Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 628/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3, art. 136, art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 94 ust. 4
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 9 ust. 1, art. 17
journal: Dz.U. 2002 nr 76 poz 693
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 7 grudnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 roku sprawy ze skargi B. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia lipca 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia kwietnia 2016 r. Dowódca Bazy Lotnictwa Wojskowego (dalej: organ I instancji; organ), w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, działając na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.), art. 94 ust. 1 i 2 ustawy [z dnia 11 września 2003 r.] o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2003 r. nr 179, poz. 1750) oraz art. 84 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. nr 10, poz. 55), odmówił mł. chor. rez. Stanisławowi (dalej również: zainteresowany; wnioskodawca; skarżący) przyznania na jego wniosek różnicy w wysokości odprawy w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej.

Decyzją z dnia lipca 2016 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 K.p.a. oraz 8 ust. 1 i 3 w zw. z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz.U. nr 47, poz. 282, z późn. zm. – dalej: ustawa o uposażeniu z 1974 r.) oraz art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1414 – dalej również: pragmatyka służbowa z 2003 r.), Dowódca Jednostki Wojskowej działający jako organ II instancji (dalej również: organ II instancji; organ odwoławczy), na skutek wniesienia odwołania przez zainteresowanego, uchylił w całości decyzję organu I instancji z dnia kwietnia 2016 r.– określając tę decyzję, jako wydaną przez Dowódcę Jednostki Wojskowej – i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

Przedmiotowe decyzje zostały wydane w następującym stanie sprawy.

W dniu lipca 2015 r. (data wniesienia do organu podania z dnia lipca 2015 r.) zainteresowany wystąpił do Dowódcy Jednostki Wojskowej o wypłatę różnicy w wysokości odprawy [tj. kwoty 3 165 ,92 zł oraz odsetek w kwocie 3 876,38 zł] w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, twierdząc, że przysługuje mu wyższa odprawa na podstawie art. 94 ust. 4 pkt 1 pragmatyki służbowej z 2003 r., zgodnie ze stanem na dzień 31 lipca 2005 r.

Odmawiając przyznania zainteresowanemu różnicy w wysokości odprawy w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia kwietnia 2016 r., stwierdził, że z teczki akt osobowych wnioskodawcy wynika, że został on zwolniony z zawodowej służby wojskowej na podstawie wypowiedzenia stosunku służbowego z dnia września 2004 r. dokonanego przez Dowódcę Korpusu Obrony Powietrznej. Organ podniósł, że wnioskodawcy wypłacono odprawę w wysokości 400% miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym w kwocie 8 545 zł, stosownie do wysługi wynoszącej na dzień 31 lipca 2005 r., po zaokrągleniu, 15 lat.

Organ I instancji wyjaśnił, że zwolnienie wnioskodawcy z zawodowej służby wojskowej nastąpiło na podstawie art. 169 pragmatyki służbowej z 2003 r. oraz art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych; zainteresowany nie kwestionował wypowiedzenia w drodze odwołania. Dalej organ stwierdził, że zwolnienie wnioskodawcy z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w konsekwencji odmówienia przez niego zgody na wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe, bowiem na podstawie rozkazu Dowódcy WLOP z dnia czerwca 2004 r. w sprawie przeformowania jednostek organizacyjnych Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej wprowadzono nowy etat 33 Bazy Lotniczej i zaproponowano zainteresowanemu przyjęcie niższego stanowiska służbowego – dowódcy radiostacji.

Odwołując się do art. 169 pragmatyki służbowej z 2003 r. organ I instancji stwierdził, że należy w sprawie zastosować przepisy dotychczasowe, tj. art. 84 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Odnosząc się do żądania wnioskodawcy wypłacenia mu odprawy w wysokości 600% wysokości miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, organ uznał je za bezpodstawne, gdyż odwołuje się do treści art. 94 ust. 4 pragmatyki służbowej z 2003 r. obowiązującej dopiero od dnia 1 stycznia 2008 r., a nie w dniu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej

Zdaniem organu, wnioskodawca został zwolniony z zawodowej służby wojskowej wskutek wypowiedzenia dokonanego przez właściwy organ, a zatem przysługiwała mu odprawa na zasadach ogólnych, określonych w art. 94 ust. 1 i 2 pragmatyki służbowej z 2003 r., tj. 300% uposażenia zasadniczego wraz ze stałymi dodatkami, powiększone o 20% za każdy dodatkowy rok pełnienia służby wojskowej; żołnierz pełnił zawodową służbę wojskową przez 15 lat, zatem przysługiwała mu odprawa w wysokości 400% uposażenia zasadniczego w raz z dodatkami o charakterze stałym i odprawę w takiej właśnie wysokości otrzymał, co jest faktem bezspornym. Stąd też roszczenie o wypłatę dodatkowych należności z tego tytułu organ uznał za pozbawione podstaw prawnych.

W odwołaniu wnioskodawca, domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy, podniósł m.in. naruszenie przepisów prawa przy rozpatrywaniu sprawy, tj. zastosowanie brzmienia art. 94 ust. 4 pragmatyki służbowej z 2003 r., który zdaniem skarżącego nie obowiązywał w dniu jego zwolnienia ze służby, tj. 31 lipca 2005 r. Zarzucił również, że w jego przypadku decyzja dotycząca należności pieniężnych z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nigdy wcześniej nie została wydana, pomimo złożenia wniosku w tym przedmiocie.

W uzasadnieniu decyzji z dnia lipca 2016 r. organ II instancji stwierdził, że podstawową kwestią w tej sprawie było określenie reżimu prawnego, jaki ma w niej zastosowanie. W tym zakresie wyjaśnił, że skoro proces zwolnienia zainteresowanego ze służby przypadał w czasie, kiedy ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych straciła moc obowiązującą, a z dniem 1 czerwca 2004 r. wchodziła w życie ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, należało ustalić, który z powołanych wyżej aktów prawnych ma zastosowanie do kwestii związanych ze zwolnieniem skarżącego z zawodowej służby wojskowej, w tym przysługujących mu w związku z tym zwolnieniem należności pieniężnych.

Organ odwoławczy wywodził, że z teczki akt personalnych zainteresowanego wynika, iż pierwsza czynność związana ze zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby wojskowej dokonana została w dniu czerwca 2004 r., a była to rozmowa przeprowadzona ze skarżącym w sprawie braku możliwości wyznaczenia na stanowisko służbowe w Bazie Lotniczej. Wobec tego organ II instancji uznał, że wszczęcie postępowania w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej nastąpiło właśnie w tej dacie, zaś pragmatyka służbowa z 2003 r. weszła w życie w dniu 1 lipca 2004 r. [w uzasadnieniu omyłkowo wskazano na 2014 r. – przyp. wł. Sądu]. Stąd też zdaniem organu odwoławczego uznać należy, że zainteresowany został zwolniony ze służby pod rządami przepisów ustawy z 1970 r., jako że przepis art. 169 pragmatyki służbowej z 2003 r. stanowi, że sprawy wszczęte, lecz nie zakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r., prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych, co należy również odnieść do należności, które przysługiwały skarżącemu w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 987/09.

W tym stanie rzeczy organ I instancji stwierdził, że należności związane ze zwolnieniem ze służby przysługiwały zainteresowanemu na podstawie art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o uposażeniu z 1974 r. W tym zakresie w ślad za organem I instancji organ odwoławczy uznał, że zgodnie z przywołanymi przepisami skarżącemu, który w chwili zwolnienia posiadał 15 lat służby wojskowej i był w służbie stałej, przysługiwała odprawa w wysokości 400% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Dalej organ podniósł, że odprawa w takiej wysokości została też zainteresowanemu wypłacona, co wynika z zachowanego w teczce akt personalnych skarżącego "Zestawienia należności pieniężnych zwolnionego z zawodowej służby wojskowej", wystawionego przez Dowódcę JW w dniu lipca 2005 r.

Organ odwoławczy uznał, że skarżący otrzymał odprawę w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w przewidzianej przez ówczesne przepisy wysokości i nie przysługuje mu wyrównanie różnicy, o które zwrócił się w swoim wniosku. Z tego też powodu, zdaniem organu II instancji, postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, gdyż uprzednio zostało ono w sposób ostateczny zakończone.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ II instancji stwierdził, że w jakkolwiek wcześniej w przedmiotowej kwestii nie została wydana decyzja, dotycząca należności związanych ze zwolnieniem zainteresowanego ze służby, to nie wszystkie rozstrzygnięcia organów administracyjnych, w tym wypadku dowódcy jednostki wojskowej, zapadają w takiej formie, gdyż forma załatwienia kwestii wypłaty odprawy była zmienna w czasie. Rozwijając tę myśl, organ odwoławczy podniósł, że o ile obecnie w tych sprawach wydawane są przez dowódców jednostek decyzje administracyjne, to w czasie, kiedy skarżący zwalniany był z zawodowej służby wojskowej, odbywało się to przez określenie wysokości należności we wspomnianym wyżej "Zestawieniu należności pieniężnych zwolnionego z zawodowej służby wojskowej" i właśnie z tych względów nie wydano wówczas decyzji administracyjnej dotyczącej przedmiotowych należności. Zdaniem organu odwoławczego nie ma też podstaw prawnych, aby wydać taką decyzję obecnie, gdyż postępowanie w tej sprawie zostało ostatecznie zakończone.

W skardze na decyzję z dnia lipca 2016 r. Stanisław wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zobowiązanie organu do ponownego, rzetelnego rozpatrzenia sprawy zgodnie z przepisami obwiązującymi na dzień lipca 2005 r. oraz uwzględnienie faktów, które miały miejsce.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że interpretacja przepisu art. 169 pragmatyki służbowej z 2003 r. przez organy jest wadliwa, gdyż ustawodawca dał czas na ostatecznie załatwienie takich spraw przez okres 12 miesięcy i przepisy przejściowe utraciły moc z dniem 30 czerwca 2005 r., o czym organy obydwu instancji zapominają, przywołując przepisy przejściowe. Poza tym podniósł, że organ I Instancji w całym postępowaniu uzasadniał swoje stanowisko tym, że wypłacenie odprawy w wysokości 400% było zgodne z przepisami przejściowymi i nie ma tu zastosowania art. 94 ust. 4 pragmatyki służbowej z 2003 r. (pragmatyki służbowej z 2003 r.), jednak nigdy nie wydał decyzji, która by uzasadniała wysokość wypłaconych należności.

Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu II instancji, że w chwili jego zwolnienia nie obowiązywały zasady wydawania decyzji, a tylko świadczenia były wypłacane na podstawie "Zestawienia należności pieniężnych zwolnionego z zawodowej służby wojskowej", bowiem takie zestawienie należało przygotować, podając "podstawy prawne wypłaty świadczenia do rozkazu dziennego Dowódcy Jednostki Wojskowej i musiały być one zgodne z obowiązującym prawem na dzień ukazania się punktu w rozkazie dziennym. Niewiele to się różniło od decyzji administracyjnej, tylko inna formuła a podstawa prawna ta sama".

Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organów, że proces zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej rozpoczął się w dniu czerwca 2004 r., tj. przed 1 lipca 2004 r., a więc przed wejściem w życie nowej pragmatyki służbowej i wobec tego było uzasadnione stosowanie art. 169 pragmatyki służbowej z 2003 r. W tym zakresie podniósł, że w dniu czerwca 2004 r. zajmował stanowisko służbowe w Komendzie Lotniska w Babimoście Jednostki Wojskowej; ponadto w tym dniu w samym Powidzu był wolny taki sam etat, tj. kierownika kuchni i stołówki żołnierskiej, dlatego stwierdzenie, że nie ma dla mnie miejsca w Jednostce Wojskowej było nieprawdziwe. Zdaniem strony notatka z dnia czerwca 2004 r. nie wszczęła prawnie żadnej procedury zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, ponieważ nie zostało zaproponowane mu w tym dniu żadne stanowisko, którego objęcia by odmówił, a to dopiero skutkowałoby rozpoczęciem całego procesu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Skarżący stwierdził również, że ważnym faktem jest, iż rozmowy zawierające propozycje objęcia innych stanowisk służbowych prowadzono ze zwalnianymi żołnierzami zawodowymi dopiero w sierpniu 2004 r. i to od tego okresu można przyjąć, że rozpoczął się proces wypowiedzenia stosunku służbowego, a wtedy obowiązywała już nowa ustawa.

Zdaniem strony stanowisko organów co do tego, że czerwca 2004 r. był datą rozpoczęcia procedury zwolnienia go ze służby, to jaka była tego podstawa prawna, skoro rozkaz o przeformowaniu jednostek wojskowych Sił Powietrznych ukazał się dopiero 7 czerwca 2004 r. i po tej dacie Dowódca Jednostki Wojskowej mógł twierdzić, że w podległej jednostce nie ma stanowiska służbowego dla skarżącego – jakkolwiek wolne etaty były. Dlatego też skarżący stwierdził, że nieprawidłowo są interpretowane przez organy przepisy pragmatyki służbowej z 2003 r. , tym bardziej, że jego zwolnienie ze służby nastąpiło lipca 2005 r., kiedy przepisy przejściowe już utraciły moc obowiązującą, zatem powinien być brany pod uwagę stan prawny obowiązujący na dzień zwolnienia skarżącego ze służby, skoro przepisy przejściowe straciły moc z dniem 30 czerwca 2005 r. Poza tym podniósł, że treść niektórych przepisów powoływanych przez organy była inna od tych, na które się powołują w swoich rozstrzygnięciach. Nadto stwierdził, że organ I instancji, wydalając odmowne decyzje w sprawie wyrównania należności z tytułu zwolnienia ze służby, za każdym razem powołuje inne podstawy, które go zwalniają z obowiązku wypłacenia przedmiotowego świadczenia i utwierdzają stronę w przekonaniu, że szukane są powody, które uzasadnią odmowę wypłaty przedmiotowego wyrównania.

W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji z dnia lipca 2016 r, wniósł o oddalenie skargi w całości.

Na rozprawie pełnomocnik organu II instancji wniósł o oddalenie skargi, powołując się na argumentację powołaną w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia lipca 2016 r., którą organ ten działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił decyzję organu I instancji z dnia kwietnia 2016 r. nr 351/16 i umorzył postępowanie pierwszej instancji w sprawie wypłacenia różnicy w wysokości odprawy w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej.

Warto wobec tego zauważyć, że rozstrzygnięcie o należnym żołnierzowi uposażeniu lub odpowiednio odprawie związanej ze zwolnieniem ze służby wojskowej podlega kontroli sądów administracyjnych. Wypowiedział się już w tym względzie m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale, podjętej w składzie 7 sędziów, z dnia 10 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OPS 3/06 (orzeczenie dostępne w bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe oznacza, że indywidualna sprawa żołnierza zawodowego dotycząca ustalenia prawidłowej wysokości należnego, lecz niewypłaconego uposażenia czy odpowiednio odprawy jest sprawą o charakterze administracyjnym.

Badając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził naruszenie przez orzekający w sprawie organ odwoławczy przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 104 § 3 K.p.a. Wady w zakresie ustalenia i oceny okoliczności faktycznych związanych z datą zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej oraz rozstrzygnięcia co do wypłacenia stronie odprawy z tego tytułu, nie pozwalają na realne skontrolowanie prawidłowości zastosowania przez organy przepisów praw materialnego, tj. przepisów ustawy o uposażeniu z 1974 r. w związku z art. 169 pragmatyki służbowej z 2003 r. (pragmatyki służbowej z 2003 r.).

Rozważania prawne należy rozpocząć od przypomnienia, że w dniu 1 lipca 2003 r. weszła (co do zasady) w życie ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a utraciła moc ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (patrz: art. 189 i art. 190 pragmatyki służbowej z 2003 r.). Przepis art. 169 pragmatyki służbowej z 2003 r. stanowi, że sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r., prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych. W tym względzie w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym (patrz wyrok z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 987/09, dostępny jw.) należy podkreślić, że nie można rozdzielać postępowanie w sprawie zwolnienia ze służby wojskowej od postępowania w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego należnego zwolnionemu żołnierzowi. Trzeba wziąć pod uwagę, że przez sprawy dotychczasowe, o jakich mowa w art. 169, jeśli chodzi o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej, należy rozumieć wszelkie kwestie z tym związane, a więc także sprawy ustalenia wysokości oraz wypłaty należności pieniężnych przysługujących w związku ze zwolnieniem ze służby. Wynikiem zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej jest bowiem obowiązek organu wykonującego decyzję o zwolnieniu obliczenia wysokości i wypłaty należności z tytułu zwolnienia ze służby, w tym świadczenia, o którym mowa w art. 17 i 18 ustawy o uposażeniu z 1974 r., a obecnie w art. 94 i 95 pragmatyki służbowej z 2003 r. Kwestia obliczenia i wypłaty należności pieniężnych z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej jest integralnie związana ze zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby, a tym samym nie może stanowić samodzielnej sprawy procesowanej w oderwaniu od sprawy zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Użyty zatem w art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. zwrot "sprawy" odnosi się także do ustalenia wysokości i wypłaty, w toku procesu zwalniania żołnierza z zawodowej służby wojskowej, należności związanych ze zwolnieniem z tej służby. Pogląd taki przyjęty został w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2006 r. sygn. akt I OSK 363/06, a także wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 899/07 – dostępne jw.).

Skarżący domaga się wypłaty różnicy w wysokości odprawy (wraz z odsetkami ustawowymi) – pomiędzy tym, co już mu wypłacono [na dzień 31 lipca 2005 r.], a wysokością wynikającą z art. 94 ust. 4 pkt 1 pragmatyki służbowej z 2003 r. Biorąc pod uwagę wyżej przedstawione poglądy orzecznictwa, należy podkreślić, że dla rozstrzygnięcia o zasadności takiego żądania, a zatem czy zainteresowany otrzymał przysługującą mu odprawę (w pełnej wysokości) lub ewentualnie zachodzi stan przedawnienia roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych (czy to na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy o uposażeniu z 1974 r. czy też na podstawie art. 8a pragmatyki służbowej z 2003 r.) albo nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia – niezbędne jest jednoznaczne ustalenie, kiedy został wszczęta sprawa dotycząca zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej. Dopiero bowiem wtedy możliwe będzie, czy do sytuacji skarżącego powinny znaleźć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, czy jednak już pragmatyka służbowa z 2003 r. W szczególności warto zwrócić uwagę na art. 84 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r., który stanowił, że żołnierzom zawodowym zwolnionym z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa, uposażenie oraz inne należności związane ze zwolnieniem z tej służby według zasad określonych w ustawie o uposażeniu żołnierzy. Ustawą tą była natomiast przywołana już ustawa o uposażeniu żołnierzy z 1974 r. (Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 693, z późn. zm.), która obowiązywała w tej postaci do 30 czerwca 2004 r., a następnie od 1 lipca 2004 r. została przemianowana na ustawę o uposażeniu żołnierzy niezawodowych i nie reguluje już uposażenia żołnierzy zawodowych. Zmiana tej ustawy nastąpiła właśnie ustawą z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2003 r. nr 179, poz. 1750) – przepis art. 159.

W sprawie zasadniczą kwestią wymagającą jednoznacznego ustalenia jest stwierdzenie, kiedy została wszczęta sprawa zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej – w jakiej drodze ustał stosunek służbowy, a w szczególności, czy miało to miejsce przed dniem 1 lipca 2004 r. To bowiem pozwoli na ocenę, jaki reżim prawny powinien być zastosowany do jego sytuacji. W dalszej kolejności zaś na odpowiednie rozstrzygnięcie co do żądania skarżącego. Tymczasem organ odwoławczy wywodził, że z teczki akt personalnych zainteresowanego wynika, iż pierwsza czynność związana ze zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby wojskowej dokonana została w dniu czerwca 2004 r., a była to rozmowa przeprowadzona ze skarżącym w sprawie braku możliwości wyznaczenia na stanowisko służbowe w Bazie Lotniczej; wobec tego uznał, że wszczęcie postępowania w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej nastąpiło właśnie w tej dacie, a zatem przed wejściem w życie nowej pragmatyki służbowej z 2003 r. Natomiast zdaniem skarżącego proces zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej nie rozpoczął się w dniu czerwca 2004 r. i notatka z dnia czerwca 2004 r. nie wszczęła prawnie żadnej procedury zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, ponieważ nie zostało zaproponowane mu w tym dniu żadne stanowisko, którego objęcia by odmówił, a dopiero to dopiero skutkowałoby rozpoczęciem całego procesu zwolnienia ze służby. W jego ocenie istotnym faktem jest, że rozmowy zawierające propozycje objęcia innych stanowisk służbowych prowadzono ze zwalnianymi żołnierzami zawodowymi dopiero w sierpniu 2004 r. i to od tego czasu można przyjąć, że rozpoczął się proces wypowiedzenia stosunku służbowego, a wtedy obowiązywała już nowa ustawa.

Powyższe sprzeczności dotyczące tak stanu faktycznego, jak i jego oceny prawnej nie zostały usunięte przez organ II instancji. Co więcej, w aktach sprawy dotyczącej wniosku o wypłacenie różnicy w wysokości odprawy z tytułu zwolnienia ze służby, nie zostały zgormadzone żadne dowody (dokumenty urzędowe, notatki, dane z teczki osobowej), które pozwoliłyby Sądowi na próbę rozstrzygnięcia, które z prezentowanych przez strony sprzecznych stanowisk jest trafne. Po prostu nie sposób zweryfikować sprzecznych twierdzeń co do tego, który moment jest miarodajny dla ustalenia daty wszczęcia sprawy zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej – którą organy łączą z domniemaną rozmową ze skarżącym dotyczącą braku możliwości wyznaczenia na stanowisko służbowe w tej samej bazie lotniczej, w której dotychczas pełnił służbę – skarżący związaną z ofertą zmiany stanowiska. Wobec tego nie wiadomo, czy kwestia należności z tytułu zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej powinna być rozpatrywana na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. według uregulowań ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, czy też nowej pragmatyki służbowej z 2003 r.

Aktualnie brak jest w przedmiotowej sprawie ustalenia dostatecznych podstaw faktycznych pozwalających na rozstrzygnięcie co do tego, jakie przepisy prawa materialnego powinny znaleźć zastosowanie do sytuacji skarżącego. Nie jest zatem możliwa niewątpliwa subsumcja prawna stanu faktycznego. W takiej sytuacji organy nie mogły kategorycznie stwierdzić, że sprawa wypłacenia skarżącemu odprawy (należności) z tytułu zwolnienia ze służby wojskowej powinna być rozpatrywana na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. według uregulowań ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (w zw. z art. 84 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych).

Wobec powyższego w sprawie należy jednoznacznie – i przy uwzględnieniu wszystkich istotnych źródeł dowodowych, nie wyłączając dowodów, które może wskazać sam skarżący – wyjaśnić w jakim dokładnie trybie (z powołaniem się na konkretne przepisy) nastąpiło rozwiązanie stosunku służbowego ze skarżącym, jak ustał ten stosunek służbowy i kiedy została wszczęta sprawa zwolnienia ze służby – czy miało to miejsce do czerwca 2004 r., czy jednak już po 1 lipca 2004 r., co ma istotne znaczenie ze względu na brzmienie art. 169 pragmatyki służbowej z 2003 r. W ramach tego zagadnienia powinna zostać na tyle jasno określona data wszczęcia sprawy zwolnienia ze służby, aby możliwe było rozstrzygnięcie co do tego, jaki reżim prawny obejmował taką sytuację (czy np. była wydana decyzja, o której mowa w art. 114 ust. 3 pragmatyki służbowej z 2003 r., jeżeli to ta ustawa miała zastosowanie w sprawie). W następnej kolejności należy wypowiedzieć się co do tego, czy w sprawie dotyczącej wypłacenia należności z tytułu zwolnienia ze służby wojskowej biegnie termin przedawnienia roszczenia – i jaka jest data początkowa, czy np. uległ on przerwaniu, względnie już upłynął. Jeżeli zaś roszczenie nie jest przedawnione należy rozstrzygnąć merytorycznie w przedmiocie żądania skarżącego opierającego się na przepisach pragmatyki służbowej z 2003 r.

Reasumując wszytko powyższe, Sąd stwierdza, że z uwagi na naruszenie przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które dotyczą realizacji zasady prawdy materialnej poprzez dokonywanie ustaleń faktycznych w sprawie na podstawie odpowiednio zgromadzonego i ocenionego materiału procesowego, organom zabrakło wnikliwości przy ustalaniu oraz analizie stanu faktycznego i prawnego sprawy. W konsekwencji również przepis art. 107 § 1 i 3 K.p.a. został naruszony, bowiem z całokształtu uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, że organ II instancji przeprowadził postępowanie odwoławcze w sposób pozwalający na jednoznaczne rozstrzygnięcie sprawy, jak również że wyczerpująco ustosunkował się do twierdzeń zawartych w odwołaniu.

Stwierdzone uchybienia w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, w zasadzie uniemożliwiające ocenę dokonanego przez organy akt subsumcji stanu faktycznego pod określony przepis praw materialnego, niewątpliwe mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wszakże to od konkretnych ustaleń faktycznych co do daty wszczęcia sprawy, w tym załatwienia kwestii wypłacenia należności związanych ze zwolnieniem ze służby wojskowej, zależał kierunek rozstrzygnięcia żądania skarżącego co do wypłacenia mu różnicy w wysokości należnej odprawy.

Z uwagi na zakres stwierdzonych naruszeń oraz specyfikę sprawy Sąd uznał za wystarczające uchylenie jedynie zaskarżonej decyzji. Wobec treści niniejszego wyroku obowiązkiem organu II instancji będzie ponowne rozpatrzenie sprawy w postępowaniu odwoławczym. Organ II instancji będzie bowiem mógł, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.), w ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w trybie art. 136 K.p.a. rozstrzygnąć wszystkie powyżej sygnalizowane wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy. W zależności od poczynionych ustaleń – organ rozstrzygnie, czy sprawa wypłacenia skarżącemu należności (odprawy) z tytułu zwolnienia ze służby została już załatwiona, a jeśli tak to na podstawie, jakiego reżimu prawnego i czy korzysta z powagi rzeczy rozstrzygniętej, względnie czy występują inne przeszkody do wypłacenia skarżącemu żądanych przez niego kwot z tytułu różnicy w wysokości odprawy (np. przedawnienie, potrącenie). Dopiero wtedy będzie możliwe ostateczne załatwienie niniejszej sprawy w trybie odwoławczym, poprzez zastosowanie jednego z rozstrzygnięć, o których mowa w art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. (o ile następczo nie zajdą okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., np. cofnięcie wniosku). Sąd sygnalizuje, że tylko w wypadku pojawienia się w toku ponownego rozpatrywania sprawy kwestii zupełnie nieprzewidzianych na obecnym etapie postępowania, wymagających przeprowadzenia szczególnie rozległego postępowania dowodowego – co trudno sobie jednakowoż wyobrazić – możliwe byłoby wydanie rozstrzygnięcia kasacyjnego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. (w zasadzie jest to zatem rozwiązanie li tylko hipotetyczne).

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.