Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 776/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 4 i 5, art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi I. L. i P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie zezwolenia na usunięcie żywopłotu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących I. L. i P. L. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I. L. i P. L. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 sierpnia 2011r. nr [...].

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 sierpnia 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownym rozpatrzeniu sprawy w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 30 października 2002r. udzielającej P. L. zezwolenia na usunięcie 15 m² żywopłotu cisa pospolitego rosnącego na działce nr [...] KM [...], przy ul. W. [...], uchyliło decyzję Kolegium z dnia 10 sierpnia 2006r. nr [...] i orzekło o stwierdzeniu nieważności wyżej opisanej decyzji Prezydenta Miasta z dnia 30 października 2002r.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano przepisy art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 oraz 157 § 1 i art. 58 §1 i art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu Postępowania administracyjnego (kpa).

Decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją z dnia 30 października 2002r. Prezydent Miasta zezwolił P. L. na usunięcie 15m² żywopłotu cisa pospolitego rosnącego na działce nr [...] km [...], przy ul. W. [...]. Pismem z dnia 10 października 2005r. Prezydent Miasta wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, na tej podstawie, że jest ona dotknięta wadą uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i decyzją z dnia 10 sierpnia 2006r. odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że brak zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania i prowadzenie postępowania bez ich udziału nie może stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji albowiem powyższa okoliczność stanowi podstawę do wznowienia postępowania w myśl przepisu art. 145 §1 pkt 4 kpa. W tej sytuacji postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest niedopuszczalne.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli K. i A. B., wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 i 5 kpa i podając, że krzewy rosną na ich nieruchomości (działka nr [...]). W uzasadnieniu wniosku wskazali, że jako właściciele nieruchomości, na której rosną krzewy mają interes prawny w sprawie dotyczącej ich usunięcia i wyłącznie oni winni być stroną postępowania w sprawie usunięcia przedmiotowych krzewów. Tym samym zachodzi przewidziana w art. 156 § 1 pkt 4 kpa podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 30 października 2002r. Ponadto podnieśli że z powyższej przyczyny decyzja ta była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność miała charakter trwały, gdyż żywopłot nie rośnie na działce podanej w decyzji. Spełniona jest więc również przesłanka z art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Na poparcie swoich twierdzeń odwołujący dołączyli kserokopię zdjęć przedstawiających linię graniczną między nieruchomościami położonymi przy ul. W. (Państwo B.) i [...] (Państwo L.) oraz sporządzoną w toku postępowania sądowego w sprawie o ochronę naruszonego posiadania opinię biegłego, z której wynika, że drewniany płot wzniesiony przez P. L. znajduje się na nieruchomości odwołujących, a krzewy rosną za linią płotu czyli na nieruchomości odwołujących.

Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia 28 sierpnia 2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję z dnia 10 sierpnia 2008r. i orzekło o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia 30 października 2002r., Podstawą stwierdzenia nieważności było ustalenie, że decyzja ta była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (art. 156 § 1 pkt 5 kpa). Organ ustalił, że wnioskowane do wycięcia cisy rosły na granicy posesji nr [...] (działka nr [...]), stanowiącej własność K. i A. B. z posesją nr [...] (działka nr [...]) stanowiącej własność I. i P. L. Konsekwencja takich ustaleń było przyjęcie, iż rosnące na granicy ww. posesji cisy stanowiły współwłasność osób będących właścicielami ww. nieruchomości. W tej sytuacji już sam ten fakt dowodził, iż wykonanie weryfikowanej decyzji, tj. wycięcie cisów przez właściciela jednej nieruchomości bez zgody właściciela nieruchomości sąsiedniej prowadziłoby do naruszenia przepisu art. 199k.c., gdyż usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości jako czynności przekraczających zwykły zarząd wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli, zaś z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby K. i A. B. taką zgodę wyrazili.

Ponadto Kolegium przeprowadziło dowód z dokumentu w postaci akt sprawy cywilnej [...] w sprawie o nakazanie rozbiórki płotu postawionego wzdłuż granicy ww. nieruchomości oraz o rozgraniczenie między nieruchomościami położonymi w G. przy ul. W. W postępowaniu tym Sąd Rejonowy ustalił, że granice nieruchomości zostały naruszone podczas budowy domu, a po zakończonym procesie budowlanym nie zostały prawidłowo skorygowane. Niedokładności wynikają z niewłaściwego wyznaczenia punktów granicznych. Sąd przychylił się do wniosków zawartych w opinii biegłego sądowego K. Ch. sporządzonej do sprawy o ochronę naruszonego posiadania, iż płot z desek znajduje się w odległości 4cm od granicy między nieruchomościami, ale leży na nieruchomości K. i A. B. Sąd uznał, że przy wznoszeniu płotu I. i P. L. przekroczyli granice swojej nieruchomości gruntowej i ogrodzenie postawili na nieruchomości K. i A. B. Płot winien być zatem usunięty, gdyż narusza prawo własności. Sąd ustalił, że nie można uznać iż drewniane deski ustawione w odległości 4cm od granicy, które stanowią niewątpliwie pewien rodzaj ogrodzenia są przeznaczone do wspólnego użytku sąsiadów w rozumieniu art. 154 kc, gdyż granica między nieruchomościami przebiega w innym miejscu- dokładnie na przedłużeniu ściany osi budynku, co zostało wykazane na mapie sporządzonej przez biegłego sądowego. W ocenie organu, ustalenia Sądu dodatkowo dowodziły prawnej niewykonalności decyzji, skoro z ustaleń Sądu wynika, że granice nieruchomości zostały naruszone podczas budowy domu, zaś z opinii biegłego stanowiącej integralną część orzeczenia Sądu z 25 stycznia 2007r., wynikało, że płot z desek postawiony przez I. i P. L. przekraczał granicę działki wchodząc na teren działki K. i A. B. o ca 4cm a przedłużeniem płotu w dalszej posesji był żywopłot z cisów, to przedmiotowe cisy rosły w granicach działki stanowiącej własność K. i A. B. Zatem wycięcie przez P. L. cisów na posesji K. i A. B. stanowiłoby naruszający prawo czyn niedozwolony- weryfikowana decyzja była więc prawnie niewykonalna z uwagi na przepisy art. 415 i nast. kc.

Po rozpoznaniu skargi na powyższą decyzję wniesionej przez P. L., Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 grudnia 2008r. wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Gd 760/08, uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 28 sierpnia 2008r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że rozstrzygnięcie sprawy sprowadza się do oceny, czy organ nadzoru prawidłowo uznał, iż weryfikowana decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Sąd wskazał, że niewykonalność decyzji w tej sprawie jest związana z ustaleniami dotyczącymi przebiegu granicy między posesją K. i A. B. a posesją I. i P. L., a w szczególności ustaleniami dotyczącymi położenia w stosunku do tej granicy żywopłotu. Jedynie ustalenie, że żywopłot zarówno w dacie wydania weryfikowanej decyzji, jak też w okresie późniejszym znajdował się w całości na działce należącej do K. i A. B., dawałoby podstawę do uznania, że decyzja ta jest niewykonalna. Sąd zalecił przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w zakresie niezbędnym do ustalenia przesłanek stwierdzenia nieważności, wskazując na konieczność przeprowadzenia dowodu z oględzin (wizja w terenie) oraz opinii geodety co do przebiegu granicy działki przed rozgraniczeniem wyrokiem Sądu Rejonowego w G. zgodnie z treścią wyroku Sądu oraz wskazanie lokalizacji żywopłotu w stosunku do tej granicy.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2010r. w sprawie sygn. akt II OSK 734/09 oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku z dnia 3 grudnia 2008r., wskazując że stwierdzenie nieważności zezwolenia na wycięcie żywopłotu z powodu jego prawnej niewykonalności mogłoby nastąpić tylko wówczas, gdyby okazało się, że zezwolenie udzielone P. L. dotyczyło wycięcia żywopłotu rosnącego w granicy lub na sąsiedniej działce, do której nie ma tytułu prawnego. W tym celu konieczne jest ustalenie przebiegu granicy i usytuowania w stosunku do niej żywopłotu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mając na uwadze treść przepisu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuściło dowód z opinii biegłego geodety M. P. w celu ustalenia przebiegu granicy przed rozgraniczeniem wyrokiem Sadu Rejonowego w G. z dnia 22 stycznia 2007r., a następnie określenia lokalizacji żywopłotu w stosunku do tej granicy oraz przeprowadziło dowód z wizji lokalnej na działkach nr [...] i [...] w G., przy ul. W.

Rozpoznając sprawę ponownie Kolegium wskazało, że sprawa toczy się w postępowaniu nieważnościowym, w którym decyzja podlega ocenie pod kątem naruszenia przepisu art. 156 § 1 kpa i tylko w takim zakresie orzeka organ nadzorczy. Jest to postępowanie w nowej sprawie o zawężonym zakresie, w którym to postępowaniu organ nadzorczy nie orzeka o istocie sprawy, a jedynie o naruszeniu (bądź nie) przez organ przepisu kodeksu postępowania administracyjnego. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga sprawę merytorycznie, w postępowaniu nadzorczym przedmiotem rozpoznania jest w istocie treść decyzji i ustalenie czy nie została wydana z wadami określonymi w art. 156 § 1 kpa.

Stwierdzenie nieważności na tej podstawie, że decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (art. 156 § 1 pkt 5 kpa) uzależnione jest od spełnienia łącznie dwóch przesłanek: 1. niewykonalność decyzji musi istnieć w dniu jej wydania i 2. musi mieć charakter trwały, co oznacza, że jej adresat jest trwale pozbawiony możliwości czynienia użytku z ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania obowiązków. Brak możliwości uczynienia użytku z przyznanych praw bądź nałożonych obowiązków może być spowodowane przeszkodami o charakterze faktycznym (faktyczna niewykonalność decyzji), jak i przeszkodami natury prawnej, gdy istnieją prawne zakazy lub nakazy, które stanowią nieusuwalną przeszkodę w wykonywaniu praw lub obowiązków. O niewykonalności w tym znaczeniu można mówić również wówczas, gdy wykonanie decyzji wiązałoby się z dokonaniem czynu niedozwolonego w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, wykonanie decyzji jest wówczas faktycznie możliwe, lecz nie może być dopuszczone z prawnego punku widzenia.

Organ po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego stwierdził, że ;

1.w dniu wydania weryfikowanej decyzji (tj. w dniu 30 października 2002r. cisy, których dotyczyło pozwolenie na wycięcie rosły na posesji należącej do K. i A. B. (działka nr [...]),

2.w wyniku dokonanego rozgraniczenia, na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 25 stycznia 2007r. (sygn. akt [...]), przedmiotowe cisy znalazły się na posesji I. i P. L. (działka nr [...]).

Powołując się na powyższe oraz na przepis art. 153 i w związku z opinią prawną wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt II SA/Gd 760/08 dotyczącą wykładni przepisu art. 156 §1 pkt 5 kpa, organ ustalił, że weryfikowana decyzja Prezydenta Miasta .z dnia 30 października 2002r. nie jest obarczona wadą wymienioną w przepisie art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Organ wskazał, że zgodnie ze wskazaniem Sądu podstawą do uznania weryfikowanej decyzji za trwale niewykonalną byłoby ustalenie, że żywopłot zarówno w dacie wydanie tej decyzji, jak i w okresie późniejszym znajdował się w całości na działce należącej do K. i A. B. Skoro stwierdzone zostało, iż tak w istocie nie jest, to w konsekwencji uznać należy, że kwestionowana decyzja nie została obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 5 kpa.

Jednakże organ wskazał, że stan faktyczny ustalony w oparciu o przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wskazuje na istnienie przy wydaniu weryfikowanej decyzji wadliwości określonej w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Stwierdzenie nieważności na tej podstawie obejmuje przypadki wadliwości polegające na rozstrzygnięciu decyzją o sytuacji prawnej podmiotu, który w świetle norm prawa materialnego nie ma ani interesu prawnego ani obowiązku w danej sprawie administracyjnej. Organ wskazał, że zgodnie z art. 47e ust. 2 ustawy o ochronie przyrody (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania weryfikowanej decyzji) usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta wydanym na wniosek władającego, z tym że organ może uzależnić udzielenie zezwolenia od przeniesienia drzew lub krzewów we wskazane miejsce albo zastąpienia drzew. Powołując się na powyższy przepis w związku z art. 28 kpa stanowiącym, że strona postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, organ wskazał, że podmiotem, którego praw i obowiązków dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie tego przepisu i wobec którego ma być wydana decyzja jest konkretna osoba (bądź osoby), którą przepisy ustawy o ochronie przyrody określają mianem władającego. Wobec braku legalnej definicji tego pojęcia, dokonując jego wykładni, należy wywieść, że podstawową formą władania jest własność i formy od niej pochodne (użytkowanie, dzierżawa). Zatem interes prawny w postępowaniu o zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów posiadają wyłącznie podmioty, które sprawują władztwo nad nieruchomością, w sposób pełny lub ograniczony- przybierający postać praw rzeczowych lub obligacyjnych. Organ ustalił, że z ustaleń przeprowadzonego postępowania bezsprzecznie wynika, że objęte zezwoleniem na wycięcie cisy (żywopłot) w dniu wydania weryfikowanej decyzji (30 października 2002r.) rosły w całości na działce K. i A. B., tj. działki nr [...] ( z wyjątkiem jednego krzewu rosnącego na granicy). Powołując się na powyższe Kolegium ustaliło, że skoro w tym dniu P. L. nie legitymował się jakimkolwiek tytułem prawnym do władania nieruchomością- działką nr [...] - na obszarze, na którym rosły wnioskowane przez niego do wycięcia cisy, to w konsekwencji nie miał interesu prawnego, z którego mogłyby wynikać nałożone na jego osobę weryfikowaną decyzją określone prawa i obowiązki. Z tego powodu organ ustalił, że decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną postępowania w sprawie zezwolenia na wycięcie cisów, stanowiących część składową posesji nr [...], do której wnioskodawca P. L. nie legitymował się żadnym tytułem prawnym. Z tego powodu Kolegium uznało, że Prezydent Miasta wydając weryfikowaną decyzję i kierując ją do P. L. doprowadził do obarczenia tej decyzji wadą kwalifikowaną określoną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa i w konsekwencji stwierdziło jej nieważność.

I. L. i P. L. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 sierpnia 2011r. wnosząc o jej uchylenie.

Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucili:

1. naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez pominięcie wskazań co do dalszego postępowania oraz oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2008r. polegające na pominięciu nakazu ustalenia przy pomocy opinii biegłego "przebiegu granicy pomiędzy działkami zarówno przed rozgraniczeniem dokonanym wyrokiem Sądu Rejonowego w G., jak też zgodnie z treścią tego wyroku" oraz pominięcie wskazania, że trwała niewykonalność decyzji w niniejszej sprawie mogłaby być stwierdzona tylko wówczas gdyby dokonano ustalenia, że żywopłot zarówno w dacie wydania decyzji, jak i w okresie późniejszym, znajdował się w całości na działce należącej do K. i A. B., a w miejsce tego, dla ominięcia wskazań i oceny prawnej Sądu, dokonanie oceny decyzji w świetle art. 156 § 1 pkt 4 kpa, zamiast w świetle art. 156 §1 pkt 5 kpa.

2.naruszenie art. 365 § 1 kpc poprzez dokonanie sprzecznego z pkt I i II wyroku Sądu Rejonowego z G. z dnia 25 stycznia 2007r, ustalenia, że przed dniem uprawomocnienia się wyroku przebieg granicy, zgodnie ze stanem prawnym był inny.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ zamiast dokonać oceny nieważności decyzji w świetle przepisu art. 156 § 1 pkt 5 kpa , a więc zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku Sadu zmienił tę ocenę, rozpatrując sprawę i dokonując oceny decyzji w świetle art. 156 § 1 pkt 4 kpa, co według skarżących było niedopuszczalne. Konsekwencją dokonania oceny w świetle przepisu art. 156 § 1 pkt 5 kpa byłaby odmowa stwierdzenia nieważności, skoro przeprowadzone postępowanie wykazało, że nie zachodzi niewykonalność decyzji w świetle wskazań zawartych w wyroku Sądu.

Nadto skarżący zarzucili, że ustalenie organu dokonane w oparciu o opinię geodety M. P. , iż przed dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 25 stycznia 2007r. przebieg granicy między obu działkami był inny jest sprzeczny z ustaleniami dokonanymi przez Sąd Rejonowy. Wskazano, że jak wynika, że z dosłownego brzmienia pkt I sentencji wyroku z dnia 25 stycznia 2007r. jak i z motywów uzasadnienia Sąd Rejonowy nie dokonał nowego rozgraniczenia działek lecz ustalił granicę przebiegającą przez punkty D, B, A, C, a zatem zastosował kryterium stanu prawnego. Skarżący powołali się treść postanowienia Sądu Najwyższego z 28 września 20000r. sygn. akt IV CKN 319/00, w którym stwierdzono, że stosując pierwsze i nieusuwalne kryterium z art. 153 kc sąd nie oznacza dotychczas nieistniejących granic, lecz tylko ustala sporną granicę w szczegółach. Celem postępowania rozgraniczeniowego nie jest stworzenie nowej nie istniejącej dotychczas granicy i w miejscu, w którym ona nie przebiegała, a tylko jej odtworzenie. Powołując się na powyższe skarżący podnieśli, że w tej sytuacji przed wydaniem orzeczenia, jak i po jego wydaniu, linia graniczna między obu działkami była taka sama. Zgodnie z art. 153 kc pierwszeństwo ma zawsze stan prawny, któremu należy przypisać znaczenie decydujące dla ustalenia spornych granic( nie jest dopuszczalne inne wyznaczanie granic, niż to, które wynika ze stanu prawnego). Skarżący powołując się na wydany w sprawie wyrok Sądu Rejonowego dotyczący ustalenia właściwej linii granicznej podnieśli, że wyrok ten zgodnie z art. 365 § 1 kpc wiąże inne organy państwowe, a więc organy państwa muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia Sądu. Stan związania dotyczy wprawdzie sentencji (pkt I II) i nie obejmuje motywów, lecz dla właściwego rozumienia sentencji motywy uzasadnienia nie są obojętne. Organy państwa muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia Sądu. Podmioty te są związane faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu, co implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie powyższego w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasową argumentację i wskazując, że organ nadzoru zobowiązany jest do pełnej weryfikacji decyzji i przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa uzasadniających wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego na skutek jej nieważności.

Uczestnicy postępowania K. i A. B. wnieśli o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu pisma procesowego z dnia 2 listopada 2011r.powołali się na uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego, w którym stwierdzono m.in., że biegły wywnioskował , iż granice nieruchomości zostały naruszone podczas budowy domu, a po zakończonym procesie budowlanym nie zostały prawidłowo skorygowane. Uczestnicy podali, że po zakończeniu budowy domu korekty nie zostały przeprowadzone, jednakże podział działek nastąpił przed postawieniem budynku, granica istniała przed rozpoczęciem budowy, a więc zgodnie z dokumentacją przebiegała tak jak to ustalił biegły powołany przez Kolegium. Uczestnicy zakwestionowali ustalenia opinii biegłego sądowego, podając że biegły powołany przez Kolegium bez trudu ustalił przebieg granicy przed rozgraniczeniem dokonanym przez Sąd. Skoro więc Sąd na podstawie opinii biegłego sądowego ustalił granicę wzdłuż ściany budynku, to w istocie nie odtworzył granicy, która istniała, lecz ustalił nową. Podniesiono, że wprawdzie w prowadzonym przed organem administracji postępowaniu nie ma miejsca na rozstrzyganie o prawidłowości rozgraniczenia dokonanego przez Sąd Rejonowy, jednakże z całokształtu okoliczności nie da się obronić twierdzenia, że granica działki przed i po przeprowadzeniu rozgraniczenia przebiegała w taki sam sposób, czyli wzdłuż osi ściany dzielącej budynek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Postępowanie przed sądami administracyjnymi regulowane jest przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej jako P.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza, że świetle powołanych regulacji przedmiotem kontroli Sądu, a więc oceny zgodności z prawem jest w rozpoznawanej sprawie decyzja SKO z dnia 16 sierpnia 2011r.

Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy po opisanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2008r. w sprawie II SA/Gd. 760/08

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie Sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy czyniąc pogląd prawny nieaktualny.

Ocena prawna i wskazania zawarte w powołanym wyroku Sądu z dnia 3 grudnia 2008r. mają więc istotne znaczenie i ocena prawna w nim wyrażona była wiążąca dla organu administracji i jest wiążąca dla Sądu rozpoznającego sprawę. Wobec takiego stanu rzeczy zaskarżoną decyzję należało ocenić przy uwzględnieniu treści powyższego przepisu.

Wbrew zarzutom skargi organ administracji przy rozpoznawaniu sprawy przy ustaleniu czy zachodzi przesłanka do stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 kpa nie naruszył cytowanego przepisu art. 153 p.p.s.a., albowiem dokonał oceny sprawy w zgodzie z oceną wyrażoną w wyroku Sądu. W powołanym wyroku Sąd wskazał, że podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej P. L. zezwolenia na wycięcie żywopłotu byłoby ustalenie, że jest ona trwale niewykonalna. Z kolei trwała niewykonalność decyzji związana jest bezpośrednio z ustaleniami dotyczącymi przebiegu granicy pomiędzy posesjami nr [...] ( działka nr [...] stanowiąca własność K. i A. B.) i nr [...] ( działka nr [...] stanowiąca własność I. i P. L.). W wyroku tym wskazano, że jedynie ustalenie, że żywopłot zarówno w dacie wydania decyzji, jak też w okresie późniejszym znajdował się w całości na działce należącej do K. i A. B., dawałoby podstawę do uznania, że kwestionowana decyzja udzielająca P. L. zezwolenia na wycięcie żywopłotu jest trwale niewykonalna, co z kolei stanowiłoby przesłankę stwierdzenia nieważności tej decyzji. W konsekwencji Sąd wskazał, że Kolegium winno ustalić i zbadać przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji poprzez przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w postaci przeprowadzenia wizji w terenie i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety dotyczącej przebiegu granicy pomiędzy działkami przed rozgraniczeniem wyrokiem Sądu Rejonowego w G., jak też zgodnie z treścią tego wyroku oraz ustalić lokalizację żywopłotu w stosunku do tej granicy. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego zgodnie z zawartymi wskazaniami organ ustalił, że decyzja z dnia 30 października 2002r nie jest trwale niewykonalna. Podstawą dokonania takiego ustalenia było stosownie do przeprowadzonej opinii biegłego geodety ustalenie, że żywopłot , którego dotyczyło zezwolenie zawarte w decyzji z dnia 30 października 2002r, znajduje się obecnie na terenie działki nr [...] stanowiącej własność I. i P. L., natomiast w dacie wydania decyzji objęte zezwoleniem cisy rosły na terenie posesji K. i A. B. Powyższe, w świetle wskazań zawartych w cyt. wyroku Sądu z dnia 3 grudnia 2008r., skutkowało ustaleniem, że w sprawie nie zachodzi przesłanka do stwierdzenia nieważności określona w przepisie art. 156 § 1 pkt 5 kpa polegająca na trwałej niewykonalości decyzji. Dla tej oceny nie mają znaczenia podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przez organ art. 365 § 2 kpc polegające na dokonaniu sprzecznego z wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 25 stycznia 2007r.ustalenia, że przed rozgraniczeniem przebieg granicy był inny, w sytuacji gdy granica ta istniała. Jak wskazywali skarżący wprawdzie jej przebieg był sporny, ale granica prawnie istniała i jej przebieg został tylko odtworzony w toku postępowania przed sądem powszechnym. Dla oceny występowania lub też braku przesłanki dla stwierdzenia nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 5 kpa powyższe zarzuty są w sprawie bezprzedmiotowe. Przebieg granicy, której dotyczy ww. wyrok Sądu Rejonowego został uwzględniony przez biegłego geodetę sporządzającego opinię w wykonaniu postanowienia Kolegium (przebieg ten w załączniku graficznym do opinii został oznaczony kolorem zielonym i stanowił podstawę dla jej sporządzenia i dokonania ustaleń. Zatem bezzasadnym jest zarzut, iż organ administracji nie uwzględnił przebiegu granicy między nieruchomościami ustalonej wyrokiem Sądu Rejonowego. Jej przebieg opisany przez biegłego, przed rozgraniczeniem, nie wpływa na wynik sprawy, w świetle wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia 8 grudnia 2008r., gdyż tylko ustalenie, że żywopłot zarówno przed, jak i po rozgraniczeniu znajdował się na nieruchomości K. i A. B. skutkowałoby wystąpieniem ww. przesłanki.

W konsekwencji uznać należy, że ustalenie organu o braku przesłanki z art. 156 § 1 pkt 5 kpa zostało poczynione prawidłowo, z uwzględnieniem zasad wynikających ze związania organu określonych w art. 153 p.p.s.a. i znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym. W tym stanie rzeczy decyzja w opisanym zakresie nie narusza prawa.

Podstawą dla stwierdzenia nieważności było natomiast ustalenie, że zachodzi przesłanka z art. 156 § 1 pkt 4 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Wbrew zarzutowi skargi organ administracji ma obowiązek dokonania pełnej weryfikacji zaskarżonej decyzji, a więc również ustalić czy nie zachodzą inne określone w art. 156 § 1 przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji.

Sąd uznał, że przy rozpoznawaniu sprawy w powyższym zakresie organ nie zachował wszystkich wymogów dotyczących zasad postępowania polegających na wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy (art. 7 i 77 § 1kpa) i naruszenie tych zasad mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w aktach sprawy brak jest orzeczenia Sądu Rejonowego w G. dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości, jak również akt sprawy dotyczącej ustalenia przebiegu tej granicy. Zgodnie z art. 365 § 1 kpc prawomocne orzeczenie w sprawie cywilnej wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe. Natomiast zawarte w uzasadnieniu orzeczenia motywy rozstrzygnięcia mogą mieć znaczenie dla ustalenia zakresu mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia, czyli granic prawomocności materialnej orzeczenia w rozumieniu art. 365 § 1 kpc. Przy czym moc wiążąca na podstawie art. 365 § 1 kpc przysługuje prawomocnym orzeczeniom sądu wydawanym w postępowaniu cywilnym, natomiast związanie to nie obejmuje przesłanek, które do tego wyroku doprowadziły, czy też ustaleń fatycznych. Nadto organ dokonując oceny wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 kpa winien dokonać odrębnych ustaleń faktycznych opartych na zebranym w sprawie materiale dowodowym, a w szczególności ustaleń dotyczących korzystania z nieruchomości w części na której położony jest żywopłot po wybudowaniu domu przez I. L. oraz P. L. Jak to bowiem wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 maja 2005r. sygn. akt IV SA/Wa 167/05 wykładnia językowa oraz systemowa art. 47e ust. 1 i 2 w powiązaniu z art. 47f ust. 5 ustawy o ochronie przyrody prowadzi do konkluzji, że jedynie podmiot faktycznie władający nieruchomością może być adresatem decyzji zezwalającej na wycinkę drzew i krzewów. Innymi słowy, chodzi o podmiot, który sprawuje faktycznie władztwo nad nieruchomością, przy czym władztwo to może wynikać z tytułu własności albo z tytułu posiadania w rozumieniu art. 366 kc, tj. faktycznego władania nieruchomością jak właściciel, ale także ten, który faktycznie włada nieruchomością jak użytkownik, najemca dzierżawca lub mający inne prawa, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Właściciel nieruchomości będzie uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew z nieruchomości, o ile swego władztwa nie utracił na rzecz innego podmiotu w drodze umowy obligacyjnej. W przeciwnym razie legitymację do wystąpienia z tego rodzaju wnioskiem będzie miał podmiot, który jest posiadaczem samoistnym bądź zależnym. Właścicielowi nieruchomości będzie przysługiwało prawo uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym.

Zatem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy dla ustalenia, że decyzja z dnia 30 października 2002r. dotknięta jest wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego postępowania, które winno ustalić kto w tej dacie był podmiotem faktycznie władającym nieruchomością, na której położony jest żywopłot, czyli kto pełnił władztwo nad nieruchomością w powyższym zakresie. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że organ podjął taką próbę wyjaśnienia powyższych okoliczności faktycznych w związku z wydaniem decyzji z dnia 28 sierpnia 2008r. Dla dokonania tych ustaleń organ winien ponownie przeprowadzić dowód z akt spraw cywilnych prowadzonych przez strony, w tym dotyczącej rozgraniczenia nieruchomości, czy ochrony naruszonego posiadania. Organ winien zatem ustalić czy skarżący władali faktycznie nieruchomością, czy też nią nie władali. Organ winien mieć również na uwadze, że jak to zarzucali skarżący zgodnie z art. 365 § 1 kpc orzeczenia prawomocne wiążą m.in. organy państwowe i inne organy administracji publicznej, a więc winny być stosownie do poczynionych wyżej ustaleń uwzględnione przez Kolegium ponownie rozpoznające sprawę. Dopiero ustalenie, że w dacie wydania weryfikowanej decyzji skarżący nie władali faktycznie nieruchomością uzasadniałoby ustalenie, że wydanie zezwolenia na wycięcie cisów dotknięte byłoby wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Ustalenie dokonane w zaskarżonej decyzji, iż jest ona nieważna na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 kpa było zatem przedwczesne.

Mając powyższe na uwadze i działając na podstawie art. 145 § ust. 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł, że nie może być ona wykonywana

Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądził na rzecz skarżących kwotę 200 zł tytułem kosztów postępowania stanowiących równowartość uiszczonego wpisu sądowego.