Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 614/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1 i  art. 103 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie WSA Marta Kołtun - Kulik WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania J.K., decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...] stwierdzającą nabycie przez Województwo [...] z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej W. obręb [...], stanowiącej części działki nr [...], oznaczonej zgodnie z projektem podziału zaewidencjonowanym w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograﬁcznej w L. pod nr [...], jako działka nr [...] o pow. [...] ha, wchodząca w dniu 31 grudnia 1998 r. w skład drogi krajowej, a od 1 stycznia 1999 r. drogi wojewódzkiej nr [...] "[...]".

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Pismem z dnia 6 sierpnia 2012 r., nr [...] Zarząd Województwa [...] wniósł o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Województwo [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zajętej pod drogę publiczną.

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ust. 1 w zw. z art. 103 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą" i art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1981 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260), decyzją z dnia [...] września 2014 r. stwierdził nabycie przez Województwo [...] z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej W. obręb [...], stanowiącej części działki nr [...] oznaczonej zgodnie z projektem podziału zaewidencjonowanym w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograﬁcznej w L. pod nr [...], jako działka nr [...] o pow. [...] ha, wchodząca w dniu 31 grudnia 1998 r. w skład drogi krajowej, a od 1 stycznia 1999 r. drogi wojewódzkiej nr [...] "[...]".

Pismem z dnia 7 października 2014 r., uzupełnionym pismem z dnia 3 listopada 2014 r., J.K. wniósł odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] Września 2014 r., zarzucając naruszenie przepisów art. 21 Konstytucji, Protokołu dodatkowego do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 7 Kpa poprzez błędne przyjęcie wystąpienia przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy w postaci uznania, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę publiczną oraz w rzeczonej dacie miało miejsce sprawowanie władania publicznoprawnego nad przedmiotową nieruchomością.

Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy nabycie własności nieruchomości z mocy prawa nastąpiło, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: - nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, - nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną, - nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r.

Z odpisu księgi wieczystej nr [...] wynika, że jedynym właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest J.K. na podstawie umowy darowizny z dnia [...] marca 2002 r., Rep. [...] oraz umowy zamiany i umowy darowizny z dnia [...] kwietnia 2009 r., Rep. [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] sierpnia 2002 r., sygn. akt [...]. Z treści postanowienia spadkowego wynika, że spadek po J.T. zmarłym dnia [...] kwietnia 2002 r. nabył J.K. w całości. J.T. nabył własność przedmiotowej nieruchomości z mocy samego prawa z dniem 4 listopada 1971 r. w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.).

Zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy "Wykazem zmian gruntowych [...]", wpisanym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograﬁcznego w dniu 25 września 2009 r. pod nr ewidencyjnym [...] działka nr [...] o pow. [...] ha została podzielona na działkę nr [...] o pow. [...] ha i działkę nr [...] o pow. [...] ha.

Biorąc powyższe pod uwagę Minister stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła własność osób ﬁzycznych.

Zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M. P. z dnia 14 lutego 1986 r.) przedmiotowa droga nr [...] została zaliczona do dróg krajowych. Według rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. z 1998 r. Nr 160, poz. 1071) drodze nr [...] został nadany status drogi wojewódzkiej (załącznik nr 2 rozporządzenia).

Minister wskazał, że przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1 w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwaliﬁkowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r. jako wydzielonego liniami granicznymi gruntu wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą, a więc spełniającego deﬁnicję pasa drogowego (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych). O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r. bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdeﬁniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym.

Na podstawie znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń m.in. we wniosku Zarządu Województwa [...] z dnia 6 sierpnia 2012 r. oraz pism odwołującego się nie sposób stwierdzić, czy miało miejsce zajęcie przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r., gdyż są one rozbieżne i pochodzą od stron bezpośrednio zainteresowanych rozstrzygnięciem sprawy. W aktach sprawy znajduje się "Protokół ustalenia granicy zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r." sporządzony przez geodetę uprawnionego J.B. w dniu 15 września 2008 r. Z treści tego protokołu wynika, że część przedmiotowej nieruchomości w tej dacie była zajęta pod drogę publiczną, w części wydzielonej jako działka [...] z działki [...] (por. załącznik do protokołu "[...]").

Minister zaznaczył, że mapa sporządzona przez uprawnionego geodetę i przyjęta do zasobu geodezyjnego i kartograﬁcznego stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 Kpa i potwierdza to, co zostało w niej stwierdzone. Wzruszenie mocy dowodowej tego dokumentu jest możliwe wyłącznie przez przeprowadzenie przeciwdowodu, czego w niniejszej sprawie nie wykonano. Minister uznał więc, że dokument ten stanowił wystarczający dowód w sprawie, potwierdzający faktyczne zajęcie części uwłaszczonej działki pod drogę.

Biorąc powyższe pod uwagę Minister uznał, że przedmiotowa nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r.

Organ odwoławczy wskazał, że przesłanką zastosowania art. 73 ustawy jest także przesłanka władania publicznoprawnego. Władanie nieruchomością to dokonywanie określonego rodzaju czynności faktycznych z zakresu prawa publicznego, względem nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego poprzez swoje jednostki organizacyjne. Dla jej udowodnienia należy wykazać wykonywanie prac związanych m. in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem. Do środków dowodowych stanowiących podstawę do wykazania spełnienia, bądź nie, przesłanki władania publicznego, zaliczyć można w szczególności: - umowy obejmujące okres 31 grudnia 1998 r., dotyczące urządzenia, utrzymania lub modernizacji konkretnej drogi, - dokumenty ﬁnansowe związane z wykonaniem prac zlecanych przez zarządcę drogi (np. rachunki i faktury), - dokumentacja powykonawcza, - metryki drogi wskazujące na prowadzenie robót w okresie obejmującym 31 grudnia 1998 r., - umowy ubezpieczenia dróg publicznych obejmujące okres 31 grudnia 1998 r., - dowód z oświadczeń osób, którymi mogą być pracownicy ﬁrm świadczących usługi w zakresie modernizacji, utrzymania i ochrony dróg, z których wynikać będzie zakres prowadzonych na nieruchomości prac na dzień 31 grudnia 1998 r., - dowód z oświadczeń właścicieli nieruchomości zajętej pod drogę oraz właścicieli nieruchomości sąsiednich.

Minister zaznaczył, że do spełnienia omawianej przesłanki nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego), a jedynie wykazanie faktycznego władania nią, nawet wbrew woli jej właściciela. Dia wykazania władania publicznoprawnego nie jest konieczne wymienienie w dokumentach mających je potwierdzać numerów ewidencyjnych poszczególnych działek wchodzących w skład danej ulicy. Minister podkreślił, że znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia m. in. we wniosku Zarządu Województwa [...] z dnia 6 sierpnia 2012 r. oraz w pismach odwołującego są rozbieżne i pochodzą od stron bezpośrednio zainteresowanych rozstrzygnięciem sprawy. Jednakże przy piśmie [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w W. załączony został "Opis liniowy drogi". Z jego treści wynika, że na wysokości przedmiotowej nieruchomości w roku 1988 znajdowały się ustawione znaki drogowe oraz w latach 1981, 1986 i 1988 prowadzone były prace polegające na odnowieniu nawierzchni. Ponadto do tego pisma załączony został dokument z 1993 r. "Droga nr [...]" potwierdzający wykonywanie władania nad nieruchomościami zajętymi pod przedmiotową drogę w postaci ustawiania oznakowania drogowego. Dokument ten potwierdza, że już przed rokiem 1998 przedmiotowa droga pozostawała we władaniu publicznoprawnym.

Biorąc powyższe pod uwagę Minister stwierdził, że przesłanka władania została udowodniona, a w związku z tym uznał zasadność rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji wskutek wystąpienia wszystkich przesłanek wymaganych przepisem art. 73 ustawy.

Od decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] J.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wskazał, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją i decyzją ją poprzedzającą. Uważa, że decyzje te naruszają prawo i praworządność, a szczególności poprzez zastosowanie art. 73 ustawy. Jego zdaniem, decyzja nr [...] z dnia [...] września 2014 r. prowadzi do pozbawienia skarżącego prawa własności części działki nr [...] bez słusznego odszkodowania. Decyzja nr [...] nie spełnia przesłanki określonej w art. 73 ust. 1 ustawy dlatego, że działka nr [...] nie była zajęta pod drogę publiczną nr [...] w dacie 31 grudnia 1998 r. Stan faktyczny zajęcia lub zabudowania działki nr [...] jest jednoznacznie udokumentowany. W akcie notarialnym umowy darowizny z dnia [...] marca 2002 r., Rep. [...] wpisano, że przed notariuszem został okazany wyrys z mapy ewidencyjnej z uwidocznionym na nim wypisem z rejestru gruntów, wydany z upoważnienia Starosty [...] przez Geodetę Powiatowego w Starostwie Powiatowym w L. w dniu [...] lutego 2002 r. (nr [...]). Dokument ten wskazuje, że działka nr [...] zawiera obszar [...] ha i jest niezabudowana.

Skarżący uważa, że działka nr [...] nie jest zajęta pod drogę nr [...] i nie jest we władaniu Skarbu Państwa. Na podstawie wyżej wymienionego aktu notarialnego Sąd Rejonowy w L. założył księgę wieczystą nr [...]. Dotąd nikt nie przeprowadził kontrdowodu i nie podważył dokonanych tam zapisów wynikających z postanowienia Sądu Rejonowego w L.. Mapa i rejestr gruntów z dnia [...] lutego 2002 r. zostały sporządzone przez Starostwo Powiatowe w L. na podstawie mapy ewidencji gruntów wpisanej do zasobu geodezyjnego w dniu [...] stycznia 1986 r., nr [...]. Stan zajęcia działki nr [...] został zweryfikowany ponownie w 2009 r. W dniu 28 kwietnia 2009 r. została sporządzona mapa i rejestr gruntów na podstawie mapy ewidencji gruntów wpisanej do zasobu geodezyjnego i kartograﬁcznego w dniu 4 lipca 2007 r. w Starostwie Powiatowym w L.. Dokument ten wskazuje, że działka nr [...] nie jest zajęta pod drogę nr [...], a więc nie jest we władaniu Skarbu Państwa.

Zgodnie z art. 76§ 1 Kpa załączone dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe (Starostwo Powiatowe w L.) w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Wojewoda [...] oraz Minister Infrastruktury i Rozwoju nie uwzględnili tych dowodów.

Na podstawie art. 111 § 1 Kpa w zw. z art. 73 ustawy skarżący twierdzi, że decyzja nr [...] powinna być doręczona mu najpóźniej na 14 dni przed datą 31 września 2005 r. Według skarżącego, organy administracji nie powinny wszczynać postępowań w oparciu o art. 73 ustawy. Wynika to z ducha prawa i praworządności. Skarżący uważa, że decyzja nr [...] dąży do pozbawienia skarżącego własności bez słusznego odszkodowania, co narusza art. 21 Konstytucji RP oraz art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Konwencji Praw Człowieka.

Jeżeli chodzi o mapę geodezyjną, sporządzoną przez geodetę J.B. skarżący stanął na stanowisku, że mapa ta nie uwzględnia treści mapy ewidencji gruntów wpisanej do zasobu geodezyjnego i kartograﬁcznego w dniu 4 lipca 2007 r., nr [...]. Geodeta nie uwzględnił treści mapy ewidencji gruntów wpisanej do zasobu geodezyjnego i kartograﬁcznego w dniu 9 stycznia 1986 r., nr [...]. Porównując mapy ewidencji gruntów z roku 1986 oraz z roku 2007 okazuje się, że stan zajęcia działki nr [...] jest taki sam - nie uległ zmianie. Oznacza to, że w dacie 31 grudnia 1998 r. stan zajęcia był również taki sam, a więc grunt nie był zajęty pod drogę publiczną nr [...].

W protokole ustalenia granicy działki nr [...] i działki nr [....] należącej do Skarbu Państwa zajętej pod drogę nr [...] w dniu [...] września 2008 r. jest zapis, że geodeta wyznaczył pkt graniczny nr [...] i utrwalił go w terenie poprzez drewniany palik u podstawy nasypu drogi, oraz drugi pkt [...] przy jezdni asfaltowej utrwalony bolcem metalowym. Jest to dowód że w dacie [...] września 2008 r. na działce nr [...] nie ma jezdni asfaltowej.

Skarżący podał, że wstępnie ustalił, iż w latach 2005-2006 odbywała się przebudowa drogi nr [...]. Dokumentację sporządziła w lutym 2005 r. firma [...] Sp. z o.o. w W.. Dokumentacja znajduje się w [...] ZDW w W. Rejon Drogowy [...] w W.. Wydany skarżącemu fragment dokumentacji został dołączony do akt sprawy. Całości dokumentów nie chciano skarżącemu udostępnić. Z analizy tej dokumentacji wynika, że w trakcie przebudowy jezdnię poszerzono o 1 m. W rejonie działki skarżącego zmieniono łuk drogi w ten sposób, że jezdnia przybliżyła się do granicy działki nr [...] o 1 m. Z dokumentacji tej wynika, że znaki drogowe, barierki ochronne i inne elementy drogi nr [...] są usytuowane w pasie działki nr [...] należącej do Skarbu Państwa. Taki stan jest również w terenie. Skarżący wniósł o dołączenie jako dowodu w sprawie całości dokumentacji przebudowy drogi nr [...] w latach 2005-2006.

Tymczasem geodeta w swoich mapach stwierdził, że stan zastany przez niego w 2008 r. jest stanem zajęcia według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. Geodeta nie uwzględnił stanu wynikającego z przebudowy drogi. Skarżący nie zgodził się z takim zapisem i wniósł o jego wykreślenie.

Skarżący wskazał, że decyzja nr [...] Wojewody [...] dotycząca zajęcia nie była prawomocna do dnia 28 marca 2015 r., więc geodeta nie miał prawa zamieścić takiego zapisu w dokumencie urzędowym w 2008 r. Zdaniem skarżącego, mapa sporządzona przez geodetę w 2008 r nie ma mocy dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 76 Kpa.

Odnosząc się do dokumentów liniowych, wytworzonych dnia 14 października 2011 r. przez [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w W. skarżący kwestionuje stanowisko organu, że są to oryginalne dokumenty z lat 1980, 1981, 1988, 1993 1997, które mają potwierdzać władanie częścią działki nr [...] pod drogę nr [...]. Na tych dokumentach widnieje działka oznaczona numerem [...], która została wydzielona przez geodetę dnia [...] września 2008 r. Przedstawione dokumenty nie są więc oryginałami z lat 1980,1981,1988 itd. Są to dokumenty zmontowane i spreparowane. Skarżący wniósł o ich nieuznanie.

Skarżący wniósł o unieważnienie decyzji nr [...] z dnia [...] września 2014 r. Jednocześnie oświadczył, że wyraża zgodę na przekazanie części działki nr [...] pod poszerzenie istniejącej drogi w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi i jednocześnie podtrzymał prezentowane w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Sąd zauważa, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 73 ust. 1 i 3a ustawy. Zgodnie z art. 73 ust. 1 i 3a nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Przy czym jeżeli istnieje konieczność określenia granic nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego, wydając decyzję stwierdzającą nabycie gruntu zajętego pod drogę publiczną nie wydaje się decyzji o podziale nieruchomości.

Sąd podziela stanowisko Ministra Infrastruktury i Rozwoju, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do nabycia przez Województwo [...] części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej w dniu 31 grudnia 1998 r. własność J.T., zajętej wówczas pod drogę publiczną – drogę krajową nr [...].

Poza sporem jest to, że w dniu 31 grudnia 1998 r. grunt oznaczony jako działka nr [...] odpowiadająca później działce nr [...] o pow. [...] ha był własnością osoby fizycznej J.T., co potwierdza Akt Własności Ziemi [...] z dnia [...] grudnia 1974 r. i pismo Starosty Powiatowego w L. z dnia 28 marca 2011 r.

W sprawie zostało wykazane, że w dniu 31 grudnia 1998 r. część przedmiotowej nieruchomości, oznaczonej na mapie podziału jako działka nr [...]o pow. [...] ha, była zajęta pod drogę publiczną - drogę krajową nr [...], o której mowa w uchwale Nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M. P. z 1986 r. Nr 3, poz. 16 ze zm.). Z oświadczenia Z.O. p.o. dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w W. z dnia 14 października 2011 r. wynika, że grunt oznaczony po wydzieleniu powierzchni zajętej pod drogę publiczną jako działka nr [...], był w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęty pod drogę o nawierzchni asfaltowej, pobocza, nieutwardzone chodniki i rowy. Stan zajęcia części działki nr [...] pod drogę krajową nr [...] wykazano na podstawie: 1) protokołu przyjęcia w dniu [...] września 2008 r. granic nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], sporządzonego przez geodetę J.B., w którym podstawę przyjęcia granic stanowiły dokumenty z lat 1966 i 1999 oznaczone nr [...] i [...] wraz ze szkicem granicznym nr 1, obrazującym przebieg drogi i działki nr [...]; 2) protokołu ustalenia w dniu [...] września 2008 r. granicy zajęcia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], sporządzonego na potrzeby sprawy prowadzonej w trybie art. 73 ustawy, według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. wraz ze szkicem granicznym nr 1, obrazującym stan zajęcia przez drogę części działki nr [...] (wydzielonej jako działka nr [...]). Z dokumentacji tej wynika, że paliki drewniane utrwalające punkty graniczne nr [...] znajdowały się po południowej stronie chodnika; 3) mapa z projektem podziału m.in. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], sporządzona w celu uregulowania stanu prawnego nieruchomości na podstawie art. 73 ustawy. Mapa ta została sporządzona na podstawie danych z ewidencji gruntów obrębu [...], map zasadniczych sporządzonych w skali 1:1000 i 1:2000, operatów jedn. [...], [...], [...],[...] oraz pomiaru na gruncie w mies. IV-VIII 2008 r. Z treści opisanych wyżej protokołów wynika, że J.K., mimo, że w dniu 6 września 2008 r., odebrał pismo informujące o przyjęciu granic nieruchomości i ustaleniu granicy zajęcia nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r., nie stawił się na gruncie.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że częścią nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], po podziale oznaczoną jako działka nr [...], w dniu 31 grudnia 1998 r., władała drogowa jednostka organizacyjna - Zarząd Dróg w W., podległy zarządowi drogi Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych (art. 21 ust. 2 i 4 ustawy o drogach publicznych, według stanu prawnego obowiązującego w dniu 31 grudnia 1998 r.). Władztwo sprawowane w dniu 31 grudnia 1998 r. polegało na utrzymaniu i eksploatacji drogi (oświadczenie Z.O. p.o. dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w W. z dnia [...] października 2011 r.). Oświadczenie to zostało poparte Opisem liniowym przedstawiającym przebieg w terenie drogi nr [...], także na odcinku [...], oznakowaniem tej drogi sporządzonym w czerwcu 1993 r. oraz arkuszem nr 11, przedstawiającym odcinek drogi wojewódzkiej, gdzie zlokalizowane są działki z obrębu [...], na której znajdują się klauzule zatwierdzające projekt organizacji ruchu z lat 1993 i 1999.

Wobec powyższego prawidłowo Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. stwierdzającą nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez Województwo [...] prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę krajową nr [...], oznaczonej po podziale jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Skoro w dniu 1 stycznia 1999 r. przedmiotowa droga stała się drogą wojewódzką (zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich - Dz. U. Nr 160, poz. 1071), to podmiotem nabywającym było Województwo [...], zgodnie z art. 2a ust. 2 ustawy o drogach publicznych.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że J.K. twierdzi, iż w rejonie jego działki nr [...] szerokość pasa drogi nr [...] wynosi 14 m i biegnie po działce nr [...]. Plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą z dnia Rady Gminy [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1998 r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...] z dnia [...] czerwca 1998 r.) przewiduje poszerzenie pasa drogi wojewódzkiej z 14 m do 30 m i ten poszerzony pas wchodzi na teren działki nr [...] (pismo z dnia 18 grudnia 2012 r.). Jego zdaniem, w dniu 31 grudnia 1998 r. na działce nr [...] nie było żadnych urządzeń technicznych związanych z drogą wojewódzką nr [...], która zajmuje działkę nr [...] Skarbu Państwa. Jego zdaniem, oświadczenie [...] ZDW w W. w zakresie stanu zajęcia gruntu pod drogę wojewódzką z dnia 14 października 2014 r. dotyczy pasa drogi biegnącego po działce nr [...], a nie działce nr [...]. Jego zdaniem, z części dokumentacji przebudowy drogi wojewódzkiej nr [...] z lat 2005 i 2006 r. sporządzonej przez [...] Sp. z o.o. w W., którą uzyskał, wynika, że wszystkie drogowe urządzenia techniczne (znaki drogowe, tablice, barierki itp.) znajdowały się w pasie działki nr [...] i po przebudowie zostały tam powtórnie postawione (odwołanie).

Sąd zwraca jednak uwagę, że oświadczenia J.K. zawarte w pismach i odwołaniu, same w sobie, nie mogły zaprzeczyć dowodom przedłożonym przez Zarząd Województwa [...] w sprawie o nabycie części działki nr [...] pod drogę publiczną nr [...]. Aby obalić moc dowodową przedłożonych do sprawy dokumentów geodezyjnych i drogowych skarżący – zgodnie z art. 76 § 3 Kpa – winien przeprowadzić przeciwdowód (np. z opinii geodezyjnej, sporządzonej na swoje zlecenie, czy z zeznań świadków). Dokumenty i mapy geodezyjne sporządzone przez uprawnionego geodetę w sprawach z zakresu podziału nieruchomości i regulacji stanów prawnych nieruchomości podlegają włączeniu do powiatowej części państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (§ 5 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 5 września 2013 r. w sprawie organizacji i trybu prowadzenia państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego - Dz. U. z 2013 r. poz. 1183). Sąd to zatem dokumenty urzędowe, których moc dowodowa nie może być kwestionowana przez organy, jak i Sąd bowiem zgodnie z art. 76 Kpa to co zostało w tego rodzaju dokumentach stwierdzone stanowi dowód w sprawie. To samo dotyczy dokumentacji drogowej, która została wytworzona przez zarząd drogi. Same oświadczenia skarżącego należało uznać jedynie za polemikę z ustaleniami organów, która nie mogła podważyć dokumentów urzędowych. To, że w dokumentacji geodezyjnej sporządzonej w 2002 r. i 2009 r. cała działka nr [...] została sklasyfikowana jako rola, łąki, grunty orne nie wnosi nic nowego do sprawy, ponieważ dopiero ostateczna decyzja z dnia [...] września 2014 r., nr [...] będzie podstawą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów (art. 23 ust. 3 plt 1 lit. a i b w zw. z ust. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.).

Zdaniem Sądu, załączone do sprawy fragmenty dokumentacji projektowej przebudowy drogi wojewódzkiej nr [...] z 2005 r. nie zaprzeczają ustaleniom organu i nie podważają przedłożonej w sprawie dokumentacji drogowej i geodezyjnej. Z fragmentu opisu technicznego załączonego do odwołania wynika, że modernizowany odcinek drogi wojewódzkiej na przejściu przez miejscowość J. miał nawierzchnię uliczną i półuliczną, bitumiczną z chodnikami do przebudowy. Z opisu tego wynika, że poszerzeniu miała ulec jedynie jezdnia, a nie całość pasa drogowego. Oś projektowanego odcinak drogi miała pokrywać się z osią istniejącą. Na załączonym do odwołania fragmencie mapy z legendą również naniesione zostały istniejące chodniki, pobocze oraz dodane elementy projektowane. Uszło także uwadze skarżącego, że przy ocenie zajęcia gruntu prywatnego pod drogę bierze się pod uwagę szerokość urządzonej w dniu 31 grudnia 1998 r. całej drogi (pasa drogowego), a nie wyłącznie jezdni. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.), według stanu prawnego obowiązującego w dniu 31 grudnia 1998 r., za drogę lub pas drogowy uważało się wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Z opisu liniowego drogi wynika natomiast, że szerokość pasa drogowego drogi nr [...] wynosiła min. 20 m i w związku z tym mogła obejmować elementy nieutwardzone drogi (pobocza, rowy), znajdujące się na części działki nr [...], co jest zbieżne z oświadczeniem Z.O. p.o. dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w W. z dnia 14 października 2011 r.

Jeżeli chodzi o szerokość drogi nr [...] przewidzianą w Planie zagospodarowania przestrzennego wsi W., zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1998 r. Sąd zwraca uwagę, że w dniu [...] listopada 1998 r. Rada Gminy [...] podjęła uchwałę Nr [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z 1999 r. Nr [...], poz. [...]) w sprawie zatwierdzenia zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy[...]. Z § 30 ust. 1 pkt 1 uchwały zmieniającej Plan wynika, że ustalono dla terenów dróg oznaczonych w planie symbolem KS szerokość pasa drogowego w liniach rozgraniczających. Jeżeli chodzi o drogę krajową nr [...] ustalono pas drogowy o zmiennej szerokości w liniach rozgraniczających (min.) 20 m., a nie jak podaje skarżący 30 m. Szerokość pasa drogowego przyjęta w uchwale zmieniającej Plan i w opisie liniowym drogi jest zatem, taka sama - min. 20 m. Podawana przez skarżącego szerokość drogi nr [...], tj. 14 m. nie ma żadnego pokrycia w materiale dowodowym sprawy.

Jeżeli natomiast chodzi o kwestię władania częścią spornej działki nr [...] Sąd zwraca uwagę, że przekonywujące jest oświadczenie złożone w tym zakresie przez Z.O. p.o. dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w W. z dnia 14 października 2011 r. Z oświadczenia tego wynika, że grunt oznaczony po wydzieleniu powierzchni zajętej pod drogę publiczną jako działka nr [...], był w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Zarządu Dróg w W. – jednostki organizacyjnej Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w W., które polegało na wykonywaniu czynności z zakresu utrzymania i eksploatacji drogi. Oświadczenie to zostało poparte dokumentacją posiadaną przez zarządcę drogi nr[...], tj. Opisem liniowym drogi nr [...], informującym o parametrach drogi, stanem jej urządzenia, wykonanymi pracami remontowymi z lat 1980-1996, Arkuszem nr 10, obrazującym projektowany, w obrębie miejscowości J., sposób stałej organizacji ruchu drogowego. Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie chodzi o władanie częścią działki nr [...] w granicach zajęcia pod drogę o kategorii drogi krajowej, zdefiniowanego jako pas drogowy tej drogi.

Zakres czynności wskazanych w powyższym oświadczeniu z dnia 14 października 2011 r. pokrywa się z ustawowymi zadaniami ciążącymi wówczas na drogowych jednostkach organizacyjnych. Z przepisów obowiązujących w dniu 31 grudnia 1998 r. wynikało bowiem, że siecią dróg publicznych zarządzały dyrekcje okręgowe dróg publicznych jako zarządy dróg. Z kolei dyrekcjom okręgowym dróg publicznych podlegały rejony dróg publicznych i inne jednostki organizacyjne (art. 21 ust. 2 i 4 ustawy o drogach publicznych). Budowa, modernizacja, utrzymanie i ochrona dróg krajowych z wyłączeniem dróg w granicach miast w których terenowym organem administracji państwowej jest prezydent miasta - należała do dyrekcji okręgowych dróg publicznych. Do zarządów dróg należało m.in.: koordynacja wszystkich robót w pasie drogowym (art. 23 ust. 1 i 6 ustawy o drogach publicznych). W skład dyrekcji okręgowej dróg publicznych wchodziły komórki terenowe, zwane zarządami dróg i drogowa służba liniowa. Drogową służbę liniową na drogach krajowych stanowiły obwody drogowe, których zadaniem było utrzymywanie dróg i urządzeń drogowych w stanie zgodnym z wymogami technicznymi oraz ochrona dróg. Z kolei dyrekcja okręgowa dróg publicznych pełniła funkcję zarządu dróg dla dróg krajowych. Do zakresu działania dyrekcji okręgowych dróg publicznych należało m.in.: pełnienie funkcji inwestora bezpośredniego w zakresie budowy i modernizacji dróg krajowych, nadzór nad budową, modernizacją, utrzymaniem i ochroną dróg krajowych oraz przestrzeganiem na tych drogach przepisów eksploatacyjnych i porządkowych, koordynacja robót w pasie drogowym, zapewnienie przejezdności dróg krajowych (§ 7 ust. 3 i 4, § 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 4, 5, 10 i 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1985 r. w sprawie powołania i zakresu działania Generalnej Dyrekcji Dróg Publicznych, organizacji i zakresu działania dyrekcji okręgowych dróg publicznych i jednostek im podległych oraz drogowej służby liniowej - Dz. U. z 1992 r. Nr 65, poz. 332).

Z akt sprawy, w szczególności z pism skarżącego, nie wynika natomiast, aby w dacie 31 grudnia 1998 r. działka nr [...] była w jakikolwiek sposób fizycznie odgrodzona od drogi krajowej nr [...]. Potwierdził to skarżący na rozprawie. Wobec tego należało uznać, że Zarząd Dróg w W. miał nieskrępowany dostęp do części działki nr [...], oznaczonej później jako działka nr [...] i wykonywał wówczas na tym gruncie swoje ustawowe zadania. To, że dostęp do tej części działki nr [...] miał też ówczesny właściciel działki nie wyłącza możliwości podejmowania przez zarząd drogi czynności z zakresu władania gruntem, zajętym pod drogę krajową nr [...].

Odnosząc się natomiast do stanowiska skarżącego o tym, że po 2005 r. nie powinny być wszczynane postępowania o nabycie nieruchomości w trybie art. 73 ust. 1 ustawy Sąd zwraca uwagę, że tego rodzaju twierdzenie nie znajduje potwierdzenia w obowiązującym stanie prawnym. Decyzje wojewody, o których mowa w przepisie art. 73 ust. 3 ustawy mogą być wydawane w każdym czasie, ponieważ potwierdzają nabycie przez podmiot publicznoprawny, z mocy samego prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. mienia nieruchomego, zajętego pod drogę publiczną. Sprawa o odszkodowanie za wywłaszczenie tego rodzaju gruntu wszczynana jest na wniosek właściciela nieruchomości złożony najpóźniej do dnia 31 grudnia 2005 r. i kończy się decyzją starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej (prezydenta miasta), co wynika z przepisu art. 73 ust. 4 ustawy w zw. z art. 4 pkt 9b1 i art. 129 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.). To, czy skarżący złożył w terminie ustawowym wniosek o odszkodowanie za część działki zajętą pod drogę publiczną wykracza poza przedmiot niniejszej sprawy, w której Sąd oceniał zgodność z prawem decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Sąd zauważa, że Trybunał Konstytucyjny wypowiadał się już na temat konstytucyjności przepisu art. 73 ustawy w odniesieniu do różnych jego aspektów. W wyroku z dnia 14 marca 2000 r., sygn. akt P 5/99 (OTK 2000/2/60) Trybunał uznał, że art. 73 ust. 1 i ust. 5 ustawy jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP oraz z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175 ze zm.) i nie jest niezgodny z art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. W wyroku z dnia z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 11/02 (OTK-A 2004/7/66) Trybunał stwierdził, że art. 73 ust. 4 ustawy jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. W wyroku tym TK uznał związaną z wywłaszczeniem szczególną konstrukcję odszkodowania za spełniającą konstytucyjne wymogi słusznego odszkodowania, mimo, że odszkodowanie jest wypłacane nie z urzędu, lecz tylko na wniosek byłego właściciela. Za niekonstytucyjne nie zostały też uznane unormowania o odsunięciu w czasie możliwości wystąpienia z wnioskiem odszkodowawczym (przed 1 stycznia 2001 r.) ani brak określenia końcowego terminu wypłaty odszkodowania. Trybunał Konstytucyjny uznał także za zgodne z Konstytucją ograniczenie w czasie możliwości zgłaszania wniosków o odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości do 31 grudnia 2005 r. Trybunał zauważył, że osoby wywłaszczone miały w czasie faktycznego odjęcia własności możliwość dochodzenia swych praw, czego jednak w odpowiednim czasie nie uczyniły, a powinny wykazać się dbałością o swe prawa. Z kolei w wyroku z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt K 43/07 (OTK-A 2008/1/8) Trybunał wskazał, że art. 73 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 103 ust. 2 ustawy jest zgodny z art. 2 oraz art. 167 ust. 1 i 4 Konstytucji RP. Także w wyroku z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07 (OTK-A 2009/8/123) Trybunał stwierdził, że art. 73 ust. 4 ustawy, w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W tym ostatnim wyroku Trybunał stwierdził, że wystąpienie z żądaniem odszkodowania nie było uzależnione od uprzedniego wydania decyzji wojewody. Złożenie w określonym przez art. 73 ust. 4 ustawy okresie wniosku było wystarczającą czynnością, by uzyskać prawo do odszkodowania za wywłaszczenie. Wniosek ten stanowił bowiem oświadczenie, że były właściciel zamierza skorzystać z prawa do odszkodowania, a dopiero w następnej kolejności zawierał żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania w przewidzianej prawem procedurze. W konsekwencji to, kiedy wojewoda wydał decyzję, nie stanowiło przeszkody do skorzystania przez każdego z byłych właścicieli z prawa do zgłoszenia roszczenia odszkodowawczego. Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że zawarty w art. 73 ustawy mechanizm potwierdzenia wywłaszczenia i uzyskania odszkodowania jest poprawny systemowo i nie ogranicza ochrony praw należnych byłym właścicielom. Trybunał podzielił stanowisko Marszałka Sejmu i Prokuratora Generalnego, że brak decyzji wojewody nie stanowił przeszkody do złożenia wniosku odszkodowawczego przez byłego właściciela.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.