Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1277/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 135, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 156 § 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant: specjalista Edyta Pacewicz po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Lu 569/13 w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 23 stycznia 2014r oddalił skargę S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] kwietnia 2013r o nr. [...]

W uzasadnieniu poczyniono poniżej przedstawione ustalenia faktyczne i rozważania prawne.

Decyzją z dnia [...] września 2012r. nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lublinie uznał dłużnika alimentacyjnego S. P. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013r o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności wskazanej powyżej decyzji, podkreślając że decyzja ta nie narusza prawa w sposób rażący. Kolegium wyjaśniło, że zarzuty strony wskazujące na nieudostępnienie jej akt sprawy dotyczących przyznania świadczenia alimentacyjnego osobie uprawnionej, a także zarzuty dotyczące niewyjawienia nazwiska jednego z pracowników tego ośrodka dotyczącą postępowania wstępnego, które strona kwestionowała w trybie skargi z art. 227 kpa. Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało po tym jak strona odmówiła przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego. W tym postępowaniu powiadomiono stronę o prawie do czynnego udziału, w tym do przeglądania akt sprawy. Kolegium podkreśliło, że przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie wymagają złożenia przez stronę zeznania podatkowego, lecz wymagają złożenia oświadczenia majątkowego, które przedstawiałoby faktyczną sytuację majątkową i finansową dłużnika. Wymagane jest również by dłużnik udowodnił że przez okres 6 ciu miesięcy wywiązywał się z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Pismo komornika sądowego o dokonanym zajęciu wynagrodzenia nie stanowi dowodu w tej kwestii.

Dnia [...] kwietnia 2013r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją o nr SKO [...] utrzymało poprzednią decyzję w mocy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył S. P.

W ocenie sądu I instancji Kolegium zasadnie stwierdziło, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki uprawniające do wydania decyzji z dnia [...] września 2012r. Za prawidłowością rozstrzygnięcia przemawia fakt, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, nie złożył wymaganego oświadczenia majątkowego. Trafnie również Kolegium przyjęło, że nie zachodziła przesłanka negatywna z art. 5 ust. 3a ustawy. W piśmie z dnia 17 sierpnia 2012r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Lublinie poinformował, że w okresie od 1 stycznia 2012r. do 30 czerwca 2012r. od skarżącego nie została wyegzekwowana żadna suma pieniężna tytułem alimentów na rzecz syna Ł. Z zaświadczenia wynika, że egzekucja była bezskuteczna przez ponad 18 miesięcy.

Skargę kasacyjną od wyroku sądu I instancji wniósł S. P. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 5 ust.3 pkt.1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez błędną wykładnię i tym samym uznanie, że działania skarżącego stanowiły uniemożliwianie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego podczas gdy organ całkowicie pominął wnioski i oświadczenia skarżącego istotne dla środka dowodowego jakim jest wywiad alimentacyjny.

Wskazał także na naruszenie przepisów postępowania tj.

- art. 134§1 w związku z art. 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na tym, że sąd I instancji pominął istotne z punktu widzenia legalności aspekty zaskarżonej decyzji oraz bezczynności organu podnoszone przez skarżącego, zawęził krąg rozważań stanowiących podstawę do wydania kwestionowanego orzeczenia do kwestii związanych z nieważnością decyzji z dnia [...].09.2012r.,

- art. 135 w związku z art. 134§1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie, co skutkuje naruszeniem przez organy zasad określonych w art. 7-11 kpa.

W skardze kasacyjnej zawnioskowano o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zdaniem skarżącego kasacyjnie sąd niesłusznie ograniczył się jedynie do zbadania przesłanek nieważności, pomijając wszechstronne rozpatrzenie legalności decyzji, w tym sytuacji majątkowej skarżącego, zgłaszane wnioski dowodowe, stawianie się celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, odmowę udzielania mu informacji, bezczynność organów. Ponadto skoro skarżący informował, że jego wynagrodzenie jest zajęte w 60%, to organ winien zwrócić się do komornika sądowego o wyjaśnienie tych kwestii.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Zgodnie z art. 183 §1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania, z przyczyn wymienionych w art. 183 §2 p.p.s.a. Przesłanki nieważności w sprawie prowadzonej przez kontrolowany sąd nie zaistniały, zatem skargę kasacyjną rozpoznać należało w granicach podniesionych przez stronę zarzutów.

W niniejszej sprawie należało mieć przede wszystkim na względzie, że przedmiotem kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym były decyzje wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w trybie nieważnościowym, w których przedmiotem badania było wystąpienie przesłanek z art. 156§1pkt.2 kpa. Oznaczało to zatem, że przeprowadzaną kontrolę sąd administracyjny winien był dokonać w zakresie wystąpienia przesłanki z art. 156§1pkt.2 kpa.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe postępowanie, które toczy się wg przepisów art. 157 k.p.a. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznego rozstrzygnięcia jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego.

Kwestionując legalność decyzji wydanych w tym trybie należy mieć powyższe na względzie.

Za niezasadny uznać należało zatem zarzut naruszenia art. 134§1 w związku z art. 3 §1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który oparto na kwestionowaniu ograniczenia rozważań sądu I instancji wyłącznie do istnienia przesłanek nieważnościowych z pominięciem wszechstronnego zbadania sprawy. Zasadności tego zarzutu przeczy sama istota postępowania, prowadzonego w trybie nadzwyczajnym, której zręby przedstawiono powyżej.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że ustawodawca rozgraniczył sankcję nieważności od sankcji wzruszalności, wyprowadzając powyższe z teorii wadliwości decyzji administracyjnej opartej o gradację wad. Stosowanie sankcji nieważności ogranicza się do wad kardynalnych, wad o takim stopniu gatunkowym naruszenia przepisów prawa, które podważają prawidłowość stosunku prawnego pod względem podmiotowym lub przedmiotowym. Tym samym więc mając na względzie tryb w jakim toczy się postępowanie słusznym było rozpoznanie sprawy przez sąd z ograniczeniem się do istnienia wad skutkujących sankcją nieważności.

Nie budziła wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczalność wywiedzenia istnienia przesłanki nieważności z naruszenia norm prawa procesowego jednak stan ten można odnieść jedynie do ciężkiego kwalifikowanego naruszenia reguł proceduralnych. W kontrolowanej skardze kasacyjnej zabrakło wskazania na tego rodzaju wadliwość, zarzuty odnoszące się do norm procesowych, w jednym choćby fragmencie nie przywołują art. 156§1pkt.2 kpa. Podkreślić należało, że rażące naruszenie przepisów postępowania, które regulują kwestię ustaleń faktycznych sprawy, można by rozważać jednak tylko w takiej sytuacji, gdyby organ w sposób oczywisty nie poczynił takich ustaleń bądź gdyby całkowicie uchylił się od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy.

Natomiast błędne ustalenia stanu faktycznego sprawy oceniać należy wyłącznie jako tego typu wadliwość decyzji, która może skutkować jej wzruszalność, ale w trybie zwykłym. Za taką oceną postawionego zarzutu przemawiać musi sposób jego sformułowania, który wskutek wskazanego braku nie sposób odnieść do materii kontrolowanej w nadzwyczajnym trybie.

Nie mógł skutecznie podważyć kontrolowanego wyroku zarzut naruszenia art. 135 w związku z art. 134§1 p.p.s.a. W ramach zarzutu dotyczącego naruszenia art. 135 p.p.s.a., w przypadku oddalenia skargi przez sąd I instancji nie można bowiem skutecznie kwestionować przeprowadzonej przez ten sąd oceny legalności zaskarżonej decyzji, do czego w istocie skarżący kasacyjnie zmierzał.

Nieskuteczny okazał się również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, który w przypadku kontroli postępowania prowadzonego w trybie nieważnościowym należało odnieść do ciężkiej wadliwości w zakresie wykładni przepisów tego prawa bądź ich zastosowania, o której mowa w art. 156§1pkt.2 kpa. Zarzut ten takiego odniesienia nie zawiera.

Ponadto zarzut błędnej wykładni prawa materialnego nie mógł być skuteczny wówczas gdy wnoszący skargę kasacyjną kwestionował w istocie ustalenia stanu faktycznego. Błędna wykładnia oznacza wyłącznie nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej. Naruszenie prawa materialnego nie może polegać na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu.

Czym innym jest natomiast niewłaściwe zastosowanie normy to jest dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.

Tak sformułowanego zarzutu skarga kasacyjna nie zawiera.

Naczelny Sąd Administracyjny nie może zaś samodzielnie precyzować ani uzupełniać treści zarzutów, stąd też także i w tym zakresie skarga kasacyjna nie mogła zostać uznana za uzasadnioną.

W tym stanie rzeczy skarga kasacyjna na zasadzie art. 184 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.