Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1265/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 75, art. 77, art. 84, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2021 r. sprawy ze skargi J. J. i M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia występowania stanu wody na działce oraz nałożenia obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących J. J. i M. J. solidarnie kwotę 300 zł /słownie: trzysta złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

KrośSygn. akt II SA/Rz 1265/20

U Z A S A D N I E N I E

Przedmiotem skargi J. i M. J., dalej "skarżący", jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dalej "Kolegium", z [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia występowania zmiany stanu wody na działce oraz nałożenia obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Na podstawie akt administracyjnych sprawy ustalono, że decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...], Burmistrz Miasta, dalej "Burmistrz", w pkt 1 stwierdził występowanie zmiany stanu wody na działce nr 274/7, położonej w mieście, obręb [...] ze szkodą dla działki nr 273/4, w pkt 2 nałożył na J. i M. J., właścicieli działki nr 274/7, położonej w, obowiązek wykonania, w terminie do dnia 30 września 2019 r., na działce nr 274/7 urządzeń zapobiegających szkodom - wykonanie szczelnego zbiornika o poj. 5 m3 w części południowo zachodniej działki nr 274/7, oddalonego od granicy działki w odległości min. 8,0 m; do którego należy wprowadzić rury kanalizacji deszczowej połączonej z rynnami i rurami spustowymi odwadniającymi połać dachową budynku mieszkalnego usytuowanego na działce o nr 274/7. Ze zbiornika szczelnego przelewem awaryjnym z rur PCV o średnicy 160 mm odprowadzić nadmiar wód opadowych lub roztopowych do studni chłonnej z ich rozsączeniem do warstw przepuszczalnych gruntu zalegających pod dnem studni. Studnię chłonną wykonać na głębokości min. 2, 5 m liczoną od poziomu terenu do warstwy gruntów przepuszczalnych, tj. piasków średnich. Warstwa ta posiada strop na głębokości 2,2 m liczony od poziomu terenu, a spad na poziomie 3, 7 m, tj. zgodnie z kartą otworu geotechnicznego OBI.

Podczas przeprowadzonego w dniu 17 września 2018 r. dowodu z oględzin działek nr 274/7 i 273/4 organ ustalił, że działka nr 274/7 zabudowana jest budynkiem jednorodzinnym, parterowym z poddaszem użytkowym, z dachem wielospadowym, z którego wody opadowe i roztopowe zostały odprowadzone do studni chłonnej usytuowanej na działce w jej części południowo-zachodniej, przy granicy z działką nr 273/4. Działka nr 274/7 znajduje się powyżej działki o nr 273/4 i posiada skarpę. Na działce nr 273/4 znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny, piętrowy z podpiwniczeniem i częścią garażową oraz dwuspadowym dachem. Wody opadowe lub roztopowe spływające z połaci dachowych odprowadzane są do zbiornika szczelnego o pojemności 5 000 l, a następnie do studni chłonnej, usytuowanych poniżej skarp od strony zachodniej na działce nr 273/4. Budynek mieszkalny posiada drenaż opaskowy wokół części północnej i zachodniej. Według oświadczeń właścicieli działki, wody spływając z terenu działki nr 274/7 w sierpniu 2018 r. spowodowały podtopienie części północno-zachodniej działki nr 273/4, co skutkowało zawilgoceniem ścian i posadzki w piwnicy i w garażu budynku mieszkalnego. Po tym wydarzeniu właściciele działki nr 273/4 wykonali odwodnienie liniowe części fundamentów budynku mieszkalnego w formie drenażu opaskowego, z odprowadzeniem wód do zbiornika szczelnego i dołu chłonnego.

Wody opadowe lub roztopowe z budynku jednorodzinnego usytuowanego na terenie działki nr 274/7 ujęte są w system rynien i rur spustowych, które dalej poprzez rury PCV odprowadzane są do dołu chłonnego, usytuowanego na działce w jej części południowo-zachodniej, przy granicy z działką nr 273/4. Rury zostały posadowione na głębokości 0,70 m, a dół, w formie wykopu o wymiarach około 3,00 m x 7,00 m i głębokości ok. 1,00 m - 1,50 m, został wypełniony gruzem betonowym.

W oparciu o opinię geologiczną B. S. oraz opinię techniczną T. B. ustalono, że do dołu chłonnego dopływa więcej wód opadowych lub roztopowych, pochodzących z połaci dachu niż dół jest w stanie przyjąć i rozsączyć do warstw przepuszczalnych zalegających poniżej dna dołu chłonnego. W oparciu o wyniki przeprowadzonych badań geologicznych oraz wizji w terenie, biegły z zakresu hydrologii stwierdził wystąpienie zmiany stanu wody na działce nr 274/7, polegającą na zmianie kierunku spływu wód opadowych lub roztopowych z połaci dachowych budynku jednorodzinnego zlokalizowanego na terenie działki nr 274/7 - wody zostały odprowadzone systemem rynien, rur spustowych oraz rur PCV do dołu chłonnego usytuowanego w sąsiedztwie działki nr 273/4. W wyniku zmiany nastąpiła szkoda dla działki nr 273/4 w postaci podtopienia jej terenu od strony północno-wschodniej oraz ścian garażu i piwnicy budynku mieszkalnego. Ponadto infiltracja wód opadowych lub roztopowych z dołu chłonnego na działce nr 274/7 podczas opadów deszczu lub roztopów wiosennych powoduje kolejną szkodę - podtapianie, nadmierne nawadnianie działki nr 273/4 w jej części zachodniej.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Burmistrz stwierdził, że działania prowadzone na terenie działki nr 274/7, spowodowały zmianę kierunku odpływu wód opadowych oraz roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym dla działki nr 273/4. Właściciel działki nr 274/7 odprowadzając wody opadowe oraz roztopowe do dołu chłonnego naruszył przepis art. 234 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 310, ze zm., dalej "P.w."), co stanowi podstawę do wydania na podstawie art. 234 ust. 2 P.w. decyzji nakazującej właścicielowi przywrócenie stanu poprzedniego na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Organ wybrał wskazane przez biegłego rozwiązanie, które ocenił za najbardziej właściwe do zastosowania w ustalonych okolicznościach faktycznych.

W odwołaniu od decyzji Burmistrza J. i M. J. podnieśli, iż ich zdaniem pojawienie się wody w piwnicy na działce nr 273/4 spowodowane jest brakiem drenażu w budynku od jego strony południowo-wschodniej. Działka nr 273/4 leży ewidentnie poniżej działek leżących po jej stronie południowo-wschodniej, więc wody gruntowe spływające z ww. działek mogą infiltrować budynek od tej strony, a biegły nie ustalił spływu wód gruntowych. Właściciel działki nr 273/4 do dnia dzisiejszego nie zrobił drenażu opaskowego od południowo-wschodniej strony, do czego nie odniósł się biegły w opinii. Odwołujący wyjaśnili, że budowa dołu chłonnego nie była powodem pojawienia się wody w piwnicy, ponieważ budowa domu na działce nr 273/4 została rozpoczęta pod koniec 2017 r., a dnia 26 lutego 2018 r. została wprowadzona korekta do projektu, prawdopodobnie zaprojektowana została dobudowa garażu z podpiwniczeniem. Zdaniem odwołujących się, nie ma potrzeby przenoszenia dołu chłonnego w inne miejsce, ponieważ takie działanie naraża ich na duże koszty, a warunek doboru dołu chłonnego opisany w opinii technicznej z maja 2019 r. mógłby zostać spełniony np. po odjęciu jednej rury spustowej, nie dokonano jednak obliczeń.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Kolegium decyzją z [...] września 2019 r., uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom i w tym zakresie orzekło o ustaleniu terminu wykonania tych urządzeń w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja Kolegium stanie się prawomocna oraz utrzymało w mocy decyzję Burmistrza w pozostałej części.

W następstwie rozpatrzenia skargi J. i M. J. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 11 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1283/19, uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia [...] września 2019 r. stwierdzając, że biegły wskazał na dwa możliwe w sprawie rozwiązania problemu naruszenia stosunków wodnych. Zalecił, by właściciel działki nr 274/7 zmienił dotychczasową lokalizację odbiornika wód opadowych i roztopowych na nową i wykonał studnię chłonną rozsączającą nadmiar wód opadowych lub roztopowych oraz szczelny zbiornik na wyżej wymienione wody połączony przelewem awaryjnym ze studnią chłonną (rozwiązanie wybrane przez organ) lub odprowadził wody opadowo-roztopowe na własną działkę, zgodnie z przedłożonym do akt sprawy pozwoleniem na budowę. Tymczasem zarówno we wniesionej skardze jak i w toku rozprawy skarżący argumentowali, że teren ich działki został dwukrotnie wyrównany i wody z ich działki nr 274/7 nie spływają na działkę sąsiednią, lecz stagnują na ich działce. Stwierdzili także, że rozwiązanie, w którym wody opadowe i roztopowe sprowadzone są na teren własny działki został zatwierdzony pozwoleniem na budowę (decyzja Starosty [...] z [...] września 2016 r. nr [...]). Skarżący zawnioskowali więc o przywrócenie pierwotnego rozwiązania, tj. sprowadzenia wód opadowych lub roztopowych z połaci dachowych budynku mieszkalnego na działce nr 274/7 powierzchniowo na teren własny. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, organ odwoławczy uwzględniając kluczowy dowód, jakim jest opinia biegłego i wskazane tam rozwiązania, nie przeanalizował, czy w sprawie zamiast nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, nie powinno nastąpić przywrócenie stanu poprzedniego tj. przyjęcia rozwiązania zaproponowanego we wskazanym wyżej pozwoleniu na budowę. Sąd podkreślił, że skoro istnieje wybór rodzaju obowiązku, jaki ma być nałożony, organ powinien uzasadnić, dlaczego zamiast nakazania przywrócenia stanu poprzedniego nakazuje wykonanie urządzeń. W ocenie Sądu szczegółowe rozważenie możliwości odprowadzenia wód opadowo-roztopowych na teren działki nr 274/7, zgodnie z rozwiązaniem przyjętym w pozwoleniu na budowę, pozwoliłoby rozwiać wątpliwości, co do przyjętego rozwiązania. W rezultacie Sąd wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu Kolegium powinno rozważyć czy bardziej uzasadnione jest przywrócenie stanu poprzedniego (tj. zgodnie ze wskazanym w pozwoleniu na budowę sposobem odprowadzania wód), czy też wykonanie urządzenia.

Zaskarżoną decyzją Kolegium, działając na podstawie art. 234 P.w. oraz art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej "k.p.a.") uchylił zaskarżoną decyzję decyzji Burmistrza z [...] lipca 2019 r. w części dotyczącej określenia terminu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom i w tym zakresie orzekł o ustaleniu terminu wykonania tych urządzeń w terminie do dnia 31 grudnia 2020 r. oraz utrzymał w mocy decyzję w pozostałej części.

Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 234 P.w., właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich - art. 234 ust. 2 P.w. Natomiast z art. 234 ust. 3 P.w. wynika, że jeśli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane (ust. 4). Z treści ww. przepisu wynika, że przesłankami wydania nakazów w tym trybie jest ustalenie, że właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na swoim gruncie i zmiany te wywierają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie. Wydanie tej decyzji wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy i jakich zmian dokonał na swoim gruncie właściciel, czy zmiany te spowodowały zmiany stosunków wodnych, i czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim. Analiza przepisu art. 234 P.w. prowadzi do wniosku, że spowodowanie przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie - to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi - i daje to organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakiej mowa w art. 234 ust. 3 ustawy.

Dokonując ponownej oceny przeprowadzonego postępowania Kolegium stwierdziło, iż zaskarżoną decyzję w znacznej części (z wyjątkiem określenia terminu wykonania nałożonego obowiązku) należy uznać za prawidłową. Organ słusznie w oparciu o opinie biegłego geologa, oraz biegłego z zakresu hydrologii ustalił, iż dokonana zmiana na gruncie tej działki spowodowała zmianę kierunku odpływu tych wód z działki nr 274/7, tym samym zmianę stanu wody na gruncie tej działki, ze szkodą dla gruntów działki sąsiedniej nr 273/4. Biegły, w oparciu o przeprowadzone przez geologa ustalenia dotyczące układu warstw gruntowych oraz parametrów geotechnicznych i warunków gruntowo-wodnych ustalił, że przy braku obudowy studni chłonnej z kręgów betonowych (wykonano bowiem jedynie dół chłonny bez obudowy) wody opadowe lub roztopowe mogą infiltrować poprzez warstwy słabo przepuszczalne i głębiej zalegające warstwy średnio przepuszczalne na teren znajdującej się poniżej działki nr 273/4 i powodować na niej szkody. Biegły odniósł się w opinii również do rozwiązań zaproponowanych przez Państwa F., a dotyczących wykonania muru oporowego pomiędzy działkami nr 274/7 i 273/4 stwierdzając, iż wykonanie ścianki szczelnej jest bardzo kosztowne i w tym przypadku niezasadne. Rozważając zasadność wyboru - przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, organ słusznie, opierając się na stanowisku biegłego uznał, że brak jest podstaw do zakwestionowania wybranego przez organ sposobu zabezpieczenia gruntów i budynku A. i J. F. Biegły wyjaśnił, że w przypadku wystąpienia gwałtownych i długotrwałych opadów atmosferycznych zbiornik szczelny wraz z dołem chłonnym, nie będą w stanie przyjąć dodatkowych wód opadowych i roztopowych, spływających z powierzchni działki nr 274/7, oraz infiltrujących na działkę nr 273/4 z dołu chłonnego wykonanego przez właściciela działki nr 274/7. Brak jest tym samym podstaw do dokonywania analizy (obliczeń), o co wnoszą odwołujący się, czy odłączenie jednej z rur spustowych spowoduje, że istniejący dół chłonny będzie wystarczający dla zabezpieczenia spływu wód na działkę nr 273/4.

W kwestii zaleceń zawartych w uprzednio wydanym przez WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 11 lutego 2020 r. mających na celu ustalenie czy bardziej uzasadnione jest przywrócenie stanu poprzedniego czy też wykonanie urządzenia Kolegium wyjaśniło, że w celu realizacji zaleceń Sądu Kolegium zwróciło się do Burmistrza w trybie art. 136 § 1 k.p.a. o przeprowadzenie oględzin działek nr 273/4 i 274/7 celem ustalenia ich aktualnego stanu zagospodarowania oraz określenia, czy jest możliwość przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr 274/7 istniejącego przed dokonaniem naruszenia stosunków wodnych. Niezależnie od powyższego Kolegium pismami z 23 czerwca 2020 r. zwróciło się również do stron postępowania w celu złożenia wyjaśnień odnośnie aktualnego stanu zagospodarowania terenu na działkach nr 273/4 i 274/7 oraz ewentualnej możliwości przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr 274/7.

Po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego, treści protokołów oględzin i stanowisk stron postępowania, Kolegium doszło do przekonania, iż w przedmiotowej sprawie uzasadnionym jest zobowiązanie właścicieli działki nr 274/7 do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, wskazanych w sentencji decyzji Burmistrza. W powyższym zakresie w sprawie zmieniło się zagospodarowanie działki nr 274/7 w szczególności poprzez wykonanie na niej skarpy ze spadkiem w stronę działki nr 273/4. W tej sytuacji drugi wariant zaproponowany przez biegłego, a polegający na odprowadzaniu wody opadowej na teren działki nr 274/7 nie zda egzaminu, ponieważ wody po skarpie będą spływały w stronę działki Państwa F. Potwierdzeniem tej okoliczności jest również dokumentacja fotograficzna stanowiąca wraz z pismem Państwa F. załącznik do protokołu, z której wyraźnie wynika, iż woda z terenu działki nr 274/7 przedostaje się pod ogrodzeniem na teren działki nr 273/4. Okoliczność ta potwierdzona jest również oświadczeniami Państwa F., zgodnie z którymi odłączenie rur spustowych bez likwidacji całej podziemnej instalacji oraz istniejącego dołu chłonnego nie rozwiązało problemu i podczas opadów deszczu ich nieruchomość nadal jest zalewana, do czego wcześniej nie dochodziło. Przedstawiona przez Państwa F. dokumentacja zdjęciowa wykazuje ponad wszelką wątpliwość, że odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z połaci dachowych na teren własny działki nr 274/7, co było drugim wariantem wskazanym w pozwoleniu na budowę nie zdaje w rozpatrywanym przypadku egzaminu i nie rozwiązuje problemu. Zdjęcia przedstawione przez Państwa J. mające dowodzić, że wody z połaci dachowych zostały sprowadzone na teren własnej działki, a teren ten został dodatkowo wyrównany i obsiany trawą, w odróżnieniu od zdjęć przesłanych przez stronę przeciwną, nie zostały wykonane podczas opadów deszczu czy bezpośrednio po nich (z rynien uwidocznionych na zdjęciach nie spływa woda) lecz w pogodny dzień. Na ich podstawie nie sposób stwierdzić, że woda rzeczywiście nie spływa na działkę sąsiednią tylko stagnuje na gruncie. Na rozstrzygniecie sprawy nie może również wpłynąć fakt, że wymienione rozwiązanie jest zgodne z zatwierdzonym pozwoleniem na budowę, bowiem sprowadzenie wód opadowych i roztopowych na teren własny działki powinno być dokonane w taki sposób by nie szkodzić niżej położonej działce nr 273/4. W aktualnie istniejącym stanie faktycznym tego rodzaju rozwiązanie jest niemożliwe, ponieważ oprócz wykonania skarpy i podniesienia terenu pozostaje w gruncie jeszcze instalacja odwodnieniowa oraz dół chłonny. Nie uznało Kolegium za trafne stanowiska Państwa J. wyrażonego w piśmie z 28 sierpnia 2020 r., w którym wskazywali, że podtopienia wynikają z wykonania przez właścicieli tej działki niecki w południowo-wschodniej części działki nr 273/4, bowiem uwidocznione na przedstawionych przez nich zdjęciach obniżenie terenu znajduje się w znacznym oddaleniu od domu, a więc gromadząca się tam woda nie może wpływać na jego podmakanie, a ponadto na zdjęciu tym nie ma ogrodzenia pomiędzy działkami, co świadczy o tym, że nie jest ono aktualne. Argumentacja dotycząca wybudowania zadaszonej altany w południowej części działki oraz postanowienia o objęciu ściganiem z urzędu czynu ściganego z oskarżenia prywatnego nie są związane z przedmiotem postępowania

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne, Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja Burmistrza w kwestii stwierdzenia zmiany stanu wody na działce nr 274/7, ze szkodą dla działki nr 273/4 oraz koniecznością wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, jest prawidłowa i nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie w tej części, dlatego też postanowiła o utrzymaniu jej w mocy w tym zakresie. Kolegium uznało jednak, iż z uwagi na wskazany w decyzji Burmistrza termin, w którym nałożony obowiązek miał zostać wykonany, tj. dzień 30 września 2019 r., konieczne jest zreformowanie zaskarżonej decyzji w tej części i wyznaczenie nowego terminu wykonania nałożonego obowiązku

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisaną wyżej decyzję Kolegium J. i M. J. podnieśli, iż Kolegium wykonując wyrok WSA w Rzeszowie sygn. akt II SA/Rz 1283/19 nie przeanalizowało możliwości przywrócenia stanu poprzedniego tj. możliwości sprowadzenia wód opadowych na teren własny. Wskazali, że działka nr 274/7 pierwotnie nachylona była w stronę zachodnią tj. w stronę działki nr 273/4. Do granicy z działką 273/4 jest ok. 1,5 m różnicy poziomów. Wyrównanie działki spowodowało to, że woda nie spływa na pochyłej niegdyś działce tylko pozostaje na jej wyrównanej płaszczyźnie. Z powyższego wynika, że sytuacja jest lepsza aniżeli było to wcześniej. Na kopii mapy zasadniczej widać również, że działka nr 273/4 w najwyższym punkcie działki graniczącej z działką 274/7 ma ok. 332 m n.p.m. a najniższym ok. 329 m n.p.m., różnica poziomów wynosi ok. 3 m w stronę zachodnią. W aktualnym stanie właściciele działki 273/4 zmienili kierunek spływu wód na własnej działce poprzez nawiezienie ziemi powodując to, że od połowy działki nr 273/4 woda padająca na ten teren spływa w przeciwną stronę niż pierwotnie tj. w kierunku wschodnim granicy, poprzez wybudowanie altanki, z której woda spływa systemem rynien i rur spustowych powierzchniowo na działkę nr 273/4, także na działkę w kierunku wschodnim tj. w stronę granicy z działki nr 274/7 oraz poprzez wykonanie niecki w południowo-wschodniej części działki, która powoduje, że woda opadowa z altanki i woda padająca bezpośrednio na teren działki nr 273/4 spływa po nim i gromadzi się w tejże niecce. Za wyżej wymieniony stan rzeczy sąsiedzi obwiniają skarżących w sytuacji, gdy to właściciele działki nr 273/4 odpowiedzialni są za taki stan rzeczy.

Błędna jest interpretacja Kolegium, że drugi sposób wybrany przez biegłego dotyczący sprowadzenia wód opadowych na własny teren zgodnie z pozwoleniem na budowę jest niemożliwy do wykonania z uwagi na istniejący w gruncie dół chłonny. Skarżący ponadto przedstawili zdjęcia obrazujące aktualny stan zagospodarowania terenu podczas deszczu. Na zdjęciu załączonym do protokołu oględzin przez właścicieli działki nr 273/4 widać, że teren został podkopany przez właścicieli działki nr 273/4 (niecka), a woda oddalona jest zaledwie o ok. 3 m od domu. Rury spustowe, przez które odprowadzana jest woda z dachu na działkę nr 274/7 oddalone są od granicy działki nr 273/4 kolejno: 2 rury spustowe ok. 11 m., 1 rura ok. 17 m i ostatnie 2 rury ok. 30 m. Na działce jest dużo miejsca, jest wystarczająco równa, a odległość rur spustowych jest na tyle daleko od granicy, że woda na pewno nie spływa na działkę nr 273/4. Kolegium wydało decyzję w oparciu tylko o zdjęcia dołączone przez właścicieli działki nr 273/4. Ponadto podczas oględzin nie został w ogóle opisany aktualny stan zagospodarowania działki nr 273/4 oraz zmiany na niej dokonane. Kolegium nie dysponowało dowodami dotyczącymi przyczyny pojawienia się wody widocznej na zdjęciach przedstawionych przez właścicieli działki nr 273/4.

Kolegium dało wiarę zdjęciom przedstawionym przez Państwa F. tymczasem na żadnym z przedstawionych zdjęć nie widać, aby woda wlewała się z działki skarżących spod ogrodzenia. Przy intensywnych opadach deszczu trawa rosnąca przy ogrodzeniu kładzie się w kierunku od ogrodzenia w stronę zachodnią w dół po skarpie do niecki wykonanej przez właścicieli działki 273/4, bowiem nie może kłaść się w kierunku do ogrodzenia i pod górę. Na zdjęciu dostarczonym przez Państwa F. widoczny jest także Mauser na wodę 1000 l umiejscowiony w części wschodniej działki nr 273/4 przy na ogrodzeniu skarżących. W ocenie skarżących Państwo F. są w stanie zrobić "różne rzeczy, aby postawić na swoim", przypuszczalnie mogą nawet wypuszczać wodę z Mausera na własny teren na potrzeby dowodowe tj. zdjęcia. Ponadto woda, która mogła by się pojawiać w piwnicy może wynikać z braku odwodnienia od strony południowo-wschodniej działki nr 273/4. Działka 273/4 leży ewidentnie poniżej działek leżących po jej stronie południowo-wschodniej. Wody gruntowe spływające z tych działek mogą infiltrować budynek od tej właśnie strony. Biegły podczas oględzin (nagranie CD) w dniu 12 kwietnia 2019 r. stwierdził, że przy dodatkowych opadach wysoki poziom wody gruntowej automatycznie dodatkowo się podniesie, a jeżeli jest piwnica czy garaż znajduje się dużo niżej poziomu wody gruntowej, to na 100% przy niewykonaniu izolacji przeciwwilgociowej i przeciwwodnej woda będzie się zbierać w takim obiekcie, zatem jedynym rozwiązaniem jest odwodnienie. Tą kwestię podnoszono w odwołaniu, jednakże organ I instancji w materiałach przekazanych do Kolegium stwierdził, że w zgromadzonej dokumentacji brak jest takiego stanowiska.

Ogrodzenie wykonano bez cokołu własnoręcznie z własnych środków w takiej formie, na jaką było stać skarżących i w obawie przed sąsiadami i ich synem, którzy bez pozwolenia skarżących poruszali się po terenie ich działki. W ocenie skarżących działania sąsiadów są motywowane chęcią pozbawienia ich środków finansowych np. na adwokata w sprawie toczącej się przeciwko ich synowi D. F. przez zmuszanie ich do kosztownej inwestycji w zbiornik na wodę oraz przy pomyślnym wyroku do odszkodowania za szkody (zawilgocenie ścian piwnicy i garażu).

Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o przywrócenie pierwotnego rozwiązania polegającego na sprowadzeniu wód opadowych lub roztopowych z połaci dachowych budynku mieszkalnego na działce nr 274/7 powierzchniowo na teren własny, zgodnego z zatwierdzonym pozwoleniem na budowę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Przedmiotem skargi J. J. i M. J. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO", "Kolegium") z dnia [....] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia występowania zmiany stanu wody na działce i nałożenia obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

W wyroku z dnia 11 lutego 2020 r., II SA/Rz 1283/19, który po myśli art. 153 P.p.s.a. wiąże zarówno organy jak i Sąd w niniejszej sprawie WSA w Rzeszowie ocenił, iż organ odwoławczy, uwzględniając kluczowy dowód jakim jest opinia biegłego i wskazane tam rozwiązania, nie przeanalizował czy w sprawie zamiast nakazywania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, nie powinno nastąpić przywrócenie stanu poprzedniego, tj. przyjęcie rozwiązania zaproponowanego we wskazanym wyżej pozwoleniu na budowę. Takie rozwiązanie dopuszczał biegły w opracowanej opinii. Uwzględniając brzmienie art. 234 ust. 3 p.w. Sąd przyjął, że skoro istnieje wybór co do rodzaju obowiązków jaki ma być nałożony, organ powinien uzasadnić dlaczego zamiast nakazania przywrócenia poprzedniego stanu nakazuje wykonanie urządzeń. Szczegółowe rozważenie możliwości odprowadzenia wód opadowo-roztopowych na teren działki nr 274/7, zgodnie z rozwiązaniem przyjętym w pozwoleniu na budowę, pozwoliłoby rozwiać wątpliwości, co do wyboru przyjętego rozwiązania. Tym bardziej, że organy winny zastosować takie rozwiązanie, które będzie najskuteczniejsze i najprostsze, a jednocześnie racjonalne i ekonomicznie uzasadnione, uwzględniające interesy stron postępowania.

Oceniając wykonanie zaleceń Sądu przez SKO Sąd doszedł do wniosku, że nie zostały one zrealizowane z obrazą art. 153 P.p.s.a.

W celu realizacji zaleceń Sądu Kolegium zwróciło się do Burmistrza Miasta [...] w trybie art. 136 § 1 k.p.a. o przeprowadzenie oględzin działek nr 273/4 i 274/7 celem ustalenia ich aktualnego stanu zagospodarowania oraz określenia, czy jest możliwość przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr 274/7 istniejącego przed dokonaniem naruszenia stosunków wodnych. Podczas przeprowadzonych dnia 14 sierpnia 2020 r. oględzin działki nr 274/7 stwierdzono odłączenie rynien spustowych odbierających wody opadowe i roztopowe z dachu budynku przy ul. J i tym samym wyprowadzenie wód powierzchniowo do gruntu. Podano, że teren działki przyległy bezpośrednio do budynku został wysypany kruszywem naturalnym, a wzdłuż granicy od strony działki nr 273/4 wykonano skarpę oraz pełne drewniane ogrodzenie bez cokołu. Dodatkowo teren działki nr 274/7 na przestrzeni ostatniego roku został wyrównany i obsiany trawą. Jak poinformował współwłaściciel działki nr 274/7 wykonanie skarpy oraz odłączenie rynien miało miejsce odpowiednio latem 2019 r. oraz wiosną bieżącego roku. Poinformował również, że po odcięciu rynien spustowych instalacja podziemna odprowadzająca pierwotnie wody opadowe i roztopowe do dołu chłonnego nie została usunięta, a dół chłonny także pozostał w stanie istniejącym.

Niezależnie od powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] pismami z dnia 23 czerwca 2020 r. zwróciło się również do stron postępowania w celu złożenia wyjaśnień odnośnie aktualnego stanu zagospodarowania terenu na działkach nr 273/4 i 274/7 oraz ewentualnej możliwości przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr 274/7. W odpowiedzi na wezwanie strony przedstawiły swoje stanowiska pismami z dnia 29 czerwca 2020 r. oraz 6 lipca 2020 r.

Po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego Kolegium doszło do przekonania, iż w przedmiotowej sprawie uzasadnionym jest zobowiązanie właścicieli działki nr ewid. 274/7 do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, wskazanych w sentencji decyzji Burmistrza Miasta [...].

SKO ustaliło, w sprawie zmieniło się zagospodarowanie działki nr 274/7 w szczególności poprzez wykonanie na niej skarpy ze spadkiem w stronę działki nr 273/4. W tej sytuacji drugi wariant zaproponowany przez biegłego, a polegający na odprowadzaniu wody opadowej na teren działki nr 274/7 nie zda egzaminu, ponieważ wody po skarpie niewątpliwie będą spływały w stronę działki Państwa F. Potwierdzeniem tej okoliczności jest również dokumentacja fotograficzna stanowiąca wraz z pismem Państwa F. załącznik do protokołu, z której wyraźnie wynika, iż woda z terenu działki nr 274/7 przedostaje się pod ogrodzeniem na teren działki nr 273/4. Okoliczność ta potwierdzona jest również oświadczeniami Państwa F., zgodnie z którymi odłączenie rur spustowych bez likwidacji całej podziemnej instalacji oraz istniejącego dołu chłonnego nie rozwiązało problemu i podczas opadów deszczu ich nieruchomość nadal jest zalewana, do czego wcześniej nie dochodziło. Przedstawiona przez Państwa F. dokumentacja zdjęciowa wykazuje ponad wszelką wątpliwość, że odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z połaci dachowych na teren własny działki nr 274/7, co było drugim wariantem wskazanym w pozwoleniu na budowę nie zdaje w rozpatrywanym przypadku egzaminu i nie rozwiązuje problemu.

W piśmie z dnia 6 lipca 2020 r. Państwo J. wyjaśnili, że wody opadowe z połaci dachowych zostały sprowadzone na teren własnej działki, a teren ten został dodatkowo wyrównany i obsiany trawą. Na dowód tych twierdzeń załączono stosowną dokumentację zdjęciową przy czym zauważyć należy, iż zdjęcia te w odróżnieniu od zdjęć przesłanych przez stronę przeciwną, nie zostały wykonane podczas opadów deszczu czy bezpośrednio po nich (z rynien uwidocznionych na zdjęciach nie spływa woda) lecz w pogodny dzień. Na ich podstawie nie sposób stwierdzić – zdaniem SKO - co podtrzymują Państwo J., że woda rzeczywiście nie spływa na działkę sąsiednią tylko stagnuje na gruncie.

Na rozstrzygniecie sprawy nie może również wpłynąć wg organu fakt, że wymienione rozwiązanie jest zgodne z zatwierdzonym pozwoleniem na budowę. Zauważyć bowiem należy, iż jak stwierdził w swej opinii biegły przedstawiając drugi wariant odwodnienia działki nr 274/7, sprowadzenie wód opadowych i roztopowych na teren własny działki powinno być dokonane w taki sposób by nie szkodzić niżej położonej działce nr 273/4. W aktualnie istniejącym stanie faktycznym tego rodzaju rozwiązanie jest niemożliwe, ponieważ oprócz wykonania skarpy i podniesienia terenu pozostaje w gruncie jeszcze instalacja odwodnieniowa oraz dół chłonny. Jak wyjaśnił biegły właśnie z uwagi na istniejący na działce nr 274/7 dół chłonny, który niekorzystnie oddziałuje na działkę nr 273/4, zalecił on zmianę lokalizacji odbiornika wód opadowych i roztopowych.

Ponadto odnosząc się do zarzutów podniesionych w piśmie z dnia 28 sierpnia 2020 r. przez P.P. J., iż podtopienia widoczne na zdjęciach przedstawionych przez Państwa F. wynikają z wykonania przez właścicieli tej działki niecki w południowo-wschodniej części działki nr 273/4, wg P.P. J. gromadzi się w niej woda deszczowa, której spływ zablokowano, a nie woda spływająca z ich działki. W ocenie Kolegium tego rodzaju stanowisko nie jest trafne. Zauważyć bowiem należy, że wskazane na dołączonym zdjęciu obniżenie terenu znajduje się w znacznym oddaleniu od domu, a więc gromadząca się tam woda nie może wpływać na jego podmakanie. Dodatkowo na zdjęciu tym nie ma ogrodzenia pomiędzy działkami, co świadczy o tym, że nie jest ono aktualne.

W piśmie tym zarzucono również stronie przeciwnej nieprawdziwe stwierdzenie, jakoby odłączona została wyłącznie jedna rura spustowa, gdyż w rzeczywistości odłączono wszystkie rury spustowe. Zdaniem Kolegium ten fakt, nawet jeśli jest zgodny z rzeczywistością to i tak nie może wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia. Na działce pozostaje bowiem nadal cała instalacja odwodnieniowa oraz dół chłonny, o czym była mowa wyżej.

Z uwagi na powyższe Kolegium przyjęło, iż zobowiązanie właścicieli działki nr ewid, 274/7 do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom było w rozpatrywanej sprawie racjonalne i ekonomicznie uzasadnione, gdyż drugi zaproponowany przez biegłego wariant tj. odprowadzenie wody na teren własny działki w zmienionym stanie faktycznym nie odniósłby pożądanego efektu.

Analizując przeprowadzone postępowanie dowodowe Sąd zauważa, że dla oceny czy w sprawie doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz – co istotniejsze w tej sprawie – w jaki sposób usunąć skutki tego naruszenia co do zasady potrzebne są wiadomości specjalne. Opinia biegłego hydrologa w tego rodzaju sprawie ma kluczowy charakter. Samodzielne czynienie ustaleń przez organ co do kwestii wymagających wiadomości specjalnych narusza art. 84 k.p.a.

W realiach niniejszego postępowania najistotniejszy był fakt istotnej zmiany stanu zagospodarowania przedmiotowych działek nr 274/7 i nr 273/4, już po sporządzeniu opinii przez biegłego hydrologa w 2019 r. Okoliczność ta powinna dać organom asumpt do przeprowadzenia dowodu z oględzin przedmiotu postępowania z udziałem biegłego i zlecenia mu sporządzenia opinii uzupełniającej. Zlecenie powinno zawierać również wskazanie przez biegłego czy wnioski z poprzedniej opinii są aktualne czy nie oraz prośbę o jednoznaczną ocenę, która z wchodzących w grę metod usunięcia skutków naruszenia stosunków wodnych jest wg biegłego optymalna i dlaczego.

Zaniechanie powyższych działań oznacza, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone z obrazą art. 7, art. 75, art. 77, art. 84 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł przełożyć się na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.