Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 160/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1 i 2  pkt 1, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1, art. 10, art. 21, art. 39, art. 8, art. 24 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1952 nr 4 poz 31
law: Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - tekst jednolity.
article: art. 132, art. 216 ust. 2 pkt 2, art. 136 - 142
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 7
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego działając z upoważnienia Prezydenta Miasta jako prezydenta miasta na prawach powiatu decyzją z [...] listopada 2015r. na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) umorzył jako bezprzedmiotowe, postępowanie z wniosku W. M., o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomości położone w P. między ulicami P. i J. D., stanowiące części działek nr [...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu J., wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa ostatecznym orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z [...] grudnia 1953 r., nr [...].

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że sprawa ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone orzeczeniem z [...] grudnia 1953 r. została już wcześniej rozstrzygnięta. W ocenie organu I instancji skoro okoliczności prawne i faktyczne sprawy nie uległy zmianie, stąd brak jest obecnie podstaw do ponownego rozstrzygania w tej samej sprawie.

Na skutek odwołania W. M, w którym wskazywał, że zachodzą zarówno przesłanki do zwrotu przedmiotowych nieruchomości jak i ustalenia za nie stosownego odszkodowania, Wojewoda decyzją z [...] stycznia 2015r. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że orzeczeniem z [...] grudnia 1953 r. znak [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej na podstawie art. 1, 10 i 21 dekretu z dnia 26.IV.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) wywłaszczono na rzecz Państwa m.in. nieruchomość położoną w P., zapisaną w księdze wieczystej P-J t. 2 wykaz [...], KW nr [...] parcela nr [...],[...]i [...]o po w. [...] m2 (karta 34-35 akt). Ówczesnym współwłaścicielem ww. nieruchomości był m.in. pan I. C. mąż pani J. C. Orzeczenie o wywłaszczeniu zostało podane stronom do wiadomości poprzez obwieszczenie umieszczone na tablicy ogłoszeń. Stało się ono ostateczne 25 stycznia 1954 r.

Sąd Grodzki postanowieniem z 9 października 1948 r. sygn. akt III.Ns.354/47 zniósł współwłasność nieruchomości P.-J. tom II karta [...], oznaczonej katastralnie [...],[...],[...] i nieruchomości P.-J. tom XXII karta [...], oznaczonej katastralnie [...]i [...]obejmujących łącznie siedem parcel oraz nieruchomości P.-J. tom 6 kart. [...], oznaczonej katastralnie [...], obejmującej łącznie 11 parcel. W punkcie czwartym b ustalono, że w drodze losowania przypadła na wyłączną własność I. C. parcela oznaczona na planie sytuacyjnym gruntów rodziny C. nr [...] będąca częścią nieruchomości P.-J. tom II karta [...], tj. parcela [...] będąca częścią nieruchomości P.-J. tom VI karta [...] (karta 83-85 akt). Dawnej parceli nr [...], która powstała z podziału parcel nr [...]i [...], odpowiadają obecnie części działek nr [...] i [...] (karta 91 akt).

Pan I.C. zmarł 5 kwietnia 1956 r. w P. a spadek po nim na podstawie ustawy nabyła żona p. J. C. oraz jego dzieci p. R. M., p. C. N. i p. M. C. (postanowienie Sądu Rejonowego w Poznaniu, Wydział II Cywilny z 12 listopada 2002 r. sygn. akt II Ns 954/02) -karta 104 akt. Zmarła również p. R. M., po której na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Poznaniu, Wydział II Cywilny z 17 stycznia 2002 r. sygn. akt II Ns 1784/01 spadek nabyli p. B. G., p. W. M. oraz p. E.M. (karta 106 akt). Zatem p. W. M. jako jeden ze współspadkobierców p. I. C. posiada status strony niniejszego postępowania administracyjnego.

Jak wynika z pisma p. J.C. z 19 lipca 1970 r. kierowanego do Ministra Obrony Narodowej, w dniu 2 marca 1970 r. wystąpiła ona z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W piśmie tym wskazała, iż do chwili obecnej nie otrzymała odszkodowania za utracone prawo własności oraz wartość nasadzonych na niej drzew (karta 54 akt).

Decyzją z [...] stycznia 1971 r. znak [...]Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej odmówiło rozpatrzenia wniosku p. J. C. skierowanego do Ministra Obrony Narodowej o ustalenie odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną prawomocnym orzeczeniem o wywłaszczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1953 r. znak [...]. Jak podano w dalszej części tego orzeczenia zgodnie z art. 39 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie stało się ostateczne w toku instancji. Ostatnim dniem do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania był dzień 25 stycznia 1957 r. W związku zaś z okolicznością, że wniosek p. J. C. został złożony po ww. terminie odmówiono ustalenia odszkodowania (karta 58 akt).

Wojewoda powołując się przepisy art. 1, 10 i 21 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) wskazał, że nieruchomości lub ich części niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych mogą być przejmowane, nabywane, zbywane i przekazywane zgodnie z przepisami niniejszego dekretu. Zgodnie zaś z przepisem art. 33 ust. 1 wniosek o ustalenie odszkodowania każda ze stron mogła złożyć do prezydium wojewódzkiej rady narodowej po zgłoszeniu wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego (...). Roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji (art. 39).

Orzeczenie o wywłaszczeniu zostało podane stronom do wiadomości poprzez obwieszczenie na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. Stało się ono ostateczne 25 stycznia 1954 r. Ostatnim dniem do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania był dzień 25 stycznia 1957 r.

Organ odwoławczy przyjął, że w ustawowym terminie p. I. C. nie wystąpił z wnioskiem o ustalenie odszkodowania. Potwierdza to również wnioskodawca w swoim odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji z 4 grudnia 2014 r. W zgromadzonej dokumentacji archiwalnej brak jest również jakiegokolwiek dokumentu, który wskazywałby na okoliczność, iż taki wniosek został kiedykolwiek złożony. Należy więc stwierdzić, iż takowy wniosek nie został złożony w terminie o którym mowa w art. 39 cyt. dekretu. Jedynie informacyjnie organ wskazał, iż jedna z osób ówcześnie uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie odszkodowania tj. p. J. C. wystąpiła na drogę postępowania administracyjnego celem jego uzyskania. Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej decyzją z [...] stycznia 1971 r. odmówił jednak rozpatrzenia wniosku p. J. C. skierowanego do Ministra Obrony Narodowej o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W uzasadnieniu tego orzeczenia podano, iż wniosek o ustalenie odszkodowania został złożony po terminie. Od ww. decyzji zostało wniesione odwołanie. W wyniku jego rozpatrzenia Komisja Odwoławcza Do Spraw Wywłaszczenia decyzją z [...] lutego 1972 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W związku zaś z faktem, iż w ówcześnie obowiązujących przepisach istniał ściśle określony termin na wystąpienie z wnioskiem o ustalenie odszkodowania należy wskazać, iż brak jego złożenia w wymaganym prawem terminie powodował przedawnienie roszczeń odszkodowawczych. Z taką też sytuacją mamy do czynienia na gruncie niniejszego postępowania. Roszczenie o ustalenie odszkodowania uległo przedawnieniu i brak jest obecnie podstaw do prowadzenia postępowania na gruncie obecnie obowiązujących przepisów. Stąd też, w ocenie organu II instancji zachodzi podstawa do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wojewoda zaznaczył, że pomimo trafności zapadłego przed organem I instancji rozstrzygnięcia uzasadnienie podjętej przez ten organ decyzji jest wadliwe. Organ pierwszej instancji jako przyczynę umorzenia postępowania wskazał tzw. przesłankę res iudicata. Wskazano bowiem, iż w związku z rozstrzygnięciem wniosku p. J. C. sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia, stąd też niemożliwe jest ponowne orzekanie w tej samej sprawie. Odnosząc się do ww. kwestii Wojewoda argumentował, że zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, iż decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. W niniejszej sprawnie nie zachodzi identyczność sprawy - nie mamy w istocie do czynienia z tą samą sprawą administracyjną z uwagi na różnorodność podmiotową. Aby stwierdzić tożsamość sprawy administracyjnej należy ustalić:

1) istnienie sprawy administracyjnej, czyli sprawy indywidualnej, rozstrzyganej przed organem administracji publicznej

2) identyczności stron występujących w sprawie,

3) tożsamości przedmiotu sprawy,

4) identyczności stanu faktycznego i prawnego.

Organ I instancji powołał się na identyczność stanu faktycznego i prawnego, niemniej stwierdzenie to jest niewystarczające do ustalenia, iż mamy do czynienia z res iudicata. Organ bowiem nie zauważył, iż stroną wcześniej prowadzonego postępowania była p. J. C. a w niniejszej sprawie wniosek złożył p. W. M..

Podsumowując, rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji co do meritum było prawidłowe, z tego też względu organ drugiej instancji utrzymał je w mocy niemniej z uwagi na inne przyczyny niż te wskazane w uzasadnieniu tej decyzji.

Odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji dotyczące wątpliwości czy podanie decyzji wywłaszczeniowej do wiadomości za pomocą wywieszenia na tablicy ogłoszeń było zgodne z ówcześnie obowiązującymi prawami, Wojewoda argumentował, że zgodnie z art. 24 cyt. dekretu orzeczenie doręczało się wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na którego wniosek wszczęte zostało postępowanie, oraz właścicielowi nieruchomości. W przypadku gdy orzeczenie dotyczyło większej liczby właścicieli, orzeczenie mogło być im podane do wiadomości w trybie art. 18 ust. 2 (...). Zgodnie natomiast z art. 18 ust. 2 zawiadomienia mogły być dokonywane za pomocą obwieszczeń, wywieszonych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych w przypadku gdy postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte na podstawie jednego wniosku dotyczyło większej liczby właścicieli. Jak więc wynika z powyższego, obwieszenie decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości na tablicy ogłoszeń było zgodne z ówcześnie obowiązującymi przepisami. W aktach archiwalnych nie udało się odnaleźć adnotacji o wywieszeniu rzeczonej decyzji na tablicy ogłoszeń. Fakt ten w ocenie organu nie budzi jednak wątpliwości, wynika bowiem z innych zgromadzonych dokumentów, choćby z treści decyzji Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej z [...] stycznia 1971 r. oraz decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z [...] lutego 1972 r..

W treści odwołania skarżący powołuje się również na treść art. 137 obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczącego zwrotu nieruchomości. Organ nadzoru wyjaśnił w tym zakresie, że w niniejszej sprawie przepis ten nie może mieć zastosowania dotyczy on bowiem innego przedmiotu - a mianowicie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości również zostało wszczęte i ostatecznie zakończone. Wojewoda decyzją z [...] września 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z [...] czerwca 2010 r. orzekającą o umorzeniu postępowania o zwrot części nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...] J., arkusz mapy [...], część działki nr [...] zapisanej w księdze wieczystej KW [...]. Natomiast decyzją z [...] lipca 2011 r. Wojewoda utrzymał w mocy rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I decyzji Prezydenta Miasta z [...] grudnia 2010 r. orzekającej o odmowie zwrotu na rzecz p. E.M.-K., p. R. C., p. Z. C., p. M. S., p. W. M., p. B. G., p. D. C.-F., p. W. M. i p. B. L. części wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w P. odpowiadającej obecnie części działki nr [...]z arkusza mapy [...] obrębu J.

Gwoli sprostowania Wojewoda wyjaśnił, iż na mocy postanowienia z [...]października 2010 r. Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego przekazał Wojewodzie według właściwości podanie o zwrot nieruchomości położonych w P., oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb J., arkusz mapy [...], działka nr [...]i [...] oraz arkusz mapy [...], działka nr [...]. Następnie Wojewoda postanowieniem z [...] grudnia 2010 r. wyznaczył do załatwienia ww. sprawy Starostę. Jak wynika zatem z treści zacytowanych postanowień dotyczą one innych nieruchomości.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody z [...] stycznia 2015r. wniósł W. M. zaskarżając ją w całości. Skarżący powołał się na art. 8 dekretu zgodnie z którym wykonawca narodowych planów gospodarczych obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości niezbędnej do realizacji planu, aby odstąpił mu nieruchomości, a zatwierdzoną przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, czego w niniejszej prawie nie uczyniono, zatem wywłaszczenia dokonano z naruszeniem tego przepisu.

Skarżący podnosił, że właściciel nieruchomości nie mógł być świadomy istnienia obwieszczenia na tablicy ogłoszeń. Pierwszą wiedzę o wywłaszczeniu powzięła J. C. w lipcu 1970 r.

Nadto skarżący powołał się na przepis art. 137 obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczący zwrotu nieruchomości. Wskazał, że nieruchomość wywłaszczono na poligon wojskowy, jak również na drogę, co nie spełnia wymogów planów narodowych, a obecnie służy na cele komercyjne. Nie uwzględniono interesów obywateli, a dochodzenie odszkodowania i zwrotu wiąże się z trudnościami.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Wojewódzki sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań.

Z akt sprawy wynika, że orzeczeniem z [...] grudnia 1953 r. znak [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej na podstawie art. 1, art. 10 i art. 21 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) wywłaszczono na rzecz Państwa m.in. nieruchomość położoną w P., zapisaną w księdze wieczystej P.-J. t. 2 wykaz [...], KW nr [...] parcela nr [...]o po w. [...] m² (k. 34-35 akt). Ówczesnym współwłaścicielem powyższej nieruchomości był I. C., mąż J. C. Orzeczenie o wywłaszczeniu zostało podane stronom do wiadomości poprzez obwieszczenie, umieszczone na tablicy ogłoszeń. Orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne 25 stycznia 1954 r.

Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że kwestia odszkodowania zgodnie z art. 33 dekretu może być przedmiotem odrębnego postępowania odszkodowawczego, brak zatem w orzeczeniu o wywłaszczeniu postanowień dotyczących ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.

W świetle zgromadzonych akt sprawy, bezspornie kwota odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nie została wypłacona uprawnionemu właścicielowi, ani jego następcom prawnym.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie wyraża pogląd, że skoro zarówno wywłaszczenie nieruchomości jak i ustalenie odszkodowania podporządkowane jest normom prawa administracyjnego, to w tych normach należy w pierwszym rzędzie szukać uregulowań, które zakreślałyby ramy czasowe do dochodzenia tego typu roszczenia (o charakterze administracyjno-prawnym).

Stosownie do treści art. 39 dekretu, roszczenia odszkodowawcze (związane z wywłaszczeniem nieruchomości) przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Nie ulega wątpliwości, że w sprawie mamy do czynienia z roszczeniem odszkodowawczym, o jakim mowa w powyższym przepisie. Skarżący domaga się wypłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną na podstawie dekretu, z uwagi na odmowę zwrotu przedmiotowej nieruchomości decyzją Wojewody z [...] lipca 2011r.

Z fotokopii odręcznie sporządzonego oryginału orzeczenia o wywłaszczeniu z [...] grudnia 1954r. wynika także, że orzeczenie przekazano Prezydium Miejskiej Rady Narodowej celem wywieszenia na tablicy ogłoszeń na okres 14 dni (k. 37 verte akt adm. I inst.).

Z akt sprawy, w szczególności odpowiedzi organów na pisma współwłaścicieli i ich następców prawnych wywłaszczonych nieruchomości z okresu od 1958 r. wynika, ze orzeczenie o wywłaszczeniu uprawomocniło się w dniu 25 stycznia 1954r. zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 i 2 dekretu. W myśl przepisu art. 39 ust. 1 dekretu od dnia 25 stycznia 1954r. liczyć, zatem należy trzy-letni termin do wniesienia roszczeń odszkodowawczych z tytułu wywłaszczenia. Wobec powyższego, zgodnie z ustaleniem organów obu instancji, roszczenie o odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia obecnej części działek [...] przedawniło się dnia 25 stycznia 1957r.

Przyjąć należy, że skoro ustawodawca przyjął formę doręczenia orzeczenia o wywłaszczeniu w przypadku większej liczby właścicieli, poprzez zawiadomienie dokonane za pomocą obwieszczenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych (art. 18 ust. 1 dekretu), to doręczenie orzeczenia o wywłaszczeniu spornej nieruchomości I. C. w ten właśnie sposób, słusznie organy uznały za prawidłowe i skuteczne.

Skoro żądanie odszkodowania z tytuły wywłaszczenia zgłosiła dopiero spadkobierczyni współwłaściciela przedmiotowych działek - J. C. i to 19 sierpnia 1970 r., to nie dochowała ona terminu przewidzianego przez przepis art. 39 ust. 1 dekretu. Z tego też względu decyzją z [...] stycznia 1971r., utrzymaną w mocy przez Komisję Odwoławczą do Spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] lutego 1972r., odmówiono J. C. rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną prawomocnym orzeczeniem z [...] grudnia 1954r. (k. 58 i 78 akt adm. I inst..).

W tym miejscu wyjaśnić należy, że termin, do którego upływu miało nastąpić zgłoszenie roszczenia o odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia, to termin prawa materialnego. Taki charakter terminu oznacza, że po jego upływie nie może już skutecznie nastąpić zdarzenie, którego on dotyczy. Upływ terminu przewidzianego w art. 39 ust. 1 dekretu, powodował, że nie mogło już nastąpić ustalenie odszkodowania. Przepis ten rozumiano tak, że jeżeli w terminie do trzech lat nie nastąpiło zgłoszenie roszczenia o odszkodowanie, to po tym terminie organ nie mógł już tego odszkodowania naliczyć.

Jak wynika z treści skargi, a także z odwołania, skarżący odnosił swoje żądanie także do przepisów obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014r. poz. 518 ze zm.). Istotnie, art. 132 tej ustawy stanowi, że wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty, jednak podkreślenia wymaga, że przepis ten ma zastosowanie jedynie do tych przypadków, w których wypłata odszkodowania jest uzasadniona przepisami prawa, co w stanie faktycznym sprawy nie ma miejsca. Niezależnie od wskazanego powyżej art. 39 dekretu, który określał trzyletni termin przedawnienia roszczeń odszkodowawczych w razie wywłaszczenia nieruchomości orzeczonego w oparciu o przepisy tego dekretu, wskazać należy na art. 7 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. nr 79, poz. 464, ze zm.), zgodnie z którym niewypłacone do dnia wejścia w życie ustawy części odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości wypłaca się jednorazowo po ich zrewaloryzowaniu w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Przepis ten stanowił wprawdzie o niewypłaconych częściach odszkodowania, lecz w orzecznictwie przyjmowano, iż miał on także zastosowanie do sytuacji, gdy nie wypłacono całej kwoty odszkodowania. Skoro zatem ustawa nowelizująca weszła w życie w dniu 5 grudnia 1990 r., to zarówno dla skarżącego, jak i dla innych spadkobierców współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości, od tej daty rozpoczął bieg 6 miesięczny termin do złożenia wniosku o wypłatę zrewaloryzowanego odszkodowania (przy założeniu, że nie nastąpiło zwolnienie dłużnika z zobowiązania poprzez zapłatę świadczenia lub złożenie go do depozytu sądowego). Brzmienie zacytowanego przepisu wskazuje na to, że po dacie 5 czerwca 1991r., roszczenia o zaległe i niewypłacone odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, nie mogą być realizowane przez osoby, którym decyzją ustalono odszkodowanie przed wejściem w życie noweli i go nie wypłacono. Przepis art. 7 ustawy nowelizującej ustanowił więc termin do skutecznego dochodzenia roszczeń o wypłatę zaległych odszkodowań, co oznacza, iż zgłoszone po tym terminie wnioski (a więc także wniosek skarżącego z 3 sierpnia 2011r.), nie mogą być rozpatrywane, a co za tym idzie – uwzględnione (por. także wyrok NSA z dnia 11 maja 2009r., I OSK 706/08). Przy czym podkreślić należy, że powyższe uwagi odnoszą się do roszczeń o zaległe i niewypłacone odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, ale ustalone w toku postępowania wywłaszczeniowego. Tymczasem w niniejszej sprawie żądane odszkodowanie nie zostało ustalone, niezasadne jest zatem powoływanie się przez skarżącego na przepisy obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości.

Dlatego, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie może być mowy o zastosowaniu w stanie faktycznym sprawy przepisu art. 132 ust. 3 aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Taką interpretację potwierdzają także przepisy przejściowe ustawy o gospodarce nieruchomościami, które w art. 216 ust. 2 pkt 2, nakazują stosowanie do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie dekretu, jedynie przepisów rozdziału 6 działu III tej ustawy, dotyczącego zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, czyli art. 136 - 142.

Skarżący zarzucił także naruszenie art. 8 dekretu dotyczącego aspektów postępowania przy przeprowadzeniu procedury wywłaszczenia. W ocenie Sądu podnoszona okoliczność jest nieistotna dla oceny zasadności roszczenia o ustalenie odszkodowania na skutek wywłaszczenia. Zarzut powyższy uznać należy za chybiony, skutkiem czego nie podważył on prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe, bezprzedmiotowe jest żądanie skarżącego o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W niniejszej sprawie zachodzą, zatem podstawy do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa, co odpowiada rozstrzygnięciu organu I-szej instancji, utrzymanemu w mocy zaskarżoną decyzją organu odwoławczego.

W niniejszej sprawie skarżący zarzucał także naruszenie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z tym że przepis ten dotyczy zasad zwrotu nieruchomości, co było już przedmiotem odrębnego i ostatecznie zakończonego postępowania przed organami administracji, decyzją Wojewody z [...] września 2010 r.

Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że decyzja objęta skargą jest zgodna z prawem, skutkiem czego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił, jak orzekł w wyroku.