Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1690/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 41, art. 43, art. 44, art. 58 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędzia WSA del. Aleksandra Łaskarzewska Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 21 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 857/09 w sprawie ze skargi M.W. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 września 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 857/09 uwzględniając skargę M.W. uchylił postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujący stan faktyczny:

Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. zwrócił wniosek M.W. w sprawie wypłaty rekompensaty jako wniesiony w sprawie, w której właściwy jest sąd powszechny.

Od postanowienia tego M.W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego. Ten ostatni wniosek uzasadnił tym, że [...] marca 2009 r. wyjechał na Ukrainę w odwiedziny do swej córki, lecz z powodu choroby wizyta przedłużyła się do dnia [...] marca 2009 r. Przesyłkę zawierającą postanowienie po awizowaniu odebrała osoba do tego nieupoważniona, a doręczyła ją adresatowi dopiero po powrocie z Ukrainy.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r., Nr [...] Minister Skarbu Państwa odmówił M.W. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

W uzasadnieniu postanowienia Minister Skarbu Państwa stwierdził, że postanowienie o zwrocie wniosku doręczone zostało M.W. w dniu [...] marca 2009 r. Przesyłka odebrana została przez I.P. w miejscu wskazanym przez wnioskodawcę do doręczeń przesyłki listowej. Wyjeżdżając za granicę wnioskodawca powinien ustanowić pełnomocnika do prowadzenia sprawy. Jeśli pełnomocnika takiego nie ustanowił, to zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a. powinien zawiadomić organ prowadzący postępowanie o każdej zmianie adresu. Wnioskodawca nie dopełnił tego obowiązku, a było to konieczne zwłaszcza w sytuacji, gdy jego pobyt nieoczekiwanie uległ przedłużeniu z powodu choroby. We wniosku o przywrócenie terminu wnioskodawca nie uprawdopodobnił zaistnienia faktów będących przesłanką do stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminowi do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy.

W skardze na powyższe postanowienie M.W. zarzucił naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez uznanie, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nastąpiło z jego winy.

Skarżący stwierdził, że jego wyjazdy za granicę są krótkotrwałe i nie ma potrzeby zlecania komukolwiek prowadzenia swoich spraw. Pobyt u córki był dłuższy z powodu przedłużającej się choroby, której nie mógł przewidzieć ani zaplanować.

Organ administracji powinien przyjąć obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od starszego schorowanego człowieka nie znającego prawa i zasad postępowania w urzędach kraju, w którym mieszka od niedawna.

Nadto skarżący podniósł, że osoba której doręczono przesyłkę, nie była osobą uprawnioną do odbioru pisma, o której mowa w art. 43 k.p.a. Nawet gdyby uznać, że była ona osobą uprawnioną do odbioru przesyłki, to należało zawiadomić o tym adresata umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub jeżeli jest to niemożliwe w drzwiach mieszkania. Tymczasem zawiadomienia takiego nie było, co oznacza, że doręczenie było nieprawidłowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem art. 58 § 1 k.p.a.

Z treści tego przepisu wynika, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy nastąpiło uchybienie przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej i wnosi ona o jego przywrócenie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Przesyłka zawierająca odpis postanowienia z dnia [...] lutego 2009 r. została przesłana skarżącemu na adres: Z., ul. B.. Przesyłka ta została awizowana z powodu niezastania adresata. Skarżący nie odebrał tej przesyłki osobiście. Odebrała ją właścicielka mieszkania przy ul. B. w Z. – I.P.. Odebranie przesyłki przez tę osobę w dniu [...] marca 2009 r. nie może być uznane za doręczenie przesyłki skarżącemu.

Sąd powołał się na art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. – Prawo pocztowe (Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159 – tekst jednolity ze zm.), z którego wynika, że przesyłkę doręcza się adresatowi pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej.

Z art. 26 ust. 2 wymienionej wyżej ustawy wynika m.in. natomiast, że przesyłka, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia:

1. adresatowi:

a) do jego oddawczej skrzynki pocztowej,

b) w placówce operatora, jeżeli podczas próby doręczenia przesyłki adresat był nieobecny pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej albo doręczenie za pomocą oddawczej skrzynki pocztowej nie jest możliwe,

c) w miejscu uzgodnionym przez adresata z operatorem;

2. przedstawicielowi ustawowemu adresata lub pełnomocnikowi adresata:

a) pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej,

b) w placówce operatora;

3. osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce operatora zastrzeżenia w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego:

a) pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej,

b) w placówce operatora;

Awizowana przesyłka nie została wydana adresatowi. Osoba odbierająca przesyłkę z pewnością nie była przedstawicielem ustawowym skarżącego ani jego pełnomocnikiem. Nie można też uznać jej za osobę pełnoletnią zamieszkałą ze skarżącym. Skarżący jedynie wynajmuje mieszkanie od I. P.. W ocenie Sądu w tej sytuacji skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji wydania kierowanej do niego korespondencji osobie nieuprawnionej. Za datę doręczenia skarżącemu odpisu postanowienia z dnia [...] lutego 2009 r. uznać należy datę faktycznego jego otrzymania, to jest dzień [...] marca 2009 r. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy został przesłany Ministrowi Skarbu Państwa przesyłką pocztową nadaną w dniu 26 marca 2009 r. Wniosek ten został więc złożony w terminie określonym w art. 141 § 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 144 k.p.a.

Sąd przyjął, iż rozpoznawanie przez Ministra Skarbu Państwa wniosku o przywrócenie terminu było w tej sytuacji bezprzedmiotowe. Postępowanie w tym przedmiocie jako bezprzedmiotowe powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., który przez analogię ma zastosowanie również do spraw rozstrzyganych postanowieniami.

Biorąc pod uwagę podwody, które były podstawą uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia za zbędne uznał Sąd odnoszenie się do argumentów skarżącego mających świadczyć o istnieniu przesłanek do przywrócenia terminu do złożenia środka odwoławczego.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Skarbu Państwa, prawidłowo reprezentowany i zaskarżając wyrok w całości zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego art. 26 Prawa pocztowego przez błędną wykładnię i uznanie, że osoba okazująca awizo przy odbiorze przesyłki na poczcie nie jest osobą uprawnioną do odbioru korespondencji oraz naruszenie tego przepisu przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wydanie na poczcie korespondencji takiej osobie nie stanowiło skutecznego doręczenia dla adresata z uwagi na brak faktycznego otrzymania przez niego pisma,

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy P.p.s.a.

– w zw. z art. 41 k.p.a. przez jego nieuwzględnienie i błędne przyjęcie, iż skarżącemu przebywającemu za granicą nie doręczono prawidłowo przesyłki,

– w zw. z art. 58 k.p.a. przez niezastosowanie i błędne przyjęcie, iż nie zachodzi sytuacja, w której uchybił terminowi do dokonania czynności w postaci złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy,

– w zw. z art. 141 § 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 i 144 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w terminie.

Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, ew. uchylenia wyroku i oddalenia skargi, zaś w obu przypadkach również zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano się na treść art. 26 ustawy – Prawo pocztowe. Sąd w zaskarżonym wyroku z treści art. 26 wyciągnął nieuzasadniony wniosek, że wydanie korespondencji osobie okazującej awizo w placówce pocztowej nie powoduje skutecznego doręczenia dla adresata z uwagi na brak faktycznego otrzymania przez niego korespondencji. W ocenie Sądu skutek doręczenia będzie miał miejsce tylko w przypadku faktycznego otrzymania korespondencji przez adresata.

W ocenie Ministra Skarbu Państwa przedstawiona powyżej interpretacja wskazanego przepisu prawa jest nie do przyjęcia. Głównym argumentem przemawiającym za wadliwą wykładnią omawianego przepisu jest fakt, iż przytoczona norma prawna nie zawiera zastrzeżenia, aby odbiór przesyłki musiał nastąpić osobiście przez adresata. Skoro więc taka sytuacja nie jest wyraźnie wykluczona przez przepis prawa, to należy uznać, iż wydanie przesyłki dla osoby okazującej awizo zostało wydane ze skutkiem doręczenia dla adresata. Dla omawianego przypadku należy posłużyć się wykładnią funkcjonalną, która zakłada przy interpretacji norm prawnych rozważania na temat konsekwencji społecznych interpretacji, cel regulacji prawnej oraz wolę prawodawcy. Zatem jednoznacznie należy stwierdzić, iż założenie Sądu o braku skutku doręczenia przesyłki dla adresata w przypadku wydania jej osobie okazującej awizo jest niewłaściwe. Prowadzi to do negatywnych konsekwencji społecznych poprzez utrudnienia w załatwianiu bieżących spraw życia codziennego, co z całą pewnością nie było zamierzeniem prawodawcy.

W świetle powyższego kasator stwierdza, iż należytą wykładnią art. 26 Prawa pocztowego będzie wykładnia funkcjonalna, wobec czego nie można uznać za prawdziwy wniosek Sądu o nieprawidłowym doręczeniu przesyłki pocztowej.

W odniesieniu do zarzutu opartego o podstawę z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zdaniem kasatora Sąd oceniając stan sprawy błędnie nie zastosował art. 41 k.p.a. i nie przyjął fikcji doręczenia przesyłki, w sytuacji, w której adresat nie zawiadamia organ o każdej zmianie swojego adresu. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. § 2 tego artykułu ustanawia fikcję doręczenia w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 i wskazuje, że doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.

W przedstawianej sytuacji skarżący wszczął postępowanie przed organem administracji publicznej, a następnie opuścił kraj i udał się na Ukrainę. Na skutek tego wyjazdu nie złożył w terminie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Ministra Skarbu Państwa strona udając się za granicę będąc zainteresowana w załatwieniu sprawy powinna była dochować należytej staranności i ustanowić pełnomocnika do odbioru korespondencji na czas pobytu za granicą, bądź wskazać nowy adres pobytu. Brak wskazanego przez organ zachowania skarżącego musi rodzić konsekwencje wynikające z art. 41 § 2 k.p.a. i przyjęcie fikcji doręczenia dla interesanta, co spowodowane jest jego niedbalstwem w załatwianiu sprawy. Takie stanowisko potwierdzone jest wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 9 marca 1998 r., sygn. akt IV SA 1062/96, w którym NSA stwierdza, że "stosownie do art. 41 § 1 k.p.a. w toku postępowania strony oraz i ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji o każdej zmianie swego adresu. W myśl przepisu § 2 art. 41 w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Skoro zatem skarżący wyjechał za granicę nie powiadamiając organu administracji o zmianie dotychczasowego adresu, pisma kierowane do skarżącego pod dotychczasowy adres odnosiły skutek prawny, zaś skarżący nie może powoływać się na to, iż z powodu opuszczenia kraju na czas określony został pozbawiony możliwości udziału w postępowaniu." Należy także zdefiniować pojęcie "adres". Komentarz do art. 41 k.p.a. [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan podaje, że w potocznym rozumieniu "adres" to miejsce zamieszkania lub pobytu osoby, a obowiązek zawiadomienia dotyczy każdej zmiany adresu zależnej od woli strony. Dalej autorzy podają, iż skutek zaniedbania obowiązku określonego w art. 41 § 1 oparty jest na fikcji prawnej: "doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny". Oznacza to, że doręczenie pod dotychczasowym adresem jest czynnością prawidłową i skuteczną.

W świetle powyższych rozważań, Minister Skarbu Państwa wskazuje, iż zainteresowany nie wskazał nowego adresu pobytu i nie ustanowił pełnomocnika do odbioru korespondencji, co uzasadnia zastosowanie art. 41 k.p.a. Zatem pominięcie w rozważanym stanie sprawy przez sąd przytoczonej normy art. 41 k.p.a. jest błędem skutkującym wadliwością wyroku.

Odnośnie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a. w związku z art. 58 k.p.a. Minister Skarbu Państwa stwierdza, iż z uwagi na prawidłowe doręczenie korespondencji dla adresata poprzez posłużenie się fikcją doręczenia i zastosowanie art. 41 k.p.a., zaistniała sytuacja, w której skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uchybienie to nastąpiło w winy skarżącego, na skutek niezachowania przez niego należytej staranności. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kasator powołuje się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2007 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1917/06), w którym stwierdzono, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się – zgodnie z orzecznictwem i literaturą przedmiotu – z obowiązkiem strony do szczególnej staranności do dokonywania czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przyjęte w orzecznictwie przypadki braku winy nie mogą być odniesione do tego przypadku. Zatem skarżący stosownie do zaistniałej sytuacji, wyjeżdżając za granicę powinien był ustanowić pełnomocnika do prowadzenia sprawy, a w braku tego pełnomocnika powinien zawiadomić organ o zmianie adresu pobytu. Sam skarżący nie podaje również, że stan chorobowy uniemożliwiał mu podejmowanie działań. Wskazuje jedynie, iż pobyt za granicą przedłużył się na skutek choroby. To jednak nie jest usprawiedliwieniem dla zachowania skarżącego i pozostawaniem biernym w trakcie trwającego postępowania administracyjnego. Wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 455/08 stwierdza, że "O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Brak winy można więc przyjąć w sytuacji, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć." Nic nie wskazuje na to, że choroba uniemożliwiła działanie, zatem nie znajduje miejsca sytuacja, w której zaistniałej przeszkody w podejmowaniu działań nie można było usunąć.

Organ podkreślił, iż art. 58 k.p.a. nie wymaga dowodu braku winy, a jedynie uprawdopodobnienia. Skarżący jedynie twierdzi, iż nie mógł złożyć wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż przebywał za granicą, dłużej niż planował, z powodu choroby. Wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 1107/07 wskazuje jednak, że "Ogólne twierdzenie, że przyczyną uchybienia terminu była ciężka choroba (...) nie może być (...) wystarczającą argumentacją na wykazanie braku winy w uchybieniu terminu". Choroba strony mogłaby być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wówczas, gdyby rzeczywiście uniemożliwiała stronie podjęcie czynności procesowej, a przy tym strona nie miałaby możliwości skorzystania z pomocy domownika lub rodziny, czy też innych osób. Okoliczności te winny być zaś uprawdopodobnione jakimkolwiek dokumentem (wyrok WSA w Warszawie z(dnia 12 października 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1917/06).

Zdaniem organu skarżący dopuścił się niedbalstwa w prowadzeniu swoich spraw, co nie może być usprawiedliwieniem dla niezłożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w wymaganym ustawowo terminie.

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 141 § 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 144 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w terminie organ uzasadnia tym, że nieobecność wnioskodawcy pod wskazanym adresem z uwagi na pobyt zagranicą nie była zgłoszona dla organu prowadzącego postępowanie wraz z podaniem innego adresu do korespondencji niż wynikający z akt sprawy. Z tej przyczyny doręczenie przesyłki pod wskazany adres było prawidłowe i skuteczne. Kasator uważa, że należało przy tym posłużyć się normą art. 41 k.p.a. przyjmując fikcję doręczenia w przypadku nieobecności wnioskodawcy i braku wskazania przez niego nowego adresu do korespondencji. Gdyby organ administracji uzyskał informację od wnioskodawcy o przekazaniu korespondencji pod inny adres niż pierwotnie wskazany, z całą pewnością postąpiłby zgodnie z jego wolą. Brak takiego zachowania skutkuje, iż wnioskodawca składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy po powrocie z Ukrainy, uchybił terminowi do jego złożenia. Nie uprawdopodobnił również, iż to uchybienie nie nastąpiło z jego winy, czego efektem była odmowa organu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną M.W. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego opowiadając się za trafnością wyroku Sądu oraz wywodząc, że spełnił przesłanki do przywrócenia terminu. Nadto przedłożył kserokopię z paszportu oraz wypis z karty informacyjnej leczenia szpitalnego na Ukrainie wraz z tłumaczeniem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, uzasadniających uchylenie zaskarżonego wyroku, chociaż niektóre z podniesionych zarzutów należy uznać za zasadne.

Trafnie kasator podniósł, iż wadliwie przyjęto w zaskarżonym wyroku, że doręczenie przesyłki M.W. nastąpiło w dniu [...] marca 2009 r., tj. w dacie faktycznego otrzymania jej, a zatem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w ustawowym terminie, przewidzianym w art. 141 § 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 144 k.p.a.

Błędnie także Sąd ocenił prawidłowość doręczenia posługując się przepisami ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. – Prawo pocztowe, chociaż w tej sprawie zastosowanie miały przepisy k.p.a.

Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. osobom fizycznym doręcza się pisma w ich mieszkaniu lub miejscu pracy.

Miejscem zamieszkania M.W. było Z., mieszkanie przy ul. B..

W przypadku nieobecności adresata Kodeks przewiduje doręczenie zastępcze stanowiące w art. 43 o powinności doręczenia pisma za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, iż wobec nieobecności adresata, doręczyciel pozostawił zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym. Przesyłkę tę w dniu [...] marca 2009 r. odebrała I.P., będąca właścicielką mieszkania. Taki sposób doręczenia w sytuacji, gdy I.P. nie była domownikiem skarżącego ani osobą upoważnioną do odbioru przesyłki nie może być uznany za prawidłowy. Mimo wadliwości przepisy k.p.a. nie przewidują takiej możliwości, aby uznać, iż uprawnione jest przyjęcie dwóch dat doręczenia, zaś w szczególności za doręczenie prawidłowe uznać późniejszą datę, w której strona otrzymała przesyłkę od osoby, której nieprawidłowo doręczono pismo.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że nieprawidłowe doręczenie pisma procesowego uprawnia stronę do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Taka też sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie i zasadnie strona złożyła wniosek w trybie art. 58 § 1 k.p.a.

Błędnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, iż złożenie wniosku o przywrócenie terminu było bezprzedmiotowe, a postępowanie w tym zakresie winno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Złożony wniosek podlegał rozpoznaniu w trybie art. 58 § 1 k.p.a., natomiast należało uwzględnić okoliczność, iż doręczenie postanowienia Ministra o zwrocie wniosku nastąpiło z naruszeniem przepisu art. 42 § 1 k.p.a., a nie zostały spełnione przesłanki z art. 43 i 44 k.p.a., pozwalające uznać, że nastąpiło prawidłowe doręczenie zastępcze.

Błędnie kasator zarzuca naruszenie art. 41 k.p.a. Przepis ten w § 1 nakłada na stronę obowiązek zawiadomienia organu o każdej zmianie adresu, zaś w razie zaniedbania tego obowiązku za skuteczne pozwala uznać doręczenie dokonane pod dotychczasowym adresem (§ 2).

Obowiązek z art. 41 § 1 k.p.a. odnosi się do takiej zmiany adresu, która wiąże się z nieobecnością strony przez pewien określony czas. Nie może on dotyczyć krótkotrwałego wyjazdu, bowiem uwzględniając czas potrzebny do przesłania i doręczenia przesyłki uniemożliwiłoby to prawidłowe funkcjonowanie organu, a stronę narażało na ujemne skutki. Zastosowanie domniemania z § 2 k.p.a. jest więc możliwe gdy nastąpiła zmiana adresu przynajmniej przez pewien czas, a także gdy doręczenie pod dotychczasowym adresem było prawidłowe.

W przedmiotowej sprawie nie został spełniony ani pierwszy warunek, z uwagi na krótkotrwały wyjazd strony, ani też drugi, ponieważ doręczenia pod dotychczasowym adresem nie można uznać za prawidłowe. Z tych względów organ winien rozstrzygając wniosek o przywrócenie terminu uwzględnić te okoliczności, zaś przy ocenie, czy uchybienie nastąpiło z winy strony wziąć pod uwagę, iż przedłużenie pobytu w niewielkim rozmiarze nastąpiło wskutek nieprzewidzianej choroby strony. Nie bez znaczenia w tej sprawie pozostaje fakt, iż gdyby wobec nieobecności w miejscu zamieszkania zastosowano doręczenie zastępcze przewidziane w art. 44 k.p.a., zamiast nieprawidłowego wydania pisma osobie nieuprawnionej skarżący wracając po chorobie do miejsca zamieszkania mógł odebrać z placówki pocztowej pismo zachowując termin ustawowy do wniesienia środka prawnego.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił zaskarżone postanowienie odmawiające przywrócenia terminu, jednakże przedstawione w uzasadnieniu wyroku motywy Naczelny Sąd Administracyjny uznał za błędne.

Zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a. podniesiony w skardze kasacyjnej nie jest więc zasadny, zaś skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 in fine ustawy P.p.s.a., gdyż zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.