Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 548/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 26
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 623
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne
article: art. 265(2) pkt 1
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
article: art. 143 par. 1, par. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 37 ust. 1 i 5
journal: Dz.U. 2003 nr 24 poz 199
law: Ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów - tekst jednolity
article: art. 17 ust. 10
journal: Dz.U. 2004 nr 156 poz 1641
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędziowie NSA Zofia Borowicz (spr.) del. WSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Beata Cisek po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 5 maja 2009 r. sygn. akt III SA/Po 464/08 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Po 464/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargę R. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

Sąd przedstawiając stan faktyczny sprawy stwierdził, że w dniu 19 września 2002 r. na podstawie dokumentu SAD nr [...] R. S. zgłosił celem objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym używany samochód osobowy marki Opel Omega wyprodukowany w 1998 r. Do zgłoszenia celnego załączył m.in. rachunek nr [...] z dnia 5 czerwca 2002 r. dotyczący zakupu samochodu za kwotę 3850 EUR, deklarację wartości celnej oraz zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym.

W wyniku przeprowadzonego postępowania celnego Naczelnik Urzędu Celnego w P. wydał w dniu [...] października 2002 r. decyzję, w której uznał zgłoszenie celne SAD o ww. numerze za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej oraz kwoty długu celnego, stwierdzając jego powstanie w dniu 19 września 2002 r.

Pismem z dnia 29 stycznia 2007 r. strona złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2002 r.

Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 2652 ustawy Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Upływ tego terminu skutkuje określonymi czynnościami organu celnego, niezależnie od tego, czy chodzi o postępowanie na wniosek czy z urzędu i oznacza zamknięcie drogi do uruchomienia obu nadzwyczajnych trybów. Jest to, zdaniem organu, przepis prawa materialnego i stosownie do art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) stosuje się go do spraw dotyczących długu celnego, który powstał przed dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie R. S. zarzucił naruszenie powołanych wyżej przepisów oraz stwierdził, że działanie organów pozbawia go konstytucyjnego prawa do rozpatrzenia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę nie zgodził się z zarzutem, iż organy celne w sposób niewłaściwy zastosowały art. 2652 kodeksu celnego oraz że dokonały jego niewłaściwej wykładni.

Sąd za organami podkreślił, że art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne dotyczy wyłącznie przepisów prawa materialnego, zawartych w kodeksie celnym i wydanych do kodeksu rozporządzeniach wykonawczych. Odnosząc się do kwestii charakteru terminu określonego w art. 2652 kodeksu celnego Sąd stwierdził, że jest to termin prawa materialnego.

Przepis art. 2652 kodeksu celnego w swej treści stanowi, że: jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny: 1) nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, 2) nie wznawia postępowania. Upływ wskazanego przez ustawodawcę terminu skutkuje obowiązkiem dokonania ściśle określonych czynności przez organ celny, powodujących zamknięcie drogi do uruchomienia nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznej. Z treści art. 11 kodeksu celnego wynika zaś w sposób jednoznaczny, że terminy określone w przepisach prawa celnego nie podlegają przedłużeniu, odroczeniu lub przywróceniu poza wypadkami ustanowionymi w przepisach tego prawa. Innymi słowy oznacza to, iż termin zawarty w art. 2652 kodeksu celnego jest terminem nieprzywracalnym, m.in. na mocy art. 11 kodeksu celnego.

Z mocy art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, przepisy dotychczasowe (a więc przepisy kodeksu celnego) znajdują zastosowanie do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług ten powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.

Zatem trafnie uznały organy celne, że skoro w niniejszej sprawie zgłoszenia celnego dokonano w dniu 19 września 2002 r., to na mocy art. 26 ww. ustawy zastosowanie znajdują przepisy kodeksu celnego, w tym art. 2652 tego kodeksu.

Ponadto Sąd za nietrafny uznał zarzut naruszenia art. 2, 8 ust. 2 i art. 45 Konstytucji RP poprzez nieuzasadnione pozbawienie wnoszącego skargę przez organy celne prawa do rozpatrzenia sprawy.

Skargą kasacyjną R. S. zaskarżył powyższy wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., zarzucając mu naruszenie:

1) art. 141 § 4 zd. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 151 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie wyroku na podstawie wadliwie ustalonego stanu faktycznego, w oparciu o przedstawione dokumenty, a także w oparciu o postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy celne z naruszeniem przepisów art. 2652 pkt 1 kodeksu celnego w zw. z art. 26 przepisów wprowadzających ustawę - Prawo celne, polegające na przyjęciu, iż w okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie znajduje art. 2652 pkt 1 kodeksu celnego i niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na upływ 3-letniego terminu, gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie ww. przepisów winno doprowadzić organ do wniosku, iż art. 2652 pkt 1 kodeksu celnego jako przepis uchylony i nieobjęty dyspozycją art. 26 przepisów wprowadzających ustawę Prawo celne nie znajduje zastosowania, a samo wszczęcie jest dopuszczalne;

2) naruszenie art. 106 § 3, art. 135, art. 141 § 4 zd. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) oraz art. 151 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie wyroku na podstawie wadliwie ustalonego stanu faktycznego, w oparciu o przedstawione dokumenty, a także w oparciu o postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy z naruszeniem przepisów art. 143 § 2 pkt 4, art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej przejawiające się w:

a) bezpodstawnym przyjęciu, iż osoba podpisująca kwestionowaną decyzję – Pan R. A. posiadał skuteczne upoważnienie do działania w imieniu i na rzecz Dyrektora Izby Celnej w P., choć takiego upoważnienia udzieliła mu osoba powołana niezgodnie z przepisami prawa, tj. powołana przez Sekretarza Stanu, a nie Ministra Finansów, gdy prawidłowe dokonanie ustaleń w tym zakresie winno doprowadzić do wniosku, iż ww. osoba nie posiadała skutecznego upoważnienia do działania w imieniu i na rzecz Dyrektora Izby Celnej w P., albowiem takiego upoważnienia udzieliła mu osoba powołana niezgodnie z przepisami prawa, tj. powołana przez Sekretarza Stanu, a nie Ministra Finansów,

b) nieustaleniu, czy w dniu powołania A. T. na stanowisko Dyrektora Izby Celnej w P. Minister Finansów był nieobecny.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarżący zarzucił natomiast naruszenie art. 17 ust. 10 ustawy o Służbie Celnej przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, iż powołania Dyrektora Izby Celnej w P. mogła dokonać osoba niebędąca Ministrem Finansów, gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie winny doprowadzić do wniosku, iż powołania Dyrektora Izby Celnej w P. mogła dokonać tylko osoba będąca Ministrem Finansów, a zatem dokonany akt powołania Dyrektora Izby Celnej w P. – Pana A. T., jest aktem nieistniejącym.

Skarżący wniósł o:

- przeprowadzenie dowodu z kopii aktu powołania dołączonego do niniejszej skargi kasacyjnej na okoliczność ustalenia, iż Dyrektor Izby Celnej w P. został powołany przez osobę niebędącą Ministrem Finansów,

- zobowiązanie Ministra Finansów do potwierdzenia w formie zaświadczenia, iż był on nieobecny w dniu [...] sierpnia 2007 r.

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania przez WSA w P., albo

- zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że odesłanie zawarte w art. 26 przepisów wprowadzających Prawo celne do stosowania "przepisów dotychczasowych" nie zawiera odesłania zarówno do norm ustrojowych, jak i do norm procesowych. Art. 2652 pkt 1 kodeksu celnego umieszczony został w tytule IX Kodeksu celnego o nazwie "Postępowanie w sprawach celnych", a zatem przepis ten ma charakter proceduralny. Skoro zatem na podstawie art. 26 ww. ustawy obowiązek stosowania kodeksu celnego nie obejmuje przepisów procedury, to art. 2652 pkt 1 kodeksu celnego nie znajdował w okolicznościach niniejszej sprawy zastosowania. Błędnie zatem Sąd I instancji za organami celnymi ustalił, iż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wpłynął z naruszeniem ustawowego terminu. Prawidłowe ustalenie w tym zakresie winno doprowadzić do wniosku, iż norma wynikająca w tym zakresie z art. 2652 pkt 1 kodeksu celnego nie obowiązuje, a samo podanie winno zostać rozpatrzone.

Odnośnie zarzutu podpisania decyzji przez osobę nieuprawnioną skarżący podniósł, że o tym, kto jest "osobą upoważnioną", rozstrzygają przepisy ustrojowe zawarte w innych ustawach. Zgodnie z art. 17 ust. 10 ustawy o Służbie Celnej, dyrektora izby celnej i jego zastępcę powołuje i odwołuje minister właściwy do spraw finansów publicznych. Dyrektora Izby Celnej w P., pana A. W. T. nie powołał minister właściwy do spraw finansów publicznych, lecz Sekretarz Stanu w tym Ministerstwie, pani E. S.-R.

Zdaniem Skarżącego, kompetencja wynikająca z art. 17 ust. 10 ustawy o Służbie Celnej ma charakter osobisty i jest ściśle związana z organem, jakim jest minister właściwy do spraw finansów publicznych. Kompetencja ta nie ma charakteru przenoszalnego, a zatem powołanie A. W. T. na stanowisko Dyrektora Izby Celnej w P. nastąpiło przez osobę do tego nieupoważnioną. Gdyby ustawodawca chciał dopuścić w tym zakresie możliwość upoważnienia innych osób do wykonywania czynności w zastępstwie ministra właściwego do spraw finansów publicznych, zawarłby zapis analogiczny np. do art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Brak takiego zapisu powoduje jednak, iż art. 17 ust. 5 i ust. 10 ustawy o Służbie Celnej pozostają lex speciali (i lex posteriori) wobec regulacji zawartej w art. 37 ustawy o Radzie Ministrów.

Skarżący wywiódł, iż ustawodawca dopuścił możliwość powierzenia kompetencji przez Ministra Finansów na rzecz innych osób na gruncie ustawy o Służbie Celnej wyłącznie w zakresie mianowania funkcjonariuszy celnych (art. 14 ust. 1 uSC), jak i prowadzenia postępowania dyscyplinarnego (art. 64 ust. uSC). Poprzez wnioskowanie a contrario uznać zatem należy, iż kompetencja do powołania dyrektorów i wicedyrektorów izb celnych ma charakter osobisty i jako taka nie może być przekazywana na rzecz innych osób. W innym wypadku, wbrew zasadzie racjonalnego ustawodawcy, należałoby uznać, iż wskazane przepisy, tj. art 14 ust. 1 oraz art. 64 ust. 3, uSC są zbędne.

Zdaniem skarżącego akt powołania A. W. T. uznać należy za tzw. akt nieistniejący, tzn. wydany przez osobę oczywiście nieupoważnioną, co uzasadnia zarzut sformułowany w pkt 3 skargi kasacyjnej, jak i zarzut zawarty w pkt 2 skargi kasacyjnej.

W konsekwencji Pan T. nie mógł skutecznie, w oparciu o art. 143 Ordynacji podatkowej, upoważnić do podpisania kwestionowanej decyzji Pana R. A. To zaś uzasadnia podniesiony zarzut naruszenia art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej.

Skarżący stwierdził, że ewentualna możliwość dokonania powołania dyrektora izby celnej przez osobę, której minister finansów przekazał kompetencje w tym zakresie, istnieje tylko w przypadku nieobecności ministra w dniu ww. powołania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzut sformułowany w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej sprowadza się w istocie rzeczy do kwestionowania poglądu Sądu I instancji, iż w okolicznościach niniejszej sprawy miał zastosowanie art. 2652 pkt 1 kodeksu celnego w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623). Przy czym – co wymaga podkreślenia – w żadnym z zarzutów skargi kasacyjnej ani też ich uzasadnieniu nie jest kwestionowany przyjęty przez Sąd I instancji jako prawidłowy, a ustalony przez organy celne, stan faktyczny co do tego, że skarżący wnioskiem z dnia 29 stycznia 2007 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] października 2002 r. nr [...], którą uznano zgłoszenie celne za nieprawidłowe co do wartości celnej towaru oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Z przyjętych przez Sąd ustaleń wynika też, że z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego, tj. w dniu 19 września 2002 r. powstał dług celny w przywozie, a wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony w dniu 30 stycznia 2007 r.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy w związku z tak przyjętym stanem faktycznym powinien mieć zastosowanie art. 2652 pkt 1 kodeksu celnego, w myśl którego, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Rozstrzygnięcie tej kwestii związane jest z wykładnią art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, w myśl którego przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.

W związku z powyższym należy zauważyć, że art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne uregulował kwestie intertemporalne w zakresie długów celnych powstałych przed dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej. Użyte w powołanym przepisie sformułowanie "przepisy dotychczasowe stosuje się" oznacza, że do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004 r. należy stosować obowiązujące przed tą datą zarówno przepisy materialne, jak i procesowe. Zasada ta dotyczy zarówno spraw, które po dniu 1 maja 2004 r. były w toku, jak i spraw, które zostały wszczęte po tej dacie, ale dotyczą długu celnego, który powstał przed datą akcesji (m.in. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2007 r., sygn. I GSK 559/06, publ. ONSAiWSA 2008/4/63; wyrok NSA z dnia 15 maja 2007 r., sygn. I GSK 1381/06, Lex nr 351019). Pogląd taki został również wyrażony w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. SK 25/05 (Dz. U. Nr 229, poz. 1675). Trybunał stwierdził, że na mocy przepisu przejściowego art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – utrzymane w mocy zostały przepisy dotychczasowe w stosunku do spraw długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej (...).

Interpretacja art. 26 cyt. ustawy w świetle postanowień Aktu Akcesyjnego zawartego w załączniku IV Nr 5 pkt 13 przemawia też za przyjęciem poglądu, iż użyte w tym przepisie sformułowanie, odnoszące się do przepisów dotychczasowych obejmuje zarówno stosowanie przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego.

Powyższy pogląd należy uznać za ukształtowany w orzecznictwie sądowym (por. wyroki NSA z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt I GSK 698/07, zbiór Lex nr 577399; z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt I GSK 9/08; z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt I GSK 144/08; z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt I GSK 809/08).

Ogólne sformułowanie "przepisy dotychczasowe" z art. 26 powołanej ustawy z dnia 19 marca 2004 r. należy więc interpretować poprzez zakres regulacji zawartej w kodeksie celnym. Zgodnie z art. 1 ustawy – Kodeks celny przedmiotem regulacji tego aktu są zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny i wywozu towarów z polskiego obszaru celnego, związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia i obowiązki organów celnych. Wynika zatem z tego, że kodeks celny zawiera zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. W efekcie, w sprawie niniejszej organy celne obowiązane były stosować przepisy prawne – zarówno prawa materialnego, jak i proceduralne – obowiązujące na dzień zgłoszenia celnego. Skoro zgłoszenie celne w tej sprawie miało miejsce w dniu 19 września 2002 r., to w myśl art. 209 § 1 kodeksu celnego oznacza to, że w tym dniu powstał dług celny i od tego dnia rozpoczął swój bieg 3-letni termin z przepisu art. 2652 kodeksu celnego, który upłynął w dniu 19 września 2005 r. Natomiast wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej długu celnego powstałego w dniu 19 września 2002 r. został złożony dopiero 30 stycznia 2007 r., tj. po upływie 3-letniego terminu przewidzianego w art. 2652 kodeksu celnego.

Zauważyć należy, że termin wskazany w art. 2652 kodeksu celnego został określony przepisem szczególnym, zawierającym samodzielne uregulowanie, w zakresie w nim unormowanym, wyłączającym stosowanie przepisów Działu IV Ordynacji podatkowej, do którego w zakresie spraw celnych odsyła art. 262 kodeksu celnego, tym samym wyłączając odpowiednie stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt I GSK 1461/04, zbiór Lex nr 168008).

Okoliczność, że przepis art. 2652 kodeksu celnego jest przepisem szczególnym, wyłączającym w zakresie w nim uregulowanym stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej, w zasadzie nigdy nie budziła wątpliwości. Przepis ten nie tworzy uprawnień dla strony, których realizacji w postępowaniu mogłaby się ona domagać, a reguluje skierowany do organu zakaz podejmowania danej czynności procesowej. Dodać należy, że z uregulowań zawartych w kodeksie celnym dotyczących postępowania w sprawach celnych (art. 262–2742) wynika, że przepis art. 2652 tej ustawy, jako przepis szczególny, odnosi się do wszelkich decyzji wydanych przez organy celne bez względu na przedmiot rozstrzygnięcia decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Przepis art. 2652 kodeksu celnego określał negatywną przesłankę ograniczającą terminem możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Termin ten jest wyznaczony precyzyjnie przez początek biegu terminu od dnia powstania długu celnego. Z uwagi na treść art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające, przepis art. 2652 kodeksu celnego ma zastosowanie do spraw dotyczących długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004 r.

Powyższe prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji trafnie uznał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy znajduje zastosowanie art. 2652 pkt 1 kodeksu celnego w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające, aczkolwiek błędnie przyjął, że przepis art. 26 tej ustawy dotyczy wyłącznie przepisów prawa materialnego. Jednakże to uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. Skoro nie jest kwestionowany fakt dotyczący daty powstania długu celnego oraz daty złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji określającej kwotę długu celnego, to nie można uznać za trafne zarzutów skarżącego, że Sąd I instancji z naruszeniem art. 2652 kodeksu celnego w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające uznał, iż termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji upłynął.

Tym samym zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 zd. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2652 pkt 1 kodeksu celnego w zw. z art. 26 cyt. ustawy należało uznać za bezzasadny. Zauważyć przy tym należy, iż przepis art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. zawiera regulację, w ramach której ustawodawca określa, jakie elementy ma zawierać uzasadnienie wyroku. Autor skargi kasacyjnej w uzasadnieniu zarzutu art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. nie wskazał na żadne mankamenty w tym zakresie odnoszące się do uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Jak już wyżej wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, w uzasadnieniu omawianego zarzutu nie zostały też sformułowane zarzuty dotyczące przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Aczkolwiek przy formułowaniu tegoż zarzutu autor skargi kasacyjnej zarzucał, że zaskarżony wyrok został oparty na podstawie wadliwie ustalonego stanu faktycznego, to jednakże z uzasadnienia tego zarzutu wynikało jednoznacznie, że dotyczy on błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 2652 pkt 1 kodeksu celnego w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające.

Z kolei przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. odnosi się do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Autor skargi kasacyjnej ani w petitum tak sformułowanego zarzutu, ani w jego uzasadnieniu nie wyjaśnił, na czym w jego ocenie polegało naruszenie przez Sąd I instancji tego przepisu, gdyż nie wskazał żadnej okoliczności faktycznej ani przesłanki prawnej uzasadniającej zastosowanie tego przepisu w rozpoznawanej sprawie.

Skoro bezzasadny okazał się zarzut dotyczący naruszenia art. 2652 pkt 1 kodeksu celnego w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające, to za chybiony należało też uznać zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., który uprawnia sąd administracyjny do oddalenia skargi w razie jej nieuwzględnienia, a więc gdy zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa procesowego i materialnego.

Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty sformułowane w pkt 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej. Istota tych zarzutów sprowadza się do tego, że w ocenie skarżącego zaskarżona decyzja została podpisana przez osobę nieuprawnioną, albowiem powołanie Pana A. W. T. na stanowisko Dyrektora Izby Celnej w P., z upoważnienia którego decyzja ta została wydana, nastąpiło przez osobę do tego nieupoważnioną.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy zauważyć, że w ramach kontroli decyzji administracyjnej (art. 3 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) sąd administracyjny bada również, czy decyzja ta nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej, instancyjnej oraz miejscowej.

Zaskarżona decyzja została wydana w ramach kompetencji Dyrektora Izby Celnej w P., co wynika z art. 2621 § 1 w zw. z art. 279 § 3 i art. 262 kodeksu celnego w zw. z art. 248 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Z powołanych uregulowań kodeksu celnego i Ordynacji podatkowej wynika, że organ, którego decyzja stała się przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, jest uprawniony do wydawania tego typu aktów. Zaskarżona decyzja została podpisana – jak wynika z jej treści – z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej w P. przez Zastępcę Dyrektora Pana R. A.

Stosownie do treści art. 143 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy (który to przepis ma zastosowanie w związku z art. 262 kodeksu celnego w postępowaniu celnym) może upoważnić funkcjonariusza lub pracownika kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu i w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji, postanowień i zaświadczeń. W myśl zaś art. 143 § 2 pkt 4 Ordynacji podatkowej upoważnienie, o którym mowa w § 1 i 1a, może być udzielone również funkcjonariuszom celnym lub pracownikom izby celnej – przez dyrektora izby celnej. Upoważnienie określonego pracownika do działania w imieniu organu podatkowego (celnego) powinno znaleźć swoje odbicie w treści decyzji. Wynika to z art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że decyzja obligatoryjnie zawiera podpis osoby upoważnionej, z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Takie oznaczenie osoby wydającej decyzję służy kontroli ustalenia umocowania pracownika organu, który wydaje decyzje. Dopiero brak powołania się w treści decyzji na istnienie upoważnienia należy uznać za istotne naruszenie prawa procesowego.

W zaskarżonej decyzji wyraźnie oznaczono zastępcę dyrektora jako osobę upoważnioną do wydawania tego rodzaju aktów. Skarżący w ramach sformułowanych zarzutów nie kwestionuje tego, aby Pan R. A. w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie pełnił funkcji Zastępcy Dyrektora Izby Celnej w P. bądź też aby w ramach udzielonego mu upoważnienia wynikającego z istoty zastępstwa nie był uprawniony do wydania tego rodzaju aktu administracyjnego.

Zatem zarzut naruszenia art. 143 § 2 pkt 4 i art. 210 § 1 pkt 8 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. powołanych w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za nieuzasadniony.

Skarżący formułując omawiany zarzut podniósł natomiast, że osoba podpisująca zaskarżoną decyzję nie posiadała skutecznego upoważnienia do działania w imieniu Dyrektora Izby Celnej w P., gdyż Dyrektor został powołany na to stanowisko przez Sekretarza Stanu, a nie Ministra Finansów. W ten sposób formułując zarzut zawarty w pkt 2 (a także w pkt 3) petitum skargi kasacyjnej jej autor w istocie rzeczy kwestionuje tryb powołania piastuna organu, tj. osoby fizycznej pełniącej funkcję dyrektora izby celnej.

Wobec tak sformułowanych zarzutów stwierdzić należy, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż badanie zgodności z prawem powołania piastuna organu nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Dokonanie kontroli aktu powołania osoby sprawującej funkcję organu przez sąd administracyjny wykraczałoby poza "granice danej sprawy" i uzasadniałoby postawienie sądowi I instancji zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Kontrolując w rozpoznawanej sprawie działalność organu administracji publicznej, jakim jest Dyrektor Izby Celnej, Sąd wypowiadałby się w istocie o działalności innego organu i jego kompetencjach do powoływania na konkretne stanowisko w administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 62/07, zbiór Lex nr 338605; wyrok NSA z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt II GSK 112/07, zbiór Lex nr 368219).

Skarżący w istocie rzeczy zarzucał bowiem, że akt powołania na stanowisko Dyrektora Izby Celnej w P. Pana A. T. został wydany przez Sekretarza Stanu.

Wobec powyższego jedynie należy zauważyć, że z załączonego do skargi kasacyjnej aktu powołania z dnia [...] sierpnia 2007 r. wynika, że został on podpisany w zastępstwie Ministra Finansów przez Sekretarza Stanu. Wymaga więc podkreślenia, że zgodnie z regułą prawidłowego wykonywania kompetencji (zlecenia zastępstwa lub udzielenia upoważnienia) umieszczone na akcie powołania nagłówki, odciski pieczęci bądź inne napisy wskazujące na działanie w zastępstwie zleconym przez Ministra Finansów lub działanie z jego upoważnienia zaświadczają o autentyczności i prawdziwości wymienionego dokumentu tak długo, jak nie dojdzie do obalenia powyższego domniemania. Z treści art. 37 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 ze zm.) wynika, że minister wykonuje swoje zadania przy pomocy m.in. sekretarza stanu bądź też ministra zastępuje sekretarz stanu, co oznacza, że w takich sytuacjach sekretarz stanu wykonuje czynności na rachunek i w imieniu organu, do którego ustawowo kompetencje te należą. Skoro zatem zgodnie z art. 17 ust. 10 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) dyrektora izby celnej powołuje minister finansów, to w sytuacji wydania aktu powołania w jego zastępstwie przez sekretarza stanu nie można twierdzić, że akt powołania jest aktem nieistniejącym. Kwestie związane z oceną prawidłowości działania sekretarza stanu w zastępstwie ministra w związku z wydanym aktem powołania, jak już wyżej wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, nie należą do właściwości sądu administracyjnego w niniejszej sprawie, której przedmiotem kontroli jest decyzja wydana przez dyrektora izby celnej, do kompetencji którego należy wydawanie tego rodzaju aktów administracyjnych.

Powyższe wskazuje, że zarzuty sformułowane w punkcie 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej są chybione i nie mogły skutkować jej uwzględnieniem. W tym stanie rzeczy nie można zarzucić, że zaskarżony wyrok narusza art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż Sąd I instancji nie był zobligowany do przeprowadzenia postępowania dowodowego celem badania czy Dyrektor Izby Celnej w P. został w sposób prawidłowo powołany do pełnienia tej funkcji.

W tej sytuacji brak też podstaw do uznania, że Sąd I instancji naruszył art. 135 p.p.s.a. bądź też art. 141 § 4 zd. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a., skoro uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia spełnia ustawowe wymogi. Ponadto, autor skargi kasacyjnej nie wskazał żadnych okoliczności, iż Sąd I instancji zobligowany był zastosować art. 135 p.p.s.a. bądź też art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.

Z przyczyn wyżej wskazanych brak też było podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji naruszył art. 17 ust. 10 ustawy o Służbie Celnej. W konsekwencji za bezzasadne należało uznać wnioski zawarte w skardze kasacyjnej o przeprowadzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny powołanych w tym piśmie wniosków dowodowych, pomijając w związku z tym ocenę charakteru prawnego niektórych z wnioskowanych dowodów.

Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.