Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 676/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Sejmik Województwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2,  art. 184  ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia WSA Barbara Ciołek, Protokolant: specjalista Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi "A" w P. na decyzję Zarządu Województwa D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania do zwrotu oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 5 października 2016 r. pomiędzy Beneficjentem - Fundacją I. w P. (dalej: Beneficjent, strona skarżąca, strona)

a Dolnośląskim Wojewódzkim Urzędem Pracy, pełniącym rolę Instytucji Pośredniczącej (zwanym dalej DWUP lub IP), zawarta została umowa nr [...] o dofinansowanie projektu pn. "Patent na biznes" (zwana dalej Umową), wybranego w naborze przeprowadzonym dla Działania 8.3 "Samozatrudnienie, przedsiębiorczość oraz tworzenie nowych miejsc pracy",

w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego 2014-2020 (zwanego dalej RPO WD 2014-2020), współfinansowanego m.in. ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS).

Decyzją z 13 listopada 2019 r. (nr 3/RPO/2019) DWUP określił stronie skarżącej kwotę środków przypadających do zwrotu dla projektu nr [...] pn. "Patent na biznes" w wysokości 67.200,00 zł wraz z odsetkami.

Zaskarżoną decyzją z dnia 31 sierpnia 2020 r. (nr DEF-Z.IV.433.10.2019) Zarząd Województwa Dolnośląskiego (dalej jako ZWD), po rozpatrzeniu odwołania Beneficjenta od decyzji IP z dnia 13 listopada 2019 r., uchylił zaskarżoną decyzję

w części w zakresie wskazania na obowiązek zwrotu odsetek za okres od dnia 20 kwietnia 2020 r. do dnia 22 czerwca 2020 r., orzekł o wyłączeniu naliczania odsetek w okresie od dnia 20 kwietnia 2020 r. do dnia 22 czerwca 2020 r.;

w pozostałym zakresie utrzymał decyzję I instancji w mocy.

W uzasadnieniu ZWD przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Wskazał, że na podstawie umowy o dofinansowanie Beneficjentowi przyznane zostało - na realizację projektu - dofinansowanie w kwocie nieprzekraczającej 1.939.590,69 zł, co stanowiło nie więcej niż 95% kwoty całkowitych wydatków kwalifikowalnych projektu. Całkowita wartość projektu wynosiła 1.984.937,57 zł. Umowa o dofinansowanie zawierała minimalny zakres praw i obowiązków (Instytucji Pośredniczącej oraz Beneficjenta), jakie są niezbędne i istotne dla realizacji projektu oraz wypłacenia dofinansowania. ZWD omówił wybrane fragmenty umowy.

Po zawarciu ww. umowy o dofinansowanie projektu Beneficjent przystąpił do jego realizacji, przedkładając IP kolejne wnioski o płatność odpowiadające (zgodnie z jego oświadczeniem) zrealizowanym już etapom projektu. W toku realizacji projektu DWUP dokonał m.in. kontroli planowej na dokumentach w siedzibie realizacji projektu przez Beneficjenta (Informacja pokontrolna nr [...]) oraz kontroli doraźnych sprawdzających prawidłowość wykorzystania dotacji przyznanych niektórym uczestnikom projektu.

Pismami z dnia 19 kwietnia 2018 r. Komenda Miejska Policji w W. poinformowała DWUP o prowadzeniu postępowania w sprawie o czyn z art. 286 § 1 kk w związku z pozyskaniem dotacji unijnej na udzielenie wsparcia finansowego na rozpoczęcie działalności gospodarczej m.in. wobec M. M.

i D. C. i jeszcze jednego uczestnika projektu. Pismem z dnia 8 maja 2018 r. nr [...] Komenda Miejska Policji w W., Wydział dw. z Przestępczością Gospodarczą wystąpiła do DWUP o dokonanie kontroli na miejscu realizacji inwestycji przez uczestników projektu M.M.

i D.C. W związku z powyższym DWUP w dniu 4 czerwca 2018 r. dokonał doraźnej (niezapowiedzianej) wizyty monitoringowej w miejscu, w którym zgodnie

z założeniami uczestnik M.M. miał prowadzić działalność remontowo/budowalną oraz w miejscu w którym uczestnik D.C. miał prowadzić serwis mechaniki pojazdowej.

W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono, że pod kontrolowanymi adresami nie są prowadzone działalności gospodarcze oraz brak jakiejkolwiek informacji o możliwościach prowadzenia w tych miejscach działalności.

Kontrolę zakończono stwierdzeniem licznych zastrzeżeń, stwierdzeniem naruszenia § 19 umowy o dofinansowanie zawartej z Beneficjentem w związku

z naruszeniem Rozdziału 6, podrozdziału 6.2, pkt 3 lit. e Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach EFRR, EFS oraz FS na lata 2014-2020

i uznaniem wydatków w kwocie 64.800 zł za niekwalifikowalne. Zalecono także Beneficjentowi rozwiązanie umów na otrzymanie wsparcia finansowego i wsparcia pomostowego zawartych z M.M. i z D.C. oraz podjęcie działań w celu odzyskania dotychczas rozliczonej we wnioskach o płatność przez Beneficjenta, składanych przed instytucją kwot dotacji wypłaconych na rzecz ww. uczestników.

Beneficjent wniósł zastrzeżenia do Informacji pokontrolnej, wskazując że nie zgadza się z uznaniem wydatków za niekwalifikowalne, ponieważ uczestnicy: C. i p. M. posiadali aktywny wpis do CEiDG przez okres 12 miesięcy, a zatem spełnili wymóg posiadania statusu przedsiębiorcy. Beneficjent podniósł, że IP nie ma możliwości prawnych do stwierdzania faktu prowadzenia działalności gospodarczych w związku z czym wnioski pokontrolne nie mogą być uznane za ostateczne, a sam Beneficjent ma możliwość jedynie śledzenia historii wpisów dokonywanych w zakresie prowadzonej działalności i nie miał możliwości przewidzieć że środki przekazane na rzecz uczestników zostaną niewydatkowane, bądź nierozliczone. Wskazał, że nie zgadza się także z pomniejszeniem poziomu wskaźnika rezultatu liczby osób prowadzących działalność gospodarczą przez okres 12 miesięcy od dnia zarejestrowania i uznaniem, że spełniona została przesłanka

z art. 207 u.f.p. do zwrotu środków publicznych, bowiem nie naruszono żadnych procedur.

Następnie DWUP przesłał do Beneficjenta Informację o wynikach weryfikacji końcowego wniosku o płatność z dnia 7 czerwca 2019 r., w której wskazano m.in. pozycje, w których strona nie potwierdziła zapłaty za wydatek lub nie przesłała wyjaśnień oraz wskazano kwoty do zwrotu. W Informacji tej stwierdzono także, że nie osiągnięto wskaźnika rezultatu (w związku z tym, iż nie wszyscy uczestnicy spełnili warunek prowadzenia działalności gospodarczej Beneficjent osiągnął wskaźnik w wysokości 47, a nie zakładanych 49 osób) IP zatwierdziła końcowy wniosek o płatność Beneficjenta z uwzględnieniem należnych korekt finansowych

z tytułu nierozliczenia się przez niego z kwot przyznanych na wsparcie inwestycyjne

i pomostowe dla wskazanych uczestników.

Pismem z dnia 18 maja 2018 r. strona skarżąca poinformowała o złożeniu doniesienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa opisanego w art. 286 kk przez ww. uczestników projektu i wszczęciu procesów rozwiązania umów o wsparcie finansowe i pomostowe.

Następnie, z powodu bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego

w wezwaniu do zwrotu środków z dnia 17 października 2018 r., wszczęte zostało postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji w przedmiocie zwrotu części środków dofinansowania przez stronę skarżącą. Prowadzone postępowanie zakończyło się wydaniem w dniu 13 listopada 2019 r. decyzji określającej obowiązek zwrotu kwoty dofinansowania w wysokości 67.200,00 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych (z wyłączeniem okresu naliczania odsetek od dnia 7 listopada 2018 r. do dnia doręczenia stronie decyzji I instancji). Wydatki stanowiące wsparcie finansowe na rzecz uczestników projektu M.M. i D.C., wypłacone przez Beneficjenta w wysokości 56.000 zł, DWUP uznał za niekwalifikowalne. Wysokość zakwestionowanych wydatków obejmowała:

- kwotę 44.000,00 zł jednorazowej dotacji przyznanej na podjęcie działalności gospodarczej oraz 2.000,00 zł wparcia pomostowego - które Beneficjent rozliczył we wniosku o płatność za okres od 1 kwietnia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r. nr [...];

- kwotę 6.000,00 zł wsparcia pomostowego, które Beneficjent rozliczył we wniosku

o płatność za okres od 1 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r. nr [...];

- kwotę 4.000,00 zł wsparcia pomostowego, które Beneficjent rozliczył we wniosku

o płatność za okres od 1 października 2017 r. do 20 grudnia 2017 r. nr [...].

Za niekwalifikowalne uznano także - w odpowiedniej proporcji - koszty pośrednie przyznane Beneficjentowi na zarządzenie projektem. Dla kwoty zakwestionowanych w projekcie wydatków, tj. kwoty 56.000 zł wyliczone proporcjonalnie koszty pośrednie do zwrotu wynosiły 11.200,00 zł (tj. 56.000 zł

x 20%).

Od ww. decyzji DWUP określającej kwotę środków przypadających do zwrotu, Beneficjent złożył do Instytucji Zarządzającej odwołanie, w którym wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania organu I instancji, wskazując na naruszenie przez organ art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego nr 1303/2013, naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7, 77 i 80 k.p.a., oraz naruszenie zasady wyrażonej w art. 81a § 1 k.p.a.

Przystępując do rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy stwierdził, że z treści wniesionych zarzutów wynika, że Beneficjent stoi na stanowisku, że uczestnicy projektu M.M. i D.C. założyli i prowadzili przez wymagany

w konkursie okres czasu działalność gospodarczą, co potwierdza historia wpisów do CEIDG. Powyższe zaś świadczy jego zdaniem - o zrealizowaniu celu projektu, wskaźników projektu i poniesieniu wydatków na wsparcie ww. uczestników efektywnie i zgodnie z zasadami konkursu, co nie pozwala na uznanie wydatków

w projekcie za niekwalifikowalne i uznanie, że doszło do nieprawidłowości.

Organ odwoławczy wskazał, że Beneficjent złożył dokumentację aplikacyjną

w konkursie 8.3.A (nr naboru [...]) "Samozatrudnienie, przedsiębiorczość oraz tworzenie nowych miejsc pracy", zorganizowanym dla projektów na rzecz tworzenia nowych i trwałych miejsc pracy poprzez udzielanie bezzwrotnych dotacji. Następnie Zarząd Województwa przywołał regulacje konkursowe, które odnosiły się do kwestii założenia i prowadzenia działalności gospodarczej przez uczestników projektu w ramach przedmiotowego konkursu. Organ odwoławczy wskazał, że z dokumentów konkursowych wynikało, że konkurs przeprowadzony był w celu wyłonienia Beneficjenta, który zrealizuje projekt mający doprowadzić do zaktywizowania osób bezrobotnych poprzez wybranie i przeszkolenie osób zainteresowanych założeniem własnej działalności gospodarczej. Po przeprowadzeniu cyklu szkoleń Beneficjent miał wyłonić uczestników, którzy w jego ocenie będą w stanie założyć a następnie utrzymać prowadzoną działalność gospodarczą (kierując się m.in. opanowaniem przez nich materiału szkoleniowego, sporządzonym przez uczestników biznesplanem, predyspozycjami osobowymi i motywacyjnymi uczestników, ich doświadczeniem zawodowym, wykształceniem, itd.) i przekazać im dotację na pierwsze zakupy inwestycyjne (wsparcie inwestycyjne) i poniesienie kosztów utrzymania firmy w pierwszych miesiącach działalności (wsparcie pomostowe). Zarząd Województwa podkreślił przy tym, że celem konkursu było zaktywizowanie osób bezrobotnych, w taki sposób, aby nie tylko były w stanie formalnie założyć/zarejestrować swoją firmę, lecz również prowadzić ją i utrzymać się trwale na rynku. Wskazuje na to sama nazwa Działania 8.3 "Tworzenie nowych i trwałych miejsc pracy", jak i wprowadzony w konkursie minimalny wymóg, aby część uczestników utrzymała prowadzoną działalności przez okres początkowych 12 miesięcy, a część uczestników przez okres początkowych 24 miesięcy. Przyczynić się do tego miała także formuła konkursu, która zapewniała kompleksowe wsparcie dla uczestników projektów

w postaci zarówno szkoleń przed założeniem działalności gospodarczej, przyznania dotacji na pierwsze wydatki inwestycyjne niezbędne do rozpoczęcia prowadzenia firmy, jak i udzielenia wsparcia pomostowego (w postaci usług doradczo-szkoleniowych) w ciągu pierwszych miesięcy działalności firmy. Zapisy w dokumentacji konkursowej wskazują także, że uczestnik/przedsiębiorca miał nie tylko dokonać założenia firmy (jej rejestracji), lecz ją prowadzić co najmniej przez okres co najmniej 12 miesięcy od dnia faktycznego rozpoczęcia działalności gospodarczej. Wskazują na to zapisy dokumentów konkursowych mówiące wprost

o "prowadzeniu" działalności gospodarczej, a nie tylko jej zarejestrowaniu, jak i pozostałe zapisy dotyczące m.in.: udzielenia wsparcia finansowego na pierwsze wydatki inwestycyjne umożlwiające rozpoczęcie działalności; obowiązku wykorzystania dotacji i realizowania inwestycji zgodnie z biznesplanem i harmonogramem przez uczestnika projektu; udzielenia wsparcia pomostowego na pierwszy okres prowadzenia działalności, które ma na celu pomoc w utrzymaniu się na rynku początkującemu przedsiębiorcy i zapewniania mu płynności finansowej; konieczności prowadzenia działalności gospodarczej przez okres min. 12/24 miesięcy; obowiązku nieprzerwanego prowadzenia działalności gospodarczej (bez możliwości jej zaprzestania, zawieszenia); obowiązku przedstawienia dokumentów potwierdzających prowadzenie sprzedaży towarów/usług; obowiązku informowania

o okolicznościach uniemożliwiających lub zagrażających istnieniu inwestycji, itd.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Zarząd Województwa przywołał regulacje ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (według stanu aktualnego na dzień złożenia wniosku w konkursie, tj. 5 maja 2016 r.). i wskazał, że działalność gospodarcza powinna być prowadzona przez uczestników projektu w sposób faktyczny, ciągły, zorganizowany, zarobkowy oraz nie budzący wątpliwości co do zawodowego charakteru tej działalności, aby można było uznać, iż dochowano w tym zakresie wymogów konkursowych. Podkreślił, że samo zarejestrowanie działalności gospodarczej w rejestrze nie jest tożsame z jej faktycznym rozpoczęciem. Także formalne "utrzymywanie" wpisu w rejestrze ("posiadanie aktywnego wpisu") przez okres 12 miesięcy nie stanowi potwierdzenia faktycznego prowadzenia tej działalności przez wymagany w konkursie okres czasu. Sam wpis do ewidencji CEIDG (i innych ewidencji i rejestrów) ma znaczenie formalne i charakter deklaratoryjny. Zgłoszenie i wpis do ewidencji stanowi podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest czynnością tożsamą z faktycznym podjęciem takiej działalności i faktycznym jej dalszym prowadzeniem w późniejszym okresie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Zarząd Województwa podkreślił, że podanie danych o firmie na bezpłatnych platformach internetowych (aleo.com.pl, www.firma.egospodarka.pl, www.pkt.pl, www.biznesfinder.pl) samo z siebie także nie świadczy o faktycznym prowadzeniu dedykowanej działalności gospodarczej i jej utrzymywaniu przez okres 12 miesięcy. Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że na ww. portalach podane zostały jedynie podstawowe informacje na temat rzekomo prowadzonej działalności gospodarczej uczestników projektu, tj. dane rejestrowe i adresowe (brak wpisów od klientów, brak historii, brak galerii wykonanych prac/zleceń). Zatem zarzut prowadzenia działalności marketingowej i reklamowej przez uczestników projektu nie został uwzględniony. Ponadto – jak wskazał organ odwoławczy - opłacanie składek ZUS (z udzielonej dotacji pomostowej) przez uczestników projektu, nie potwierdza samo w sobie, że rozpoczęli oni i faktyczne czynnie prowadzili działalność gospodarczą. W przedmiotowej sprawie składki na ZUS powinny być przez uczestników opłacane dopiero od momentu, gdy faktycznie rozpoczęłaby oni prowadzenie działalności gospodarczej. Można zatem – w ocenie Zarządu Województwa – mówić o braku racjonalności i efektywności wydatków poniesionych na opłacanie składek ZUS w przypadku uczestników - działanie takie naruszało zapis Wytycznych mówiący o konieczności ponoszenia wydatków

w projekcie w sposób racjonalny, efektywny i z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. Zdaniem Organu odwoławczego doszło do zaniedbania Beneficjenta w pełnieniu nadzoru nad działaniami uczestników, bowiem po pierwszej wizycie monitoringowej podczas której nie mógł potwierdzić, że rozpoczęli oni i faktycznie prowadzą dedykowaną działalność gospodarczą powinien pouczyć uczestników o braku podstaw do opłacania składek ZUS. Strona skarżąca powinna także natychmiast wstrzymać wypłatę wsparcia pomostowego na rzecz ww. uczestników (zgodnie z § 7 ust. 2 pkt 1 umowy o przyznanie wsparcia pomostowego i w zw. z § 7 ust. 2 pkt 1 umowy na otrzymanie wsparcia finansowego).

Zarząd Województwa zauważył także, że Beneficjent w odwołaniu pominął to, że nie rozliczył się wobec IP z przyznanej na rzecz ww. uczestników dotacji inwestycyjnej przyznanej na rozpoczęcie działalności gospodarczej, co stanowiło naruszenie zapisów umowy o dofinansowanie projektu i zasad kwalifikowalności wydatków. Powyższe świadczy zaś o tym, że także uczestnicy projektu nie rozliczyli się wobec Beneficjenta z wydatków poczynionych z przyznanej dotacji inwestycyjnej i pomostowej i pozwala stwierdzić, że faktycznie nie rozpoczęli oni prowadzenia dedykowanej działalności gospodarczej i nie wydatkowali otrzymanych kwot wsparcia w sposób zgodny z zasadami konkursu.

Organ odwoławczy podkreślił również, że podniesienie w sprawie przez Stronę zarzutu, iż uczestnicy prowadzili działalność gospodarczą pozostaje niezrozumiałe w związku z faktem, że Beneficjent w dniu 19 lutego 2018 r. złożył zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 286 k.k. przez uczestników projektu.

Brak prowadzenia czynnej działalności gospodarczej potwierdziła również kontrola przeprowadzona przez DWUP w dniu 4 czerwca 2018 r. na miejscu realizacji projektu. Jest to przy tym dowód wiarygodny, bowiem uzyskany został wskutek ustaleń faktycznych (oględzin) dokonanych bezpośrednio na miejscu zadeklarowanej lokalizacji prowadzenia działalności gospodarczej przez uczestniczkę projektu. Organ odwoławczy przyznał przy tym rację Beneficjentowi, iż

ww. kontrola została przeprowadzona kilka dni już po wymaganym okresie 12 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej przez uczestników projektu (M.M. dokonał rejestracji firmy w dniu 11.05.2017 r., a D.C. w dniu 18.05.2017 r.), tym niemniej w dniu kontroli ww. uczestnicy nadal posiadali w CEDIG aktywny wpis informujący o prowadzeniu działalności gospodarczej (nie dokonali jej wyrejestrowania czy też zawieszenia) - powinni byli zatem faktycznie ją prowadzić pod wskazanym adresem. Kontrola ta została także przeprowadzona na wniosek organu policji, a nie z samej inicjatywy DWUP. Dla stwierdzenia niekwalifikowalności wydatków w projekcie w niniejszej sprawie wystarczający jest bowiem fakt, iż Beneficjent nie przedstawił IP rozliczenia z dotacji przyznanej na rzecz ww. uczestników oraz karty monitoringu przedsiębiorców/uczestników przeprowadzonego przez Beneficjenta, z których wynika, że nie rozpoczęli oni faktycznie świadczenia usług.

Podsumowując ZWD wskazał, że o prowadzeniu działalności gospodarczej przez ww. uczestników zaprzeczają okoliczności niniejszej sprawy: brak rozliczenia się przez uczestników z przyznanej dotacji inwestycyjnej (jak i Beneficjenta w tym zakresie wobec IP), brak okazania zakupionych urządzeń/sprzętów z dotacji inwestycyjnej, brak przedstawienia przez stronę jakichkolwiek dokumentów potwierdzających faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej przez wskazane osobę, (dokumentów potwierdzających sprzedaż, świadczenie usług, itp.), wynik kontroli IP przeprowadzonej na miejscu realizacji projektu, monitoring dokonywany przez samego Beneficjenta, zgłoszenie przez Beneficjenta zawiadomienia o podejrzeniu popełnia przestępstwa oszustwa przez uczestników (co miało miejsce na 4 miesiące przed kontrolą przeprowadzoną przez DWUP w dniu 04.06.2018 r.). Ww. dowody potwierdzają, że faktycznie uczestnicy nie rozpoczęli i nie prowadzili działalności gospodarczej przez wymagany zasadami konkursu okres czasu, chociaż dokonali jej formalnej rejestracji m.in. w CEIDG.

W zakresie zarzutu odwołania, że Beneficjent może jedynie weryfikować rejestry i "nie ma innych narzędzi realnego wpływu na monitorowanie prowadzenia działalności gospodarczej" przez uczestników projektu, organ odwoławczy wskazał, że Beneficjent zgodnie z zapisami umów zawartych z uczestnikami obowiązany był także do sprawdzania, czy działalność gospodarcza jest faktycznie przez nich prowadzona i czy zakupili oni z udzielonego wsparcia inwestycyjnego i faktycznie wykorzystują w ramach prowadzonej działalności sprzęty/urządzenia zaplanowane w biznesplanie. Z akt sprawy wynika, że Beneficjent dokonywał takich wizyt monitoringowych u innych uczestników projektu, co potwierdzają zapisy dokonane na kartach z monitoringu sporządzone przez Beneficjenta na miejscu realizacji inwestycji przez tych przedsiębiorców/uczestników. Dodatkowo Beneficjent miał także prawo - na podstawie umowy zawartej z uczestnikiem/przedsiębiorcą

o udzielenie wsparcia finansowego (§ 4 pkt 7) i udzielenie wsparcia pomostowego (§ 4 pkt 4) żądać od uczestnika/przedsiębiorcy przedstawienia dokumentów potwierdzających fakt prowadzenia działalności gospodarczej np. w postaci oryginałów zaświadczenia z Urzędu Skarbowego, ZUS i innych dokumentów finansowo-księgowych wskazanych przez siebie, na podstawie których możliwe byłoby zweryfikowanie czy uczestnik/przedsiębiorca prowadzi produkcję i/lub sprzedaż towarów i/lub świadczenie usług. W związku z powyższym zarzut, iż Beneficjent miał możliwość monitorowania działalności gospodarczej uczestników projektu jedynie poprzez monitorowanie wpisów w rejestrach organ odwoławczy uznał za bezzasadny.

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej – w ocenie organu, nie można uznać, aby samo zarejestrowanie działalności gospodarczej przez uczestników

i utrzymywanie "aktywnego wpisu" w rejestrze (pomimo faktycznego nieprowadzenia działalności gospodarczej) świadczyło o zrealizowaniu celu konkursu, wydatkowaniu środków zgodnie z przeznaczeniem, czy też o osiągnięciu wskaźników projektu. Nie można bowiem zakładać, że przeznaczając kwoty z budżetu UE na walkę

z bezrobociem (poprzez dotacje na założenie własnej działalności gospodarczej), Komisji Europejskiej zależy nie na faktycznym zaktywizowaniu osób bezrobotnych

i udzielaniu im pomocy w trwałym utrzymaniu się na rynku podmiotów gospodarczych, lecz tylko na formalnym wykazaniu, iż zaktywizowano określoną liczbę osób bezrobotnych (polepszeniu statystyk osób bezrobotnych).

W przedmiotowej sprawie nie można mówić zatem o osiągnięciu zakładanej we wniosku o dofinansowanie wysokości wskaźników projektu, co do: - wskaźnika liczby utworzonych miejsc pracy w ramach udzielonych z EFS środków na podjęcie działalności gospodarczej; - wskaźnika liczby osób prowadzących własną działalność gospodarczą przez okres minimum 12 miesięcy od dnia jej zarejestrowania po otrzymaniu dotacji. Wskaźniki te nie zostały osiągnięte co do uczestników M. M. i D. C., a więc zostały osiągnięte co do mniejszej liczby osób niż zakładał wniosek o dofinansowanie.

W zakresie zarzutu odwołania, iż instytucja zaakceptowała wskaźniki

i sposób ich weryfikowania przez Beneficjenta podany we wniosku

o dofinansowanie, ZWD podniósł, że nie można uznać, aby wysokość wskaźnika miała być uznana za osiągniętą w przypadku, gdy dane z rejestrów są niezgodne ze stanem faktycznym. Zdaniem organu odwoławczego taka niezgodność ("nieprawdziwość tych danych") automatycznie powoduje brak możliwości ich uwzględnienia przy ustalaniu osiągnięcia wskaźników projektu przez Instytucję Pośredniczącą.

W przedmiotowej sprawie – zdaniem Zarządu Województwa - nie doszło do zrealizowania celu przedmiotowego konkursu, wskaźników projektu oraz efektywnego i zgodnego z przeznaczeniem wydatkowania środków wsparcia w przypadku uczestników projektu M. M. i D.C., ponieważ nie doszło do utworzenia nowych i trwałych miejsc pracy wskutek rozpoczęcia

i faktycznego prowadzenia przez nich przez okres min. 12 miesięcy działalności gospodarczej zgodnie z przedstawionym biznesplanem i Harmonogramem realizacji inwestycji zatwierdzonym w ramach projektu. Organ odwoławczy uznał także za niezasadny zarzut naruszenia art. 76 § 1 k.p.a., art. 7, 77,80 k.p.a., podnosząc, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i została wydana bez naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów.

W zakresie zarzutu Beneficjenta, iż założeniem projektu nie było "osiągniecie przez uczestników określonego poziomu produkcji/świadczenia usług, uzyskanie określonego przychodu, ani spełnienie innych wymagań prowadzenia działalności", organ odwoławczy podkreślił, że w konkursie nie było wymagane osiągnięcie jakiegoś pułapu obrotów, czy też przychodu przez uczestnika projektu, który rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej. Z zaskarżonej decyzji nie wynika przy tym, aby IP taki zarzut stawiała Beneficjentowi.

Bez znaczenia – w ocenie Zarządu Województwa – pozostaje argument strony, że doszło do aktywizacji w ramach projektu ww. uczestników bowiem musieli ona wziąć udział w szkoleniach, sporządzić własny biznesplan, przejść

z pozytywnym rezultatem egzamin z wiedzy, wobec czego wydatki nie powinny być uznane za niekwalifikowalne. Na kwotę wskazaną do zwrotu w decyzji DWUP z dnia 13 listopada 2019 r. składają się bowiem wyłącznie wydatki poniesione przez Beneficjenta na udzielenie 2 uczestnikom wsparcia inwestycyjnego i pomostowego (oraz proporcjonalnie potrącona kwota za nieprawidłowe zarzadzanie projektem). Nie wskazano w ww. decyzji, iż Beneficjent ma zwrócić wydatki poniesione na szkolenia i egzaminowanie ww. osoby.

W odniesieniu do argumentu strony, że pomimo zachowania należytej staranności, Beneficjent może wypełnić tylko formalne obowiązki i często pozostaje bezsilny wobec zachowań uczestników projektu, organ odwoławczy podniósł, że Beneficjent ma wpływ na to jakie osoby zrekrutuje do udziału w projekcie, którym osobom przyzna dotację na rozpoczęcie działalności gospodarczej, a niewykonanie części projektu wskutek "winy" uczestnika projektu nie zwalnia Beneficjenta

z odpowiedzialności za w pełni prawidłową realizację projektu wobec instytucji udzielającej dofinansowania z budżetu UE. W sprawie strona skarżąca we wniosku

o dofinansowanie zapewniała DWUP, że posiada odpowiednie doświadczenie

i wszelkie zasoby potrzebne do sprawnej realizacji projektu i jest w stanie przeprowadzić projekt prawidłowo.

ZWD podkreślił, że z akt sprawy wynika, że Beneficjent miał długotrwały

i bezpośredni kontakt z uczestnikami projektu na etapie szkoleń, pozwalający mu na wytypowanie osób, które są rzetelne, odpowiedzialne i będą w stanie poprowadzić własną działalność gospodarczą. Przed przystąpieniem do realizacji projektu Beneficjent dokonywał diagnozy potrzeb realizacji projektu oraz wskazywał grupę docelową uczestników projektu, a następnie samodzielnie dokonywał wyboru (rekrutacji) uczestników do projektu, oceniając ich przedsiębiorczość, motywację, sumienność, odpowiedzialność, wykształcenie, doświadczenie zawodowe

Odnosząc się do twierdzenia, zgodnie z którym niezasadnie IP zarzuca Beneficjentowi, że nie uczynił zadość obowiązkom kontrolnym, nadzorczym

i monitoringu nad realizacją projektu organ odwoławczy wskazał, że na podstawie zapisów Umowy o dofinansowanie, umów zawartych z uczestnikami oraz analizy okoliczności sprawy stwierdzić należy, że Beneficjent nie sprawował ww. obowiązków w sposób prawidłowy, czym doprowadził do naruszenia zapisów umów

i dalszego wypłacania wsparcia pomostowego na rzecz uczestników, którzy faktycznie nie rozpoczęli i nie prowadzili działalności gospodarczej. Umowa na otrzymanie wsparcia finansowego (inwestycyjnego) zawarta z M. M. określała, że rozpoczęcie realizacji inwestycji następuje z dniem 11 maja 2017 r.,

a jej zakończenie z dniem 31 sierpnia 2017 r. (§ 3 pkt 2 umowy), natomiast umowa zawarta z D. C. określała, że rozpoczęcie realizacji inwestycji następuje

z dniem 18 maja 2017 r., a jej zakończenie z dniem 31 sierpnia 2017 r. (§ 3 pkt 2 umowy). Zgodnie z zawartymi umowami wsparcie pomostowe miało być wypłacane ww. uczestnikom od dnia 06.06.2017 r. przez okres 8 miesięcy.

Natomiast z dokumentacji sprawy wynika, że Beneficjent podjął próby zmonitorowania uczestnika projektu M.M.. Obie zaplanowane

i zapowiedziane wizyty na miejscu realizacji inwestycji (w dniu 10 października

2017 r. i w dniu 18 grudnia 2017 r.). "zakończyły się niepowodzeniem", nie zastano uczestnika. W dniu 10 października 2017 r. Udało się Beneficjentowi porozmawiać jedynie z jego matką. W Karcie monitoringu stwierdzono, że związku z brakiem rozliczenia się przez uczestnika Beneficjent podejmie działania w postaci wstrzymania wsparcia pomostowego i wezwania uczestnika do rozliczenia. Z akt sprawy wynika, że w lutym 2018 r. złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez uczestnika projektu, jednak nie powiadomił o tym fakcie niezwłocznie IP, a czynności związane z żądaniem zwrotu dotacji od uczestnika

i rozwiązaniem z nim umowy podjął dopiero w maju 2018 r. po wezwaniu go do tego przez IP. Podobna sytuacja wystąpiła w przypadku uczestnika projektu D.C.

Z dokumentacji sprawy wynika, że dopiero w dniach 16 listopada 2017 r. i 19 grudnia 2017 r. podjęto próbę dwukrotnego zmonitorowania uczestnika, po jego uprzednim zawiadomieniu o planowanej kontroli. Pierwszy monitoring nastąpił dopiero po upływie 76 dni od terminu rozliczenia z udzielonej dotacji inwestycyjnej, a drugi dopiero po upływie kolejnych 33 dni. Stwierdzono brak rozliczenia się przez niego

z udzielonej dotacji, i konieczność wstrzymania wypłaty wsparcia pomostowego

i ewentualnego rozwiązania umowy z uczestnikiem oraz odzyskania funduszy. Czynności tych nie podjął jednak Beneficjent niezwłocznie.

Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że pomimo braku rozliczenia się przez ww. uczestników z udzielonej dotacji inwestycyjnej w terminie Beneficjent dokonał pierwszego monitoringu ww. uczestników dopiero

w październiku 2017 r./listopadzie 2017 r., a kroki prawne w celu rozwiązania zawartej umowy o udzielenie wsparcia inwestycyjnego i pomostowego podjął dopiero w maju 2018 r. Cały czas także pomimo nierozliczenia się przez ww. Uczestników

z Beneficjentem z otrzymanej dotacji inwestycyjnej, unikaniu przez nich kontaktów

i wiedzy o faktycznym nieprowadzeniu działalności gospodarczej przez ww. uczestników, Beneficjent przedstawiał IP rozliczenia tak, jakby projekt w tym zakresie był realizowany całkowicie prawidłowo i kontynuował wypłacanie na ich rzecz dotacji pomostowej przez 6 miesięcy (Beneficjent wstrzymał jedynie wypłatę

2 ostatnich transz wsparcia pomostowego na ich rzecz).

Zdaniem Zarządu Województwa w sprawie nie zachodziły wątpliwości co do stanu faktycznego, w przypadku których, zastosowanie znajdowałby art. 81 a k.p.a.

Reasumując powyższe Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie nie można uznać zakwestionowanych wydatków za kwalifikowalne z powodu niespełnienia przez ww. wydatki warunków wskazanych w Rozdziale 6, Podrozdziale 6.2 pkt 3 lit a), lit e), lit) f i lit g) Wytycznych, a co się z tym wiąże naruszenia postanowienia umowy o dofinansowanie projektu - § 4 ust. 6.

Wyjaśniając podstawy prawne decyzji organ odwoławczy wskazał

w szczególności, że zgodnie z Rozporządzeniem nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., państwa członkowskie zobowiązane są do zapobiegania nieprawidłowościom oraz ich wykrywania i korygowania, a także odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami i powiadamiania Komisji

o nieprawidłowościach (art. 122 ust. 2 rozporządzenia). Zarząd Województwa przytoczył wybrane regulacje tego rozporządzenia i wskazał, że aby mieć do czynienia z nieprawidłowością muszą wystąpić łącznie trzy elementy: naruszenie prawa, działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego, potencjalny lub rzeczywisty szkodliwy wpływ na budżet UE poprzez obciążenie tego budżetu nieuzasadnionym wydatkiem.

Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie nieprawidłowość miała charakter ciągły, dotyczyła realizacji projektu przy udziale uczestników, którzy obowiązani byli w sposób ciągły i nieprzerwany prowadzić działalność gospodarczą przez okres min. 12 miesięcy, a Beneficjent wypłacił im na ten cel finansowe wsparcie inwestycyjne,

a następnie – sukcesywnie wypłacał im wsparcie pomostowe. Doszło zatem do ekonomicznie nieuzasadnionej korzyści w ramach realizacji niniejszego projektu - otrzymane przez Beneficjenta środki na realizację projektu (na wsparcie ww. uczestniczki) nie zostały wykorzystane zgodnie z założeniami projektu.

Drugim elementem pojęcia nieprawidłowości jest działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego, przez który - zgodnie z art. 2 pkt. 37 rozporządzenia ogólnego 1303/2013 - rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub inny podmiot biorący udział we wdrażaniu pomocy z EFSI, z wyjątkiem Państwa Członkowskiego wykonującego swoje uprawnienia władzy publicznej. Fundacja Inicjowania Rozwoju Społecznego, jako podmiot prawa realizujący projekt spełnia także tę przesłankę. Beneficjent ponosi ryzyko i odpowiedzialność za prawidłową realizację całego projektu, w tym także za prawidłowe wykorzystanie środków przekazanych uczestnikom na rozpoczęcie i prowadzenie działalności gospodarczej.

W przedmiotowej sprawie wystąpiła niewątpliwie szkoda dla budżetu UE. Beneficjent realizował projekt, w ramach którego otrzymał dofinansowanie na zaktywizowanie osób bezrobotnych m.in. poprzez przekazanie im wsparcia finansowego (inwestycyjnego i pomostowego) na założenie własnej działalności gospodarczej. Ponieważ nie doszło do faktycznego zaktywizowania dwóch uczestników projektu (poprzestali oni jedynie na formalnym zarejestrowaniu działalności gospodarczej i choć pobrali wsparcie inwestycyjne, nie zakupili z tych środków sprzętów zgodnie z biznesplanem), a Beneficjent nie rozliczył się wobec IP ze wsparcia wypłaconego na ich rzecz - doszło do szkody dla budżetu UE.

Powyższe potwierdza, że w niniejszej sprawie wystąpiły wszystkie trzy przesłanki umożliwiające stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego 1303/2013, co spowodowało konieczność ustalenia wysokości korekty finansowej (która w niniejszej sprawie odpowiada jednocześnie swą wysokością wysokości wydatków uznanych za niekwalifikowalne - zgodnie z zasadami ujętymi w Wytycznych) i odzyskania kwot nienależnie wypłaconych na realizację projektu. Organ odwoławczy wskazał, że na kwotę korekty w niniejszej sprawie składa się:

44.000,00 zł jednorazowej dotacji przyznanej na podjęcie działalności gospodarczej oraz 2.000,00 zł wparcia pomostowego - które Beneficjent rozliczył we wniosku o płatność za okres od 1 kwietnia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r. nr [...];

6.000,00 zł wsparcia pomostowego, które Beneficjent rozliczył we wniosku

o płatność za okres od 1 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r. nr [...];

4.000,00 zł wsparcia pomostowego, które Beneficjent rozliczył w końcowym wniosku o płatność za okres od 1 października 2017 r. do 20 grudnia 2017 r. nr [...].

11.200,00 zł kosztów pośrednich przyznanych Beneficjentowi na zarządzenie projektem (obliczona proporcją 20% od kwoty 56.000 zł).

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Beneficjent wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość, a na wypadek uznania, że postępowanie nie może zostać umorzone, o zobowiązanie organu do wydania decyzji w oparciu o art. 145a§ 1 p.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił:

a) naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 o finansach publicznych (Dz. U. 2013 r. poz. 885 z póżn. zm.), dalej jako u.f.p., poprzez błędne przyjęcie przez Dolnośląski Wojewódzki Urząd Pracy, iż miało miejsce wykorzystanie przez Skarżącą środków przeznaczonych na realizację programu finansowanego

z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., w sytuacji kiedy prawidłowa ocena stanu faktycznego i prawnego prowadzi do wniosku, że skarżąca nie naruszyła procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.,

naruszenie art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. U. UE. L.2013.347.320), dalej jako Rozporządzenie ogólne, poprzez przyjęcie przez Organ, że doszło do nieprawidłowości, wówczas, gdy z okoliczności faktycznych i prawnych nie wynika jakoby doszło do naruszenia jakiegokolwiek przepisu prawa wspólnotowego oraz wystąpienia w związku z tym szkody w budżecie UE,

naruszenie podrozdziału 6.2 pkt 3 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z dnia 19 września 2016 r. (dalej jako "Wytyczne") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wydatki związane ze wsparciem finansowym oraz pomostowym uczestników projektu mają charakter wydatków niekwalifikowalnych,

naruszenie art. 143 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności

i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE.L Nr (...), s. 320 z dnia 20 grudnia 2013 r., dalej jako "rozporządzenie ogólne" poprzez nie wzięcie pod uwagę charakteru i wagi nieprawidłowości oraz straty finansowej poniesionej przez fundusze polityki spójności, co doprowadziło do zastosowania przez organ całkowicie nieproporcjonalnej korekty,

naruszenie art. 81 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej jako k.p.a., poprzez niezastosowanie przez IZ wyrażonej w tym przepisie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Kontrolowane decyzje organów obu instancji obszernie i wszechstronnie przedstawiły okoliczności wskazujące na naruszenie przez stronę skarżącą postanowień umowy, które w konsekwencji spowodowały wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Sądu, organy przeprowadziły postępowanie administracyjne zgodnie z obowiązującymi przepisami, w sposób rzetelny ustaliły stan faktyczny sprawy, a zgromadzone dowody oceniły w sposób prawidłowy. Zatem oceniając stan faktyczny ustalony przez organ, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji publicznej albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 869 ze zm., dalej: u.f.p.). Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 tej ustawy w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja określona odpowiednio w ust. 9, 11 i 11a lub instytucja, która podpisała z beneficjentem umowę o dofinansowanie, wzywa do: 1) zwrotu środków lub 2) do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o którym mowa w ust. 2, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania (art. 207 ust. 8 u.f.p.) Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy

o zasadach prowadzenia polityki rozwoju albo ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r.

o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego, albo ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, albo ustawy o zasadach realizacji programów, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2, oraz zawierającą pouczenie o sankcji wynikającej z ust. 4 pkt 3, z zastrzeżeniem ust. 7 (art. 207 ust. 9 pkt 1 u.f.p.). Po myśli art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów

i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Natomiast stosownie do treści art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r., poz. 818) instytucją zarządzającą jest zarząd województwa - w przypadku regionalnego programu operacyjnego.

Należy wskazać, że art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. należy interpretować w powiązaniu z art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U.UE.L.2013.347.320). Zgodnie z tym przepisem każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem stanowi nieprawidłowość, której stwierdzenie w operacjach nakłada na państwo członkowskie – zgodnie z art. 143 rozporządzenia – obowiązek dokonania korekt finansowych. Zauważyć należy, że samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w rozporządzeniu. Środki unijne podlegają zatem zwrotowi tylko wówczas gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 ww. rozporządzenia – co oznacza naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Tym samym wskazana "nieprawidłowość" ma miejsce w sytuacji, gdy na skutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy więc rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała jedynie hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE. Stwierdzenie wystąpienia szkody "rzeczywistej" nie ma podstawowego znaczenia (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt II GSK 175/15).

Naruszenie procedur wynikających z umowy o dofinansowanie należy rozumieć szeroko. Procedury, jakich naruszenie może uzasadniać zastosowanie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. Sposób ten jest obowiązujący, a odstępstwo od niego bez wątpienia stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1119/19). Sąd podziela utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że naruszenie procedury to realizowanie projektu niezgodnie z zasadami określonymi w umowie o dofinansowanie oraz wytycznymi będącymi dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich (por. wyrok NSA z 28 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1820/19, wyrok NSA z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 1607/18, wyrok NSA z 14 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 1452/18, wyrok NSA z 17 października 2019 ., sygn. akt I GSK 1384/18).

Spór między stronami niniejszego postępowania sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy doszło do zrealizowania celu przedmiotowego konkursu, wskaźników projektu oraz efektywnego i zgodnego z przeznaczeniem wydatkowania środków wsparcia w przypadku uczestników projektu M. M. oraz D. C. W konsekwencji, czy uczestnicy projektu założyli i prowadzili przez wymagany w konkursie okres czasu działalność gospodarczą. Zdaniem strony skarżącej z okoliczności faktycznych nie wynika, by doszło do naruszenia jakiegokolwiek przepisu prawa wspólnotowego oraz wystąpienia szkody w budżecie UE.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Beneficjent złożył dokumentację aplikacyjną w konkursie 8.3.A (nr naboru [...]) "Samozatrudnienie, przedsiębiorczość oraz tworzenie nowych miejsc pracy", zorganizowanym dla projektów na rzecz tworzenia nowych i trwałych miejsc pracy poprzez udzielanie bezzwrotnych dotacji. Projekt Beneficjenta musiał wpisywać się przy tym w realizację celu szczegółowego Działania 8.3. "Tworzenie nowych i trwałych miejsc pracy".

Przed rozstrzygnięciem sporu powstałego w sprawie należy wskazać (powołane także przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji) zapisy dokumentacji konkursowej.

W pkt 4 ppkt 1) Regulaminu konkursu wskazano, że konkurs obejmuje nabór na udzielanie bezzwrotnych dotacji obejmujących: - doradztwo oraz szkolenia umożliwiające uzyskanie wiedzy i umiejętności niezbędnych do podjęcia i prowadzenia działalności gospodarczej; - przyznanie bezzwrotnych środków finansowych na rozwój przedsiębiorczości; - wsparcie pomostowe obejmujące szkolenia i doradztwo w zakresie efektywnego wykorzystania dotacji oraz pomostowe wsparcie finansowe" udzielane w okresie pierwszych 12 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej przez uczestnika projektu. Zgodnie z pkt 4 ppkt 2) lit. f) Regulaminu konkursu wsparcie dla przedsiębiorców w ramach konkursu mogło być udzielane w zgodzie z Wytycznymi w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020, w tym m.in. wówczas, gdy "działalność gospodarcza rozpoczęta

w ramach projektu jest prowadzona co najmniej przez okres 12 miesięcy od dnia faktycznego rozpoczęcia działalności gospodarczej (zgodnie z aktualnym wpisem do CEIDG lub KRS). Zgodnie z kryterium dostępu co najmniej 80% uczestników projektu, u których zidentyfikowano predyspozycje do samodzielnego założenia

i prowadzenia działalności gospodarczej oraz którzy zakończyli udział w etapie doradczo-szkoleniowym, miało otrzymać środki finansowe na rozwój przedsiębiorczości i rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej (str. 25 Regulaminu konkursu). W ramach konkursu dodatkowo premiowano sytuację, jeżeli w ramach projektów uprzednio realizowanych przez danego wnioskodawcę wskaźnik "przeżywalności" przedsiębiorstw po 24 miesiącach od momentu założenia działalności wynosiłby co najmniej 60% (taki wnioskodawca mógł uzyskać w toku oceny projektu dodatkowe 5 pkt). W Regulaminie konkursu wskazano także, że "realizacja projektu wiąże się z obowiązkiem monitorowania wskaźników określonych we wniosku o dofinansowanie projektu" (str. 30 Regulaminu). Wskaźnikami rezultatu ustanowionymi w ramach projektu był m.in. wskaźnik liczby osób prowadzących własną działalność gospodarczą przez okres minimum 12 miesięcy oraz wskaźnik liczby osób prowadzących własną działalność gospodarczą przez okres minimum 24 miesięcy od dnia jej zarejestrowania po otrzymaniu dotacji.

W sprawie Beneficjent we wniosku o dofinansowanie oświadczył, że zapewni w wyniku realizacji projektu osiągnięcie ww. wskaźników w wysokości 49 uczestników projektu prowadzących własną działalność gospodarczą przez okres min. 12 miesięcy od dnia jej zarejestrowania po otrzymaniu dotacji, w tym 30 uczestników prowadzących własną działalność gospodarczą przez okres min. 24 miesięcy od dnia jej zarejestrowania po otrzymaniu dotacji ("Wskaźniki osiągnięcia celów projektu", str. 23 wniosku o dofinansowanie).

W dokumencie "Wykaz dopuszczalnych stawek dla towarów i usług tzw. "taryfikator cenowy" w rozdziale "Główne zasady realizacji wsparcia", który był stosowany dla projektów konkursowych realizowanych w ramach RPO WD 2014-2020" dla Działania 8.3 (Załącznik nr 6 do umowy o dofinansowanie projektu "Minimalny standard usług i katalog stawek"), wskazano, że: "Uczestnicy projektu są zobowiązani do prowadzenia działalności gospodarczej rozpoczętej w ramach projektu przez okres co najmniej 12 miesięcy od dnia faktycznego rozpoczęcia działalności gospodarczej (zgodnie z aktualnym wpisem do CEIDG lub KRS)."

Wzór umowy na otrzymanie wsparcia finansowego przygotowany przez IP, którą podpisał Beneficjent z uczestnikami projektu (m.in. z M. M. oraz D.C.) zawierał wśród wymagań zobowiązanie uczestnika/przedsiębiorcy do prowadzenia działalności gospodarczej przez co najmniej rok, co oznaczało także konieczność pozostania zarejestrowanym w Centralnej Ewidencji i Informacji

o Działalności Gospodarczej. Beneficjent był zaś obowiązany do monitorowania

w ramach realizowanego projektu przestrzegania warunku prowadzenia przez uczestnika projektu działalności gospodarczej przez okres co najmniej 12 miesięcy od dnia faktycznego rozpoczęcia działalności gospodarczej.

Jak wskazał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji zgodnie z zapisami Załącznika nr 6 do Umowy, wsparcie pomostowe mogło być udzielane uczestnikom projektu w postaci usług doradczo-szkoleniowych (indywidualnych - grupowych) udzielanych w okresie pierwszych 12 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej lub pomocy finansowej (środków pieniężnych) wypłacanej miesięcznie w kwocie nie większej niż równowartość minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wsparcie pomostowe finansowe - jako bezzwrotna pomoc kapitałowa - mogło być przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie na pokrycie opłat związanych

z prowadzeniem działalności gospodarczej (m.in. składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, czynsz, opłaty za media, usługi księgowe, usługi pocztowe, usługi promocyjne, itp.). Udzielenie wsparcia pomostowego poprzedzone powinno być m.in. analizą przez Beneficjenta efektywności wykorzystania wsparcia, m.in. na podstawie przedstawionej przez uczestnika we wniosku o przyznanie wsparcia pomostowego "analizy bieżącej sytuacji przedsiębiorstwa na rynku obejmującej wykaz przychodów i wydatków w okresie od rozpoczęcia działalności gospodarczej do chwili złożenia wniosku oraz prognozę sytuacji na najbliższe 6 miesięcy". Przedsiębiorca zobowiązany zaś był do poddania się kontroli w zakresie prawidłowości korzystania ze wsparcia pomostowego

i przestrzegania zasad pomocy de minimis (str. 17-23 ww. dokumentu).

Zgodnie z zapisami Rozdziału 6.2 pkt 2 Wytycznych MiR "w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020" (zwanych dalej Wytycznymi) ocena kwalifikowalności poniesionego w ramach projektu wydatku dokonywana jest przede wszystkim w trakcie realizacji projektu poprzez weryfikację wniosków o płatność oraz w trakcie kontroli projektu, w szczególności kontroli w miejscu realizacji projektu lub w siedzibie beneficjenta. Miejscami realizacji projektu w przypadku udzielenia wsparcia finansowego na założenie (pierwsze wydatki inwestycyjne) i początkowe koszty utrzymania działalności gospodarczej są miejsca prowadzenia działalności gospodarczej zgłoszone w ramach projektu i zarejestrowane przez uczestników projektu w odpowiednich rejestrach.

Zgodnie z Rozdziałem 6, Podrozdziałem 6.2 pkt 3 Wytycznych wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki: a) został faktycznie poniesiony w okresie wskazanym w umowie o dofinansowanie z zachowaniem warunków określonych w podrozdziale 6.1, e) został poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie, f) jest niezbędny do realizacji celów projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu, g) został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów.

Zawarta przez Beneficjenta umowa o dofinansowanie projektu z 5 października 2016 r.określała szczegółowe zasady, tryb i warunki, na jakich dokonywane będzie przekazywanie, wykorzystanie i rozliczanie środków dofinansowania co do części wydatków kwalifikowalnych poniesionych przez Beneficjenta na realizację projektu (§ 2 Umowy). Beneficjent zobowiązał się także poddać kontroli w zakresie prawidłowości realizacji projektu, przeprowadzanej przez podmioty uprawnione do jej przeprowadzenia (§ 19 ust. 1 i nast. Umowy). Zgodnie

z postanowieniami § 31 Umowy w sprawach nieuregulowanych umową zastosowanie miały znaleźć odpowiednie reguły i warunki wynikające z Programu, zapisów dokumentów programowych, a w szczególności odpowiednie przepisy prawa unijnego i krajowego. Umowa określała także w § 14 skutki stwierdzenia przez Instytucję Pośredniczącą - zgodnie z art. 207 u.f.p. - wykorzystania całości lub części dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem procedur lub pobrania całości lub części dofinansowania w sposób nienależny albo w nadmiernej wysokości. Zgodnie natomiast z § 4 ust. 1 pkt 1) umowy Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu w zakresie określonym i zatwierdzonym we wniosku

o dofinansowanie a także zgodnie z Wytycznymi w zakresie monitorowania postępu rzeczowego realizacji programów operacyjnych na lata 2014-2020. Stosownie do § 4 ust. 6 umowy Beneficjent zobowiązał się do stosowania wytycznych horyzontalnych wydanych na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy wdrożeniowej (wymienionych w tym przepisie).

Zgodnie z umowami z 18 maja 2017 r. dotyczącymi otrzymania wsparcia finansowego zawartymi przez Beneficjenta z M M oraz D.C,., dotacja polega na udzieleniu Przedsiębiorcy, który zarejestrował działalność gospodarczą (...) wsparcia kapitałowego ułatwiającego sfinansowanie pierwszych wydatków inwestycyjnych umożliwiających funkcjonowanie nowopowstałej działalności gospodarczej (§ 1 ust. 2). "Przedsiębiorca przyjmuje dotację i zobowiązuje się do jej wykorzystania zgodnie z biznesplanem i Harmonogramem rzeczowo-finansowym inwestycji będącej przedmiotem wniosku i zaakceptowanej przez Beneficjenta" (§ 1 ust. 6). Przedsiębiorca zobowiązuje się również do niezwłocznego rozpoczęcia działalności gospodarczej, na której założenie otrzymał środki finansowe oraz do nieprzerwanego prowadzenia tej działalności przez okres wskazany w § 4 ust. 5 umowy. Zakres i miejsce prowadzenia działalności gospodarczej muszą być zgodne z zakresem wskazanym w biznesplanie, stanowiącym załącznik do wniosku (§ 1 ust. 7 umowy). Zgodnie z § 4 ust. 1 ww. umowy "przedsiębiorca zobowiązuje się prowadzić działalność gospodarczą i realizować inwestycję zgodnie z Wnioskiem (...) niniejszą Umową i harmonogramem rzeczowo - finansowym", w którym wskazano terminy poniesienia wydatków, na które udzielono dotacji. Rozliczenie środków dotacji - zgodnie z § 4 ust. 2 umowy - następuje w terminie 30 dni kalendarzowych (...) i polega na: a) "ocenie zgodności realizacji inwestycji objętej dotacją, zgodnie z biznesplanem i Harmonogramem rzeczowo-finansowym; b) złożeniu Zestawienia towarów i/lub usług, których zakup został dokonany ze środków na rozwój przedsiębiorczości zgodnie z Harmonogramem rzeczowo-finansowym inwestycji; c) poddaniu się kontroli na miejscu realizacji inwestycji w celu zbadania:

czy inwestycja została zrealizowana zgodnie z Wnioskiem o przyznanie środków finansowych na rozwój przedsiębiorczości;

czy Przedsiębiorca posiada sprzęty i/lub towary zakupione za środków finansowych dotacji inwestycyjnej;

czy przedsiębiorca należycie wywiązuje się z obowiązku prowadzenia działalności gospodarczej

akceptacji przez Beneficjenta przekazanego przez Przedsiębiorcę zestawienia towarów i/lub usług, potwierdzającego i uzasadniającego prawidłową realizację inwestycji, zgodnie z Harmonogramem rzeczowo-finansowym inwestycji".

Ponadto zgodnie z § 4 ust. 5 i 6 ww. umowy "Przedsiębiorca zobowiązuje się do prowadzenia i utrzymania zarejestrowanej działalności gospodarczej (...) przez okres co najmniej 12 miesięcy liczonych od daty rozpoczęcia działalności gospodarczej określonej we wpisie do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub w Krajowym Rejestrze Sądowym. W razie naruszenia przez Przedsiębiorcę obowiązku prowadzenia działalności gospodarczej (...) przez okres co najmniej 12 miesięcy (...) Beneficjent może rozwiązać umowę (...). Przedsiębiorca zobowiązany jest przedłożyć Beneficjentowi na jego żądanie i w terminie przez niego ustalonym dokumenty potwierdzające fakt prowadzenia przez siebie działalności gospodarczej np. w postaci oryginałów zaświadczenia z Urzędu Skarbowego, ZUS na podstawie których możliwe jest zweryfikowanie czy Przedsiębiorca prowadzi produkcję i/lub sprzedaż towarów i/lub świadczenie usług" (§ 4 ust. 7). Uczestnik projektu nie może zbyć środków trwałych zakupionych za środki otrzymanej dotacji przez okres 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej." (§ 4 ust. 9).

W zakresie kontroli Umowa na otrzymanie wsparcia finansowego przewidywała, że: "Obowiązek monitorowania i kontroli w zakresie prawidłowości wydatkowania przyznanych środków finansowych oraz prowadzenia działalności gospodarczej spoczywa na Beneficjencie" (§ 5 ust. 1), "Przedsiębiorca jest zobowiązany poddać się kontroli i monitoringowi uprawnionych organów w zakresie prawidłowości wydatkowania środków dotacji oraz w zakresie rozpoczęcia i prowadzenia działalności gospodarczej." (§ 5 ust. 2). Beneficjent może wypowiedzieć Umowę ze skutkiem natychmiastowym i bez wypłaty jakichkolwiek odszkodowań, gdy Przedsiębiorca m.in.: "1) nie wydatkuje otrzymanych środków finansowych w terminie określonym w "Harmonogramie rzeczowo-finansowym (...); 2) nie rozpocznie niezwłocznie produkcji lub sprzedaży towarów lub świadczenia usług w ramach założonej przez siebie działalności gospodarczej i nie podejmie również tych działań w dodatkowym terminie wyznaczonym przez Beneficjenta na piśmie; 3) będzie prowadził działalność gospodarczą przez okres krótszy niż 12 miesięcy (...); 4) zawiesi działalność gospodarczą (...), 5) nie dokona rozliczenia poniesionych wydatków".

Zgodnie z postanowieniami umowy z dnia 6 czerwca 2017 r. o przyznanie wsparcia pomostowego zawartej przez Beneficjenta z M.M. oraz D.C., uczestnicy projektu jako "przedsiębiorcy" uzyskujący wsparcie zobowiązani byli do przestrzegania obowiązków wynikających z umowy w tym prowadzenia i utrzymania zarejestrowanej przez siebie działalności gospodarczej przez okres co najmniej 12 miesięcy liczonych od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej (§ 4 ust. 3). Uczestniczka zobowiązana była także poddać się kontroli uprawnionych organów w zakresie prawidłowości wydatkowania środków wsparcia pomostowego oraz prowadzenia działalności gospodarczej (§ 6 ust. 1)

i przedłożenia Beneficjentowi na jego żądanie i w terminie przez niego ustalonym dokumentów potwierdzających fakt prowadzenia przez siebie działalności gospodarczej, np. w postaci oryginałów zaświadczenia z US, ZUS oraz innych dokumentów finansowo-księgowych wskazanych przez Beneficjenta, na podstawie których możliwe jest zweryfikowanie, czy przedsiębiorca prowadzi produkcję i/lub sprzedaż towarów i/lub świadczenie usług (§ 4 ust. 4 umowy). Zgodnie z § 4 ust. 5 ww. umowy, w przypadku niewykonywania przez przedsiębiorcę warunku prowadzenia działalności gospodarczej co najmniej przez okres 12 miesięcy lub naruszenia innych warunków umowy dotyczących wydatkowania otrzymanych środków finansowych, Beneficjent mógł rozwiązać umowę. Zgodnie z § 7 ust. 2 Beneficjent mógł wypowiedzieć przedsiębiorcy umowę ze skutkiem natychmiastowym i bez wypłaty jakichkolwiek odszkodowań, gdy przedsiębiorca: "1) nie wykona lub wykona nienależycie obowiązek wynikający z umowy na otrzymanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej, w tym obowiązku prowadzenia i utrzymania zarejestrowanej przez siebie działalności gospodarczej (...) przez okres co najmniej 12 miesięcy liczonych od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej określonej we wpisie do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub od daty zarejestrowania w KRS; 2) zawiesi działalność gospodarczą lub zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej (...); 3) zmieni formę prawną prowadzonej działalności gospodarczej (...)".

W ocenie Sądu należy zgodzić się z twierdzeniem organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie nie można uznać zakwestionowanych wydatków za kwalifikowalne z powodu niespełnienia przez te wydatki warunków wskazanych

w Rozdziale 6, Podrozdziale 6.2 pkt 3 lit a), lit e), lit) f i lit g) Wytycznych, a co się z tym wiąże z powodu naruszenia postanowienia umowy o dofinansowanie projektu - § 4 ust. 6.

Powołane wyżej zapisy dokumentacji konkursowej oraz zawartych umów wskazują, że uczestnik projektu miał nie tylko zarejestrować działalność gospodarczą, ale prowadzić ją przez wymagany okres czasu. W ocenie Sądu przeprowadzone w sprawie postępowanie administracyjne wykazało, że wsparcie udzielone M. M. oraz D. C. nie przyczyniło się do osiągnięcia celu projektu, którym była aktywizacja zawodowa uczestników projektu pozostających bez zatrudnienia. Nie osiągnięto również celu projektu: "tworzenie nowych i trwałych miejsc pracy", nie zrealizowano wprowadzonego w konkursie minimalnego wymogu, aby część uczestników utrzymała prowadzoną działalności przez okres początkowych 12 miesięcy, a część uczestników przez okres początkowych 24 miesięcy. Zapisy w dokumentacji konkursowej mówiąca o "prowadzeniu działalności gospodarczej" bezspornie wskazują, że uczestnik/przedsiębiorca miał nie tylko dokonać założenia firmy (jej rejestracji), lecz ją prowadzić co najmniej przez wymagany okres czasu. Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że samo zarejestrowanie działalności gospodarczej w rejestrze nie jest tożsame z jej faktycznym rozpoczęciem. Także formalne "utrzymywanie" wpisu w rejestrze ("posiadanie aktywnego wpisu") przez okres 12 miesięcy nie stanowi potwierdzenia faktycznego prowadzenia tej działalności przez wymagany w konkursie okres czasu. Jak słusznie zauważył Zarząd Województwa sam wpis do ewidencji CEIDG (i innych ewidencji i rejestrów) ma znaczenie formalne i charakter deklaratoryjny. Zgłoszenie i wpis do ewidencji stanowi podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest czynnością tożsamą z faktycznym podjęciem takiej działalności i faktycznym jej dalszym prowadzeniem w późniejszym okresie. Bez znaczenia pozostawał również fakt opłacania składek ZUS. O aktywnym prowadzeniu działalności gospodarczej nie świadczyło również podanie danych o firmie na bezpłatnej platformie internetowej (aleo.com.pl, www.firma.egospodarka.pl, www.pkt.pl, www.biznesfinder.pl). Organ odwoławczy prawidłowo zauważył, że na portalach podane zostały jedynie podstawowe informacje na temat prowadzonej działalności gospodarczej uczestników projektu, tj. dane rejestrowe i kontaktowe. Nie było jednak żadnych wpisów od klientów, historii, czy galerii wykonanych prac/zleceń.

Okoliczność nieprowadzenia działalności gospodarczej została ustalona na podstawie wizyt monitoringowych w dniach: 10 października 2017 r. i 18 grudnia 2017 r. (M.M.) oraz w dniach: 16 listopada 2017 r. i 19 grudnia 2017 r. (D.C.). Karty monitoringu przedsiębiorców potwierdzają, że w przypadku M.M. oraz D.C. doszło do nieudanych prób zmonitorowania uczestników w miejscu zadeklarowanego prowadzenia działalności gospodarczej i w miejscu ich zamieszkania. Uczestnicy unikali kontaktu z Beneficjentem.

Natomiast, - jak zauważył ZWD - w przypadku innych uczestników projektu, którzy wywiązywali się z warunku prowadzenia działalności gospodarczej, w kartach monitoringu znajdują się zapisy np., że zakupów dokonano zgodnie z biznesplanem, dotacja została rozliczona prawidłowo, w trakcie wizyt monitoringowych stwierdzono prowadzenie działalności, itp. Ponadto sam Beneficjent w dniu 19 lutego 2018 r. złożył zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 286 k.k. przez uczestników, co potwierdza, że miał wątpliwości co do prawidłowości wykorzystania przez nich przekazanych środków. Ponadto informacje przekazane przez Beneficjenta, iż obie zaplanowane i zapowiedziane wizyty na miejscu realizacji inwestycji "zakończyły się niepowodzeniem", nie zastano uczestnika - potwierdzają ustalenia kontrolne dokonane przez IP w zakresie braku aktywnego prowadzenia działalności gospodarczej. Podkreślić także należy, że Beneficjent nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej przez ww. dwóch uczestników postępowania, potwierdzających tym samym kwalifikowalność wydatków, nie złożył również rozliczenia dot. wydatkowania wsparcia inwestycyjnego przez uczestników projektu, co było bezwzględnym wymogiem w ramach konkursu.

Wobec powyższego słusznie organy uznały, że wydatek dotyczący uczestników projektu (M.M. oraz D.C.) był niekwalifikowalny, jako poniesiony niezgodnie z Wytycznymi i umową. Skoro Beneficjent rozliczał

w składanych wnioskach o płatność wydatki dot. wsparcia pomostowego

i inwestycyjnego na rzecz uczestników jako kwalifikowalne, zachodziła konieczność zwrotu tych środków dofinansowania przez Beneficjenta. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze Beneficjent nie wykonał także prawidłowo nałożonych na niego obowiązków monitorowania uczestników projektu. Niewątpliwie przy tym miał wątpliwości co do prawidłowości wykorzystania przez nich przekazanych środków, skoro złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Niemniej jednak, nie zawiadomił organu o zaistniałej sytuacji.

W sprawie doszło do wykorzystania środków unijnych z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowiło nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 – co oznacza naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Dla uznania przy tym, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała jedynie hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE. Stwierdzenie wystąpienia szkody "rzeczywistej" nie ma podstawowego znaczenia (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt II GSK 175/15).

Podsumowując wskazać należy, że w ocenie Sądu po przeanalizowaniu całości okoliczności niniejszej sprawy należało stwierdzić, że organ orzekający prawidłowo ustalił, że działanie Beneficjenta stanowiące naruszenie postanowień umowy i Wytycznych spowodowało wystąpienie szkody w budżecie UE. Organ przeprowadził wyczerpujące postępowanie oraz przedstawił poczynione ustalenia

i szczegółową analizę zastosowanych regulacji; szczegółowo ustosunkował się do zarzutów Beneficjenta podniesionych w odwołaniu. Sąd podziela w całości zaprezentowane stanowisko i jego argumentację. W ustalonym prawidłowo stanie faktycznym organy zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego unijnego

i krajowego, które powołano, prawidłowo zinterpretowano i omówiono w zaskarżonej decyzji, co usuwa zarzut ich naruszenia. W przedmiotowej sprawie wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia powołanych przez stronę skarżącą przepisów. Zaakcentować także należy, że dopłaty unijne opierają się na konkretnych zasadach, ujęte są w jednoznacznych regulacjach i obwarowane sztywnym reżimem prawnym; brak jest w tym zakresie spraw możliwości dowolności i stosowania uznania administracyjnego czy wykładni rozszerzającej przepisów prawnych. Podkreślenia wymaga i to, że mimo cywilnoprawnego charakteru zawartej umowy, przyznane i wypłacone środki nadal pozostają środkami publicznymi, które mogą być wykorzystane wyłącznie w celu i na warunkach określonych w umowie.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.