Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 315/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 3 § 2, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 136 ust. 3, ust. 7 , art. 137
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
article: art. 1 pkt 14
journal: Dz.U. 2020 poz 568
law: Ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem  COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2023 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 15 lutego 2021 r. G. N. i A. B. złożyli wniosek o rozszerzenie postępowania znak: [...] prowadzonego o zwrot nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...], o działki nr [...] i [...], arkusz mapy obręb jw.

Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2021 r, znak: [...] Wojewoda wyznaczył Starostę [...] do rozpatrzenia sprawy z wniosku G. N. i A. B. o zwrot nieruchomości położonej w P. w rejonie ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działki nr [...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...].

Pismem z dnia 7.09.2021 r. Starosta [...] wszczął odrębne postępowanie o zwrot pod sygn.: [...] z uwagi na znaczny upływ czasu pomiędzy pierwotnym wnioskiem o zwrot działki nr [...], a jego rozszerzeniem o działki nr [...] i [...].

Decyzją z dnia 29 października 2021 r., znak [...] Starosta [...] umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: obręb [...], arkusz mapy [...], działki numer [...] i [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że analiza wniosku z dnia 15 lutego 2021 roku wykazała, że został on złożony już po terminie jaki wynikał z art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2019 poz. 801), w myśl którego wniosek o zwrot nieruchomości może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. do dnia 14 maja 2020 r. W tych okolicznościach postępowanie o zwrot nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako: obręb [...] arkusz mapy [...], działki nr [...] i [...], stało się bezprzedmiotowe i zgodnie z przepisem art. 105 § 1 kpa, podlega umorzeniu.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wnieśli: G. N. oraz A. B. wskazując, że sprawa powinna zostać zakwalifikowana jako sprawa równoległa do sprawy o znaku [...] dotyczącej zwrotu działki numer [...], kiedy to dowiedzieli się o tym, że są spadkobiercami wywłaszczonego, pierwotnego wnioskodawcy. Nieruchomość obejmująca wszystkie działki została nabyta przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia 16 grudnia 1977 roku. Odwołujący podkreślili, że "dopiero 3 lipca 2020 r. - z uwagi na przewlekłość postępowania sądowego w związku z pandemią oraz złożoność postępowania spadkowego - otrzymali z sądu prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po I. W.".

Decyzją z dnia 28 lutego 2022 r., nr [...] Wojewoda, utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z 29 października 2021 r., znak [...], umarzającą postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: obręb [...], arkusz mapy [...], działki numer [...] i [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy powtórzył, że zgodnie z art. 136 ust. 7 u.g.n. uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie miał obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2. Ponadto, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 1, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, mógł zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa zmieniającą ustawę o gospodarce nieruchomościami weszła w życie 14 maja 2019 roku. Wniosek o zwrot nieruchomości mógł zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, a zatem ostatnim dniem terminu na złożenie wniosku o zwrot był 14 maja 2020 r. Ustawą z dnia 31 marca 2019 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, do zmienianej ustawy dodano art. 15zzr ust. 1, zgodnie z którym termin na składanie wniosków o zwrot nieruchomości wynikający z art. 136 ust. 7 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami został zawieszony. Ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, przepis art. 15zzr stanowiący o zawieszeniu terminów w postępowaniach administracyjnych został uchylony, wobec czego na podstawie art. 68 ust. 2 ustawy zmieniającej z dnia 14 maja 2020 roku po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 14 maja 2020 r. terminy wznowiły swój bieg. Niniejsza ustawa została ogłoszona w dniu maja 2020 r. i weszła w życie z dniem następującym, więc w dniu 16 maja 2020 r. Terminy, które były zawieszone zaczęły biec ponownie po upływie 7 dni, licząc od dnia 16 maja 2020 r., więc od dnia 24 maja 2020 r. termin na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości wznowił swój bieg. Od dnia 31 marca do 14 maja 2020 r. upłynęło 45 dni, o ten okres przedłużyła się możliwość złożenia wniosku, a ostatecznym terminem na złożenie wniosku był dzień 7 lipca 2020 r. Tymczasem w przedmiotowej sprawie wniosek o rozszerzenie przedmiotu postępowania o zwrot działek nr [...] i [...] został złożony przez uprawnionych dnia 15 lutego 2021 r. co prowadziło do wniosku, iż złożono go po upływie ww. terminu. Powyższego nie mogły zmienić wyjaśnienia odwołujących się, przedstawione we wniesionym środku zaskarżenia.

Pismem z dnia 3 kwietnia 2022 roku G. N. i A. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Wojewody z dnia 28.02.2022 , nr [...] w przedmiocie rozszerzenia postępowania o zwrot nieruchomości w zakresie dotyczącym działek o numerach [...] i [...]. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zmianę nakazującą włączenie w/w nieruchomości do postępowania oznaczonego numerem sprawy [...] i uwzględnienie ich również jako przedmiotu zwrotu. Według nich decyzja wydana we wskazanym postępowaniu, a dotycząca działki o numerze [...] toczyła się na wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonych jednym aktem notarialnym, który obejmował wszystkie wymienione nieruchomości, zarówno [...] jak i [...] i [...]. W toku postępowania, skarżący zostali wprowadzeni w błąd, że sprawa może dotyczyć i dotyczy wyłącznie nieruchomości [...].

Według skarżących zostali oni wprowadzeni w błąd odnośnie tego, że sprawa mogła dotyczyć i dotyczyła wyłącznie nieruchomości [...]. W treści skargi przytoczono szczegółowy opis poszczególnych etapów przedmiotowego postępowania, podkreślając, że:

- postępowanie o zwrot prowadził starosta na wniosek z 19 lutego 2003 roku,

- o postępowaniu dowiedzieli się jako potencjalni spadkobiercy mogąc zapoznać się z jej przedmiotem dopiero 11 kwietnia 2017 roku pomimo, że już w 28 kwietnia 2015 roku Starosta [...] posiadał wiedzę, że wnioskodawca nie żyje i należy ustalić potencjalnych spadkobierców,

- dnia 11 kwietnia 2017 roku podczas wizyty w Starostwie uzyskali informację, że są potencjalnymi spadkobiercami nieruchomości wymienionej we wniosku o zwrot złożonym przez nieżyjącego I. W..

- na pytanie czy I. W. posiadał inne nieruchomości otrzymali odpowiedź że sprawa dotyczy tylko nieruchomości wymienionej we wniosku, przy czym jednocześnie nie przedstawiono nam na tym etapie i w tym czasie żadnych innych dokumentów mogących wpłynąć na dalsze postępowanie w zakresie rozszerzenia tego wniosku o inne nieruchomości, które jak się później okazało dopiero na etapie procesu wyceny przez rzeczoznawcę również były wymienione w akcie notarialnym będącym podstawą do wywłaszczenia, a także będące przedmiotem kompleksowej wyceny. Wtedy również nie pokazano im aktu notarialnego jako dokumentu wywłaszczającego dlatego nie mogliśmy sprostować na tym etapie wniosku jako osoby będące potencjalnymi jeszcze spadkobiercami.

Zdaniem skarżących postępowanie należało prowadzić do wszystkich nieruchomości wymienionych w akcie notarialnym będących przedmiotem wywłaszczenia a nie tylko części z nich. Ponadto domniemać należało, że taka właśnie była intencja I. R. W. jako osoby wywłaszczonej, a jako osoba starsza nie doprecyzował tego w swoim wniosku.

Dopiero w dniu 3 lipca 2020 roku z uwagi na przewlekłość postępowania sądowego w wyniku pandemii oraz złożoność postępowania spadkowego otrzymali z prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po I. W.. Od momentu podjęcia przez nich informacji o toczącym się postępowaniu i wynikającym z niego naszych uprawnieniach jako potencjalnych i później już faktycznych spadkobiercach minęło około 4 lat, a sama sprawa toczy się prawie 20 lat temu. Występowała zatem rażąca przewlekłość postępowania, która w tym przypadku, nie z ich winy, doprowadziła w wyniku zmiany przepisów jakie miały miejsce na końcowym etapie tego postępowania do znaczącego ograniczenia prawa materialnego i w konsekwencji do wydania odmownej decyzji w zakresie zwrotu naszych nieruchomości będących przedmiotem tego samego wywłaszczenia dokonanego tym samym aktem notarialnym i na ten sam cel co działka w wyniku której decyzja o zwrocie została wydana. W toku postępowania okazało się, że przysługiwała im możliwość wnioskowania o zwrot również pozostałych wywłaszczonych nieruchomości, o co wnieśli. Uregulowanie statusu prawnego tych gruntów i przywrócenie ich prawowitym spadkobiercom wnioskodawcy uporządkuje stosunki własnościowe w całym sąsiadującym obszarze i pozwoli na ich racjonalne zagospodarowanie oraz swobodny dostęp do drogi publicznej (G. ) dla działki [...] dla której decyzja o zwrot została już wydana.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Organ odwoławczy wskazał, iż podniesione zarzuty stanowiły powtórzenie zarzutów wyartykułowanych w odwołaniu od decyzji Starosty [...] z 29 października 2021 r.

Pismem z dnia 3 stycznia 2023 roku G. N. i A. B. uzupełnili wniesioną uprzednio skargę. Dodatkowo wskazali na załączone odpisy treści Księgi Wieczystej nieruchomości założonej dla zespołu trzech nieruchomości łącznie będących przedmiotem postępowania oraz treść aktu notarialnego na podstawie którego dokonano wywłaszczenia jednoczesnego zespołu nieruchomości a nie tylko jednej przyznanej do zwrotu decyzją Starosty. Dla skarżących oczywiste pozostawało, że przy składaniu wniosku o zwrot I. R. W. składał go z zamiarem odzyskania całej własności jaką mu odebrano. Tego też dotyczyło bezpośrednie pytanie potencjalnych spadkobierców jacy w toku postępowania zostali ujawnieni i którzy nabyli sądownie prawo do spadku po wnioskodawcy. Zbagatelizowanie tego w aktach sprawy, następnie długa procedura nabycia spadku, aż w końcu niefortunne zapisy skracające termin umożliwiający składanie ponownego wniosku o zwrot jest bezpośrednią przesłanką do uwzględnienia naszego stanowiska iż już w początkowej fazie oczywistym było i uzasadnionym nasze pytanie do ówczesnego urzędnika o możliwość ubiegania się o zwrot całości wywłaszczonych nieruchomości. Brak wzmianki w aktach sprawy nie powinien w świetle przedstawionych materiałów i powoływanych faktów przesądzać o uniemożliwieniu dochodzenia tego zwrotu.

Na rozprawie w dniu 22 lutego 2023 roku pełnomocnik skarżącego i oświadczył, że strony wiedziały o tych dwóch działkach i posiadały wiedzę o działkach objętych aktem notarialnym z dnia 16 grudnia 1977 r. Natomiast pracownik Wydziału Nieruchomości poinformowała strony, iż nie było możliwe rozszerzenie pierwotnego żądania o zwrot działek o dwie kolejne o numerze [...] i [...] i dopiero po przeprowadzeniu postępowania spadkowego mieliśmy możliwość zgłoszenia kolejnych działek w sprawie. Te działki były zgłaszane ustnie pracownikowi wydziału nieruchomości jako wywłaszczone jednym aktem notarialnym, ale nie zrobili tego na piśmie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Na wstępie należy wskazać na regulację art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2429) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259., dalej: "p.p.s.a.") stosownie do której sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji publicznej jest zgodne z prawem. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy stała się decyzja Wojewody z dnia 28 lutego 2022 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 29 października 2021 r., znak [...], umarzająca postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: obręb [...], arkusz mapy [...], działki numer [...] i [...].

Kluczowe w sprawie pozostawało ustalenie czy organ odwoławczy zasadnie uznał niedochowanie przez skarżących ustawowego terminu do wniesienia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a w konsekwencji czy zgodne z prawem pozostawało umorzenie postępowania w tej części.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do brzmienia art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r., poz. 344 t.j.),dalej jako u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Zbędność na cel wywłaszczenia reguluje art. 137 u.g.n. Stosownie to tego przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (ust. 1). Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2).

Z kolei zgodnie z art. 136 ust. 7 przywołanej regulacji, dodanym na mocy art. 1 pkt 1 lit. f ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r., poz. 801), uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2. Jednocześnie ustawa zmieniająca w art. 2 ust. 1 przewidziała, iż w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 1, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Jednakże w okresie obowiązywania tej regulacji, termin ten uległ przesunięciu, w związku z wejściem w życie postanowień ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568). Stosownie do art. 1 pkt 14 ustawy zmieniającej, do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 i 567) dodano art. 15zzr ust. 1 zgodnie z którym w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju, - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Następnie na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875) uchylono m.in. art. 15zzr , równocześnie dodając art. 68 ust. 2, w myśl którego terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1 ustawy zmienianej w art. 46, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1 tej ustawy, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa zmieniająca z 14 maja 2020 r. weszła w życie w dniu 16 maja 2020 r. Zatem zawieszenie terminów, w tym terminu na złożenie przedmiotowego wniosku, upłynęło z dniem 22 maja 2020 r., a zatem od dnia 23 maja 2020 r. na nowo przywołany termin zaczął biec i upłynął 5 lipca 2020 r., a w przypadku uwzględnienia faktu, że rozpoczęcie tego terminu następowało w dniu wolnym od pracy to upływ jego nastąpił 7 lipca 2020 r. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 maja 2022 r. II SA/Gl 116/22).

W orzecznictwie zwraca się również uwagę, że termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ustawy. o gospodarce nieruchomościami, to termin materialnoprawny a nie procesowy. Nie dotyczy on bowiem bezskuteczności czynności procesowej w ramach toczącego się czy mającego się toczyć postępowania, ale terminu w którym strona mogła domagać się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (nabycia praw) w oparciu o kryteria o których mowa w art. 136 ust. 3 oraz 137 tej ustawy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 881/21).

W rozpoznawanej sprawie do przeniesienia własności na rzecz Skarbu Państwa doszło na podstawie umowy sprzedaży zawartej w aktu notarialnego z dnia 16 grudnia 1977 roku, repertorium [...] przez I. R. W. oraz W. A. Z.. Pismem z dnia 19 lutego 2003 roku I. R. W. złożył wniosek o zwrot nieruchomości położonej w poznaniu przy ulicy [...] o oznaczeniach geodezyjnych: obręb S. ark. [...] działka [...], pow. 12321 m˛ KW [...]. M. P.. Pismem z dnia 15 lutego 2021 r. G. N. i A. B. złożyli wniosek o rozszerzenie postępowania o zwrot nieruchomości stanowiącej o działki nr [...] i [...], arkusz mapy obręb jw. W okolicznościach rozpoznawanej nie dochowano jednak terminu do złożenia stosownego żądania. Stwierdzenie tej okoliczności uzasadniało, w sytuacji uruchomienia postępowania administracyjnego, jego umorzenie stosowanie do treści art. 105 § 1 k.p.a. W myśl przywołanego przepisu, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W konsekwencji decyzja Wojewody nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazuje, iż na gruncie obecnie obowiązujących przepisów, każdy ze współwłaścicieli miał odrębną legitymację procesową do zgłoszenia żądania o zwrot udziału, niezależnie od takiego żądania pozostałych współwłaścicieli i ich następców prawnych (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 października 2022 r. II SA/Gd 303/22).

W ocenie Sądu w sprawie brak było podstaw do wszczęcia w sprawie postępowania z urzędu. W tym względzie organy administracji nie mogły przyjmować w żaden sposób domniemania, że intencją pierwotnego właściciela działki to jest I. R. W. było uzyskanie zwrotu wszystkich działek, jakie zostały przez niego sprzedane na podstawie umowy sprzedaży z dnia 17 grudnia 1977 roku, skoro wyraźnie sprecyzował on swoje żądanie odnosząc się do działki nr [...] w piśmie z dnia 19 lutego 2003 roku. Jak trafnie podkreślił organ odwoławczy postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej jest prowadzone z inicjatywy zainteresowanych stron na wniosek, co oznacza również, że strony (zarówno pierwotni wnioskodawcy, jak i osoby będące ich spadkobiercami - również potencjalnymi, tj. przed uzyskaniem odpowiednich dokumentów potwierdzających ten status) powinny wykazywać czynną postawę w toczącym się postępowaniu. Niewystarczające w tym względzie było powołanie się jedynie na ustne rozmowy z urzędnikami zatrudnionymi w organie prowadzącym postępowanie o zwrot nieruchomości o nr [...]. Szczególnie, że w rozpoznawanej sprawie miały one miejsce podczas wizyty w Starostwie Powiatowym w dniu 11 kwietnia 2017 roku, a więc de facto znacznie wcześniej niż ustawodawca otworzył dodatkową drogę do złożenia żądania o zwrot nieruchomości, co nastąpiło dopiero ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r., poz. 801). W tym względzie konieczne było złożenie stosownego wniosku z żądaniem, które umożliwiłoby i jednocześnie zobowiązało organy administracji do podjęcia stosownego działania w reakcji na działania podmiotów zainteresowanych.

W ocenie Sądu należy również zwrócić uwagę, ze skarżący wskazali, że w dniu 3 lipca 2020 roku uzyskali prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po I. R. W.. W istocie otrzymali zatem stosowne dokumenty umocowujące ich do skutecznego złożenia w terminie otwartym do złożenia swojego żądania w przedmiocie rozszerzenia żądania w przedmiocie zwrotu o działki o numerze nr [...] oraz [...], który upłynął dnia 7 lipca 2020 roku.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał motywy, którymi kierował się przy jej podejmowaniu, w zaskarżonej decyzji wielokrotnie odwoływał się do stanu faktycznego sprawy i do norm prawnych mających w niej zastosowanie, na tym tle również Sąd nie dopatrzył się naruszeń.

Kontrola sądowo-administracyjna doprowadziła do wniosku, iż w sprawie nie doszło do naruszenia prawa przez organ odwoławczy wydający zaskarżoną decyzję w części objętej niniejszym postępowaniem.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.