Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 990/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 1, 3
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant Asystent sędziego Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2016 r. sprawy ze skargi B S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], po rozpatrzeniu wniosku B. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...], mocą którego odmówiono wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] nr [...] o rozgraniczeniu nieruchomości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 61a, 144 i 157 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy K. orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości stanowiącej własność B. S. z nieruchomością stanowiącą własność A. i W. D. w miejscowości G. gm. K. Wnioskiem z dnia 20 maja 2015 r. B. S. wystąpiła o stwierdzenie nieważności w/w decyzji, zarzucając jej jednocześnie naruszenie art. 10 k.p.a. w związku z art. 32 ust. 4 Prawa geodezyjnego i kartograficznego poprzez niezapewnienie wnioskodawczyni czynnego udziału w sprawie, w szczególności udziału w dniu 10 lutego 2015 r. w czynnościach rozgraniczenia pomimo usprawiedliwionej nieobecności, rażące naruszenie art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w sprawie, w której pracownik powinien podlegać wyłączeniu tj. przedstawiciel Wójta Gminy K. D. D., która była przedstawicielem gminy oraz brała udział w wyborze geodety i reprezentowała Gminę K. jako stronę, rażące naruszenia art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez dołączenie do akt sprawy dokumentów sporządzonych przez poprzedniego geodetę upoważnionego do przeprowadzenia rozgraniczenia – J. N. i ich nierozpatrzenia przy wydaniu decyzji, rażące naruszenie art. 107 § 1 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez pominięcie w rozstrzygnięciu decyzji istotnych elementów stanu faktycznego, nieprecyzyjne określenie rozgraniczanych nieruchomości i dokumentów w związku z czym istnieją wątpliwości w jakiej sprawie została wydana decyzja, rażące naruszenie art. 31 ust. 1 p.g.k. w związku z art. 42 ust. 3 p.g.k. polegające na zacieraniu przez osoby trzecie granicy stanu spokojnego posiadania, rażące naruszenia art. 40 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie doręczenia A. D. zaskarżonej decyzji, rażące naruszenie art. 264 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych poprzez zaniechanie wydania postanowienia jednocześnie z decyzją o rozgraniczeniu, o wysokości kosztów postępowania, osobach zobowiązanych do ich poniesienia, terminie i sposobie ich uiszczenia, a przez to zaniechanie rozliczenia kosztów postępowania w tym wynagrodzenia geodety, co doprowadziło do nienależytego rozliczenia środków publicznych i pozbawienie strony kontroli instancyjnej postanowienia o kosztach. Przedstawiając powyższe naruszenia pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy K. oraz o wstrzymanie wykonalności decyzji, ponieważ jego zdaniem zachodzi duże prawdopodobieństwo, że decyzja dotknięta jest wadą z art. 156 § 1 k.p.a. i zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego.

W dniu 26 czerwca 2015 r. do Kolegium wpłynęło pismo pełnomocnika wnioskodawczyni p.t. "Uzupełnienie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy K. o rozgraniczeniu nieruchomości z dnia [...] znak: [...]", w którym wskazano, że po dniu złożenia wniosku wyszły na jaw nowe okoliczności potwierdzające zasadność i konieczność stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu. Zwrócono w nim uwagę, że wątpliwa jest obecność W. D. w trakcie rozgraniczenia ponieważ w dniu 2 czerwca 2015 r. w Sądzie Rejonowym w K. na rozprawie w innej sprawie rozgraniczeniowej zeznał, że nie brał udziału w czynnościach rozgraniczenia w dniu 10 lutego 2015 r. i bez jego obecności geodeta dokonujący rozgraniczenia wykopał znak graniczny. Powołując się na § 16 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości wskazał, że stabilizację bezspornych punktów granicznych należy wykonać w obecności stron. W związku z tym, iż poddaje w wątpliwość obecność W. D. przy tej czynności to działania geodety w procesie rozgraniczenia działek 164/2 i 165 zostały zdaniem pełnomocnika wnioskodawczyni przeprowadzone z rażącym naruszeniem prawa. Ponownie pełnomocnik wnioskodawczyni podniósł fakt występowania pracownika Gminy K. w podwójnej roli.

Po przeprowadzeniu postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] orzekło o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności omawianej decyzji. W ocenie Kolegium z momentem złożenia przez B. S. wniosku z dnia 30 kwietnia 2015 r. jako strony niezadowolonej z ustalenia przebiegu granicy do Sądu Rejonowego w K., jednoinstancyjne postępowanie administracyjne zakończyło się, a decyzja o rozgraniczeniu utraciła swój byt prawny.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zawierający uzasadnienia, złożył pełnomocnik skarżącej.

Po rozpoznaniu wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazało, że w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. enumeratywnie wymieniono przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z powołanych przepisów wynika więc, że przed wszczęciem postępowania, o ile nie zostaje ono wszczęte z inicjatywy urzędu, należy rozpatrzyć, czy wnoszący podanie mają status strony. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji.

Wskazano, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy z nich dotyczy kwestii wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, drugi zaś postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne, jak m.in. legitymacja danego podmiotu do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania, czy wskazanie przez ten podmiot przesłanki określonej w art. 156 § 1 k.p.a. Pierwszy etap postępowania w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, kończy się wydaniem postanowienia o wszczęciu, gdy spełnione są warunki formalnoprawne, bądź decyzją (postanowieniem w sytuacji, w której wniosek stwierdzenie nieważności dotyczy postanowienia) o odmowie wszczęcia, gdy warunki te nie są spełnione. Badanie podstaw formalnoprawnych dotyczy jednak nie tylko istnienia strony, ale i przedmiotu sprawy. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych.

W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 61a § 1 k.p.a. a więc odmowa wszczęcia postępowania. Wyjaśniono, że w myśl rozdziału 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U z 2015 r. poz. 520), postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości składa się z dwóch stadiów: administracyjnego i sądowego. Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów (art. 29 ust. 1). Postępowanie administracyjne jest wszczynane na wniosek lub z urzędu (art. 30 ust. 1). W postępowaniu administracyjnym czynności ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) (art. 31 ust. 1). Z przepisu art. 32 ust. 5 ustawy wynika, że z czynności ustalenia przebiegu granic sporządza się protokół graniczny lub akt ugody. Jeżeli zainteresowani właściciela nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości (art. 33 ust. 1).

W przedmiotowej sprawie decyzją z dnia [...], o stwierdzenie nieważności której wnosi pełnomocnik strony, Wójt Gminy K. zatwierdził przebieg granicy nieruchomości będącej własnością B. S., a nieruchomością stanowiącą własność A. i W. D. Organ zauważył, że od decyzji organu administracyjnego pierwszej instancji nie przysługuje stronom odwołanie do organu administracyjnego drugiej instancji (jest to postępowanie jednoinstancyjne) albowiem w myśl art. 33 ust. 3 powołanej ustawy, strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. Żądanie przekazania sprawy sądowi kończy postępowanie administracyjne i rozpoczyna postępowanie sądowe. Z powyższego prawa skorzystała B. S. Wobec powyższego, jak wynika z pisma przewodniego z dnia 5 maja 2015 r. Wójt Gminy K. przesłał dokumentację omawianej sprawy celem rozparzenia do Sądu Rejonowego w K. Powyższa okoliczność ma istotny wpływ na wynik podjętego rozstrzygnięcia.

Organ przytoczył stanowisko doktryny, zgodnie z którym można stwierdzić nieważność decyzji, która stała się ostateczna. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Z kolei żądanie przekazania sprawy o rozgraniczenie nieruchomości sądowi jest środkiem bezwzględnie anulacyjnym, a nie jedynie suspensywnym, jak odwołanie w trybie instancji. Anulacja dotyczy jednak tylko tej części decyzji, która została zaczepiona; w pozostałej części osiąga ona procesowe i materialnoprawne skutki decyzji ostatecznej. Zatem, skoro skarżąca żądała przekazania sprawy, w trybie omawianej ustawy, do sądu powszechnego, to z dniem dokonania żądanej czynności, decyzja z dnia [...] stwierdzająca przebieg granic nieruchomości utraciła moc wiążącą. Niezależnie od dalszych losów postępowania przed sądem sprawy o rozgraniczenie, decyzja taka nie odzyskuje swego bytu w obrocie prawnym. Nie ma więc w tym obrocie ostatecznej decyzji, o której mowa w art. 154 czy art. 155 k.p.a. Oznacza to, że brak jest przedmiotu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, a więc brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w takiej sprawie. Możliwa byłaby weryfikacja omawianej decyzji w trybie nadzwyczajnym, o ile sprawa nie zostałaby przekazana do sądu powszechnego. W trybie nieważnościowym można wyeliminować z obrotu prawnego wyłącznie obowiązujący akt administracyjny. Nie ma natomiast podstaw prawnych do tego, aby prowadzić postępowanie administracyjne, analizować i oceniać akt, który już swą ważność wcześniej utracił. Złożenie bowiem przez stronę żądania przekazania sprawy sądowi wskazuje, iż nie doszło ostatecznie do zlikwidowania sporu co do przebiegu granic, który nadal wymaga rozstrzygnięcia i wydania orzeczenia sądowego. Zdaniem organu odwoławczego decyzja wójta, burmistrza, prezydenta miasta o rozgraniczeniu, która została doręczona stronie, a następnie strona skutecznie zażądała przekazania sprawy o rozgraniczenie do sądu powszechnego, nie może być przedmiotem nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności, albowiem nie ma już przedmiotu tego postępowania. Z chwilą przekazania sprawy ustalenia przebiegu granic do sądu powszechnego, uprzednio prowadzone rozgraniczeniowe postępowanie administracyjne nie wywołuje skutków prawnych, a decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości traci swą moc i przestaje obowiązywać. Brak decyzji w obrocie prawnym, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie, skutkuje odmową wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.

Powyższe postanowienie zostało w całości zaskarżone przez pełnomocnika skarżącej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na przyjęciu, że nie istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy K. o rozgraniczeniu nieruchomości z dnia [...] (znak: [...]), podczas gdy istniała podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, naruszenie art. 61 a § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż istnieją przyczyny uzasadniające niemożność wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji a w konsekwencji - poprzez bezpodstawne utrzymanie skarżonego postanowienia w mocy, naruszenie art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez błędną jego wykładnię, przyjmując, iż złożenie wniosku o przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu powoduje, że decyzja traci moc wiążącą, co oznacza że brak jest przedmiotu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji a więc brak jest podstaw do wszczęcia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w takiej sprawie. Wniesiono o uchylenie postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Zdaniem skarżącej fakt złożenia wniosku o przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu nie skutkuje brakiem podstaw do wszczęcia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Powołano się na stanowisko doktryny i orzecznictwo, zgodnie z którym przepis art. 33 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, stanowiący, że "strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi", normuje jedynie tryb rozstrzygnięcia sporu co do przebiegu granicy, poddając go właściwości sądu powszechnego. Oznacza to, że jeżeli strona postępowania administracyjnego nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu administracyjnego właśnie co do "przebiegu granicy" nie może żądać ponownego rozpoznania sprawy o rozgraniczenie przed organem administracji publicznej w trybie odwołania, lecz przed sądem powszechnym - już jako sporu cywilnego.

W ocenie skarżącej decyzja o rozgraniczeniu traci moc wiążącą w części objętej żądaniem przekazania sprawy sądowi, natomiast w części nie objętej staje się ostateczna. Z treści art. 33 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie wynika więc w najmniejszym nawet stopniu, aby wolą ustawodawcy było pozbawienie uczestników postępowania rozgraniczeniowego podstawowych środków prawnych służących wyeliminowaniu z obrotu prawnego wadliwych decyzji — wadliwych nie z powodu sporu co do przebiegu samej granicy, lecz z powodu wystąpienia przesłanek (wad prawnych decyzji) określonych w art. 145 § 1 lub 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem strony skarżącej przyjęcie, że omawiany przepis Prawa geodezyjnego i kartograficznego wyłącza w ogóle możliwość zastosowania środków nadzoru przewidzianych w art. 145 § 1 oraz w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, doprowadziłoby do sytuacji gdzie w tego rodzaju sprawach brak byłoby podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego np. decyzji wydanych z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 KPA) lub decyzji rozstrzygających sprawę już ostatecznie rozstrzygniętą inną decyzją, czy też decyzji wydawanych w postępowaniach, w których strony nie brały udziału bez własnej winy (art. 145 § 1 pkt 4 KPA), z którym to przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Powołano postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 1998 r., I CKN 423/97 (OSNC z 1998 z. 10, poz. 156), zgodnie z którym decyzja administracyjna o rozgraniczeniu traci moc wiążącą w części objętej żądaniem przekazania sprawy sądowi, natomiast w części nie objętej tym żądaniem staje się ostateczna. Przedmiotem osądu w takiej sytuacji jest tylko przebieg granicy między gruntami w zakresie objętym żądaniem przekazania sprawy. Zdaniem skarżącej ww. pogląd prawny Sądu Najwyższego wskazuje wyraźnie, że z treści art. 33 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie wynika i nie może wynikać generalny wniosek o niedopuszczalności kontroli decyzji rozgraniczeniowych w trybie przewidzianym w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W zakresie bowiem nie objętym żądaniem przekazania sprawy sądowi mamy do czynienia po prostu z ostateczną decyzją administracyjną. Ewentualne wyłączenie trybu nadzoru w takich sprawach musiałoby wynikać z wyraźnego postanowienia ustawy co do kwestii prawnej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium niosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty wskazane w zaskarżonym postanowieniu.

W piśmie procesowym z dnia 9 grudnia 2015 r. stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko zawarte w skardze. Uzupełniająco wyjaśnił, że poza zarzutami zawartymi w skardze, Wójt Gminy K. przeprowadził rozgraniczenia niezgodnie z wnioskiem skarżącej ograniczając je do granicy pomiędzy działkami 165 i 164/2, nie odnosząc się do przebiegu granicy pomiędzy działką nr 132 a działką sąsiednią.

W piśmie procesowym z dnia 28 grudnia 2015 r. SKO wskazało, że postępowanie o rozgraniczenie pomiędzy nieruchomością 132 a 131 toczyło się przed Wójtem Gminy K. i zostało zakończone decyzją ostateczną o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego z dnia [...]. Pismem z dnia 29 lipca 2014 r. Wójt Gminy K. przekazał sprawę do SR w K. Nadto podkreślono, że sprawa rozgraniczenia pomiędzy tymi nieruchomościami nie była przedmiotem niniejszego postępowania.

W piśmie procesowym z dnia 27 stycznia 2016 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał wcześniejsze stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz.270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie SKO w [...] z dnia [...] utrzymujące w mocy własne postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o rozgraniczeniu pomiędzy działką nr 165 a działką nr 164/2.

Stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie nie jest sporny. W dniu 4 czerwca 2012r. B. S. złożyła do Wójta Gminy K. wniosek o rozgraniczenie pomiędzy jej działkami nr 132 i 165 a nieruchomościami sąsiednimi. W piśmie procesowym z dnia 24 lipca 2012r. skarżąca sprecyzowała żądanie w ten sposób, że chodzi jej o granice z działkami nr 165 i 164. O kwestii rozgraniczenia pomiędzy działkami 131 i 132 będzie mowa w dalszej części rozważań. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy K. zatwierdził przebieg granicy pomiędzy działką nr 165 a działką nr 164/2 zgodnie z protokołem granicznym oraz szkicem granicznym. W dniu 30 kwietnia 2015r. B. S. wniosła o przekazanie sporawy właściwemu sądowi. W dniu 5 maja 2015r. sprawa o rozgraniczenie została przekazana do Sądu Rejonowego w K. – Wydział [...] zaś w dniu 22 maja 2015r. skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z [...]. Postanowieniem z dnia [...] Wójt Gminy K. odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...]. Po wniesieniu zażalenia przez B.S. zaskarżonym postanowieniem utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji.

Zasadniczym problemem występującym w niniejszej sprawie jest kwestia czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania zakończonego decyzją o rozgraniczeniu nieruchomości w sytuacji gdy strona w wymaganym terminie złożyła jednocześnie wniosek o przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu.

Zgodnie z treścią art.33 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (DZ.U. nr 193 z 2010r. poz.1287 z późn. zm.), dalej p.g.k. wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron.

W myśl art.33 ust.3 wymienionej ustawy strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi.

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie było dotychczas jednolitości w kwestii tego czy dopuszczalne są postępowania nadzwyczajne w stosunku do decyzji o rozgraniczeniu w przypadku gdy strona złożyła żądanie przekazania sprawy do rozpoznania przez sąd powszechny. Część sądów stała na stanowisku, że w takiej sytuacji dopuszczalne są nadzwyczajne postępowania przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego (wznowienie postępowania, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji) a część sądów uznawała, że postępowania takie nie są dopuszczalne bo decyzja o rozgraniczeniu traci moc wiążącą z chwilą złożenia przez stronę żądania przekazania sprawy sądowi cywilnemu.

W ocenie sądu dla rozstrzygnięcia wymienionej kwestii doniosłe znaczenie ma uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2014r. w spr. III CZP 48/14 zgodnie z którą w razie przekazania sądowi sprawy o rozgraniczenie nieruchomości wszczętej na wniosek (art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, jedn. tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) wnioskodawcą w postępowaniu sądowym pozostaje osoba, która złożyła wniosek o przeprowadzenie rozgraniczenia.

W uzasadnieniu powyższej uchwały Sąd Najwyższy podkreślił że – po przekazaniu sprawy, w wyniku żądania zgłoszonego w trybie art. 33 ust. 3 p.g.k. – postępowanie sądowe stanowi kolejny etap, kontynuację postępowania prowadzonego wcześniej w trybie administracyjnym. Sąd stwierdził, że: "skorzystanie przez stronę postępowania administracyjnego z możliwości żądania przekazania sprawy sądowi należy uznać za czynność otwierającą drogę sądową w sprawie o rozgraniczenie konkretnie oznaczonych nieruchomości. Ten skutek procesowy ma istotne znaczenie dla bytu decyzji administracyjnej określającej przebieg granicy, nie można bowiem przyjmować, że w sprawie, w której została otwarta droga sądowa i o rozgraniczeniu może orzec sąd, mogą pozostawać w mocy skutki wcześniej wydanej decyzji administracyjnej. Istnienie przesłanki procesowej w postaci drogi sądowej w sprawie o rozgraniczenie, będące wynikiem zgłoszenia żądania przekazania sprawy sądowi, wyłącza dokonanie w takiej sprawie rozgraniczenia w trybie administracyjnym. Przejście sprawy o rozgraniczenie do etapu postępowania sądowego powoduje zatem, że decyzja o rozgraniczeniu traci byt. Do stwierdzenia takiego skutku żądania przekazania sprawy sądowi nie jest konieczne istnienie przepisu ustawowego potwierdzającego utratę bytu przez decyzję administracyjną; utrata skutków takiej decyzji jest wynikiem zamknięcia etapu postępowania administracyjnego w związku ze złożeniem przez stronę żądania przekazania sprawy sądowi". W dalszej części rozważań Sąd Najwyższy podkreślił, że w art. 33 ust. 3 p.g.k. ustawodawca nie posługuje się pojęciem wniosek o wszczęcie postępowania o rozgraniczenie przed sądem. Jest to świadomy zabieg legislacyjny, pozostający w związku z podstawową funkcją żądania przekazania sprawy sądowi, jaką jest skutek anulacyjny w odniesieniu do decyzji administracyjnej o rozgraniczeniu. Wniosek o wszczęcie postępowania o rozgraniczenie jest istotny dla wszczęcia postępowania w sprawie o rozgraniczenie, nie tylko postępowania w fazie administracyjnej. W art. 33 ust. 3 p.g.k. jest mowa o przekazaniu sądowi sprawy, w postępowaniu sądowym jest rozpoznawana ta sama sprawa, wszczęta jednym wnioskiem inicjującym to postępowanie.

Następnie w uchwale przedstawiono pogląd, że żądanie uiszczenia opłaty sądowej po przekazaniu sprawy sądowi z fazy administracyjnej pod rygorem zwrotu wniosku jest wadliwe. Rozważania zawarte w motywach omawianej uchwały zakończone zostały stwierdzeniem, że: "nawet w razie uznania, że istnieją podstawy do żądania przez sąd uiszczenia opłaty od wniosku pod rygorem jego zwrotu, utrata mocy decyzji administracyjnej w wyniku zgłoszenia przekazania sprawy sądowi oznacza, że prawo do sądu nie zostaje wyłączone. Prawomocny zwrot wniosku, a więc zakończenie postępowania bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, otwierałby możliwość wystąpienia ponownie z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości, zgodnie z zasadami określonym w Prawie geodezyjnym i kartograficznym".

Pogląd, że decyzja o rozgraniczeniu wydana na podstawie art.33 ust.1 p.g.k. z chwilą złożenia przez stronę żądania przekazania sprawy do sądu powszechnego traci moc wiążącą (nie uzyskuje ona procesowych i materialnych skutków decyzji ostatecznej) w części objętej tym żądaniem wyraził NSA w wyroku z 7 maja 2015r. w spr. I OSK 2153/13 i z 29 września 1999r. w spr. II SA 1580/99, Sąd Najwyższy w postanowieniu z 19 stycznia 1998r. w spr. I CKN 423/97, WSA w Poznaniu w wyrokach z 27 września 2006r. w spr. III SA/Po 374/05 i z 25 lutego 2015r. w spr. IV SA/Po 1`218/14, WSA w Gdańsku w wyroku z 12 czerwca 2013r. w spr. III SA/Gd 48/13, WSA w Rzeszowie w wyroku z 11 czerwca 2015r. w spr. II SA/Rz 165/15 i WSA w Krakowie w wyroku z 16 września 2010r. w spr. III SAB/Kr 71/09.

Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionej uchwale 7 sędziów w spr. III CZP 48/14 oraz w pozostałych wymienionych orzeczeniach.

W niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] Wójt gminy K. zatwierdził przebieg granicy pomiędzy działkami nr 165 i 164/2. Decyzję tę doręczono skarżącej w dniu 22 kwietnia 2015r. W zakreślonym terminie czternastu dni B. S. złożyła wniosek o przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w K. (k.70). Analiza tego wniosku wskazuje, że skarżąca kwestionuje przebieg całej granicy określonej w decyzji z [...]. W związku ze złożonym żądaniem, w dniu 5 maja 2015r. sprawa o rozgraniczenie została przekazana do rozpoznania do Sądu Rejonowego w K. – Wydział [...]. Konsekwencją złożenia przez skarżącą żądania, o którym mowa w art.33 ust.3 p.g.k. jest to, że decyzja z [...] utraciła moc wiążącą. Oznacza to, że decyzja nie uzyskała procesowych i materialnych skutków decyzji ostatecznej. W istocie utraciła ona byt prawny. Skoro decyzja rozgraniczeniowa utraciła taki byt to nie można wszcząć postępowania o stwierdzenie nieważności takiej decyzji.

Zgodnie z treścią art.61a § 1 K.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Z wymienionego przepisu wynika, że odmowa wszczęcia postępowania ma miejsce z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. W przypadku żądania stwierdzenia nieważności decyzji przesłanką wszczęcia postępowania jest istnienie decyzji w obrocie prawnym. W trybie nieważnościowym można bowiem eliminować wyłącznie decyzję nadal obowiązującą. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości orzekania o nieważności aktu, który w dacie złożenia wniosku o stwierdzenie jego nieważności nie ma mocy wiążącej. Nie ma podstaw prawnych do tego aby prowadzić postępowanie nieważnościowe wobec decyzji, która utraciła swą ważność (por. wyrok NSA z 29 czerwca 2011r. w spr. II OSK 652/11). W rozpoznawanej sprawie decyzja rozgraniczeniowa z [...] utraciła moc wiążącą gdyż strona zgłosiła żądanie przekazania sprawy do sądu powszechnego. W związku z czym niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania o stwierdzenie jej nieważności z uwagi na to, że utraciła ona byt prawny. Organy administracji trafnie wydały postanowienie, o którym mowa w art.61a K.p.a. z uwagi na przedmiotową niedopuszczalność wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...].

Sąd nie podzielił poglądu wyrażonego w skardze, iż dopuszczalne są postępowania nadzwyczajne w stosunku do decyzji rozgraniczeniowej mimo złożenia przez stronę żądania, o którym mowa w art.33 ust.3 p.g.k. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca wskazała w skardze kilka orzeczeń sądów administracyjnych.

Należy zaznaczyć, że wszystkie cytowane orzeczenia zostały wydane przed podjęciem uchwały 7 sędziów w spr. III CZP 48/14. Sąd w obecnym składzie nie podzielił poglądów wyrażonych w tych orzeczeniach lecz oparł się na uchwale w spr. III CZP 48/14 oraz na orzeczeniach sądów cytowanych we wcześniejszej części rozważań.

Niezasadny jest zarzut skarżącej podniesiony w pismach procesowych z 9 grudnia 2015r. i z 27 stycznia 2016r., że organ administracji zmodyfikował wniosek o rozgraniczenie według własnego uznania i nie odniósł się do żądania ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działką nr 132 a działką sąsiednią.

Przede wszystkim należy podnieść, ze sąd w niniejszej sprawie nie jest uprawniony do kontrolowania prawidłowości całego postępowania rozgraniczeniowego jakie toczyło się przed organem administracji lecz ocenia dopuszczalność wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy K. z [...]. Z akt administracyjnych wynika jednak, że we wniosku z dnia 4 czerwca 2012r. B. S. wnosiła o rozgraniczenie granic pomiędzy jej działkami nr 132 i 165 a działkami sąsiednimi. Na skutek wezwania organu do sprecyzowania żądania skarżąca w piśmie z 24 lipca 2012r. wskazała granice podlegające rozgraniczeniu a mianowicie, że chodzi jej o granice pomiędzy działkami 165 i 164 oraz pomiędzy działkami nr 131 i 132 (w aktach administracyjnych). W przedmiocie rozgraniczenia pomiędzy działkami nr 131 i 132 toczyło się odrębne postepowanie rozgraniczeniowe zakończone decyzją Wójta Gminy K. z [...] o umorzeniu postępowania (k.56 akt III SA/Łd 989/15). Na skutek żądania skarżącej przekazania sprawy do sądu powszechnego sprawa została przekazana do Sądu Rejonowego w K. – Wydział [...] i obecnie toczy się w tym sądzie. Zarzut skarżącej podniesiony w pismach procesowych z 9 grudnia 2015r. i z 27 stycznia 2016r. nie został szerzej uzasadniony. Jest on ogólnikowy i nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. W ocenie sądu nie zasługuje on na uwzględnienie.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Na skutek złożenia przez skarżącą żądania przekazania sprawy do sądu powszechnego decyzja Wójta Gminy K. z [...] utraciła moc wiążącą. W związku z czym nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności takiej decyzji gdyż utraciła ona byt prawny. Organy administracji trafnie odmówiły wszczęcia postępowania nieważnościowego. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę B. S.

R.T.