Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 181/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1, 2
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: art. 7, 8, 77, 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 4 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2013 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2012 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz K. K., kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, ze zm.) - dalej k.p.a, art. 15 ust. 1, art. 17 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE z 31 stycznia 2009 r., Nr L 030, str. 16 - 99), art. 3 ust. 3, art. 16, art. 7, art. 10, art. 11 i art. 22 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 25 z 28.1.2011, str. 8) - dalej jako Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011, art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE z 2 grudnia 2009 r., Nr L 316, str. 65), art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2010 r. Nr 148 poz. 993), § 2, § 3 ust. 1, § 5 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40 poz. 329 ze zm: Dz. U. z 2009 r. Nr 138 poz. 1127, Dz. U. z 2010 r. Nr 39 poz. 219, Nr 175 poz. 1185 z 2011 r., Dz. U. Nr 272 z 2012 r.), § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2012 r., poz. 272 ), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez K.K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny:

W dniu 11 maja 2012 r. K.K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w R. wniosek o przyznanie płatności na rok 2012, w treści którego ubiegał się także o pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Do wniosku dołączono materiał graficzny.

Po rozpoznaniu wniosku Kierownik Biura Powiatowego w R. wydał decyzję Nr [...] w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w treści której przyznał stronie wnioskowaną płatność w pomniejszonej wysokości - w kwocie 2331,12 zł., wykluczył bowiem część deklarowanych powierzchni działek rolnych: A o powierzchni 0,05 ha, D o powierzchni 0,03 ha oraz G o powierzchni 0,37 ha. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 16 ust. 5 akapit pierwszy Rozporządzenia Komisji (UE) 65/2011.

K.K. od powyższej decyzji wniósł odwołanie nie zgadzając się z pomiarami dokonanymi przez organ i wnosząc o ponowne zmierzenie działek. Podniósł, że odliczył już z powierzchni ewidencyjnej działek 0,05 ha i nie rozumie dlaczego pomiary Agencji są inne. Poprosił o ponowne zmierzenie działek, również na miejscu w obecności właściciela.

Do odwołania skarżący dołączył wypis z rejestru gruntów z dnia 18 października 2012 r. jednostka rejestrowa G.44, wypis z rejestru gruntów z dnia 18 października 2012 r. jednostka rejestrowa G.43, kserokopie załączników graficznych dla działki ewidencyjnej Nr [...] za lata 2008, 2009, 2010, 2011 oraz 2012.

W uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy powołał brzmienie § 2 i § 5 ust. 2 Rozporządzenia ONW. Organ zauważył, iż składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności ONW na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności.

Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Organ powołał brzmienie art. 10 ust. 1, art. 11 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, art. 15 ust. 1 oraz art. 17 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009. Ponadto organ opisał System Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) ustanowiony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa wspólnotowego. Wskazał, iż ustalenie maksymalnej powierzchni kwalifikowanej w ramach działki referencyjnej (PEG) winno nastąpić w toku postępowania administracyjnego przed rozstrzygnięciem sprawy o przyznanie płatności z tytułu ONW, na mocy decyzji administracyjnej Kierownika BP, w trakcie prowadzonej kontroli administracyjnej, na podstawie bezpośredniego pomiaru wykonanego na aktualnym obrazie ortofotomapy cyfrowej. Ortofotomapa pozyskiwana jest w trybie art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.). Dyrektor Oddziału Regionalnego zaznaczył, że na ortofotografii mierzone są powierzchnia i odległości, a zatem nie jest to jakiś rodzaj zdjęcia lecz mapa, która posiada skalę i gwarantuje dokładność pomiaru na poziomie 0,25 m do 0,5 m. Jednocześnie podkreślił, że definicja gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności, na podstawie której wyznaczony jest obszar PEG (powierzchnia ewidencyjno - gospodarcza), różni się od definicji użytków rolnych określonych w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.), na podstawie której określane są powierzchnie użytków rolnych w Ewidencji Gruntów i Budynków (EGiB). A zatem powierzchnie użytków rolnych określone w systemie EGiB nie mogą stanowić powierzchni referencyjnej. Powołano ponadto przepisy art. 75 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że Kierownik Biura Powiatowego zobligowany był do wyłączenia z płatności powierzchni działki rolnej A, D i G, gdyż zgodnie z danymi zawartymi w systemie informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, powierzchnia kwalifikująca się do płatności jest mniejsza niż powierzchnia deklarowana i wynosi: dla działki rolnej A - 0,28 ha, dla działki D 0,15 ha, a dla działki G 1,5 ha.

Zwrócono uwagę, iż mając na uwadze treść odwołania, dokonano weryfikacji poprawności wyznaczenia powierzchni kwalifikującej się do płatności, w wyniku czego stwierdzono, iż powierzchnie spornych działek, wyznaczone przez organ I instancji, zostały ustalone prawidłowo. Brak jest zatem podstaw do kwestionowania poprawności wyznaczenia maksymalnej powierzchni uprawnionej do płatności (PEG) znajdującej się w Systemie Identyfikacji Działek Rolnych.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wskazał sposób ustalenia oraz obliczenia należnej stronie płatności. Po dokonaniu obliczeń stwierdził, iż wynosi ona 2.331,12 zł, zatem rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe. Znajduje ono odzwierciedlenie zarówno w aktach sprawy, jak i w obowiązujących w tym zakresie przepisach prawa materialnego. Zdaniem organu odwoławczego w sposób prawidłowy przeprowadzone zostało również postępowanie administracyjne.

Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że obowiązkiem osoby ubiegającej się o przyznanie przedmiotowej płatności jest zaznajomienie się z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa oraz złożenie wniosku, w którym wykazane zostaną dane zgodne ze stanem faktycznym na gruncie. Powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące tej kwestii. W ocenie organu istotne znaczenie ma to, że strona wniosek podpisała, składając oświadczenia i przyjmując na siebie zobowiązania wymienione na str. 4/4 wniosku.

Na powyższą decyzję K.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi prosząc o ponowną analizę działek ewidencyjnych 194 i 548. Złożył aktualne wypisy z ewidencji gruntów wskazując, iż zostały one zaktualizowane w 2011 roku przez uprawnioną firmę geodezyjną, która na miejscu dokonywała pomiarów poszczególnych użytków na jego działce. Nie zgodził się z obliczeniami powierzchni zadeklarowanych działek, dokonanymi przez organy I i II instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie powtarzając stanowisko i argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący poparł skargę. Wyjaśniał, że wcześniejsze kontrole przeprowadzone w 2006 i 2011 roku, nie stwierdzały różnicy w powierzchni uprawianego gruntu. Okazał ponadto sprawozdanie kontroli za rok 2011.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.- w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy, następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c) p.p.s.a.).

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

W niniejszej sprawie skarżący ubiegał się o przyznanie na rok 2012 pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Zasady i tryb przyznawania rolnikom powyższej pomocy finansowej określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U., nr 40, poz. 329 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem ONW. Rozporządzenie ONW zostało wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a pkt 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, ze zm.), zwanej dalej ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Zastosowanie mają ponadto powołane przez organ w podstawie prawnej decyzji, akty normatywne wydane przez organy Unii Europejskiej tj. rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009, rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 oraz rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011.

Pomoc finansowa w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" (płatność ONW) przysługuje rolnikowi, który spełnia przesłanki wskazane w § 2 rozporządzenia ONW. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia ONW wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności ONW, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.

Podkreślić należy, iż maksymalny obszar kwalifikowany, czyli powierzchnia uprawniona do przyznania płatności, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, powinna być ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Należy przy tym wskazać, że dla potrzeb pomocy obszarowej podstawowe znaczenie ma rzeczywisty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona określona uprawa. Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 określa m. in. w art. 17, że system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub ewidencji gruntów z wykorzystaniem technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych) przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładność kartografii w skali 1:10000. Z kolei stosownie do treści art. 28 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, kontrole administracyjne pozwalają na wykrywanie nieprawidłowości, które dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów jako takich do pomocy. Inaczej mówiąc, celem kontroli jest ustalenie, czy wskazane we wniosku grunty kwalifikują się do objęcia płatnościami ONW. Kontrola polega na porównaniu danych dotyczących poszczególnych działek rolnych podanych we wniosku, w tym powierzchni działek rolnych, z danymi znajdującymi się w systemie identyfikacji działek rolnych.

Z przytoczonych regulacji wynika, że organy agencji winny przeprowadzać kontrole administracyjne wniosków, w celu weryfikacji zgodności pomiędzy działkami rolnym zadeklarowanymi przez producentów rolnych we wniosku a m.in. powierzchniami działek zawartych w referencyjnym systemie LPIS. Na podstawie tych ostatnich, jako spełniających wymogi unijne i krajowe, należy kwalifikować powierzchnie do uzyskania płatności.

Należy tutaj wskazać, że dostępna organom ARiMR ortofotomapa cyfrowa tj. zdjęcie powierzchni ziemi wykonywane z samolotu lub satelity i przetworzone do postaci metrycznej jest opracowaniem geodezyjnym wykonywanym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ortofotomapy cyfrowe pozyskane w trybie art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.) po wykonaniu prac, podlegają przekazaniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (zasobu centralnego) i są gromadzone w Centralnym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Ortofotomapy stanowią podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki.

Art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. wskazuje, że system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10.000. Użycie przez ustawodawcę unijnego sformułowania w trybie oznajmującym "korzysta się" wskazuje na obowiązek posługiwania się ortoobrazami lotniczymi lub satelitarnymi. Oparcie się zatem na ortofotomapie jest zgodne z przepisami.

W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi.

W niniejszej sprawie skarżący nie zgadza się z wynikami kontroli administracyjnej dotyczącej działek oznaczonych we wniosku literami A, D, G. We wniosku o przyznanie płatności skarżący zadeklarował, że powierzchnia działki A wynosi 0,33 ha, działki D – 0,18 ha, a działki G – 1,87 ha, natomiast w wyniku przeprowadzonego postępowania powierzchnię działki A pomniejszono o 0,05 ha, działkę D o 0,03 ha, a w stosunku do działki G wykluczenie wynosiło 0,37 ha.

Powierzchnia działek rolnych skarżącego kwalifikowana do płatności została ustalona w oparciu o system identyfikacji działek rolnych.

Należy podkreślić, że w przypadku stwierdzenia rozbieżności pomiędzy deklaracją rolnika a danymi wyznaczonymi na podstawie ortofotomapy, organy weryfikujące uprawnienia do płatności winny zmierzać do ustalenia stanu rzeczywistego, co powinno nastąpić przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych środków dowodowych. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Natomiast w myśl art. 21 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Powołany art. 21 ustawy wprowadza zatem istotne modyfikacje zasad procedowania w stosunku do reguł przewidzianych w k.p.a., czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Modyfikacje te osłabiają pozycję procesową stron postępowania, jednak wprowadzone szczególne zasady nie zwalniają zupełnie organu z obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jak również przedstawiania dowodów z których wywodzone są określone skutki prawne. Zatem to na organie spoczywał obowiązek prawidłowego ustalenia powierzchni działek skarżącego uprawniających do płatności ONW, skoro kwestionował dane zawarte we wniosku.

Obowiązek strzeżenia praworządności, a następnie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oznacza, że ten materiał dowodowy musi pozwalać na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, a w szczególności na wyczerpujące odniesienie się do zarzutów i twierdzeń strony. Dokonana w art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. modyfikacja zasad dowodzenia nie może być bowiem pojmowana jako niczym nieograniczony obowiązek strony prezentacji dowodów potwierdzających jej twierdzenia. Oznacza ona zdaniem Sądu, że na Agencji istotnie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów mających wspierać stanowisko wnioskującego o płatność, jednak w związku z twierdzeniami i zarzutami strony, organy Agencji winny zgromadzić takie dowody, które pozwoliłyby na zweryfikowanie prawdziwości jej twierdzeń. Konieczność odniesienia się do wszystkich zarzutów strony, a zwłaszcza takich, których rozpatrzenie mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, jednoznacznie wynika z treści art. 107 § 3 Kodeks postępowania administracyjnego, zaś określone w art. 21 ust. 3 powołanej wyżej ustawy, przerzucenie ciężaru dowodu określonego faktu na osobę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne nie może prowadzić do naruszenia przez organy obowiązku przestrzegania zasady praworządności, w której mieści się również obowiązek oparcia rozstrzygnięcia na stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistością.

Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie, zaskarżona decyzja wymogom powyższym nie odpowiada. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że organ wskazał jedynie jakimi instrumentami posłużył się przy określaniu powierzchni kwalifikowanej do dopłat (obraz ortofotomapy). Wskazał także na zalety tego instrumentu, które to zalety nie są przez Sąd kwestionowane. Jednakże należy podkreślić, że organ w uzasadnieniu decyzji w żaden sposób nie uzasadnił wielkości wykluczeń powierzchni działek, mimo że skarżący powyższe kwestionował i podkreślał, że nie rozumie dlaczego powierzchnia działek jest pomniejszona, skoro on już takiego pomniejszenia we wniosku dokonał (o 0,05 ha). W uzasadnieniu decyzji brak jest w tym zakresie jakiegokolwiek uzasadnienia, gdyż samo wskazanie, że wielkość wykluczeń wynikała z dokonanej analizy aktualnego obrazu ortofotomapy jest niewystarczające. Uzasadnienie rozstrzygnięcia winno zawierać szczegółową analizę tego obrazu, pozwalającą na dokonanie weryfikacji poczynionych przez organy ustaleń.

Zdaniem Sądu uzasadnienie dokonanych wykluczeń winno zostać tak sformułowane, aby była możliwa jego kontrola i to zarówno przez samego skarżącego, który mógłby w sposób bardziej szczegółowy odnieść się do tych pomniejszeń oraz także przez Sąd rozpoznający sprawę na skutek złożenia skargi. W przedmiotowej sprawie brak jest powyższego. Należy podkreślić, że zarówno uzasadnienia decyzji jak i same akta administracyjne w żaden sposób nie przekonują, co do zasadności podjętych decyzji i nie dają możliwości ich kontroli w zakresie dokonanej wielkości wykluczeń. Powyższe braki w zakresie uzasadnienia prowadzą także do wniosku, że zaskarżona decyzja narusza art. 11 k.p.a., tj. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Z tych względów wady zarówno w ustaleniu stanu faktycznego jak i uzasadnienia decyzji należy uznać za naruszenie przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji.

Zgłoszenie przez stronę w odwołaniu konkretnych zarzutów przeciw ustaleniom organu I instancji, co do powierzchni spornych działek, obligowało organ odwoławczy do przeprowadzenia dowodów pozwalających na odparcie lub uwzględnienie tych zarzutów. Organ oprócz wskazania doskonałości ortofotomapy w żaden sposób nie uzasadnił wielkości dokonanych wykluczeń. Jak wyżej wskazano, wynikające z art. 21 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. uproszczenie postępowania dowodowego w sprawach, których przedmiotem są m.in. płatności ONW, zmierza wprawdzie do przyspieszenia postępowania administracyjnego, ale nie jest tak daleko idące, aby zwalniało organ z rzetelnego ustalenia stanu faktycznego i pominięcia zarzutów strony.

Należy ponownie zwrócić uwagę, że skarżący kwestionował ustalenia poczynione w ramach kontroli administracyjnej i podkreślał, że najlepszą metodą ustalenia powierzchni jest pomiar powierzchni dokonany na miejscu. Trzeba wskazać, że skoro określona we wniosku powierzchnia gruntów kwalifikująca się do dopłat została zakwestionowana, organ odwoławczy obowiązany był skorzystać ze wszystkich dostępnych źródeł dowodowych, w tym wnioskowanych (proponowanych) przez stronę. Stosownie do treści art. 78 k.p.a. żądanie strony przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

Ustalenia określające wielkość powierzchni PEG winny znaleźć się w materiale dowodowym sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) i być przedstawione i ocenione w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. W zaskarżonych decyzjach brak jest tego rodzaju ustaleń, gdyż wyrazem oceny zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego są ustalenia faktyczne wyrażone w kończącej postępowanie decyzji administracyjnej (art. 107 § 1 k.p.a.). Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek wyczerpującego umotywowania decyzji wynika również z obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania (art. 7 k.p.a.).

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ powinien uzupełnić dostrzeżone przez Sąd braki, w szczególności, w miarę potrzeby, organ dokona kontroli na miejscu celem zaktualizowania danych znajdujących się na obrazie ortofotomapy lub wykorzysta inne, jakie uzna za stosowne, środki dowodowe dla wyczerpującego odniesienia się do podnoszonych przez stronę zarzutów, jak również przedstawi sposób i techniki obliczeń powierzchni spornych działek i powody dokonanych pomniejszeń.

Biorąc zatem pod uwagę przedstawione powyżej rozważania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 200 powołanej ustawy.

bg