Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 229/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 art. 1
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant referent – stażysta Katarzyna Matecka - Caban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2017 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania M. M., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2014 r., nr [...].

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w części w jakiej utrzymała ona w mocy pkt 2 decyzji organu I instancji, złożyła M. M.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Decyzją z [...] lipca 2014r. Wojewoda [...] w pkt 1 stwierdził, że parcele katastralne [...] oraz [...] (objęte dawnym zaginionym wykazem hipotecznym [...]. gr. [...]), położone w S., powiat [...], stanowiące byłą własność W. B. - nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu oraz w pkt 2 umorzył postępowanie odnośnie nieruchomości oznaczonej jako parcele katastralne [...] (objęte dawnym zaginionym wykazem hipotecznym [...]).

Odwołanie w części dotyczącej pkt 1 decyzji Wojewody [...] złożyła Gmina S.

Odwołanie w części dotyczącej pkt 2 decyzji Wojewody [...] złożyła M. M.

Decyzją z [...] listopada 2017 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołań M. M. oraz Gminy S., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2014 r., nr [...].

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Minister wskazał, iż zebrany materiał dowodowy potwierdza, że w chwili wejścia w życie dekretu o reformie rolnej majątek ziemski W. B., ujęty [...], liczył [...] ha powierzchni ogólnej, w tym użytków rolnych w rozumieniu § 5 ust. 1 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. - [...] ha. Nie spełniał on zatem normy obszarowej wynikającej z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Organ podniósł, iż z zebranego materiału dowodowego wynika, iż co do nieruchomości objętych wykazem hipotecznym [...] zapadło już - wydane na podstawie § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia - orzeczenie z [...] sierpnia 1945r. (znak: [...]), w którym Wojewódzki Urząd Ziemski w K. postanowił "uznać, że nieruchomość ziemska S., w gromadzie [...], pow. [...] położona, objęta lwh [...] grunt, dla gm. kat. [...] przy Sądzie Grodzkim w K. prowadzonej, stanowiąca własność W. B. - nie podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 pkt e Dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, gdyż jak to stwierdza odpis arkusza posiadłości gruntowych wydany przez 6 Urząd Skarbowy — Dział Katastralny w K. z dnia [...] marca 1945 r. Nr ks. [...] - ogólny obszar tej nieruchomości ziemskiej wynosi [...] ha [...] ar [...] m2, w czym jest użytków rolnych [...] ha [...] ar [...] m2". Organ podniósł, iż fakt wydania tego orzeczenia potwierdza również pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] marca 1951 r. [...] - "Małżonkowie B. posiadają wprawdzie orzeczenia b. Wojew. Urzędu Ziemskiego z dn. [...] 8.45 r. wyłączające ich nieruchomości ziemskie w [...] spod działania dekretu z dnia 6.9.44 r....".

Minister podniósł, iż w dacie 3 sierpnia 1945 r. zapadły dwa orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w K.: znak: [...], dot. majątku W. B. (w aktach sprawy) i znak: [...], dot. majątku A. z L. B. (nie odnalezione). Na treść tego ostatniego aktu powołuje się jednak decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1963r. (znak: [...]).

W ocenie organu, z akt sprawy nie wynika aby zapadłe w sprawie orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w K. z [...] sierpnia 1945 r. (znak: [...]) dotyczące majątku W. B. zostało zmienione, uchylone bądź wyeliminowane z obrotu prawnego. Organ przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące powagi rzeczy osądzonej i wskazał, że postępowanie zakończone ww. orzeczeniem Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w K. z [...] sierpnia 1945 r. jest tożsame z postępowaniem prowadzonym z wniosku M. M. Ma ono bowiem ten sam przedmiot (tj. nieruchomości dawniej objęte lwh [...]) i dotyczy tego samego interesu prawnego stron (wydania decyzji na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia z 1 marca 1945 r.). W obu sprawach występuje też zgodność podmiotowa. Wnioskodawczyni jest bowiem następczynią praw zbywalnych po W. B., adresacie orzeczenia z [...] sierpnia 1945 r. (znak: [...]).

Ponadto, Minister podniósł, iż nie podziela stanowiska strony, że ww. orzeczenie z [...] sierpnia 1945 r. nie załatwiło sprawy ostatecznie, bowiem "w dniu [...] sierpnia 1950 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. wydało zaświadczenie (znak: [...]), że nieruchomość została przejęta na Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W konsekwencji tego Sąd Grodzki w K. (...) postanowił w dniu [...] listopada 1950 r. urządzić dla nieruchomości zbiór dokumentów oznaczony Nr [...] a i złożyć w nim zaświadczenie, celem ujawnienia przeniesienia prawa własności nieruchomości w miejsce W. B. na rzecz Skarbu Państwa". W ocenie organu, późniejsze wystawienie ww. zaświadczenia przez Prezydium PRN w W. nie czyni decyzji wydanej na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia nieostateczną czy wręcz niebyłą. Minister podniósł również, iż orzeczenie z [...] sierpnia 1945 r. o niepodpadaniu pod działanie dekretu o reformie rolnej nieruchomości objętych lwh [...], jest dla M. M. korzystne, bowiem odpowiada jej żądaniu. Rozstrzygnięcie, które do tej pory nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego w sposób prawem przewidziany, powoduje zatem konieczność uznania postępowania z wniosku M. M. w odniesieniu do parcel ujętych lwh [...] za bezprzedmiotowe.

Ponadto, organ wskazał, iż przedmiotowe postępowanie dotyczy nieruchomości oznaczonych nr [...] oraz nr [...] (dawny zaginiony wykaz hipoteczny [...]), co do których nie stwierdzono wydania orzeczenia z § 5 ust. 1 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. Wobec faktu, że parcele te wchodziły w skład majątku ziemskiego niespełniającego normy obszarowej z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, Minister uznał, że nieruchomości te nie podległy przejęciu na cele reformy rolnej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w części w jakiej utrzymała ona w mocy pkt 2 decyzji Wojewody [...], złożyła M. M.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1) naruszenie art. 7 kpa w związku z art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że decyzja Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w K. z [...] sierpnia 1945 roku, znak: [...] dalej "decyzja z dnia [...] sierpnia 1945 roku") jest ostateczna i wiążąca organy administracji publicznej rozpatrujące niniejszą sprawę, podczas gdy jak wynika z zebranego materiału dowodowego, w tym w szczególności z zaświadczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W., Wydział Rolnictwa i Leśnictwa znak: [...] z [...] sierpnia 1950 roku (dalej "zaświadczenie z dnia [...] sierpnia 1950 roku"), jak również z pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...] z [...] marca 1951 roku (dalej "pismo z dnia 7 marca 1951 roku") oraz z decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. znak: [...]) z [...] kwietnia 1963 roku, w niniejszej sprawie nie ma dostatecznych dowodów na to, że decyzja z [...] sierpnia 1945 roku istotnie stała się ostateczna i obowiązująca w stosunku do W. B., poprzednika prawnego skarżącej;

2) naruszenie art. 16 kpa poprzez nieprawidłowe uznanie, że wobec ostateczności decyzji z [...] sierpnia 1945 roku decyzja ta, zgodnie z zasadą trwałości decyzji, wiąże organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie, wobec czego względem nieruchomości oznaczonej jako parcele katastralne [...], objęte dawnym zaginionym wykazem hipotecznym [...] (dalej "nieruchomość") istnieje stan powagi rzeczy osądzonej, podczas gdy w niniejszej sprawie, wobec braku dostatecznych dowodów na fakt ostateczności decyzji z [...] sierpnia 1945 roku w stosunku do W. B. nie można uznać, że zaistniał stan powagi rzeczy osądzonej, a ponadto wobec faktu, że stan faktyczny niniejszego postępowania uległ zmianie w stosunku do stanu faktycznego postępowania, w którym wydano decyzję z [...] sierpnia 1945 roku, nie można mówić o tożsamości spraw, a co za tym idzie, także o istnieniu powagi rzeczy osądzonej w stosunku do nieruchomości;

3) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy, podczas gdy w świetle ww. zarzutów decyzja ta w zaskarżonej części powinna zostać uchylona, zaś organ II instancji powinien orzec w tej części co do istoty sprawy.

Wobec powyższego, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji w zaskarżonej części oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać trzeba, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2014 r., którą w pkt 1 stwierdzono, że parcele katastralne pb nr [...] (objęte dawnym zaginionym wykazem hipotecznym [...]), położone w [...], powiat [...], stanowiące byłą własność W. B. - nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu oraz w pkt 2 umorzono postępowanie odnośnie nieruchomości oznaczonej jako parcele katastralne [...].

W skardze do sądu administracyjnego skarżąca zakwestionowała pkt 2 zaskarżonego rozstrzygnięcia, to jest prawidłowość umorzenia przez organ przedmiotowego postępowania odnośnie nieruchomości objętych dawnym zaginionym wykazem hipotecznym lwh [...]. Z zaskarżonej decyzji wynika, iż powodem umorzenia postępowania w tym zakresie było ustalenie przez organ, iż w odniesieniu do ww. nieruchomości zapadła już, na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r., ostateczna decyzja Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w K. z [...] sierpnia 1945 r. (znak: [...]), o niepodpadaniu tych nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 pkt e dekretu. Organ ustalił, iż powyższa decyzja nie zostało zmieniona, uchylona bądź wyeliminowana z obrotu prawnego. W ocenie organu, pomiędzy postępowaniem zakończonym ww. decyzją z [...] sierpnia 1945 r., a postępowaniem zainicjowanym wnioskiem M. M. występuje tożsamość. Oba postępowania mają bowiem ten sam przedmiot (nieruchomości objęte dawnym wykazem lwh [...]) oraz dotyczą tego samego interesu prawnego stron (wydania decyzji na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia z 1 marca 1945 r.). Zdaniem Ministra, w obu sprawach występuje też zgodność podmiotowa. M. M. jest bowiem następczynią praw zbywalnych po W. B., adresacie decyzji z [...] sierpnia 1945 r. Minister uznał zatem, iż w odniesieniu do nieruchomości objętych dawnym wykazem hipotecznym lwh [...] wystąpił stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), co skutkuje koniecznością umorzenia postępowania w tym zakresie jako bezprzedmiotowego.

Sąd w całości powyższe ustalenia i ocenę organu podziela.

Analiza pozyskanych przez Wojewodę [...] akt archiwalnych potwierdza bowiem, iż w dniu [...] sierpnia 1945 r. została wydana przez Wojewódzki Urząd Ziemski w K. decyzja stwierdzająca, na podstawie § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r., iż nieruchomość ziemska [...], w gromadzie [...], pow. [...], objęta [...], stanowiąca własność W. B., nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o reformie rolnej, gdyż ogólny obszar tej nieruchomości wynosi [...] ha [...] ar [...] m2, w tym użytków rolnych [...] m2. Analiza akt sprawy potwierdza również prawidłowość stanowiska organu, iż sprawa zakończona ww. decyzją z [...] sierpnia 1945 r. jest tożsama pod względem przedmiotowym i podmiotowym ze sprawą zainicjowaną wnioskiem M. M., a w konsekwencji w odniesieniu do nieruchomości objętych dawnym lwh [...] wystąpił stan powagi rzeczy osądzonej. Nie budzi zaś wątpliwości tak w orzecznictwie, jak i w doktrynie teza, że ta sama sprawa administracyjna nie może być rozstrzygana kilka razy. Wypływająca z art. 16 § 1 kpa zasada trwałości decyzji administracyjnych w swoim formalnym aspekcie wyraża się w tym, że ostateczne decyzje obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Jest to tzw. domniemanie mocy obowiązującej decyzji. Zasada trwałości decyzji administracyjnej powinna skutkować honorowaniem stanu prawnego wynikającego z decyzji ostatecznej. Oznacza to, że ani sąd, ani organ administracyjny nie są uprawnieni do jej kwestionowania, w szczególności pod względem jej merytorycznej zasadności i są nią związani dopóki ostateczna decyzja rozstrzygająca określoną kwestię pozostaje w obrocie prawnym. Z kolei, według art. 156 § 1 pkt 3 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Wobec powyższego, Sąd uznał za prawidłowe umorzenie przedmiotowego postępowania w odniesieniu do nieruchomości objętych dawnym wykazem hipotecznym [...].

Zarzuty skargi koncentrują się zaś na wykazaniu, iż w niniejszej sprawie nie ma wystarczających dowodów na to, że decyzja Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w K. z [...] sierpnia 1945 r. stała się ostateczna i obowiązująca w stosunku do W. B. Ponadto, skarżąca podnosi, iż wobec zmiany stanu faktycznego sprawy po wydaniu ww. decyzji z [...] sierpnia 1945 r. nie można mówić o tożsamości obu spraw, a w konsekwencji o powadze rzeczy osądzonej w odniesieniu do nieruchomości objętych wykazem hipotecznym [...].

Sąd powyższych zarzutów nie podziela. Zauważyć trzeba, iż w aktach sprawy znajduje się pozyskany przez Wojewodę [...] z Archiwum Państwowego w K. odpis decyzji Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego z [...] sierpnia 1945 r. sporządzony w dniu [...] marca 1951 r. i poświadczony za zgodność z oryginałem. Na powyższym odpisie zawarto adnotację o podjęciu ww. decyzji przez W. B.: "Czystopis W. B. [...]". Fakt, iż ww. decyzja z [...] sierpnia 1945 r. została wobec W. B. wydana potwierdza również treść pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] marca 1951 r., gdzie wprost wskazano, iż ""Małżonkowie B. posiadają wprawdzie orzeczenia b. Wojew. Urzędu Ziemskiego z dn. [...].8.45 r. wyłączające ich nieruchomości ziemskie w S. spod działania dekretu z dnia 6.9.44 r...." Ponadto, jak już wskazano powyżej, z akt sprawy nie wynika aby powyższa decyzja z [...] sierpnia 1945 r. została zmieniona, uchylona bądź wyeliminowana z obrotu prawnego. Wbrew zarzutom skargi, takiego skutku nie powoduje również wobec decyzji z [...] sierpnia 1945 r. okoliczność wydania przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. późniejszego zaświadczenia z [...] sierpnia 1950 r. Prawidłowo wskazał organ, iż okoliczność ta nie czyni pozostającej w obrocie prawnym decyzji z [...] sierpnia 1945 r. nieostateczną czy niebyłą. Wobec powyższego, Sad uznał, iż poczynione w niniejszej sprawie ustalenia organów znalazły w pełni oparcie w zebranym materiale dowodowym. Zauważyć przy tym trzeba, iż również skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów pozwalających na wysnucie wniosków odmiennych niż wynikające z treści dokumentów zebranych w aktach sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.), orzekł jak w sentencji.