy jako organ administracji publicznej może jedynie działać.

K. T. wniósł skargę na tę decyzję zarzucając m.in.naruszenie art. 24, 25, 26, 33 ust. 1-3¹ p.w.p., art. 107 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie w decyzji z dnia 06.06.2017 r. podstawy prawnej w postaci art. 49 ust. 1 p.w.p., art. 107 § 3 k.p.a., art. 46 ust. 1 i 2 p.w.p., a także art. 244 ust. 1¹ p.w.p. w zw. z art. 139 k.p.a.

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 245 ust. 1 p.w.p. określa zamknięty katalog dopuszczalnych rozstrzygnięć merytorycznych podejmowanych przez Urząd Patentowy RP w rezultacie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oznacza to, że organ, rozstrzygając ponownie sprawę, nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w komentowanym przepisie. W efekcie przeprowadzonego postępowania organ może wydać decyzję, którą utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, lub taką, którą uchyla w całości lub w części zaskarżoną decyzję i rozstrzyga co do istoty sprawy.

Sąd zauważył, że decyzja z dnia 18 stycznia 2016r. została wydana na podstawie art. 24 i 33 p.w.p. Organ wskazywał na brak spełnienia wymogu dostatecznie jasnego i wyczerpującego ujawnienia rozwiązania, aby znawca mógł to rozwiązanie urzeczywistnić. Urząd Patentowy RP uznał, że nie występuje nieusuwalna wada zgłoszenia, której nie można by uzupełnić w trybie przewidzianym w ustawie Prawo własności przemysłowej. Z pism kierowanych do zgłaszającego wynika, że Urząd Patentowy RP dopuścił możliwość wprowadzenia zmian w dokumentacji zgłoszeniowej sanujących wady wskazane przez organ i zmian takich oczekiwał, co znalazło potwierdzenia w uzasadnieniu decyzji z 18 stycznia 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że ponownie rozpatrując sprawę Urząd Patentowy RP uznał, iż zgłoszony wynalazek nie spełnia ponadto ustawowych warunków nowości i poziomu wynalazczego, o których mowa w art. 24, 25 i 26 p.w.p. Organ wskazał przy tym, że takie postępowanie jest zgodne z prawem, bowiem z przepisów art. 244, 244¹ i 245 p.w.p., które dotyczą ponownego rozpatrzenia sprawy, nie wynika, aby Urząd ponownie rozpatrując sprawę związany był podstawą prawną zaskarżonej decyzji.

Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z tym stanowiskiem. W ocenie Sądu, Urząd Patentowy RP w toku postępowania, którego przedmiotem było rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji odmawiającej udzielenie patentu, jeżeli nie ograniczył się do badania prawidłowości ustalenia przez organ w decyzji pierwszoinstancyjnej przesłanki odmowy udzielenia patentu, ale prowadził postępowanie merytoryczne, mające na celu ustalenie spełnienia przez przedmiot zgłoszenia przesłanek z art. 24 25 i 26 p.w.p. tj. przesłanek merytorycznych decydujących o udzieleniu patentu na wynalazek, w świetle brzmienia art. 245 ust. 1 p.w.p. powinien uchylić w całości zaskarżoną decyzję i rozstrzygnąć sprawę co do istoty.

Ponadto zdaniem Sądu organ prowadząc postępowanie naruszył przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 2 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego w sprawie i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Sąd wskazał, że piśmie z 8 grudnia 2016 r. skarżący ustosunkował się do zarzutu organu, dotyczącego ujawnienia zgłoszonych do ochrony rozwiązań w międzynarodowym dokumencie WO 2004094921 A1. Urząd Patentowy uznał, że nie może przyjąć tej argumentacji, ponieważ nie jest ona zgodna z obowiązującymi przepisami. Powyższe stanowisko uznać należy za niewystraczające i naruszające przepisy postępowania, które zobowiązują organ do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.

W tym stanie Sąd pierwszej instancji uznał za niezbędne uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Sąd wskazał, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ winien uwzględnić przedstawione wyżej stanowisko.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł Urząd Patentowy RP zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy co do istoty oraz o zwrot niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p,s.a. w zw. z art. 244 ust. 1 i 11 w zw. z art 245 ust 1 pkt 1 i 2 p.w.p. w zw. z art 15 i art 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej: k.p.a.), przez bezpodstawne przyjęcie, że w sytuacji, gdy Urząd na skutek rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji odmawiającej udzielenia patentu, podtrzymuje zasadność odmowy udzielenia patentu z innych przyczyn niż pierwotnie, powinien, na mocy art.245 ust 1 pkt 2 p.w.p. uchylić zaskarżoną decyzję i rozstrzygnąć sprawę co do istoty, podczas gdy, w takim przypadku Urząd de facto podtrzymuje negatywne rozstrzygnięcie choć z nieco innych przyczyn niż początkowo, a tym samym zastosowanie powinien znaleźć art. 245 ust 1 pkt 1 p.w.p. tj. Urząd powinien orzec o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy, a dodatkowo z uwagi na to, że ponownie orzeczono o odmowie udzielenia patentu nie mogło to mieć wpływu na wynik sprawy;

2. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1,80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 49 ust 1 i art. 63 ust 2 p.w.p,, przez bezpodstawne przyjęcie, że Urząd stwierdzając, iż podniesiona przez skarżącego argumentacja dotycząca ujawnienia zgłoszonych do ochrony rozwiązań w dokumencie WO 2004094921 A1 nie może zostać przyjęta, gdyż nie jest ona zgodna z obowiązującymi przepisami przesądza o tym, że Urząd naruszył przepisy postępowania zobowiązujące do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, prowadzące do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, podczas gdy Urząd w zaskarżonej decyzji szczegółowo wyjaśnił jakie zarzuty stawiane są zgłoszonemu rozwiązaniu, w tym w szczególności uwzględnił dokument WO 2004094921 A1, jak również przeanalizował wszystkie wersje dokumentacji zgłoszeniowej, w tym tę przedłożoną wraz z pismem z dnia 8 grudnia 2016 r., tym samym z uwagi na to, że ocena zdolności patentowej zgłoszonego rozwiązania polega na analizie treści zastrzeżeń patentowych badanego rozwiązania i rozwiązania przeciwstawionego, fakt, że Urząd nie odniósł się szczegółowo do argumentów skarżącego nie mógł mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie przytoczonych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasadzenia na jego rzecz zwrotu kosztów postepowania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA z dnia 9 maja 2022 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku Sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym w skardze kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej są usprawiedliwione.

Zgodnie z art. 244 ust.1 p.w.p. od decyzji Urzędu Patentowego stronie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z ustępem 11 tego artykułu do postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 12-14, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące rozpatrywania odwołania od decyzji.

Zgodnie z art. 245 ust.1 p.w.p. w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Urząd Patentowy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo części i w tym zakresie rozstrzyga co do istoty sprawy, albo

3) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo części i w tym zakresie umarza postepowanie w sprawie, albo

4) umarza postępowanie w części, a w pozostałym zakresie utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję lub uchyla zaskarżoną decyzję i rozstrzyga co do istoty sprawy, albo

5) umarza postępowanie.

Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że art. 245 ust. 1 p.w.p. określa zamknięty katalog dopuszczalnych rozstrzygnięć merytorycznych podejmowanych przez Urząd Patentowy RP po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oznacza to, że organ, rozstrzygając ponownie sprawę, nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w tym przepisie.

Zasadnie jednak skarżący kasacyjnie organ podnosi, że istotą instytucji ponownego rozpatrzenia sprawy jest powtórne merytoryczne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty.

Podkreślić należy, że przy redakcji art. 244 ust. 11 p.w.p. ustawodawca posłużył się zwrotem "odpowiednio", co oznacza, że przepisy dotyczące odwołań od decyzji stosowane do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mogą być stosowane wprost, z modyfikacją dyspozycji albo w ogóle nie będą miały zastosowania.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest niedewolutywny. Wniesienie tego środka nie powoduje skutku w postaci przesunięcia kompetencji do rozpoznania sprawy na organ wyższego stopnia, lecz powierza ją ponownie temu samemu organowi. Brak cechy dewolutywności, choćby względnej, powoduje określone konsekwencje w zakresie rezultatów odpowiedniego stosowania do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przepisów dotyczących odwołań od decyzji. Wymóg odpowiedniości ich stosowania oznacza, że do wniosku i wywołanego nim postępowania nie znajdują zastosowania te przepisy dotyczące postępowania odwoławczego, które związane są z cechą dewolutywności odwołania (por. wyrok NSA z 30 listopada 2017 r., sygn. II GSK 341/16, LEX nr 2431223). Stanowi to oczywistą konsekwencję normatywną treści art. 244 ust. 1 i ust. 11 p.w.p.

Zgodnie z art 140 k.p.a., w postępowaniu odwoławczym, w sprawach nieuregulowanych, znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Organ drugiej instancji, rozpoznając odwołanie, nie jest zatem związany ani ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez organ pierwszej instancji, ani żądaniami zawartymi w odwołaniu. Na mocy art. 244 ust. 1 i 11 p.w.p., odpowiednio zasady te dotyczą wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpatrywanych przez Urząd Patentowy RP.

Oznacza to, że organ rozpatrując sprawę ponownie ma obowiązek powtórnego merytorycznego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, z uwzględnieniem i odniesieniem się do argumentacji strony wnoszącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, a wydane przez siebie rozstrzygnięcie winien oprzeć na ponownej ocenie całego materiału zebranego w sprawie. Nie jest możliwe ograniczenie się do badania prawidłowości wskazanych w pierwszej decyzji przesłanek odmowy udzielenia patentu.

Zatem, w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem strony o ponowne rozpatrzenie sprawy Urząd Patentowy RP mógł realizować swoje kompetencje orzecznicze tylko i wyłącznie w zakresie, w jakim określone zostały w art. 245 p.w.p. Nie mógł np. wydać decyzji kasacyjnej, ponieważ uchylając zaskarżoną decyzję nie mógł jednocześnie przekazać sprawy do ponownego rozpatrzenia samemu sobie. Istotą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest bowiem umożliwienie organowi zweryfikowania merytorycznie stanowiska prezentowanego w danym akcie administracyjnym przed wdaniem się w spór sądowoadministracyjny.

Urząd Patentowy RP ponownie rozpatrując sprawę nie mógł zatem ograniczyć się do zbadania prawidłowości przesłanek odmowy udzielenia patentu wskazanych w decyzji z 18 stycznia 2016 r., był bowiem zobowiązany do przeprowadzenia całościowej, merytorycznej oceny zgłoszonego rozwiązania.

Urząd Patentowy RP pierwotnie odmówił udzielenia patentu z uwagi na to, że zgłoszone rozwiązanie nie zostało ujawnione w dostateczny sposób, a następnie w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, uznał, iż odmowa udzielenia patentu powinna nastąpić z uwagi na brak nowości i poziomu wynalazczego zgłoszonego rozwiązania. Analiza ta doprowadziła do stanowiska, że na zgłoszony wynalazek nie może zostać udzielony patent, niemniej z innych przyczyn niż wskazane w pierwotnie wydanej decyzji. Organ podtrzymał zatem negatywne rozstrzygnięcie odnośnie do zdolności patentowej zgłoszonego rozwiązania. Słusznie zatem wywodzi w skardze kasacyjnej, że w tej sytuacji powinien znaleźć zastosowanie art. 245 ust. 1 pkt 1 p.w.p. tj. organ powinien orzec o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W istocie nie doszło bowiem do zmiany stanowiska organu w zakresie udzielenia ochrony patentowej. Brak było zatem podstaw do uchylania pierwszej wydanej w sprawie decyzji i orzekania ponownie o odmowie udzielenia patentu, organ podtrzymał bowiem swoje negatywne rozstrzygniecie choć wskazał również inne przyczyny odmowy udzielenia patentu. Wobec powyższego zarzut ujęty w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej uznać należy za usprawiedliwiony.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest również drugi zarzut skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji zarzucił organowi naruszenie "art. 7, art 77 § 1, art 78 § 2 i art 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego w sprawie i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy". Sąd pierwszej instancji podniósł, że organ nie wyjaśnił szerzej z jakich powodów nie może zaakceptować argumentacji skarżącego podniesionej w piśmie z 8 grudnia 2016 r. Zauważyć jednak należy, że w zaskarżonej decyzji Urząd Patentowy RP dokonując oceny zdolności patentowej zgłoszonego rozwiązania, w aspekcie przeciwstawionego dokumentu WO 2004094921 A1 wyjaśnił dlaczego podniesiona w piśmie skarżącego z 8 grudnia 2016 r. argumentacja nie może zostać zaakceptowana. Wskazał, że "przy sprawdzaniu zdolności patentowej badanego rozwiązania analizuje się treść zastrzeżeń patentowych przedstawiających zespół cech tego rozwiązania i porównuje z cechami rozwiązania jemu przeciwstawionemu'' oraz, że "zgłaszający w swej argumentacji nie wskazał żadnej konkretnej cechy, określonej w zastrzeżeniach patentowych, która wyróżniałaby zgłoszone przez niego rozwiązania od przeciwstawionego im stanu techniki". Stwierdzenia te poprzedzone zostały analizą przeredagowanej wersji opisu i zastrzeżeń patentowych przesłanych przez skarżącego właśnie przy piśmie z 8 grudnia 2016 r. Zatem wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, Urząd Patentowy RP odniósł się do merytorycznych argumentów skarżącego. Osobną kwestią jest ocena poprawności tej argumentacji. Jednak Sąd pierwszej instancji poza ogólnym stwierdzeniem, że Urząd w niewystarczający sposób odniósł się do podniesionych przez skarżącego w piśmie z 8 grudnia 2016 r. argumentów, nie postawił Urzędowi żadnych konkretnych zarzutów dotyczących przeprowadzonego badania zdolności patentowej zgłoszonego rozwiązania. Wobec tego omawiany zarzut należy uznać za usprawiedliwiony.

Mając na uwadze całokształt poczynionych rozważań, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania był zasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zobowiązany będzie uwzględnić powyższe wywody i rozpoznać skargę merytorycznie, przez dokonanie oceny zasadności przyjętych przez organ przesłanek odmowy udzielenia ochrony patentowej oraz odniesienie się do zarzutów skargi.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, mając na względzie fakt, że postanowieniem z 22 maja 2018 r. przyznane zostało skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.