Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1634/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Artur Kuś, Protokolant referent stażysta Grażyna Dmitruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2019 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za maj 2014 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] września 2017 r. nr [...] 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz P. sp. z o.o. z siedzibą w B. kwotę 1025 zł (słownie: tysiąc dwadzieścia pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2017 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej Prezes PFRON), na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej Urzszon), określił P. sp. z o.o. z/s w B (dalej Skarżąca) zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON za maj 2015 r.

Powodem takiego orzeczenia było m. in. ustalenie, że Skarżąca stosowała obniżony wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, uprawniający do zwolnienia z miesięcznych wpłat na PFRON, o których mowa w art. 21 ust. 1 Urzszon.

Zdaniem organu, Skarżąca nie miała prawa do stosowania obniżonego wskaźnika, gdyż w przypadku swojego pracownika W. W. nie posiadała dokumentów potwierdzających jedno ze schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, wymienionych w § 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania (Dz. U. Nr 124, poz. 820 ze zm., dalej Rozporządzenie z 1998 r.).

Decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej (dalej MRPiPS), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 511 ze zm., dalej "Op"), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że aby dany pracownik mógł być uwzględniany przy obliczaniu obniżonego współczynnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych na podstawie art. 21 ust. 4 Urzszon musi się on legitymować ważnym orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (lub orzeczeniem traktowaniem na równi z takim orzeczeniem) oraz musi zostać stwierdzone schorzenie, o którym mowa w Rozporządzeniu z 1998 r. W przypadku braku stwierdzenia w orzeczeniu szczegółowej kwalifikacji schorzenia, wymagane jest zaświadczenie od lekarza specjalisty, określające rodzaj schorzenia.

Organ podkreślił, że Skarżąca przedstawiła orzeczenia z 6 czerwca 2012 r. oraz z 24 lipca 2014 r. stwierdzające u W. W. upośledzenia narządu ruchu (symbol [...]). Dodatkowo Skarżąca przedstawiła opinię z 27 września 2017 r. dr hab. nauk medycznych I. R. specjalisty otolaryngologa, z której wynika, ze W. W. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym na stałe, symbol 03-L, tj. m. in. choroby [...]. W opinii stwierdzono, że W. W. cierpi na [...] lewego.

Organ odwoławczy uznał, że wspomniana opinia nie może być w tej sprawie wiążąca, gdyż przepisy Urzszon dotyczą wyłącznie osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem o zakwalifikowaniu jej przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności (art. 1 tej ustawy). MRPiPS dodał, że nie ma ponadto podstaw aby podważać orzeczenia wydane przez uprawnione organy, które na podstawie dokumentacji medycznej i badania lekarskiego postanowiły, iż tylko jedno ze schorzeń uprawniało do wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P., działająca poprzez pełnomocnika – radcę prawnego, wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji z powodu rażącego naruszenia art. 180 § 1 i art. 181 Op, art. 7, art. 7b Kpa oraz art. 8 § 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, poprzez pominięcie dowodu w postaci opinii biegłego.

Skarżąca wniosła także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przystępując do kontroli zaskarżonego aktu należy wskazać, że istota sporu w tej sprawie dotyczy de facto ustalenia jakie dokumenty winien posiadać podmiot, na którym ciąży obowiązek wpłat na PFRON, w celu wykazania występowania u swoich pracowników schorzeń wymienionych w § 1 Rozporządzenia z 1998 r., uprawniających do stosowania preferencyjnego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych na podstawie art. 21 ust. 4 Urzszon.

Zdaniem Skarżącej, wystarczające w tym zakresie są znajdujące się w aktach sprawy dokumenty (wypisy ze szpitala, opinia specjalisty), z których wynika, że jej pracownik W. W. cierpi na głuchotę ucha lewego, czyli schorzenie wymienione w § 1 pkt 5 Rozporządzenia z 1998 r.

Organy uznają natomiast, że choroba wymieniona w powołanym przepisie musi zostać stwierdzona orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (lub orzeczeniem traktowaniem na równi z takim orzeczeniem). Dopiero w przypadku braku stwierdzenia w orzeczeniu szczegółowej kwalifikacji schorzenia (tj. wskazania wyłącznie symbolu pewnej grupy schorzeń), wymagane jest zaświadczenie od lekarza specjalisty. Zaświadczenie to winno jednak określać taki rodzaj schorzenia, które mieści się w zakresie symbolu wskazanego we wspomnianym orzeczeniu.

W ocenie Sądu, rację w tym sporze należało przyznać Skarżącej.

Stosownie do art. 1 Urzszon ustawa dotyczy osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem:

1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3 lub

2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub

3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia

- zwanych dalej "osobami niepełnosprawnymi".

Zgodnie z § 32 ust. 2 pkt 3 i 5 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z dnia 8 sierpnia 2003 r., dalej Rozporządzenie z 2003 r.) symbole dla zaburzeń głosu, mowy i chorób słuchu oraz dla upośledzenia narządu ruchu oznacza się odpowiednio 03-L oraz 05-R.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że W. W. posiada status osoby niepełnosprawnej, potwierdzony dwoma orzeczeniami o stopniu niepełnosprawności tj. okresowym z 6 czerwca 2012 r. (karta 43 akt podatkowych) i stałym z 24 lipca 2014 r. (karta 44 akt podatkowych). W obu tych orzeczeniach Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. wskazał symbol przyczyny niepełnosprawności [...]. Nie budzi wątpliwości, że powyższe orzeczenia stanowiły podstawę do wliczania W. W. stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych także w spornym okresie rozliczeniowym czyli w maju 2015 r.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 Urzszon, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Na podstawie art. 21 ust. 2 Urzszon, z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%. Z kolei stosownie do art. 21 ust. 4 Urzszon wskaźnik, o którym mowa w ust. 2, może zostać obniżony w razie zatrudnienia osób niepełnosprawnych ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika, o którym mowa w ust. 2, oraz sposób jego obniżania (art. 21 ust. 7 Urzszon).

Zgodnie z treścią § 1 pkt Rozporządzenia z 1998 r. do schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych zalicza się: 1) chorobę Parkinsona; 2) stwardnienie rozsiane, 3) paraplegię, tetraplegię, hemiplegię, 4) znaczne upośledzenie widzenia (ślepotę) oraz niedowidzenie; 5) głuchotę i głuchoniemotę; 6) nosicielstwo wirusa HIV oraz chorobę AIDS; 7) epilepsję; 8) przewlekłe choroby psychiczne; 9) upośledzenie umysłowe; 10) miastenię; 11) późne powikłania cukrzycy.

Mając na względzie treść powołanych wcześniej orzeczeń, wydanych wobec W. W., należy zauważyć, że symbol [...] odnosi się w sposób ogólny do upośledzeń narządu ruchu, a zatem na ich podstawie nie sposób stwierdzić czy dana osoba cierpi na schorzenie, które uzasadnia obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

Z akt sprawy wynika, że W. W. w 2001 r. uległ wypadkowi, wskutek którego doznał złamania [...] powodującego m. in. dolegliwości bólowe [...] z promieniowaniem do [...] (vide karta 76 akt podatkowych). Skarżąca uznając, że ma prawo do obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych nie powołuje się na fakt doznania przez W. W. urazu narządu ruchu, określonego symbolem [...]. W sprawie nie jest więc sporne, że W. W. nie cierpi na żadne ze schorzeń wymienionych w § 1 Rozporządzenia z 1998 r., które zarazem mieści się w zakresie symbolu [...].

Organy z tego faktu wywodzą, że W. W., nawet jeśli cierpiałby na inne schorzenie wymienione w § 1 Rozporządzenia z 1998 r., to i tak bez wskazania w orzeczeniu o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności właściwego symbolu, w którego zakresie dane schorzenie się mieści, nie mógłby zostać uznany za osobę niepełnosprawną ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy.

Zdaniem Sądu, stanowisko organów należało uznać za błędne, gdyż w sytuacji, w której nie budzi wątpliwości, iż dana osoba cierpi na takie schorzenie, zaś jej pracodawca jest w stanie ten fakt w sposób bezsprzeczny udowodnić, trudno w postępowaniu podatkowym uznać prymat mocy dowodowej dokumentu urzędowego, do którego bezrefleksyjnie odwołują się organy obu instancji.

Zgodnie z art. 122 Op, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Stosownie do art. 180 § 1 Op, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Na podstawie art. 187 § 1 Op, organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zgodnie z art. 194 § 1 Op, dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzonych przez inne jednostki, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów uprawnione są do ich wydawania (art. 194 § 2 Op).

W ocenie Sądu, dokumentami wymienionymi w art. 194 § 2 Op są niewątpliwie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B., które stwierdzają u W. W. umiarkowaną niepełnosprawność ze względu upośledzenie narządu ruchu (symbol 05-R).

Nie mniej jednak na podstawie art. 194 § 4 Op, przepisy § 1 i 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom wymienionym w tych przepisach. Oznacza to, że strona może obalić szczególną moc dowodową dokumentów urzędowych, jeśli oczywiście posłuży się dostatecznie skutecznym przeciwdowodem. Zdaniem Sądu, Skarżąca takie przeciwdowody w tej sprawie przeprowadziła.

W aktach sprawy znajdują się bowiem 4 karty informacyjne dokumentujące przebieg leczenia w 4 różnych pododdziałach 3 różnych szpitali, z których wynika, że W. W. wskutek wypadku w 2001 r. doznał nie tylko urazu [...], ale także urazu [...]. W następstwie tego wypadku W. W. cierpi na [...] lewego. [...] zaś, jest niewątpliwie schorzeniem wymienionym w § 1 pkt 5 Rozporządzenia z 1998 r.

Ponadto Skarżąca w toku postępowania przedłożyła organowi opinię dr hab. n. med. I. R. specjalisty otolaryngologa (karta 110 akt podatkowych), z której wynika, że badany W. W. cierpi na pourazową [...] lewego, co powoduje niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym na stałe. Schorzenie laryngologiczne w obecnym nasileniu i charakterze są trwałe i nie rokują poprawy ani wyleczenia. Symbol niepełnosprawności [...].

Zdaniem Sądu, organy odrzucając te dowody miałyby rację, gdyby potwierdzenie schorzenia wymienionego w § 1 Rozporządzenia z 1998 r. było możliwe wyłącznie w oparciu o treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Innymi słowy, gdyby uzyskanie takiego potwierdzenia stanowiło wynikający wprost z ustawy wymóg formalny obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Ewentualnie, gdyby z ustawy wynikało, że dane schorzenie musi mieścić się w zakresie symbolu, który w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności wskazał właściwy organ.

Tymczasem z przepisów Urzszon wynika jedynie, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest niezbędne aby pracodawca, począwszy od dnia przedstawienia mu orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, mógł wliczyć daną osobę do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych (art. 2a ust. 1 Urzszon). Zgodnie z art. 2a ust. 4 Urszon, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów potwierdzających wystąpienie u pracownika schorzeń, o których mowa w art. 26a ust. 1b, lub schorzeń określonych na podstawie art. 21 ust. 7.

Z treści powołanych przepisów Sąd wywodzi, że dla samego obniżenia wskaźnika, pracodawca musi dysponować dokumentami potwierdzającymi wystąpienie konkretnych schorzeń i wcale nie musi być to orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Skarżąca (pracodawca) dysponowała natomiast kartami leczenia szpitalnego W. W., które przestawiła na żądanie organu w toku postępowania. Z owych kart wynikało, że W. W. cierpi na [...].

Zdaniem Sądu, wobec braku szczególnych wymogów dot. wykazania faktu zatrudnienia osoby cierpiącej na [...], pracodawca (strona postępowania) może to wykazać na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu (art. 180 § 1 Op), w tym kart informacyjnych leczenia szpitalnego oraz opinii lekarza specjalisty.

[...] pourazową u W. W. potwierdziły natomiast 3 niezależne placówki medyczne oraz kilku lekarzy specjalistów, w tym jeden w specjalnie sporządzonej opinii. Trudno zatem uznać, że Skarżąca nie obaliła szczególnej mocy dowodowej dokumentów urzędowych, tj. orzeczeń o stopniu niepełnosprawności wydanych wobec W. W., w których nie wskazano, że cierpi on na pourazowe schorzenia narządu słuchu.

Nie sposób w związku z tym zaprzeczyć, że wspomniany pracownik Skarżącej cierpi na jedno ze schorzeń wymienionych w § 1 Rozporządzenia z 1998 r., a zatem uznanie, że fakt jego zatrudnienia jest bez wpływu na możliwość obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych pozostaje w oczywistej sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i wprost narusza art. 122 w zw. z art. 180 art. 187 § 1, art. 188, art. 194 § 1-3 w zw. z art. 191 Op.

W konsekwencji organy obu instancji naruszyły także przepisy prawa materialnego, a konkretnie art. 2a ust. 1 i 4, art. 21 ust. 1, 2, 4 i 7 Urzszon w zw. z § 1 pkt 5 Rozporządzenia z 1998 r.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz na podstawie art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018, poz. 1302, dalej "Ppsa"), orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 Ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Na kwotę 1.025 zł złożył się wpis (125 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (900 zł).