Wyrok NSA, sygn. akt II SA 618/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 616  Rolnictwo i leśnictwo, w tym gospodarowanie nieruchomościami rolnymi i leśnymi,  ochrona gruntów rolnych i leśnych, gosp
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 3
journal: Dz.U. 1995 nr 57 poz. 299
law: Obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 12 maja 1995 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
article: art. 162 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Stwierdzenie wygaśnięcia dotychczasowej decyzji oraz przekazania mienia do Zasobów Własności Rolnej Skarbu Państwa następuje w drodze decyzji właściwego ze względu na położenie nieruchomości rejonowego organu rządowej administracji ogólnej.

TEZY

Stwierdzenie wygaśnięcia dotychczasowej decyzji oraz przekazania mienia do Zasobów Własności Rolnej Skarbu Państwa następuje w drodze decyzji właściwego ze względu na położenie nieruchomości rejonowego organu rządowej administracji ogólnej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w P. na decyzję Wojewody W. z dnia 19 marca 1998 r. (...) w przedmiocie użytkowania nieruchomości - uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; (...).


UZASADNIENIE

Dycyzją z dnia 21 maja 1997 r. wydaną na podstawie art. 16 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. 1995 nr 57 poz. 229 ze zm./ Kierownik Urzędu Rejonowego w P. stwierdził wygaśnięcie użytkowania przez skarżącą nieruchomości rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa, o łącznej pow. 36,03 ha położonych w W. K., W. G. i J., o podanych w niej numerach działek. W jej uzasadnieniu wymieniono decyzje, na podstawie których skarżąca użytkowała te nieruchomości.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Wojewoda W. decyzją z 19 marca 1998 r. uchylił decyzję organu I instancji i stwierdził wygaśnięcie użytkowania przez skarżącą nieruchomości rolnych o pow. 34,36 ha /tj. pomniejszonych o działki nr 53/3 i 53/4 o pow. 1,67 ha obejmujące teren oczyszczalni ścieków i zbiornika wodnego oraz drogi dojazdowej do oczyszczalni/, przekazał je do Zasobów Własności Rolnej Skarbu Państwa i określił sposób faktycznego ich przekazania protokołem zdawczo - odbiorczym.

Wojewoda uwzględniając zapisy w ewidencji tych gruntów /grunty orne i pastwiska trwałe/ i definicję nieruchomości rolnej według art. 46[1] Kodeksu cywilnego przyjął, że jedynie obszar 34,36 ha ma charakter nieruchomości rolnych, natomiast spod przekazania należy wyłączyć działki Nr 53/3 i 53/4 o innym niż rolny charakterze co potwierdza ich przeznaczenie w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy P.

W dodatku jego inną decyzją z 17 marca 1993 r. te dwie działki zostały skomunalizowane na rzecz gminy P.

W skardze do sądu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Wojewody, ponieważ jej zdaniem art. 16 ust. 2 ustawy z 19 października 1991r. został zmieniony przez późniejszy jej art. 17a ust. 2, czego wojewoda nie uwzględnił.

Nie uzasadnił on również przekonująco, dlaczego działki Nr 53/3 i 53/4 nie stanowią nieruchomości rolnych w sytuacji, gdy znajdujące się na pierwszej z nich budowle były wzniesione dla potrzeb jej gospodarstwa rolnego. Do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii nie można było podejmować decyzji komunalizacyjnej odnośnie obu działek. Skarżąca nawiązała również do sporów, jakie między nią a AWRSP zaistniały na tle zawarcia 30 grudnia 1993 r. umowy dzierżawy gruntów PFZ i wynikających z niej uprawnień dzierżawy nieruchomości.

Wnosząc o oddalenie skargi wojewoda przypomniał stan faktyczny i dodatkowo poinformował, że wybudowano oczyszczalnię ścieków /ze środków skarżącej i dotacji Funduszu Ochrony Środowiska/ również na potrzeby obsługi sąsiadującej części gminy P., a rozliczenie nakładów: nastąpi w odrębnym postępowaniu.

W uzupełniającym piśmie procesowym z 31 sierpnia 1998 r. skarżąca zmodyfikowała dotychczasowe żądanie wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji wojewody przede wszystkim dlatego, że do końca 1997 r. nie można było stwierdzić wygaśnięcia prawa użytkowania spornych nieruchomości ze względu na unormowania zawarte w art. 16 ust. 1-3 ustawy z dnia 19 października 1997 r., a nieruchomości te po ustaniu powyższej przeszkody mogą być przekazane AWRSP w drodze decyzji wojewody /art. 17/.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 19 października. 1991 r. wygasa dotychczasowe użytkowanie rolnych Skarbu Państwa ustanowione na podstawie umowy lub decyzji administracyjnej, jeżeli zmiana jego warunków nie nastąpi w terminie określonym w art. 13 ust. 1, tj. do dnia 31 grudnia 1997 r. Początkowo termin w art. 13 ust. 1 był określony następująco: "nie później niż po upływie trzech lat", natomiast po wejściu w życie art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 kwietnia 1995 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa /Dz.U. nr 59 poz. 268/ zmieniono go w podany sposób. Związane z tym dalsze czynności są określone w art. 16 ust. 3 - stwierdzenie wygaśnięcia dotychczasowej decyzji oraz przekazanie mienia do Zasobu WRSP następuje w drodze decyzji właściwego ze względu na położenie nieruchomości rejonowego organu rządowej administracji ogólnej.

Należy przede wszystkim podkreślić, że treścią decyzji organów może być tylko stwierdzenie wygaśnięcia dotychczasowych decyzji stanowiących tytuł użytkowania nieruchomości, dokonane na podstawie art. 162 par. 1 pkt 1 i par. 3 Kpa w związku z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. Wygaśnięcie dotychczasowego użytkowania zaistniało z mocy samego prawa i niedopuszczalne było orzekanie w tym przedmiocie przez kierownika UR i wojewodę.

Nie ulega wątpliwości, że według omawianych przepisów wygaśnięcie dotychczasowego użytkowania nieruchomości nie mogło nastąpić przed końcem 1997 r. jeżeli nie zmieniono między stronami warunków użytkowania. Przepisy te mają na celu ochronę interesów dotychczasowych użytkowników takich nieruchomości i nie mogą być interpretowane w inny sposób. Z ich naruszeniem co do terminu /i wcześniej omawianej treści decyzji/ kierownik UR wydał decyzję już 21 maja 1997 r. w sytuacji, gdy nie upłynął jeszcze termin na zmianę warunków dotychczasowego użytkowania.

W ocenie sądu później dodany art. 17 a ust. 2 omawianej ustawy odnosi się do innej sytuacji prawnej /władania a nie użytkowania jako tytułu prawnego do nieruchomości/ i faktycznej /może ona zaistnieć dopiero po przejściu nieruchomości przez AWRSP/. Przepis ten nie zmienił unormowań zawartych w art. 16, co wprost wynika z art. 17a ust. 1. Nie jest trafne kwestionowanie dopuszczalności prowadzenia w odrębnym postępowaniu sprawy komunalizacji działek Nr 53/3 i 54/4, w której postępowanie było wszczęte 20 marca 1995 r. z wniosku Zarządu Gminy P., a po wyroku I SA 325/96 NSA z dnia 25 marca 1997 r. jest ponownie rozpoznawana przez właściwe organy administracji. Nie można również łączyć z tą sprawą innych roszczeń stron powiązanych z umową dzierżawy zawartą w dodatku na inne nieruchomości.

Biorąc pod uwagę omówienie naruszenia prawa co do treści decyzji i wszczęcia postępowania przed dniem 1 stycznia 1998 r., na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.