Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1352/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art 141 par 4, art 134 par 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. D.-P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 322/12 w sprawie ze skargi M. D.-P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz M. D.-P. kwotę 3650 (słownie: trzy tysiące sześćset pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 marca 2012 r. o sygn. VI SA/Wa 322/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2009 r. o nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Sąd I instancji przyjął, że nałożenie kary pieniężnej w wysokości [...] zł przy ponownym rozpoznaniu sprawy w związku z uchylonym wyrokiem przez Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 27 października 2011 r. o sygn. akt II GSK 1077/10, było uzasadnione. Kara ta została nałożona na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, art. 13g ust. 1b pkt 1, art. 40c, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz Ip. 6 pkt 4 lit. d/ i e/, Ip. 6 pkt 6 lit. d/ i e/ załącznika nr 2 do wyżej wymienionej ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Wysokość tej kary jest następstwem naruszenia za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi i wynosi [...] zł oraz za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na potrójnej osi [...] zł.

W ocenie Sądu I instancji, kara powyższa jest następstwem kontroli drogowej, która odbyła się dnia [...] maja 2009 r. w [...]"), gdzie zatrzymano pojazd marki T. o nr rejestracyjnym [...]. Zatrzymania dokonano na ul. [...]. Pojazd przewoził ładunek pospółki z miejscowości [...]. Kierowany był przez [...], który wykonywał przewóz w imieniu oraz na rzecz przedsiębiorcy [...]. Stwierdzono, iż nacisk na podwójnej osi pojazdu silnikowego o dopuszczalnym ruchu pojazdów o naciskach osi do 8 t wynosił 18,23 tony i został przekroczony o 3,73 tony od dopuszczalnej wartości wynoszącej 14,5 tony. Natomiast nacisk na potrójnej osi pojazdów silnikowych o dopuszczalnym ruchu pojazdów o naciskach osi do 8 ton wyniósł 40,17 ton i został przekroczony o 18,37 tony od dopuszczalnej wartości wynoszącej 21,80 ton. W wyniku kontroli sklasyfikowano osie pojazdu jako oś podwójną napędową i oś potrójną napędową.

Sąd I instancji uznał (będąc związany wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego w powyższym wyroku z dnia 27 października 2011 r. o sygn. akt II GSK 1077/10) za okoliczność bezsporną datę pierwszej rejestracji pojazdu jako niemającej znaczenia w sprawie, jak też niemające znaczenia w sprawie ustalenie czy oś podwójna i oś potrójna są osiami napędowymi, czy też takimi nie są, lub czy na jednej z nich znajdowały się opony bliźniacze. Znaczenie ma, w świetle rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 32, poz. 262) ustalenie, czy oś jest osią wielokrotną, której kwalifikację dokonuje się na podstawie odległości pomiędzy poszczególnymi osiami.

Sąd I instancji przyjął, że nie zaistniały przesłanki umożliwiające odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w powyższym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu musiały być prowadzone w oparciu o stanowisko sądu wyższej instancji. Z tych też przyczyn na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok w całości złożyła [...]. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego. Domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z uwzględnieniem zwrotu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wskazując na naruszenie prawa materialnego, podała błędną wykładnię § 4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 32, poz. 262 ze zm.). Naruszenie przepisów postępowania jako istotnych i mających wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie. Chodzi o art. 3 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 68 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1070 ze zm.).

W uzasadnieniu podała, że podstawowe znaczenie w sprawie ma prawidłowa klasyfikacja osi kontrolowanego pojazdu, gdyż załącznik nr 2 do ustawy o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 r. przyporządkowuje karę pieniężną w zależności od przekroczenia nacisku na konkretnej prawidłowo sklasyfikowanej osi. W niniejszej sprawie Sąd I instancji nie zajął jednoznacznego stanowiska w tej kwestii, bowiem brak jest oceny, co uniemożliwia ustosunkowanie się kasatora do tej kwestii. Wynika to z tego, że nie ustosunkowano się do zarzutów podnoszonych dotychczas, a które wynikają z braku odniesienia się do protokołu z kontroli. W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji brak jest także motywów tego rozstrzygnięcia, jak również przepisów prawa materialnego, w oparciu o które organ dokonał kwalifikacji osi. Sąd I instancji nie ustosunkował się także do argumentów poruszonych w skardze a dotyczących błędnego ustalenia wysokości kary pieniężnej. Niewłaściwie zastosowano podstawę prawną kary. Przyjęta sprzeczność wersji kwalifikacji osi kontrolowanego pojazdu przy braku oceny Sądu I instancji, uniemożliwia sformułowanie zarzutów kasacyjnych. Sąd II instancji nie może dokonywać samodzielnych ustaleń, a brak prawidłowego sporządzenia uzasadnienia uniemożliwia zajęcie stanowiska w sprawie.

Z tego też powodu zarzuty w zakresie naruszenia art. 141 § 4 ustawy powołanej wyżej w zarzutach skargi akcyjnej są uzasadnione a wyrok Sądu I instancji w związku z tym jako sprzeczny z prawem. Należy zatem uchylić wyrok, aby dokonać oceny zarzutów podnoszonych przed Sądem I instancji. Wniesienie skargi kasacyjnej stało się wobec tego konieczne.

Główny Inspektor Transportu Drogowego nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia ona wymogi określone w art. 174, 175 § 1, 176 oraz 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania.

Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.

Jak wskazano wyżej, skargę kasacyjną oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okażą się nieusprawiedliwione.

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest sprawa sądowoadministracyjna, rozumiana jako kontrola przez sąd administracyjny działalności administracji publicznej. Ogranicza się ona do kontroli legalności funkcjonowania tej administracji, a jedynym kryterium jest zgodność zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Sąd administracyjny kontrolując zgodność aktu z prawem orzeka na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu administracyjnym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wykonaniu tego obowiązku. Do jego kompetencji należy jedynie kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym. Odwołanie się kasatora do art. 3 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi łączy się z krytyczną oceną kontroli w zakresie sposobu naruszenia art. 141 § 4 tej ustawy. Przepis ten podlega samodzielnej ocenie w związku z tym, że wchodzi w zakres zarzutu naruszenia prawa procesowego.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 141 § 4 cytowanej wyżej ustawy, a więc braków w uzasadnieniu wyroku, jest on uzasadniony. Przepis ten nakazuje zamieszczenie określonych elementów konstrukcyjnych w uzasadnieniu wyroku. W myśl tego przepisu, uzasadnienie wyroku winno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Elementy te mają służyć wyjaśnieniu powodów rozstrzygnięcia i umożliwić kontrolę instancyjną. Kasator odwołując się do naruszenia tego przepisu wskazał na brak ustosunkowania się do argumentów poruszonych w zarzutach skargi, a to powoduje, że nie jest w stanie sprecyzować zarzutów do oceny przez Sąd II instancji. Oznacza to, że ocena rozstrzygnięcia nie daje się skontrolować.

Podkreślić należy, że przedmiotowa sprawa nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, na co słusznie także zwrócił uwagę Sąd I instancji przy rozpoznawaniu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 października 2011 r. o sygn. II GSK 1077/10, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2010 r. o sygn. VI SA/Wa 345/10, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. W wyroku zawarł ocenę prawną. W myśl art. 190 ustawy wyżej cytowanej – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Badając skargę według powyższych kryteriów, należało ocenę prawną skonfrontować z zebranym przez organy materiałem dowodowym i dokonać oceny w kontekście zarzutów podniesionych w złożonej skardze przez stronę, mając także na uwadze art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Brak odniesienia się do zarzutów strony w złożonej skardze przed Sądem I instancji czyni zasadnym w sprawie zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy. Ocena Sądu I instancji co do braku podstaw uwzględnienia skargi bez odniesienia się do każdego z zarzutów, powoduje brak możliwości kontroli instancyjnej.

Powyższe oznacza, że uzasadnienie wyroku nie zawiera istotnych ustaleń oraz stanowiska Sądu co do podnoszonych zarzutów i prowadzi do wniosku, że ocena rozstrzygnięcia nie daje się skontrolować. Naczelny Sąd Administracyjny w toku postępowania kasacyjnego nie może dokonywać samodzielnych ustaleń i ocen, skoro rola jego sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji powinien rozpatrzyć zarzuty skarżącej w kontekście oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2011 r. o sygn. II GSK 1077/10, gdyż wywody dotychczasowe, a więc zawarte w wyroku zaskarżonym, wymogów tych nie spełniają. Dopiero ustosunkowanie się i prawidłowe ustalenie stanu faktycznego pozwoli na ocenę – czy dokonano prawidłowego zastosowania lub wykładni przepisów prawa materialnego. A zatem, na tym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonać oceny zarzutów związanych z naruszeniem przepisów prawa materialnego.

Reasumując dotychczasowe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 ustawy wyżej cytowanej – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I wyroku, a orzeczenie o kosztach znajduje swoje podstawy w art. 203 pkt 1 tej ustawy.