Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 120/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11
journal: Dz.U. 2007 nr 176 poz 1242
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw
article: art. 135
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 19,  art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak (spr.) Sędziowie WSA Danuta Kania Andrzej Kołodziej Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2013 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] września 2013 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] marca 2012 r., utrzymującej w mocy decyzję Rektora – Komendanta [...] nr [...] z [...] stycznia 2012 r. w sprawie odmowy zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów nauki żołnierza pełniącego służbę kandydacką zwolnionego z tej służby, określonych ostateczną decyzją Rektora – Komendanta [...] nr [...] z [...] listopada 2011 r. na kwotę [...] zł.

W decyzji wskazano następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

M. J. (dalej jako skarżący) pełnił czynną służbę wojskową w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego od 2006 r. do 2011 r. – jako słuchacz [...] w W. Decyzją nr [...] z [...] lipca 2011 r. Rektor – Komendant [...] – w związku z niespełnieniem przez skarżącego wymogów określonych w Regulaminie Studiów [...], tj. niezłożenia w ustalonym terminie pracy końcowej oraz niedopuszczeniem do egzaminu dyplomowego – zwolnił go ze służby wojskowej pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] października 2011 r..

Decyzją nr [...] z [...] listopada 2011 r., Rektor - Komendant [...] ustalił wysokość kosztów, które skarżący zobowiązany jest zwrócić, jako równowartość kosztów zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych związanych z jego nauką w [...]w W., na kwotę [...] zł. [...] grudnia 2011 r. skarżący skierował do Rektora - Komendanta [...] wniosek o całkowite zwolnienie z obowiązku zwrotu należności naliczonej powyższą decyzją, w związku z podjętymi staraniami o powołanie do zawodowej służby wojskowej w korpusie podoficerskim. Po rozpatrzeniu tego wniosku, Rektor - Komendant [...] - decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2012 r. - odmówił zwolnienia wnioskodawcy z obowiązku zwrotu przedmiotowych kosztów wskazując, że w jego sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności uniemożliwiające zwrot tych kosztów. Przesłanką taką nie jest również powołanie do zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba kontraktowa. Decyzja ta stała się przedmiotem zaskarżenia do Ministra Obrony Narodowej, który decyzją nr [...] z [...] marca 2012 r. utrzymał ją w mocy, a następnie przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Powyższa skarga została postanowieniem z 29 czerwca 2012 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Wa 1039/12, odrzucona ze względu na złożenie jej po upływie terminu.

[...] sierpnia 2013 r. skarżący wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] marca 2012 r. Jako podstawę wniosku wskazał naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a. polegające na zastosowaniu niewłaściwego trybu postępowania przez organ I i II instancji, naruszenie przepisów o właściwości oraz rażące naruszenie prawa przez Ministra Obrony Narodowej - poprzez niezastosowanie w sprawie przepisów art. 56 ust.1 pkt 5 i art. 58 ust. 1 pkt 4 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.). Podkreślił również swoją ciężką sytuację materialną oraz wniósł o wstrzymanie wykonania wymienionej decyzji.

Minister Obrony Narodowej po rozpatrzeniu tego wniosku - uznając, że nie zasługuje on na uwzględnienie - decyzją nr [...] z [...] września 2013 r. odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji, oceniając jako nietrafne zarówno zarzuty niewłaściwego trybu postępowania organu I i II instancji, jak również naruszenia właściwości przez organy orzekające w sprawie. Przyjął również, że niezasadny jest zarzut rażącego naruszenia prawa poprzez niezastosowanie w sprawie przepisów ustawy o finansach publicznych. Jednocześnie organ nie przychylił się do wniosku zainteresowanego i nie wstrzymał wykonania przedmiotowej decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...].

[...] października 2013 r. skarżący skierował do Ministra Obrony Narodowej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] września 2013 r. W złożonym wniosku wskazał, że jakkolwiek do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez MON na naukę i utrzymanie kandydatów na żołnierzy zawodowych stosuje się przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2008 r. - jeżeli pobierali naukę przed tą datą, jednakże nie znajdują one zastosowania jako podstawa prawna decyzji w przedmiocie umarzania należności pieniężnych. Instytucję umorzenia należności pieniężnych reguluje bowiem ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, zgodnie z którą podmiotem uprawnionym do umarzania, odraczania terminów lub rozkładania na raty spłat należności publicznoprawnych jest w I instancji wyłącznie dysponent części budżetowej, którym w niniejszej sprawie pozostaje Minister Obrony Narodowej. Dodał, iż zgadza się z argumentem zawartym w uzasadnieniu skarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] - o autonomiczności [...] jako uczelni wyższej, wynikającej z ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Dlatego też - zdaniem skarżącego - przepisy ustawy o finansach publicznych tym bardziej powinny znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem uczelnia wydaje "środki publiczne", a Minister Obrony Narodowej sprawuje "nadzór" nad ich wydatkowaniem. Wobec powyższego, obie decyzje objęte niniejszym postępowaniem zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości oraz z rażącym naruszeniem prawa materialnego. Podtrzymał również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, iż jego nieuwzględnienie powodujące wszczęcie egzekucji administracyjnej - w sytuacji dotknięcia skarżonych decyzji jedną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. - w istotny sposób naruszy interesy wnioskodawcy, prowadząc do wyrządzenia znacznej szkody w jego dobrach majątkowych.

Wskazaną na wstępie decyzją Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podkreślając, że decyzja o stwierdzeniu nieważności (lub o odmowie stwierdzenia nieważności) decyzji administracyjnej ma charakter kasacyjny. Oznacza to, że przy rozpoznawaniu wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie rozstrzyga się co do istoty sprawy, lecz jedynie bada się, czy w konkretnym przypadku zaistniały kwalifikowane wady prawne wymienione w art. 156 § 1 K.p.a., które mogłyby uzasadnić wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wady prawne wskazane w tym przepisie mają mieć charakter materialnoprawny. Wady powinny tkwić w samej decyzji i godzić w elementy stosunku prawnego: podmiotowe, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Zaskarżona decyzja podlega ocenie - zgodnie z żądaniem strony - wyłącznie pod względem wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a., które mogłyby uzasadnić stwierdzenie jej nieważności.

W niniejszej sprawie wystąpienie przesłanki stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. powodowałoby równocześnie wystąpienie przesłanki stwierdzenia nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., co jednakże w ocenie organu - nie miało miejsca.

Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242), do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych, w przypadku gdy pobierali naukę przed wejściem w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2008 r., który ma w sprawie zastosowanie, stanowi w sposób jednoznaczny, że żołnierze pełniący służbę kandydacką są zobowiązani do zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w związku z nauką w przypadku zwolnienia ich ze służby kandydackiej z przyczyn określonych w art. 134 ust. 1 pkt 4-9. Skarżący był słuchaczem [...] w latach 2006 - 2011, a następnie został zwolniony w związku z niespełnieniem wymogów określonych w regulaminie studiów lub nauki, a więc w myśl art. 134 ust. 1 pkt 4 przywołanej wyżej ustawy.

Sprawa zwrotu kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych - w tym ustalania ich wysokości, zwalniania z obowiązku zwrotu naliczonych należności, odraczania terminu płatności oraz rozkładania na raty - została całościowo uregulowana w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (do dnia 31 grudnia 2007 r. w art. 135 ustawy oraz wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 137 ustawy - a mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych) i do spraw tych nie miały zastosowania przepisy powoływanej przez skarżącego ustawy o finansach publicznych. Powyższe przepisy pragmatyczne były przepisami lex specialis w stosunku do ustawy o finansach publicznych, dlatego też ustalenia zawarte w decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] września 2013 r. były prawidłowe. Dodatkowo organ podkreślił, iż przepisy pragmatyczne nie przewidywały i nie przewidują możliwości umorzenia należności związanych z kosztami nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych. Użyty w art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, zwrot "do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych" - dotyczył również zwalniania z obowiązku zwrotu przedmiotowych kosztów, odraczania terminu ich płatności jak również rozkładania tychże należności na raty.

Organem właściwym do rozpatrywania wniosków o zwolnienie z obowiązku zwrotu naliczonej równowartości kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie kandydata na żołnierza zawodowego, był - na podstawie § 41 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych - Komendant szkoły wojskowej, w której kandydat pełnił służbę. W niniejszej sprawie był to Rektor - Komendant [...]. Fakt dysponowania przez [...] "środkami publicznymi", tj. środkami pozostającymi w budżecie i dyspozycji Ministra Obrony Narodowej, jak również fakt sprawowania przez Ministra Obrony Narodowej "nadzoru" nad wydatkowaniem przez [...] "środków publicznych" pochodzących z części jego budżetu, nie powodował zmiany właściwości organu uprawnionego do rozpatrywania wniosków o zwolnienie z obowiązku zwrotu kosztów nauki i utrzymania kandydatów na żołnierzy zawodowych, rozłożenia kosztów na raty jak również odroczenia terminu ich płatności.

Uwzględniając powyższe, organ za chybiony uznał zarzut niewłaściwego trybu rozpatrzenia wniosku skarżącego z [...] grudnia 2011 r. Przedmiotowy wniosek "o zwolnienie ze zwrotu równowartości kosztów utrzymania i nauki żołnierza pełniącego służbę kandydacką, zwolnionego ze służby w kwocie [...] PLN", pomimo użycia następnie we wniosku określenia "umorzenie", mając na uwadze fakt, iż przepisy pragmatyczne przewidywały możliwość zwolnienia z obowiązku zwrotu naliczonych kosztów i nie przewidywały możliwości ich umorzenia, został w ocenie organu prawidłowo rozpatrzony przez Rektora - Komendanta [...] jako wniosek o zwolnienie z obowiązku ich zwrotu.

W tym stanie rzeczy organ ocenił, że podniesione zarzuty naruszenia zarówno przepisów o właściwości rzeczowej, jak również rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego polegające na niezastosowaniu przepisów ustawy o finansach publicznych - są bezzasadne. Zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] września 2013 r., jest prawidłowa, a w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] marca 2012 r., jak również poprzedzającej ją decyzji Rektora - Komendanta [...] nr [...] z [...] stycznia 2012 r., albowiem decyzje te nie są obciążone żadną z kwalifikowanych wad określonych w art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a., a w szczególności nie naruszają rażąco prawa.

Odnosząc się natomiast do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] marca 2012 r., jak również poprzedzającej ją decyzji Rektora - Komendanta [...] nr [...] z [...] stycznia 2012 r. - organ podtrzymał stanowisko przedstawione w decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] września 2013 r., iż w niniejszej sprawie nie zachodzi prawdopodobieństwo wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a., a tylko w takim przypadku zadośćuczynienie żądaniu strony byłoby uzasadnione.

W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący skarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 15 K.p.a. oraz naruszenie art. 19 K.p.a. w związku z art. 56 ust. 1 pkt 5, w związku z art. 55 i art.58 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.), których w tej sprawie nie zastosowano, wskutek czego decyzja jest obciążona wadami kwalifikowanymi z art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a.

Natomiast decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] września 2013 r. zarzucił naruszenie przepisów art. 135 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, (w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw) oraz naruszenie § 41 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych, Dz. U. Nr 66, poz. 614 z późn. zm. (w brzmieniu obowiązującym do 30.06.2008 r.) w związku ich stosowaniem w sprawie, zamiast prawidłowo przepisów art. 56 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 55 i art. 58 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, co doprowadziło do naruszenia art. 19 K.p.a. i nie pozwalało na dostrzeżenie wad kwalifikowanych z art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a..

Zgłaszając powyższe zarzuty wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] listopada 2013 r., wydanej w II instancji oraz decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] września 2013 r., wydanej w I instancji oraz o zasądzenie od skarżonego organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący zwrócił uwagę, że jego wniosek dotyczył "umorzenia" należności pieniężnej, a nie zwolnienia z obowiązku zwrotu wymagalnej należności pieniężnej.

Nie zgodził się ze stanowiskiem, iż przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a także rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych były przepisami szczególnymi w stosunku do ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Zdaniem skarżącego inny jest przedmiot obu wymienionych regulacji, albowiem czym innym jest "zwolnienie w całości od obowiązku zapłaty", a czym innym umorzenie nie obowiązku zapłaty, lecz "umorzenie wynikającego z tego obowiązku - zapłaty konkretnej wymagalnej należności pieniężnej". Podniósł, że jeśliby faktycznie przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych były przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów ustawy o finansach publicznych, to organ - z uwagi na wniosek strony z [...] sierpnia 2013 r. - obowiązany był wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowych decyzji, z uwagi na to, że sprawa dotyczy sprawy rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną, tj. decyzją Rektora - Komendanta [...] nr [...] z [...] stycznia 2012 r. Dodał również, że zarówno organ I, jak również II instancji nie rozstrzygnął wniosku - zawartego w piśmie z [...] sierpnia 2013 r. oraz we wniosku z [...] października 2013 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy - dotyczącego wstrzymania wykonania decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] marca 2012 r. oraz decyzji Rektora - Komendanta [...] nr [...] z [...] stycznia 2012 r., co doprowadziło do naruszenia art. 15 K.p.a. W pozostałym zakresie skarżący podniósł te same argumenty, które były podstawą wniosku z [...] sierpnia 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] marca 2012 r., a następnie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] września 2013 r.

W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Nie zgodził się z poglądem skarżącego, iż reprezentowane przez organ stanowisko powinno skutkować odmową wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowych decyzji z uwagi na to, że sprawa dotyczy sprawy rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną, tj. decyzją Rektora - Komendanta [...] nr [...] z [...] stycznia 2012 r. Powyższa decyzja Rektora - Komendanta [...] dotyczyła bowiem odmowy zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów poniesionych przez MON na utrzymanie i naukę skarżącego w [...], natomiast wniosek z [...] sierpnia 2013 r. dotyczył stwierdzenia nieważności tej decyzji, jak również decyzji utrzymującej ją w mocy, ze względu na kwalifikowane wady prawne - przewidziane w art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a. zawarte w obu decyzjach. Byłaby to ta sama sprawa, jeśliby skarżący we wniosku z [...] sierpnia 2013 r. żądał zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów utrzymania i nauki ustalonych decyzją Rektora - Komendanta [...] nr [...] - ze względu na te same przesłanki oraz stan faktyczny, na podstawie których wnosił o zwolnienie we wniosku z [...] grudnia 2011 r. W zaistniałej sytuacji była to zupełnie inna sprawa administracyjna.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niewstrzymania wykonalności decyzji organ podkreślił, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji znajduje zastosowanie jedynie wobec decyzji podlegających wykonaniu. W niniejszej sprawie egzekucja administracyjna może być prowadzona jedynie na podstawie decyzji Rektora - Komendanta [...] nr [...] z [...] listopada 2011 r., a nie na podstawie decyzji tego organu nr [...] z [...] stycznia 2012 r., czy też utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] marca 2012 r., będących decyzjami odmownymi, o wstrzymanie wykonania których wnosił skarżący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów w postępowaniu administracyjnym.

Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a.) określa kiedy decyzje podlegają uchyleniu.

Dokonując oceny zasadności rozpoznawanej skargi Sąd doszedł do przekonania, że jest ona pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Rozpoznając wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] marca 2012 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Rektora – Komendanta [...] nr [...] z [...] stycznia 2012 r., organ zasadnie uznał, że przy ich wydaniu nie doszło do rażącego naruszenia prawa, skoro czynności zmierzające do wydania decyzji oraz ich treść nie stanowią zaprzeczenia stanu prawnego sprawy. Skarżący był słuchaczem [...] w W. w latach 2006-2011. W związku z niespełnieniem wymogów określonych w regulaminie studiów lub nauki (art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych) został zwolniony ze służby kandydackiej.

Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych, w przypadku gdy pobierali naukę przed wejściem w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2008 r., który ma w sprawie zastosowanie, stanowi w sposób jednoznaczny, że żołnierze pełniący służbę kandydacką są zobowiązani do zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w związku z nauką, w przypadku zwolnienia ich ze służby kandydackiej z przyczyn określonych w art. 134 ust.1 pkt 1 i 4-9. Szczegółowo kwestie związane ze zwrotem równowartości kosztów nauki zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych.

Przywołane akty prawne – jak słusznie uznał organ - całościowo regulują kwestie zwrotu kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i brak podstaw do posiłkowania się w tym zakresie ustawą o finansach publicznych. Uzasadnienia dla zastosowania w rozpoznawanej sprawie przepisów ustawy o finansach publicznych nie może stanowić okoliczność, że art. 135 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2008 r. nie określa, iż koszty nauki mogą zostać umorzone, a jedynie, że mogą być rozłożone na raty, termin ich zwrotu może zostać odroczony, bądź też może nastąpić zwolnienie z obowiązku ich zwrotu w całości lub w części. Prawodawca ma swobodę w określeniu form pomocy dla dłużnika, jakimi niewątpliwie są instytucje przewidziane w omawianym przepisie. Pominięcie możliwości umorzenia kosztów nauki nie oznacza, że w tym zakresie występuje swoista luka w prawie, którą należy wypełnić sięgając do przepisów ustawy o finansach publicznych. Potwierdzenia takiego rozumienia omawianego przepisu dostarcza również analiza przywołanych przez skarżącego przepisów ustawy o finansach publicznych. Zgodnie bowiem z art. 55 ust. 1 tej ustawy należności pieniężne mogą być umarzane, bądź ich spłata może być rozkładana na raty lub odraczana. Analiza treści tych przepisów i przepisu art. 135 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych uprawnia do wyprowadzenia wniosku, że instytucja zwolnienia z należności jest de facto zbieżna z instytucją umorzenia należności. Zastosowanie każdej z nich prowadzi bowiem do sytuacji, w której na zainteresowanym nie ciąży finalnie obowiązek zwrotu należności.

W realiach rozpoznawanej sprawy na podkreślenie zasługuje, że skarżący zwrócił się do Rektora – Komendanta [...] o zwolnienie ze zwrotu równowartości kosztów utrzymania i nauki, określając przedmiot zainicjowanego tym wnioskiem postępowania i nie kwestionował trybu procedowania organu i przyjętej podstawy prawnej odwołując się od niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia. W odwołaniu skarżący zwrócił się o zwolnienie ze zwrotu równowartości kosztów utrzymania i nauki. Celem wniosku skarżącego z [...] grudnia 2011 r. było doprowadzenie do sytuacji, aby nie był on obowiązany zwracać ustalonej decyzją Rektora – Komendanta [...] z [...] listopada 2011 r. kwoty [...] zł. W tej sytuacji organ zasadnie zastosował procedurę przewidzianą w ustawie pragmatycznej i w rozporządzeniu wydanym na jej podstawie i w oparciu o przepisy zawarte w tych aktach prawnych odmówił realizacji wniosku skarżącego.

Uwzględniając powyższe, jako niezasadny należy uznać zarzut niezastosowania w sprawie przepisów ustawy o finansach publicznych, a w konsekwencji zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez ich zastosowanie w sprawie. Wobec prawidłowego zastosowania przez organ przepisów ustawy pragmatycznej nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Konsekwencją powyższej oceny jest nieuznanie zarzutu naruszenia art. 19 i art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.

Zgodnie z art. 135 § 2 ustawy pragmatycznej w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, decyzję o zwolnieniu z obowiązku zwrotu kosztów nauki wydaje komendant szkoły wojskowej. Skarżący swój wniosek z [...] grudnia 2011 r. skierował do Rektora – Komendanta [...] i ten organ jako właściwy w sprawie rozstrzygał w przedmiocie wniosku skarżącego w pierwszej instancji, natomiast jako organ odwoławczy rozstrzygał Minister Obrony Narodowej.

Oznacza to, że organy stosownie do wymogów wynikających z art. 19 K.p.a. – przestrzegały swojej właściwości tak rzeczowej, jak i miejscowej. Nie zaistniała zatem przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji jako wydanych z naruszeniem przepisów o właściwości.

Jako pozbawiony podstaw ocenić należy także zarzut naruszenia art. 15 K.p.a. Zdaniem skarżącego naruszenie tego przepisu polegało na nierozpatrzeniu w II instancji wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 159 K.p.a.

Zgodnie z art. 159 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Na postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji służy stronie zażalenie (§ 2).

Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ rozpoznając sprawę ponownie odniósł się do wniosku o wstrzymanie decyzji, uznając, tak jak to uczynił wcześniej, że nie zachodzi prawdopodobieństwo wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a. Organ swoje stanowisko w powyższej kwestii zawarł w uzasadnieniu decyzji uznając, że skoro od odmowy wstrzymania wykonania decyzji nie przysługuje zażalenie, nie zachodzi konieczność wydania w tym zakresie postanowienia. Takie stanowisko organu zasługuje na akceptację. Zwrócić także należy uwagę, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji znajduje zastosowanie jedynie wobec decyzji podlegających wykonaniu. Decyzja odmawiająca zwolnienia skarżącego z kosztów określonych decyzją Rektora – Komendanta [...] z [...] listopada 2011 r. nie nadaje się natomiast do wykonania, co dodatkowo czyniło wniosek skarżącego nieuprawnionym.

Reasumując, Sąd stwierdził, że organ zasadnie uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] listopada 2013 r., jak również poprzedzającej ją decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] września 2013 r., - albowiem decyzje te nie są obciążone żadną z kwalifikowanych wad określonych w art. 156 § 1 pkt 1i pkt 2 K.p.a.

Mając powyższe względy na uwadze Sąd, na zasadzie art. 151 P.p.s.a., skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw oddalił.