Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3169/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 § 1pkt 3, art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6 i 10, art. 34 § 1 i 1a
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 3 § 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 53a, art. 54 § 1 pkt 7 i § 2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Kozik, sędzia WSA Honorata Łopianowska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 lutego 2017 r. sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec O. S.A. w W. [dalej: "Spółka" lub "Skarżąca"] na podstawie tytułu wykonawczego 15 września 2015 r., nr [...], wystawionego przez Prezydenta C., którym wierzyciel objął należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od stycznia do lipca 2010 r. w kwocie 132 737,00 zł należności głównej, a także odsetki liczone od dnia upływu terminu płatności.

W celu wyegzekwowania należności organ egzekucyjny na podstawie zawiadomienia z 29 września 2015 r., nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Pismem z 9 października 2015 r.

2. Spółka zgłosiła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [Dz.U. z 2016 r., poz. 599, z późn. zm.] stwierdzając, że egzekucja została podjęta w stosunku do nieistniejącego obowiązku w zakresie odsetek, których wielkość została zawyżona oraz że w sprawie nie uwzględniono, że w stosunku do odsetek od zaległości wskazanych w tytule wykonawczym wystąpiły okresy nienaliczania odsetek, o których mowa w art. 54 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa [Dz.U. z 2015 r., poz. 613]. Spółka podniosła, że decyzji Prezydenta C. z [...] października 2014 r. nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, a zatem nie jest wykonalna.

3. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. pismem z 29 października 2015 r., nr [...], przekazał zgłoszone zarzuty wierzycielowi, celem zajęcia stanowiska w sprawie.

4. Prezydent C. postanowieniem z [...] listopada 2015 r., nr [...], uznał zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji za niedopuszczalne, natomiast zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 przywołanej ustawy za nieuzasadniony. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Spółka wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., które postanowieniem z [...] stycznia 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie.

5. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r., nr [...], uznał zarzuty złożone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji za niedopuszczalne oraz zarzuty złożone na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 i 10 tej ustawy za nieuzasadnione.

6. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Spółka pismem z 25 maja 2016 r. złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie zarzutów podniesionych 9 października 2015 r.

7. Postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podniósł, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których jest mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 tej ustawy stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące, co oznacza, że organ egzekucyjny w tym również organ odwoławczy nie bada ponownie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, że art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, iż jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Organ wskazał, że Prezydent C. postanowieniem z [...] listopada 2015 r. uznał zarzuty zgłoszone przez Spółkę na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji za niedopuszczalne, natomiast zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 za nieuzasadnione. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., w związku z czym Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. prawidłowo uznał zarzuty zgłoszone w trybie art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji za niedopuszczalne a zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 6 i pkt 10 przywołanej ustawy za nieuzasadnione. Organ wyjaśnił, że odmienna ocena zarzutu wniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji była uprawniona, gdyż w zakresie m.in. tego zarzutu stanowisko wierzyciela nie jest wiążące dla organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie był natomiast uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. wyjaśnił, że kwestia zobowiązania w ogólności, którego następstwem są odsetki, rozstrzygana jest w postępowaniu wymiarowym i w rozpatrywanej sprawie decyzja wierzyciela z [...] października 2014 r., Nr [...], określająca wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. została przez Spółkę zakwestionowana w ramach odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, która tym samym stała się ona ostateczna i podlegała wykonaniu. Organ wywiódł, że podstawy wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, określone w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są w stosunku do siebie niekonkurencyjne i każdy z nich ma na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości toczącego się postępowania egzekucyjnego, zatem nie można kwestionować skutków prawnych wywieranych przez decyzję będącą podstawą prowadzenia egzekucji w drodze zarzutu niedopuszczalności egzekucji. Brak wymagalności obowiązku, w ocenie organu, nie może być utożsamiany z niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej, która musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej wiąże się z okolicznościami wykluczającymi możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego wyłącznie ze względów formalnych, podmiotowych lub przedmiotowych, a nie merytorycznych.

Rozpatrując zażalenie, Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, że w ramach zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie mieści się podważenie merytorycznej zasadności naliczenia przez wierzyciela odsetek od zaległości podatkowej wskazanych jako należne w tytule wykonawczym, w tym okresu, za jaki odsetki te należy liczyć. Organ odnotował, że wzór tytułu wykonawczego obowiązujący od 21 maja 2014 r. nie przewiduje rubryk służących wskazaniu przerw w naliczaniu odsetek i to wierzyciel wskazuje kwotę odsetek należną na dzień wystawienia tytułu wykonawczego po uwzględnieniu przerw lub ich nie uwzględniając.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. wywiódł, że dysponentem postępowania egzekucyjnego jest wierzyciel, natomiast organ egzekucyjny jest jedynie organem wykonawczym. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym może dotyczyć wyłącznie sytuacji, kiedy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. Organ podniósł, że postępowanie egzekucyjne nie jest procedurą, w której ramach mają zostać skonkretyzowane prawa lub obowiązki strony, wynikające z przepisów prawa materialnego, gdyż taka konkretyzacja ma bowiem miejsce na etapie wcześniejszym, a celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania aktu administracyjnego, który został wydany na zakończenie etapu jurysdykcyjnego. Organ egzekucyjny ma ograniczone możliwości badania sprawy, jego kognicja ogranicza się tylko i wyłącznie do zagadnień, związanych z samym wykonaniem aktu administracyjnego albo brakiem możliwości jego wykonania. Nie może zatem odnosić się do zagadnień, związanych z ustaleniami faktycznymi i zastosowaniem do nich przepisów prawa materialnego. Punktem wyjścia dla organu egzekucyjnego jest wykonywany akt administracyjny. Dopóki znajduje się on w obrocie prawnym, organ prowadzący egzekucję jest nim związany i w żadnym wypadku nie może samodzielnie dokonywać jego weryfikacji.

Organ odwoławczy dostrzegł również, że art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi o ostatecznym, a nie o prawomocnym stanowisku wierzyciela, a następnie wywiódł, że zmiana przepisu art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.] nie ma wpływu na wydawane przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcie w sprawie zarzutów.

8. Na wskazane powyżej orzeczenie pismem z 21 września 2016 r. Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je rozstrzygnięciem, uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. wraz z poprzedzającym je postanowieniem Prezydenta C. oraz zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 34 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Uzasadniając powyższy zarzut, Skarżąca podniosła, że organ odwoławczy błędnie przyjął, iż w zakresie zarzutu podniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C.. W ocenie Spółki organ nie uwzględnił, że w stanie prawnym obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. stanowisko wierzyciela nie może być uznane za wiążące organ egzekucyjny. Skarżąca zwróciła uwagę, że pozostające obecnie poza kontrolą sądową postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela nie może wiązać organu egzekucyjnego, gdyż w tym zakresie oznaczałoby to pozbawienie zobowiązanego prawa do sądu, co oznacza, iż kwestie, w których zakresie organ egzekucyjny był przed 15 sierpnia 2015 r. związany stanowiskiem wierzyciela, wymagają obecnie merytorycznej oceny ze strony organu egzekucyjnego.

Zdaniem Skarżącej skoro do dnia wszczęcia egzekucji nie doszło do doręczenia Spółce postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2010 r., zasadne pozostają zarzuty braku wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji. W ocenie Spółki podniesiona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumentacja wskazująca na wydanie decyzji ostatecznej nie jest wystarczająca, gdyż nie oznacza ona, że decyzja ta została doręczona przed wszczęciem egzekucji.

Za bezzasadne Skarżąca uznała również stwierdzenie niedopuszczalności zarzutu nieistnienia obowiązku w zakresie odsetek za zwłokę, gdyż kwestia ta pozostaje poza zakresem rozstrzygnięcia przez organ podatkowy i nie jest przedmiotem rozstrzygnięcia w innym postępowaniu sądowym, administracyjnym lub podatkowym. W związku z czym zdaniem Spółki zastosowanie art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest wykluczone. Skarżąca podtrzymała także zarzut, że tytuł wykonawczy nie spełniał wymogu wskazania treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny, gdyż błędnie określono, iż egzekwowany obowiązek jest wymagalny, a także błędnie określono wysokość odsetek za zwłokę.

Ponadto Spółka podniosła, że w sprawie wydane zostało prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 25 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/G1 498/16, odrzucające ze względu na art. 3 § 2 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu obowiązującym po 15 sierpnia 2015 r. skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C.. Zdaniem Skarżącej oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powinien objąć kontrolą również powielone przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. stanowisko wierzyciela, a w przypadku uznania go za nieprawidłowe, uchylić postanowienia zawierające to stanowisko.

9. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

10. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.]. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

11. Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych [tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli zaskarżone postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

12. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest nie jest zasadna.

Spór pomiędzy stronami dotyczy tego, czy organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela uznającym zarzuty za nieuzasadnione.

13. Stosownie do art. 34 § 1 ustawy, stanowisko wierzyciela, którym jest w rozpoznawanej sprawie Prezydent C. było dla Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego wiążące. Prezydent C. wydał w dniu [...] listopada 2015 r. postanowienie nr [...] – stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego [k. 20 akt postępowania administracyjnego], w którym podał że uznaje zarzuty wniesione przez Skarżącą O. SA w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z art. 33 pkt 1,2 i 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji za niedopuszczalne, a z art. 33 pkt 10 ww. ustawy za nieuzasadnione.

14. Zgodnie z art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.

Z przepisu tego wynika, że jeśli należność pieniężna ustalana lub określana jest w orzeczeniu, od którego przysługuje określona ścieżka zaskarżenia to ten tryb służy do kwestionowania tytułu a sam zarzut w takim wypadku jest niedopuszczalny.

Podkreślenia wymaga, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia przysługującym zobowiązanemu. Rola zarzutu sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Konieczność wskazania podstawy prawnej zarzutów spoczywa na zobowiązanym. Konsekwentnie, stanowisko wyrażane przez wierzyciela [na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji] może odnosić się wyłącznie do zarzutów podniesionych przez zobowiązanego. Dodatkowo z art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 czerwca 2014 r., II FSK 1535/12 [LEX nr 1487958] wskazał, że celem [ratio legis] tego przepisu nie jest ograniczenie zakresu merytorycznych kompetencji organów występujących w podwójnej roli, ale usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Artykuł 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozbawia wierzyciela i organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje organ do wydania postanowienia nie o nieuwzględnieniu zarzutu, lecz o stwierdzeniu jego niedopuszczalności.

Uregulowanie to wprowadza zatem zasadę niekonkurencyjności środków prawnych.

15. Nie zmienia powyższej oceny okoliczność, że od 15 sierpnia 2015 r. uległ zmianie stan prawny, w wyniku czego, w myśl art. 3 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały wyłączone z kognicji sądów administracyjnych postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wobec egzekucji.

W wyniku nowelizacji powołanego przepisu nie uległ zmianie art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który niezmiennie nakazuje uznać za niedopuszczalny zarzut, który jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia. Powołany przepis nie stawia zatem wymagania, by zarzut podlegał rozpatrzeniu z uwzględnieniem ścieżki postępowania sądowo-administracyjnego, lecz by podlegały ocenie w ramach przynajmniej jednego z postępowań: administracyjnego, podatkowego lub sądowego.

W rozpoznawanej sprawie zarzuty Skarżącej zostały rozpatrzone najpierw przez Prezydenta C. w postanowieniu wyrażającym stanowisko wierzyciela [postanowienie z [...] listopada 2015 r. nr [...] [k. 20 akt postępowania administracyjnego] a następnie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. – postanowienie z [...] stycznia 2016 r. nr [...] [k. 22-24 akt postępowania administracyjnego].

W ocenie Sądu, okoliczność że ustawodawca zdecydował się wyłączyć z kognicji sądów postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wobec egzekucji, przy jednoczesnym braku ingerencji w brzmienie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym jej art. 34 § 1 oraz art. 34 § 1a nie oznacza, że przepis ten utracił wartość normatywną. Przepis art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wciąż przewiduje, że przewidziana w przepisach możliwość wnoszenia zarzutów, które podlegają rozpatrzeniu w jakimkolwiek innym postępowaniu, w tym w postępowaniu administracyjnym jest podstawą dla wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Przepis ten wyraźnie, także po nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mówi, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Podobnie, art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Oceny tej nie może zmienić również prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 25 kwietnia 2016 r. w spr. I SA/Gl 498/16, w którym Sąd odrzucił skargę Skarżącej na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z [...] stycznia 2016 r. nr [...], w którym Sąd powołał się na treść art. 3 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Przepis w powyższym brzmieniu został wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. z 2015 r. poz. 658] i wszedł w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Sąd podkreślił, że zgodnie z nowym brzmieniem art. 3 § 2 pkt 3 powołanej ustawy, wyłączone spod kontroli sądowoadministracyjnej zostały postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, które to postanowienia mają charakter incydentalny, nie rozstrzygają o istocie sprawy, a poprzedzają jedynie rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażonej w uzasadnieniu przywołanego wyroku, w pełni skuteczna ochrona praw jednostki jest jednak zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej tj. postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Okoliczność, że na postanowienie, którego przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu nie przysługuje – w myśl art. 3 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – skarga, nie zmienia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które przewidują związanie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne stanowiskiem wierzyciela co do zarzutów wynikających z art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 powołanej ustawy [art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji] oraz obowiązek wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, jeśli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia [art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji].

16. Na gruncie rozpoznawanej sprawy stanowisko wierzyciela, jakim jest Prezydent C., wyartykułowane w postanowieniu z [...] listopada 2015 r. nr [...] [k. 20 akt postępowania administracyjnego], odnosi się do kwestionowanej najpierw w zarzutach Skarżącej [k. 17 akt postępowania administracyjnego] a następnie w zażaleniu z 25 maja 2016 r. [k. 33-35 akt postępowania administracyjnego] oraz skardze kwestii poprawności naliczenia odsetek od zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2010 r. Wierzyciel zaznaczył, że zgodnie z art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej, odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, przy czym powyższego przepisu nie stosuje się jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu. Wierzyciel uznał, że w toku prowadzonego postępowania strona wyraźnie przedłużała wszelkie czynności poprzez załatwianie spraw w ostatnim dopuszczalnym przez prawo terminie, nie bez znaczenia też pozostawał – w ocenie Organu – fakt, że pełnomocnik Skarżącej starał się wszelkimi sposobami przedłużyć trwające postępowanie podatkowe. Jako przykład takiego działania Prezydent C. wskazał przedłużanie terminu przekazania dokumentów, których żądał organ podatkowy, jak również wniosek o przesyłanie korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej a następnie odmowę zalogowania na platformie e-PUAP. W konsekwencji, zdaniem wierzyciela, art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania w tej sprawie.

Prezydent C. ustosunkował się także do zarzutu dotyczącego braku rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie podatkowe za 2010 r. wskazując, że decyzją [...] z [...] sierpnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję nr [...] z [...] października 2014 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. co powoduje, że decyzja Prezydenta C. stała się ostateczna a zatem podlega wykonaniu.

Prezydent C. podał, że wobec braku wpłaty przez Skarżącą kwoty wynikającej z decyzji, w dacie 15 września 2015 r. organ podatkowy wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość za 2010 rok, przy czym wystawiony tytuł wykonawczy był zgodny z jego wzorem opublikowanym w Rozporządzeniu ministra Finansów z 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej [Dz.U. z 2014 r. poz. 650].

Stanowisko Prezydenta C. zostało uznane za prawidłowe - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. nr [...] [k. 22-24 akt postępowania administracyjnego] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta C. z [...] listopada 2015 r.

Sąd podziela tę ocenę. Skarżąca przywiązuje wagę do braku postanowienia o nadaniu decyzji Prezydenta C. rygoru natychmiastowej wykonalności, nie dostrzegając, że w rozpoznawanej sprawie podstawą wystawienia tytułu wykonawczego była ostateczna decyzja, to jest decyzja którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy.

Sąd podzielił także ocenę co do poprawności formalnej tytułu wykonawczego, to jest opatrzenia go tymi elementami, których wymagają przepisy. Skarżąca w tym zakresie w zarzutach powołała się na brzmienie art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym tytuł wykonawczy zawiera m.in. treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek, wskazując, że mamy do czynienia z wadliwym tytułem wykonawczym, w wyniku nieprawidłowego określenia wysokości odsetek za zwłokę.

17. W ocenie Sądu, bezzasadne są zarzuty stawiane przez Skarżącą w zakresie stanowiska organów dotyczącego niedopuszczalności zarzutu nieistnienia obowiązku w zakresie odsetek za zwłokę [pkt III argumentacji skargi].

Przypomnienia w tym miejscu wymaga szczególny charakter postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, przy czym wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 maja 2013 r., II FSK 80/12, zgodnie z którym "związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.".

W ocenie Sądu, zakwestionowanie zasadności niewskazania w tytule wykonawczym okresu nienaliczania odsetek należało zakwalifikować jako zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 pkt 1) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co oznacza w konsekwencji, że stanowisko wierzyciela w tym zakresie jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Sąd podzielił wyrażane w tym zakresie w orzecznictwie sądowym stanowisko, zgodnie z którym "na podstawie art. 33 pkt 10 u.p.e.a. mogą być kwestionowane jedynie wymogi formalne, jakim musi odpowiadać tytuł wykonawczy. W ramach tego zarzutu nie mieści się zatem podważanie merytorycznej zasadności naliczenia przez wierzyciela odsetek od zaległości podatkowej wskazanych jako należne w tytule wykonawczym, w tym okresu, za jaki odsetki te należy naliczyć. Brakiem formalnym tytułu wykonawczego byłoby np. niewpisanie kwoty odsetek przy jednoczesnym wskazaniu ich stawki i daty, od której należy je naliczać." [tak: uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2013 r., III SA/Wa 1609/12].

Zatem, zgodnie z treścią art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty zgłoszone m.in. na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów a wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, niezależnie od skutków faktycznych dla Strony. W niniejszej sprawie nastąpiło związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem Prezydenta C. w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu: organ egzekucyjny nie bada ponownie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi [por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2012 r. sygn. akt II GSK 1490/10].

Sąd uznał także, że prawidłowe było stanowisko organu podatkowego właściwego w sprawie w zakresie naliczania odsetek. Organ uznał bowiem za zasadne naliczenie odsetek za okres trwania postępowania [art. 54 § 2 w zw. z art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej] z uwagi na to, że do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel. Organ dokonał trafnego spostrzeżenia, że Skarżąca w postępowaniu korzystała z pełnomocnika. Powyższe powinno sprzyjać szybkiemu i sprawnemu przeprowadzeniu postępowania nie zaś podejmowaniu starań, w celu przedłużenia postępowania. O ile przy tym nie ma obowiązku składania dokumentów na żądanie organu w pierwszym możliwym dniu, to jednak strona postępowania [jej pełnomocnik] powinna współdziałać w postępowaniu, czego przejawem nie jest – przykładowo – postawienie wniosku przesyłania korespondencji elektronicznie, a następnie odmowa skorzystania z zaoferowanego systemu [zalogowania na platformie e-PUAP] czy przedłużanie terminu przekazania organowi dokumentów.

W zakresie naliczenia odsetek przepisy Ordynacji podatkowej nie wymagają wydania odrębnej decyzji, poza sytuacją opisaną w art. 53a § 1 Ordynacji podatkowej, która jednak nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Stwierdzenie, że występuje sytuacja której następstwem jest naliczenie odsetek za okres trwania postępowania [art. 54 § 2 w zw. z art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej] uwidocznione jest w fakcie naliczenia odsetek. Zgodnie bowiem z treścią art. 55 § 1 Ordynacji podatkowej, odsetki za zwłokę wpłacane są bez wezwania organu podatkowego.

W takim wypadku zasada oraz sposób obliczenia odsetek podlega kontroli w ramach zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, co też Skarżąca uczyniła.

18. Wbrew stanowisku Skarżącej [pkt I argumentacji skargi] zaskarżone postanowienie nie narusza art. 34 § 1 w zw. z art. 33 § pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co – zdaniem Skarżącej – ma być wynikiem uznania przez Dyrektora Izby Skarbowej w W., że na podstawie art. 33 § pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest on związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z [...] stycznia 2016 r. nr [...]. W ocenie Skarżącej, stanowisko to nie może być brane pod uwagę, wobec zmiany stanu prawnego od 15 sierpnia 2015 r., której następstwem jest, że postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wobec egzekucji zostały wyłączone z kognicji sądów administracyjnych [zmieniony art. 3 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi].

Wbrew zapatrywaniu Skarżącej, stanowisko wierzyciela wyraża postanowienie Prezydenta C. z [...] listopada 2015 r. nr [...]. W postanowieniu tym wierzyciel szczegółowo wyjaśnił zasadność prowadzonej egzekucji i ustosunkował się do czterech podniesionych w zarzutach kwestii: poprawności naliczenia odsetek, wymagalności decyzji Prezydenta C. wskazując, że tytuł wykonawczy wystawiono po utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta C. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, spełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów stawianych treścią art. 27 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi].

Reasumując, skoro wierzyciel Prezydent C. wskazał, że wysokość zobowiązania podatkowego za 2010 r. wynika z decyzji nr [...] z [...] października 2014 r., która została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławcze w C. nr [...] z [...] sierpnia 2015 r., a tytuł wykonawczy został wystawiony po tej decyzji [15 września 2015 r.], organ egzekucyjny był związany wypowiedzią wierzyciela. Tym samym nie mógł uznać zgłoszonego zarzutu za uzasadniony.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.