Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 516/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2007-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne: Oświata
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36a ust. 1-3, ust. 5, ust. 5b, art. 5c pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 30 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: par. 8 pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 189 poz 1855
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 października 2003 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki i trybu pracy komisji konkursowej
article: art. 4, art. 7, art. 8, art. 34, art. 30 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2001 nr 79 poz 854
law: Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 4, art. 4
journal: Dz.U. 2006 nr 97 poz 674
law: Ustawa  z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Starszy inspektor Maria Filipek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007r. sprawy ze skargi E.S.K. na zarządzenie Wójta Gminy z dnia [...]sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia konkursu na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół w P. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. Wójt Gminy na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jt. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) oraz § 8 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 października 2003 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki i trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. Nr 189, poz. 1855) unieważnił konkurs przeprowadzony w P. dnia [...] lipca 2007 r. na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół. W § 2 stwierdził, że traci moc zarządzenie Nr [...] Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2007 r. w sprawie powołania komisji konkursowej do przeprowadzenia konkursu na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół. Zarządzenie weszło w życie z dniem podpisania.

W petitum zarządzenia Wójt Gminy jako podstawę unieważnienia konkursu wskazał również art. 36a ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami dotyczącymi składu komisji konkursowej.

Dnia [...] czerwca 2007 r. Wójt Gminy zarządzeniem Nr [...] ogłosił konkurs na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół. Ogłosił jednocześnie wymagania, jakie powinny spełnić osoby przystępujące do tego konkursu.

Pisemnie dnia [...] czerwca 2007 r. wezwał Zarząd Oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego w P. oraz Radę Pedagogiczną i Radę Rodziców Zespołu Szkół i dnia [...] lipca 2007 r. Kuratorium Oświaty, do desygnowania przedstawicieli do udziału w pracach komisji konkursowej.

Wskazani przez powyższe organy przedstawiciele zostali przez Wójta Gminy powołani w skład komisji konkursowej na podstawie jego zarządzenia Nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r.

Jedenastoosobowa komisja konkursowa w wyznaczonym dniu konkursu, tj. [...] lipca 2007 r., wyłoniła w drugiej turze głosowania kandydata na Dyrektora Zespołu Szkół – E. S.

Dnia [...] sierpnia 2007 r. do Urzędu Gminy wpłynęło pismo Międzyzakładowej Komisji NSZZ "Solidarność" Pracowników Oświaty w L. informujące, że Zespół Szkół w P. objęty jest działalnością tego związku, a pomimo tego nie został poinformowany o konkursie na stanowisko dyrektora. Przedstawiciel tego związku nie uczestniczył w pracach komisji konkursowej powołanej przez wójta, w związku z tym wnosi o unieważnienie konkursu na Dyrektora Zespołu Szkół.

Wójt Gminy przychylił się do stanowiska prezentowanego przez ten związek zawodowy i wydał stosowne zarządzenie (Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r.) unieważniające konkurs na to stanowisko.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2007 r. (data wpływu do Urzędu Gminy: [...] sierpnia 2007 r.), E. S., która wygrała unieważniony przez Wójta Gminy konkurs na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół, wezwała wójta do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę powyżej cytowanego zarządzenia.

Wójt Gminy, udzielając odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, stwierdził, że zarządzenie Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. odpowiada przepisom prawa. Brak udziału przedstawiciela NSZZ "Solidarność", wytknięty w piśmie tej organizacji związkowej z dnia [...] lipca 2007 r., spowodował nieprawidłowości w składzie powołanej komisji konkursowej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na przedmiotowe zarządzenie wniosła E. S., domagając się stwierdzenia jego nieważności.

W uzasadnieniu skarżąca podnosiła, że zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. Wójt Gminy unieważnił konkurs na Dyrektora Zespołu Szkół przeprowadzony w dniu [...] lipca 2007 r., w wyniku którego komisja konkursowa wybrała jej kandydaturę.

Jako przyczynę unieważnienia konkursu wójt wskazał nieprawidłowości dotyczące składu komisji konkursowej, do składu której nie powołał przedstawiciela Międzyzakładowej Komisji NSZZ "Solidarność" Pracowników Oświaty w L.

Zdaniem skarżącej – ponieważ w Zespole Szkół nie ma członków związku zawodowego NSZZ "Solidarność", nie istniał obowiązek uczestniczenia delegata tego związku w komisji konkursowej. Dlatego nie został naruszony art. 36a ust. 5 ustawy o systemie oświaty, a wobec tego nie było przesłanek do zastosowania § 8 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 października 2003 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki i trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 189, poz. 1855) i unieważnienia konkursu.

Skarżąca uważa również, że obecność przedstawiciela związku zawodowego NSZZ "Solidarność" w składzie komisji konkursowej i oddanie przez niego głosu przy wyniku glosowania "6 do 4" nie mogła mieć wpływu na wynik tego konkursu.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wnosił o jej odrzucenie, względnie o oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi, pełnomocnik organu uważa, że zakończenie konkursu na stanowisko dyrektora szkoły następuje z momentem wyłonienia kandydata, i z tą chwilą nie ma podstaw do podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej, a jedynie z zakresu prawa pracy.

Stanowisko to jest zgodne z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2001 r. w sprawie o sygn. akt III RN 123/01 (opubl. ONSP 2002 r. Nr 12, poz. 282), w którym ustalił, że czynności urzędowe podejmowane przez organy gminy lub z ich umocowania przez powołaną tym celu komisję konkursową zmierzające do powierzenia stanowiska dyrektora publicznej szkoły, mają w przeważającej mierze charakter czynności z zakresu prawa pracy, poprzedzających nawiązanie stosunku pracy, a spory na tle legalności postępowania konkursowego należą do kategorii spraw o ewentualne roszczenie ze stosunku pracy.

Skarżąca powinna poszukiwać ochrony swoich praw w trybie przewidzianym dla rozpoznawania spraw ze stosunku pracy.

Natomiast uzasadniając wniosek o oddalenie skargi, pełnomocnik Wójta podnosił, że wójt gminy przystępując do powołania komisji konkursowej nie wezwał Międzyzakładowej Komisji NSZZ "Solidarność" Pracowników Oświaty w L. do desygnowania przedstawiciela do udziału w jej pracach.

Po wyłonieniu w drodze konkursu kandydata na Dyrektora Zespołu Szkół wpłynęło do wójta gminy pismo z dnia [...] lipca 2007 r. Międzyzakładowej Komisji NSZZ "Solidarność" Pracowników Oświaty w L. z wnioskiem o unieważnienie konkursu na dyrektora zespołu szkół, z uwagi na brak ich przedstawiciela w komisji konkursowej.

Organ, przychylając się do stanowiska prezentowanego przez ten związek zawodowy, unieważnił konkurs na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół.

Zarządzenie podjęte przez wójta odpowiada prawu, a w szczególności art. 36a ust. 5 ustawy o systemie oświaty i § 8 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 października 2003 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki i trybu pracy komisji konkursowej. Intencją ustawodawcy, zdaniem organu, w świetle cytowanych wyżej przepisów jest, by w komisji konkursowej byli przedstawiciele nie tylko tych związków zawodowych, których członkami są zatrudnieni w placówce oświaty, co do której organizowany jest konkurs, ale również i ci przedstawiciele związków zawodowych, którzy obszarem swojego działania obejmują taką placówkę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

W pierwszej kolejności rozważenia wymagała kwestia dopuszczalności skargi na zarządzenie Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2007r. w przedmiocie unieważnienia konkursu na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół.

O zakresie działania sądu decyduje unormowanie zawarte w art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje orzekanie jedynie w sprawach skarg na akty lub czynności wymienione w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153, poz. 1270 ze zm.).

Dnia [...] marca 2002 r. w L. na podstawie art. 5 ust. 5b oraz art. 5a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (jt. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 z późn. zm.), art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (jt. 2001 r. Dz. U. Nr 142, poz. 1592) oraz Uchwały Nr [...] Rady Powiatu L. z dnia [...] lutego 2002 r. w sprawie powierzenia Gminie P. prowadzenia zadania z zakresu oświaty należącego do zadań własnych Powiatu i Uchwały Nr [...] Rady Gminy P. z dnia [...] stycznia 2002 r. w sprawie założenia Liceum Ogólnokształcącego w P., zawarte zostało porozumienie pomiędzy Powiatem L. a Gminą P., na mocy którego powierzono Gminie P. założenie i prowadzenie liceum ogólnokształcącego w miejscowości P. (porozumienie z dnia [...] marca 2002 r. pomiędzy Powiatem L. a Gmina P. w sprawie powierzenia Gminie P. zadania z zakresu oświaty; Dz. Urz. Woj. [...] z 2002 r. Nr [...], poz. [...]). Porozumienie zawarto na czas nieokreślony.

Uchwałą z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] Rada Gminy z dniem [...] września 2002 r. połączyła Liceum Ogólnokształcące w P. i Gimnazjum w P. w Zespół Szkół z siedzibą w P. (Dz. Urz. Woj. z 2002 r. Nr [...], poz. [...]).

W świetle powyższego prowadzenie tego Zespołu Szkół w P. należy do zadań gminy. Szkołą tą, jako jednostką organizacyjną gminy, kieruje nauczyciel, któremu stanowisko dyrektora powierza wójt (art. 36a ust. 1 w związku z art. 5c pkt 2 ustawy o systemie oświaty, Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm., i art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym, tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Wójt zasadniczo zobowiązany jest (o ile organ sprawujący nadzór pedagogiczny nie zgłosi zastrzeżeń w terminie 14 dni) powierzyć stanowisko dyrektora szkoły publicznej, kandydatowi wyłonionemu w drodze konkursu (art. 36a ust. 2-3 ustawy o systemie oświaty). W tym celu wójt określa regulamin konkursu oraz powołuje komisję konkursową.

Zdaniem organu gminy, prezentowanym w odpowiedzi na skargę, z chwilą zakończenia konkursu na dyrektora szkoły i wyłonieniu kandydata nie ma podstaw do podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej, a co najwyżej z zakresu prawa pracy, zaś sprawa wobec tego nie należy do kognicji sądu administracyjnego, a sądu powszechnego.

Powyższy pogląd należy do jednego z dwóch stanowisk, jakie prezentowane są w orzecznictwie w kwestii właściwości sądów administracyjnych i sądów powszechnych w sprawach konkursów.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 29 sierpnia 2001 r. (sygn. akt III RN 123/01, opubl. OSNP 2002 Nr 12, poz. 282) stwierdził, że czynności podejmowane przez organy gminy, a z ich umocowania także przez komisję konkursową zmierzające do realizacji ustawowego obowiązku powierzenia stanowiska dyrektora szkoły publicznej kandydatowi wyłonionemu w drodze konkursu, nie mają charakteru działań z zakresu administracji publicznej, lecz są czynnością z zakresu prawa pracy, prowadzącą do nawiązania stosunku pracy.

Zbliżone stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w postanowieniu z dnia 9 listopada 2004 r. (sygn. akt II SA/Rz 612/04) i z dnia 29 listopada 2004 r. (sygn. akt II SA/Rz 820/04) oraz Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 października 2005r. (sygn. akt I OSK 143/05), wyrażając pogląd, że zaskarżone czynności nie zostały podjęte w sferze administracji publicznej, lecz powodem niedopuszczalności skargi było uznanie, iż żaden przepis prawa nie stanowi bezpośredniego źródła wynikających bezpośrednio z przepisów prawa uprawnień dla uczestników konkursu.

Drugi pogląd prezentowany jest przez orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle spraw dotyczących postępowania konkursowego uregulowanego w ustawie o służbie cywilnej. W postanowieniu z dnia 13 grudnia 2003 r. (sygn. akt II SA 1432/00) i postanowieniu z dnia 9 maja 2001 r. (sygn. akt II SA 3381/00) oraz w wyroku z dnia 14 lutego 2001 r. (sygn. akt II SA 2908/00) Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział pogląd, że rozstrzygnięcia wyników konkursu, w tym konkursu na wyższe stanowiska w służbie cywilnej, są aktami stosowania prawa przez organ administracji i podlegają kognicji sądów administracyjnych.

Postępowanie kwalifikacyjne, poprzedzające mianowanie w służbie cywilnej, pozostaje poza stosunkiem pracy, ponieważ chodzi w nim jedynie o sprawdzenie kwalifikacji kandydata do mianowania go na określone stanowisko, a nie o mianowanie na to stanowisko. Poprzedza ono powstanie stosunku pracy i kończy się rozstrzygnięciem w postaci ustalenia wyniku konkursu. Wszystkie rozstrzygnięcia w tym postępowaniu podlegają kognicji sądu administracyjnego, a postępowanie to ma charakter administracyjnoprawny. Postępowanie to dzieli się na dwa odrębne pod względem prawnym etapy: ustalenie uprawnienia do mianowania na wyższe stanowisko i mianowanie na stanowisko.

Konkurs poprzedza powstanie stosunku pracy i kończy się rozstrzygnięciem – ustaleniem jego wyników. W orzeczeniach tych dominował pogląd, że rozstrzygnięcia w postępowaniu konkursowym mają charakter decyzji administracyjnych bądź też, jako należące do zakresu administracji publicznej, stanowią czynności dotyczące uprawnień wynikających z przepisów prawa i podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego (wyrok NSA z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt OSK 460/04).

W postanowieniu z dnia 13 stycznia 2000 r. (sygn. akt III RN 123/99, opubl. OSNP 2000/21/779) Sąd Najwyższy uznał, że czynności urzędowe podejmowane przez organy gminy lub z ich umocowania przez powołaną w tym celu komisję konkursową, zmierzającą do realizacji ustawowego obowiązku powierzenia stanowiska dyrektora publicznej szkoły podstawowej kandydatowi wyłonionemu w drodze konkursu, mają znamiona prawne działań z zakresu administracji samorządowej sprawowanej przez organy gminy (art. 5 ust. 5 oraz art. 36, 36a ust. 1-5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, jt. Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm. w związku z art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, jt. Dz. U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.) i podlegają zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 16 ust. 1 pkt 1 – 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.).

O dopuszczalności zaskarżenia do sądu administracyjnego czynności zmierzających do realizacji ustawowego obowiązku powierzenia stanowiska dyrektora szkoły wypowiedział się również Sąd Najwyższy w najnowszym orzeczeniu z dnia 6 grudnia 2005 r. (sygn. akt III PK 96/05, opubl. OSNP 2006/21-22 poz. 318). Uznał, że czynności te mają znamiona prawne działań z zakresu publicznej administracji samorządowej sprawowanej przez organ gminy.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r. (sygn. akt I OPS 4/06, opubl. ONSAiWSA 2007/2/28) stwierdził, że akt właściwego ministra orzekający o unieważnieniu postępowania konkursowego na funkcję dyrektora jednostki badawczo-rozwojowej przeprowadzonego na podstawie art. 21 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 33, poz. 388 ze zm.), może być zaskarżony do sądu administracyjnego przez osobę, która wygrała unieważniony konkurs.

Cytowane powyżej ostatnie orzeczenia, które zapadły na tle postępowań konkursowych, świadczą o zmianie linii orzeczniczej w tym zakresie i dopuszczalności zaskarżenia do sądu administracyjnego czynności zmierzających do realizacji ustawowego obowiązku powierzenia stanowiska dyrektora publicznej szkoły.

Sąd w tym składzie również opowiada się za poddaniem kontroli sądu administracyjnego specyficznych czynności wójta gminy z zakresu władztwa administracyjnego.

Wójt gminy, jako organ administracji publicznej, podejmuje akty i czynności dotyczące uprawnień uczestników konkursu na stanowisko dyrektora szkoły publicznej, wynikające z przepisów prawa.

To organ gminy prowadzący szkołę dokonuje ogłoszeń o konkursie na stanowisko dyrektora szkoły i to on określa, jakie wymagania mają spełnić osoby ubiegające się o to stanowisko. Również ten organ administracji publicznej powołuje komisję konkursową w celu przeprowadzenia konkursu (art. 36a ustawy o systemie oświaty).

Należy więc stwierdzić, że działania powyższe mają charakter publicznoprawny. Zgłoszenie się uczestników do takiego konkursu nie rodzi stosunku obligacyjnego z organem administracji publicznej lub komisją konkursową. Powstałe stosunki prawne w związku z prowadzeniem konkursu na stanowisko dyrektora szkoły publicznej nie są oparte na zasadzie równorzędności podmiotów. To komisja konkursowa i organ ją powołujący, dokonując oceny kandydatów na to stanowisko, jednostronnie dokonuje władczych rozstrzygnięć. Orzeczenia oceniające zachowanie zasad przeprowadzenia takiego konkursu, mogą przybrać formę rozstrzygnięcia zarządzającego ponowne przeprowadzenie konkursu z powodu naruszenia tych zasad lub rozstrzygnięcia odmawiającego zarządzenia ponownego przeprowadzenia konkursu. Rozstrzygnięcia te są aktami stosowania prawa przez organ administracji publicznej i niewątpliwie kształtują sytuację prawną uczestników konkursu. Dlatego w takiej sytuacji uczestnik konkursu ma prawo do ochrony sądowej.

Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest pogląd prawny wyrażony w postanowieniu z dnia 14.04.2005 r. sygn. akt. OSK 916/04 Naczelnego Sądu Administracyjnego pub. LEX 169412 iż sprawa powierzenia stanowiska dyrektora szkoły podlega kognicji sądów administracyjnych.

Skarżąca E. S. wygrała konkurs na stanowisko dyrektora szkoły publicznej, który następnie zarządzeniem Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2007 r. został unieważniony.

Oznacza to, że organ prowadzący szkołę nie powierzy E. S. stanowiska dyrektora zespołu szkół. W konsekwencji uznać należy, że skarżąca wykazała swój interes prawny do zaskarżenia zarządzenia Wójta Gminy Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007r.

Wójt Gminy unieważnił konkurs przeprowadzony w P. dnia [...] lipca 2007 r. na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół w P. z powodu "stwierdzenia nieprawidłowości dotyczącej składu komisji konkursowej", polegającej na niepowołaniu do komisji konkursowej przedstawiciela Międzyzakładowej Komisji NSZZ "Solidarność" Pracowników Oświaty w L.

Podstawą prawną powołaną w tym rozstrzygnięciu był § 8 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 października 2003 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki i trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 189, poz. 1855), który stanowi, że organ prowadzący szkołę lub placówkę unieważnia konkurs i zarządza ponowne jego przeprowadzenie w przypadku stwierdzenia innych nieprawidłowości w postępowaniu konkursowym, które mogły wpłynąć na wynik konkursu.

Dotyczy to niewątpliwie prawidłowości ustalenia składu komisji konkursowej.

Zgodnie z art. 36a ust. 5 ustawy o systemie oświaty w skład komisji konkursowej do wyłonienia kandydata na stanowisko dyrektora szkoły wchodzą:

1) po trzech przedstawicieli:

a) organu prowadzącego szkołę lub placówkę,

b) organu sprawującego nadzór pedagogiczny ,

2) po dwóch przedstawicieli:

a) rady pedagogicznej,

b) rodziców,

3) po jednym przedstawicielu zakładowych organizacji związkowych, przy czym przedstawiciel związku zawodowego nie może być zatrudniony w szkole lub placówce, której konkurs dotyczy.

Ustawa o systemie oświaty nie definiuje pojęcia "zakładowej organizacji związkowej", dlatego do zdefiniowania tego pojęcia musimy sięgnąć do ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jt. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.).

Zakładowa organizacja związkowa to taka, która zakresem swojego działania obejmuje cały zakład pracy. Na mocy art. 34 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują również międzyzakładowej organizacji związkowej, która swoim działaniem obejmuje danego pracodawcę.

W sprawie bezsporne jest, że Międzyzakładowa Komisja NSZZ "Solidarność" Pracowników Oświaty w L. obszarem swojego działania obejmuje placówki oświatowe Powiatu L., w tym i Gminy P. Wójt Gminy potwierdził pisma Międzyzakładowej Komisji NSZZ "Solidarność" Pracowników Oświaty w L. z dnia [...] lipca 2007 r. i [...] sierpnia 2007 r., że przedstawiciel Międzyzakładowej Komisji NSZZ "Solidarność" Pracowników Oświaty w L. brał udział w pracach komisji konkursowej do wyłonienia kandydata na stanowisko dyrektorów: w Szkole Podstawowej w O., w Zespole Szkół w P. w 2002 r. i w przedszkolu w P. w 2006 r. Przedstawiciel tego związku zawodowego brał również udział w uzgodnieniu regulaminów wynagradzania nauczycieli w 2005 r. i 2006 r. (pismo Wójta Gminy z dnia [...] października 2007 r.) .

Bezsporne jest ponadto, że żaden z nauczycieli zatrudnionych w Zespole Szkół w P. nie jest członkiem Międzyzakładowej Komisji NSZZ "Solidarność" Pracowników Oświaty w L. Swoich członków w tym zespole szkół posiada tylko Oddział Związku Nauczycielstwa Polskiego w P. i to przedstawiciel tego związku zawodowego brał udział w pracach komisji konkursowej.

Rozstrzygnięcia wymaga kwestia, czy przedstawiciel związku zawodowego, który działaniem swoim obejmuje szkołę, w której przeprowadzany jest konkurs na stanowisko dyrektora, powinien być reprezentowany w pracach komisji konkursowej, niezależnie od tego, czy posiada członków zatrudnionych w takiej szkole.

Art. 36a ust. 5 pkt 3 ustawy o systemie oświaty nie wypowiada się w tej kwestii w sposób jednoznaczny. Reguluje udział w pracach komisji konkursowej, po jednym przedstawicielu zakładowej organizacji związkowej, co oznacza, że dotyczy on również na mocy art. 34 ustawy o związkach zawodowych i przedstawiciela międzyzakładowej organizacji związkowej.

Jednocześnie przepis ten zawiera zastrzeżenie, że desygnowany przez związek zawodowy przedstawiciel do pracy w komisji konkursowej nie może być zatrudniony w szkole lub placówce, której konkurs dotyczy. Oznacza to, że w pracach komisji konkursowej powinni uczestniczyć przedstawiciele tych związków zawodowych, które zakresem swojego działania obejmują szkołę lub placówkę, w której konkurs się odbywa niezależnie od tego, czy w danej szkole zatrudnieni są członkowie tego związku. Istotne bowiem jest, by w pracach komisji uczestniczył nie członek zakładowej organizacji związkowej zatrudniony w danej szkole, ale przedstawiciel organizacji związkowej z terenu działania placówki lub szkoły.

To zaś, jakie jednostki organizacyjne obejmuje dana międzyzakładowa organizacja związkowa, określają samorządowe decyzje właściwych organów danego związku zawodowego. Swoboda tych organów w tym zakresie ograniczona jest przez rozstrzygnięcia ustawowe i statut związku zawodowego.

Za taką interpretacją tego przepisu przemawiają rozwiązania systemowe dotyczące prawa nauczycieli do korzystania z pomocy związków zawodowych na zasadach dotyczących pracowników będących członkami takiego związku (por. art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych oraz art. 3 pkt 4, art. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela; jt. Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

W konkursie na stanowisko dyrektora szkoły mają prawo uczestniczyć nie tylko kandydaci (nauczyciele) zatrudnieni w szkole, w której odbywa się konkurs, ale wszyscy kandydaci wyrażający zainteresowanie ofertą konkursową, oczywiście spełniający wymagania określone dla tego stanowiska.

Przedstawiciele związku zawodowego, którzy biorą udział w pracach komisji dają wtedy gwarancję bezstronności i czuwania nad przestrzeganiem ustalonych zasad prowadzonego postępowania konkursowego. Związki zawodowe, jak to określono w ustawie o związkach zawodowych, reprezentują pracowników, bronią ich godności, praw i interesów materialnych i moralnych, zarówno zbiorowych, jak i indywidualnych, kontrolują przestrzeganie przepisów dotyczących interesów pracowników, emerytów, rencistów, bezrobotnych i ich rodzin (art. 4, art. 7, art. 8 ustawy o związkach zawodowych).

Również przyjmując, że ustawodawca jest racjonalny, a więc używa określonych słów w sposób nieprzypadkowy i zmierza do ustanowienia norm, które są ze sobą zgodne, należy wnioskować, iż zapis ust. 5b art. 36a ustawy o systemie oświaty świadczy o rozumieniu treści pkt 3 ust. 5 art. 36a w sposób przedstawiony powyżej. Art. 36a ust. 5b stanowi, że przepis ust. 5 (określający skład i zasady powołania komisji konkursowej) stosuje się również w przypadku konkursu na stanowisko dyrektora nowo zakładanego zespołu szkół lub placówki. Oczywistym jest, że nie działają jeszcze w takiej placówce i szkole zakładowe związki zawodowe. Gdyby zamiarem ustawodawcy było ograniczenie składu komisji konkursowej tylko do przedstawicieli tych organizacji związkowych, których członkowie są pracownikami placówki lub szkoły, w której przeprowadzany jest konkurs, to sformułowanie takie znalazłoby się w ustawie, tak jak uczynił to w stosunku do składu komisji konkursowej wybierającej na stanowisko dyrektora instytucji kultury w art. 16 ust. 4 pkt 3 i ust. 5 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (jt. Dz. U. z 2001 r. nr 13, poz.123 ze zm.).

Z uwagi na powyższe rozważania Sąd w tym składzie nie podziela tezy sformułowanej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 23 kwietnia 2002 r. (sygn. akt II SA/Kr 194/02), że do komisji konkursowej należy powołać tylko przedstawiciela tego związku zawodowego, który działa na terenie szkoły publicznej, co do której przeprowadzany jest konkurs.

W świetle powyższych rozważań Wójt Gminy prawidłowo uznał, że konkurs na stanowisko dyrektora szkoły został przeprowadzony przez komisję, której skład nie odpowiadał obowiązującym w tym względzie przepisom prawa. W konsekwencji mając na względzie § 8 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 października 2003 r. Regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki i tryb pracy komisji konkursowej, unieważnił konkurs.

Dodatkowo – ustosunkowując się do zarzutu skargi, że ewentualna obecność przedstawiciela związku zawodowego NSZZ "Solidarność" w składzie komisji nie miałaby wpływu na wynik tego konkursu – trzeba uznać, iż jest to pogląd błędny, gdy zważy się, że kandydata na dyrektora – E. S. wyłoniono w drugiej turze wyborów, ponieważ pierwsza nie wyłoniła kandydata. Podkreślić przy tym należy, że udział w komisji konkursowej to nie tylko sama czynność głosowania, ale i udział w merytorycznej ocenie danego kandydata i prawo do zadawania mu pytań.

Oznacza to, że każdy z uprawnionych do uczestniczenia w pracach komisji konkursowej ma niewątpliwy wpływ na wybór takiego, a nie innego kandydata na dyrektora szkoły publicznej.

Z tych względów i na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika organu do zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, gdyż ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera przepisu analogicznego do art. 98 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.), zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.