Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2310/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 188, art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 38 § 1 i § 2, art. 45.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2064/20 w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 21 sierpnia 2020 r. nr 2728/2020 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 8 czerwca 2020 r. nr 97/SD/2020; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz B. W. kwotę 1.120 (jeden tysiąc sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 czerwca 2021 r., I SA/Wa 2064/20, oddalił skargę B. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 21 sierpnia 2020 r. nr 2728/2020, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 8 czerwca 2020 r. nr 97/SD/2020 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji Urzędu Dzielnicowego W. Wydział Terenów z 20 grudnia 1979 r. nr T.V.8221/632/171/79/WG, wydanej w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] hip. "F." dz. nr [...].

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279; dalej: dekret). Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w Warszawie Oddział Ksiąg Wieczystych z 24 czerwca 1948 r. tytuł własności przedmiotowej nieruchomości o pow. 1019,5 m2 na dzień 18 czerwca 1948 r. wpisany jest wpisem jawnym na imię M. W. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi z 10 września 2003 r., sygn. akt II Ns 1651/03, spadek po zmarłej w dniu 13 października 1998 r. M. W. nabyła w całości jej córka B. W..

Pismem z 11 listopada 1963 r. M. W. zwróciła się do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Warszawie o przyznanie odszkodowania za działkę nr [...] z nieruchomości "F.". We wniosku strona podała adres w Ł. przy ul. [...].

Decyzją z 17 stycznia 1977 r. Naczelnik Dzielnicy W. orzekł, na zasadzie art. 7 dekretu, o odmowie przyznania M. W. prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości o powierzchni częściowej 526 m2. Decyzja ta, skierowana na adres strony w Ł., została zwrócona i następnie ogłoszona przez obwieszczenie ze wskazaniem na nieznane miejsce pobytu strony.

Decyzją z 22 listopada 1979 r. Naczelnik Dzielnicy W. orzekł, na zasadzie art. 7 dekretu, o odmowie przyznania M. W. prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości o powierzchni częściowej 493 m2, co do reszty nieruchomości, nieobjętej decyzją z 17 stycznia 1977 r.

Decyzją z 20 grudnia 1979 r., znak T.V.8221/632/171/79/WG Naczelnik Dzielnicy W. ustalił odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. ozn. jako "F." dz. nr [...] o pow. 1019 m2 i zobowiązał do jego wypłaty Uniwersytet Warszawski. Adresatka decyzji została określona jako osoba o nieustalonym miejscu zamieszkania, a decyzja pozostawiona w aktach i stała się ostateczna.

Pismem z 7 sierpnia 1989 r. M. W. wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 20 grudnia 1979 r., wyjaśniając, że nie była powiadomiona o jej wydaniu.

Postanowieniem z 18 sierpnia 1989 r. Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W.1 wznowił postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Decyzją z 8 czerwca 2020 r., nr 97/SD/2020, Prezydent m.st. Warszawy odmówił uchylenia decyzji Urzędu Dzielnicowego W. Wydział Terenów z 20 grudnia 1979 r.

W wyniku rozpoznania odwołania skarżącej od powyższej decyzji, Wojewoda decyzją z 21 sierpnia 2020 r. utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że M. W. z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z 20 grudnia 1979 r., gdyż nie dopełniła obowiązku powiadomienia organu prowadzącego postępowanie odszkodowawcze o zmianie swojego miejsca zamieszkania. Wojewoda stwierdził, że podstawę prawną decyzji z 20 grudnia 1979 r. stanowi powołany w niej przepis art. 53 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Organ odwoławczy stwierdził, po przytoczeniu przepisów art. 38 k.p.a. i 45 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania decyzji z 20 grudnia 1979 r., że z uwagi na niezawiadomienie organu prowadzącego postępowanie w sprawie ustanowienia prawa własności czasowej (oraz w czasie późniejszym także w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość), o zmianie adresu zamieszkania (korespondencyjnego) przed dniem wydania decyzji z 17 stycznia 1977 r., organ prowadzący postępowania zastosował procedurę zawartą w ówcześnie obowiązującym art. 45 k.p.a., tj. pismem z 14 marca 1977 r. zwrócił się do Biura Ogólno-Organizacyjnego Urzędu Dzielnicowego W.1 o wywieszenie na tablicy ogłoszeń, na okres 14 dni, obwieszenia z 14 lutego 1977 r. o wydaniu decyzji z 17 stycznia 1977 r. W ww. obwieszczeniu zaznaczono, że dla nieznanej z miejsca pobytu M. W. nie został wyznaczony przedstawiciel ustawowy przez sąd. Przed wydaniem decyzji w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość strona postępowania nie zawiadomiła organu, zgodnie z art. 38 § 1 k.p.a., o nowym miejscu pobytu. Z uwagi na powyższe, zgodnie z art. 45 k.p.a., decyzją z 20 grudnia 1979 r. ustalono odszkodowanie za ww. nieruchomość na rzecz nieznanej z miejsca pobytu poprzedniej właścicielki, stosując ponownie procedurę obwieszczenia o wydaniu decyzji na tablicy ogłoszeń Urzędu Dzielnicowego W.1, na okres 14 dni. Powyższy opis procedury administracyjnej, mającej miejsce przy ustalaniu odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, zdaniem Wojewody świadczy o tym, że w zakresie doręczenia decyzji z 20 grudnia 1979 r., organ orzekający postąpił zgodnie z treścią art. 45 k.p.a., będącego formą doręczenia rozstrzygnięcia osobie nieznanej z miejsca pobytu, tj. również takiej, która po zmianie adresu zamieszkania, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 31 k.p.a. nie zawiadomiła o tym fakcie organu prowadzącemu postępowanie. Z powyższych względów, zdaniem Wojewody, prawidłowo Prezydent m.st. Warszawy zastosował przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., odmawiając uchylenia decyzji z 20 grudnia 1979 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła:

1) obrazę art. 151 k.p.a. przez bezpodstawną odmowę uchylenia decyzji z 20 grudnia 1979 r. przez bezpodstawne przyjęcie, że organ ją wydający prawidłowo skierował ją do M. W. jako nieznanej z miejsca pobytu, podczas gdy organ znał adres strony przy ul. [...] w Ł. i winien był decyzję skierować na ten adres jako na ostatni adres, który strona wskazała, zwłaszcza że nie miał żadnych przesłanek, aby uważać, że ten adres jest nieaktualny;

2) obrazę art. 45 k.p.a. w pierwotnym brzmieniu przez błędne przyjęcie, że strona zaniechała powiadomienia organu o zmianie swojego adresu zamieszkania i nieuzasadnione zastosowanie trybu wywieszenia decyzji z 20 grudnia 1979 r. na tablicy ogłoszeń urzędu, co skutkuje wadliwością w zakresie doręczenia decyzji i jej prawomocności;

3) błąd w ustaleniach faktycznych przez pominięcie okoliczności, że organowi znany był adres strony w Ł. oraz pominięciu, iż w zapytaniu do Głównego Biura Adresowego w Warszawie błędnie wskazano ostatni znany adres strony, co nie pozwoliło na prawidłową identyfikację osoby, której zapytanie dotyczyło i w konsekwencji skutkowało wadliwą odpowiedzią.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Uzasadniając oddalenie skargi Sąd I instancji wskazał, że przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. ma zastosowanie w przypadku, gdy w toku postępowania (po wznowieniu) ustalono, że przesłanka wznowienia (w związku z którą uruchomiono to postępowania) nie wystąpiła, a tym samym nie było podstaw do ponownej merytorycznej oceny sprawy zakończonej ostatecznym aktem – decyzją lub zaskarżalnym postanowieniem (a to – w granicach stwierdzonej podstawy wznowienia i w celu usunięcia stwierdzonej nieprawidłowości). Jako podstawę wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji z 20 grudnia 1979 r. poprzedniczka prawna skarżącej podała art. 145 §1 pkt 4 k.p.a., tj. brak udziału bez własnej winy w postępowaniu w charakterze strony. Zaistnienie tej przesłanki wymaga więc wykazania, że strona postępowania została pozbawiona udziału w postępowaniu administracyjnym bez własnej winy, a zatem z winy organu. W rozpoznawanej sprawie organy, wbrew stanowisku skarżącej, stwierdziły że w sprawie nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania wskazana w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Sąd I instancji podał, że z akt administracyjnych wynika, że wniosek o ustaleniu odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość, przejętą na podstawie dekretu, w dniu 11 listopada 1963 r. złożyła poprzedniczka prawna skarżącej. Wcześniej (w 1948 r.) złożyła ona zaś wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do ww. nieruchomości. We wniosku z 1963 r. podała adres Ł. ul. [...]m. [...]. Na wskazany adres została jej wysłana decyzja z 17 stycznia 1977 r. o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego do części ww. nieruchomości o pow. 526 m2 Korespondencja wskazana na adres Ł. ul. [...] m. [...] wróciła z adnotacją poczty "adresat wyprowadził się". Z tego powodu decyzja z 17 stycznia 1977 r. została doręczona w sposób określony w art. 45 k.p.a. w ówczesnym brzmieniu, tj. przez wywieszenie obwieszczenia. Przed wydaniem decyzji z 20 grudnia 1979 r. Uniwersytet Warszawski (podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania) zwrócił się do Centralnego Biura Adresowego w Warszawie o podanie aktualnego adresu poprzedniczki prawnej skarżącej, ale w dniu 7 sierpnia 1979 r. otrzymał informację, że nie figuruje ona w Centralnym Biurze Adresowym. Dlatego decyzja z 20 grudnia 1979 r. została doręczona nieznanej z miejsca pobytu w sposób określony w obowiązującym wówczas przepisie art. 45 k.p.a. Z przepisu tego wynikało, że pisma skierowane do osób nieznanych z miejsca pobytu pozostawia się w aktach sprawy, o czym wywiesza się obwieszczenie na okres czternastu dni w biurze gromadzkiej rady narodowej (prezydium miejskiej, dzielnicowej rady narodowej, rady narodowej osiedla). Po upływie tego okresu pisma uważa się za doręczone. Ogłoszenie treści decyzji w miejscu położenia nieruchomości miało względem jej właścicieli, zgodnie z regulacją przepisu art. 45 k.p.a., skutki doręczenia. Ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji z 20 grudnia 1979 r. wynika, że została ona pozostawiona w aktach sprawy, a informacja o jej pozostawieniu wywieszona była w terminie od 28 grudnia 1979 r. do 12 stycznia 1980 r. w Urzędzie Dzielnicowym W.1 i stała się prawomocna z dniem 12 stycznia 1980 r.

W ocenie Sądu I instancji, biorąc pod uwagę powyższe ustalenia faktyczne, organ ustalający odszkodowanie (ten sam, który rozpoznawał wniosek dekretowy w 1977 r.) nie miał możliwości ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania poprzedniczki prawnej skarżącej, zatem prawidłowo jako właściciela nieruchomości, za którą przyznano odszkodowanie, wskazano poprzedniczkę prawną skarżącej o nieustalonym miejscu zamieszkania. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zastosowanie przez organ art. 45 k.p.a. w ówczesnym brzmieniu, nie naruszało prawa. Taki tryb był bowiem przewidziany przez ówcześnie obowiązujące przepisy.

Sąd I instancji wyjaśnił również, że zastosowanie przez organ regulacji określanej w art. 45 k.p.a. wyłączyło obowiązek wysłania odpisu decyzji na ostatnio podany adres przez byłą właścicielkę nieruchomości [...], tj. wg procedury określonej w art. 38 § 2 k.p.a. w jego ówczesnym brzmieniu. W ocenie Sądu I instancji na osobie wnioskującej o przyznanie odszkodowania spoczywają określone obowiązki związane z informowaniem organów prowadzących postępowanie o miejscu zamieszkania. We wniosku o przyznanie odszkodowania z 11 listopada 1963 r. poprzedniczka prawna skarżącej wskazała jako swój adres "Ł. ul. [...] m. [...]", jednak korespondencja wysłana na ten adres przez Urząd Dzielnicowy W. Wydział Terenów w 1977 r. wróciła z adnotacją "adresat wyprowadził się". Inicjując postępowanie odszkodowawcze poprzedniczka prawna skarżącej była zobowiązana do zawiadomienia o zmianach adresu lub wystąpieniu innych okoliczności uniemożliwiających jej udział w sprawie. Mając zatem już w trakcie prowadzenia postępowania w przedmiocie wniosku dekretowego wiedzę o niezamieszkiwaniu przez nią pod adresem wskazanym we wniosku z listopada 1963 r., ten sam organ wydając decyzję w przedmiocie odszkodowania, prawidłowo zastosował procedurę określoną w art. 45 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji z 20 grudnia 1979 r. Decydujące znaczenie dla kwestii prawidłowości doręczenia miały zatem ustalenia organu co do nieznajomości aktualnego miejsca pobytu poprzedniczki prawnej skarżącej, w następstwie czego strona z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

W świetle powyższego Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała, aby zaistniały okoliczności uzasadniające twierdzenie, że jej poprzedniczka prawna nie brała udziału w postępowaniu bez swej winy. To z kolei oznacza, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a zatem organ prawidłowo odmówił uchylenia decyzji z 20 grudnia 1979 r.

Sąd I instancji wyjaśnił także, że w zapytaniu do Głównego Biura Adresowego o wskazanie ostatniego miejsca zamieszkania poprzedniczki prawnej skarżącej wskazano prawidłowo imiona i nazwisko byłej właścicielki nieruchomości dekretowej co ma najistotniejsze znaczenie, natomiast wskazanie ostatniego miejsca zamieszkania tej osoby ma znaczenie drugorzędne. Z odpowiedzi Głównego Biura Adresowego w Warszawie z 7 sierpnia 1979 r. jasno wynika, że poprzedniczka prawna skarżącej nie figuruje w Centralnym Biurze Adresowym. Te ustalenia oraz informacja poczty na przesyłce, którą próbowano doręczyć jej decyzję dekretową z 17 stycznia 1977 r. stanowiły wystarczającą podstawę dla organu do uznania jej za osobę o nieznanym miejscu pobytu, a tym samym zastosowania wobec niej procedury przewidzianej w art. 45 k.p.a. w jego ówczesnym brzmieniu.

W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc alternatywnie o jego uchylenie przez uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewodzie, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie zrzekła się przy tym przeprowadzenia rozprawy.

Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do błędnej konstatacji, że Wojewoda prawidłowo uznał, że nie istniały podstawy do uchylenia w postępowaniu wznowieniowym decyzji Urzędu Dzielnicowego W.1 z 14 września 1989 r., co zamyka skarżącej drogę do merytorycznego rozpatrzenia jej wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość, tj.:

1. obrazę art. 151 k.p.a. przez bezpodstawną odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody przez bezpodstawne przyjęcie, że organ ją wydający prawidłowo skierował ją do poprzedniczki prawnej skarżącej jako nieznanej z miejsca pobytu, podczas gdy organ znał adres strony przy ul. [...] w Ł. i winien był decyzję skierować na ten adres jako na ostatni adres, który strona wskazała, zwłaszcza że nie miał żadnych przesłanek, aby uważać, że ten adres jest nieaktualny;

2. obrazę art. 45 k.p.a. w pierwotnym brzmieniu przez błędne przyjęcie, że strona zaniechała powiadomienia organu o zmianie swojego adresu zamieszkania i nieuzasadnione zastosowanie trybu wywieszenia decyzji z 20 grudnia 1979 r. na tablicy ogłoszeń urzędu, co skutkuje wadliwością w zakresie doręczenia decyzji i jej prawomocności;

3. naruszenie art. 38 i 45 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania decyzji z 20 grudnia 1979 r. przez nieuwzględnienie okoliczności, że organowi wydającemu tamtą decyzję znany był adres strony przy ul. [...] w Ł. oraz pominięciu, iż w zapytaniu do Głównego Biura Adresowego w Warszawie błędnie wskazano ostatni znany adres strony, co nie pozwoliło na prawidłową identyfikację osoby, której zapytanie dotyczyło i w konsekwencji skutkowało wadliwą odpowiedzią.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w aktach sprawy znajduje się decyzja z 22 listopada 1979 r. w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości i jak wynika z jej treści na k. 16 akt, organ znał adres zamieszkania strony w Ł. przy ul. [...]. Z adnotacji o prawomocności na tej decyzji i daty prawomocności wnioskować należy, że została ona prawidłowo doręczona, brak bowiem śladu niepodjęcia decyzji przez adresatkę czy powiadamiania jej w drodze obwieszczenia. Bezpodstawnie tym samym, wydając kolejną decyzję dotyczącą nieruchomości, tym razem decyzję z 20 grudnia 1979 r. o odszkodowaniu za tę samą nieruchomość, organ nie wskazał znanego mu adresu strony w Ł. Z kolei w zapytaniu do Głównego Biura Adresowego w Warszawie z 7 sierpnia 2018 r. jako ostatni adres ww. wskazano ul. [...] w W., co sprzeczne jest z danymi zawartymi w aktach sprawy. Z notatki służbowej na k. 3 akt własnościowych wynika, że organowi znany był adres w Ł., notatka pochodzi z 23 grudnia 1963 r. Ten adres strona wskazała też, składając wniosek dekretowy dotyczący nieruchomości. Adres przy ul. [...] w W. pochodził z aktu notarialnego nabycia nieruchomości z lat 40. i był wcześniejszy niż ww. notatka służbowa, jak i następnie decyzja z 22 listopada 1979 r. Skoro Głównemu Biuru Adresowemu w Warszawie błędnie wskazano ostatni znany adres strony, nie można tego zapytania i udzielonej odpowiedzi traktować jako dowód staranności co do ustalenia adresu strony, gdyż treść tego zapytania wskazuje, że zostało ono skierowane błędnie. Zapytanie to nie powinno było być w ogóle kierowane, skoro organ znał adres strony na ul. [...] w Ł. Decyzja z 20 grudnia 1979 r. winna być skierowana na ww. adres i dopiero, gdyby nie została podjęta pod tym adresem można by mówić, że strona zaniedbała powiadomienia organu o zmianie swojego miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 45 k.p.a. w wersji pierwotnej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Zasadne są zarzuty naruszenia art. 38 i art. 45 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji dotychczasowej, a w konsekwencji naruszenia art. 151 k.p.a. przez stwierdzenie, że w sprawie nie została spełniona przesłanka wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a., postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W pierwszej kolejności organ bada zatem, czy zaistniała podstawa wznowienia, negatywne ustalenia w tym zakresie uprawniają do wydania decyzji odmownej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. W sprawie postępowanie zostało wznowione na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ze wskazaniem na pozbawienie strony bez jej winy udziału w postępowaniu. Stanowisko Sądu I instancji oraz organów oparte jest na tezie, że w przypadku decyzji z 20 grudnia 1979 r. zastosowany został prawidłowy tryb doręczenia, wobec czego strona nie może podnosić zarzutu pozbawienia jej udziału w postępowaniu. Okoliczności faktyczne związane z doręczeniem decyzji i towarzyszącym temu ustaleniom, nie są kwestionowane, podważana jest natomiast w skardze kasacyjnej zasadność zastosowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o odszkodowaniu, trybu z art. 45 k.p.a. w ówczesnym brzmieniu. Zarzut ten jest trafny, zastosowany tryb doręczenia decyzji nie był prawidłowy.

Wedle stanu prawnego na dzień 20 grudnia 1979 r., organ administracji państwowej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (art. 36). Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 39 § 1 k.p.a.). Składając wniosek z 11 listopada 1963 r. o ustalenie odszkodowania za działkę nr [...], poprzednia jej właścicielka podała we wniosku swój adres. Odpowiadało to wymogom Kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu ówcześnie obowiązującym, zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a., podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Warunek taki obowiązywał też w dacie wydania decyzji z 20 grudnia 1979 r. Wydając tę decyzję, organ dysponował zatem adresem strony, a zgodnie z art. 38 § 1 k.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji państwowej o każdej zmianie swego adresu. Skutki zaniedbania tego obowiązku określa art. 38 § 2 k.p.a., w takim przypadku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Organ był wobec powyższego nie tylko uprawniony, ale zobowiązany do doręczenia decyzji na dotychczasowy adres podany przez stronę, albowiem tylko takie doręczenie wywoływało skutek prawny.

Nie można natomiast podzielić stanowiska, że w sprawie zachodziły podstawy do zastosowania art. 45 k.p.a. Organ nie prowadził postępowania z udziałem osoby nieznanej z miejsca pobytu, albowiem okoliczność taka nie została potwierdzona. Zwrot korespondencji kierowanej do strony w innych postępowaniach nie stanowił podstawy do uznania, że można zastosować tryb z art. 45 k.p.a., a nie przepis art. 38 § 2 k.p.a. Nadto sama okoliczność, że strona jest nieznana z miejsca pobytu nie została prawidłowo ustalona. Z akt nie wynika, aby to organ podjął czynności w celu zweryfikowania adresu strony, przyznano, że zrobił to podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania, czynność ta nie była przy tym staranna, albowiem podano w zapytaniu [...] adres przedwojenny. Nie można przyjąć zatem, że organ przed doręczeniem decyzji podjął kroki mające na celu ochronę interesu strony i ustalenie jej faktycznego adresu, a w ich konsekwencji uzyskał podstawę do uznania, że miejsce pobytu tej strony nie jest znane.

Mając na uwadze podane argumenty i uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1. sentencji. O zasądzeniu na rzecz skarżącej od Wojewody Mazowieckiego zwrotu kosztów sądowego w kwocie 1.120 zł postanowiono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Ze względu na uchylenie zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny nie prostował uzasadnienia tego wyroku w zakresie, w jakim podano w nim błędne oznaczenie decyzji z 20 grudnia 1979 r. "TV.82221/632/17I/79/WG", zamiast prawidłowego "T.V.8221/632/171/79/WG".