Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1253/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone orzeczenie
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 1, art. 7, 77 par. 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant referent Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Miasta [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym orzeczeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] [...] z [...] lutego 2020 r. na podstawie art. 78 ust. 2 w związku z art. 73 ust. 2a pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2018 r., poz. 121, j.t.), dalej "ugn", po zapoznaniu się z wnioskiem Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej Akademii Medycznej w [...], dalej "użytkownik wieczysty" o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu posiadanego udziału w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...], z obrębu [...], jest nieuzasadniona bądź uzasadniona w innej wysokości, na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r., poz. 270), organ umorzył postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ww. części nieruchomości gruntowej, wszczęte wypowiedzeniem z dnia [...] grudnia 2018 r. znak: [...].

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Pismem z 19 grudnia 2018 r. Prezydent [...] wypowiedział użytkownikowi wieczystemu wysokość dotychczasowej opłaty rocznej z posiadanego udziału w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] z obrębu [...], dalej nieruchomość", a co za tym idzie użytkownik wieczysty otrzymał propozycję wnoszenia, od dnia 1 stycznia 2019 roku, opłaty rocznej w nowej wysokości.

Użytkownik wieczysty złożył 18 stycznia 2019 r. wniosek przeciwko Prezydentowi [...] o uznanie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona bądź uzasadniona w innej wysokości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z dyspozycją art. 77 ust. 1 i 3 ugn wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, podlega aktualizacji nie częściej niż raz na 3 lata, jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie. Zaktualizowaną opłatę roczną ustala się, przy zastosowaniu dotychczasowej stawki procentowej, od wartości nieruchomości określonej na dzień aktualizacji opłaty. Aktualizacji opłaty rocznej dokonuje się z urzędu albo na wniosek użytkownika wieczystego nieruchomości gruntowej, na podstawie wartości nieruchomości gruntowej określonej przez rzeczoznawcę majątkowego.

Stosownie do art. 78 ust. 1 ugn, aktualizacji opłaty rocznej dokonuje właściwy organ, wypowiadając w formie pisemnej wysokość dotychczasowej opłaty w terminie do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego oraz przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia nowej wysokości opłaty rocznej. W wypowiedzeniu należy wskazać sposób obliczenia nowej wysokości opłaty rocznej i pouczyć użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia.

Zgodnie z art. 78 ust. 2 ugn, użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, zwanego dalej "kolegium", wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości.

SKO uznało, że dla rozstrzygnięcia zapadającego w przedmiotowej sprawie przesądzające znaczenie ma przepis art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r., poz. 270), który wszedł w życie z dniem 13 lutego 2019 r, dalej "ustawa zmieniająca ugn".

Stosownie do ust. 1 ww. przepisu, jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia wżycie niniejszej ustawy umarza się.

Przepis ten oznacza, że z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się postępowania w sprawie aktualizacji opłat, jeśli zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a zatem gdy wypowiedzenie zostało doręczone po dniu 5 października 2018 r.

Mając to na względzie SKO umorzyło postępowanie w sprawie wszczętej wypowiedzeniem z dnia 19 grudnia 2018 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodło Miasto [...] składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciło:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.) zwana dalej "kpa" i art. 9 kpa poprzez wskazanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] błędnego pouczenia w orzeczeniu z dnia [...] lutego 2020r. znak [...] w postaci wskazania środka odwoławczego, tj. sprzeciwu, czego konsekwencją było uniemożliwienie [...] wyczerpania drogi administracyjnej w przedmiotowej sprawie i utraty bez swojej winy prawa do oceny zaskarżonego orzeczenia SKO w [...], co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2. naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej ugn oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019r., poz. 270). poprzez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomość", a w konsekwencji powyższego jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że przedmiotowe postępowanie powinno być umorzone,

3. naruszenie art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, tj. nieustalenie czy postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszczęte po 5 października 2018 r. zostało skutecznie wypowiedziane wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., a w konsekwencji błędnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wniosło o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i zwrot kosztów postępowania sądowego.

Postanowieniem WSA w Warszawie z 15 października 2021 r. przywrócono Miastu [...] termin do wniesienia skargi (k 38 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021, poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 .o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2019, poz. 28), dalej "ppsa" sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy ppsa przy czym stosownie do art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).

Oceniając pod tym kątem zaskarżone orzeczenie Sąd uznał, że zapadło ono z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 4 § 1 i 2 ustawy zmieniającej ugn.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie bowiem uznało, że wobec zmiany przepisów prawa materialnego ustawą z 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw, wprowadzone regulacje wykluczają drogę postępowania administracyjnego w sprawie ustalania opłaty za użytkowanie wieczyste.

Istota sporu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do ustalenia jaki tryb (administracyjny czy przed sądem powszechnym) ma zastosowanie w niniejszej sprawie.

W niniejszej sprawie użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości jest jeden podmiot t.j Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa Akademii Medycznej w [...]. Właściciel Gruntu Miasto [...] pismem z 19 grudnia 2018 r. wypowiedziało jej dotychczasowe opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego.

Zgodnie z pouczeniem zawartym w wypowiedzeniu o możliwości złożenia w terminie 30 dni do SKO wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości użytkownik taki wniosek z 17 stycznia 2019 r. złożył.

Skarżący po wydaniu przez SKO zaskarżonego orzeczenia wniósł sprzeciw do Sądu Rejonowego dla [...] w [...]. Tenże Sąd postanowieniem z [...] marca 2021 r., [...], odrzucił sprzeciw uznając, że od opisanego orzeczenia SKO nie przysługuje przeciw do sądu powszechnego ponieważ nie jest to orzeczenie merytoryczne dt. ustalenia opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Wobec nie wyczerpania drogi postępowania administracyjnego sprzeciw został nieuwzględniony.

Powołaną wcześniej ustawą z 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości - art. 9 pkt 5 - doszło do zmiany niektórych z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jako, że ustawa zmieniająca nie zawiera przepisów przejściowych stosuje się ją wprost od daty wejścia jej w życie tj. 15 sierpnia 2019 r. a więc także do spraw nie zakończonych przed jej wejściem w życie.

Art. 4 tej ustawy, na który powołuje się SKO, wskazuje przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania w sprawie opłaty rocznej gdy:

- postępowanie wszczęto po 5 października 2018 r.;

-wypowiedzenie dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019r.

Przesłanki te muszą być spełnione łącznie.

Zebrany przez organ materiał dowodowy wskazuje, że postępowanie dotyczące opłaty za użytkowanie wieczyste zostało wszczęte wypowiedzeniem dotychczasowej opłaty po 5 października 2018 r. (19 grudnia 2018 r.) – spełniona została pierwsza z przesłanek.

Nie została spełniona natomiast druga z ww. przesłanek ponieważ wypowiedzenie zostało doręczone "wszystkim" tj. w tym wypadku jedynemu współużytkownikowi wieczystemu tj. Spółdzielnia Budowlano Mieszkaniowa Akademii Medycznej w [...] podczas gdy przepis wymaga aby wypowiedzenie nie zostało doręczone wszystkim użytkownikom wieczystym.

Oznacza to, że brak było podstaw do zastosowania art. 4 ustawy zmieniającej i w dalszym ciągu właściwym do określenia wysokości opłaty jest organ administracji a dopiero w następnej kolejności, w razie złożenia sprzeciwu sąd powszechny. Organ z niewiadomych przyczyn nie uwzględnił faktu iż jedynym użytkownikiem wieczystym jest Spółdzielnia Budowlano Mieszkaniowa Akademii Medycznej w [...], co stanowi naruszenie art. 7, 77§ 1 i 80 kpa w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i swobodnej oceny dowodów.

Organ naruszył nadto art. 107 § 1 kpa poprzez wadliwe pouczenie o środku zaskarżenia (sprzeciw do sądu powszechnego) w sytuacji w której od decyzji o umorzeniu postępowania jako rozstrzygnięciu o charakterze wyłącznie formalnym, nie przysługiwał tego rodzaju środek zaskarżenia, co zostało prawomocnie przesądzone powołanym wyżej rozstrzygnięciem sądu powszechnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy właściwy organ wyda decyzję merytoryczną.

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i 119 pkt 3 ppsa sąd orzekł jak w wyroku.

O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa zasądzając od organu na rzecz skarżącej 200 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.