Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA 2375/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant - Małgorzata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2004 r. sprawy ze skargi M. [...] Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu odsetek - oddala skargę -


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 1997 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. decyzją zawartą w SAD nr [...] dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym towar sprowadzony przez importera M. [...] Sp. z o.o. w W. w postaci osprzętu komputerowego wraz z oprogramowaniem i licencją.

W dniu [...] maja 1999r. Spółka wniosła o zwrot części należności celnych twierdząc, że cło zostało wymierzone nie tylko od kupionego osprzętu ale również od zakupionego prawa do użytkowania oprogramowania. Strona nie określiła w jakim trybie wnosi o wzruszenie decyzji ostatecznej.

Ostatecznie po ponownym rozpoznaniu sprawy (pierwsza odmowna dla strony decyzja Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...].09.1999r. została uchylona przez Prezesa GUC decyzją z dnia [...].08.2000r.), decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego w W., uchylił decyzję ostateczną z dnia [...].12. 1997 r. w części dotyczącej wartości celnej i wymiaru cła oraz zarządził zwrot nadpłaty cła w kwocie 12.780,30 zł.

Wnioskiem z dnia [...].12.2001r., który był uzupełniony pismem z dnia [...].01.2002 r., ostatecznie sformułowanym w dniu [...].06.2002 r., spółka wystąpiła do Dyrektora Urzędu Celnego o zwrot "oprocentowania" nadpłaty cła za okres od dnia jego wpłaty w wysokości naliczonej decyzją z [...].12.1997r. do dnia jego zwrotu.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił zwrotu odsetek od kwoty stanowiącej nadpłatę cła , której dotyczyła prawomocna decyzja Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...].11.2001r.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor wskazał, że brak jest podstaw do zwrotu odsetek ponieważ pobrane cło, które później w części zostało zwrócone, było należne. Zgodnie bowiem z brzmieniem art.50 pkt.3 ustawy Prawo celne z dnia 28.12.1989 r. ( t.j. Dz.U.71 poz.312 z 1994 r. z późn. zm.) strona przedkłada dokumenty stanowiące podstawę ustalenia wartości celnej i ona też w oparciu o zarządzenie Prezesa GUC z dnia 24.06.1996r. w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego wypełnia dokument SAD za wyjątkiem pól literowych i pola 47 – suma opłat. Tak więc za prawidłowe wypełnienie dokumentu odpowiada importer. Wyliczenie pobranego cła w decyzji z [...].12.1997 r. odbyło się w oparciu o dokumenty złożone przez stronę i w sytuacji gdy nie było to przez nią kwestionowane, brak więc jest podstaw do uwzględnienia jej wniosku.

Rozpoznając sprawę ponownie w związku z wniesionym przez stronę odwołaniem Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] maja 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby podniósł, że strona zadeklarowała w dniu [...].12.1997 r. wartość celną towaru w wysokości 413905 DKK, stanowiącą globalną wartość faktur, które złożyła przy wniosku o wszczęcie postępowania celnego dotyczącego sprowadzonego towaru. SAD został podpisany przez stronę, a Dyrektor Urzędu Celnego dokonał odprawy celnej zgodnie z wnioskiem o wszczęcie procedury celnej i załączonymi dokumentami. Dopiero w trakcie postępowania będącego wynikiem złożenia wniosku o zwrot części należności celnych strona przedłożyła dokumenty, z których wynika, że wyodrębniona na fakturze kwota opłat licencyjnych z tytułu używania oprogramowania znajdującego się na nośnikach informacji, nie stanowi elementu wartości celnej towaru. Zgodnie z treścią art. 79 § 1 ustawy z 28.12.1989 r prawo celne pobrane należności celne zwraca się osobie uprawnionej, jeżeli stwierdzono, że były one nienależne . Od należności celnych zwracanych w tym trybie płaci się odsetki za zwłokę według zasad określonych w treści art.81 ust 2 wspomnianej ustawy. Ustawodawca nie określił kiedy cło jest nienależne, tym niemniej w doktrynie i orzecznictwie NSA przyjmuje się, że o należnościach takich można mówić gdy zostały one pobrane niezgodnie z przepisami prawa, a w szczególności bez podstawy prawnej bądź od osoby ,która nie była do tego zobowiązana lub gdy wymierzono je w nienależnej wysokości. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca.

Podstawę prawną przedmiotowej decyzji po ponownym rozpoznaniu wniosku stanowiły m.in. przepisy art.23ust. 1, art.26 ust. 1, art.83ust.2 ustawy z 28.12.1989r (t. j. Dz.U.71poz 312 z późn. zm.).

Od decyzji Dyrektora Izby Celnej M. [...] Sp. z o.o. w W. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W skardze wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie należnych kosztów skarżąca zarzuciła błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy Prawo celne a w szczególności przepisów art.79 ust.1 i art.81 ust.2.

Skarżąca podniosła, że zgodnie z przepisami zawartymi w Rozdziale 6 ustawy Prawo celne z 28.12.1989 r. postępowanie celne kończy się wydaniem decyzji i to z niej a nie z dokumentów przedstawionych przez stronę wynika wymiar należności celnych. Ustawa istotnie nie zawiera definicji " nienależnych" należności celnych ale analiza powołanych przepisów prawnych prowadzi do wniosku, że w każdym przypadku, gdy wskutek zmiany decyzji celnej ulegnie zmniejszeniu wysokość należności celnych pobrana pierwotnie kwota w części nie objętej nowym wymiarem cła ,będzie stanowiła nadpłatę i jako taka będzie kwotą nienależnie pobraną. Nadpłata taka bez względu na przyczynę jej powstania podlega zwrotowi na rzecz osoby uprawnionej , a skoro tak, to w trybie art.81 ust. 2 ustawy organ celny obowiązany jest dokonać zwrotu odsetek za zwłokę. W tym stanie rzeczy w ocenie Spółki skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uprawniony do rozpoznania sprawy z mocy art.97§ 1 ustawy z 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 153 poz.1271) zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Jest bezsporne, że w związku z wnioskiem skarżącej złożonym w dniu [...] maja 1999 r. o zwrot części uiszczonych należności celnych wymierzonych decyzją Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...].12.1997r., Dyrektor Urzędu Celnego w W. decyzją z dnia [...].09.1999r. odmówił zmiany powyższej decyzji. Na skutek odwołania strony Prezes Głównego Urzędu Ceł uchylił wspomnianą decyzję nakazując ustalenie charakteru wniosku strony i trybu w jakim wnosi ona o wzruszenie ostatecznej decyzji. Ponadto Prezes GUC wskazał, że w toku postępowania powinno zostać wyjaśnione jaki charakter i rodzaj ma oprogramowanie sprowadzone przez stronę i wyodrębnione na przedstawionych i powoływanych przez nią fakturach. Wskazując zaś na to, że kwestionowana decyzja zawarta w SAD została wydana w dniu [...].12.1997r. a więc przed wejściem w życie ustawy Kodeks celny z 09.01.1997 r., która weszła w życie w dniu 1 stycznia 1998 r., zastosowanie w sprawie będą miały przepisy ustawy Prawo celne.

Pismem z dnia [...].09.2000r.( k.87 akt adm.) Spółka wyjaśniła, że jej wniosek o zwrot części należności celnych, jest wnioskiem o wznowienie postępowania na podstawie nowych, nie znanych organowi celnemu okoliczności w postaci umowy jaką zawarła Spółka z I. [...] stanowiącej dowód na to, że przedmiotem zakupu dokonanego przez skarżącą, było prawo do używania licencji a opłaty wynikające z dwóch wcześniej przedstawionych rachunków, stanowiły opłatę za korzystanie z niej. W toku postępowania na żądanie organu celnego, strona przedłożyła również urzędowe tłumaczenia dwóch faktur oraz urzędowe tłumaczenie wyjaśnień eksportera co do charakteru i rodzaju sprowadzonego przez nią oprogramowania komputerowego. Dokumenty te zostały przez skarżącą złożone przy piśmie z dnia 6 listopada 2000r.(k.90 akt adm.)

Postanowieniem z [...] października 2001 r. Dyrektor Urzędu Celnego wznowił postępowanie w sprawie na podstawie wskazanych w jego podstawie przepisów ustawy z 29 stycznia 1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z art.262 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny.

W dniu [...].11.2001 r. Dyrektor Urzędu Celnego wydał decyzję nr [...], mocą której uchylił decyzję ostateczną zawartą w SAD nr [...] z [...].12.1997r. w części dotyczącej wartości celnej i wymiaru cła i orzekł, że kwota cła powinna wynosić 1384,10 zł zamiast 14.164,40, zaś nadpłata cła w kwocie 12.780,30 zł podlega zaliczeniu na zaległe lub bieżące zadłużenie, a w braku takiego zadłużenia (o ile należności celne zostały uiszczone) zwrotowi na konto Spółki. Po stwierdzeniu, że Spółka nie ma zaległości nadpłata została jej zwrócona w dniu [...] grudnia 2001 r. (dowód k.96 akt i oświadczenie pełn. Dyrektora Izby Celnej na rozprawie w dniu 22.11.2004r.).

W dniu [...] maja 2003 r. Dyrektor Izby Celnej wydał zaskarżoną decyzję, którą odmówił stronie zwrotu odsetek od zwróconej nadpłaconej części cła powołując jako jej podstawę prawną m.in. art.83 ust.2 ustawy z 28.12.1989 r. Prawo celne.

Odnosząc się do charakteru zwróconej skarżącej kwoty cła należy wskazać, że ustawodawca na gruncie ustawy Prawo celne z 28.12.1989 r., nie określił kiedy cło należy uznać za nienależne. Treść art.79 ust.1 pozwala na przyjęcie, że użycie w odniesieniu do należności celnych określenia "były nienależne" nakazuje odnosić go do momentu ich powstania. Znaczy to tyle, że aby należności celne zostały uznane za nienależne, powinny mieć taki charakter w dacie ich pobrania. Pogląd taki wyraził m.in. NSA w wyroku z dnia 09.08.2001 r. V SA 2805/00 (LEX nr 51305). W niniejszej sprawie taki stan rzeczy ( t.j. pobranie nienależnego cła w dacie jego powstania), nie miał miejsca, ponieważ w dacie wydania decyzji z dnia [...].12.1997 r., wartość celna została wskazana przez stronę w oparciu o posiadane przez nią i przedstawione przy wniosku o wszczęcie procedury celnej dokumenty. Dopiero w związku ze złożeniem wniosku o wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania, strona przedłożyła dodatkowe dokumenty, które wyjaśniły charakter i rodzaj oprogramowania komputerowego, którego dotyczyła kwestionowana decyzja, co pozwoliło na jej uchylenie i ponowne orzeczenie co do wartości celnej i należnego cła - art.240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa. Konsekwencją tego był zwrot nadpłaty na rzecz strony, który nastąpił na podstawie art.83 ust.2 ustawy Prawo celne ( nadpłaty wynikłe w związku z uchyleniem lub zmianą decyzji ustalającej wysokość należności celnych..), który to przepis nie przewiduje możliwości zapłacenia odsetek. Okoliczności te w ocenie Sądu stoją na przeszkodzie w uznaniu zaprezentowanego poglądu strony co do charakteru prawnego nadpłaty i obowiązku zapłaty odsetek za trafny. Nawet jednak gdyby uznać, że w każdym wypadku, w którym na skutek okoliczności, które ujawnione zostały później już po pobraniu pierwotnie należnego cła, cło to w związku np. z odpadnięciem podstawy faktycznej lub prawnej należało uznać za nienależne, to i wówczas wniosek skarżącej byłby niezasadny, a skarga podlegałaby oddaleniu. Wiąże się to z treścią art.79 ust.1 w zw. z art.81 ust.2 ustawy Prawo celne. Art.79 ust.2 przewidywał , że nienależne należności celne zwraca się z urzędu w terminie 14 dni od dnia, w którym stwierdzono okoliczności określone w ust.1 tj., że są nienależne, co w niniejszej sprawie odnosiłoby się do dnia wydania decyzji z [...].12.2001 r. o zwrocie części cła. Art.81 ust.2 zaś przewidywał, że odsetki za zwłokę od należności celnych zwracanych na podstawie art.79 ust.1 płaci się według zasad i w wysokości określonych w odrębnych przepisach w sprawie pobierania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. W odniesieniu do przedmiotowej sprawy zastosowanie miałyby wobec tego obowiązujące wówczas przepisy Rozp. Ministra Finansów z dnia 4 maja 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy- Ordynacja podatkowa (Dz.U..40/01 poz.463 – uchyl.01.01.2003 r. ) a konkretnie § 10 ust.1 pkt.1 i § 11 ust.1 pkt.1 , z których wynikało, że odsetki za zwłokę są naliczane począwszy od dnia następnego po upływie terminu płatności podatku lub terminu, w którym płatnik lub inkasent był obowiązany dokonać wpłaty podatku na rachunek organu podatkowego, zaś naliczane są włącznie do dnia wpłacenia podatku w kasie organu podatkowego lub na rachunek tego organu w banku lub w placówce pocztowej albo osobie uprawnionej do pobierania podatków. W okolicznościach przedmiotowej sprawy miałoby to taki skutek, że skoro w świetle art.79 ust.2 ustawy ,organ celny byłby zobowiązany do zwrotu nadpłaconego cła w terminie 14 dni od wydania decyzji o zwrocie, a dokonał tego faktycznie w tym terminie , to nie doszło do zwłoki, w związku z czym roszczenie o zapłatę odsetek z tego tytułu jest bezzasadne.

Mając powyższe okoliczności na względzie i działając na podstawie art.151 ustawy z 30.08.2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.