Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 764/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

SENTENCJA

Dnia 14 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, , Protokolant asystent sędziego Agata Zarychta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2021 roku sprawy ze skargi I. R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej I. R. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 poz. 735.t.j. - zwanej dalej k.p.a.), § 2, § 3 Rozporządzenia z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015r., poz. 364) - dalej zwane Rozporządzeniem ONW, art. 2 ust. 2, art. 59, art. 64 ust. 2, art. 70 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm. - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 1306/2013), art. 2 ust. 1 pkt 23, art. 19a, art. 23 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 ze zm. - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 640/2014), art. 3, art. 24, art. 25, art. 40 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69 ze zm. - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 809/2014), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego w sprawie z wniosku o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami ONW na rok 2020 IR, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami ONW, wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...].

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

W dniu 28 kwietnia 2020 r. strona złożyła za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus wniosek o płatności na rok 2020, w treści którego ubiegała się o przyznanie płatności ONW do działek rolnych o łącznej powierzchni 4,16 ha, w tym działki rolne główne/podrzędne:

• A o pow. 3,90 ha, położoną na działkach ewidencyjnych nr 135/6 i 492/2,

• C o pow. 0,26 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr 135/4.

Następnie w dniach 27 sierpnia 2020 r.–3 września 2020r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO, z której następnie sporządzono raport o nr [...]. Raport przekazano stronie w dniu 17 grudnia 2020 r. Strona nie wniosła zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w raporcie z kontroli na miejscu.

W dniu 3 lutego 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego w [...] , w związku z wątpliwościami dotyczącymi wyników kontroli zawartych w raporcie z kontroli nr [...], zwrócił się z prośbą o ponowną weryfikację ww. raportu.

Pismem z dnia 23 lutego 2021 r. Kierownikowi Biura Powiatowego w [...] udzielono odpowiedzi na zgłoszone zastrzeżenia oraz przekazano korektę raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...] Zgodnie z danymi z eMonitoringu poczty polskiej pismo wraz z załącznikiem zostało doręczone stronie w dniu 8 lutego 2021 r.

W dniu 1 marca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami ONW, na mocy której odmówił stronie przyznania płatności ONW typ specyficzny strefa I oraz nałożył sankcje wieloletnie w wysokości 744,64 zł.

W dniu 15 marca 2021 r. strona złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że warunki, które rolnik bezwzględnie musi spełnić, aby otrzymać płatności ONW zawarte są w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Zgodnie z § 2 Rozporządzenia ONW "1. Płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 (...), jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 (...);

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha.

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystany do ubiegania się o tę płatność.

2. Płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych:

1) na których jest:

a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013;

b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;

2) położonych na obszarach ONW.

3. Płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego 5-letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 329) (w brzmieniu z dnia 15 marca 2010 r., Dz. U. poz. 219), zwane dalej "5-letnim zobowiązaniem", wynoszącej nie więcej niż 300 ha.

4. Elementy krajobrazu, o których mowa w art. 9 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014", określone w przepisach wydanych na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. poz. 308), zwanej dalej "ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego", uznaje się za część działki rolnej, jeżeli ich szerokość nie przekracza szerokości określonej w tych przepisach.

5. W przypadku gdy na działce rolnej występują drzewa, płatność ONW może być przyznana do użytków rolnych, na których jest położona ta działka, jeżeli spełnia ona wymagania określone w art. 9 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 640/2014, a liczba drzew na hektar tych użytków nie przekracza maksymalnego zagęszczenia określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

6. W przypadku gdy użytki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności ONW są przedmiotem współposiadania w dniu 31 maja danego roku, płatność ONW przysługuje temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę. Zgoda ta nie jest wymagana, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego małżonkiem wnioskodawcy.

Mając na uwadze powyższe regulacje, organ zauważył, iż składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności do gruntów rolnych na dany rok oraz zobowiązuje się do przestrzegania norm i wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. Natomiast rolą organu administracji jest przyznanie płatności, przy czym jest to poprzedzone weryfikacją spełnienia przez rolnika przesłanek przyznania płatności określonych w ww. przepisach rozporządzenia ONW. Dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności, przy czym narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Cele kontroli na miejscu oraz kontroli administracyjnej określone zostały w art. 24 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014. Zgodnie ze wskazanym przepisem: "1. Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację:

a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji;

b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie łub zwolnień z obowiązków;

c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności.".

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania spełnienie warunków przyznania płatności, o których mowa w wyżej wymienionych przepisach rozporządzenia ONW, zweryfikowane zostało w toku kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym wnioskodawczym. W wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniach 27 sierpnia 2020 r.–3 września 2020 r. stwierdzono, że złożony przez stronę wniosek nie był zgodny ze stanem faktycznym, co stanowiło podstawę odmowy przyznania stronie płatności oraz nałożenie sankcji.

Organ wyjaśnił, iż kontrola na miejscu w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni przeprowadzona została przez wykonawcę zewnętrznego przy wykorzystaniu tzw. metody Foto. Ten sposób kontroli ustanowiony został w przepisach prawa wspólnotowego i zgodnie z art. 40 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014: "Jeżeli państwo członkowskie przeprowadza kontrole na miejscu z wykorzystaniem teledetekcji, właściwy organ:

a) dokonuje fotointerpretacji ortoobrazów (satelitarnych lub lotniczych) wszystkich działek rolnych przypadających na dany wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność podlegający kontroli w celu rozpoznania rodzaju pokrycia terenu i, w stosownych przypadkach, rodzaju uprawy oraz w celu pomiaru powierzchni;

b) przeprowadza fizyczne inspekcje w terenie na wszystkich działkach rolnych, w przypadku których fotointerpretacja nie umożliwia sprawdzenia dokładności deklaracji obszarów w sposób zadowalający właściwy organ;

c) przeprowadza wszelkie kontrole wymagane w celu sprawdzenia zgodności z kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami odnośnie do działek rolnych;

d) podejmuje działania alternatywne, aby objąć pomiarem zgodnie z art. 38 ust. 1 wszelkie działki nie objęte obrazami.".

Kontrola metodą Foto jest zatem jedną z metod kontroli na miejscu uregulowaną w przepisach wspólnotowych z tym, że w odróżnieniu od inspekcji terenowej przebiega dwuetapowo. W pierwszym etapie kontroli inspektorzy terenowi dysponując ortofotomapą (tj. zdjęcie lotnicze zgłoszonych przez rolnika gruntów) przeprowadzają wizytację terenową, w trakcie której dokonują oceny rolniczego charakteru deklarowanych przez rolnika działek rolnych i określają ich granice, ustalają granice występujących w obszarze działek ewidencyjnych obszarów niekwalifikujących się do płatności, rodzaj stwierdzonej grupy upraw oraz sporządzają fotografie skontrolowanych gruntów. W drugim etapie opracowane są wyniki wizytacji terenowej, w tym w oparciu o ustalone wcześniej na terenie granice upraw przeprowadzany jest pomiar powierzchni działek na ortofotomapach, oraz sporządzany jest raport z czynności kontrolnych.

Wyniki tak przeprowadzonej kontroli utrwalone zostały w protokole z czynności kontrolnych spełniającym wymogi formalne określone w art. 41 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014. Stosownie do treści wskazanego przepisu: "Z każdej kontroli na miejscu przeprowadzonej zgodnie z przepisami niniejszej sekcji sporządza się sprawozdanie z kontroli, które umożliwia szczegółowy przegląd przeprowadzonych kontroli oraz wyciągnięcie wniosków na temat zgodności z kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami. W sprawozdaniu należy w szczególności zamieścić następujące dane:

a) poddane kontroli systemy pomocy lub środki wsparcia, wnioski o przyznanie pomocy lub wnioski o płatność;

b) obecne osoby;

c) poddane kontroli działki rolne, zmierzone działki rolne, w stosownych przypadkach wraz z wynikami pomiarów każdej zmierzonej działki rolnej i zastosowanymi metodami pomiaru;

d) w stosownych przypadkach, wyniki pomiaru gruntów nierolniczych, w odniesieniu do których składany jest wniosek o wsparcie w ramach środków rozwoju obszarów wiejskich, oraz zastosowane metody pomiaru;

e) informację, czy zawiadomienie o kontroli zostało przekazane beneficjentowi, a jeśli tak - z jakim wyprzedzeniem;

f) informacje o wszelkich szczególnych środkach kontroli, jakie należy zastosować w ramach poszczególnych systemów pomocy lub wsparcia;

g) informacje o wszelkich dodatkowych środkach kontroli;

h) informację o każdej stwierdzonej niezgodności, która może wymagać powiadomienia innych organów w związku z innymi systemami pomocy, środkami wsparcia lub zasadą wzajemnej zgodności;

i) informację o każdej stwierdzonej niezgodności, która może wymagać działań następczych w kolejnych latach.".

W treści raportu z kontroli wskazane zostały działki objęte kontrolą, metody, przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości. Ponadto zawarte w raporcie z kontroli wyniki oględzin działek znajdują potwierdzenie w dołączonym do raportu materiale graficznych oraz dokumentacji fotograficznej. W toku kontroli sporządzone zostały dokładne szkice obrazujące przebieg granic skontrolowanych działek, na których oznaczone zostały obszary wykluczone z płatności oraz wskazane miejsca i kierunek zdjęć wykonanych na gruncie, obrazujących sposób użytkowania skontrolowanych działek.

Zgodnie z art. 25 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 809/2014: "Kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nie przekracza 14 dni. Jednakże w przypadku kontroli na miejscu odnoszących się do wniosków o przyznanie pomocy związanej z produkcją zwierząt gospodarskich lub wniosków o płatność w ramach środków wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą lub zobowiązań zgłoszonych zgodnie z art. 14a ust. 5, zapowiedzenie nie przekracza 48 godzin, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków. Ponadto, jeżeli ustawodawstwo stosowane do aktów i norm dotyczących zasady wzajemnej zgodności wymaga, aby kontrole na miejscu miały niezapowiedziany charakter, wymienione zasady mają również zastosowanie w przypadku kontroli na miejscu przeprowadzanych pod kątem przestrzegania zasady wzajemnej zgodności.". Z powyższego przepisu wynika, iż zasadą są kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem, z którego skorzystanie może być rozważane wyłącznie pod względem celowościowym. Tym samym udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkiem i nie jest wymagany dla ważności wyników z kontroli. Strona nie uczestniczyła w czynnościach kontrolnych.

W piśmie z dnia 14 grudnia 2020 r. przekazano stronie kopie raportu z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, zawierającym informację iż przedmiotowa kopia raportu z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni nie została jeszcze zatwierdzona przez ARiMR i może ulec zmianie, a kopia raportu po ewentualnych zmianach zostanie przekazana ponownie. Raport z czynności kontrolnych został przekazany stronie wraz z pismem z dnia 17 grudnia 2020 r. i strona miała możliwość zapoznania się z jego treścią oraz ustosunkowania się do wyników kontroli. Po otrzymaniu raportu producent rolny może w terminie 14 dni zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń zawartych w raporcie. W przedmiotowej sprawie strona nie wniosła zastrzeżeń do doręczonego raportu z kontroli na miejscu.

W związku z wątpliwościami co do wyników zawartych w raporcie z kontroli na miejscu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pismem z dnia 3 lutego 2021 r. zwrócił się z prośbą do Kierownika Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego o ponowną weryfikację raportu z kontroli na miejscu w związku z wątpliwościami dotyczącymi działki rolnej A/A1/A2 (nr działki ewidencyjnej 135/6 i 492/2, pow. 3,90 ha).

We wniosku o przyznanie płatności ONW do gruntów rolnych na rok 2020 złożonym w dniu 28 kwietnia 2020 r. strona zadeklarowała działki ewidencyjne o łącznej powierzchni 4,16 ha. W przeprowadzonej w dniach 27 sierpnia 2020 r.-3 września 2020 r. kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnej strony, kontrolerzy stwierdzili nieprawidłowości na działkach rolnych A oraz C. W wyniku ponownej weryfikacji raportu, na działce rolnej C utrzymano, a na całej działce rolnej A stwierdzono brak przeprowadzania zabiegów agrotechnicznych w bieżącym roku (zastosowano kod DR14). Mając na uwadze powyższe, organ wykluczył z płatności działkę rolną A (powierzchnia zadeklarowana 3,90, powierzchnia stwierdzona 0,00 ha) oraz działkę rolną C (powierzchnia deklarowana 0,26 ha, powierzchnia stwierdzona 0,00 ha).

W opinii organu odwoławczego, dokonane przez organ I instancji wykluczenie z płatności nieprawidłowej powierzchni działek rolnych A oraz C jest uzasadnione, znajduje bowiem potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

W wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniach 27 sierpnia-3 września 2020 r. stwierdzono na całej powierzchni działek rolnych A oraz C brak przeprowadzania zabiegów agrotechnicznych w bieżącym roku, w związku z czym dla działek zastosowano kod DR14. Mając na uwadze wyniki z kontroli na miejscu, ww. działki zostały w całości wykluczone z płatności. Wobec powyższych ustaleń, płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) została odmówiona oraz zostały nałożone sankcje wieloletnie (4,16 ha łączna pow. gruntów zadeklarowanych we wniosku - 4,16 ha pow. wykluczona = 0,00 ha).

W dniu 1 marca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020.

Strona zakwestionowała rozstrzygnięcie, wnosząc odwołanie. W treści odwołania skarżąca wskazuje: "(...) Decyzja jest wadliwa. Organ naruszył art. 10 k.p.a., zgodnie z którym "organy administracji publicznej obowiązane są zapewniać stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Na żadnym etapie postępowania odwołująca nie miała możliwości zapoznać się ze zgromadzonym materiałem, jak również nie została również pouczona o przysługujących jej prawach, np. prawa do złożenia wniosków dowodowych. Szczególnie absurdalna jest sytuacja, w której organ zdaje się pomijać okoliczność, iż odwołującej przysługuje status uczestnika systemu małych gospodarstw, a w konsekwencji odwołująca zwolniona jest: a) z obowiązku realizacji praktyk za zazielenię bez utraty prawa do uzyskania płatności za zazielenienie, b) z kontroli w ramach zasady wzajemnej zgodności, c) z ewentualnych kar administracyjnych z tytułu tzw. niezgłoszenia wszystkich działek rolnych w gospodarstwie. Wobec powyższego w ogóle nie można tutaj mówić o niezgodności, co wyklucza stosowanie jakiejkolwiek sankcji. Jedynie z daleko idącej ostrożności odwołująca podnosi, iż nawet gdyby jedynie hipotetycznie przyjąć, iż wystąpiła niezgodność (czemu odwołująca konsekwentnie zaprzecza) to można by ewentualnie rozważyć miarkowanie takiej sankcji stosownie do stopnia wagi niezgodności (...). Kluczowe jest pytanie na jakiej podstawie faktycznej i prawnej organ przyjmuje, iż "stwierdzono brak prowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów"? Jaki konkretny przepis prawa jest podstawą takiego twierdzenia organu??? (...) Jak można na podstawie jednej kontroli (bez udziału i wyjaśnień odwołującej), w krótkim okresie 27 sierpnia 2020 r.-3 września 2020 r. stwierdzić i wywodzić, iż w całym sezonie odwołująca nie przeprowadza odchwaszczania działki? (...) ".

Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej, organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawach przyznania płatności w ramach przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) toczy się zasadniczo w oparciu o przepisy k.p.a., co wynika z art. 4 ustawy PROW 2014-2020. Jednocześnie art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 wprowadza szereg modyfikacji w zasadach postępowania, wynikających z k.p.a. Stosownie do art. 27 ustawy PROW 2014-2020, w postępowaniu organ administracji publicznej stoi na straży praworządności (pkt 1), jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2), udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3) oraz zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (pkt 4).

Oznacza to znaczne ograniczenie przewidzianych w k.p.a. zasady prawdy materialnej, informowania stron oraz czynnego udziału strony w postępowaniu. Wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada tzw. "prawdy obiektywnej" uległa modyfikacji. Wskazany przepis stanowi, iż "W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli". Rozwinięciem tej zasady jest art. 77 k.p.a., zgodnie z którym organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Porównanie tego ostatniego przepisu z ww. przepisami szczególnymi, pokazuje, iż w sprawach dotyczących przyznania płatności został "wyłączony" obowiązek organu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

Organ podkreślił, że stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020: "Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne".

Mając na uwadze powyższe regulacje, organ zauważył, iż składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności w ramach przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na dany rok. W postępowaniu o przyznanie ww. płatności to na składającym wniosek spożywa ciężar dowodu, a organ rozpatruje wniosek w oparciu o przedstawione dokumenty (uwzględniając wyniki przeprowadzonej kontroli administracyjnej lub na miejscu). Aktywna postawa powinna cechować zatem stronę, nie organ (co jest bezpośrednio związane z modyfikacją zasady prawdy obiektywnej). Organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawach o przyznanie płatności w ramach PROW 2014-2020 sięgnięcie po inne środki dowodowe spoczywa na stronie, ponieważ to ona z udowodnienia danego faktu prawnego wywodzi skutki prawne. Ponadto składając wniosek o przyznanie płatności w ramach przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) rolnik oświadczył, że znane są mu zasady oraz tryb realizacji płatności, jak również, że jest świadomy konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Organ odwoławczy wskazał, iż wydając swoje rozstrzygnięcie organ I instancji zwrócił się z prośbą o ponowną weryfikację raportu z kontroli na miejscu przeprowadzonej u IR w dniach 28 sierpnia-3 września 2020 r. Wydając decyzję o odmowie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] uwzględnił raport z czynności kontrolnych po korektach nr [...] z przeprowadzonej w gospodarstwie IR kontroli na miejscu. Z raportu wynika, iż w toku prowadzonych oględzin stwierdzono rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi we wniosku o przyznanie płatności a stanem stwierdzonym w wyniku kontroli. Korekta raportu z kontroli na miejscu była konieczna w związku ze zmianą wyników z kontroli dla działki A/A1/A2 - na całej jej powierzchni stwierdzono brak przeprowadzania zabiegów agrotechnicznych w bieżącym roku i w związku z tym został zastosowany kod DR14.

W toku postępowania ustalono, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2020 wyniosła 4,16 ha, zaś powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,00 ha. Ustalenie powierzchni stwierdzonej w wymiarze 0,00 ha wynika z opisywanych już wyżej ustaleń dokonanych w wyniku kontroli na miejscu. Kontrolerzy ustalili bowiem, że na działkach rolnych A oraz C, na całej ich powierzchni w bieżącym sezonie wegetacyjnym nie były prowadzone zabiegi agrotechniczne. Wykonanie zabiegów zapobiegających rozprzestrzenianiu się chwastów stanowi obowiązek producenta rolnego ubiegającego się o przyznanie płatności. Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego zobowiązany był do wykluczenia z płatności działek rolnych A oraz C. Powyższe ustalenia potwierdza dokumentacja fotograficzna sporządzona podczas kontroli na miejscu.

Zgodnie z dokumentacją fotograficzną wykonaną w toku czynności kontrolnych na wykluczonych z płatności działkach rolnych A i C, znajduje się grunt, na którym nie wykonano żadnych zabiegów agrotechnicznych, w szczególności zabiegów przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Grunt porasta wysoka niewykoszona roślinność. Jednolita płatność obszarowa przysługuje do kwalifikowanych obszarów, na których prowadzona jest działalność rolnicza przez cały rok kalendarzowy. Zgodnie z art. 4 Rozporządzenia 1307/2013, działalność rolnicza oznacza utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, co oznacza że został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności w terminie do 31 lipca (dotyczy roku złożenia wniosku o płatność). Z ustaleń kontrolnych wynika, że działki rolnicze A i C nie były użytkowana rolniczo w bieżącym roku. Na powyższe wskazuje roślinność dominująca na działce: wysoka, sucha trawa, wieloletnie chwasty oraz roślinność nadrzeczna. Widoczne na zdjęciach obszary działek rolnych A i C są zachwaszczone, w stanie nie wskazującym, aby na tym terenie w 2020 r. prowadzone były jakiekolwiek zabiegi agrotechniczne, co potwierdzają wykonane w trakcie kontroli zdjęcia.

Organ podkreślił, że kontrola została przeprowadzona przez uprawnionych kontrolerów, zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa, a sporządzony protokół z czynności kontrolnych nie budzi zastrzeżeń, co do jego rzetelności i prawidłowości ustaleń. Ustalenia z kontroli udokumentowane zostały dokumentacją fotograficzną, obejmującą ponumerowane zdjęcia z odniesieniami na mapie do poszczególnych działek z oznaczeniem miejsca i kierunku ich wykonania. Z kolei przedstawione szkice obrazują kontrolowaną działkę i są możliwe do zweryfikowania poprzez porównanie z załącznikami graficznym, przedstawiającym działki odwołującej się strony, dołączonymi do wniosku o płatność. Zdaniem organu, brak jest dowodów mogących skutecznie zakwestionować prawidłowość przeprowadzenia ustaleń poczynionych podczas kontroli na miejscu.

Dokumentacja fotograficzna, przedłożona przez odwołującą w postępowaniu odwoławczym, została przez organ uznana za niewiarygodną, a przez to za nie mającą mocy dowodowej z tej przyczyny, że w przekonaniu organu nie można zidentyfikować ani zlokalizować, w którym miejscu i której działki ewidencyjnej dotyczą dostarczone przez stronę zdjęcia - dokumentacja fotograficzna przedstawiona przez stronę nie zawiera szkiców pozwalających na ustalenie miejsc, z których je wykonano. Brak jest również informacji, w jakiej dacie zostały wykonane zdjęcia działek oraz film dostarczone do organu wraz z odwołaniem.

Ponadto organ odwoławczy uznał za niewiarygodne oświadczenie KŚ z dnia 15 marca 2021 r. Z treści oświadczenia wynika, iż w ramach tzw. pomocy sąsiedzkiej wykonywał on prace agrotechniczne na działkach rolnych należących do IR. Treść oświadczenia KŚ pozostaje w sprzeczności z dokumentacją fotograficzną zgromadzoną podczas kontroli na miejscu. Odnosząc się do treści odwołania, w którym strona podnosi "(...) organ zdaje się pomijać okoliczność, iż odwołującej przysługuje status uczestnika systemu małych gospodarstw, a w konsekwencji odwołująca zwolniona jest: a) z obowiązku realizacji praktyk za zazielenienie bez utraty prawa do uzyskania płatności za zazielenienie, b) z kontroli w ramach zasady wzajemnej zgodności, c) z ewentualnych kar administracyjnych z tytułu tzw. niezgłoszenia wszystkich działek rolnych w gospodarstwie. Wobec powyższego w ogóle nie można tutaj mówić o niezgodności, co wyklucza stosowanie jakiejkolwiek sankcji(...)", organ odwoławczy wyjaśnił, iż kontrola przeprowadzona w dniach 27 sierpnia 2020 r.-3 września 2020 r. była kontrolą kwalifikowalności powierzchni, nie zaś kontrolą w ramach wzajemnej zgodności.

Podsumowując, w opinii organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w szczególności zdjęcia wykonane na gruntach w trakcie czynności kontrolnych, potwierdzają stanowisko organu I instancji zawarte w treści zaskarżonej decyzji. Słusznie wykluczono powierzchnię działek rolnych A i C. Na zdjęciach wyraźnie widać, iż nie przeprowadzono w 2020 r. żadnych zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Zgodnie z § 2 Rozporządzenia ONW, płatności przysługują do powierzchni działek rolnych których "łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha". W świetle powyższego, płatności ONW są przyznawane do powierzchni użytków rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza. Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1307/2013 "użytki rolne" oznaczają każdy obszar zajmowany przez grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe. "Działalność rolnicza" to natomiast utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję. Niewątpliwie na powierzchni spornych działek rolnych A i C nie przeprowadzono w terminie do dnia 31 lipca 2020 roku wymaganych ww. przepisami zabiegów agrotechnicznych. Prawidłowo zatem Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wykluczył przedmiotowy grunt przy ustalaniu należnej stronie płatności ONW i stosując się do zapisów art. 19 ust. 2 i 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 640/2014 odmówił stronie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) oraz nałożył sankcje.

Odnosząc się do treści odwołania, w którym strona podnosi "(...) Kluczowe jest pytanie na jakiej podstawie faktycznej i prawnej organ przyjmuje, iż "stwierdzono brak prowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów"? Jaki konkretny przepis prawa jest podstawą takiego twierdzenia organu??? (...)", organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 24 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69 ze zm.) "1. Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację: a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji;

b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków;

c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności.

2. Państwa członkowskie zapewniają, by zgodność ze wszystkimi odpowiednimi warunkami ustanowionymi przez prawo unijne lub w odpowiednich przepisach krajowych i dokumentach zawierających przepisy wykonawcze lub w programie rozwoju obszarów wiejskich mogła być sprawdzona zgodnie ze zbiorem weryfikowalnych wskaźników ustanawianych przez państwa członkowskie.

3. Wyniki kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu ocenia się, aby ustalić, czy wszelkie stwierdzone problemy mogą zasadniczo wiązać się z ryzykiem dla innych podobnych operacji, beneficjentów lub innych podmiotów. W ocenie określa się również przyczyny takich sytuacji, wszelkie dalsze kontrole, które mogą być wymagane, a także niezbędne działania naprawcze i zapobiegawcze.

4. Właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie, w przypadku gdy fotointerpretacja satelitarnych lub lotniczych ortoobrazów lub innych odpowiednich dowodów, w tym dowodów przedstawionych przez beneficjenta na wniosek właściwego organu, nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub, w stosownych przypadkach, właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu (...)". Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc. Wobec powyższego czynności kontrolne przeprowadzane metodą FOTO polegają na pomiarze powierzchni działek w oparciu o ortofotomapę (cyfrowe odwzorowanie terenu wykonane na podstawie zdjęć lotniczych lub zobrazowań satelitarnych) i na podstawie wywiadu terenowego. W trakcie wywiadu terenowego sprawdza się rodzaj uprawy/grupy upraw, jaka występuje na kontrolowanej działce rolnej, wykonane jest zdjęcie działki rolnej i ewentualnie dokonywane są pomiary tych granic, których nie można było pomierzyć na ortofotomapie, ponieważ były zbyt małe lub słabo widoczne. Przy czym, jeżeli kontrola nie dotyczy zagajników o krótkiej rotacji zadeklarowanych jako element EFA wymagających sprawdzenia zapisów rejestru stosowania nawożenia mineralnego lub pobrania oświadczenia o braku takiego rejestru, nie ma potrzeby aby kontrola odbywała się w obecności beneficjenta.

Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2020 typ specyficzny strefa I wynosiła 4,16 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku postępowania wyniosła 0,00 ha (4,16 ha-4,16 ha=0,00 ha). Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 Rozporządzenia nr 1306/2013. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy, jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Przy ustalaniu tej powierzchni, zgodnie z art. 24 ust. 1 i art. 38 Rozporządzenia nr 809/2014, uwzględniono wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu. W trakcie kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnym strony kontrolujący stwierdzili dla działek rolnych A i C nieprawidłowość oznaczoną kodem błędu DR14 oznaczającym, że na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym, zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów, wobec czego działki rolne A i C zostały w całości wykluczone z płatności.

Zgodnie z art. 19a ust. 1 Rozporządzenia nr 640/2014: "Jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów systemów pomocy przewidzianych w tytule III rozdział 1, 2, 4 i 5 oraz tytule V rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz środków wsparcia, o których mowa w art. 30 i 31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 niniejszego rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary w przypadku różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynoszącej nie więcej niż 3% lub dwa hektary. Kara administracyjna nie przekracza 100% wartości kwot obliczonych w oparciu o zgłoszony obszar". Stawka ONW do 1 ha w 2020 r. została określona w rozporządzeniu ONW i wynosi 179,00 zł. Wobec powyższego odmówiono przyznania płatności ONW na rok 2020 oraz nałożono karę administracyjną o której mowa w art. 19a Rozporządzenia nr 640/2014 w wysokości 744,64 zł.

Organ podkreślił, że postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW wszczynane jest wyłącznie na wniosek zainteresowanego. Rolnik składając wniosek o przyznanie płatności, podpisując go, jednocześnie oświadcza, że znane są mu zasady przyznawania wnioskowanych płatności.

Organ wyjaśnił również, że zgodnie z art. 64 ust. 2 Rozporządzenia Nr 1306/2013: Nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku gdy:

a. niezgodność jest wynikiem działania siły wyższej;.

b. niezgodność jest wynikiem oczywistych błędów, o których mowa w art. 59 ust. 6;

c. niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu oraz w przypadku gdy błąd ten nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna;

d. dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby;

e. niezgodność jest nieznaczna, w tym w przypadku gdy wyrażona jest w formie progu, który ma zostać ustalony przez Komisję na podstawie ust. 7 lit. b);

f. zachodzą inne przypadki, w których nałożenie kary nie jest właściwe; przypadki te mają być określone przez Komisję zgodnie z ust. 6 lit. b).

Zdaniem organu, przepis ten nie znajduje zastosowania w sprawie, gdyż w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających wystąpienie w gospodarstwie strony przypadków siły wyższej wymienionych w art. 2 ust. 2 Rozporządzenia nr 1306/2013:

2. Do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:

a) śmierć beneficjenta;

b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;

d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;

e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.

Wymieniony w art. 2 ust. 2 Rozporządzenia nr 1306/2013 katalog zdarzeń, które mogą stanowić działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych ma charakter otwarty. Oznacza to możliwość uznania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w wyniku indywidualnego rozpatrzenia sprawy innego zdarzenia za przypadek działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności. W rozpatrywanej sprawie strona nie uprawdopodobniła wystąpienia żadnej okoliczności, którą można uznać za działanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

W rozpatrywanej sprawie zastosowania nie znajduje również art. 64 ust. 2 lit. b Rozporządzenia 1306/2013, który wskazuje, że nie nakłada się kar administracyjnych, w przypadku gdy niezgodność jest wynikiem "oczywistego błędu wniosku" nie zaś np. "oczywistej omyłki pisarskiej lub rachunkowej". O zakwalifikowaniu danego błędu jako błędu oczywistego decydować musi łatwość jego wykrycia. Organ przyjmuje, iż błąd jest oczywisty, jeżeli ujawnia się go bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wyłącznie na podstawie weryfikacji samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie. W rozpatrywanej spawie porównanie kolejnych części wniosku nie prowadzi do wykrycia sprzeczność, która powodowałaby, że wniosek jest niespójny, tak więc nie zachodzi tu przesłanka z art. 64 ust. 2 lit. b Rozporządzenia 1306/2013.

W analizowanym stanie faktycznym nie zaistniały także przesłanki wymienione w art. 64 ust. 2 lit. c i d Rozporządzenia 1306/2013. Organ podkreślił, że zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności powierzchnia gruntów stanowi podstawową dla wielkości pomocy finansowej i w ogóle dla możliwości udzielenia tej pomocy kwestię. Organ przyjął, że zadeklarowana powierzchnia gruntów do pomocy finansowej określa ciężar finansowy tej pomocy, więc wnioskujący o pomoc rolnik, wskazując powierzchnię do płatności, musi czynić to w pełni świadomie, bowiem tylko on bierze na siebie odpowiedzialność za zgłoszone dane. Poza tym, wniosek o przyznanie płatności wiąże organ, który decydując o przyznaniu pomocy, musi odnieść się do danych w nim zawartych, w tym do wielkości zgłoszonego obszaru oraz spełnienia przez producenta rolnego ciążących na nim obowiązków, i te właśnie dane poddać kontroli, bo decydują one o wielkości przyznanej pomocy.

W ocenie organu odwoławczego, przesłanki z art. 64 ust. 2 lit. e Rozporządzenia 1306/2013 nie mają zastosowania na tle przedmiotowej sprawy, bowiem stwierdzona niezgodność nie jest nieznaczna, albowiem procentowa różnica między deklarowaną powierzchnią gruntów a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wyniosła ponad 100%.

Odnosząc się do art. 64 ust. 2 lit. f Rozporządzenia 1306/2013, organ wyjaśnił, iż wyjątki od stosowania kar administracyjnych zostały określone w art. 15 Rozporządzenia nr 640/2014. Zgodnie z przywołanym przepisem, kar administracyjnych przewidzianych w rozdziale IV zatytułowanym "Obliczanie pomocy i kar administracyjnych związanych z systemami płatności bezpośrednich i środkami rozwoju obszarów wiejskich w ramach zintegrowanego systemu" nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Podane przez beneficjenta ww. informacje powodują dostosowanie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność do faktycznej sytuacji. Stronie nie zwracała się jednak pisemnie do organów ARiMR.

Podsumowując, organ odwoławczy stwierdził, iż wykryte w toku kontroli na miejscu nieprawidłowości dotyczące powierzchni kwalifikującej się do płatności i stwierdzona różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a obszarem zatwierdzonym, obligowały organ I instancji do zastosowania zapisów art. 19a ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 i odmowy przyznania stronie płatności oraz nałożenia sankcji. Organ odwoławczy podzielił zatem ustalenia organu I instancji oraz stwierdził, że postępowanie w sprawie przyznania płatności zostało przeprowadzone przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Organ odwoławczy nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji tego rodzaju naruszeń prawa, które powodowałyby konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

W skardze z 16 lipca 2020 r. pełnomocnik skarżącej IR zaskarżył decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] w całości. Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 10 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do całości zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji;

- art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz polegające na niezasadnej odmowie wiarygodności dowodom dostarczonym przez stronę, a w konsekwencji błędne przyjęcie przez organ, iż odwołująca nie prowadziła w bieżący sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów;

- art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa;

- art. 7a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie;

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewykazanie przez organ faktów i dowodów, na podstawie których organ przyjął, iż na całej działce stwierdzono brak prowadzenia w bieżący sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów oraz poprzez brak rozważenia i ustosunkowania się do zarzutów odwołania.

Kwestionowanej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 26 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz § 2 i § 3 rozporządzenia ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez:

a) niezasadną odmowę przyznania zawnioskowanych płatności, podczas gdy skarżąca spełniła wszystkie warunki przyznania tych płatności oraz poprzez niezasadne nałożenie sankcji;

b) błędne przyjęcie, iż powierzchnia zatwierdzona do płatności wynosi 0,00 ha, podczas gdy powierzchnia ta wynosi zadeklarowane 4,16 ha;

- art. 27 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 polegające na:

a) niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do całości zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji;

b) niezasadnej odmowie wiarygodności dowodom dostarczonym przez stronę, a w konsekwencji błędne przyjęcie przez organ, iż skarżąca nie prowadziła w bieżący sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów;

c) braku odniesienia się przez organ do zarzutów wskazanych w treści odwołania, w szczególności brak odniesienia się do zarzutu pominięcia przez organ I instancji okoliczności, iż skarżącej przysługuje status uczestnika systemu małych gospodarstw, a w konsekwencji pominięcie przez organ okoliczności, iż skarżąca zwolniona jest z obowiązku realizacji praktyk zazielenienia bez utraty prawa do uzyskania płatności za zazielenienie oraz braku odniesienia się do zarzutu, iż raport wstępny różni się od raportu końcowego w sposób znaczny oraz braku odniesienia się do zarzutu, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi "łąki trwałe" oraz braku odniesienia się do zarzutu, iż nieruchomość położona jest na obszarze szczególnie chronionym (Natura 2000) oraz braku odniesienia się do zarzutu, iż skarżąca przestrzega Zasad Wzajemnej Zgodności Państw Członkowskich;

d) pominięciu okoliczności, iż przekazany skarżącej raport nie spełnia wymagań formalnych opisanych w treści Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) NR 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013;

- art. 8 i art. 31 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, tj. naruszenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności poprzez dogmatyczną i formalistyczną interpretację przepisów § 2 i § 3 rozporządzenia ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 z pominięciem dyrektyw wykładni celowościowej i funkcjonalnej.

W konkluzji skargi, pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w całości, zobowiązanie organu do uwzględnienia wniosku o przyznanie płatności na rok 2020 i przyznanie płatności w pełnej wysokości, a także obciążenie organu kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, m.in. że organ pominął okoliczność, iż skarżącej przysługuje status uczestnika systemu małych gospodarstw, a w konsekwencji skarżąca zwolniona jest: a) z obowiązku realizacji praktyk zazielenienia bez utraty prawa do uzyskania płatności za zazielenienie, b) z kontroli w ramach zasady wzajemnej zgodności, c) z ewentualnych kar administracyjnych z tytułu tzw. niezgłoszenia wszystkich działek rolnych w gospodarstwie. Wobec powyższego, pełnomocnik skarżącej stwierdził, że w tym przypadku nie można mówić o niezgodności, co wyklucza stosowanie jakiejkolwiek sankcji. Nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, iż wystąpiła niezgodność, czemu skarżąca konsekwentnie zaprzecza, to można by ewentualnie rozważyć miarkowanie takiej sankcji stosownie do stopnia wagi niezgodności.

Ponadto, wskazano, że grunty zostały zakwalifikowane jako "łąki trwałe", co potwierdzają dokumenty urzędowe - dane z ewidencji gruntów. W konsekwencji porastające działkę trawy są koszone z przeznaczeniem jako pokarm (siano) dla koni. Skarżąca nie prowadzi upraw rolniczych. Nieruchomość jest co roku nawożona w okresie wiosennym i koszona co najmniej raz w roku, a najczęściej kilka razy. W gospodarstwie rolnym znajdują się 3 konie, a kompost służy za pokarm, który jest przechowywany w stajni. Potwierdzają to załączone do odwołania kopie 3 paszportów dla każdego z koni. Do tej okoliczności organ się nie odniósł.

Stwierdzono również, że nieprawdą jest, iż na przedmiotowej nieruchomości brak jest prowadzenia w bieżący sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Corocznie po sezonie, późnią jesienią, nieruchomość jest odchwaszczana w celach pielęgnacyjnych przy użyciu traktora. Chwasty są usuwane w sposób mechaniczny. Odchwaszczanie możliwe jest dopiero po skoszeniu. Zabieg odchwaszczania wykonuje się po odrośnięciu runi, czyli co najmniej 2-3 tygodnie po ich koszeniu. Zwrócono uwagę, iż nie ma jakichkolwiek przepisów narzucających sposób chwastów. Nie ma również przepisów konkretyzujących taki obowiązek. Poza tym, skarżąca wywiązuje się również z obowiązku przeciwdziałania degradacji gleb.

Ponadto, nieruchomość położona jest na obszarze Natura 2000. Obszar Natura 2000 to obszar specjalnej ochrony ptaków, specjalny obszar ochrony siedlisk lub obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, utworzony w celu ochrony populacji dziko występujących ptaków lub siedlisk przyrodniczych lub gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty. Przez działkę odwołującej przepływa rzeka Wolbórka i jest tam strefa buforowa z uwagi na występujące ptasie gniazda. Stosownie do treści art. 33 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody zabrania się, m.in. podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony ww. obszaru Natura 2000, w tym w szczególności pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000. Podobne wytyczne zawierają reguły opisane w Zasadzie Wzajemnej Zgodności UE. W konsekwencji powyższego skarżąca nie może używać agresywnie silnych środków chemicznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał ponadto, iż fotografie złożone przez stronę wykonane zostały 15 marca 2021 r. i brak jest informacji gdzie zostały wykonane.

Na rozprawie przed sądem w dniu 14 grudnia 2021 r. skarżąca podniosła,, iż pan Ś., który jej pomaga, dwa razy do roku wykonuje czynności agrotechniczne polegające między innymi na nawożeniu. Ostatnie prace wykonywał przed kontrolą w czerwcu. Do kontroli, która odbyła się na przełomie sierpnia i września na działkach porosła trawa. Trawy tej nie koszono od razu, gdyż miała być przeznaczona dla koni. Skarżąca jest zaskoczona, że organ odmówił wiarygodności oświadczeniu pana Ś. Jest on osobą wiarygodną, jest sołtysem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Zatem, aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających zastosowanie w sprawie i wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2021, poz. 182 ze zm. – dalej: u.w.r.o.w.). organ stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 3 u.w.r.o.w.). Z powyższego wynika, że co do zasady, w tego rodzaju postępowaniach, rola organu sprowadza się do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co oznacza, że organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy.

W świetle przytoczonych przepisów stwierdzić należy, że ww. ustawa zawiera szczególną, w stosunku do przepisów k.p.a., regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów - na tle tej ustawy - został ograniczony do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, że prowadzący postępowanie organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa jednak na stronie.

Niemniej jednak organ administracji publicznej nie jest zwolniony z obowiązku dokonywania ustaleń zgodnych z prawdą.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w tym szczególnym trybie organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Rozpatrzenie materiału dowodowego następuje w ramach zasady swobodnej oceny dowodów. Według z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego rozumieć należy uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności.

Zatem za wadliwy należy uznać taki sposób rozpatrywania sprawy, w szczególności zaś ocenę materiału dowodowego, która przyznaje zasadnicze znaczenie jednemu dowodowi i nie rozpoznaje tego dowodu w łączności z pozostałym materiałem dowodowym, w szczególności oświadczeniem KŚ i przy konsekwentnym utrzymywaniu przez skarżącą, że na przedmiotowych działkach wykonywane były zabiegi agrotechniczne. Ustalenia faktyczne przyjęte w wyniku takiej oceny materiału dowodowego należy uznać za dowolne, a co najmniej niepełne.

Organ odwoławczy pominął przedstawiony przez stronę dowód w postaci oświadczenia KŚ o wykonywaniu przez niego zabiegów agrotechnicznych na przedmiotowych działkach, uznając ich sprzeczność z dokumentacją fotograficzną zgromadzoną podczas kontroli na miejscu. Także nie uwzględnił fotografii załączonych do odwołania od decyzji organu I instancji ze względu na brak szkiców pozwalających na ustalenie miejsc ich wykonania, a ponadto nie wykazania, że powstały przed kontrolą organu. Podobnie odniósł się do materiału filmowego złożonego przez stronę.

Zdaniem organu odwoławczego moc dowodów w sprawie mają wyłącznie fotografie wykonane w trakcie kontroli na miejscu w dniach 27 sierpnia- 3 września 2000 r., a także powołane na stronach 6-7 uzasadnienia decyzji szkice i rysunki.

W ocenie sądu powołana przez organ odwoławczy dokumentacja nie potwierdza zasadności przyjętego przez ten organ stanowiska w zakresie braku wykonania czynności agrotechnicznych na całej powierzchni działek A i C.

Przede wszystkim organ nie wyjaśnił dlaczego niezbędne było dokonanie korekt w pierwotnej wersji raportu z kontroli. Wersja ta została podważona przez Kierownika Biura Powiatowego AR i MR w piśmie z dnia 3 lutego 2021 r. (k. 13 akt administracyjnych). Stwierdził on, że w przypadku działki rolnej A, A-1 dokumentacja fotograficzna nie pokrywa się z danymi zawartymi w raporcie. Część działki A-1 ( fot. 133-587 i 133-590) zaliczono jako TUZ, natomiast fotografie nie potwierdziły TUZ ani wykonania rolniczego na obszarze widocznym na wskazanych zdjęciach.

W uzasadnieniu obecnie skarżonej decyzji nie opisano ww. fotografii 133-587 i 133-590. Fotografie te znajdują się na płycie dołączonej do akt. Dotyczą one powierzchni działek znajdujących się nad brzegiem rzeki i faktycznie występuje na tych częściach działek bujna roślinność. Jednakże inne fotografie dotyczące działek A,A-1 (np., 133-599, 133-594, 133-591) obrazują łąki porośnięte roślinnością mniej intensywną. Wysokość roślin potwierdzać może zasadność oświadczenia strony, iż pojawiły się one już po wykonaniu zabiegów agrotechnicznych w czerwcu 2020 r. Wobec powyższych rozbieżności stanowisk organu i strony skarżącej konieczne jest wyjaśnienie dlaczego w zmodyfikowanym raporcie przyjęto brak przeprowadzenia zabiegów na działkach A,A1 na całym ich obszarze ( DR-14), a nie tylko na ich częściach przylegających do brzegu rzeki.

W ocenie sądu doprecyzowania i szerszego umotywowania wymaga także stanowisko organu administracji w zakresie rysunków znajdujących się na stronach 6 i 7 uzasadnienia decyzji. Rysunki te nie zostały opisane dokładnie. Ich opis nie potwierdza braku wykonania zabiegów agrotechnicznych na działkach A i C. Ogranicza się do lakonicznego odwołania do wyników kontroli przeprowadzonej w dniach 27 sierpnia - 3 września 2020 r.

Organ nie odniósł się w sposób rzetelny do dowodów przedstawionych przez stronę, to jest materiału zdjęciowego, filmu oraz oświadczenia KŚ. Jeśli miał zastrzeżenia dotyczące daty wykonania przez skarżącą fotografii, to powinien wezwać ją do wykazania kiedy fotografie były wykonane. Nie można zgodzić się z sugestią organu, że zdjęcia pochodziły z marca 2020 r. Na jednym z nich znajduje się stado bocianów. Okolicznością powszechnie znaną jest, iż bociany odlatują z Polski w końcu sierpnia. Tym samym w marcu całe ich stado bocianów nie mogło znajdować się na łące należącej do strony.

Na jednej z fotografii złożonych przez skarżącą uwidocznione są 3 konie na skoszonej łące. W tle znajduje się budynek. Wykoszona łąka przed tym samym budynkiem znajduje się na jednej z fotografii zamieszczonych na płycie załączonej do akt przez organ administracji ( fotografia wykonana 31 sierpnia 2020, nr zdjęcia nieczytelny, dot. obiektu kontrolowanego CC1). Tymczasem zdaniem organu zarówno na działce A jak i C nie wykonywano żadnych prac przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Także ta okoliczność powinna zostać zauważona i wyjaśniona przez organ. Należy ustalić dlaczego na podstawie dwóch podobnych fotografii tego samego terenu wysnuwane są rozbieżne wnioski dotyczące stanu łąk.

Sąd uznał, że organ administracji wydając zaskarżoną decyzję nie wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wynikającego z art. 27 ust. 1 pkt 2 u.w.r.ow. Wobec nieprawidłowej oceny dokonanej przez zespół kontrolny organ administracji zobowiązany był wykazać się szczególną starannością i nie podważać a priori dowodów przedstawionych przez stronę. Dowody te powinny być skonfrontowane z dokumentacją zgromadzoną w sprawie. Z dokumentacji zdjęciowej sporządzonej podczas kontroli w dniach 27 sierpnia – 3 września 2020 r. wynika, iż przynajmniej na części działek A i C nie znajduje się roślinność wieloletnia, lecz roślinność, która mogła pojawić się już po czerwcu 2020 r., gdy wg oświadczeń skarżącej i KŚ były wykonane zabiegi agrotechniczne.

Organ administracji procedując ponownie przeprowadzi analizę znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji fotograficznej. Ustali czy roślinność znajdująca się na działkach zgłoszonych do płatności jest wieloletnia, czy też pojawiła się w okresie między czerwcem a wrześniem 2020 r. Wezwie stronę do wykazania kiedy wykonano fotografie załączone do odwołania od decyzji organu I instancji, a także z jakiego okresu pochodzi materiał filmowy przedstawiony jako dowód w sprawie.

Po przeprowadzeniu powyższych czynności przeprowadzi dowód z zeznań świadka KŚ na okoliczność wykonania przez niego zabiegów agrotechnicznych w gospodarstwie skarżącej w 2020 roku.

Jeśli materiał dowodowy zgromadzony w powyższy sposób nie pozwoli na jednoznaczne ustalenie istotnych w sprawie okoliczności organ rozważy przeprowadzenie dowodu z zeznań strony, celem ustalenia w jakim zakresie i w których miesiącach przeprowadzono na przedmiotowych działkach zabiegi agrotechniczne przeciwdziałające występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów.

Wydane orzeczenie organ uzasadni w sposób określony w art. 107 § 3 k.p.a. wskazując fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Biorąc pod uwagę wyżej wymienione okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą uznając, że jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

O kosztach postępowania wysokości 697 złotych (wpis od skargi 200 zł., wynagrodzenie pełnomocnika 480 zł., opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł.) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a

AB/