Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 616/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 14, art. 8 ust. 1 pkt 2, art.. 8 ust. 3, art. 11 ust. 2, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 3, art. 107 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 823
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z  pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2016 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] czerwca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2016r. Nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. na podstawie art. 104 i 107 kpa, art. 3 ust. 3 i 4, art.4, art.5, art.7 ust.4, art.8 ust. 1 pkt 3, art.11 ust.2, art.14, art.17 ust.1 pkt 5, art.39 ust.1, art.106 ust.4 oraz art.107 ust.5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 163 ze zm.) oraz § 1 Zarządzenia Wójta Gminy [...] Nr [...] z dnia [...] 2008r. w sprawie upoważnienia Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy w C. do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach pomocy społecznej odmówił W. M. (zwanej dalej Skarżącą) pomocy celowej na zabezpieczenie podstawowych potrzeb rodziny.

W uzasadnienie organ podał, że 2 grudnia 2013r. W. M. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zabezpieczenie podstawowych potrzeb rodziny – zakup odzieży i opału, podając, że jest osobą bezrobotną, samotnie wychowującą dwójkę dzieci: syna P. (ur. [...]1996r.), córkę O. (ur. [...]2005r.) i utrzymuje się jedynie z zasiłku rodzinnego.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] 2014r. odmówił Skarżącej przyznania pomocy celowej z uwagi na odmowę wykazania dochodu. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego daje SKO) z dnia [...] 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2014r. (sygn. II SA/Po 478/14 uchylił decyzję SKO z [...] 2014r. i poprzedzającą ją decyzję GOPS w C. z [...] 2014r.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji decyzją z dnia [...]2014r. odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanego zasiłku. SKO decyzji z dnia [...] 2015r. utrzymało w mocy tę decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2015r. (sygn. II SA/Po 203/15) uchylił obie decyzje.

Rozpoznając sprawę po raz kolejny organ I instancji decyzją z dnia 25.11.2015r. odmówił przyznania wnioskowanej pomocy. SKO w K. uchyliło tę decyzję decyzją z dnia [...] 2016r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

Organ I instancji wydał przedmiotową decyzję z [...] 2016r. odmawiając Skarżącej wnioskowanego zasiłku

Organ uznając, że zaszła zmiana w sytuacji Skarżącej, gdyż otrzymała rentę rodzinną po zmarłym mężu, udał się celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pod adres zamieszkania Skarżącej i jej córki w C. [...]. W trakcie wizyt w dniach 4, 5, 8, 10 i 16 lutego 2016r. pod tym adresem nikogo nie zastano. 17 lutego 2016r. ustalono telefonicznie, że Skarżąca zamieszkała ponownie u Z. G. pod adresem [...] [...]. Organ listownie powiadomił Skarżącą o wizycie dnia 24 lutego 2016r. i przedłużeniu terminu załatwienia sprawy.

Podczas wizyty pod adresem [...] [...] pracownicy organu zastali Skarżącą i Z. G.. Na pytanie kierowane do Skarżącej odpowiedzi udzielał Z. G., nie zgodził się na pokazanie pomieszczeń a Skarżąca podała, że nie on wnosił o pomoc, nie on więc winien pokazywać pomieszczenia. Podała, że wyprowadziła się z mieszkania [...] [...] na początku lutego br., bo nie było tam bieżącej wody. Podała, że renta rodzinna nie jest jej dochodem a córki, że nie złożyła wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Podała, że niczego nie będzie podpisywać ani niczego nie przyniesie. Organ uznał, że podczas wywiadu nie można było jednoznacznie ustalić czy Skarżąca i Z. G. prowadzą osobne gospodarstwa domowe – oboje nie chcieli okazać w jakich pomieszczeniach zamieszkują. Organ ustalił, że Z. G. posiada gospodarstwo rolne o pow. 1,00 ha ogółem, wydzierżawia też Skarżącej gospodarstwo rolne w miejscowości [...] o pow. 3,[...] od 11.02.2015r., o czym Skarżąca nigdy nie poinformowała pracowników GOPS. Skarżąca jest nadal bezrobotna, zarejestrowana w PUP w O. bez prawa do zasiłku. Jedynym jej dochodem jest przyznana w drodze wyjątku na córkę renta rodzinna w wysokości 768,45 zł miesięcznie oraz świadczenie rodzinne w wysokości 303 zł, łącznie 1.071,45 zł. Skarżąca mieszka razem z córką O. M. i jest zameldowana tymczasowo w domu Z. G. pod adresem [...] [...].

Organ ustalił, że przy przyjęciu, że rodzina składa się z dwóch osób dochód w wysokości 1071,45 zł przekracza kryterium dochodowe wynoszące 1028 zł. Przy przyjęciu, że rodzina składa się z trzech osób, dochód z uwzględnieniem dochodu Z. G. w wysokości 811,51zł wynosi łącznie 1882,96 zł i przekracza kryterium dochodowe dla trzyosobowej rodziny wynoszące 1542 zł.

Z obserwacji pracownika socjalnego dom jest wyposażony w podstawowe sprzęty gospodarstwa domowego. Skarżąca nie wykazywała chęci i zgody na szczegółowy wywiad środowiskowy odmawiając złożenia podpisu na formularzu wywiadu.

Organ podał, że zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej Skarżąca jest obowiązania do współdziałania w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej. Brak współdziałania może stanowić na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej podstawę do odmowy przyznania świadczenia.

Zdaniem organu Skarżąca nie po raz pierwszy wykazuje brak chęci współpracy z pracownikami socjalnymi. Wbrew stanowisku Skarżącej organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na podstawie uprzednio przeprowadzonych wywiadów środowiskowych, gdyż zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej koniecznym było ponowne przeprowadzenie wywiadu w celu aktualizacji sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i dochodowej Skarżącej oraz Z. G.. Zarówno w przypadku prowadzenia wspólnego gospodarstwa z Z. G. jak i w przypadku prowadzenia gospodarstwa tylko z córką rodzina Skarżącej przekracza kryterium dochodowe z art. 8 ustawy o pomocy społecznej.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 106 ust.4 ustawy o pomocy społecznej decyzję o odmowie lub przyznaniu pomocy społecznej przyznaje się po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Konieczność przeprowadzenia wywiadu zaszła albowiem w rodzinie Skarżącej zaszła istotna zmiana na lepsze polegająca na nabyciu prawa do renty rodzinnej oraz dzierżawie gruntów rolnych z uprawy, których można osiągnąć dochód. Drugą przesłanką mającą wpływ na odmowę świadczenia jest brak współpracy z pracownikiem socjalnym polegający na nie udzielaniu wyczerpujących odpowiedzi na pytania czy też odpowiedzi wybiórczej, wygodnej i korzystnej dla Skarżącej a nie dającej możliwości ustalenia faktycznego składu rodziny Skarżącej. 2 marca 2016r. wysłano Skarżącej informację o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie, z czego Skarżąca nie skorzystała.

Sumując, organ podał, że pomimo faktu, że w rodzinie występuje bezrobocie dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe rodziny, co jest podstawą odmowy świadczenia. Na podstawie wywiadu środowiskowego oraz zebranych dokumentów organ uznał, że rodzina Skarżącej osiąga regularne dochody i jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuację życiową a przyznanie pomocy na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej nie znajduje uzasadnienia.

Decyzję w/w Skarżąca odebrała 24 marca 2016r .Odwołanie wniosła w terminie 31 marca 2016r. (k. 27 akt). W odwołaniu podała, że nie chodzi jej o rok 2016r. a 2013 do 2015, bo wówczas składała wniosek. Z tego okresu ma dług w wysokości 10.000 zł, który musi oddać, a nie ma z czego. Musiała wówczas pożyczać pieniądze, bo nie miała na życie. Podała, że z Z. G. nigdy nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, rentę na córkę otrzymuje od 1.02.2015r., do tego czasu jej dochód wynosił 250 zł miesięcznie o czym pracownicy socjalni wiedzieli i nic nie zrobili. Podała, że pod adresem [...] [...] nie ma wody, nie dostała nigdy na węgiel, musiała chodzić do lasu po gałęzie.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ opisał przebieg postępowania i podał, że przeprowadził rozprawę podczas, której uznał celowość zlecenia GOPS w C. przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze Skarżącą. Z wywiadu przeprowadzonego w dniu [...] [...] wynikało, że Skarżąca zamieszkuje z córką [...]. Dochodem rodziny jest renta w wysokości 769,56 zł oraz zasiłek rodzinny z dodatkami w łącznej wysokości 303 zł. Łączny dochód rodziny wynosi 1072,56 zł.

Kolegium podało, że przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ma charakter fakultatywny, a decyzje organów w tym zakresie podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, co nie oznacza dowolności.

Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 1 lit b Rozporządzenia Rady Ministrów z 14 lipca 2015r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł. Rodzina Skarżącej przekroczyła to kryterium dochodowe. Organ podał, że w orzecznictwie administracyjnym wielokrotnie podkreślano, że nie ma podstaw do przyznania świadczenia, jeżeli wnioskodawca przekracza nawet nieznacznie kryterium dochodowe na osobę w rodzinie (por. wyrok NSA z 8 listopada 2007r., sygn. I OSK 1396/07).

W związku z tym Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz jest w pełni słuszna i zasadna.

Decyzją Skarżąca odebrała 4 lipca 2016r. i w terminie (28 lipca 2016r.) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżając w całości decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO z dnia [...] czerwca 2016r. jak również utrzymanej nią w mocy decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z [...] 2016r. oraz zobowiązanie organu do przyznania Skarżącej pomocy celowej na zabezpieczenie podstawowych potrzeb rodziny.

W skardze zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne przyjęcie, że dochód rodziny Skarżącej przekracza wymagane kryterium, w sytuacji, w której ustawa nakazuje przyjąć sumę dochodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, zaś wówczas Skarżąca dysponowała jedynie dochodem w wysokości 270 zł,

2. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 41 ustawa o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie pomimo, iż w okolicznościach sprawy wystąpił szczególny przypadek uzasadniający przyznanie świadczenia.

W uzasadnieniu podała, że przyjęty przez organy dochód jest dochodem uzyskiwanym obecnie, a zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej należało przyjąć dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Wnioski składała w latach 2013 – 2014, a wówczas na jej dochód składało się świadczenie rodzinne w kwocie 106 zł oraz dodatek dla metki samotnie wychowującej dziecko w kwocie 170 zł i nie spełniała kryterium dochodowego.

Skarżąca podała, że nie zgadza się, iż nie zachodzi u niej szczególny przypadek z art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Przyjmując, że przekroczyła kryterium dochodowe wynoszące 1028 zł było to przekroczenie nieznaczne, obecnie otrzymuje 1071,45 zł. Nadto ma zadłużenie w wysokości 10.000 zł, które musiała zaciągnąć, by zaspokoić potrzeby córki i swoje. Na skutek wadliwych decyzji została pozbawiona ze strony Państwa pomocy w okolicznościach kiedy pozostawała bez środków do życia, w skrajnie trudnej sytuacji życiowej w wyniku samobójstwa męża, jedynego żywiciela rodziny. O wyjątkowości sytuacji Skarżącej świadczy również fakt, że wskutek wielokrotnego uchylania decyzji wskutek nieprawidłowości w postępowaniu została pozbawiona prawa ubiegania się o stosowną w jej przypadku pomoc społeczną za lata ubiegłe. Trudną sytuację Skarżącej dostrzegła nawet szkoła, która zapewniła jej córce darmowe obiady, talony na odzież i żywność na święta. Podała, że WSA w Poznaniu w wyroku z 5 sierpnia 2015r. wskazywał na konieczność rozważenia przez organ możliwości przyznania Skarżącej, która niewątpliwie znajduje się w ciężkiej sytuacji materialno – bytowej wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Należy na wstępie wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016.1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2016.718; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

W przedmiotowej sprawie skarga okazała się uzasadniona.

Zaskarżone decyzje odnosiły się do wniosku złożonego przez Skarżącą w dniu 2 grudnia 2013r. W podaniu o pomoc z tego dnia W. M. wniosła o przyznanie zapomogi oraz dożywiania córki w szkole od stycznia do czerwca 2014r. Podała, że chciałaby kupić dzieciom odzież na zimę oraz opał, jest bezrobotna, utrzymuje się z dwójką dzieci z kwoty 270 zł miesięcznie.

Wniosek ten kilkakrotnie rozpatrywany był odmownie, dwukrotnie rozpatrywany był przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.

W wyroku z 13.08.2014r. w sprawie II SA/Po 478/14 (dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych) Sąd przyjął, że Skarżąca nie przekracza kryterium dochodowego , które w myśl art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013r. poz. 182 ze zm.) w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. poz. 823) wynosiło dla osoby w rodzinie 456 zł. Skarżącą spełniała więc kryterium dochodowe dla przyznania jej zasiłku celowego z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Sąd podał, że sporne było ustalenie, czy Skarżąca wraz z córką stanowią rodzinę z Z. G.. W ocenie Sądu okoliczność ta nie została przez organy wyjaśniona. Sąd podał, że jakkolwiek niski dochód uzyskiwany przez Skarżącą i jej córkę prowadzi do wniosku, że osoby te są zmuszone korzystać z pomocy innych, nie oznacza to jednak, iż pomoc tę uzyskują od Z. G.. Dopiero jednoznaczne ustalenie, że Skarżąca i Z, G. wspólnie zamieszkują – w tym samym mieszkaniu – i gospodarują – współdziałają przy zapewnieniu środków utrzymania, dbaniu o porządek i czystość, przygotowywaniu posiłków i świadczeniu pomocy w codziennym prowadzeniu swoich spraw pozwoli na uznanie, że osoby te prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Sąd wskazał, by ponownie rozpoznając sprawę organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające mając na względzie wyżej prezentowaną ocenę i uwagi Sądu.

W wyroku z dnia 5 sierpnia 2015r., w sprawie II SA/Po 203/15 ((dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych) Sąd ponownie uznał, że Skarżąca nie przekroczyła kryterium dochodowego i może ubiegać się o przyznanie zasiłku celowego z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Ponownie Sąd wskazał, że sporne było ustalenie czy Skarżąca wraz z córką tworzy z Z. G. rodzinę.

Sąd podał, że zgodnie z art. 6 pkt 14 powołanej ustawy o pomocy społecznej, przez rodzinę rozumie się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.

Sąd wyjaśnił, że ustawodawca nie zdefiniował w ustawie o pomocy społecznej określeń "gospodarować" tudzież "gospodarstwo domowe". W języku polskim ogólny czasownik "gospodarować", w analizowanym tu kontekście, oznacza: "dysponować czymś, rozporządzać, np. pieniędzmi lub innymi zasobami", a "gospodarstwo domowe" – "zespół osób razem mieszkających, wspólnie się utrzymujących i podejmujących decyzje finansowe, zwykle stanowiących rodzinę" (zob. Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. S. Dubisza, Warszawa 2003). Jednym z istotnych elementów definicji słownikowej terminu "gospodarstwa domowe" – jego cechą konstytutywną – jest wspólne "utrzymywanie się" w przywołanym wcześniej znaczeniu (ponoszenia kosztów związanych z wyżywieniem, mieszkaniem i innymi potrzebami). "Wspólne" gospodarstwo domowe dwóch lub więcej osób oznaczać więc będzie wspólne "utrzymywanie się" (ponoszenie ww. kosztów) przez te osoby, zaś gospodarstwo domowe "odrębne" (zwłaszcza jednoosobowe) – odpowiednio: utrzymywanie się "odrębne" (jednoosobowe), tj. samodzielne, osobne, oddzielne.

Sąd podał, że w sprawie bezspornym jest, że Skarżąca i jej córka bezpłatnie zamieszkują w domu należącym do Z. G.. Według Skarżącej zajmuje ona wraz z córką garaż przerobiony na "kuchnio- pokój" mieszkalny wraz z łazienką i korzysta z naczyń i urządzeń znajdujących się w mieszkaniu. Nie płaci za możliwość zajmowania tego mieszkania, gdyż nie ma środków.

Sąd stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że Skarżąca wraz z córką i Z. G. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. W ocenie Sądu, sama okoliczność bezpłatnego udostępnienia mieszkania nie świadczy jeszcze, że Skarżąca i Z. G. tworzą rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Okoliczność ta powinna była zostać wzięta pod uwagę przez organy orzekające w sprawie. Nie sposób bowiem, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonać ustalenia, że Skarżąca z córką i Z. G. wspólnie się utrzymują i podejmują wspólne decyzje finansowe.

Zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie podjęły szereg czynności zmierzających w kierunku jak najbardziej wiernego odtworzenia sytuacji materialno-bytowej Skarżącej, jednakże podjęte przez organy wysiłki, okazały się niewystarczające dla przyjęcia, że ona z córką i Z. G. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe.

Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organy winny rozważyć możliwość przyznania Skarżącej – która niewątpliwie znajduje się w ciężkiej sytuacji materialno-bytowej – wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie.

W zakresie spornym, tj ustalenia czy Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z Z. G. ani przepisy prawa ani stan faktyczny nie uległ zmianie, by można było rozważać pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym Skarżącej z w/w osobą, a więc inaczej niż w wyroku sądu z 5.08.2015r. w którym Sąd brał pod uwagę, że Skarżąca zamieszkiwała z Z. G. i uznał, że jest to niewystarczające do przyjęcia, że wspólnie gospodarują. Kwestia ta została przesądzona, co ujął w swojej decyzji organ II instancji. Badając sytuację Skarżącej należy wyłączyć z niej ewentualne dochody Z. G..

Nie można również uznać, jak twierdził organ I instancji, że w niniejszej sprawie odmowę uzasadnia art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (obecnie tj. Dz.U. 2016.930). Zgodnie z tym przepisem: brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy, gdzie nadal rozpoznawany jest wniosek sprzed prawie 3 lat a organ I instancji wbrew dokonanym wiążącym ustaleniom przez sąd nadal koncentruje uwagę na prowadzeniu przez Skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego z Z. G., nie można braku odpowiedzi na pytania traktować jako odmowy współpracy z w/w przepisu. W przepisie tym wskazane jest wyraźnie, że brak współdziałania ma dotyczyć rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej a nie braku chęci odpowiedzi na te same pytania dotyczące prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, które wbrew wytycznych sądu są nadal przez organ rozważane bez wykazania, że nastąpiła w tym zakresie istotna zmiana stanu faktycznego. W wywiadzie z 24 lutego 2016r. pracownik socjalny wskazała, że "pani W. była bardzo zdenerwowana, że po raz kolejny przyjechałyśmy na wywiad środowiskowy", a była powiadomiona o terminie wywiadu, spodziewała się więc wizyty pracowników socjalnych. Wskazuje to na fakt, że odmowa podpisania wywiadu, czy okazania pomieszczeń wbrew zgodzie Z. G. nie wynikała z chęci braku współdziałania, a podenerwowania ponowną analizą jej relacji z Z. G., co organowi I instancji umknęło przy ocenie zachowania Skarżącej. Kolejny wywiad z 19 maja 2016r. Skarżąca podpisała. Jak wynikało z tego wywiadu w mieszkaniu przy ul. [...], gdzie aktualnie mieszka nie ma łazienki, toalety, dostępu do bieżącej wody, lodówki, do czego organ w ogóle się nie odniósł.

Organ II instancji decyzję odmowną uzasadnił brakiem spełnienia kryterium dochodowego przez Skarżącą, co uniemożliwia przyznanie zasiłku celowego z art. 39 ustawy o pomocy społecznej.

Zgodnie z tym przepisem : "1. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy.

2. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu".

Organy oceny spełnienia tzw. kryterium dochodowego dokonały na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 w związku z § 1 pkt 1 lit b rozporządzenia Rady Ministrów z 14 lipca 2015r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł (Dz.U. 2015.1058). Rozporządzenie to weszło w życie 1 października 2015r. Organ wydający decyzję w oparciu o obowiązujące w dniu jej wydania przepisy winien wysokość kryterium przyjmować z daty wydania decyzji. W tym zakresie organy prawidłowo wskazały kryterium dochodowe dla dwuosobowej rodziny Skarżącej wynoszące 1028 zł. Te przepisy uległy zmianie w stosunku do wydawanych w sprawie wyroków przez sąd administracyjny.

Niewłaściwie ustaliły jednak dochód Skarżącej, który winien być brany pod uwagę przy ustalaniu, czy przekroczyła ona kryterium dochodowe.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej: za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Zasadą jest ustalanie dochodu w oparciu o przychody uzyskane w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, a jedynie utrata źródła dochodu uzasadnia przyjęcie dochodu z miesiąca złożenia wniosku.

Ustawa nie przewiduje możliwości ustalania do obliczenia kryterium dochodowego dochodu z okresu późniejszego, nawet przy tak długotrwałym postępowaniu a jasne brzmienie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej nie pozwala na ustalanie dochodu wg stanu na dzień wydania decyzji.

W przedmiotowej sprawie skoro dotyczy ona wniosku z 2.12.2013r. zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy do ustalenia, czy Skarżąca spełnia kryterium dochodowego winien być brany pod uwagę jej dochód z miesiąca poprzedzającego ten wniosek, tj. z listopada 2013r.

Wzięcie pod uwagę dochodu z okresu po przyznaniu renty, co jak Skarżąca podała w odwołaniu nastąpiło od 1 lutego 2015r. stanowiło naruszenie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Skoro Skarżąca w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku posiadała dochód w kwocie 270 zł (brak innych danych) z pewnością spełniała kryterium dochodowe wynoszące na dzień wydania przez organ decyzji 1028 zł dla rodziny dwuosobowej.

Tym samym rozpatrzenie wniosku o przyznanie zasiłku celowego z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej nie było, wbrew temu co podały organy wyłączone.

Nie oznacza to oczywiście przyznania pomocy za cały okres od 2 grudnia 2013r. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Pomoc państwa ma zatem charakter subsydiarny, tj. dopuszcza się interwencję organów państwa tylko w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina rzeczywiście nie ma możliwości samodzielnego przezwyciężania trudności życiowych. Zapobieganie w/w sytuacjom jest zadaniem pomocy społecznej (art. 3 ust.2 ustawy). Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej(art. 3 ust. 4 ustawy). Świadczenia z pomocy społecznej powinny być więc dostosowane do konkretnej sytuacji indywidualnego beneficjenta. Określone potrzeby osób i rodzin mogą być jednak zrealizowane tylko wówczas, gdy odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach, także finansowych, pomocy społecznej (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2012 r. o sygn. I OSK 1747/12, Baza NSA

W przypadku, gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, i tak jak w niniejszej sprawie Skarżącej przyznano rentę rodzinną na córkę organ był uprawniony do aktualizacji wywiadu na podstawie art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej i uwzględnienia danych wynikających z tej aktualizacji oraz oceny przez jej pryzmat przyznania Skarżącej wnioskowanego zasiłku celowego.

Zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Zgodnie z art. 36 pkt 1 c zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy są świadczeniami pieniężnymi z pomocy społecznej. Przepis art. 106 ust. 3 u.p.s., dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie.

Art. 106 ust. 3 u.p.s. ma zastosowanie w sprawach o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ale mających charakter cykliczny np. o zasiłek okresowy.

Jak wynika z treści art. 39 u.p.s., zasiłek celowy ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy, zgodnie z celami pomocy społecznej. Nie jest to zatem świadczenie przyznawane "za okres" Nie ma do niego zastosowania przepis art. 106 ust. 3 u.p.s., tj. nie może być przyznawany "za miesiąc" w którym został złożony wniosek o jego przyznanie (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 19 grudnia 2007 II SA/Bd 831/07, lex nr 500787), czy też za cały okres od złożenia wniosku do wydania decyzji. Zasiłek ten winien być przyznany z uwzględnieniem okoliczności sprawy, potrzeb Skarżącej w kontekście wsparcia w przezwyciężeniu trudności życiowych i możliwości jakimi dysponują organy pomocowe.

Należy wskazać, że nawet w sytuacji gdy strona nie uzyskała dochodu ustalanego zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, przekraczającego kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 u.p.s. oraz spełnia pozostałe przesłanki do przyznania jej wnioskowanego świadczenia (np. zasiłku celowego lub specjalnego zasiłku celowego), lecz jednocześnie posiada zasoby majątkowe (np. oszczędności, inne dochody), które umożliwiają jej przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, organ może odmówić przyznania wnioskowanej pomocy. Rozstrzygnięcie to mające charakter uznania administracyjnego powinno jednak być umotywowane zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 107 § 3 k.p.a. i powinna je poprzedzać dokładna analiza sytuacji życiowej i majątkowej strony postępowania (art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.), czego w niniejszej sprawie zabrakło.

Ponownie rozpoznając sprawę organ biorąc pod uwagę, aktualne z daty wydawania decyzji kryterium dochodowe, aktualną sytuację rodzinną, zdrowotną, mieszkaniową oraz dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku rozstrzygnie w przedmiocie przyznania Skarżącej zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, ustalając zakres aktualnych potrzeb, odnosząc się również do istnienia i rozważając wpływ zadłużenia powstałego od 2013r. z uwagi na brak pomocy społecznej na możliwość zaspokojenia bieżących potrzeb Skarżącej i jej córki. Przy ustalaniu aktualnej sytuacji Skarżącej organ skoncentruje się przede wszystkim na celowości udzielenia pomocy w aspekcie zadań pomocy społecznej a sytuację związaną z Z. G. badać będzie jedynie w przypadku, gdyby zaszła istotna zmiana w tym zakresie w porównaniu do sytuacji wskazywanych w wyrokach sądów.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.