Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2446/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego Skarbu Państwa – L. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Skarbu Państwa – Lasów Państwowych Nadleśnictwo L., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] października 2006 r. nr [...].

Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy:

Orzeczeniem z dnia [...] lutego 1956 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w G., na podstawie art. 1 i art. 3 dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Związku Socjalistycznych Republik Rad (Dz.U. R.P. Nr 59, poz. 318) i dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. R.P. Nr 46, poz. 339) stwierdziło przejście na własność Państwa po osobach przesiedlonych do ZSRR oraz przejęło na własność Państwa po osobach nieobecnych i nie władających swoimi gruntami i budynkami nieruchomości ziemskie, położone we wsi R.

Decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N., po rozpatrzeniu wniosku P. M., stwierdziło nieważność powyższego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady N. z dnia [...] lutego 1956 r. w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonych we wsi R., stanowiących w dacie przejęcia własność S. M., gdyż w osnowie decyzji nie określono w sposób prawidłowy przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskiej, w rozumieniu art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, stwierdzając jednocześnie, że decyzja ta rażąco narusza art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. Nr 45, poz. 416). W postępowaniu prowadzonym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. za strony postępowania uznano spadkobiercę poprzedniego właściciela nieruchomości oraz Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę [...], przy jednoczesnym stwierdzeniu braku podstaw prawnych do ustalania obecnego stanu prawnego nieruchomości, w tym obecnych właścicieli nieruchomości (jeżeli oczywiście doszło do jej zbycia), gdyż badane orzeczenie wywołało skutki prawne w sferze stosunków dotyczących Skarbu Państwa oraz byłych właścicieli nieruchomości i tylko te podmioty mogły zostać uznane za strony obecnie prowadzonego postępowania.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2008 r. Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo L., reprezentowany przez adw. J. B., wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] października 2006 r., podając za przesłankę wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Państwowej Rady Narodowej w G. przysługiwał mu przymiot strony, pomimo tego nie z własnej winy nie brał on udziału w tym postępowaniu.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] października 2006 r. a następnie decyzją z dnia [...] maja 2009 r., utrzymaną w mocy decyzją z [...] września 2009 r. nr [...], odmówiło uchylenia własnej decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydium Państwowej Rady Narodowej w G.

Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1645/09, stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], z uwagi na wydanie ich z naruszeniem przepisów o właściwości.

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. przekazało Wojewodzie [...], jako organowi właściwemu, wniosek Skarbu Państwa - Lasów Państwowych Nadleśnictwa L. o wznowienie postępowania, który postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], wznowił postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie oraz wstrzymał wykonanie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] października 2006 r.

Po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia, decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], Wojewoda [...] odmówił uchylenia przedmiotowej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] października 2006 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Wojewoda stwierdził, że Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo L. nie ma interesu prawnego i nie przysługuje mu przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Państwowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1956 r. Skoro w przedmiotowym orzeczeniu nie określono nieruchomości, które przejęto na własność Skarbu Państwa, to zdaniem organu nie jest dopuszczalne ustalanie treści tego orzeczenia na podstawie przedstawionego przez wnioskującego wpisu w księdze wieczystej nr [...] oraz nie jest dopuszczalne domniemywanie, że nieruchomości ujawnione w tej księdze stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie kwestionowanego orzeczenia. Tym samym w ocenie Wojewody nie jest uprawnione przypisywanie aktualnemu właścicielowi nieruchomości objętych niniejszą księgą wieczystą przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] lutego 1956 r. Zatem organ I instancji stwierdził, że nie została spełniona przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 4 k p a., na którą powoływało się Nadleśnictwo Łosie.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo L., reprezentowany przez adw. J. B., wniósł odwołanie zarzucając zaskarżonej decyzji Wojewody naruszenie szeregu przepisów postępowania.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r., stwierdzając, że wobec niewykazania interesu prawnego, organ I instancji słusznie odmówił uznania Nadleśnictwa L. za stronę w postępowaniu o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1956 r. nr [...], gdyż nie zaistniała przyczyna wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową dającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, jeżeli postępowanie, w którym zapadło rozstrzygnięcie było dotknięte kwalifikowaną wadą wyliczoną enumeratywnie w przepisach prawa procesowego. Jedną z takich wad jest niezawiniony brak udziału strony w postępowaniu dotyczącym zaskarżonej decyzji ostatecznej, na którą to okoliczność powołało się Nadleśnictwo L. w swoim wniosku o wznowienie postępowania. W ocenie Ministra z akt sprawy nie wynika, aby Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo L. miał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N., zatem słusznie Wojewoda odmówił uchylenia kwestionowanej decyzji z dnia [...] października 2006 r.

Minister stwierdził, że mimo, iż Nadleśnictwo L. podnosi, iż przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia Prezydium w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonych we wsi R., stanowiących w czasie przejęcia własność S. M., wynika z prawa własności nieruchomości położonych w miejscowości R., objętych księgą wieczystą KW nr [...], czyli że nieruchomości te stały się własnością Skarbu Państwa na mocy tego orzeczenia, co ma dowodzić posiadania przez Nadleśnictwo L. interesu prawnego w niniejszym postępowaniu, to okoliczność taka nie znajduje jednak potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Odpis z niniejszej księgi wieczystej dotyczy aktualnych działek ewidencyjnych w miejscowości R. nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...]. Jako właściciela powyższych nieruchomości ujawniono Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo L. Jednocześnie organ zauważył, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1956 r. nie zostało w niej ujawnione jako podstawa wpisu prawa własności wymienionych w tej księdze nieruchomości. Za podstawy wpisów księga wieczysta wymienia szereg dokumentów i orzeczeń (także orzeczeń PPRN w G.), wśród których brak jest jednak przedmiotowego orzeczenia PPRN w G. z dnia [...] lutego 1956 r., którego dotyczy niniejsze postępowanie.

Jednocześnie Minister wskazał, że w aktach sprawy znajduje się dokument o charakterze prywatnym pn. "W.", sporządzony przez geodetę uprawnionego G.L., z którego wynika, iż działka o aktualnym numerze ewidencyjnym [...], będąca własnością Skarbu Państwa - Nadleśnictwa L., powstała z parcel należących uprzednio do S. M. Minister podkreślił, że okoliczność ta nie świadczy jednak o tym, że Nadleśnictwo L. stało się właścicielem powyższej nieruchomości na podstawie kwestionowanego orzeczenia PPRN w G. z dnia [...] lutego 1956 r., mając na uwadze fakt niewymienienia przedmiotowego orzeczenia jako podstawy wpisu prawa własności w księdze wieczystej odnośnie niniejszej działki, gdyż przedmiotowa księga wieczysta nr [...], w skład której wchodzi działka nr [...], za podstawę wpisu prawa własności Skarbu Państwa wymienia m.in. orzeczenie PPRN w G. z dnia [...] kwietnia 1952 r. nr [...]. W oparciu o powyższe Minister stwierdził, że z treści tego orzeczenia wynika, iż na jego podstawie przejęto część nieruchomości we wsi R., należących m.in. do S. M., zatem działka nr [...] stanowiąca byłą własność S. M. stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie innego orzeczenia PPRN, niż tego, które jest przedmiotem wznowienia postępowania nieważnościowego.

Organ odwoławczy odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów stwierdził, że dotyczą one faktycznie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] października 2006 r., zaś przedmiotem postępowania odwoławczego była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r., będąca następstwem ustalenia przez organ braku podstaw wznowieniowych postępowania zakończonego tą decyzją, co wyłącza możliwość rozstrzygania o istocie sprawy (czyli o decyzji z dnia [...] października 2006 r.).

Na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r., Skarb Państwa – Lasy Państwowe Nadleśnictwo L., reprezentowany przez adw. J. B., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z powodu jej niezgodności z prawem, a w szczególności art. 28 k.p.a. przez przyjęcie, że Nadleśnictwo nie jest stroną postępowania pomimo, że treścią księgi wieczystej [...] objęta jest również działka nr [...] uwidoczniona w wykazie zmian gruntowych jako powstała z parcel gruntowych [...],[...],[...] objętych d. whl [...], należących do S. M., której dotyczy orzeczenie PPRN w G. z dnia [...] lutego 1956 r. nr [...] oraz nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności nie wzięcie pod uwagę innych dokumentów zalegających w zbiorze dokumentów księgi wieczystej, m.in. mapy synchronizacji do stanu prawnego wpisanej do ewidencji Ośrodka Geodezyjnego w G., rejestru pomiarowo klasyfikacyjnego, mapy ewidencji gruntów dla wsi R. Jednocześnie w uzasadnieniu skargi podniesiono, że Nadleśnictwo w chwili obecnej ma realny interes prawny występowania w charakterze strony, gdyż w Sądzie Rejonowym w G. toczy się postępowanie (obecnie zawieszone) z powództwa P. M. i innych przeciwko skarżącemu o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym do sygn. akt [...], którego przedmiotem jest m.in. działka oznaczona nr [...], a podstawą roszczenia jest m.in. unieważnione orzeczenie PPRN w G. z dnia [...] lutego 1956 r. nr [...]. Zatem postępowanie administracyjne wszczęte na skutek wniosku Nadleśnictwa o wznowienie postępowania ma ścisły związek z postępowaniem sądowym w sprawie o sygn. akt [...].

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie w całości decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Zgodnie z wykładnią literatury przedmiotu (Małgorzata Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do art. 145 k.p.a., LEX Omega) czwartą przyczyną wznowienia postępowania jest brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy. Dotyczy ona nieprawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania. Przesłanka braku winy strony oznacza sytuację, gdy nie została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania lub nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych albo nie mogła w nich brać udziału z powodów przez nią niezawinionych. Nie jest przy tym wymagane, aby winę w tym zakresie ponosili inni uczestnicy postępowania lub organ administracyjny. Wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje niezależnie od tego, czy brak udziału strony wywarł wpływ na treść decyzji. Artykuł 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie wymaga zatem stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy. Wpływ tego braku udziału na wynik sprawy może być dopiero oceniony w postępowaniu wznowieniowym. Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z udziałem strony pozwoli wówczas na stwierdzenie, czy dojdzie do zmiany ustaleń stanu faktycznego (por. B. Adamiak (w:) System 9, s. 255; por. też wyrok NSA z dnia 13 maja 1998 r., I SA 2189/97, LEX nr 45705: "Sam fakt braku udziału strony w postępowaniu bądź w jego części bez jej winy stanowi powód do wznowienia postępowania, gdyż art.145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie wymaga stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy").

Organy administracji, zarówno pierwszej jak i drugiej instancji przyjęły, że skarżący Skarb Państwa – Lasy Państwowe Nadleśnictwo L. nie ma przymiotu strony w niniejszy postępowaniu.

Zgodnie z treścią art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z orzecznictwa sądowego wynika, że nawet w razie wszczęcia postępowania na żądanie strony, organ administracji publicznej jest obowiązany ustalić, czy w postępowaniu tym powinny uczestniczyć inne osoby będące stronami postępowania i zawiadomić je o wszczęciu postępowania na żądanie strony. Oznacza to, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony mogą uczestniczyć osoby, które wprawdzie nie żądały czynności organu administracji publicznej, lecz postępowanie to dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku. Są zatem stronami postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28. Jedyną przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest to, czy legitymuje się interesem prawnym lub obowiązkiem, ze względu na który "żąda czynności organu" lub którego "dotyczy postępowanie". Jest bowiem oczywiste, że stroną postępowania administracyjnego można być tylko w sprawie określonej w art. 1 pkt 1 i 2, a zatem przesłanki zastosowania przepisów kodeksu do konkretnej sprawy nie są w sensie ścisłym przesłankami uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego. Pojęcie interesu prawnego, użyte w art. 28, rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Uwzględniając niezwykłą różnorodność sytuacji prawnej jednostki ukształtowanej przepisami prawa administracyjnego, od chronionych Konstytucją RP praw politycznych i socjalnych do chronionych prawem budowlanym interesów osób trzecich, należy zadowolić się stwierdzeniem, że interes prawny w rozumieniu art. 28 to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego (Andrzej Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 28 k.p.a., LEX Omega). Niedookreślony charakter tego pojęcia zezwala sądowi administracyjnemu na rozciągnięcie ochrony prawnej jednostki na takie sytuacje prawne, które nie są objęte zakresem pojęcia prawa podmiotowego rozumianego (w doktrynie prawa cywilnego) jako "przyznaną przez normę prawną na rzecz podmiotu stosunku prawnego sferę prawnej możności postępowania w sposób ustalony w tej normie" (S. Grzybowski, Prawo cywilne, 1978, s. 111), roszczenia pojmowanego jako "uprawnienie, którego treścią jest możność domagania się od indywidualnie oznaczonych osób, aby zachowały się one w określony sposób, polegający na czynieniu, zaniechaniu lub znoszeniu" (S. Grzybowski, Prawo cywilne, 1978, s. 113) czy uprawnienia rozumianego jako tzw. przejaw prawa podmiotowego (S. Grzybowski, Prawo cywilne, 1978, s. 112).

Nadleśnictwo L. podnosiło, że posiada przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia Prezydium w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonych we wsi R., stanowiących w czasie przejęcia własność S. M., co wynika z prawa własności nieruchomości położonych w miejscowości R., objętych księgą wieczystą KW nr [...], bowiem nieruchomości te stały się własnością Skarbu Państwa na mocy orzeczenia PPRN w G. z dnia [...] lutego 1956r.

Zdaniem organów okoliczność taka nie znajdowała jednak potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Odpis z niniejszej księgi wieczystej dotyczy aktualnych działek ewidencyjnych w miejscowości R. nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...]. Jako właściciela powyższych nieruchomości ujawniono Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo L. Jednocześnie organy zauważały, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1956 r. nie zostało w niej ujawnione jako podstawa wpisu prawa własności wymienionych w tej księdze nieruchomości. Za podstawy wpisów księga wieczysta wymienia szereg dokumentów i orzeczeń (także orzeczeń PPRN w G., m.in. orzeczenie z dnia [...] kwietnia 1952 r.), wśród których brak jest jednak przedmiotowego orzeczenia PPRN w G. z dnia [...] lutego 1956 r., którego dotyczy niniejsze postępowanie. Jednocześnie Minister wskazał, że w aktach sprawy znajduje się dokument o charakterze prywatnym "W.", sporządzony przez geodetę uprawnionego G. L., z którego wynika, iż działka o aktualnym numerze ewidencyjnym [...], będąca własnością Skarbu Państwa - Nadleśnictwa L., powstała z parcel należących uprzednio do S. M. Minister podkreślił, że okoliczność ta nie świadczy jednak o tym, że Nadleśnictwo L. stało się właścicielem powyższej nieruchomości na podstawie kwestionowanego orzeczenia PPRN w G. z dnia [...] lutego 1956 r., mając na uwadze fakt niewymienienia przedmiotowego orzeczenia jako podstawy wpisu prawa własności w księdze wieczystej odnośnie niniejszej działki, gdyż przedmiotowa księga wieczysta nr [...], w skład której wchodzi działka nr [...], za podstawę wpisu prawa własności Skarbu Państwa wymienia m.in. orzeczenie PPRN w G. z dnia [...] kwietnia 1952 r. nr [...]. W oparciu o powyższe Minister stwierdził, że z treści tego orzeczenia wynika, iż na jego podstawie przejęto część nieruchomości we wsi R., należących m.in. do S. M., zatem działka nr [...] stanowiąca byłą własność S. M. stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie innego orzeczenia PPRN, niż tego, które jest przedmiotem wznowienia postępowania nieważnościowego.

Stanowisko organu zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, co do interesu prawnego skarżącego jest błędne.

Artykuł 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece stanowi, że: Domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Przepis ten wyraża zasadę jawności materialnej, która polega na tym, że księga wieczysta ujawnia stan prawny nieruchomości, dla której jest prowadzona. Konsekwencjami tej zasady są dwa domniemania: po pierwsze - domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych, polegające na tym, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, i po drugie - domniemanie nieistnienia praw wykreślonych z księgi wieczystej, co nie oznacza, ani że wygasły, ani że były wpisane bez podstawy prawnej, a więc że nie powstały. Domniemania z art. 3 obejmują tylko prawa i roszczenia wpisane w działach II-IV księgi wieczystej, a nie dane faktyczne wpisane w dziale I-O. Przy czym, przez stan prawny nieruchomości należy rozumieć prawa i roszczenia wpisane w działach II-IV księgi wieczystej. Natomiast, według obowiązujących przepisów prawami rzeczowymi są: własność (art. 140 k.c.) i użytkowanie wieczyste (art. 232 k.c.), a ograniczonymi prawami rzeczowymi: użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka (art. 244 § 1 k.c.). Oprócz praw rzeczowych w księdze wieczystej mogą być wpisane prawa osobiste i roszczenia, o których mowa w art. 16 u.k.w.h., gdyż - stosownie do art. 3 u.k.w.h. - są one objęte domniemaniem prawdziwości i chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (Ewa Bałan- Gonciarz, Helena Ciepła, Komentarz do art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).

Odpis z księgi wieczystej dotyczy aktualnych działek ewidencyjnych w miejscowości R. w tym działki nr [...]. Jako właściciela powyższych nieruchomości ujawniono Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo L. Orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1956 r. nie zostało w niej ujawnione jako podstawa wpisu prawa własności wymienionych w tej księdze nieruchomości. Za podstawy wpisów księga wieczysta wymienia szereg dokumentów i orzeczeń, wśród których brak jest orzeczenia PPRN w G. z dnia [...] lutego 1956 r., którego dotyczy niniejsze postępowanie.

Powyższe nie zwalnia jednak organów z obowiązku ustalenia prawdy materialnej w sprawie. Domniemanie prawdziwości, chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, dotyczy bowiem samego prawa a nie podstawy jego wpisu (wnioski i podstawy wpisów). W tym zakresie organy winny poczynić własne ustalenia, a nie opierać się jedynie na danych z księgi wieczystej. Zwłaszcza, że w sprawie występują dwa akty administracyjne o zbliżonej treści dotyczące nieruchomości S. (S.) M., położonych w miejscowości R., z których to wyodrębniona została działka nr [...]. Na mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1956 r. nr [...] w sprawie przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskiej położonej we wsi R., gromada [...], pow. [...], uznano, że m.in. grunty będące poprzednio własnością S. M. przeszły z dniem 1 lipca 1965 r. na własność państwa. Akt ten nie zawierał powierzchni nieruchomości przejętych, czy to będących uprzednio własnością S. M., czy to powierzchni ogólnej wszystkich przejmowanych nieruchomości.

Również nieruchomości znajdującej się we wsi R., będącej własnością S. M. dotyczyło orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] kwietnia 1952 r. nr [...], zawierające jedynie powierzchnie wszystkich przejmowanych gruntów, jak określono – grunty o ogólnym obszarze [...] ha według ogólnej powierzchni oznaczenia tych gruntów, zaś według szczegółowego i powierzchniowego oznaczenia reszty gruntów tej gromady w rejestrze przedregulacyjnym starego stanu posiadania. Oba orzeczenia oparte były na przepisach zawartych w dekrecie z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz.U. Nr 59, poz. 318), zmienionego dekretem z dnia 28 września 1949 r. (Dz.U. Nr 43, poz. 404) oraz rozporządzenia Ministra Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 15 lipca 1948r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie trybu orzekania o przejęciu na własność państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz.U. Nr 46, poz. 339). Zarówno orzeczenie z dnia 24 kwietnia 1952 r. jak i z dnia 25 lutego 1956r. nie wyróżnia powierzchni i granic nieruchomości S. M. przejmowanych na rzecz Państwa. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, opierającego się wyłącznie na zapisie z księgi wieczystej, że podstawą wpisu prawa na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], było orzeczenie z dnia [...] kwietnia 1952 r. Organ winien zbadać na podstawie akt wieczysto-księgowych, jakie dołączone do wniosku dokumenty, orzeczenia administracyjne były podstawą wpisu prawa własności na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Po dokonaniu tych ustaleń odnieść się do dwóch orzeczeń dotyczących nieruchomości S. M., wypowiedzieć się czy dotyczyły one tych samych nieruchomości, czy też części ww. nieruchomości. Podać skąd wynika dana konkluzja. Przy czym rzeczą oczywistą jest, że Skarb Państwa na mocy dwóch orzeczeń administracyjnych nie mógł nabyć dwa razy własności tych samych nieruchomości. Skoro nabyłby własność decyzją z dnia [...] kwietnia 1952 r., to nie mógłby nabyć po raz drugi prawa, które już posiada.

Przy zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym nie budzi wątpliwości, że nie można wykluczyć, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia PPRN w G. z dnia [...] lutego 1956 r. mogło dotyczyć również działki nr [...], powstałej z parceli S. M.

Skarżący ma zatem interes prawny do tego by być stroną w niniejszym postępowaniu, bowiem istnieje niepewność, co do stanu prawnego (podstawy nabycia prawa własności) działki nr [...]. Niepewność ta dotyczy kwestii, na mocy jakiego orzeczenia Skarb Państwa stał się właścicielem działki. W przypadku skarżącego jest to o tyle istotne, że Skarb Państwa – Lasy Państwowe Nadleśnictwo L. jest właścicielem wspomnianej działki a postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia PPRN w G. z dnia [...] lutego 1956 r. może dotyczyć przejęcia tym orzeczeniem na własność Państwa m.in. tej działki. Organ winien zatem ustalić, o ile jest to możliwe, czy orzeczenie PPRN w G. z dnia [...] lutego 1956 r., odnosiło się również do działki nr [...], i jak ten stan ma się do treści orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1952 r. Ustalenia takiego nie można oprzeć jedynie na treści zapisów dotyczących wniosków o wpisy w księdze wieczystej lecz na badaniu dokumentów źródłowych i ich samodzielnej analizie. Dopiero w przypadku gdy zgromadzony materiał dowodowy w sposób jednoznaczny będzie wskazywał, że orzeczenie PPRN z dnia [...] lutego 1956 r. nie dotyczyło obecnej działki nr [...], możliwe będzie przyjęcie braku interesu prawnego po stronie Skarbu Państwa. Należy tu po raz kolejny podkreślić, że rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni same prawo, w tym prawo własności, ochrona ta nie obejmuje natomiast podstawy wpisu. Hipotetycznie możliwa jest sytuacja w której Skarb Państwa przejmuje własność m.in. obecnej działki nr [...] na mocy orzeczenia PPRN z dnia [...] kwietnia 1952 r. a orzeczenie z [...] lutego 1956 r. również dotyczy m.in. tej działki. Wówczas skarżący nadal posiadałby interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia PPRN w G. z dnia [...] lutego 1956 r., oba orzeczenia dotyczyłyby bowiem m.in. działki nr [...].

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.