Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2434/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 105  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Ewa Grochowska – Jung (spr.), Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2012 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia na aplikację ogólną 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26 poz. 157 ze zm.) w związku z art. 104 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie przyjęcia P. K. W. na aplikację ogólną.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż P. K. W. wystąpił do Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K. o dopuszczenie do konkursu na aplikację ogólną 2011/2012. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury umorzył postępowania w sprawie przyjęcia P. K. W. na aplikację ogólną, bowiem skarżący odbywa już aplikację ogólną, która rozpoczęła się [...] listopada 2010 r., a zakończy [...] listopada 2011 r. Organ I instancji wskazał, iż odwołujący uczestniczy w zajęciach i sprawdzianach przewidzianych programem aplikacji oraz pobiera stypendium. W tej sytuacji, zdaniem organu I instancji, brak interesu prawnego P. K. W., bowiem w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja administracyjna o przyjęciu go na aplikację ogólną z dnia [...] listopada 2010 r., w oparciu o którą może on realizować przysługujące mu uprawnienia.

Od powyższej decyzji P. K. W. złożył odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie i dopuszczenie go do kolejnych etapów konkursu na aplikację ogólną w 2011 r. Skarżący zarzucił organowi naruszenia art. 150 § 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a., poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji gdy posiada interes prawny przejawiający się w możliwości udziału w postępowaniu dotyczącym przyjęcia go na aplikację ogólną.

Odwołujący zarzucił również naruszenie art. 22 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, poprzez jego niezastosowanie przy rozważaniu kwestii posiadania przez odwołującego interesu prawnego.

W uzasadnieniu odwołania P. K. W. wskazał, że spełnił wszystkie przesłanki wymagane do skutecznego ubiegania się o dopuszczenie do udziału w konkursie na aplikację ogólną. Podniósł, że żaden przepis prawa nie wprowadza jakichkolwiek ograniczeń czy zakazów, co do możliwości ponownego ubiegania się o przyjęcie na aplikację ogólną, czy też ponownego przyjęcia na tę aplikację. Zdaniem odwołującego interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązujący, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby. Odwołujący zwrócił uwagę, że postępowanie w sprawie naboru na aplikację ogólną w 2011 r. jest oddzielnym postępowaniem w stosunku do postępowania, w wyniku którego Dyrektor Krajowej Szkoły wydał decyzję z dnia [...] listopada 2010 r. W związku z tym odwołujący nie znajduje uzasadnienia do twierdzeń Dyrektora Krajowej Szkoły, że nie posiada on interesu prawnego w niniejszym postępowaniu.

Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia i decyzją dnia [...] września 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż tryb i zasady przeprowadzenia naboru na aplikację ogólną regulują przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26 poz. 157 ze zm., dalej: ustawa), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania naboru dla kandydatów na aplikację ogólną oraz trybu powoływania i działania zespołu konkursowego i komisji konkursowej (Dz. U. Nr 67 poz. 566 ze zm., dalej: rozporządzenie).

Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 8 ustawy do zadań Dyrektora Krajowej Szkoły należy realizowanie zadań związanych z przygotowywaniem i przeprowadzaniem naboru na aplikację ogólną, sędziowską i prokuratorską, a także prowadzaniem tych aplikacji oraz przygotowywaniem i przeprowadzaniem egzaminów sędziowskiego i prokuratorskiego.

Dyrektor Krajowej Szkoły ogłasza nabór na aplikację ogólną (art. 16 ust. 3 ustawy). Kandydaci na aplikantów aplikacji ogólnej składają zgłoszenia, które muszą spełnić wymogi określone przepisem art. 16 ust. 5 ustawy.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia, komisja konkursowa w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia zakończenia przyjmowania zgłoszeń ocenia, czy kandydaci spełniają wymagania określone w art. 22 pkt 1 i 3-5 ustawy (§ 7 ust. 3 rozporządzenia).

Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ustawy nabór na aplikację ogólną odbywa się w drodze konkursu składającego się z 2 etapów:

1) testu sprawdzającego wiedzę z poszczególnych dziedzin prawa;

2) pracy pisemnej sprawdzającej umiejętność stosowania argumentacji prawniczej, zasad wykładni oraz kwalifikowania stanów faktycznych.

Warunkiem dopuszczenia do drugiego etapu konkursu, jest uzyskanie z testu minimum punktów określonego przez Ministra Sprawiedliwości, (art. 17 ustawy).

Po przeprowadzeniu konkursu komisja konkursowa przedstawia Dyrektorowi Krajowej Szkoły listę kwalifikacyjną kandydatów na aplikantów aplikacji ogólnej i ogłasza ją w Biuletynie Informacji Publicznej (art. 18 ust. 1 ustawy).

Na podstawie listy kwalifikacyjnej Dyrektor Krajowej Szkoły ustala listę kandydatów zakwalifikowanych na aplikację ogólną, którzy w terminie 14 dni, od dnia zawiadomienia o umieszczeniu na liście kandydatów zakwalifikowanych na aplikację ogólną, składają oświadczenie o gotowości podjęcia tej aplikacji (art. 19 ust. 1 i 2 ustawy).

W postępowaniu dotyczącym dopuszczenia do egzaminu konkursowego na aplikację ogólną i ustalenia jego wyników nie są wydawane żadne akty administracyjne, albowiem czynności polegające na odmowie dopuszczenia do egzaminu, pozostawienia zgłoszenia bez rozpoznania, zwrotu zgłoszenia, czy też ustaleniu przez Dyrektora Krajowej Szkoły listy kandydatów zakwalifikowanych na aplikację ogólną są tzw. czynnościami materialno - technicznymi. Postępowanie to nie jest więc jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym w rozumieniu art. 1 ust. 1 k.p.a.

Postępowaniem takim jest natomiast postępowanie w sprawie przyjęcia na aplikację ogólną, którego rozstrzygnięcie następuje w formie decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły, wydawanej na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy.

Dyrektor Krajowej Szkoły zobligowany jest do stosowania przepisów k.p.a., w tym badania z urzędu przesłanek negatywnych wydania decyzji, określonych m.in. przepisami art. 105 k.p.a. i art. 156 § 1 k.p.a. Przepis art. 8 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej nie tylko obowiązek prawidłowego rozważenia stanu faktycznego i prawnego rozstrzyganej sprawy, lecz także obowiązek rozważenia skutków prawnych, które wywołują wszelkie ostateczne akty administracyjne funkcjonujące w obrocie prawnym i pozostające w związku z podejmowanym rozstrzygnięciem w indywidualnej sprawie (wyrok NSA z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 2005/06).

Organ podniósł, iż istniejąca w obrocie prawnym ostateczna decyzja o przyjęciu skarżącego na aplikację ogólną wywołuje takie skutki, jakie co do zasady wywołują decyzje administracyjne m. in. powagę rzeczy osądzonej. Skutki prawne takiej decyzji, a co za tym idzie stan powagi rzeczy osądzonej nią wywołany, ustaje dopiero w przypadku:

nie ukończenia aplikacji ogólnej i nie znalezienia się na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy,

ukończenia aplikacji ogólnej i uzyskania ostatecznej decyzji w sprawie przyjęcia na aplikacje sędziowską albo prokuratorską,

ukończenia aplikacji ogólnej, znalezienia się na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy na pozycji nie umożliwiającej kontynuowanie szkolenia na aplikacji sędziowskiej albo prokuratorskiej przez 3 kolejne lata od dnia ukończenia aplikacji ogólnej, pomimo składania wniosków o kontynuowanie szkolenia w tym zakresie,

ukończenie aplikacji ogólnej, znalezienie się na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy, na pozycji nie umożliwiającej kontynuowanie szkolenia na aplikacji sędziowskiej albo prokuratorskiej i nie złożenia wniosku o kontynuowanie szkolenia w terminie 3 lat od dnia ukończenia aplikacji ogólnej.

Wydanie decyzji o przyjęciu na aplikację ogólną, w stosunku do aplikanta lub absolwenta aplikacji ogólnej stanowiłoby spełnienie przesłanki określonej w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, w tym przypadku art. 27 ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowi, bowiem, że w przypadku złożenia przez aplikanta wniosku o umieszczenie na liście klasyfikacyjnej aplikantów, w kolejnych latach szkoleniowych podstawą ustalenia kolejności umieszczenia na liście jest liczba punktów uzyskanych w trakcie ukończonej przez niego aplikacji ogólnej. W związku z tym, że przez okres 3 lat od dnia ukończenia przez daną osobę aplikacji ogólnej służy jej prawo do złożenia wniosku o umieszczenie na liście klasyfikacyjnej aplikantów, to osoba taka nie posiada, w tym okresie, możliwości ponownego odbywania aplikacji ogólnej. Wielokrotne odbywanie tej aplikacji prowadziłoby do sytuacji, w której absolwent aplikacji ogólnej mógłby legitymować się różnymi pozycjami na listach klasyfikacyjnych, co byłoby sprzeczne z art. 27 ust. 1 ustawy, gdyż przepis ten przewiduje jedną aplikację ogólną i nie ma możliwości ustalenia kolejności na liście według liczby punktów uzyskanych z wielu aplikacji ogólnych.

Powołując się na treść art. 105 § 1 k.p.a. organ wskazał, iż postępowanie jest bezprzedmiotowe w szczególności wtedy, gdy strona nie ma interesu prawnego. Organ podniósł, iż interes prawny w uzyskaniu decyzji o przyjęciu na aplikację ogólną polega na realizacji możliwości odbywania aplikacji, otrzymania dyplomu jej ukończenia, złożenia wniosku o umieszczenie na liście klasyfikacyjnej aplikantów, czy możliwości kontynuowania szkolenia na aplikacji specjalistycznej. Skoro w obrocie prawnym funkcjonuje już ostateczna decyzja o przyjęciu P. K. W. na aplikację ogólną, to przynajmniej w okresie kolejnych trzech lat, licząc od ukończenia aplikacji ogólnej, może on realizować swój interes prawny, na podstawie tej właśnie decyzji. Nie można, bowiem żądać uprawnienia, które już się posiada (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., OSK 125/08).

Zdaniem organu nie budzi wątpliwości, iż skarżący nie ma interesu prawnego w przyjęciu na aplikację ogólną, a jego zarzut w zakresie wadliwej identyfikacji interesu prawnego jest niezasadny.

W dniu 10 października 2011 r. P. K. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2011 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.), nabór na aplikację ogólną odbywa się w drodze konkursu. Konkurs przeprowadzają Komisje Konkursowe powołane przez Ministra Sprawiedliwości, w skład których m.in. wchodzi sekretarz Komisji wskazany przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa (art. 17 ust. 1, 12 pkt 1). Dyrektor Krajowej Szkoły - dalej Dyrektor KS - jako jej organ (art. 5 pkt 2) spośród członków komisji konkursowej wyznacza przewodniczącego komisji (art. 17 ust. 13).

W myśl przepisu art. 18 ust. 1 po przeprowadzeniu konkursu komisja konkursowa przedstawia Dyrektorowi KS wraz z dokumentacją listę kwalifikacyjną kandydatów na aplikantów aplikacji ogólnej, zawierającą poza imionami i nazwiskami, liczbę punktów uzyskanych przez każdego kandydata i oznaczenie liczby porządkowej miejsca na tej liście oraz ogłasza listę kwalifikacyjną w Biuletynie Informacji Publicznej.

Listę kandydatów zakwalifikowanych na aplikację ogólną ustala Dyrektor Krajowej Szkoły do wysokości ustalonego limitu przyjęć (art. 19 ust. 1).

Podstawę przyjęcia na aplikację ogólną stanowi decyzja Dyrektora Krajowej Szkoły wydana w oparciu o przepis art. 23 ust. 1 ustawy, od której służy odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, a od decyzji Ministra Sprawiedliwości skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (art. 23 ust. 1, 2 i 3). Po ustaleniu liczby kandydatów zakwalifikowanych na aplikację, wydanie decyzji w sprawie przyjęcia na aplikację ogólną Dyrektor Krajowej Szkoły poprzedza jeszcze dalszymi czynnościami, o których mowa w art. 19 ust. 2 i 3 i 20 ustawy.

Powyższe regulacje wskazują na to, iż uregulowane przepisami ustawy postępowanie w sprawie przyjęcia na aplikację ogólną ma charakter postępowania administracyjnego, jurysdykcyjnego, którego rozstrzygnięcie następuje w formie decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły jako rozstrzygającej o przyjęciu względnie odmowie przyjęcia na aplikację ogólną. Decyzja Dyrektora Szkoły ma charakter decyzji organu I instancji.

Uczestnictwo w procedurze naboru na aplikacje ogólną, w świetle przepisów art. 16 ust. 3 i 4 ustawy, inicjowane jest przez kandydata złożeniem zgłoszenia do konkursu w terminie i miejscu określonym Zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości o naborze na aplikację ogólną. Przepis art. 16 ust. 5 ustawy określa w punktach 1-9 dokumenty i oświadczenia jakie powinno zawierać zgłoszenie kandydata do konkursu na aplikację ogólną.

Przepis art. 52 ust. 1 ustawy zawiera delegację dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania naboru na kandydatów na aplikację ogólną oraz tryb powoływania i działania zespołu konkursowego i komisji konkursowej - przy uwzględnieniu konieczności określenia zakresu wiedzy podlegającej sprawdzeniu w trakcie konkursu, zapewnienia sprawnego i obiektywnego przeprowadzenia naboru oraz dokonania właściwej selekcji kandydatów.

W oparciu o tę podstawę wydane zostało Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania naboru dla kandydatów na aplikację ogólną oraz trybu powoływania i działania zespołu konkursowego i komisji konkursowej (Dz. U. Nr 67 poz. 566). Rozporządzenie to zostało zmienione Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 maja 2010 r. (Dz. U. Nr 98, poz. 633). W myśl § 3 tego rozporządzenia:

1. jeżeli zgłoszenie zostało złożone po terminie, przewodniczący komisji konkursowej albo, z jego upoważnienia, sekretarz komisji odmawia dopuszczenia kandydata do udziału w konkursie. Przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia jest niedopuszczalne,

2. jeżeli zgłoszenie nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, przewodniczący komisji konkursowej albo, z jego upoważnienia, sekretarz komisji wzywa kandydata listem poleconym za potwierdzeniem odbioru do usunięcia braków w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego listu z pouczeniem, że nieusunięcie braków w terminie spowoduje pozostawienie zgłoszenia bez rozpoznania. O pozostawieniu zgłoszenia bez rozpoznania przewodniczący komisji konkursowej albo, z jego upoważnienia, sekretarz komisji zawiadamia kandydata listem poleconym za potwierdzeniem odbioru.

Natomiast zgodnie z § 4 rozporządzenia:

1. w terminie nie dłuższym niż miesiąc od dnia zakończenia przyjmowania zgłoszeń Dyrektor Krajowej Szkoły ogłasza listę kandydatów zakwalifikowanych do udziału w konkursie, terminy przeprowadzenia obu etapów konkursu, a także miejsce przeprowadzenia pierwszego etapu konkursu;

2. zgłoszenia kandydata, który nie został zakwalifikowany do udziału konkursie podlega zwrotowi.

Należy zgodzić się z organem, iż w postępowaniu dotyczącym dopuszczenia do konkursu na aplikację ogólną i ustalenia jego wyników nie są wydawane żadne akty administracyjne albowiem czynności polegające na odmowie dopuszczenia do udziału w konkursie, pozostania zgłoszenia bez rozpoznani, zwrotu zgłoszenia czy też ustaleniu przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury listy kandydatów zakwalifikowanych na aplikację ogólna są czynnościami materialno – technicznymi. Postępowanie to nie jest więc jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym w rozumieniu art. 1 ust. 1 k.p.a. Właśnie takie postępowanie zostało zainicjowane złożonym przez P. W. w dniu [...] lipca 2011 r. zgłoszeniem o dopuszczenie go do konkursu n aplikację ogólną 2011/2012. W tej sytuacji nieuprawnionym jest wydanie przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K. decyzji o umorzeniu postępowania z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 8 oraz art. 23 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w sprawie przyjęcia skarżącego na aplikację ogólną utrzymanie tej decyzji w mocy przez Ministra Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] września 2011 r.

Zgodnie bowiem z treścią art. 20 ustawy Dyrektor Krajowej Szkoły po przeprowadzeniu konkursu i ustaleniu listy kandydatów zakwalifikowanych na aplikację ogólną zasięga informacji z Krajowego Rejestru Karnego o każdej umieszczonej n tej liście osobie, a następnie, zgodnie z art. 23 ustawy, po uzyskaniu informacji, o których mowa w art. 20 ust. 1 wydaje decyzję w sprawie przyjęcia na aplikację ogólną.

Wskazać również należy, czego nie zauważył organ, iż zawarte w ustawie z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury regulacje wskazują, iż zamiarem ustawodawcy w odniesieniu do naboru na aplikację ogólną było zachowanie odrębnego trybu naboru, przewidującego fazę postępowania konkursowego przed organem innym niż umocowany do wydania decyzji w przedmiocie przyjęcia lub odmowy przyjęcia na tę aplikację

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.