Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 76/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2022 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Postępowanie w sprawie wszczęte zostało wnioskiem B. L. (dalej: strona, skarżąca) z dnia 30 sierpnia 2021 r., o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem R. L. (dalej: mąż, strony, skarżącej). Do rzeczonego wniosku strona załączyła :

- decyzję ZUS Oddział w W. z dnia 29 lipca 2020r. Nr [...] o przyznaniu jej świadczenia przedemerytalnego oraz decyzję tego organu z dnia 26 marca 2021 r. o waloryzacji przyznanego świadczenia przedemerytalnego od dnia 1 marca 2021 r. do kwoty netto 1075,73 zł ,

- wykaz czynności wykonywanych w ramach sprawowanej opieki nad mężem,

- oświadczenie, że ma prawo do świadczenia przedemerytalnego, nie ma orzeczenia o niepełnosprawności, nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna .

Decyzją z dnia 27 września 2021r., nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 17 ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a, ust. 5 pkt 2 lit. a, art. 20 ust. 2, ust.3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111, z późn. zm.; dalej: u.ś.r.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.), działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Ś., Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. (dalej: organ I instancji), odmówił przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad jej mężem.

W sprawie - po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego -poczyniono następujące ustalenia:

- strona ma 58 lat, nie pracuje, mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim mężem i z 16 letnim synem O. L. (dalej: syn strony),

- mąż strony jest rencistą, w wyniku wypadku komunikacyjnego, cierpi na porażenie czterokończynowe, ma założoną rurkę tracheotomijną. Jest osobą leżącą, wymagającą stałej opieki i pomocy we wszystkich czynnościach życia codziennego, m.in. w zachowaniu higieny osobistej, jedzeniu, zmianie pampersów, odsysaniu rurki tracheotomijnej. Opiekę nad nim sprawuje całodobowo jego żona,

- mąż strony legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 19 lutego 2018 r. nr [...], zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 28 lutego 2023 r. ze wskazaniem, że niepełnosprawność istnieje od 29 sierpnia 2008 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 15 października 2008 r. W orzeczeniu wskazano na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji,

Organ I instancji zauważył ,że mąż strony urodził się [...]1974 r., a znaczny stopień niepełnosprawności posiada od 15 października 2008 r., natomiast niepełnosprawność istnieje od 29 sierpnia 2008 r. czyli od 34. roku życia. Przytoczył treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. , zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Z powyższego – zdaniem organu I instancji - wynika , że osoba, która wymaga opieki nie spełnia żadnej z powyższych przesłanek, a więc nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne.

W dalszej kolejności organ I instancji powołał się na brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r., wedle którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wskazał też ,że od dnia 10 lipca 2020 r. do chwili obecnej strona posiada prawo do świadczenia przedemerytalnego, wobec tego świadczenie rodzinne nie przysługuje,.

W tym zakresie wskazał , że stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Końcowo organ I instancji przytoczył tezę z najnowszego orzecznictwa sądów administracyjnych, wedle której "Świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane, gdy opiekun osoby niepełnosprawnej zaniecha podjęcia pracy lub z niej rezygnuje. Powodem zaprzestania czy niepodjęcia pracy jest opieka nad osobą z niepełnosprawnością i powstały z tego tytułu uszczerbek w jego sytuacji majątkowej. Występuje tutaj nierozerwalny związek, który stanowi podstawę do przyznania tego świadczenia (ratio legis). Przesłanka posiadania ustalonego prawa do emerytury w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego, w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. stanowi przeszkodę w zakresie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego".

Strona odwołała się od decyzji pierwszo-instancyjnej , wnosząc o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie stronie prawa do świadczenia.

Odwołując się podniosła zarzuty :

1/ naruszenia prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.; dalej: Konstytucja RP),

2) błędnego zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. stanowiącym o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego rzecz współmałżonka.

3) błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. ..... u.ś.r., polegającej na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęciu, że okoliczność pobierania przez skarżącą świadczenia przedemerytalnego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 8 grudnia 2021r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W motywach decyzji ostatecznej Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji , wedle którego należy odmówić stronie przyznania świadczenia z uwagi na to, że z treści orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, a w przypadku nauki w szkole lub w szkole wyższej, po ukończeniu 25 roku życia . W tym zakresie organ II instancji wskazał na niezgodność przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. z Konstytucją stwierdzoną wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13. Uwzględniając powyższe - według Kolegium - nie można odmówić przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że niepełnosprawność osoby, która wymaga opieki, istnieje od 29.08.2008 r. czyli od 34 roku życia, skoro bez wpływu na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje moment powstania niepełnosprawności.

Z tych przyczyn, zdaniem Kolegium, organ I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego, gdyż wydał decyzję w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną, a naruszenie to ma istotne znaczenie dla treści podjętej decyzji.

Niezależnie od tego organ II instancji wskazał, że z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359; dalej: k.r.o.) wynika, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Natomiast zgodnie z art. 23 k.r.o. są oni obowiązani do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Powyższe uregulowania potwierdzają, że wśród obowiązków małżeńskich istnieje obowiązek alimentacyjny, w którym bez wątpienia mieści się również obowiązek opieki nad chorym niepełnosprawnym małżonkiem. Mając powyższe na uwadze, pod pojęciem "innych osób, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności" należy rozumieć współmałżonków.

Według Kolegium , prowadzi to do wniosku, że art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ma w pełni zastosowanie do małżonka, ubiegającego się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad współmałżonkiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ odwoławczy uznał, że w powyższej sprawie nie można pominąć, iż w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny małżonka (w stosunku do współmałżonka) wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych, co wynika z treści przepisów art. 23, art. 27 art. 60 § 1-3, art. 61, art. 130 k.r.o. , z którymi to unormowaniami koresponduje art. 17 ust. 1, ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.

Ponadto Kolegium wskazało, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury/renty (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. W orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych podnosi się, że praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno – rentowe.

Powyższe przemawia za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno - rentowego. Jednak w niniejszej sprawie strona nie pobiera emerytury czy renty, lecz świadczenie przedemerytalne.

Kolegium zwróciło uwagę, że świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie określonej w ust. 1 (określającym przede wszystkim wiek i staż pracy ) po upływie co najmniej 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawie o promocji zatrudnienia, jeżeli osoba ta spełnia łącznie następujące warunki:

nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna;

w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych.

Taka konstrukcja świadczenia przedemerytalnego sprawia, że jest ono dedykowane osobom legitymującym się przede wszystkim odpowiednim stażem pracy (tj. okresem uprawniającym do emerytury), które po ustaniu poprzedniego zatrudnienia (ewentualnie innego przewidzianego w tej ustawie źródła dochodu) mają trudności z podjęciem kolejnego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i z tego powodu rejestrują się jako osoby bezrobotne. Warunkiem przyznania świadczenia przedemerytalnego jest przy tym stosunkowo długi, bo przynajmniej 180 - dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych, podczas którego osoba bezrobotna nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a więc pozostawała w gotowości do świadczenia pracy.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził , że świadczenie przedemerytalne przewidziane jest zatem dla osób wyrażających wolę podjęcia zatrudnienia, ale tego zatrudnienia nie znajdujących .Pozostaje to w sprzeczności z wymogiem rezygnacji z zatrudnienia jako przesłanką prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Końcowo organ II instancji podkreślił, że w wypadku pobierania świadczenia przedemerytalnego ustawodawca przewidział bardziej restrykcyjne warunki jego zmniejszania lub zawieszania w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, niż ma to miejsce w wypadku świadczeń emerytalnych. Jest to zrozumiałe, skoro świadczenie to przeznaczone jest dla osób bezskutecznie poszukujących zatrudnienia. Intencją ustawodawcy jest zatem, by co do zasady pobieranie tego świadczenia nie było łączone z równoległym wykonywaniem zatrudnienia (może ono być wykonywane w znacznie mniejszym wymiarze, niż ma to miejsce w wypadku świadczeń emerytalnych).

Mając na uwadze powyższe, Kolegium stwierdziło, że w przypadku strony nie wykazana została przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, bądź niepodejmowania zatrudnienia jedynie w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem i zaistniała także przesłanka negatywna - ustalenie prawa i pobieranie świadczenia przedemerytalnego.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżąca wniosła o:

1/ uchylenie decyzji organów obu instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania;

2/ zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca powołując się na art. 17 ust. 1 u.ś.r., podniosła, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Przy czym w sprawowaniu opieki, o której mowa wart. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi przede wszystkim o pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjalnych osobie niepełnosprawnej, których ta z uwagi na stopień niepełnosprawności (schorowania) nie jest w stanie sobie sama zapewnić.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z uzasadniającą je argumentacją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie przypomnieć jedynie należy, że skoro jedynym kryterium wymiaru sprawiedliwości należącym do sądów administracyjnych jest zgodność z prawem ( legalność) przedmiotu zaskarżenia , to Sąd uchyla zaskarżony akt administracyjny w okolicznościach ściśle wskazanych przez art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2022, poz. 329 ) , dalej p.p.s.a. Jeżeli natomiast te okoliczności nie występują , Sąd ma obowiązek oddalić skargę. Nie mogą bowiem być brane pod uwagę względy słusznościowe. . Wskazać też trzeba, że podstawą uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną jest naruszenie przez organ wydający zaskarżony akt określonych przepisów prawa (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a ) . W przypadku naruszenia prawa materialnego i procesowego musi się ono wiązać z wpływem na wynik sprawy . Wymaga jednak podkreślenia , że ustawodawca przewidział dodatkowy kwalifikator dla określania podstaw uchylania decyzji w związku z naruszeniem przepisów o charakterze proceduralnym .Naruszenie przepisów proceduralnych może bowiem nastąpić wyłącznie , jeżeli wpływ na wynik sprawy był istotny ( art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.)

Oceniając pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził ,że zaskarżony akt odpowiada prawu.

Materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych , która określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Świadczeniami rodzinnymi w rozumieniu wymienionej ustawy (art. 2 pkt 2) są m.in. świadczenia opiekuńcze, w tym świadczenie pielęgnacyjne. Przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określa przepis art. 17 u.ś.r., który w ust. 1 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że rozstrzygając o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego organ nie działa w granicach uznania administracyjnego. Tym samym niespełnienie przesłanek określonych w art. 17 u.ś.r. nakłada na organ powinność odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia nawet w sytuacji wystąpienia po stronie wnioskodawcy szczególnie uzasadnionych okoliczności. Innymi słowy, uwarunkowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od obiektywnych kryteriów i zasad jego udzielania pozbawia organ możliwości przyznawania tego świadczenia z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego, czy słuszności. Żadne inne niż określone w przepisach ustawy kryteria nie mogą decydować o przyznaniu prawa do tego świadczenia. Wobec tego przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, uzależnione jest od spełniania w tej dacie wszystkich przesłanek warunkujących jego uzyskania ,a więc zaistnienia zarówno tych pozytywnych ( art. 17 ust.1 u.ś.r.) jak i braku tych negatywnych , wymienionych w art.17 ust. 5 u.ś.r.

Jak wynika bowiem z przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia przedemerytalnego ( ...) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje . A zatem ustawodawca wyraźnie wskazuje czas, w którym znajduje zastosowanie powyższy przepis. Jest to moment, w którym osoba aplikująca o świadczenie pielęgnacyjne ma ustalone prawo do świadczenia emerytalnego . .A zatem , gdy w dacie zainicjowania postępowania o przyznanie tego świadczenia funkcjonuje w obrocie prawnym decyzja o przyznaniu świadczenia przedemerytalnego , którego wypłaty nie wstrzymano ( począwszy od daty wszczęcia postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego) , to nie jest możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia od miesiąca , w którym wpłynął wniosek o to świadczenie . Nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja , w której w obrocie prawnym pozostawałyby dwa akty stosowania prawa - skierowane do tej samej osoby i obejmujące ten sam okres – wypłaty świadczenia przedemerytalnego oraz przyznający świadczenie pielęgnacyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje pogląd , który znalazł odzwierciedlenie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego : z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20 , wedle którego właściwym rozwiązaniem jest umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń emerytalno – rentowego przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego.. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu emerytalnego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz.U. 2018 poz. 1270, dalej u.e.r.f.u.s.). Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Wprawdzie emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury ( świadczenia przedemerytalnego). .

Z kolei odnosząc się do zarzutów skargi nakierowanych na materialną treść rozstrzygnięcia zauważyć należy ,że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji odmówił skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w związku z opieką nad niepełnosprawną mężem ze względu na brak związku między sprawowaną przez skarżącą opieką, a niepodejmowaniem zatrudnienia. W badanej sprawie pozostaje poza sporem , że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności , wydanym w dniu 19 lutego 2018r. z ze wskazaniem całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji. Jak wynika z wywiadu środowiskowego mąż skarżącej jest osobą leżącą, cierpi na porażenie czterokończynowe , ma założoną rurkę tracheotonijną. Z ustaleń organów obu instancji wynika, że skarżąca pomaga mężowi przy wszystkich czynnościach dnia codziennego .

Kwestią sporną w analizowanej sprawie nie pozostaje zakres i charakter sprawowanej przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym mężem , lecz właściwie jej ocena pod kątem spełnienia ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem . Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje bowiem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia przesłanki wskazane w tym przepisie. Przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przepisu art.17 ust.1 u.ś.r. wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13,publ : http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Przy czym na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy.

Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. , nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny , gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku żony względem męża , lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, CBOSA). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA). Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.

Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji , gdy wymagający opieki mąż skarżącej – jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności – jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności od października 2008r. , a skarżąca pracowała do lipca 2020r. , kiedy to uzyskała uprawnienie do świadczenia przedemerytalnego , to taki związek przyczynowo - skutkowy między koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia a opieką jest co najmniej zachwiany albo nie istnieje.

W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały zatem jedynie dwie z trzech określonych w tym przepisie przesłanek pozytywnych , warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tj: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki ze wskazaniem znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji oraz o pozostawanie skarżącej i jej męża w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Trafnie natomiast organ I instancji uznał, że odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki , a mianowicie brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki. Zważywszy ,że szereg obowiązków wykonywanych przez skarżącą ( np. przygotowanie posiłków , sprzątanie , pranie) związane jest z typowymi czynnościami wykonywanymi w każdym prowadzonym gospodarstwie domowym .

Zdaniem Sądu , omawiany przepis art.17 ust.1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych , w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiekolwiek pracy zarobkowej . Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w analizowanym przypadku , bowiem pomimo stanu zdrowia męża, skarżąca pracowała do 2020r. Co może świadczyć o tym ,że opieka sprawowana nad mężem przez skarżącą , obiektywnie nie uniemożliwia jej jakiejkolwiek aktywności zawodową w ramach definicji pojęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 3 pkt 22 u.ś.r.

W tym miejscu wymaga podkreślenia ,że w stanie gotowości do zapewnienia mężowi w podeszłym wieku ,wymagającemu opieki ze względu na stan zdrowia. , pozostaje każdy małżonek , co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. Natomiast wbrew zarzutom skarżącej organ nie neguje wymagań dotyczących sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawnym mężem skarżącej , określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu, jak też niesporny udział skarżącej w opiece nad mężem.

W związku z tym konkludując powyższe rozważania , należy zaaprobować stanowisko organów orzekających w sprawie , zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa ( art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych , skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ,określonego w art.17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. . Nie wykazano bowiem w sprawie ,że zaistniała przesłanka rezygnacji skarżącej z zatrudnienia czy też niepodejmowania przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem..

Stwierdzenie powyższego oznacza, że skarga przedstawia się jako bezzasadna, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jej oddalenia w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.