Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 370/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 245, art. 246 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Zając po rozpoznaniu w dniu 19 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 czerwca 2010 r., o sygn. akt I SA/Ol 810/09 w przedmiocie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.U. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 6 października 2009 r., Nr [...] w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji w sprawie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 21.06.2010 r., sygn. I SA/Ol 810/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej – "p.p.s.a.") przyznał P. U. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie go od kosztów sądowych.

Jak wskazał Sąd I instancji, z oświadczenia złożonego przez wnioskodawcę wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną oraz dwojgiem małoletnich dzieci. Skarżący od dwóch lat pozostaje bez zatrudnienia i prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Małżonka skarżącego uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w wysokości 1400 zł. W skład majątku rodziny wchodzi ¼ domu położonego w miejscowości S., gm. D. Innego majątku skarżący nie posiada. Zdaniem Sądu sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego uzasadnia uwzględnienie jego wniosku w żądanym zakresie.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym również przez przyznanie pełnomocnika z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W punkcie wyjścia wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy rozpoczyna sformalizowany wniosek strony. W postępowaniu sądowoadministarcyjnym zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a) obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić w sytuacji wyjątkowej, o której mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane:

1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania,

2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z zacytowanych wyżej przepisów można wyprowadzić dwa istotne wnioski.

Po pierwsze, ciężar dowodu okoliczności wymaganych w art. 246 p.p.s.a spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże". Sąd jest władny wniosek strony uwzględnić jedynie wówczas, gdy ta samodzielnie udowodni, że spełnia przesłanki z przytoczonego przepisu. W każdym innym wypadku, tj. w sytuacji, gdy z oświadczenia strony wynika, że jest w stanie ponieść koszty, ale także, gdy z niego nie wynika, że nie jest w stanie, Sąd musi wniosek oddalić.

Po drugie, o zakresie udzielenia prawa pomocy, a tym samym o zakresie kognicji Sądu decyduje treść wniosku złożonego przez stronę.

Ostatnio zasygnalizowana uwaga ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy. Jak bowiem wynika z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 16.03.2010 r. domagał się on zwolnienia od kosztów sądowych, a więc oczekiwał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W związku z tym Sąd nie mógł z urzędu rozstrzygać w przedmiocie przyznania pełnomocnika z urzędu, co gdyby nastąpiło, oznaczałoby, iż skarżący uzyskał prawo pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a) a więc ponad zgłoszone żądanie.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym żalący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnośnie zaś do żądania ustanowienia pełnomocnika z urzędu, które co należy podkreślić, skarżący zgłosił dopiero w rozpatrywanym zażaleniu, stwierdzić trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny, pełniący jedynie funkcje kontrolną w toku postępowania sądowego, nie jest na obecnym etapie władny do jego rozpoznania. W tym celu żalący powinien złożyć odrębny wniosek na odpowiedni formularzu, co jak wynika z akt sprawy uczynił w dniu 18.08.2010 r.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny postanowił oddalić zażalenie w oparciu o art. 184 w zw. zw. z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).