Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 471/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: at 13, 14,15,97
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy 1.oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat B. O. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] o odmowie nadania K. S. statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.

Powyższe rozstrzygnięcie oparte zostało na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.

K. S., urodzony [...] grudnia 1992 r. w [...], obywatel [...], deklarujący narodowość [...], w dniu 14 wrzesnia 2011 r. złożył do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wniosku powołał się na poczucie zagrożenia bezpieczeństwa z uwagi na nachodzenie domu przez nieznanych mu ludzi w maskach z powodu jego ciotecznego brata A. U. znajdującego się w zainteresowaniu władz z powodu podejrzewania go o przyłączenie się do [...] bojowników oraz z powodu wujka – brata ojca – którego podejrzewano o wahhabizm. Ponadto skarżący wskazał na trzykrotną próbę porwania go i wywiezienia w nieznanym kierunku. Po raz ostatni miało to miejsce latem 2009 r.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, rozpoznając powyższy wniosek, decyzją z dnia [...] maja 2012 r. odmówił wnioskodawcy nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o jego wydaleniu wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W ocenie Szefa Urzędu, cudzoziemiec nie podał żadnych przyczyn uzasadniających obawę przed prześladowaniami w rozumieniu Konwencji Genewskiej. Obawy skarżącego o bezpieczeństwo swoje i członków jego rodziny nie wiążą się z niczym innym niż z ogólną sytuacją w kraju pochodzenia. Tymczasem ogólna sytuacja kraju pochodzenia, ze względu na brak bezpośredniego odniesienia do jednego z pięciu kryteriów zawartych w definicji uchodźcy w Konwencji Genewskiej nie może stanowić samoistnej przesłanki do nadania statusu uchodźcy. Organ, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podniósł, że nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia, ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy. W ocenie organu, sytuacja panująca na terytorium [...], w tym również w [...], nie stanowi realnego zagrożenia dla jakichkolwiek praw cudzoziemca.

Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Rada wskazała, że biorąc pod uwagę, że w Polsce przebywają objęci oddzielną procedurą uchodźczą rodzice wnioskodawcy, tj. matka – Z. S. i ojciec – A. S., którzy powołują się w swych wnioskach na stan faktyczny dotyczący skarżącego, konieczne dla rozpoznania niniejszej sprawy było dokonanie wnikliwej analizy porównawczej wspomnianych spraw. Z tego też względu Rada podjęła decyzję o ich wspólnym rozpatrzeniu. Ponadto Rada, z powodu powoływania się przez wnioskodawcę na związek występujący między jego sprawą a wnioskami o nadanie statusu uchodźcy złożonymi przez jego krewnych, tj.: A. U. i M. U., dokonała ich analizy i porównała z oświadczeniami i materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie skarżącego, dążąc do ustalenia, czy występuje między nimi związek przyczynowy.

Rozpoznając sprawę Rada stwierdziła, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, czy dowodów rzeczowych potwierdzających jego deklaracje o doznawanych prześladowaniach ze strony władz [...]. Rada podała, że z analizy wniosku skarżącego wynika, że jest on kawalerem, wyznaje [...], ma średnie wykształcenie, nie ma żadnego wyuczonego zawodu, nie miał stałej pracy, a przed wyjazdem do Polski był bezrobotny. Od urodzenia do opuszczenia [...] mieszkał we wsi [...]. Nie był prześladowany, ani poddawany jakiejkolwiek formie przemocy. Nie był zatrzymany, aresztowany, nie wszczynano przeciwko niemu postępowania administracyjnego lub sądowego, jak też nie został skazany wyrokiem sądowym. Nie był członkiem żadnej z partii politycznych czy organizacji religijnych, również nie brał udziału w działaniach wojennych. Wskazując motywy opuszczenia kraju pochodzenia zadeklarował, że przyjechał do Polski, gdyż nie dawano im żyć z powodu jego ciotecznego brata i próbowano go nawet trzykrotnie porwać i wywieźć w nieznanym kierunku, a do domu przychodzili ludzie w maskach. W dniu 14 sierpnia 2011 r. skarżący zmienił wersję porwań z trzech do dwóch. Rada podniosła, że w toku przesłuchania statusowego przeprowadzonego w dniu 11 października 2011 r. w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, cudzoziemiec podał, że pracował dorywczo na budowie. Warunki życia określił jako trudne, opieka lekarska jest odpłatna i aby dostać pracę w sektorze publicznym trzeba zapłacić dużą łapówkę. Paszport otrzymał bez problemów. Oświadczył, że ani on sam, ani jego matka od roku nie mają żadnego kontaktu z ojcem. Jako powód przyjazdu do Polski i wszczęcia procedury uchodźczej podał problemy jakie mieli z władzami z powodu młodszego brata ojca R. S., który mieszkał na sąsiedniej posesji, nosił brodę i był podejrzewany o wahhabizm. Ostatni raz dokonano najścia na ich dom w 2009 r. W trakcie uzupełniającego przesłuchania przeprowadzonego przez Radę w dniu 5 września 2012 r. cudzoziemiec podtrzymał swoje wcześniejsze oświadczenie, że nie walczył i nie udzielał pomocy bojownikom. Podał, że umundurowani ludzie dwukrotnie wdarli się w sierpniu 2011 r. do ich domu, pytając o stryja Z. U. Stwierdził, że był świadkiem zabrania ojca i grupy sąsiadów z domu i porzuconych poza miastem twierdząc, że zabrano ojca, podczas gdy szukano stryja mieszkającego obok. Oświadczył, że 19 sierpnia 2011 r. chciano go zabrać, grożąc rodzicom, aby podali miejsce pobytu stryja. Próby te miały być podejmowane w ciągu kolejnych 2-3 miesięcy. Skarżący zmienił wcześniejszą deklarację twierdząc tym razem, że był prześladowany w [...], gdyż grożono mu śmiercią z powodu stryja, ale nie był poddawany przemocy. Unikał wyjaśnienia powodu zmiany zeznań w sprawie uważania się za osobę prześladowaną.

Rada po dokonaniu analizy akt sprawy i skonfrontowaniu oświadczeń stwierdziła, że A. U. wraz z żoną M. U. oraz Z. S., skarżący i A. S. uzgodnili wspólnie narracje rzekomych prześladowań ze strony władz w celu wprowadzenia w błąd organów polskiej administracji publicznej. Nie uchronili się jednak przed istotnymi rozbieżnościami w zeznaniach, postępowanie wykazało, że są one niewiarygodne, niespójne i wymyślone na potrzeby postępowania. Powody, dla których skarżący obawia się powrotu do kraju pochodzenia nie mogą być uznane za “uzasadnioną obawę" i nie stanowią podstawy do nadania mu statusu uchodźcy. Cudzoziemiec nie udowodnił i nie uprawdopodobnił, że władze [...] podejmowały i mogłyby podejmować w przyszłości wobec niego jakiekolwiek działania krzywdzące na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, czy poglądów politycznych.

Rada odmówiła uznania wiarygodności złożonej deklaracji przez skarżącego o rzekomym zagrożeniu jego bezpieczeństwa z powodu zainteresowania władz osobą jego ojca oraz wuja R. S. i krewnego A. U., bowiem w ocenie Rady oświadczenia o zagrożeniu z powodu wymienionych osób są bezpodstawne. Ojciec skarżącego, do incydentalnego zatrzymania go w 2009 r. z powodu jego brata R., nie był obiektem zainteresowania ani struktur federalnych, ani też [...]. Ani on sam, ani też nikt z rodziny nie walczył, nie pomagał bojownikom i – poza jednym przypadkiem w 2009 r. – nigdy nie był zatrzymany, aresztowany, nie stawiano mu zarzutów, nie prowadzono postępowania administracyjnego lub sądowego, jak również nie został skazany wyrokiem sądowym. Cudzoziemiec bez problemów poruszał się po terytorium [...] i wykonywał dorywcze prace budowlane w [...].

Rada odmówiła też uznania deklaracji skarżącego o rzekomym prześladowaniu go z powodu jego brata R. S. za wiarygodne i udowodnione. Rada stwierdziła, że brat skarżącego wraz z grupą sąsiadów usiłował narzucić poprzez stosowanie przemocy (agresja fizyczna i bicie pałkami) zaprzestania palenia tytoniu i picia alkoholu. Ponadto wraz z innymi dopuszczał się nie tylko naruszenia nietykalności cielesnej i zagrożenia zdrowia i życia atakowanych przez siebie osób, ale też dokonywał niszczenia mienia poprzez ataki i rozbijanie sklepów prowadzących sprzedaż tych produktów, które to czyny zgodnie z Kodeksem karnym [...] uznane są za przestępstwo i zagrożone odpowiedzialnością karną i finansową. Skarżący nie włączał się w działania brata i jak sam stwierdził, kłócił się z nim z tego powodu. Wskazano, że nawet, jeśli przyjąć, że przedstawione przez skarżącego oświadczenia o zatrzymaniu go wraz z bratem i grupą sąsiadów przez struktury siłowe w 2009 r. i wywiezienia poza miasto miało miejsce, to działanie to miało wobec niego charakter jedynie incydentalny i jednorazowy. W działaniach tych, w ocenie Rady, nie sposób dopatrzyć się prześladowania, w tym nachodzenia, które wpisują się w rytm działań operacyjnych stosowanych w [...] przez organa porządku publicznego.

Na tej podstawie Rada uznała cudzoziemca za osobę niewiarygodną i wskazała, że swymi wzajemnie sprzecznymi oświadczeniami nie uprawdopodobnił, że przyczyną wyjazdu z [...] i wszczęcia procedury uchodźczej była obawa przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, wyznawanych poglądów politycznych czy przynależności do określonej grupy społecznej, co jest z mocy prawa przesłanką dla nadania statusu uchodźcy. W ocenie Rady skarżący nie wykazał, że posiada uzasadnione, a nie tylko domniemane obawy przed prześladowaniami z przyczyn wskazanych w Konwencji Genewskiej. Ostatecznie Rada uznała skarżącego za migranta, który w celu poprawy warunków życia i w poszukiwaniu lepszych perspektyw i przyszłości dla siebie i swojej rodziny opuścił kraj pochodzenia. Zwrócono uwagę na fakt, że cudzoziemiec nigdy nie posiadał stałego zatrudnienia i jedynie okazjonalnie podejmował prace dorywcze.

Rada podzieliła sformowaną w oparciu o aktualne i wiarygodne opracowania eksperckie ocenę Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na temat ustabilizowania się sytuacji politycznej i militarnej w [...] i zmniejszenie się zagrożenia dla ludności cywilnej. Dokonana w uzasadnieniu opracowania z dnia 17 kwietnia 2009 r. UNHCR ocena potrzeby udzielania ochrony międzynarodowej ubiegającym się o status uchodźcy osobom pochodzącym z wchodzącej w skład [...] nie obliguje państwa przyjmujacego cudzozienca z terytorium [...] do udzielenia mu ochrony, a jedynie zbadania jego indywidulanej sytuacji, która przez organy obu instancji została poddana szczegółowej analizie. Pokreślono, że ani skarżący, ani żaden z członków jego rodziny nigdy nie należał do żadnej z partii politycznych, nie był członkiem ani też nie był powiązany ze strukturami bojowników, nie udzielał w sposób regularny pomocy bojownikom, czy osobom należącym do fundamentalistycznych organizacji [...]. Za potwierdzenie braku zainteresowania władz federalnych lub [...] osobą skarżącego uznano fakt nie utrudniania mu przez władze i struktury siłowe [...] poruszania się po jej terytorium i opuszczenia jej granic.

Rada wskazała, że analiza sytuacji w [...] jednoznacznie potwierdza, że nie toczy się tam żaden konflikt wewnętrzny, a ponadto państwo to nie jest zaangażowane w konflikt dwustronny lub międzynarodowy, który mógłby stwarzać potencjalne zagrożenie dla praw i wolności skarżącego. Od wyjazdu skarżącego z kraju pochodzenia sytuacja nie tylko nie uległa pogorszeniu, lecz przeciwnie, nastąpiła jej stabilizacja. Jak wykazuje raport Ośrodka Studiów Wschodnich nr VII-0632/8/09 osoby pochodzące z [...] nie są systemowo i powszechnie prześladowane na terenie innych części [...]. Mogą swobodnie podróżować, osiedlać się, o czym najlepiej świadczy fakt istnienia dużych skupisk [...] w prawie wszystkich dużych aglomeracjach miejskich [...]. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia skarżący nie byłby narażony na prześladowanie ani innego rodzaju represje. Podkreślono, że jeśli cudzoziemiec uzna, że warunki życia w [...] mu nie odpowiadają może podjąć próbę osiedlenia się w innej części [...], która jest krajem jego pochodzenia i nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania przez wnioskodawcę poważnej i realnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, dlatego też bezzasadny jest zarzut, że odmowa udzielenia mu ochrony na terytorium RP będzie stanowiła zagrożenie dla jego wolności i bezpieczeństwa. Z tych względów Rada uznała, że cudzoziemiec nie spełnia przesłanek do objęcia go ochroną na terytorium RP. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że bezpieczeństwo skarżącego nie było zagrożone przed wyjazdem do Polski i nie ma podstaw aby twierdzić, że zagrożenia takie mogą się pojawić po powrocie do kraju pochodzenia. W przypadku powrotu skarżącego do kraju pochodzenia nie można uznać, aby znalazł się w sytuacji rzeczywistego ryzyka zagrożenia jego prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub też, aby został poddany torturom albo nieludzkiemu traktowaniu, karaniu, zmuszany do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego czy ukarany bez podstawy prawnej.

Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, że wydalenie skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie narusza także jego prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Podkreślono, że organ pierwszej instancji w dniu [...] maja 2012 r. odmówił całej rodzinie skarżącego nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej oraz postanowił o wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Nie można zatem uznać, że wydalenie skarżącego w jakikolwiek sposób naruszy jego życie rodzinne. Skarżący jest obywatelem [...], posiada prawo przebywania na jej terytorium. Nie ma zatem przeciwwskazań do powrotu całej rodziny do kraju pochodzenia. Wydalenie skarżącego wraz z rodzicami i rodzeństwem nie będzie naruszeniem Konwencji o ochronie praw człowieka, dlatego też brak jest podstaw przemawiających za udzieleniem skarżącemu ochrony na terytorium RP.

Skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył K. S., zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie prawa materialnego, tj:

a) art. 13, art. 14 ust. 3, art. 15 oraz art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez pominięcie art. 14 ust. 3 oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów w sprawie, skutkujące uznaniem, że skarżący nie spełnia przesłanek do objęcia go ochroną międzynarodową;

b) art. 19 ust. 1 pkt 1 wymienionej ustawy poprzez uznanie, że po powrocie do kraju pochodzenia nie zachodzi uzasadniona obawa przed prześladowaniem;

c) art. 20 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy poprzez stwierdzenie, że nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania przez skarżącego poważnej krzywdy w kraju pochodzenia;

d) art. 3 i art. 5 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez stwierdzenie, że po powrocie do kraju pochodzenia nie dojdzie do naruszeń praw cudzoziemca do wolności i bezpieczeństwa osobistego;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

a) art. 7, art. 77 i art. 80 kpa poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i brak odniesienia do sytuacji rodzin osób o przynależność do bojowników lub udzielanie im pomocy, jakkolwiek z dostępnych źródeł wynika, że osoby takie w szczególności są narażone na niebezpieczeństwo ze strony władz;

b) art. 15 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie odwoławczym, a mianowicie nieprzeprowadzenie w sposób pełny kontroli instancyjnej polegającej na merytorycznym rozpatrzeniu sprawy.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2012 r. Ponadto w obszernym uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że żołnierze federalni niejednokrotnie nachodzili jego dom, poddając go torturom i stosując wobec niego również akty przemocy.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.

Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.

Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. W ocenie Sądu organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680), Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 z późn. zm.), Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 517), a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji prawidłowo orzekły co do braku podstaw do przyznania skarżącemu ochrony międzynarodowej – statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany.

Stosownie do treści przepisu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 1 A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. Uregulowanie to ma on charakter taksatywny, zawiera katalog przesłanek warunkujących nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje on ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi “uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie “uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba – jak wskazane zostało w podręczniku Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) – muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Dla przyjęcia, że ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.

Przenosząc powyższe reguły na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że z uzasadnień wydanych decyzji wynika, że organy dokładnie analizowały treść oświadczeń cudzoziemca zawartych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz treść jego wypowiedzi złożonych podczas późniejszych przesłuchań. Ponadto do akt sprawy włączono protokoły z przesłuchania rodziców skarżącego dokonanego przez Urząd do Spraw Cudzoziemców i Radę. Przeprowadzono komparatystyczną analizę i porównano jej wyniki z ustaleniami poczynionymi w sprawach A. U. i M. U. Dokonana analiza wykazała, że między tymi sprawami nie ma żadnego związku przyczynowego oprócz dolus deliberatus, czyli zmowy w celu otrzymania ochrony międzynarodowej poprzez świadome wprowadzanie w błąd organów administracji publicznej i wymiaru sprawidliwości poprzez składanie niewiarygodnych i fałszywych oświadczeń. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że powodem opuszczenia przez skarżącego kraju jego pochodzenia jest obawa przed prześladowaniami z powodu jego wuja R., co w ocenie Sądu jest całkowicie bezpodstawne i wymyślone, biorąc pod uwagę treść skargi, w której skarżący dokonał eskalacji swoich zeznań, twierdząc – wbrew swoim wcześniejszym oświadczeniom – że był torturowany i poddawany przemocy, co jest kolejnym potwierdzeniem braku wiarygodniości jego oświadczeń i ewolucji jego deklaracji w miarę rozwoju postępowania. Analiza materiału dowodowego nie wskazuje, aby w stosunku do skarżącego istniały rzeczywiste obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia. Skarżący nie złożył żadnych dokumentów, które potwierdzałyby fakt prześladowań jakie doświadczył ze strony władz państwowych lub innych podmiotów. Tym samym nie wykazał, że posiada uzasadnione, a nie tylko domniemane obawy przed prześladowaniami. Nie potwierdził obiektywnego charakteru deklarowanych zagrożeń dla jego bezpieczeństwa, wolności, zdrowia i życia. Stwierdzić zatem należy, że organy orzekające w sprawie, prawidłowo uznały, że skarżący nie wykazał, aby władze kraju pochodzenia skarżącego, prowadziły wobec niego działania noszące znamiona prześladowań w rozumieniu art. 13 powołanej ustawy. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że powód, który wskazał skarżący, nie stanowi wystarczającej przesłanki nadania statusu uchodźcy, gdyż nie ma on charakteru prześladowań ze strony władz, ani prześladowań, przed którymi władze nie byłyby w stanie zapewnić obywatelowi należytej ochrony. Słuszne jest zatem stanowisko Rady wobec poczynionych ustaleń, z których wynika, że skarżący nie był nigdy zatrzymany, aresztowany, oskarżony o działalność antyrządową lub skazany wyrokiem sądu, nie może stanowić podstawy do objęcia takiej osoby ochroną międzynarodową. Mając na uwadze powyższe Sąd podzielił w pełni argumentację organów administracyjnych, że skarżący nie spełnia przesłanek do nadania statusu uchodźcy, co w oparciu o treść art. 19 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy skutkuje odmową nadania statusu uchodźcy. Nietrafny jest tym samym zarzut zawarty w skardze, a dotyczący naruszenia art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego

- i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Organy zasadnie przyjęły, że w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powyższym przepisie. W szczególności, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia.

W związku z powyższym, organ administracji słusznie uznał, że cudzoziemiec nie potrzebuje międzynarodowej ochrony, bowiem nie spełnia przesłanek uzasadniających uznanie go za uprawnionego do nadania statusu uchodźcy ani udzielenia mu ochrony uzupełniającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, określonych w art. 13 ust 1 i art. 15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z dyspozycją przepisu art. 48 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, w ramach prowadzonego postępowania o nadanie statusu uchodźcy organy administracji państwowej zobowiązane są do ustalenia czy w przypadku odmowy uznania za uchodźcę oraz odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a, jeżeli nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 97 ust. 1 a.

Przechodząc do oceny istnienia w niniejszej sprawie przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany wskazać należy, że zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie:

1) mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.;

1a) naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu;

2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu wykonującego decyzję o wydaleniu i od cudzoziemca.

Mając zatem na uwadze ustalenia dokonane w trakcie prowadzonego postępowania statusowego organy prawidłowo przyjęły, że skarżący nie uwiarygodnił, że jest narażony na wymienione naruszenia praw człowieka. Nie przedstawił bowiem żadnego wiarygodnego dowodu, że władze kraju pochodzenia lub inne podmioty podejmowały krzywdzące wobec niego działania mające związek z wyjazdem z kraju pochodzenia.

Zatem, w ocenie Sądu, organ trafnie orzekł, w oparciu o posiadany materiał dowodowy, że przytoczone przez skarżącego okoliczności nie dają podstaw uzasadniających obawę przed prześladowaniem z powodów, o których mówi art. 1 A pkt 2 Konwencji Genewskiej oraz nie uzasadniają udzielenia ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany.

Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa oraz art. 8 kpa i art. 11 kpa, art. 15 kpa i art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa i zawarty w art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącego. Nie zwalnia to skarżącego z obowiązku dostarczania takich materiałów, z których chce on wyciągać korzystne dla siebie skutki zwłaszcza w sytuacji, gdy ze względu na specyfikę sprawy takiej jak przedmiotowa, organ nie ma możliwości zdobywania z urzędu dowodów wskazujących na prześladowania skarżącego czy zagrożenia jego praw do życia, w tym również życia rodzinnego, wolności i bezpieczeństwa. Słusznie więc organy oparły się na materiałach dowodowych dostarczonych przez skarżącego, ale też i na dokonanej ponownej ocenie sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca, która, zgodnie z treścią materiałów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, jest stabilna. Obecnie nie można mówić, o tym by w [...] miało miejsce powszechne naruszanie praw człowieka lub stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej. Analiza sytuacji w [...] na podstawie opracowań i ekspertyz wskazuje, że nie toczy się tam żaden konflikt wewnętrzny, a ponadto państwo to nie jest zaangażowane w konflikt dwustronny lub międzynarodowy, który mógłby stwarzać potencjalne zagrożenie dla praw i wolności skarżącego. Twierdzenia zatem skarżącego, że sytuacja w jego kraju pochodzenia stanowi dla niego zagrożenie i uniemożliwia mu powrót do kraju nie znajdują uzasadnienia. Ponadto, jak wynika z analizy materiału dowodowego, w tym głównie zeznań samego skarżącego, nie należał on nigdy do żadnej partii politycznej, nie był członkiem, ani też nie był powiązany ze strukturami bojowników. Słuszne jest również stanowisko Rady, że za potwierdzeniem braku zainteresowania władz federalnych lub [...] osobą skarżącego należy fakt nieutrudniania mu przez władze i struktury siłowe [...] poruszania się po jej terytorium i opuszczenia jej granic. Powyższe potwierdza, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia skarżący nie byłby narażony na prześladowania ani innego rodzaju represje.

W ocenie Sądu, wobec wydania decyzji odmawiających całej rodzinie skarżącego nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP, wydalenie skarżącego nie naruszy w jakikolwiek sposób jego prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie człowieka i podstawowych wolności. Stąd brak jest podstaw do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany.

Nadto Sąd z urzędu zauważa, rozpoznając liczne sprawy dotyczące cudzoziemców, że rozbieżności i opatrywanie treści składanych przez cudzoziemców wniosków – o objęcie ich ochroną międzynarodową – o coraz to nowsze elementy wskazuje na zjawisko tzw. "eskalacji zeznań", tzn. rozbudowania oświadczeń składanych przez cudzoziemców skutkiem poznania reguł konwencyjnych i proceduralnych noszących cechy próby kreowania sztucznych scenariuszy mających dopasować sytuację wnioskodawców do tychże reguł. Służyć ma temu również dostarczanie dokumentów, zwłaszcza poświadczeń mających podtrzymywać wszelkie możliwe okoliczności sprawie służące, a będące wyrazem solidarności uchodźców.

W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 kpa, zaskarżona decyzja została wyczerpująco uzasadniona, a przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ poinformował skarżącego o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, czym wyczerpał dyspozycję art. 10 § 1 kpa.

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając zaskarżone decyzje, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Orzeczenie o kosztach poniesionej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu znajduje uzasadnienie w art. 250 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 i w zw. z § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).