Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2679/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6462 Wzory użytkowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1, art. 25 w zw. z art. 100 ust. 1 oraz 94 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Nr [...], po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] stycznia 2014 r. wniosku M. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Z. z siedzibą w P. (dalej także: "uczestnik" lub "wnioskodawca"), o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy [...] p.t. "Antena teiewizyjno-radiowa" udzielonego na rzecz A. W., J. W., A. W. prowadzących P. S.C. z siedzibą w R. (dalej: "skarżący" lub "uprawnieni"), na podstawie art. 89 ust. 1, art. 25 w związku z art 100 ust. 1 oraz art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119 poz.1117 ze zm., dalej: "pwp"), a także art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 pwp, orzekł o unieważnieniu prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Antena telewizyjno-radiowa" nr [...].

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.

W dniu [...] stycznia 2013 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek uczestnika o unieważnienie w całości prawa ochronnego na przedmiotowy wzór użytkowy udzielonego decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2009r.

Za podstawę żądania wskazano art. 89 ust. 1 w związku z art 100 ust. 1, art. 94 ust. 1 w związku z art. 25 ust. 1 i art. 94 ust. 2 oraz art. 255 ust. 1 pkt 1 pwp. Wnioskodawca wskazał, że pozostaje w stosunku do uprawnionych w "realnej konkurencji", gdyż jest aktualnie producentem anten telewizyjnych i radiowych, przy czym wytwarzanie przedmiotów objętych spornym prawem ochronnym wiąże się ściśle z zakresem prowadzonej przez niego działalności zarobkowej i zawodowej.

Powołując się na prawo ochronne [...] skarżący skierowali pod adresem wnioskodawcy przedsądowe wezwanie z dnia [...] marca 2010 r. do zaniechania naruszeń prawa ochronnego do przedmiotowego wzoru użytkowego przez wprowadzanie do obrotu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej anten oznaczonych w ofercie uczestnika, jako "Telewizyjne i radiowe anteny szerokopasmowe dookólne". Uprawnieni zażądali wycofania z obrotu na obszarze RP ww. anten oraz zaprzestania ich oferowania i reklamowania, a nadto zapłaty kwoty 50.000 zł tytułem bezprawnie uzyskanych korzyści, jak również złożenie oświadczenia na stronie internetowej firmy [...] wyrażającego ubolewanie z powodu naruszenia prawa wyłącznego do spornego wzoru użytkowego oraz zasady uczciwej konkurencji ze szkodą dla skarżących i jego kontrahentów pod groźbą skierowana sprawy na drogę postępowania sądowego bez odrębnego wezwania. W dniu [...] marca 2013 r. uprawnieni wnieśli pozew do Sądu Okręgowego w K. [...] Wydział Gospodarczy w sprawie o zakazanie naruszeń przedmiotowego prawa ochronnego i nieuczciwej konkurencji wraz z wnioskiem o zabezpieczenie powództwa.

Zdaniem wnioskodawcy wzór użytkowy nr [...] pt. "Antena telewizyjno-radiowa" nie spełnia ustawowych warunków do uzyskania prawa ochronnego, stosownie do art. 94 ust. 1 i art. 25 w związku z art. 100 pwp, gdyż nie był nowy w odniesieniu do stanu techniki w dacie dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP, tj. w dniu [...] lipca 2006 r. Jako dowód braku nowości spornego wzoru użytkowego wnioskodawca wskazał publikację WO 86/03624 zgłoszenia międzynarodowego nr [...] wynalazku pt. "Dookólny układ antenowy" opublikowanego w dniu 19 czerwca 1986 r., tj. ponad 20 lat przed datą dokonania zgłoszenia spornego wzoru użytkowego.

Wskazany dokument ujawnia antenę radiowo-telewizyjną mającą cztery zasadniczo identycznie wygięte elementy dipolowe, zbliżone kształtem do kwadratów, rozmieszczone pionowo i równooddalone od centralnej osi, przy czym naprzeciwległe elementy leżą w płaszczyznach równoległych a sąsiadujące pod kątem 90°. Końce elementów dipolowych są odpowiednio połączone z płytkami (zaciskami) kabla antenowego. Centralna część anteny (tj. centralnie umieszczona obudowa) ma kształt cylindryczny z czterema występami, w których osadzone są końce elementów dipolowych. Antena ma stojak, na którym osadzona jest centralna część anteny w postaci stopki z wydłużonym elementem dystansowym, natomiast łączniki spinające sąsiadujące elementy dipolowe w ich narożnikach mają postać jednakowych dwustronnych klamer.

Wnioskodawca zwrócił przy tym uwagę, że w opisie spornego wzoru użytkowego, cechy charakteryzujące antenę telewizyjno-radiową, mającą dipole proste (znane ze stanu techniki, np. WO 86/03624) zostały wskazane bezpośrednio w części znamiennej zastrzeżenia ochronnego zawartego w opisie spornego wzoru użytkowego tak, jakby były cechami nowymi, szczególnie wyróżniającymi przedmiotowy wzór użytkowy spośród innych tego typu rozwiązań. Podkreślił ponadto, że środkowo rozmieszczona obudowa wsparta na podstawce za pośrednictwem elementu dystansowego, której kształt został określony jako "beczkowaty", nie wyróżnia się względem odpowiadającej cechy w rozwiązaniu w/g WO 86/03624, gdzie centralnie umieszczona obudowa ma kształt zasadniczo cylindryczny, co nie oznacza, że ten kształt jest ograniczony do ściśle walcowego. Wnioskodawca podniósł, że fig. 1 rysunku (w dokumencie WO 86/03624) może dotyczyć także kształtu walcowego mającego obwodowe wybrzuszenie, który przypomina kształt beczkowy.

Niezależnie od tego wnioskodawca wskazał, że cecha dotycząca beczkowatego kształtu obudowy nie ma znamion cechy użytecznej w relacji do kształtu cylindrycznego, gdyż nie ma praktycznego znaczenia technicznego dla wytwarzania lub korzystania z wyrobu wytworzonego zgodnie z opisem spornego wzoru. Wnioskodawca zwrócił ponadto uwagę, że brytyjski wzór przemysłowy nr [...] (data publ. 18.06.1985 r.) ujawnia zespół anteny bezkierunkowej o konstrukcji analogicznej do anteny uwidocznionej na fig. 1 według WO 86/03624, której centralna część (tj. centralnie umieszczona obudowa) ma kształt beczkowaty z czterema występami, w których osadzone są końce elementów dipolowych.

W odpowiedzi na wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy [...] uprawnieni poinformowali, że przedstawione we wniosku wcześniejsze publikacje nie dotyczą rozwiązań niweczących nowość przedmiotowego wzoru użytkowego. Uprawnieni zarzucili wybiórczą argumentację wnioskodawcy, który w postępowaniu spornym stwierdził, iż kształt beczkowaty obudowy nie ma znaczenia przy ocenie porównawczej, natomiast w postępowaniu cywilnym, że ma znaczenie.

Odnośnie zarzutu braku nowości uprawnieni zwrócili uwagę, że zakres przedmiotowy prawa ochronnego na wzór użytkowy jest określany przez całość zastrzeżenia ochronnego, tj. zarówno jego część nieznamienną jak i część znamienną, zatem obie części zastrzeżenia muszą być brane pod uwagę przy ocenie zakresu żądanej ochrony. Uprawnieni podkreślili przy tym, że w orzecznictwie przyjęty jest pogląd, iż dla wykazania braku nowości konieczne jest przeciwstawienie rozwiązania o identycznych w istocie cechach technicznych (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 657/06).

Wywiedli, że w rozwiązaniu według wzoru użytkowego [...] oraz w przeciwstawianych mu dokumentach patentowych dają się wyodrębnić różnice w zakresie cech technicznych charakteryzujących porównywane rozwiązania, a mianowicie, rozwiązanie wg. patentu W086/03624 nie posiada wzmacniacza, zaś końcówki "pętli" są podłączone do wspólnego terminala ("wspólnego zacisku") i zaciśnięte. Podkreślili również, że antena według spornego wzoru użytkowego [...] posiada wzmacniacz (układ elektroniczny), spełniający funkcję wzmocnienia sygnału wyjściowego. Dla realizacji tego celu potrzebna jest energia pobierana ze źródła prądu i dlatego antena według spornego wzoru posiada obok kabla koncentrycznego (sygnałowego) także kabel zasilający, podłączony do źródła prądu. Ponadto porównywane anteny posiadają odmienny kształt obudowy - w rozwiązaniu według WO 86/03624 jest to centralna część cylindryczna oraz cztery integralne ramiona oddzielające linie zasilające elementu dipolowego, natomiast w przypadku anteny według wzoru [...], kształt obudowy jest beczkowaty.

Odnośnie zarzutu braku użyteczności rozwiązania według spornego wzoru użytkowego uprawnieni stwierdzili, że podniesiony zarzut wnioskodawca formułuje w oparciu o jedną (tylko) cechę spornego wzoru, tj. beczkowaty kształt obudowy. Zdaniem uprawnionych analiza użyteczności powinna być dokonywana pod kątem rozwiązania, jako całości. Uprawnieni podnieśli, że antena według spornego wzoru [...] jest wyposażona we wzmacniacz oraz element dystansowy osadzony w podstawce anteny, poprzez który przechodzi przewód łączący wzmacniacz z wtyczką antenową i zasilającą, zwrócili przy tym uwagę, że w literaturze kryterium oceny użyteczności interpretowane jest jako poręczność posługiwania się przedmiotem, ułatwiająca jego stosowanie lub zwiększająca jego funkcjonalność. Nie ma natomiast konieczności, aby wzór użytkowy charakteryzował się "wyższą użytecznością", w stosunku do rozwiązań znanych ze stanu techniki, gdyż nie wymaga się od wzoru użytkowego zaspokajania potrzeb w stopniu większym niż w rozwiązaniach z nim porównywanych – (por. Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. Piotr Kostański, 2010 rok, Wyd. C.H. Beck).

W związku z przedstawionym stanowiskiem uprawnionych wnioskodawca podkreślił, że zakres prawa ochronnego wyznacza treść zastrzeżenia ochronnego, które w przypadku spornego wzoru użytkowego [...] brzmi następująco: "Antena telewizyjno-radiowa, mająca dipole proste, znamienna tym, że składa się z czterech dipoli ukształtowanych pionowo w formę czworoboku o dwóch jednakowych bokach, dwóch różnych bokach, i połączonych jednym końcem do górnej płytki wzmacniacza, a drugim końcem do dolnej płytki wzmacniacza, a dipole oddzielone są od siebie dwustronnymi uchwytami o jednakowym wymiarze na całym obwodzie, zaś wzmacniacz osadzony jest w beczkowatego kształtu obudowie, która utrzymuje pod kątem prostym do siebie dipole, przy czym dolna pokrywa obudowy ma tuleję, w której zamontowany jest element dystansowy, osadzony drugostronnie w podstawce anteny".

Mając na względzie cytowane zastrzeżenie ochronne wnioskodawca stwierdził, iż niezasadne jest twierdzenie, że istotną cechą wzoru jest posiadanie przez antenę według wzoru kabla zasilającego obok kabla koncentrycznego, gdyż taka cecha techniczna przedmiotowej anteny w ogóle nie jest wymieniona w zastrzeżeniu ochronnym, a zatem nie jest objęta zakresem przedmiotowym prawa ochronnego [...], tym samym nie może być określona jako istotna. Wnioskodawca stwierdził również, iż cecha spornego wzoru dotycząca kształtu centralnej obudowy, określonej w zastrzeżeniu ochronnym, jako "beczkowatego kształtu" jest ujawniona w stanie techniki, jaki reprezentuje m.in. dokument przeciwstawny WO 86/03624, w którym fig. 1 przedstawia przykład anteny zawierającej centralną obudowę, posiadającą obwodowe wybrzuszenie, o średnicy zwiększającej się począwszy od płaskiego szczytu. Kształt ten można określić jako beczkowaty, znany ze wskazanego stanu techniki, zatem cecha ta nie powinna być ujęta w zastrzeżeniu ochronnym jako znamienna, gdyż nie wyróżnia przedmiotowej anteny ze stanu techniki.

Wnioskodawca uznał ponadto za niezasadne twierdzenie, że rozwiązanie według WO 86/03624 nie jest zaopatrzone we wzmacniacz, gdyż fragment powołanego dokumentu WO na str. 4 opisu, wiersze 6-7, jednoznacznie dowodzi, iż wzmacniacz antenowy jest bezpośrednio zestawiony z anteną. Wnioskodawca zwrócił też uwagę, że antena według stanu techniki znanego z publikacji WO 86/03624 jest zaopatrzona w element dystansowy o postaci walcowej z osiowym kanałem, przez który przechodzi kabel o którym mowa w zastrz. 9), osadzony drugostronnie w podstawce obudowy anteny.

Wnioskodawca odnosząc się do zarzutu o stosowaniu przez niego wybiórczej argumentacji wskazał, że opinia, w której taka argumentacja została podana, wykonana była na jego zamówienie dla celów prywatnych, zaś jej celem była analiza innej anteny (posiadającej centralną obudowę o kształcie kulistym) produkowanej przez wnioskodawcę, tj. zupełnie różnej od anteny według spornego wzoru [...], pod kątem ewentualnego konfliktu z innymi prawami wyłącznymi, zatem konkluzje wynikające z tej analizy nie mają żadnego odniesienia do anteny według spornego wzoru.

Na rozprawie przed Urzędem Patentowym RP przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2014 r. wnioskodawca podtrzymał swoje żądanie o unieważnienie spornego prawa ochronnego, składając stanowisko na piśmie i oświadczając, że dotyczy ono również braku użyteczności przedmiotowego wzoru. Wnioskodawca podkreślił przy tym, że rozwiązanie według spornego wzoru [...], charakteryzuje się mniejszą użytecznością w odniesieniu do zgłoszenia międzynarodowego WO 86/03624, gdyż pozbawione jest wypukłych obwodowo żeber usztywniających w miejscach zamocowania dipoli co powoduje, że mocowanie dipoli wg spornego wzoru jest mniej skuteczne niż w rozwiązaniu w/g WO 86/03624.

Uprawnieni zaś stwierdzili, że wzór użytkowy nie musi cechować się wyższą użytecznością, gdyż samo obniżenie kosztów produkcji prowadzi do tego, że wzór można uznać za spełniający warunki dostatecznej użyteczności. Zwrócili ponadto uwagę na wzmacniacz, jako dodatkowy element, który niewątpliwie polepsza efekt działania anteny oraz na jej centralną obudowę wskazując przy tym, że obudowa nie jest istotną cechą anteny. Ponadto odnosząc się do dokumentu WO 86/03624 w aspekcie ujawnienia wzmacniacza, jako elementu anteny telewizyjno- radiowej, podnieśli, że w tekście nie została wskazana liczba mnoga w odniesieniu do wzmacniacza, niemniej jednak znajduje się w nim określenie: "jakikolwiek wzmacniacz". Określenie to nie jest jednoznaczne, a zatem może to być jakikolwiek wzmacniacz. Słowo "associated" wskazuje, że jest to wzmacniacz w pewien sposób powiązany, a nie stanowiący element konstrukcyjny anteny. Uprawnieni oświadczyli również, że produkując anteny od 25 lat według spornego wzoru dopracowali technologię ich wykorzystania, gdyż umieszczenie w ich konstrukcji specjalnego wzmacniacza podniosło znacząco walory użytkowe anten, co pozwoliło zwiększyć ich zasięg nawet do 70 km od nadajnika.

Wnioskodawca na rozprawie w dniu 13 stycznia 2014 r. zaprzeczył twierdzeniom uprawnionych, uznając je za nie poparte dowodami. Uprawnieni nie zgodzili się z Interpretacją słowa w. W jego ocenie należy uznać, iż w świetle dokumentu WO 86/03624 i kontekstu omawianej sprawy, wzmacniacz jest częścią anteny, gdyż wyraz: "associated" (powiązany) może mieć różne znaczenia, m.in. połączony, zestawiony, stowarzyszony.

Wnioskodawca ponadto stwierdził, że przedstawione dowody podważają również drugą przesłankę zdolności ochronnej spornego wzoru, tj. wymogu jego użyteczności. Podniósł mianowicie, iż uprawnieni błędnie interpretują przesłankę użyteczności rozwiązania, bowiem, w świetle literatury patentowej [np.: M. du Vail, rozdz. XX. Wzory użytkowe i ich ochrona, R.Skubisz (red.), Prawo własności przemysłowej, System Prawa Prywatnego, tom 14A, C.H. Beck, Warszawa 2012, s. 844], użyteczność należy interpretować następująco: "jeżeli w świetle stanu techniki dany cel był już realizowany, wówczas (ponowne) jego osiągnięcie zawarte w rozwiązaniu zgłoszonym jako wzór użytkowy ma praktyczne znaczenie wtedy tylko, jeżeli poprawi się wskutek tego funkcjonalność przedmiotu lub efektywność jego wykorzystania (lub wytwarzania). Jeżeli więc uprawnieni będą się bronili przed zarzutem nie spełnienia przesłanki użyteczności to powinien wykazać lepszą lub inną użyteczność niż zawarta w stanie techniki" [M. du Vail, jw., str. 841].

Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego RP po szczegółowym rozpatrzeniu materiałów dowodowych zgromadzonych w przedmiotowej sprawie, decyzją z dnia z dnia [...] stycznia 2014 r. uznało, że wnioskodawca jako producent anten telewizyjno-radiowych o cechach spornego wzoru użytkowego ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy, bowiem sporne prawo prowadzi do ograniczenia zagwarantowanej konstytucyjnie swobody działalności gospodarczej.

Kolegium zważyło, że zgodnie z powołanym art. 94 ust. 1 pwp, wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym dotyczące kształtuj budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Tak więc dowód braku nowości wymaga przedstawienia wcześniejszego rozwiązania o wszystkich jego zastrzeganych cechach, a zwłaszcza o jego cechach znamiennych. Rozwiązania nie uważa się za nowe, jeśli jest częścią stanu techniki, zgodnie z art. 25 ust.1 pwp, mającym zastosowanie (mutatis mutandis) do wzorów użytkowych na mocy art. 100 tej ustawy, przy czym stosownie do art. 25 ust. 2 i ust. 3 pwp, przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. Za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie.

Kolegium uznało, że w myśl wyżej wymienionych przepisów, mających zastosowanie w badanej sprawie, materiał przeciwstawiony obejmujący: opis wynalazku według zgłoszenia międzynarodowego WO 86/03624 pt. "Dookólny układ antenowy", ujawnia w sposób bezsporny antenę telewizyjną, składającą się z czterech dipoli ukształtowanych pionowo w formę czworoboku o dwóch jednakowych bokach i dwóch różnych bokach połączonych jednym końcem do górnej płytki (7), a drugim końcem do dolnej płytki (nie pokazanej na rysunku), przy czym wymienione płytki służą do elektrycznego połączenia ze wzmacniaczem antenowym, a dipole oddzielone są od siebie dwustronnymi uchwytami (11) o jednakowym wymiarze na całym obwodzie. Antena telewizyjna według przeciwstawionego dokumentu WO 86/03624 posiada ponadto beczkowatego kształtu obudowę (10), która utrzymuje dipole pod kątem prostym do siebie, przy czym dolna pokrywa obudowy ma tuleję (5A), stanowiącą element dystansowy osadzony w podstawce anteny.

Kolegium wzięło pod uwagę, że fragment opisu w dokumencie WO 86/03624 na str. 4, wiersz 7: "... so as to preserve teletext eye height, prevent picture ringing effects and/or not degrade the noise performance of any associated aerial amplifier" (w celu zachowania odpowiedniej dla poziomu oka wysokości teletekstu i zapobiegania efektowi powstawania otoczki wokół obrazu oraz/lub by nie pogarszać działania w zakresie tłumienia szumów żadnego z powiązanych wzmacniaczy antenowych), świadczy o tym, że antena według tego dokumentu jest wyposażona w dowolny (jakikolwiek) wzmacniacz odbieranego sygnału. Uwzględniając ponadto, że płytki (7) służą do połączenia ze wzmacniaczem antenowym, musi on być usytuowany w pobliżu tych płytek, tzn. wewnątrz centralnej obudowy, która ogólnie ma kształt "obły" (tzn. beczkowaty) - co ilustruje fig. 1 rysunku. Odnosząc się także do twierdzeń uprawnionych, że jest to wzmacniacz specjalny, który pozwala znacznie powiększyć zasięg anteny (nawet do 70 km) Kolegium zauważyło, iż nie podano na czym polega specyfika takiego wzmacniacza (pod względem mechanicznym lub układowym) warunkująca uzyskanie takiego efektu.

Kolegium uznało, że przy ogólnikowym sformułowaniu cech technicznych anteny, determinujących zakres przedmiotowy prawa ochronnego według spornego wzoru użytkowego [...], nie wyróżniają one tej konkretnej anteny ze stanu techniki objętego dokumentem przeciwstawnym nr WO 86/03624.

Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że wszystkie cechy techniczne objęte zakresem ochrony, określonym zastrzeżeniem ochronnym spornego wzoru użytkowego [...] mieszczą się w stanie techniki wg WO 86/03624, co świadczy o braku nowości spornego wzoru. W tej sytuacji inne dokumenty, powoływane w postępowaniu na okoliczność braku nowości, takie jak: [...], [...] oraz brytyjski wzór przemysłowy [...] dotyczą analogicznej anteny (analogi) jak według zgłoszenia międzynarodowego WO 86/03624, nie wymagały zatem oddzielnego omówienia.

Uznając zasadność wniosku o unieważnienie spornego prawa w całości, Kolegium nie analizowało zarzutu braku użyteczności spornego rozwiązania, bowiem uznanie w niniejszej sprawie braku nowości pozwala na rozstrzygnięcie sprawy w całości (unieważnienie prawa ochronnego). Stanowisko to znajduje oparcie w aktualnej i utrwalonej linii orzeczniczej (przykładowo w wyroku z 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt Il GSK 16/06 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uznanie niedopuszczalności rejestracji w oparciu o jedną podstawę czyni zbędnym ustalenie czy w sprawie występują także inne podstawy do unieważnienia prawa wyłącznego, nawet wówczas gdyby takie podstawy istniały). Jakkolwiek wskazane orzeczenie zostało wydane na gruncie znaków towarowych to jednak zdaniem Kolegium pozostaje aktualne także w odniesieniu do wzorów użytkowych, prezentuje bowiem ogólną zasadę w zakresie orzekania, która ma zastosowanie niezależnie od przedmiotu ochrony własności przemysłowej (znak, wzór przemysłowy, wzór użytkowy, wynalazek).

Na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2014 r. uprawnieni wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, w związku z art. 256 ust. 1 pwp, poprzez:

• pominięcie niektórych dowodów w sprawie;

• pomylenie cech wzoru spornego z przeciwstawionym oraz przypisanie mu cech, których w rzeczywistości nie posiada;

• pomięcie w toku analizy cech charakterystycznych spornego wzoru;

• niewyjaśnienie w istotnym zakresie motywów jakimi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, co w konsekwencji wpłynęło na nieprawidłowe zastosowanie przepisów, tj. art. 89 ust. 1, art. 25 w zw. z art. 100 ust. 1 oraz 94 ust. 1 pwp,

- naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 94 ust. 1 pwp, w wyniku uznania, że sporny wzór nie spełnia kryterium nowości przy braku dostatecznych dowodów potwierdzających tę okoliczność.

W związku z powyższym uprawnieni wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Urząd Patentowy RP oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zdaniem skarżących, Urząd Patentowy RP niewłaściwie prowadził postępowanie, co doprowadziło do błędnych konkluzji w zakresie interpretacji przepisów prawa materialnego oraz miało istotny wpływ na wynik postępowania. W szczególności skarżący zwrócili uwagę na następujące, niewłaściwe w ich ocenie wnioski organu, które doprowadziły do błędnego zastosowania art. 89 pwp:

a. nieuzasadnione uznanie, że przeciwstawione w publikacji WO 86/03624 rozwiązanie dotyczy anteny wyposażonej we wzmacniacz;

b. brak odniesienia się do różnic w zakresie kształtu obudowy porównywanych anten;

c. brak odniesienia się do różnic w zakresie kształtu stojaka/podstawy porównywanych anten.

Skarżący uznali, że organ dokonując analizy porównawczej, pomylił cechy wzorów i uznał za cechy charakterystyczne dla anteny według publikacji WO/86 03624 te cechy, które w rzeczywistości odnoszą się wyłącznie do anteny według spornego wzoru. Ich zdaniem mimo obszerności decyzji zacytowane przez nich fragmenty stanowią praktycznie jedyne uzasadnienie poglądu organu o rzekomym braku nowości spornego wzoru. Skarżący zwrócili uwagę na fakt, że w przeciwstawionej publikacji mowa jest wyłącznie o wzmacniaczach "powiązanych", co sugeruje, że wspomniane wzmacniacze stanowią urządzenia niezależne, a tym samym odrębne elementy w stosunku do anteny. Przeciwstawiona publikacja nie opisuje bowiem ich budowy i usytuowania. Uznanie przez organ, że ww. sformułowanie jednoznacznie przesądza o posiadaniu wbudowanego wzmacniacza przez antenę według publikacji WO 86/03624 (jednego, mimo że mowa jest o kilku) jest zatem nietrafne. Ponadto poczynione dodatkowo założenie przez organ, że jeden wzmacniacz musi być usytuowany w pobliżu płytek (7), tzn. wewnątrz centralnej obudowy, która ma kształt obły (zwłaszcza beczkowaty) - nie zostało w żaden sposób poparte materiałem dowodowym i oparte jest wyłącznie na domniemaniu istnienia wzmacniacza wewnątrz obudowy anteny. Tymczasem dowód niweczący nowość musi być dowodem jednoznacznym, nie zaś wynikającym z domniemania, dlatego też większość z założeń, które legły u podnóża takiej argumentacji, zostały przez organ przyjęte bezpodstawnie. Zdaniem skarżących nie wynikają one w każdym razie z publikacji WO 86/03624, która sama w sobie posiada pewne nieścisłości, np. odnośnik cyfrowy 7 raz wskazuje na taki element jak płytka zaślepiająca (str. 5 wiersz 7 tłumaczenia publikacji) lub stosuje odmienne nazewnictwo w postaci terminala (str. 7 wiersz 19 tłumaczenia), jednak nie stwierdza wprost o połączeniu tego elementu ze wzmacniaczem.

Skarżący w trakcie całego postępowania konsekwentnie twierdzili, iż przeciwstawiona antena nie posiada wzmacniacza, natomiast unieważniony wzór Ru.64856, co wynika z treści opisu i zastrzeżeń oraz rysunku, wzmacniacz posiada, którego usytuowanie jest wyraźnie wskazane. Dla unaocznienia tej kwestii skarżący przedłożyli zdjęcie obrazujące wzmacniacz częściowo zamocowany - do dolnej płytki. Wskazali, że w kolejnym etapie następuje połączenie wzmacniacza do górnej płytki i taki element montowany jest wewnątrz beczkowatej obudowy spornej anteny. Ponadto dodatkową różnicą zachodzącą pomiędzy porównywanymi antenami jest konstrukcja podstawy. W spornym wzorze w podstawce anteny osadzony jest element dystansowy (10) zamocowany do tulei (9). Taka konstrukcja podstawy, poprzez możliwość odłączenia elementu dystansowego od podstawy, pozwala na przymocowanie elementu dystansowego do różnego rodzaju podstaw np., uchwytów naszybowych, dachowych, itp. Natomiast podstawa charakteryzująca wynalazek według publikacji WO 86/03624 to stojak (5) składający się z części podstawy (5a) zakończonej poziomą platformą (5b) posiadającą w części środkowej zagłębienie (5c) otoczone płytką pionową ścianką cylindryczną (5d), z czterema otworami w rozmieszeniu krzyżowym, w które wchodzi niższy ze wsporników 1F, 2F, 3F, 4F. Podstawę w przeciwstawionym wzorze stanowi więc jedna integralna część przez co jest różna w stosunku do wieloelementowej podstawy spornego wzoru.

Skarżący ponadto ponieśli, że powoływane powyżej różnice w zakresie budowy porównywanych anten znajdują odzwierciedlenie w opinii z dnia [...] listopada 2011r., przygotowanej przez rzecznika patentowego J. P..

W konkluzji skarżący stwierdzili, że publikacja WO 86/03624 ujawnia antenę, która nie posiada wszystkich cech anteny według wzoru [...], wobec czego błędnie została uznana za rozwiązanie niweczące nowość spornego wzoru.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie.

Uczestnik postępowania pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. poparł rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W jego ocenie skarga stanowi nieuprawnioną polemikę z ustaleniami Urzędu Patentowego RP, który wnikliwie przeanalizował i uwzględnił w rozstrzygnięciu cały materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu oraz prawidłowo zastosował przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego wyżej przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej także p.p.s.a.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2014 r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Na wstępie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 94 ust. 1 p.w.p., wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. W myśl art. 25 § 1, w zw. z art. 100 p.w.p., wzór użytkowy uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki. Przez stan techniki (art. 25 § 2 p.w.p.) rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa ochronnego, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnej lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób.

Z powyższego wynika, iż niewątpliwie przesłanką zdolności ochronnej wzoru użytkowego jest cecha nowości wzoru. Wzoru nie uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa ochronnego, został podany do wiadomości powszechnej, był w RP jawnie stosowany lub wystawiony na widok publiczny, w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do stosowania tego wzoru użytkowego. Kryterium nowości wzoru użytkowego oceniane jest w skali światowej.

Skarżący w postępowaniu administracyjnym oraz w wywiedzionej do Sądu skardze podnieśli zarzut błędnych ustaleń Urzędu Patentowego RP w zakresie braku nowości spornego wzoru użytkowego – Anteny telewizyjno-radiowej, gdyż powołując się na analogiczne rozwiązanie opisane w publikacji - WO 86/03624, które ujawnia podobną antenę, organ ten nie zauważył, iż nie posiada ona wszystkich cech anteny według wzoru [...], wobec czego nieprawidłowo uznał je za rozwiązanie niweczące nowość spornego wzoru.

Odnosząc się do twierdzeń strony skarżącej Sąd stanął na stanowisku, że Urząd Patentowy w wyniku przeprowadzonego postępowania w rozpatrywanej sprawie prawidłowo wykazał brak nowości spornego wzoru użytkowego.

Podstawowym warunkiem unieważnienia spornego prawa ochronnego było wykazanie, że konstrukcja anteny telewizyjno-radiowej była znana przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo spornego wzoru. W niniejszej sprawie była to data zgłoszenia ww. wzoru w Urzędzie Patentowym RP w celu uzyskania prawa ochronnego w dniu [...] lipca 2006 r.

Jako dowód braku nowości spornego wzoru użytkowego została wskazana publikacja - WO 86/03624 zgłoszenia międzynarodowego nr [...] wynalazku pt. "Dookólny układ antenowy" opublikowanego w dniu 19 czerwca 1986r., a więc przed datą dokonania zgłoszenia spornego wzoru użytkowego. Tym samym należało podzielić ocenę organu, iż rozpatrywanej sprawie przeciwstawiono konkretne rozwiązanie dotyczące konstrukcji anteny radiowo telewizyjnej, tożsamej z anteną objętą ochroną.

Na marginesie sprawy należy dodatkowo zauważyć, iż na okoliczność braku nowości spornego wzoru użytkowego, w postępowaniu administracyjnym wskazano także na inne dokumenty patentowe, takie jak: [...], [...] oraz brytyjski wzór przemysłowy [...] dotyczące analogicznej anteny, nie będące jednak przedmiotem badania przez organ, z uwagi na uznanie za wystarczające w zakresie stwierdzenia braku nowości stanu techniki objętego przeciwstawionym zgłoszeniem międzynarodowym - WO 86/03624.

Jak już wcześniej wspomniano, dla wykazania braku nowości konieczne jest przeciwstawienie danemu rozwiązaniu konkretnego rozwiązania o identycznych w istocie cechach. Istotą stworzonego wzoru jest bowiem nowe i twórcze połączenie znanych już elementów konstrukcyjnych i technicznych w zupełnie nowe i użyteczne rozwiązanie (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2006 r. (sygn. akt VI SA/Wa 657/06).

W przypadku badanej sprawy, istotę przeciwstawionego rozwiązania stanowi "Dookólny układ antenowy", ujawniający antenę telewizyjną, składającą się z czterech dipoli ukształtowanych pionowo w formę czworoboku o dwóch jednakowych bokach i dwóch różnych bokach połączonych jednym końcem do górnej płytki, a drugim końcem do dolnej płytki, przy czym wymienione płytki służą do elektrycznego połączenia ze wzmacniaczem antenowym, a dipole oddzielone są od siebie dwustronnymi uchwytami o jednakowym wymiarze na całym obwodzie. Ponadto antena telewizyjna według przeciwstawionego dokumentu WO 86/03624, posiada beczkowatego kształtu obudowę, która utrzymuje dipole pod kątem prostym do siebie, przy czym dolna pokrywa obudowy ma tuleję, stanowiącą element dystansowy osadzony w podstawce anteny.

W zarzutach skargi uprawnieni kwestionują w szczególności wyposażenie przeciwstawionego w publikacji WO 86/03624 rozwiązania we wzmacniacz oraz wskazują na występujące różnice w zakresie kształtu obudowy i stojaka/podstawy porównywanych anten, mające wpływ na ich użyteczność.

Sąd zauważa, iż zagadnienia powyższe były przedmiotem analizy Urzędu Patentowego, który w zakresie występujących różnic kształtu obudowy i stojaka/podstawy porównywanych anten uznał, że nie mają one istotnego znaczenia dla stwierdzenia braku nowości spornego wzoru użytkowego, zaś w przypadku wzmacniacza doszedł do wniosku, na podstawie opisu zawartego w dokumencie WO 86/03624, iż stanowi on niezbędny element funkcjonalny przeciwstawionego urządzenia, bez którego (wzmacniacza odbieranego sygnału) nie mogłoby ono pełnić funkcji anteny telewizyjnej.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym zakresie pogląd organu, mającego oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym oraz analizie opisu spornego wzoru użytkowego, w tym cech technicznych charakteryzujących antenę telewizyjno-radiową, wskazanych bezpośrednio w części znamiennej zastrzeżenia ochronnego. Wzór użytkowy nie powinien być gotowym wyrobem, ale rozwiązaniem technicznym, dotyczącym kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci, które przy wytwarzaniu lub produkcji wyrobów pozwala na zastosowanie nowego, użytecznego rozwiązania. Rozwiązanie to poprzez zastrzeżenia ochronne determinuje zatem zakres ochrony (patrz wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, z dnia 28 lutego 2008 r. sygn. akt I ACa 120/08, Lex nr 466436).

Cechy te, szczególnie wyróżniające przedmiotowy wzór użytkowy spośród innych tego typu rozwiązań i tym samym determinujących zakres przedmiotowy prawa ochronnego według spornego wzoru użytkowego [...], przy ich ogólnikowym sformułowaniu, jak to ma miejsce w badanej sprawie, nie wyróżniają zdaniem Sądu tej konkretnej anteny ze stanu techniki opisanego w przeciwstawionej publikacji - WO 86/03624, co świadczy wprost o braku nowości spornego wzoru.

Za właściwe Sąd ponadto uznał stanowisko organu, który w sytuacji stwierdzenia zasadności wniosku o unieważnienie prawa ochronnego, nie analizował kwestii braku użyteczności spornego rozwiązania, bowiem uznanie braku nowości pozwala na rozstrzygnięcie całokształtu sprawy, bez konieczności ustalania, czy w sprawie tej występują także inne podstawy do unieważnienia prawa wyłącznego, nawet wówczas, gdyby takie podstawy istniały. Tezy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2006 r. (sygn. akt Il GSK 16/06) zachowują w tym przypadku swoją aktualność.

Biorąc powyższe pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do wniosku, że dowody przedłożone w badanej sprawie wykazały brak nowości przedmiotowego wzoru użytkowego, z uwagi na jego ujawnienie przed datą dokonania zgłoszenia.

Ponadto kontrolując zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem Sąd nie stwierdził innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tych okolicznościach sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.