Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 211/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65  art. 80 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
article: § 5 ust. 1, § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
article: art. 10 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Jarosław Szaro /spr./ Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2014r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2014r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych - oddala skargę-


UZASADNIENIE

I SA/Rz 211/14

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] października 2013 r., nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w dniu 14 stycznia 2005 r. Z. S. złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005. We wniosku zadeklarował pakiet S02 Rolnictwo ekologiczne w wariancie S02a01 Uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) na powierzchni 7,25 ha oraz

w wariancie S02b01 Trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) na powierzchni 150,96 ha. Składając ww. wniosek producent zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] przyznał płatność za rok 2005 z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, w wysokości 45142,15 zł, w pakietach i wariantach wskazanych we wniosku na powierzchni zadeklarowanej przez producenta. Termin 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego zaczął biec w dniu 1 marca 2005 r.

Następnie w latach 2006 – 2011 Z. S. składał wnioski kontynuacyjne o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Po ich rozpatrzeniu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydawał kolejno w dniu [...] stycznia 2007 r. decyzję o nr [...], w dniu [...] stycznia 2008 r. decyzję o nr [...], w dniu [...] grudnia 2008 r. decyzję o nr [...], w dniu [...] marca 2010 r. decyzję o nr [...], na mocy których przyznawał producentowi rolnemu płatności na lata 2006 – 2009 z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w następujących pakietach i wariantach: pakiet S02 Rolnictwo ekologiczne i w jego ramach wariant S02a01 Uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) i wariant S02b01 Trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności), pakiet PO1 Utrzymanie łąk ekstensywnych i w jego ramach wariant PO1b Półnaturalne łąki dwukośne oraz pakiet P02 utrzymanie pastwisk ekstensywnych i w jego ramach wariant P02c01 Pastwiska górskie od 350 do 500 m n.p.m.

Przed wydaniem decyzji przyznającej płatności na rok 2010 organ I instancji przeprowadził w dniach od 12 do 15 stycznia 2011 r. w gospodarstwie Z. S. kontrolę na miejscu, potwierdzoną protokołem. Podczas tej kontroli organ I instancji stwierdził szereg nieprawidłowości związanych z przedeklarowaniem powierzchni działek rolnych oznaczonych symbolami: M, I, Y, AA, L, P, T, H, N, YA.

Z protokołu z kontroli na miejscu wynika, że Z. S. był obecny podczas kontroli, podpisał protokół oraz nie wniósł do niego żadnych zastrzeżeń.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...] marca 2011 r. decyzję nr [...] o przyznaniu za rok 2010 płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości do ww. pakietów.

Od ww. decyzji Z. S. złożył odwołanie, jednak Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...] kwietnia 2011 r. decyzją o nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa do złożenia skargi do sądu administracyjnego.

Następnie w dniu 18 lipca 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

wystosował do Z. S. informację o możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności przyznanych z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w związku z niedotrzymaniem zobowiązania do prowadzenia działalności rolnośrodowiskowej na działkach rolnych przez 5 lat od daty podjęcia zobowiązania tj. od 1 marca 2005 roku. W terminie wskazanym ww. piśmie strona nie zwróciła należności na rachunek Agencji.

Przed wydaniem decyzji dotyczącej przyznania płatności za 2011 r. w dniu 12 stycznia 2012 r. w gospodarstwie rolnym Z. S. ponownie przeprowadzono kontrolę na miejscu, w trakcie której zostały stwierdzone nieprawidłowości dotyczące wielkości zadeklarowanych we wniosku powierzchni działek rolnych. Z. S. był obecny podczas jej przeprowadzania, podpisał protokół i nie wniósł do niego żadnych zastrzeżeń. W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...] marca 2012 r. decyzję o nr [...], którą przyznał płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości na realizację tych samych pakietów .

Następnie w dniu 25 czerwca 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

wystosował do producenta rolnego informację o możliwości zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, przyznanych na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r.,

[...] grudnia 2008 r., [...] marca 2010 r. i [...] marca 2011 r. Strona w terminie wskazanym w ww. informacji nie dokonała wpłaty.

W dniu 5 kwietnia 2013 r. organ I instancji wystosował do Z. S. zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2006 – 2010 z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt.

Po przeprowadzeniu postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

decyzją z dnia [...] maja 2013 r. o nr [...] ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego

w wysokości 25.553,44 zł, uzyskanych na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] stycznia 2007 r., [...] stycznia 2008 r.,

[...] grudnia 2008 r., [...] marca 2010 r. oraz [...] marca 2011 r.

Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez Z.S., Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dniu [...] sierpnia 2013 r., nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...] października 2013 r. decyzję o nr [...], w której ustalił kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 28634,64 zł.

W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdzono, że producent rolny zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni 7,41 ha w pakiecie P01, pow. 3,83 ha w pakiecie P02 i pow. 11,54 ha w pakiecie S02. Stąd powstała kwota nienależnie pobranych płatności w wysokości 28634,64 zł.

Zdaniem organu I instancji w sprawie nie zaistniały przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art. 73 ust. 4

i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 2004.141.18) i art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 2009.316.65). Płatności wypłacone na podstawie ww. decyzji nie wynikały z błędu ARiMR. Nie upłynął jeszcze okres 10 lat pomiędzy datą płatności a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności. Beneficjent nie był natomiast w dobrej wierze, gdyż wnioskodawca zobowiązał się przestrzegać warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia realizacji programu.

Od powyższej decyzji Z.S., reprezentowany przez radcę prawnego G.G. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Odwołujący w opisanym środku zaskarżenia wskazał, że od 2005 roku działki rolne są użytkowane rolniczo na niezmienionych powierzchniach, natomiast wszelkie niezgodności wynikają z niedokładności wykonanych pomiarów kontrolnych. Strona wyjaśniła, iż we wnioskach kontynuacyjnych deklarowała powierzchnie działek

w oparciu o wyniki pomiarów wykonywanych podczas kontroli przez pracowników ARiMR.

Strona w odwołaniu podniosła, że organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa, w szczególności art. 81 i art. 10 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie jej czynnego udziału we wszystkich fazach postępowania. Organ błędnie nie zastosował art. 73 ust 4 i 5 k.p.a. Odwołujący stwierdził, że kwota płatności do zwrotu została ustalona w sposób błędny. Organ I instancji zaliczył do zwrotu również płatności przyznane za 2010 r. w pomniejszonej wysokości mimo, że zostały one ustalone na podstawie kontroli na miejscu przeprowadzonej przez pracowników organu.

Skarżący podniósł również, że obowiązek zwrotu płatności dokonanych

w dniach: 09.02.2007 r., 29.02.2008 r. i 09.01.2009 r. uległ przedawnieniu, gdyż beneficjent był w dobrej wierze. Organ I instancji nie uzasadnił zaś przeciwnego stanowiska w sposób wyczerpujący.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR po rozpatrzeniu odwołania Z. S. opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

Organ odwoławczy zaakceptował ustalenia, jakich organ I instancji dokonał na podstawie przeprowadzonych kontroli na miejscu w dniach 12-15 stycznia 2011 r.

i w dniu 12 stycznia 2012 r. w gospodarstwie Z.S. Z dokumentacji fotograficznej sporządzonej w trakcie kontroli jednoznacznie wynikało, iż na części działek deklarowanych przez producenta rolnego znajdowały się tereny nieużytkowane rolniczo. Widoczne na zdjęciach zagajniki drzew, tereny niekoszone od dłuższego czasu, zakrzaczenia, samosiejki drzew świadczą o braku wykonywania jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych na tych częściach działek, co oznacza, że producent rolny nie przestrzegał zasad dobrej kultury rolnej. Organ odwoławczy uznał więc, że producent rolny zmniejszył powierzchnie działek rolnych, na których w latach 2005-2010 były realizowane pakiety: S02 Rolnictwo ekologiczne, PO1 Utrzymanie łąk ekstensywnych oraz pakiet P02 utrzymanie pastwisk ekstensywnych.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2004 Nr 174, poz. 1809 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, płatność podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej, na której doszło do zaprzestania realizacji programu rolnośrodowiskowego. Organ odwoławczy uznał, że skoro Z.S. nie spełnił warunków wynikających z rozporządzenia rolnośrodowiskowego i zmniejszył powierzchnię użytków rolnych na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, zobowiązany był do zwrotu części pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2006-2010.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ustalił kwotę

z tytułu nienależnie pobranych płatności w wysokości 28634,64 zł.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie zachodzą podstawy do kwestionowania ustaleń dokonanych w trakcie kontroli na miejscu, przeprowadzonych w dniach 18 czerwca 2009 r., 12-15 stycznia 2011 r. i 12 stycznia 2012 r. Z raportów z kontroli na miejscu wynika bowiem, że Z.S. był obecny podczas przeprowadzanych

w jego gospodarstwie kontroli na miejscu, własnoręcznie podpisywał protokoły

z czynności kontroli i nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń do ustaleń zawartych

w raporcie. Choć producent rolny odwołał się od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] marca 2011 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości za 2010 r., to jednak nie wniósł skargi od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego AriMR utrzymującej w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Ustosunkowując się do zarzutu strony, iż pomiary w trakcie kontroli na miejscu zostały wykonane niedokładnie, organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z pkt 36 preambuły rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, kontrole na miejscu dotyczące obszaru polegają nie tylko na weryfikacji i dokonaniu pomiaru zgłoszonych działek rolnych na podstawie posiadanego materiału graficznego, zdjęcia lotniczego itd., lecz także na fizycznej inspekcji działek w celu weryfikacji zgłoszonej uprawy i jej jakości oraz rzeczywistych rozmiarów działek rolnych. Według art. 30 ust. 2 tego rozporządzenia, całkowity obszar działki rolnej może być brany pod uwagę pod warunkiem, że jest ona w pełni użytkowana, zgodnie ze zwyczajowymi normami

w danym Państwie Członkowskim lub regionie. W innych przypadkach uwzględniany jest rzeczywiście użytkowany obszar.

Z powyższych regulacji zdaniem organu odwoławczego wynika, że weryfikacja danych dotyczących powierzchni działek rolnych wskazanych we wniosku producenta rolnego o przyznanie płatności, nie następuje na podstawie danych zawartych w ewidencjach i rejestrach, lecz przede wszystkim na podstawie kontroli na miejscu, a w szczególności fizycznej inspekcji działek co do rzeczywistego obszaru zgłoszonych upraw. Mimo, że płatność rolnośrodowiskowa objęta jest zobowiązaniem wieloletnim, to wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej są wnioskami jednorocznymi, w których producent rolny powinien podać powierzchnie upraw w jego gospodarstwie w roku, którego wniosek dotyczy. Celem kontroli jest zaś stwierdzenie stanu faktycznego aktualnego na dzień przeprowadzenia kontroli

i porównanie z deklaracją producenta rolnego złożoną na dany rok.

Dyrektor Oddziału ARiMR ocenił, że kontrole na miejscu przeprowadzane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami przez wykwalifikowanych i posiadających wymagane upoważnienia pracowników Biura Kontroli na Miejscu, przy użyciu sprzętu GPS gwarantującego poprawność wykonanych kontroli, gdyż posiada on wymagane prawem certyfikaty potwierdzające, iż jakość pomiaru wykonanego tym odbiornikiem spełnia wymagane na poziomie Wspólnoty Europejskiej normy.

Organ odwoławczy uznał również, że wnioski strony o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i przesłuchanie świadków w zakresie ustalenia, czy pomiary dokonane w gospodarstwie odwołującego były wykonane prawidłowo nie są uzasadnione, gdyż zeznania świadków nie mogłyby podważyć dowodów w postaci protokołów z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie odwołującego w latach 2009-2012.

Jako bezzasadne organ odwoławczy ocenił zarzuty dotyczące uniemożliwienia stronie czynnego udziału we wszystkich fazach postępowania, z uwagi na nie powiadomienie strony o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Organ odwoławczy wskazał, że strona została zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego i pouczona o przysługującym jej prawie do czynnego udziału

w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji, do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strona zaś nie wskazała, czy zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej podjęcie konkretnych czynności procesowych, co miałoby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Odnosząc się do zarzutu strony naruszenia art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 organ odwoławczy stwierdził, że nie można uznać, iż Z. S. działał w dobrej wierze, gdyż składając w 2005 r. wniosek

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia realizacji programu. Oświadczył również, iż znane są mu skutki niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. W związku z powyższym był świadom obowiązków ciążących na nim w związku

z otrzymaniem płatności rolnośrodowiskowej.

W dalszej kolejności organ odwoławczy ustosunkował się do zarzutu błędnego obliczenia kwoty naliczonej do zwrotu z tytułu płatności za 2010 rok. Zdaniem organu odwoławczego, płatność za 2010 r. została przyznana do powierzchni stwierdzonej podczas kontroli na miejscu natomiast obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności powstał na skutek niedotrzymania zobowiązania do prowadzenia działalności rolnośrodowiskowej w ramach wnioskowanych pakietów.

Z. S., reprezentowany przez radcę prawnego G.G. zaskarżył powyższą decyzję do sądu administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – dalej k.p.a., które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 10 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego w I instancji i uniemożliwienie zapoznania się z aktami sprawy, art 75 § 1 i art. 76 § 3 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z zeznań świadków, art 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, art 89 § 2 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy mimo, że do jej wyjaśnienia konieczny był udział świadków i biegłych.

Skarżący zarzucił także naruszenie § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez niewłaściwe przyjęcie, że producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy.

Zdaniem skarżącego w zaskarżonej decyzji dopuszczono się również naruszenia przepisów prawa Unii Europejskiej tj.:

- art. 30 ust 1 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 poprzez jego błędną wykładnię,

- art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 i art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że kwota płatności w wysokości 28634,64 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu powołanych przepisów,

- art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 poprzez jego niezastosowanie.

Skarżący kwestionując prawidłowość wykonanych przez organ pomiarów za pomocą urządzeń GPS podniósł, że w sprawie naruszono przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, gdyż nie wykazano, że zastosowana metoda pomiaru odpowiada swoją dokładnością pomiarom wynikającym z przepisów krajowych. Organ nie podał jakie urządzenia GPS zostały użyte w trakcie każdej

z przedmiotowych kontroli, z jakiego oprogramowania korzystano itd. Nie załączył nawet kopii posiadanych certyfikatów. Jeśli tolerancja pomiaru wynosi 1,5 m wokół obwodu każdej działki, jak wynika z uzasadnienia decyzji, to margines błędu może wynieść nawet tysiąc metrów kwadratowych. Skarżący zwrócił uwagę, że w innym miejscu organ stwierdza, że tolerancja w odniesieniu do każdej działki nie może przekroczyć 1 ha, czyli 10.000 m2 dla każdej działki. Stąd zasadny jest zdaniem skarżącego wniosek o powołanie biegłego, który miarodajnie ustaliłby rzeczywisty margines błędu pomiarowego.

Skarżący uznał, że organ nie wykazał, że beneficjent nie dotrzymał zobowiązania do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Powołując się na treść § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia rolnośrodowiskowego skarżący podniósł, że obowiązek zwrotu płatności nie powstał. Jak wynika z akt postępowania, płatności były co roku przyznawane w pomniejszonej wysokości w stosunku do powierzchni upraw stwierdzonych przez organ w kontrolach. Dla obszaru, który zdaniem ARiMR przestał być uprawiany, płatność nie była przyznawana, a zatem obowiązek zwrotu płatności nie powstał. W przeciwnym razie prowadziłoby to do zwrotu świadczeń, których skarżący nie otrzymał.

W ocenie skarżącego organ II instancji błędnie przyjął, że nie działał on

w dobrej wierze. Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności opierał się na danych z rejestru gruntów oraz innych posiadanych danych. Skarżący rokrocznie uprawiał taki sam areał, jak w pierwotnie złożonym wniosku. Chcąc uchronić się od negatywnych konsekwencji zawyżenia powierzchni, wskazywał zaniżone powierzchnie upraw, zgodnie z wynikami kontroli przeprowadzanych w kolejnych latach w gospodarstwie rolnika.

Skarżący podtrzymał również swoje stanowisko dotyczące błędnie naliczonych opłat do zwrotu. W zaskarżonej decyzji organ zaliczył do zwrotu płatności przyznane za 2010 r., pomimo, iż były one przyznane na podstawie kontroli na miejscu dokonanej przez ARiMR. Organ żąda więc zwrotu płatności, które zostały przyznane na skutek jego błędu, którego odwołujący nie mógł wykryć, a taką sytuację wyklucza dyspozycja art. 73 ust 4. rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 i art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż organy administracji publicznej, rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego, ani też prawa materialnego a podniesione w skardze zarzuty okazały się bezzasadne.

Sąd w pierwszej kolejności rozważył, czy w sprawie doszło do uchybienia przepisom regulującym sposób prowadzenia postępowania wyjaśniającego

w niniejszej sprawie. W tym celu należałoby odnieść się do regulacji zawartych w przepisach k.p.a. a w szczególności w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80. Przepisy te nakładają na organy prowadzące postępowanie obowiązek podejmowania działań zmierzających do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy za pomocą zgromadzonego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. W sprawie która jest przedmiotem ww. skargi, organ I instancji oparł swoje ustalenia, w zakresie użytkowania gruntów rolnych na powierzchni mniejszej niż deklarowana w poszczególnych latach, na podstawie wyników kontroli na miejscy. Organ odwoławczy te ustalenia zaakceptował powołując się w szczególności na wyniki kontroli na miejscu, przeprowadzonych w dniach 12- 15 stycznia 2011 r. i 12 stycznia 2012 r.

W ocenie Sądu dokonanie w niniejszej sprawie ustaleń w oparciu o wyniki kontroli na miejscu, przeprowadzonych w dwóch następujących po sobie kolejno latach nie stanowi uchybienia w prowadzeniu postępowania dowodowego lecz świadczy o jego prawidłowości.

Należy zwrócić uwagę, że w sprawach dotyczących przyznania płatności rolnośrodowiskowych prawodawca unijny określił minimalne standardy, jakie powinny być zachowane przy określaniu powierzchni, które stanowią następnie podstawę bądź to przyznania określonej płatności, bądź określenia kwoty płatności nienależnie pobranych. Mianowicie w art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, którego przepisy stosuje się do płatności za lata 2005 – 2009, wskazano, że powierzchnia działki rolnej określana jest za pomocą wszelkich środków spełniających minimalną jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej. Maksymalna tolerancja w odniesieniu do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha. Regulacja o odpowiedniej treści została zamieszczona również odpowiednio w art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który znajduje zastosowanie do płatności przyznawanych od 1 stycznia 2010 r. Z brzmienia tych przepisów wynika, że metoda badawcza, za pomocą której określa się powierzchnię działek rolnych, decydującą o przyznaniu danej płatności, ma gwarantować należytą dokładność pomiaru. Zastosowana przez organ metoda, polegająca na dokonaniu pomiarów działek za pomocą urządzeń GPS pozwalała w ocenie Sądu na stwierdzenie w sposób precyzyjny powierzchni, które były użytkowane rolniczo w sposób zgodny z przyjętym przez rolnika zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Należy bowiem podkreślić, że przedmiotem ustaleń organów nie są całkowite powierzchnie działek objętych płatnościami a powierzchnie faktycznie użytkowane rolniczo. Stąd wyniki pomiarów dokonanych metodą GPS nie mogą zostać samoistnie podważone z uwagi na niezgodność wyników tego rodzaju badań z danymi, zawartymi w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 30 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 (odpowiednio art. 34 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009), można wziąć pod uwagę całkowitą powierzchnię działki rolnej pod warunkiem, że jest ona w pełni użytkowana, zgodnie z normami przyjętymi w danym Państwie Członkowskim lub regionie. W innych przypadkach brana jest pod uwagę powierzchnia faktycznie użytkowana.

Stwierdzenie jaka powierzchnia jest faktycznie użytkowana zgodnie z przyjętym zobowiązaniem rolnośrodowiskowym jest możliwe w sposób rzetelny na podstawie czynności dokonywanych bezpośrednio na działkach rolnych. Dokonanie oględzin działek rolnych, w trakcie których odbywa się inspekcja na kontrolowanych gruntach, w połączniu z dokonywanymi wówczas pomiarami GPS i wykonywaną dokumentacją zdjęciową pozwala uznać, że wykonana w ten sposób kontrola na miejscu zapewnia dokładność pomiarów, pozwalających stwierdzić stopień przestrzegania warunków dobrej kultury rolnej na obszarze, za który producent rolny pobiera płatności rolnośrodowiskowe. W sprawie, która jest przedmiotem kontroli tutejszego Sądu należy uznać, że wykonane w dniach 12-15 stycznia 2011 r. i 12 stycznia 2012 r. kontrole na miejscu były wystarczające dla oceny nieprawidłowości w wypełnianiu przyjętego przez skarżącego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Wykonane kontrole na miejscu i sporządzona w trakcie nich dokumentacja zdjęciowa potwierdzają, że na części powierzchni działek zadeklarowanych do płatności występują zagajniki drzew, zakrzaczenia, samosiejki drzew, które oznaczają, że zaniedbania w wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych mają charakter wieloletni. W związku z powyższym podnoszone przez skarżącego zarzuty co do wadliwości przeprowadzonego postępowania jako bezzasadne nie mogą zasługiwać na uwzględnienie. Wyników wykonanych pomiarów nie mogłyby w okolicznościach niniejszej sprawy podważyć dowody z przesłuchania świadków, czy opinii biegłego. Dla rozstrzygnięcia tego rodzaju spraw istotne są bowiem dowody bezpośrednie, które ujawniają konkretne wyniki pomiarów odnośnie powierzchni, na których są zachowane wymagania dobrej kultury rolnej. Zeznania świadków, którzy mieliby wskazywać jaka jest ich zdaniem powierzchnia użytków rolnych spełniających wymagania do przyznania konkretnych płatności nie mogłyby być miarodajne w obliczu precyzyjnych pomiarów wykonanych przez certyfikowane urządzenia GPS.

W związku z powyższym, wobec nie budzących wątpliwości ustaleń organu, że skarżący w latach 2006-2010 użytkował rolniczo działki na powierzchniach mniejszych niż zadeklarowane należało uznać, że takie zachowanie pozostawało w sprzeczności z treścią § 5 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Przepis ten stanowi, że powierzchnia użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy, nie może ulec zwiększeniu lub zmniejszeniu, z wyłączeniem pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 5, oraz z zastrzeżeniem ust. 2. To zaś powoduje, że w sprawie należało zastosować sankcję, o której mowa w § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c, rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym, płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem.

Sąd nie ma również zastrzeżeń do sposobu obliczenia kwoty nienależnie pobranych płatności, objętych obowiązkiem zwrotu. Po pierwsze za podstawę swych wyliczeń organ przyjął powierzchnie, dla których w poszczególnych latach zostały przyznane płatności w oparciu o ostateczne decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR lub Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Od tak ustalonych powierzchni za kolejne lata dla poszczególnych pakietów i ich wariantów organ odliczył odpowiednie powierzchnie obszarów, jakie stwierdzono w trakcie kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 12 stycznia 2012 r. Następnie tak określoną liczbę hektarów pomnożył przez stawkę płatności. Należy wskazać, że niezasadne są zarzuty podniesione w skardze, dotyczące wadliwego sposobu obliczania nienależnych płatności. W szczególności nie można zgodzić się ze skarżącym, że w odniesieniu do płatności za 2010 r., mimo, że została ona przyznana w pomniejszonej wysokości, organ ponownie w decyzji o określeniu kwot nienależnie pobranych naliczył do zwrotu również płatności przyznane za 2010 r. Wyjaśnić należy, że podstawą przyznania płatności rolnośrodowiskowych za 2010 r. a następnie ustalenia kwot nienależnie pobranych były odmienne wyniki, przeprowadzone w trakcie różnych kontroli. W przypadku przyznania płatności za 2010 r. były to wyniki z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 12 – 15 stycznia 2011 r. a w przypadku ustalenia kwot nienależnie pobranych były to wyniki kontroli z 12 stycznia 2012 r. Zatem, wbrew zarzutom podnoszonym przez stronę, w trakcie postępowania, organ nie stosował kolejnych sankcji w oparciu o te same wyniki. Przyznanie płatności za 2010 r. w pomniejszonej wysokości było podyktowane stwierdzeniem, że producent rolny zadeklarował we wniosku kontynuacyjnym za 2010 r. powierzchnię większą niż stwierdzona w toku kontroli na miejscu w 2011 r. Ustalenie zaś kwoty nienależnie pobranych płatności za rok 2010 było spowodowane tym, że skarżący nie dotrzymał warunków zobowiązania nawet na powierzchni stwierdzonej w 2011 r., co wykazała z kolei przeprowadzona rok później kontrola na miejscu w 2012 r.

Sąd stanął na stanowisku, że w sprawie nie zachodzą również przesłanki wyłączające odpowiedzialność rolnika z tytułu płatności nienależnie pobranych. W odniesieniu do płatności przyznawanych za lata 2006 – 2009 obowiązywało rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004, które w art. 73 ust. 5 przewidywało, że obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednak jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten jest ograniczony do czterech lat. W żadnym z przypadków przyznania płatności za lata 2006 – 2009 nie minęło 10 więc nie można było zastosować art. 73 ust. 5 akapitu pierwszego ww. rozporządzenia. Okres pomiędzy datą płatności a pierwszym zawiadomieniem przekroczył cztery lata w odniesieniu do płatność przyznanej za 2006 r. Organ zawiadomił po raz pierwszy skarżącego o możliwości zwrotu nienależnie pobranych płatności za lata 2006 – 2009 w piśmie z dnia 18 lipca 2011 r. Płatność za rok 2006 została wpłacona na konto skarżącego w dniu 9 lutego 2007 r. Natomiast płatności za lata 2007 – 2009 były wpłacane na konto skarżącego odpowiednio w dniach 29 lutego 2008 r., 9 stycznia 2009 r. i 6 kwietnia 2010 r. a więc w okresie czterech lat.

W ocenie Sądu nie można jednak uznać, że skarżący w tym przypadku był w dobrej wierze. Po pierwsze skarżący, składając po raz pierwszy wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych z dnia 14 stycznia 2005 r. podpisał zobowiązanie m.in. do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji, a także do przestrzegania zasad dobrej praktyki rolniczej na obszarze całego gospodarstwa. Ponadto skarżący oświadczył, że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Należy więc przyjąć, że skarżący był świadom, że nieprzestrzeganie przez niego warunków realizacji programu będzie zachowaniem sprzecznym z przyjętym na siebie zobowiązaniem i ty samym sprzecznym z prawem. Na podstawie zebranego materiału dowodowego należy uznać, że popełnione przez skarżącego uchybienia miały charakter nie budzący wątpliwości. Na obszarach objętych programem znajdowały się drzewa, zakrzaczenia i samosiejki, które wskazywały na wieloletnie zaniedbania. Za rzetelność danych podawanych we wnioskach kontynuacyjnych odpowiada rolnik. We wnioskach kontynuacyjnych o przyznanie płatności za kolejne lata następujące po roku, w którym daną płatność przyznano po raz pierwszy, należy podać powierzchnię działek, na której rzeczywiście w danym roku będzie realizowany program rolnośrodowiskowy. Skarżący w uzasadnieniu swej skargi przyznał, że chcąc uniknąć negatywnych konsekwencji uznania, że podaje zawyżone powierzchnie upraw, w kolejnych wnioskach podawał zaniżone powierzchnie upraw. Tym samym skarżący nie wywiązał się z obowiązku rzetelnego deklarowania powierzchni upraw na dany rok i następnie użytkowania działek rolnych na zadeklarowanej w danym roku powierzchni, zgodnie z wymaganiami przyjętego na siebie zobowiązania. Producent rolny jest obarczony obowiązkiem podawania aktualnych danych. Poleganie na wynikach kontroli, które miały za zadanie zweryfikować powierzchnie upraw w latach poprzednich, czy też na danych zawartych w ewidencji gruntów nie świadczy o zachowaniu należytej staranności a zatem i o dobrej wierze skarżącego. W przypadku płatności przyznanej za 2010 r. przepis art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 nie przewiduje przesłanek wyłączających obowiązek zwrotu kwot nienależnie pobranych z uwagi na upływ pewnego okresu czasu.

Należy również uznać, że w sprawie nie zaistniała inna przesłanka wyłączająca obowiązek zwrotu kwot nienależnych, o której mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 i art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Zgodnie z tymi przepisami, obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. W art. 80 ust. 3 dodano zastrzeżenie, że błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. O pomyłce organu można mówić w sytuacji, gdy na podstawie niespornych okoliczności faktycznych organ wyliczył kwotę płatności z zastosowaniem nieprawidłowych stawek lub popełnił błąd rachunkowy. W wyniku zaistnienia tego rodzaju okoliczności rolnik byłby zwolniony z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności pod warunkiem, że błąd ten nie mógł przez niego zostać wykryty, w odniesieniu do płatności za 2010 w zwykłych okolicznościach. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. należy wskazać, że istotnie z akt sprawy wynika, że strona bezpośrednio przed wydaniem decyzji przez organ I instancji nie została zawiadomiona o prawie do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Takie zaniechanie stanowi o naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a. Jednak w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia 5 kwietnia 2013 r. pouczono stronę o możliwości wglądu do akt sprawy w siedzibie organu. Sąd uznał, że to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego nie miało istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy a tylko wywołanie takich skutków umożliwia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a. Zdaniem Sądu nie można uznać, że gdyby nie doszło do tego rodzaju naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej byłoby inne. Strona skorzystała skutecznie z przysługującego jej prawa do złożenia odwołania, w którym przedstawiła uchybienia i zarzuty, jakich jej zdaniem dopuścił się organ I instancji.

Z tych względów Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a.