Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SAB/Wr 173/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 par. 1a par. 2, art. 154 par. 6
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 8, art. 12, art. 35 par. 1 par. 3, art. 36 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Piotr Kieres Sędzia WSA – Maria Tkacz - Rutkowska Sędzia WSA – Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2020 r. sprawy ze skargi: U. O. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie: wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuszcza się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę D. do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz U. O. sumę pieniężną w kwocie 1.000,00 (słownie: jeden tysiąc) złotych; V. dalej idące żądanie oddala; VI. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego U. O. kwotę 597,00 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi U. O. z 14 stycznia 2020 r. jest bezczynność Wojewody D. w sprawie z wniosku z 11 kwietnia 2019 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy.

Jak wynika z akt sprawy U. O. (dalej: Strona, Skarżący), obywatel T. – 11 kwietnia 2019 r. złożył wniosek do Wojewody D. (dalej również: organ administracji) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Do wniosku dołączono: pełnomocnictwo, załącznik nr 1 (zwolnienie z testu rynku),umowę o pracę, zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego ZUS, kserokopię paszportu, zezwolenie na pracę typu A, potwierdzenie miejsca zamieszkania, KRS pracodawcy, opłatę za wniosek i 4 aktualne zdjęcia.

W dniu [...] października 2019 r. (bez wezwania organu) Strona stawiła się osobiście w D. Urzędzie Wojewódzkim (DUW) – złożyła odciski palców i dołączyła kserokopię wszystkich stron paszportu zawierających adnotacje urzędowe.

Pismem z 29 października 2019 r. pełnomocnik Strony zwrócił się do organu o przyspieszenie postępowania – wskazując, że od złożenia wniosku (11.04.2019 r.) minęło 6 miesięcy a organ nie wszczął postępowania w sprawie, nie podjął żadnych czynności i nie informuje Strony o przebiegu postępowania. Strona wskazała na przepisy KPA regulujące terminy załatwiania spraw i wskazała na niedogodności w funkcjonowaniu, jakie wynikają z braku załatwienia jego wniosku.

Pismem z 22 listopada 2019 r. (wpływ do organu administracji 25.11.2019 r.) wniesione zostało ponaglenie, w którym Strona zarzuciła organowi rażące naruszenie prawa polegające na bezczynności w prowadzeniu postępowania z wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Ponaglenie to organ administracji przekazał w dniu 27 listopada 2019 r. do Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Pismem z 27 listopada 2019 r. organ administracji wezwał Stronę do uiszczenia opłaty skarbowej od zezwolenia pod rygorem zwrotu wniosku. Strona niezwłocznie (2.12.2019 r.) poinformowała organ, że opłata w kwocie 440 zł została uiszczona przy wniosku (8.04.2019 r.), na dowód czego załączył jej kserokopię.

Pismem z [...] grudnia 2019 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie za uzasadnione, nakazał wyjaśnić przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie ustawowym, ustalić osoby odpowiedzialne i wyznaczył termin rozpatrzenia wniosku do dnia 12 marca 2020 r.

W dniu 28 stycznia 2020r. organ administracji wystąpił, na podstawie art.109 ust.1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2094 ze zm.), do Komendy Wojewódzkiej Policji we W., Wydziału Zamiejscowego we W. Delegatury ABW we W. oraz Komendanta N. Oddziału Straży Granicznej o udzielenie informacji czy wjazd i pobyt na terytorium Polski Strony stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Pismem z 28 stycznia 2020 r. organ administracji zwrócił się do pełnomocnika Strony o uzupełnienie (w terminie 14 dni) wniosku o dokument potwierdzający, że cudzoziemiec (wymieniony z imienia i nazwiska) ma zapewnione miejsce zamieszkania w trakcie pobytu w Polsce (umowa najmu lub innej formy użyczenia mieszkania). Jednocześnie organ poinformował, że kontakt z organem jest możliwy jedynie po wezwaniu przez inspektora prowadzącego postępowanie i poinformował o przewidywanym terminie zakończenia postępowania w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy – na dzień 28 kwietnia 2020 r.

Pismem z 14 stycznia 2020 r. (wpływ do organu 16.01.2020r.) Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Wojewody D. w prowadzeniu postępowania z wniosku (z 11.04.2019 r.). o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę. W skardze zarzuciła naruszenie: art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1, art. 12 § 1, art. 35 § 3 i art. 36 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeka postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej K.p.a.) przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy, nieinformowanie o faktycznych i prawnych przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy, brak wskazania terminu załatwienia sprawy, ograniczenie czynnego udziału strony w postępowaniu oraz naruszenie zasad zaufania i szybkości postępowania wniosła o:

– rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm. – dalej: p.p.s.a);

– stwierdzenie, że Wojewoda D. dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.);

– stwierdzenie, że bezczynność Wojewody D. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

– zobowiązanie organu do załatwienia sprawy objętej wnioskiem w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

– przyznanie od Wojewody D. na rzecz Strony sumy pieniężnej w kwocie 3.000 zł, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.

– zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu wskazano na wyczerpanie środków zaskarżenia przez wniesienie w dniu 25 października 2019 r. – ponaglenia (uznanego za zasadne przez Szefa Urzędu do Spraw cudzoziemców). W skardze zarzucono rażące przekroczenie terminów rozpoznania sprawy, ignorowanie Strony przez ponad 9 miesięcy i nadal brak zakończenia postępowania. Skarżący podkreślił, że mimo dostarczenia organowi administracji wszystkich dokumentów wniosek Strony nie został rozpoznany, przez ponad 7 miesięcy, nie otrzymał od organu żadnej korespondencji. Dopiero po wniesieniu ponaglenia (z 25.10.2019 r.) organ podjął jakiekolwiek czynności (przesłał ponaglenie do Urzędu do Spraw Cudzoziemców). Dopiero po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego (16.01.2020 r.) organ wystąpił do organów Policji, ABW i Straży Granicznej o informację czy pobyt cudzoziemca nie zagraża bezpieczeństwu i obronności państwa i porządku publicznego. Po raz pierwszy organ wezwał Stronę do uzupełnienia dokumentów (uaktualnionej umowy najmu) dopiero 28.01.2020 r. (po 9 miesiącach od złożenia wniosku) i wskazał termin załatwienia sprawy na 28 kwietnia 2020 r. Strona podkreśliła, że wniesienie skargi stało się konieczne, ponieważ nadal sprawa nie została rozpoznana ani nie poinformowano wnioskodawcy o przyczynach zwłoki w jej załatwieniu. O rażącym naruszenie prawa świadczy zdaniem Strony przede wszystkim okres czasu między złożeniem wniosku i złożeniem skargi do Sądu.

Strona podkreśla, że bezczynność w rozpoznaniu sprawy wynikała wyłącznie z postawy organu administracji. Kwota pieniężna o zasądzenie której Strona wnosi będzie stanowiła zadośćuczynienie za wszelkie niedogodności z którymi z winy Wojewody D. Strona musiała się zmagać od czasu złożenia wniosku.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazał, że przyczyną opóźnień w rozpoznaniu niniejszej sprawy były przede wszystkim ogromna ilość podań w takich sprawach. Okoliczności te w ocenie organu nie dają podstaw do przyjęcie, rażącego naruszenia prawa w przypadku nieterminowego rozpoznania sprawy, nie można bowiem przyjąć, że takie opóźnienia nie ma racjonalnego uzasadnienia. Odnośnie zasądzenia sumy pieniężnej organ wskazał, że Strona wniosku w tym zakresie nie uzasadniła, podała bowiem jedynie ogólne stwierdzenia, co zdaniem organu administracji nie jest wystarczające do przyjęcie, że należne jest Stronie to swoiste zadośćuczynienie.

Do chwili rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny - tj. 12 maja 2020 r. – Sąd nie powziął informacji o rozpoznaniu wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga na bezczynność Wojewody D. w rozpoznaniu wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę okazała się uzasadniona, a w ocenie Sądu bezczynność ta ma charakter rażący.

Na wstępie wskazać trzeba na art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niemniejszą sprawę w ww. trybie.

W sprawie nie jest sporne, że podstawę procesową działania organów administracji publicznej w zakresie rozpoznania wniosku strony na podstawie przepisów ustawy o cudzoziemcach regulują przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.).

Terminy załatwiania spraw zostały uregulowane w art. 35 ww. ustawy. Stosownie do § 1 ww. regulacji organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5).

Jednocześnie dalsze przepisy ww. ustawy definiują pojęcie bezczynności, wskazując w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a, że jest to sytuacja, w której nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Reguły te są wzmacniane przez dalsze przepisy k.p.a., w szczególności art. 12 k.p.a., zgodnie, z którym organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz, że powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

Istotnych wskazówek w zakresie realizacji tych zasad i sytuacji kwalifikowanych jako naruszenie terminów załatwienia sprawy postrzeganych jako bezczynność dostarcza orzecznictwo sądów administracyjnych.

Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę na bezczynność bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. Dla uznania bezczynności konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy w stanie faktycznym sprawy, spoczywał na organie administracji publicznej obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione (zob. wyrok NSA z 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1296/17, CBOSA).

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i § 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Ustaleniem wzajemnych zależności między zasadą legalizmu a zasadą szybkości postępowania zajmował się NSA w wyroku z 13 grudnia 2016 r. (sygn. akt II GSK 916/15, publ. w CBOSA), który podkreślił, że zasady te nie pozostają ze sobą w kolizji i powinny być realizowane w równym stopniu. Zasada szybkości postępowania nie niweczy zasady legalizmu, której prawidłowa realizacja nie zwalnia z obowiązku prowadzenia postępowania w sposób sprawny, racjonalny i efektywny. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Powyższe znajduje potwierdzenie w powoływanym już art. 35 k.p.a.

Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy istotne są również dalsze zapisy k.p.a., tj. art. 36 stanowiący, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).

W rozpatrywanej sprawie Skarżący przed wniesieniem (16 stycznia 2020r.) skargi do Sądu Administracyjnego, wystąpił do organu z ponagleniem ( 25 listopada 2019 r.), wyczerpał zatem zakres administracyjnych środków zaskarżenia, co czyni dopuszczalną wniesioną przez Stronę skargę na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę.

Przechodząc do oceny merytorycznej zarzutów skargi Sąd uznał, że zasługują one na uwzględnienie, bowiem zasadnie Skarżący zarzucił organowi bezczynność.

Bezczynność organu jest ewidentna, bowiem od złożenia wniosku – 11.04.2019 r. do 27.11.2019 r. – tj. przez ponad 7 miesięcy organ nie podjął żadnych działań, nie zbadał nawet wniosku, nie poinformował o wszczęciu postępowania, nie wzywał o dodatkowe dokumenty, nie poinformował Strony o statusie sprawy ani o przyczynach zwłoki, nie wskazał przewidywanego terminu rozpatrzenia wniosku i załatwienia sprawy. Strona sama (bez wezwania) zgłaszała się do organu i uzupełniała dokumenty. Pierwsza reakcja organu i podjęcie jakichkolwiek działań nastąpiło dopiero 27 listopada 2019 r. tj. po złożeniu 29 października 2019 r. wniosku o przyspieszenie postępowania oraz po złożeniu ponaglenia 22 listopada 2019 r., które Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał za uzasadnione i nakazał rozpoznać wniosek do 12 marca 2020 r. Podkreślić należy, że dopiero po wniesieniu skargi (28.01.2019 r.), czyli po ponad 9 miesiącach od złożenia wniosku - organ wystąpił do Policji, ABW i Straży Granicznej o informację w trybie art. 109 ustawy o cudzoziemcach - czy wjazd i pobyt cudzoziemca nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa i ochrony porządku publicznego. W ocenie Sądu - w sytuacji rzeczywistego zagrożenia ze strony cudzoziemca – wystąpienie po tak długim czasie o informacje, które mają tak istotne znaczenie dla bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli jest działaniem iluzorycznym a na pewno nie spełnia celu jakiemu takie sprawdzenie ma służyć. Ponadto, tak długa zwłoka w uzyskaniu tak istotnych informacji, stanowi przykład – z jednej strony rażącego naruszenia prawa Strony do rozstrzygnięcia jego wniosku w ustawowym terminie, a z drugiej strony - zagraża bezpieczeństwu obywateli, bowiem w sytuacji rzeczywistego zagrożenia ze strony cudzoziemca, tak nieskuteczne i opieszałe działanie organu czyni tę procedurę całkowicie nieskuteczną. W tym samym czasie organ wezwał Stronę do uzupełnienia wniosku o aktualny dokument potwierdzający prawo do lokalu mieszkalnego, co było następstwem dezaktualizacji umowy ze względu na długie procedowanie i dopiero wówczas (po 9 miesiącach od wszczęcia) organ po raz pierwszy poinformował Stronę o przewidywanym terminie zakończenia postępowania – wyznaczając go na 28 kwietnia 2020 r. (tj. na ponad 12 miesięcy od złożenia wniosku), przy czym, termin ten jest o ponad 1.5 miesiąca dłuższy od wyznaczonego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (12 marca 2020 r.).

Do chwili przesłania do WSA akt z odpowiedzią na skargę (19.02.2020) sprawa nie została rozpoznana. Sąd nie ma też informacji o jej załatwieniu na dzień rozpoznawania skargi tj. 12 maja 2020 r.

W ocenie Sądu bezczynność Wojewody D. jest w tej sprawie oczywista. Od złożenie wniosku: 11.04.2019 r. do pierwszej czynności organu: 27.11.2019 r. r. – minęło ponad 7 miesięcy, nie podjęto żadnych czynności, nie zbadano nawet, czy wniosek spełnia wymogi formalne, czy wymaga uzupełnia. Dalsze działania spóźnione, żądanie aktualizacji dokumentów wynikało z ich dezaktualizacji spowodowanej bezczynnością organu w załatwieniu sprawy. Sprawa nie jest skomplikowana i nie wymagał prowadzenia postępowania dowodowego ani składania jakichkolwiek wyjaśnień, ponadto Strona sama – bez wezwania organu uzupełniała dokumenty. Z akt sprawy wynika też w sposób jednoznaczny, że wbrew obowiązującym przepisom, organ nie informował Strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie ustawowym, nie przestrzegał też terminu wyznaczonego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (12 marca 2020r.) lecz wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania na 28 kwietnia 2020 r. Przy czym, z posiadanych przez Sąd dokumentów wynika, że i tego terminu organ najpewniej nie dotrzymał, bowiem rozstrzygając skargę na bezczynność w dniu 12 maja 2020 r. Sąd nie miał informacji aby organ zakończył postępowanie i wydał w tej sprawie rozstrzygnięcie. Tak więc z akt sprawy wynika, że organ nie wypełniał obowiązku nałożonego przez ustawodawcę nie tylko w art. 35 K.p.a. dotyczącym terminów załatwienia sprawy, ale też ignorował postanowienia art. 36 K.p.a. obligujące go do informowania Strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wskazania nowego terminu jej załatwienia

Zdaniem Sądu nie ma wątpliwości, że organ działa w sprawie wyjątkowo przewlekle i dopuścił się bezczynności przez niezałatwienie sprawy przez ponad rok i nadal Strona oczekuje na jej zakończenie, mimo, że organ dysponuje już od dawna kompletem koniecznych dokumentów. Jednocześnie akta sprawy nie dają żadnych podstaw do stwierdzenia, że do zwłoki przyczyniła się sama Strona.

Reasumując, w świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdza, że organ dopuścił się zarzucanej w skardze bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), co orzeczono w pkt I sentencji wyroku.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

Sytuacja jak w niniejszej sprawie, w której Skarżący z powodu oczekiwania na rozstrzygnięcie organu tak długo pozostaje w niepewności co do możliwości trwałego pobytu na terytorium oraz faktycznie jest ograniczony w możliwości swobodnego opuszczenia i powrotu na terytorium RP, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa, co jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu w rozpoznawanej sprawie w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej kraju uznającego się za demokratyczny i szanujący prawa obywateli.

Odnosząc się do argumentów zawartych w odpowiedzi na skargę Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości lub bezczynności w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłego prowadzenia postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw Strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od ponad 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu.

Biorąc pod uwagę powyższe oraz postawę organu, który nie informował Skarżącego o przyczynach przekroczenia terminu – z przyczyn leżących po stronie organu i dopiero po upływie 7 miesięcy podjął jakąkolwiek aktywność w sprawie, a przez następne miesiące również nie zakończył postępowania - Sąd stwierdza, że w sprawie ma miejsce rażące naruszenie prawa – o czym orzeczono w pkt II wyroku (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

W oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy ( pkt III wyroku). Taki (dłuższy) termin Sąd uznał za uzasadniony z uwagi na funkcjonowanie organów w warunkach epidemii koronowirusa COVID 19.

Zgodnie z art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Uprawnienie Sądu do przyznania Stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą pozwala również w pewnym stopniu na zadośćuczynienie Stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i zasądzenie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód poniesionych ewentualnie przez Stronę. Charakter tego środka – skutkującego nie tylko obciążeniem finansowym dla organu, ale i przysporzeniem finansowym na rzecz Strony - jest bliższy zadośćuczynieniu, gdyż związane jest nie z wielkością rzeczywistych szkód poniesionych przez nią w związku z bezczynnością, ale rozmiarem naruszenia jej praw przez bezprawne zachowanie organu. Naruszenie przez organ praw Strony będzie uzasadniało zastosowanie tego środka (zasądzenie sumy pieniężnej) w szczególności w przypadkach, gdy bezczynność lub przewlekłość w prowadzeniu przez organ jej sprawy wiąże się z powstaniem dla niej znacznych dolegliwości. Takie niewątpliwie zaś towarzyszą sytuacji przedłużającego się braku rozstrzygnięcia co do prawa pobytu i pracy na terytorium RP, jak ii braku możliwości swobodnego podróżowania, w tym wyjazdu do rodzinnego kraju i ponownego wjazdu do Polski. W tym też kontekście należy, zdaniem Sądu, oceniać rażący charakter bezczynności - jako przesłankę przyznania sumy pieniężnej (1.000 zł) na podstawie powyższego przepisu. Ww. kwotę Sąd uznał za adekwatną i proporcjonalną z punktu widzenia doznanej krzywdy. Z tych względów Sąd na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt IV sentencji wyroku. Dalej idące żądanie oddalił (pkt V wyroku). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt VI sentencji wyroku).