Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 291/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2005-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie WSA Tadeusz Piskozub (spr.) Asesor Renata Kantecka Protokolant Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2005 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 czerwca 2005 roku Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 kwietnia 2005 roku w sprawie kosztów egzekucyjnych w kwocie 49.676,75 zł, związane z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr "[...]" z dnia 9 lipca 2004 roku.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, co następuje:

A sp. z o.o., z tytułu podatku od towarów i usług posiadała zaległość za miesiąc sierpień 2002 roku, w wysokości 653.400 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 9 lipca 2004 roku wystawił tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w celu wyegzekwowania podatku VAT w kwocie 653.400. zł, wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości 173 .464,30 zł.

W dniu 14 lipca 2004 roku wszczęto postępowanie egzekucyjne poprzez doręczenie Spółce odpisu tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunków bankowych w B SA. w O. i C SA. w O.

Zajęcie nie zostało zrealizowane, albowiem w B Spółka nie prowadziła rachunku, natomiast w C, Spółka nie posiadała środków na rachunku bankowym.

Organ egzekucyjny w związku z podjętymi czynnościami egzekucyjnymi wyliczył koszty egzekucyjne w kwocie 49.676,75 zł, w tym

– na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnej - 5% egzekwowanej należności, tj. 41.395,13 zł,

– na podstawie art.64 § 4 ustawy opłata manipulacyjna w wysokości - 1% egzekwowanej kwoty, w wysokości 8.281,62 zł.

Naczelnik Urzędu Skarbowego, decyzją z dnia 17 września 2004 roku rozłożył na raty zaległość w podatku VAT za miesiąc sierpień 2002r., co skutkowało zawieszeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego oraz uchyleniem zajęcia rachunku Spółki w C.

W dniu 4 marca 2005 roku organ egzekucyjny, na wniosek wierzyciela, podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne i dokonał zajęcia rachunków bankowych Spółki, w wyniku czego w dniu 30 marca 2005 roku zostały wyegzekwowane koszty egzekucyjne.

Pełnomocnik Spółki pismem z dnia 14 marca 2005 roku, złożył wniosek, na podstawie art.64 c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Naczelnik Urzędu skarbowego, postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2005 roku ustalił koszty egzekucyjne w wysokości 49.676,75 zł związane z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9.07.2004 r.. W podstawie prawnej postanowienia powołano art.64 § 1 i § 6 oraz art.64 c § 1 i § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, natomiast w uzasadnieniu opisano przebieg czynności egzekucyjnych i stwierdzono, że w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego w dniu 14.07.2004 r., na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9.07.2004 r., należność główna i odsetki wyniosły łącznie 827.902,55 zł.

Zatem obliczone koszty egzekucyjne wyniosły: 49.676,75 zł i wyliczone zostały w sposób następujący:

– na podstawie art.64 § 6 cyt. ustawy, opłata manipulacyjna -1%, od kwoty egzekwowanej, tj. 8.281,62 zł,

– na podstawie art.64 § 1 pkt 4 powołanej ustawy, opłata za dokonanie zajęcia konta bankowego - 5% egzekwowanej kwoty, tj. 41.395,13 zł.

Pełnomocnik Spółki wniósł zażalenie na to postanowienie, podnosząc, że organ egzekucyjny przyjął błędną podstawę wyliczenia kosztów egzekucyjnych, ponieważ postanowieniami z dnia 31 grudnia 2004 roku i z dnia 9 marca 2005 roku, zaliczono na poczet zaległości w podatku VAT za miesiąc sierpień 2002 roku, nadpłaty. Okoliczność ta, zdaniem żalącego, powinna wpłynąć na wyliczenie kosztów egzekucyjnych nie od kwoty ciążącej na Spółce, lecz od kwoty zadłużenia pomniejszonego o nadpłatę.

Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia, postawieniem z dnia 3 czerwca 2005 roku, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia, organ II instancji, stwierdził, że postępowanie egzekucyjne zostało prawidłowo wszczęte, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 lipca 2004 roku. W wyniku podjętych działań egzekucyjnych zajęto rachunki bankowe Spółki, co przyczyniło się do powstania kosztów egzekucyjnych, na podstawie art.64 § 6 oraz art.64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w łącznej kwocie 49.676,75 zł. Organ II instancji uznał za bezzasadny zarzut pełnomocnika Spółki, że przy pobieraniu kosztów egzekucyjnych przyjęto niewłaściwą kwotę egzekwowanej należności, ponieważ w wyniku złożenia w dniu 8 listopada 2004 roku korekty deklaracji VAT, powstała nadpłata w tym podatku, która następnie postanowieniami z dnia 31 grudnia 2004 r. i z dnia 9 marca 2005 r., została zaliczona na poczet zaległości w podatku VAT z sierpnia 2002r..

Uzasadniając swoje stanowisko, organ II instancji podniósł, że organ egzekucyjny zajął rachunek bankowy Spółki w dniu 14 lipca 2004 roku, doręczając zawiadomienie Stronie i dłużnikowi zajętej wierzytelności. Na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego tj.14.07.2004r., nie stwierdzono nadpłaty, a ograniczenie kwoty egzekwowanej przez wierzyciela nastąpiło w terminie późniejszym i nie było wynikiem niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia egzekucji. Stąd okoliczność uregulowania części egzekwowanej zaległości, w formie nadpłaty, nie zwalnia Strony od obciążenia jej kosztami, bowiem zgodnie z art.64 § 8 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, nie zwalnia od obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej oraz opłat za czynności egzekucyjne i wydatków.

Pismem z dnia 6 lipca 2005 roku, pełnomocnik Spółki, doradca podatkowy R. M., zaskarżył postanowienie z dnia 3 czerwca 2004 roku, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wnosząc o uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych.

Zaskarżonemu postanowieniu, zarzucono:

– naruszenie zasady celowości wynikającej z całokształtu uregulowań zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

– naruszenie dyspozycji art.64 § 1 pkt 4 oraz 6 cyt. ustawy.

Z uzasadnienia skargi wynika, że w ocenie skarżącego zarzucone naruszenia są przerzucaniem na Spółkę odpowiedzialności w postaci objęcia tytułem egzekucyjnym m.in. należności głównej w kwocie 653.400 zł, zamiast faktycznej kwoty zaległości podatkowej w kwocie 271.464 zł, pomniejszonej o nadpłatę w kwocie 381.936 zł, istniejącą już w dacie wydania decyzji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 31.12.2003 roku, co stanowi naruszenie zasady celowości.

Ponadto skarżący stwierdził, że w dacie wystawienia tytułu egzekucyjnego Spółka była zobowiązana do uiszczenia zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc 08.2002r., gdzie część tej zaległości stanowiła nadpłatę podlegającą zwrotowi na rachunek bankowy Spółki.

Zdaniem skarżącego opłata manipulacyjna i opłaty za czynności egzekucyjne, powinny być obliczone od faktycznej kwoty zaległości podatkowej za miesiąc 08.2002 r., tj. 271.464 zł, powiększonej o odsetki.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowiska zawarte w uzasadnieniu postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrując skargę, zważył co następuję:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Przepis § 2 art.1 cyt. ustawy określa podstawową zasadę wykonywania przez te sądy funkcji kontrolnej stanowiąc, że sprawowana ona jest pod względem zgodności z prawem.

Na podstawie art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej "ppsa", kontrola tej działalności obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje i postanowienia, wydane w postępowaniu egzekucyjnym.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do problemu czy podstawą naliczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnej, zgodnie z art.64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwana dalej "upea", wysokości 5 % egzekwowanej kwoty, a także opłaty manipulacyjnej, w wysokości 1 % egzekwowanej kwoty, na podstawie art.64 § 6 upea, stanowi kwota dłużna wymieniona w tytule wykonawczym, czy wysokość dłużnej kwoty po dokonaniu wpłat i potrąceń w czasie trwania postępowania egzekucyjnego w administracji.

Z akt sprawy wynika, że organ wyliczył 5 % opłaty za zajęcie wierzytelności od kwoty 828.162 zł (653.400 zł należność główna i 173.464 zł odsetki), figurujące w tytule wykonawczym. Natomiast strona skarżąca uważa, że wyliczenie powinno nastąpić od kwoty faktycznej zaległości w wysokości 271.464 zł należności głównej, pozostałej po potrąceniu nadpłaty w wys. 381.936 zł, z egzekwowanej zaległości w podatku VAT, za miesiąc sierpień 2002 r. (653.400 – 381.936 zł), na dzień 9.03.2005r.

W ocenie Sądu, decydujące znaczenie w tej sprawie ma data powstania obowiązku uiszczenia opłat egzekucyjnych. Zgodnie z regulacją art.64 § 9 upea, obowiązek uiszczenia opłat za zajęcie wierzytelności pieniężnych i opłat manipulacyjnych, powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 14 lipca 2004r. doręczono dłużnikowi tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 9.07.2004., opiewający na kwotę 653400 zł, wraz z odsetkami, jako zaległość w podatku VAT za miesiąc sierpień 2002 r., wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność z rachunków bankowych.

Banki B i C, jako dłużnicy zajętej wierzytelności otrzymały zawiadomienia o zajęciu konta "A" w dniu 12 lipca 2004 r. Zatem, na podstawie art.64 § 9 upea obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnej i opłaty manipulacyjnej, powstał w dniu 14 lipca 2004 roku, tj. z chwilą doręczenia dłużnikowi odpisu tytuł wykonawczego na kwotę 827.902,50 zł, oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności.

Opłaty za czynności egzekucyjne stanowią zryczałtowane wynagrodzenie dla organu egzekucyjnego za dokonanie określonych czynności. Wysokość tych opłat nie jest uzależniona od rzeczywistych kosztów poniesionych przez organ egzekucyjny, w związku z dokonaniem każdej czynności egzekucyjnej. Dlatego, zgodnie z art. 64 § 7 upea podstawą obliczenia opłaty egzekucyjnej będzie kwota główna wraz z należnymi odsetkami, przypadające w dniu powstania obowiązku ich uiszczenia, tj. 14 lipca 2004 roku.

Nadto zgodnie z § 10 art.64 upea, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej w przypadku, gdy pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności, powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie.

Stąd, zdaniem Sądu, organy egzekucyjne prawidłowo naliczyły opłatę za zajęcie wierzytelności w wysokości 5 % kwoty egzekwowanej należności w tytule wykonawczym i 1% opłaty manipulacyjnej kwot egzekwowanej należności, objętej tym tytułem, przy czym obowiązek ich uiszczenia powstał w dniu 14 lipca 2004 roku.

Za nietrafny, w ocenie Sądu, należy uznać zarzut skarżącego, że podstawą naliczenia opłat egzekucyjnych powinna stanowić kwota 271.464 zł wraz z odsetkami, jako różnica należności głównej tytułu wykonawczego 653.400 zł, pomniejszona o kwotę nadpłaty w wysokości końcowej, na dzień 5.03.2005 r., opiewającej na kwotę 381.936 zł, istniejącą, jak twierdzi skarżący w dniu 31.12.2003 roku.

Podstawę nietrafności zarzutu skarżącego, stanowi treść art. 64 § 8 upea, zgodnie z którym zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, nie zwalnia od obowiązku zapłaty opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjnej. Zatem dokonanie potrącenia nadpłaty na dzień 5.03.2005 r., w wysokości 381.936 zł, nie spowodowało zmniejszenia podstawy obliczenia opłat egzekucyjnej i manipulacyjnej, ponieważ na dzień ich powstania tj. 14.07.2004 r., w tytule wykonawczym figurowała kwota 653.400 zł należności głównej i odsetki w kwocie 173.464,30 zł, wyliczone na dzień wystawienia tytułu tj. 9.07.2004 r..

Postawiony w skardze zarzut naruszenia art.64 § 1 pkt 4 i § 6 upea, w kontekście podstawy naliczenia opłaty egzekucyjnej i manipulacyjnej, która wg twierdzenia skarżącego powinna wynosić 271.464 zł, powiększona o odsetki, jako faktycznej kwoty zaległości, jest bezpodstawny.

Sąd, dokonując oceny zarzutu dokonał wykładni funkcjonalnej art.64 § 7 upea i doszedł do przekonania, że na dzień powstania obowiązku uiszczenia opłat egzekucyjnych, tj. 14.07.2004 roku, egzekwowana kwota wyniosła 828.162 zł, a późniejsze zmniejszenie zaległości głównej o kwotę nadpłaty, na dzień 9.03.2005r., nie ma wpływu na tę podstawę. Wydając zaskarżone postanowienie z dnia 3 czerwca 2005 r. i poprzedzające je, postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 15 kwietnia 2005 roku, na żądanie skarżącego dłużnika, w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie 49.676,25 zł, organy egzekucyjne swoje postanowienia oparły na prawidłowej podstawie prawnej, powołując art.64 § 1 i § 6, art.64c § 1 i § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zaś w uzasadnieniu opisano przebieg postępowania egzekucyjnego i stwierdzono datę wszczęcia postępowania egzekucyjnego na dzień 14.07.2004 r., jako dzień w którym powstał obowiązek uiszczenia opłat 5% za zajęcie wierzytelności i 1 % opłaty manipulacyjnej, od kwoty wymienionej w tytule wykonawczym. Postawiony w skardze zarzut naruszenia zasady celowości, wynikającej z całokształtu uregulowań zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest bezprzedmiotowy, w ocenie Sądu.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca spółka na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, tj. 9.07.2004r., posiadała wymagalną zaległość w podatku VAT, za miesiąc sierpień 2002 r., w kwocie 653.400 zł, wraz z należnymi odsetkami.

Należność za miesiąc sierpień 2002 roku, Naczelnik Urzędu Skarbowego określił decyzją z dnia 31 grudnia 2003 roku, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzją z 24 czerwca 2004 r. Znamienne w tej sprawie jest to, że tytuł wykonawczy wystawiono w dacie 9.07.2004 roku, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z dnia 15 grudnia 2004 roku, oddalił skargę na decyzję podatkową, dot. podatku VAT za miesiąc sierpień 2002 roku.

W ocenie Sądu, stwierdzenie w uzasadnieniu skargi, że na dzień 31 grudnia 2003 roku, istniała nadpłata w wysokości 381.936 zł, a więc przed datą wystawienia tytułu wykonawczego, jest próbą wprowadzenia Sądu w błąd, co do prawidłowej podstawy naliczenia opłat egzekucyjnych. Fakt ten prawidłowo wychwycił organ egzekucyjny II instancji, ustosunkowując się do tej kwestii w odpowiedzi na skargę. Stąd zarzut naruszenia zasady celowości upea, jest bezpodstawny - a prawidłową podstawą naliczenia opłat egzekucyjnych stanowi kwota 653.400 zł wraz z odsetkami, na która opiewał tytuł wykonawczy z dnia 9.07.2004 r., a obowiązek uiszczenia opłat egzekucyjnych powstał w dniu 14.07.2004 roku, kiedy zawiadomiono dłużnika o zajęciu jego wierzytelności w bankach.

W ocenie Sądu, organ II instancji słusznie podniósł fakt, że zgodnie z art.64c § 3 upea, jeżeli okaże się, że po pobraniu od zobowiązanego kosztów egzekucyjnych wszczęcie i prowadzenie egzekucji nie było zgodne z prawem, to należności te wraz z odsetkami organ egzekucyjny zwraca dłużnikowi.

W tej sytuacji, kiedy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a mianowicie art. 7, art. 77 i art. 107 kpa w związku z art. 123 kpa i art. 17upea, nie można zarzucić organowi II instancji, że przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia naruszył przepisy prawa, dlatego też wszystkie zarzuty skargi jako nietrafne, nie zasługują na uwzględnienie.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.