Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1149/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del.Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie : Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), p.o. Sędziego WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant ref. staż. Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2004 r. przy udziale na rozprawie sprawy ze skargi H.P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...]; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz H.P. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Nr [...] na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 pkt 2 lit. a oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznał H.P. uprawnienie do świadczenia pieniężnego przewidzianego w tejże ustawie z tytułu deportacji do pracy przymusowej na terenie III Rzeszy za okres od maja 1943r. do sierpnia 1944r., tj. 16 miesięcy. W pozostałym zakresie odmówił uwzględnienia wniosku o przyznanie uprawnienia do powyższego świadczenia.

W uzasadnieniu swojej decyzji powołując się na treść art. 4 ust. 1 oraz art. 2 pkt 2 powołanej ustawy wskazał, iż H.P. nie przedstawiła dokumentów potwierdzających pracę przymusową w całym wnioskowanym okresie.

W dniu 7 lutego 2001r. H.P. wniosła do Kierownika Urzędu o ponowne rozpoznanie jej wniosku podnosząc, iż w uzasadnieniu powyższej decyzji nie wskazano, które z przedstawionych przez nią dowodów uznano za niewiarygodne i z jakiego powodu. Jej zdaniem, załączone przez nią do wniosku o przyznanie uprawnienia dokumenty wskazywały na jej deportację do pracy przymusowej do Francji od przełomu kwiecień – maj 1943r. do maja 1945r.

Decyzją z dnia [...], Nr [...] na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].

Uzasadniając swoją decyzję podał, że datę początkową wskazaną w tej decyzji ustalono na podstawie Arbeitskart rodziców strony, w której podano jako początek pracy dzień 15 kwietnia 1943r. Z uwagi na to, że praca w kwietniu nie miała wymiaru pełnego miesiąca, zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, za jej początek uznano maj 1943r. Nie zaliczono natomiast pracy H.P. do okresu pracy przymusowej od miesiąca września 1944r. do maja 1945r., gdyż zajęcie rejonu R. w A. nastąpiło wg. źródeł będących w posiadaniu Urzędu, w sierpniu 1944r. i praca ta nawet, jeżeli miała miejsce straciła charakter represji.

W dniu 7 czerwca 2001r. H.P. nie zgadzając się z powyższą decyzją wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi skargę podnosząc, iż jej deportacja wraz z całą rodziną trwała do miesiąca października 1945r. na dowód czego przedłożyła w Urzędzie kopie przepustki z punktu granicznego, a praca przymusowa trwała do maja 1945r. o czym świadczą daty na kartach pracy jej rodziców i siostry I.U., załączone do wniosku, które zostały wydane przez władze francuskie. Dodatkowo skarżąca wskazała, iż jej młodszej siostrze – J.K. z domu U., która razem z nią została wywieziona do pracy przymusowej, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją wydaną w 1997r. przyznał maksymalny wymiar świadczeń.

W odpowiedzi na skargę, strona przeciwna wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z 2002 roku) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.

Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, następuje tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 §1 pkt 1lit.a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit.b); albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit.c).

Świadczenie pieniężne przewidziane ustawą z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) przysługuje osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), które w okresie podlegania represjom były obywatelami polskimi, są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art.1ust.1). Represją w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a omawianej ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy lub terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.

Użyte w tym przepisie pojęcie pracy przymusowej na deportacji dotyczy pracy na terenach III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych. Nie oznacza to jednak, że cały okres pracy deportowanych pracowników, bez względu na losy wojny podlega zaliczeniu do okresu uprawniającego do świadczenia pieniężnego. Z chwilą wyzwolenia danego terenu spod okupacji niemieckiej wykonywana tam przez deportowanych pracowników praca, choćby była nadal wykonywana może tracić przymiot przymusowości, jak i przymiot wykonywania jej na terenach okupowanych przez III Rzeszę (wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2001r. V S.A. 3877/00 LEX nr 50162, wyrok SN z dnia 25 marca 1999r. III RN 158/98 OSNP 2000/3/86). Jednakże okoliczność taka wymaga precyzyjnych ustaleń, poprzedzonych wnikliwym postępowaniem dowodowym, czego w tej sprawie nie uczyniono.

W zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ustalono, że deportacja skarżącej H.P. do pracy przymusowej na tereny okupowane przez III Rzeszę w rejonie R. w A. w czasie wojny 1939-1945 trwała 16 miesięcy i dotyczyła okresu od maja 1943 r. do sierpnia 1944 r., przy czym jako końcową datę przyjęto datę zajęcia rejonu R. w A. i uznano, że praca strony nawet jeżeli miała miejsce, to straciła charakter represji.

Nie kwestionując co do zasady konieczności spełnienia przesłanki wykonywania pracy przymusowej na terenach okupowanych w okresie wojny 1939-1945, to jednak uznać należy, że ustalenia powyższe nie zostały przez organ w przedmiotowej sprawie z naruszeniem art. 107 § 3 kpa uzasadnione. Nie wskazano dowodów, na których organ oparł to ustalenie i dowodów takich brak także w aktach sprawy, zaś skarżąca twierdzi i przedstawia na tę okoliczność dowody w postaci pisemnych zeznań świadków, iż okres jej pracy przymusowej i pracy jej rodziny był dłuższy niż to wskazuje organ.

Należy zauważyć, że w myśl art. 77 § 4 kpa tylko fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu, zaś data wyzwolenia konkretnej miejscowości do takich z pewnością nie należy i jej ustalenie wymaga oparcia na dowodach, np. określonych źródłach historycznych, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Nie spełnia tego wymogu ogólnikowe stwierdzenie organu, że "...zajęcie rejonu R. w A. nastąpiło wg. źródeł będących w posiadaniu Urzędu w 08.44r..."

Wskazać należy, że w aktach sprawy znajdują się kserokopie dokumentów sporządzonych w języku francuskim (brak tłumaczenia na język polski) dotyczących, jak twierdzi skarżąca, pracy rodziców i siostry na deportacji, miejsca wykonywania pracy, jednak z zaskarżonej decyzji nie wynika, by organ orzekający oceniał ich wartość dowodową.

Powyższe uchybienia stanowiące naruszenie art. 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa mają istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadniają uchylenie decyzji zaskarżonej, jak i decyzji poprzedzającej na mocy art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z 2002r.).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z 2002 roku) i art. 55 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o NSA (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Jednocześnie, z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji (odmowa przyznania uprawnień), Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 wskazanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za bezprzedmiotowe.