Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 55/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3, art. 145 § 1 pkt 1 c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.2 ust. 1 i 6
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art. 2 ust.1, art. 7, art. 16 ust. 1, art. 17 ust. 2
journal: Dz.U. 1991 nr 77 poz 335
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska.
journal: Dz.U. 2004 nr 65 poz 600
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej  kulturze rolnej
article: art.43 ust. 6
journal: Dz.U. 2001 nr 62 poz 628
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach.
article: art.1, art. 53 ust. 1, art.59
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"

SENTENCJA

Dnia 19 czerwca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Paweł Majka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2008 roku sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G.


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. decyzją [...], na podS. art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004r., Nr 6, póz. 40), art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U.UE.L 141 póz. 18) oraz art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.Urz.UE Nr L 345 z 20 listopada 2004 r.), przyznał A.T. płatność bezpośrednią do gruntów rolnych za 2006r. w łącznej wysokości 258794,12 zł. wynikającą z pomniejszenia należnej kwoty o kwotę w wysokości 88506,68 zł. Na kwotę przyznanej płatności składała się:

- Jednolita Płatność Obszarowa (JPO) w wysokości 121800,80 zł,

- Uzupełniająca Płatność Obszarowa (UPO) w wysokości 13.6993,32 zł., w tym środki unijne 21580,82 zł

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podał, iż w dniu 14 maja 2006r. A.T. złożył w Powiatowym Biurze ARiMR w Gorzowie Wlkp. wiosek o przyznanie płatności bezpośrednich dla działek rolnych w którym zadeklarował działki rolne na ogólną powierzchnię 665,98 ha (póz. od 1-22). Organ pierwszej instancji w związku z treścią pism Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska [...], w którym przedstawiono ustalenia kontroli dotyczącej stosowania osadów ścieków na terenie pól uprawnych zgłoszonych do płatności przez skarżącego, tj. nr [...], położonych w województwie zachodniopomorskim, powiat m., gmina N., obręb K., wszczął postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia czy stosowanie

osadów ściekowych w 2006 r. nastąpiło z naruszeniem wymogów ochrony środowiska. Po przeanalizowaniu dokumentów przekazanych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie oraz innych dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie organ stwierdził, że na części działki gruntu rolnego nr [...] i działce [...] nie zostały spełnione warunki przyznania płatności bezpośrednich określone w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru tj. produkcja rolna na tych działkach prowadzona była przez A.T. z naruszeniem wymogów ochrony środowiska.

W tych okolicznościach organ pierwszej instancji wykluczył z systemu płatności bezpośrednich w 2006r. działki rolne w obrębie K. oznaczone symbolami: - cz "M" kukurydza o powierzchni 44,00 ha położone na części działki ewidencyjnej [...] oraz "U" żyto o powierzchni 31,04 ha położone na działce ewidencyjnej [...]. W konsekwencji organ ustalił, że łączna powierzchnia uprawniona do uzyskania jednolitej płatności obszarowej wynosi 590,94 ha, a do uzyskania uzupełniającej płatności obszarowej 587,13 ha

Organ l instancji wyjaśnił, iż zmniejszenie płatności o kwotę w wysokości 41464,10 zł. nastąpiło ze względu na stwierdzone różnice pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Dlatego też organ l instancji powołując się na dyspozycje art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców, wskazał, że w przypadku, gdy różnica ta przekracza 3%, lecz nie wynosi więcej niż 30% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadająca na dwukrotną wykrytą różnicę powierzchni działek.

W odwołaniu od powyższej decyzji A.T., reprezentowany przez radcę prawnego A.W., zakwestionował jej prawidłowość, w szczególności naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego oraz sprzeczność z analizą stanu rzeczywistego sprawy. Skarżący argumentował, iż organ uniemożliwił mu sporządzenie kopii z akt sprawy, zgodnie z art. 73 kpa, o co wnosił pismem z dnia 8 marca 2007r. Tym samym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Gorzowie Wlkp.

uniemożliwił mu czynny udział w prowadzonym postępowaniu, zapoznania się

1 wypowiedzenia się, co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, co stanowiło rażące naruszenie art. 9 i 10 kpa.

Skarżący zarzucił także, iż ustalenia dokonane w postępowaniu prowadzonym przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska nie zostały zweryfikowane w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji, mimo iż stanowiły one podstawę decyzji. Przytoczone protokoły kontrolne WIOŚ odzwierciedlają jedynie jednostronny punkt widzenia innego organu, którego postępowanie nie zakończyło się nawet wydaniem decyzji administracyjnej. Skarżący stwierdził, iż organ prowadzący rzetelne postępowanie dowodowe powinien zbadać wszystkie materiały zgromadzone w innym postępowaniu, a nie opierać się jedynie na analizie kopii protokołów. Ponadto strona skarżąca nie miała możliwości odnieść się do treści spornych protokołów, sporządzonych w postępowaniu, w którym nie byłą stroną. Nadto stroną postępowania prowadzonego przez Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska była jedynie "E. Spółka z o.o. we W.iu, a nie strona odwołująca się.

Decyzją [...] Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z., na podS. art. 138 § 1 pkt. 1, art. 10 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (DZ.U. z 2000r., nr 98, póz. 1071), art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, a także art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców, art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W motywach powyższego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wskazał, iż w wyniku analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie stwierdził, że

producent rolny A.T. prowadził działalność rolniczą na działkach rolniczych nr [...] i [...], obręb K. z naruszeniem wymogów ochrony środowiska, co jednoznacznie zostało stwierdzone w piśmie Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska [...], które wyrażało stanowisko tego organu w odniesieniu do protokołu z kontroli nr [...].

Organ odwoławczy wskazał, iż płatność bezpośrednia udzielana jest producentowi rolnemu, który stosownie do 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r, o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, jest posiadaczem gospodarstwa rolnego oraz utrzymuje posiadane grunty rolne w stanie dobrej praktyki rolniczej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Ponadto producent rolny powinien prowadzić działalność rolną na powierzchni działek rolnych nie mniejszej niż jeden hektar, które kwalifikują się do objęcia płatnościami. Przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona uprawa o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ drugiej instancji stwierdził, iż organ pierwszej instancji nie naruszył praw strony do udziału w postępowaniu poprzez uniemożliwienie sporządzenie kopii z akt sprawy. Beneficjent został bowiem skutecznie poinformowany pismem z dnia 28 lutego 2007r. o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Organ zaznaczył, iż strona w dniu 8 marca 2007r. zapoznała się z materiałami dowodowymi zgromadzonymi w sprawie i wystąpiła z ponownym wnioskiem o dostarczenie kopii akt na adres domowy. Uwzględniając powyższy wniosek organ l instancji zaznaczył, iż wystosował do skarżącego pismo informujące o możliwości zapoznania się z aktami i wszystkimi dokumentami zawartymi w aktach poprzez ich notowanie lub wykonanie odpisów (odrysów). Dodatkowo organ wskazał, iż strona nie może żądać, aby kserokopie wykonywał i dostarczał sam organ.

Organ odwoławczy nie uznał także zarzutu, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Gorzowie WIkp. dokonał sprzecznej analizy materiału dowodowego poprzez załączenie w poczet materiału dowodowego stanowiska Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Dyrektor ARiMR w Gorzowie WIkp. wskazał, iż stosownie do art. 75 kpa jako dowód można dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dlatego też nie podzielił stanowiska strony skarżącej, iż materiał zebrany w ramach innego postępowania nie może stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym. Organ orzekający zaznaczył, iż protokoły: kontroli nr [...]

mają charakter dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 kpa. Brak zatem było podstaw do wyłączania wyżej wymienionych dokumentów z akt sprawy administracyjnej bądź podstaw do obalania jego mocy dowodowej. Subsydiarnie organ II instancji wskazał, iż Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska jest jednostka powołaną do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania stanu środowiska naturalnego. Jest on również uprawniony do pobierania próbek, przeprowadzania niezbędnych badań w celu ustalenia terenie kontrolowanej nieruchomości stanu środowiska oraz oceny tego stanu w świetle przepisów o ochronie środowiska, a także oceny sposobu wykonywania pomiarów emisji prowadzonych ścieków przez jednostkę prowadząca pomiary, w tym sposobu pobierania i analizy próbek. Ponadto zgodnie z art. 17 ust. 2 pkt. 2 i 3 Inspekcja Ochrony Środowiska współdziała z innymi organami w szczególności w zakresie przekazywania właściwym organom administracji państwowej i rządowej informacji o wynikach przeprowadzonych kontroli oraz wymianę tych informacji.

Reasumując Dyrektor Lubuskiego Oddziału Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. wskazał, iż A.T. był zobowiązany do utrzymywania posiadanych gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej z zachowaniem wymogów środowiska. Natomiast na podS. materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności

1. protokołu przysłuchania strony A.T. z dnia 20 grudnia 2006 r.,

2. umowy dzierżawy z dnia 5 czerwca 2006 r. pomiędzy E. Sp. z o.o. we W. a Gospodarstwem Rolnym A.T. z siedzibą w S.,

3. planu nawożenia osadów ściekowych w 2006 r. pochodzących z oczyszczalni w Gorzowie Wlkp. na grunty rolne [...],

4. protokołu kontroli [...] przeprowadzonej przez IOŚ WIOŚ w S.

ustalono, iż na części działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 44,00 ha oraz działce ewidencyjnej [...] o pow. 31,04 ha nie zostały zachowane wymogi przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, zatem należało je wykluczyć od otrzymania płatności. Konsekwencją ustalenia w wyniku kontroli różnicy pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przez organ było

zmniejszenie przysługujących skarżącemu płatności, na pod S. wskazanych w decyzji przepisów prawa wspólnotowego.

A.T. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił, iż zgromadzone przez organ dokumenty nie odzwierciedlają stanu faktycznego sprawy, albowiem przedmiotowa działka [...] obręb K. zaplanowana była w całości tj. 31,04 ha do nawiezienia komunalnymi osadami ściekowymi, a w rzeczywistości nawieziona została powierzchnia 3,11 ha, natomiast na działce nr [...] planowano nawiezienie komunalnymi osadami ściekowymi na powierzchni 44,00 ha, a w rzeczywistości nawieziony została areał 14,00 ha. Równocześnie skarżący podał, iż działki [...] i [...] formalnie przeznaczono do nawożenia osadami ściekowymi przez E. Spółkę z o.o. z W.. Skarżący oświadczył, iż co prawda wymienione działki zostały umieszczone przez Spółkę w "Planie nawożenia osadów ściekowych w 2006r., pochodzących z oczyszczalni w Gorzowie Wlkp. na grunty k/ wsi G." w rzeczywistości partie ścieków nie trafiały na działki skarżącego. Skarżący oświadczył, iż figurowały one jedynie w dokumentacji, gdzie zawyżana była wartość sprowadzanych przez spółkę E. odpadów. W ocenie A.T. organy orzekające w sprawie dokonały zatem dowolnej oceny opierając się wyłącznie na protokołach kontrolnych i ustaleniach organu inspekcji ochrony środowiska.

Skarżący podkreślił, że odbiorcą komunalnych osadów ściekowych z oczyszczalni ścieków w Gorzowie Wlkp. była firma E. Sp. z o.o. z W., którą łączyła umowa na odbiór komunalnych osadów ściekowych z Przedsiębiorstwem Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w G. wytwórcą osadów. Obydwie te firmy odpowiadały za ilość wywiezionych osadów, a ze względów finansowych jednej i drugiej spółce zależało aby formalnie a nie faktycznie ilości te były jak największe. W ocenie skarżącego okoliczności jak wyglądało naprawdę nawożenie osadami ściekowymi, jakiego areału dotyczyło, jakie ilości trafiły na jego pole uprawne należałoby stwierdzić w terenie, w naturze a nie opierając się wyłącznie na protokołach i opinii Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w S. Podkreślił on, także iż plony z gruntów nawiezionych ściekami osadowymi były wyłącznie przeznaczane na produkcję kompostu przeznaczonego do rekultywacji terenów leśnych po zdemontowaniu wiertni naftowej. Natomiast zboża zebrane z nawożonych osadami terenów zostawił we własnym gospodarstwie. Pozostałą część sprzedał na paszę dla

fermy norek w K., które są zwierzętami futerkowymi i nie są spożywane przez ludzi. Skarżący podniósł także, iż odwołał się od wyroku Sądu Rejonowego VI Wydział Grodzki w M.

Ponadto A.T. zwrócił uwagę na niekonsekwencję organów orzekających, które uznały, iż stosując osady od sierpnia 2006r. do połowy września 2006r. mógł zasiać, zebrać i sprzedać kukurydzę z terenów zawierających osady zarażone salmonellą. Odnośnie zarzutu stosowania osadów zarażanych salmonellą skarżący przedstawił sprawozdanie z badań osadów nr [...]. W skardze zawarto także wniosek o powołanie biegłego w zakresie rolnictwa, który uporządkuje sprawę w sposób fachowy i zgodny ze sztuką prawidłowego gospodarowania na gruntach rolnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Lubuskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. wniósł o jej oddanie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie organu drugiej instancji, skarżący nie spełnił warunków do otrzymania płatności bezpośrednich, gdyż nie zachował wymogów ochrony środowiska w związku z prowadzoną działalnością rolniczą w części dotyczącej działek nr [...] i nr [...], obręb K.. Dyrektor Lubuskiego Oddziału Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. podkreślił, iż załączony do skargi z dnia 4 lipca 2007r. wyrok Sądu Rejonowego w M. tylko potwierdza, że A.T. nie spełniał warunków utrzymania gruntów rolnych, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Dyrektor Lubuskiego Oddziału ARiMR w Z. podkreślił, iż organy orzekające były uprawnione do oparcia rozstrzygnięcia o wynikach kontroli Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, bez przeprowadzenia wizji w terenie. Organ zaznaczył, iż brak było podstaw do obalenia mocy dowodowej protokołów kontrolnych WIOŚ w zakresie badania stanu środowiska, a strona nie zaskarżyła wyników i ustaleń kontroli. Dodatkowo Dyrektor Lubuskiego Oddziału ARiMR w Z. wskazał, iż określenie naruszenia wymogów ochrony środowiska z uwzględnieniem naruszenia norm odbywa się na podS. specjalistycznych badań chemicznych, których nie można zastąpić wizją lokalną terenu.

Reasumując Dyrektor Lubuskiego Oddziału ARiMR w Z. zaznaczył, iż przepisy krajowe i unijne wykluczają uznaniowość w ustalaniu wysokości i zasad przyznawania płatności do gruntów rolnych, gdyż uznaniowość prowadziłaby do

nierównego traktowania producentów, co jest sprzeczne z naczelną zasadą Unii Europejskiej tj. zasadą konkurencyjności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny, w zakresie swojej właściwości, ocenia zatem zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia.

Sąd uwzględnia skargę na decyzję w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270 z późn.zm.), przywoływanej dalej jako "P.p.s.a." Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad, skargę jako zasadną należało uwzględnić.

Przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadzał się do oceny, czy zaistniała uzasadniona podstawa faktyczna i prawna do wykluczenia z płatności bezpośrednich na 2006 r., spośród ogólnej powierzchni działek rolnych zgłoszonych przez A.T. we wniosku z dnia 14 maja 2006 r. (665,98 ha), powierzchni dwóch działek położonych w obrębie K. oznaczonych symbolami cz. "M" oraz "U" tj. części działki o nr ewidencyjnym [...] (44,00 ha) oraz działki o nr ewid. [...] (31,04 ha), a w konsekwencji dokonania odpowiednich pomniejszeń należnych płatności, z powodu niezachowania przy produkcji roślinnej wymogów ochrony środowiska.

Przed przystąpieniem do oceny postawionych w skardze zarzutów należy zwrócić uwagę, że płatności, o które ubiegał się skarżący, są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej, określonych w art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). System

dopłat bezpośrednich został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolniczych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Podstawowym aktem prawnym określającym warunki przyznawania płatności bezpośrednich, w tym także nowowprowadzonych form szczególnych pomocy w postaci Jednolitej Płatności Obszarowej oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej, jest rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. WE Nr L 270 z 21 października 2003 r.). Powyższy akt został uszczegółowiony między innymi rozporządzeniem Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego sytemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. UE. L z dnia 30 kwietnia 2004 r.)

Rozporządzenie, będące jedną z form wtórnego prawa wspólnotowego, jest aktem prawnym, które obowiązuje w całości i podlega bezpośredniemu stosowaniu w państwach członkowskich. Akt normatywny tego rodzaju może zawierać klauzule zobowiązujące państwa członkowskie do podjęcia działań implementacyjnych (wydania odpowiednich aktów normatywnych), jednakże państwa członkowskie nie mogą - chyba że co innego stanowi rozporządzenie - podejmować działań na rzecz wykonania rozporządzenia, których przedmiotem byłaby zmiana znaczenia lub uzupełnienie jego przepisów. Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz.U Nr 6, póz. 40 z późn.zm.), przywoływana dalej jako "ustawa o płatnościach bezpośrednich (...)" ustalała warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i jest wynikiem działań wykonawczych w stosunku do wskazanego rozporządzenia nr 1782/2003. Mając na uwadze powyższe, sposób rozumienia sformułowań i terminów użytych w uS. o płatnościach bezpośrednich musi uwzględniać znaczenie nadawane im w obowiązującym w tym zakresie prawie wspólnotowym, którego przepisy, ustanawiając wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i

ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, kształtują w sposób bezpośredni prawa i obowiązki adresatów tego aktu.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 zawiera w art. 2 lit. a definicję "rolnika" stanowiąc, iż termin ten oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 TWE, oraz które prowadzą działalność rolniczą. Stosownie do art. 2 lit. b rozporządzenia, przez "gospodarstwo" należy rozumieć wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. "Działalnością rolniczą" jest z kolei produkcja, hodowla lub uprawa produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnie z ochroną środowiska, zgodnie z art. 5 (art. 2 lit. c cyt. rozporządzenia). Zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska ustanowił prawodawca wspólnotowy w przepisie art. 5 ust. 1 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym Państwa Członkowskie zapewniają, że wszystkie grunty rolne, a w szczególności grunty, które nie są już wykorzystywane do celów produkcyjnych, są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Państwa Członkowskie definiują, na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podS. ram ustanowionych w załączniku IV, uwzględniając szczególne cechy charakterystyczne odnośnych obszarów, włączając w to warunki glebowe i klimatyczne, istniejące systemy gospodarowania, wykorzystanie gruntów, zmianowanie upraw, metody uprawy roli oraz struktury gospodarstw. Wymogi takie nie mogą naruszać standardów regulujących dobre praktyki rolnicze stosowane w kontekście rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz środków rolno-środowiskowych, które wykraczają poza wzorzec odnoszący się do dobrych praktyk rolniczych.

Ustawa o płatnościach bezpośrednich, ustalając zasady i tryb przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do powierzchni uprawy, określonych powołanym wyżej rozporządzeniem wspólnotowym, przyjmuje w art. 2 ust. 1 cyt. ustawy, że płatności te przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego. Warunkiem uzyskania płatności obszarowej jest posiadanie działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do

objęcia płatnościami i utrzymywane są przez producenta rolnego w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.

Prawodawca krajowy określając szczegółowe warunki przyznawania płatności wskazuje na posiadanie, jako ustawową przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym pojęcie to należy odnosić "posiadania" w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, póz. 93 ze zm.). W piśmiennictwie zwraca się również uwagę, że posiadanie w znaczeniu, jakie nadaje temu pojęciu kodeks cywilny, może stanowić element prawa podmiotowego, będąc przejawem prawa przysługującego np. właścicielowi (posiadanie zgodne z prawem) może jednak stanowić także jedynie stan faktycznego władztwa nad rzeczą w sytuacji, gdy prawo wykonywane faktycznie przez posiadacza służy innemu podmiotowi (posiadanie bezprawne) (por. K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2005, s. 799). Powyższe rozróżnienie rodzajów posiadania ma znaczenie z tego względu, że idea płatności obszarowych wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy zatem być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada w dacie składania wniosku grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.

Na pod S. analizy przedłożonych Sądowi akt sprawy, w szczególności treści decyzji organów Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa należy stwierdzić jednoznacznie, iż organy te nie dokonały, w niezbędnym w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zakresie, oceny powyżej wskazanych przesłanek przyznania skarżącemu dopłat bezpośrednich do spornych działek rolnych. W ocenie Sądu, niedostateczne ustalenie stanu faktycznego sprawy uniemożliwia wyjaśnienie istotnych dla jej rozstrzygnięcia wątpliwości, a w konsekwencji czyni przedwczesnymi dowolne i nieuzasadnione stwierdzenia organów zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, w zakresie naruszenia przy uprawie spornych działek wymogów ochrony środowiska związanych z utrzymaniem ich w dobrej kulturze rolnej.

Po pierwsze organy nie ustaliły, czy w 2006 r. a w szczególności w dacie składania wniosku skarżący A.T. był faktycznym posiadaczem spornych działek, prowadzącym na nich we własnym imieniu i na własną rzecz działalność rolniczą polegającą na uprawie gruntów rolnych.

W aktach sprawy znajdują się kopie umów dzierżawy na mocy których A.T. jako wydzierżawiający, zobowiązał się oddać E. Sp. z o.o. z siedzibą we W. w dzierżawę będące jego własnością:

- cześć działki nr [...] o powierzchni 39,5 ha. cześć działki [...] o pow. 8,5 ha z podziałem na część 5 ha i 3,5 ha - umowa z dnia 4 maja 2004 r., czas dzierżawy od daty podpisania umowy do końca 2004 r. (§ 1 pkt 2 umowy), przedłużony do końca 2005 r. (§ 1 pkt 2 aneksu do powyższej umowy z dnia 31 grudnia 2004 r.),

- cześć działki nr [...] o powierzchni 66.0 ha, część działki [...] o powierzchni 25,42 ha oraz części działki nr [...] o powierzchni 100,ha - umowa z dnia 24 marca 2005 r., czas dzierżawy "do końca bieżącego roku od daty podpisania umowy", następnie aneksem z dnia 26 kwietnia 2006 r. zmieniono "termin obowiązywania umowy do końca 2006 r."

- cześć działki nr [...] o powierzchni 44,00 ha oraz działkę nr [...] o powierzchni 33,92 ha - umowa z dnia 5 czerwca 2006 r, czas dzierżawy określono: "do końca 2006 r."

Jednocześnie Sąd zważył, iż w aktach sprawy brak jest map sytuacyjnych oddawanych w dzierżawę gruntów, o których mowa w powyższych umowach, co uniemożliwia dokonanie oceny co do rzeczywistej powierzchni i ustalenia faktycznych części dziełek nr [...] i [...] oddanych w dzierżawę na podS. poszczególnych umów, w kontekście treści wniosku o przyznanie dopłat obszarowych, ustaleń organu dotyczących powierzchni wykluczonych z płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz wiązanych z tym zarzutów merytorycznych skargi. Wobec treści powyższych umów dzierżawy oraz treści przepisów Kodeksu cywilnego regulujących treść tego prawa (art. 693 i nast.), bez szczegółowego ustalenia tej okoliczności, nie można na podS. zgromadzonych dowodów ustalić, czy sporne grunty rolne w 2006 r. uprawiane były rolniczo przez A.T. we własnym imieniu, czy też faktycznym ich posiadaczem, w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, był inny podmiot (dzierżawca).

Po wtóre należy podkreślić, iż Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, akredytowana jako agencja płatnicza, realizuje zadania i kompetencje agencji płatniczej

określone w odpowiednich przepisach Unii Europejskiej w zakresie płatności obszarowych, w szczególności uregulowane w uS. z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich (..). Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 tej ustawy, organy Agencji są wyłącznie właściwe zarówno do orzekania o przyznaniu płatności, na wniosek producenta rolnego - w drodze decyzji administracyjnej, jak również do przeprowadzania kontroli w zakresie spełniania warunków do przyznania płatności. Oznacza to jednocześnie, iż wyłącznie organy Agencji posiadają ustawowo przyznaną kompetencję do prowadzenia postępowania, weryfikowania i orzekania w indywidualnych sprawach w zakresie przyznania płatności bezpośrednich, ich rozmiaru oraz odmowy przyznania świadczenia w przypadku braku spełniania przesłanek jego otrzymania. Do wyłącznej właściwości organów Agencji należy zatem także dokonywanie ustaleń faktycznych w zakresie spełniania przez producenta rolnego przesłanki utrzymywania, będących w jego posiadaniu i zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności gruntów rolnych, w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.

Podkreślenia, zdaniem Sądu wymaga, iż ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. nie wyłącza stosowania przez organy Agencji w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasad ogólnych tego postępowania. W sytuacji zatem gdy na pod S. zgromadzonych dowodów organy powezmą wątpliwość co do spełniania przez producenta rolnego warunków do przyznania wnioskowanej płatności lub rozmiaru należnych płatności, zobowiązane są do podjęcia niezbędnych czynności procesowych w celu wszechstronnego i wnikliwego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 Kpa. Organ zobowiązany jest zatem w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podS. jego całokształtu ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1, art. 80 Kpa). Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych (przy czym należy rozróżnić opinie sporządzone prywatnie, na zlecenie stron lub innych podmiotów od opinii w trybie kodeksowym) oraz oględziny (art. 75 Kpa).

W okolicznościach przedmiotowej sprawy, w ocenie Sądu należy stwierdzić, że organy Agencji z naruszeniem powyższych przepisów postępowania administracyjnego,

nie zgromadziły wyczerpująco materiału dowodowego i nie dokonały samodzielnych ustaleń uzasadniających dokonanie przez nie oceny, iż w 2006 r. A.T. na gruntach rolnych o łącznej powierzchni 75,04 ha oznaczonych we wniosku symbolami cz. "M" i "U" prowadził działalność rolniczą z naruszeniem wymogów utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przez naruszenie wymogów ochrony środowiska.

Treść uzasadnień decyzji organów Agencji obydwu instancji wskazuje, iż w szczególności nie dokonały one samodzielnej analizy treści zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym dokumentów sporządzonych przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska w odrębnym postępowaniu, pod kontem adekwatności zawartych w nim stwierdzeń i ocen do przedmiotu niniejszego postępowania administracyjnego. Poza opisem przebiegu postępowania, zgromadzonych dowodów i zacytowania stwierdzeń zawartych w protokołach oraz piśmie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 8 stycznia 2007 r. w uzasadnieniu decyzji brak jest uzasadnienia stanowiska organów Agencji w sprawie naruszenia wymogu utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej z naruszenie wymogów ochrony środowiska. W szczególności organy orzekające w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie wskazały jakie konkretnie wymogi związane z obowiązkiem utrzymania spornych gruntów w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, skarżący naruszył i czy w istocie naruszenia te dotyczą działalności rolniczej w roku 2006. Brak jest zarówno sprecyzowania tych naruszeń, jak również wskazania naruszonych przepisów prawa krajowego lub wspólnotowego. Powyższe uchybienie, narusza także przepis art. 107 § 3 Kpa, w zakresie wymogu uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. Uniemożliwia to zarówno stronie jak i Sądowi poznanie szczegółowych motywów rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, a przez to dokonanie kontroli ich legalności.

Organy ARiMR w przedmiotowej sprawie ograniczając swoje ustalenia faktyczne do powielenia stanowiska organu Inspekcji Ochrony Środowiska wyrażonego w piśmie [...] stanowiącego odpowiedź na zapytanie organu Agencji zupełnie pominęły fakt, iż w piśmie tym Zachodniopomorski Inspektor Ochrony Środowiska jedynie wyraził swoje stanowisko w zakresie stwierdzonego przez podległe mu służby na gruntach naruszenia przy produkcji rolnej na działkach nr [...] i [...] obręb K. wymogów ochrony środowiska. Jednakże w ocenie Sądu brak jest podstaw aby pismu temu przypisywać większą moc dowodową niż wynika z jego treści,

z pewnością nie jest on bowiem dokumentem urzędowym, którym organ uprawniony do orzekania w zakresie niniejszego postępowania wypowiedziałby się w przewidzianej przepisami formie. Jak bowiem wskazano wyżej żaden przepis powszechnie obowiązującego prawa nie wyposażył organów Inspekcji Ochrony Środowiska w kompetencje do orzekania w sprawach utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich (...).

Do kompetencji Inspekcji Ochrony Środowiska, zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn. DZ.U. z 2007 r. Nr 44, póz. 287) należy bowiem między innymi kontrola przestrzegania przepisów o ochronie środowiska i racjonalnym użytkowaniu zasobów przyrody, a także współdziałanie w zakresie ochrony środowiska z innymi organami kontrolnymi, organami ścigania i wymiaru sprawiedliwości oraz organami administracji państwowej i rządowej, samorządu terytorialnego i obrony cywilnej. Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy, współdziałanie to obejmuje w szczególności przekazywanie właściwym organom administracji państwowej i rządowej oraz organom samorządu terytorialnego informacji o wynikach kontroli przeprowadzonych przez Inspekcję Ochrony Środowiska oraz wymianę informacji o wynikach kontroli. W takim właśnie trybie Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska poinformował Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. o wynikach przeprowadzonej kontroli dotyczącej stosowania przez Spółkę Energia-Control komunalnych osadów ściekowych na terenie pól uprawnych na działkach nr [...] i [...].

Ponadto w myśl przepisu art. 16 ust. 1 ww. ustawy, organy Inspekcji Ochrony Środowiska mogą zwrócić się do każdego organu administracji państwowej i rządowej oraz organu samorządu terytorialnego o udzielenie informacji lub udostępnienie dokumentów i danych związanych z ochroną środowiska. W razie stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie ochrony środowiska w działalności organów, o których mowa w ust. 1, organy Inspekcji Ochrony Środowiska kierują wystąpienie, którego treścią może być w szczególności wniosek o: 1) wszczęcie postępowania administracyjnego, 2) dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu. W przypadku skierowania wystąpienia, o którym mowa w ust. 2, organom Inspekcji Ochrony Środowiska przysługują prawa strony w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu przed sądem administracyjnym (ust. 3).

Organy Agencji zaniechały przeprowadzenia w sprawie wnikliwego postępowania zmierzającego do ustalenia czy w 2006 r. na spornych działkach rolnych prowadzono działalność rolniczą w istocie z naruszeniem obowiązku utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, w rozumieniu przepisów ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz prawa wspólnotowego. W okoliczności rozpoznawanej sprawy ustalenia w zakresie naruszenia wymogu utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska organy Agencji winny oprzeć w szczególności o przepisy cytowanych wyżej przepisów art. 5 w związku z art. 2 lit. c rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001. W załączniku nr IV do powyższego rozporządzenia doprecyzowano ramy (erozji gleby, substancji organicznej gleby, jej struktury oraz zapewnienia minimalnego poziomu utrzymania oraz przeciwdziałania niszczeniu siedlisk naturalnych) w obrębie których Państwa Członkowskie zobowiązane są definiować na poziomie krajowym lub regionalnym wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, uwzględniając szczególne cechy charakterystyczne odnośnych obszarów, włączając w to warunki glebowe klimatyczne, istniejące systemy gospodarowania, wykorzystanie gruntów, zmianowanie upraw, metody uprawy roli oraz struktury gospodarstw. Przy czym wymogi te nie mogą naruszać standardów regulujących dobre praktyki rolnicze stosowane w kontekście rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz środków rolnośrodowiskowych, które wykraczają poza wzorzec odnoszący się do dobrych praktyk rolniczych.

W związku z powyższym odesłaniem, w oparciu o delegację ustawową zawartą w przepisie art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o dopłatach bezpośrednich do gruntów rolnych (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz.U. Nr 65, póz. 600 z późn.zm.), które obowiązywało do dnia 15 marca 2007 r. Zgodnie z przepisem § 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest, w przypadku gruntów ornych, uprawa roślin lub ugorowanie.

Nie każde zatem naruszenie jakichkolwiek przepisów z zakresu ochrony środowiska skutkowało będzie wykluczeniem gruntu rolnego z systemu dopłat bezpośrednich, lecz tylko naruszenie zasad utrzymania gruntu rolnego w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, w rozumieniu przepisów prawa wspólnotowego i krajowego. Organ winien zatem wykazać, iż konkretne działanie lub zaniechanie producenta rolnego, zobowiązanego do utrzymania będących w jego posiadaniu gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, stanowiło naruszenie powyższych zasad. Przy czym stwierdzenie to winno być szczegółowo uzasadnione pod względem faktycznym i prawnym, w zależności od sposoby "wykorzystania gruntu". Konieczne jest zatem wskazanie przez organ naruszenia konkretnej normy prawa materialnego regulującej wymogi ochrony środowiska związane odpowiednio z prowadzeniem działalności rolniczej tj. uprawą roślin, ich zbiorem, ugorowaniem gruntu, utrzymaniem go w dobrej kulturze rolnej, nawożeniem itd.

Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, iż rzeczą producenta rolnego, będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego który we wniosku potwierdza, że deklarowane grunty są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej jest dbanie aby grunty te spełniały niezbędne wymagania. Winien on zatem, zanim wystąpi ze stosownym wnioskiem rozważyć, czy czynności które były wykonywane na tym gruncie nie naruszają wymogów utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, mając na względzie uwarunkowania glebowe i klimatyczne, rodzaje upraw oraz terminy agrotechniczne. Skoro zatem skarżący wydzierżawiał świadomie swoje nieruchomości osobie trzeciej w celu stosowania na gruntach komunalnych osadów ściekowych, jako producent rolny zobowiązany był przed ubieganiem się o przyznanie płatności ustalić, czy grunty te spełniają niezbędne wymogi dla uprawiania ich w planowany przez niego sposób (rodzaj upraw), czy też niezbędne byłoby np. ugorowanie działki z uwagi na stężenie zastosowanych komunalnych osadów ściekowych lub inne przepisy uniemożliwiające zastosowanie określonego rodzaju upraw w określonym czasie po zastosowaniu komunalnych osadów ściekowych (vide art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 39, póz. 251 oraz rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych Dz.U Nr 134, póz. 1140). Tym bardziej, że w istocie jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie,

skarżący rozlewał osady ściekowe na działkach stanowiących jego własność, a wydzierżawionych osobie trzeciej.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu, na pod S. przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 135 P.p.s.a., bowiem stan faktyczny sprawy, z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego, nie został ustalony w sposób wystarczający do jej rozstrzygnięcia. Sąd podziela zatem zarzut skargi w powyższym zakresie. W tej sytuacji przedwczesnym było także orzekanie przez organ o zastosowaniu wobec producenta rolnego sankcji w postaci zmniejszenia przyznanych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, zatem w tym zakresie dokonanie sądowej kontroli zaskarżonej decyzji na obecnym etapie postępowania, wobec jej uchylenia byłoby bezprzedmiotowe.

Rozpoznając ponownie sprawę właściwy organ Agencji winien w niezbędnym zakresie uzupełnić materiał dowody w sprawie celem dokonania ustaleń faktycznych niezbędnych do jej rozstrzygnięcia, z uwzględnieniem we właściwej formie zarzutów skarżącego wobec prowadzonego postępowania, w tym zakresu faktycznego nawiezienia spornych gruntów komunalnymi osadami ściekowymi i ich charakterystyki oraz zgłaszanych przez niego wniosków, w tym wniosków dowodowych.

Sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w jej całokształcie nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi, w zakresie tak określonej kognicji Sąd z urzędu zważył, iż rozpoznając sprawę ponownie organ administracji winien rozpoznać wniosek A.T. z dnia 8 marca 2007 r. o dostarczenie na jego adres kopii akt z uwagi na skomplikowany charakter dokumentów, niemożność zapoznania się z nimi w krótkim czasie oraz zamiar uzyskania porady prawnej, w trybie określonym w art. 73 i art. 74 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. w drodze postanowienia na które służy stronie zażalenie.

Ponadto należy podkreślić, iż w dniu 27 lutego 2007 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz.U. Nr 35, póz. 217), (po zmianach wprowadzonych ustawą zmieniającą z dnia 28 lutego 2008 r. ustawa o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego), która zgodnie z przepisem art. 1 określa zadania oraz właściwości organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz płatności cukrowej, określonych w rozporządzeniach Rady (WE) wymienionych w pkt 1 li. b - c oraz zasady i tryb przyznawania oraz wypłacania

rolnikom wskazanych wyżej płatności, a także przeprowadzania kontroli - w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej. Zgodnie z przepisem art. 59 ww. ustawy, z dniem 27 lutego 2007 r. utraciła moc dotychczasowa ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U z 2004 r. Nr 6, póz. 40 z późn.zm.), przywoływana dalej jako: "ustawa o płatnościach bezpośrednich". Jednocześnie w art. 53 ust. 1 ustawy nowej, ustawodawca zawarł przepis intertemporalny, zgodnie z którym, do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia jej wejścia w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe. Sąd zważył, iż postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte przez organ pierwszej instancji na wniosek skarżącego z dnia 14 maja 2006 r. i nie zostało zakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy nowej tj. do 27 lutego 2007 r. W tych okolicznościach, orzekając już w dacie obowiązywania ustawy nowej, organy Agencji obu instancji winny w pod S. prawnej swych decyzji przywołać akt prawny obowiązujący w dacie orzekania (ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r.) w powiązaniu z właściwymi przepisami ustawy dotychczasowej. Z uwagi jednak na treść, cytowanego wyżej przepisu art. 53 ust. 1 ustawy nowej, prawidłowe było oparcie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie na przepisach uprzednio obowiązującej ustawy o dopłatach bezpośrednich, zatem powyższe uchybienie proceduralne pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Na marginesie należy wskazać, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezpośredniego wpływu na treść orzeczenia organów administracji nie miał wyrok nakazowy z dnia 1 czerwca 2007 r. sygn. akt VI W 188/07 którym orzeczono o uznaniu skarżącego winnym popełnienia zarzucanego mu wykroczenia z art. 75 ustawy o odpadach polegającego na tym, że w okresie od miesiąca sierpnia 2006 r. do połowy września 2006 r. stosował osady ściekowe zawierające bakterię Salmonella na swoich gruntach rolnych - działka nr [...] przy miejscowości R. - następnie zasiał i zebrał z tych gruntów kukurydzę, która następnie sprzedał do gorzelni w M. oraz jako paszę do fermy norek w K..

Nie dotyczył on bowiem odpowiedzialności administracyjnej związanej z ubieganiem się o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za 2006 r., lecz zawinionego popełnienia wykroczenia uregulowanego w u S. o odpadach, a nadto wydany był już po dacie decyzji organu pierwszej instancji. W tej sytuacji bez wpływu na treść orzeczenia pozostaje podniesiona przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie w dniu 10 kwietnia

2008 r. okoliczność, iż prawomocnym wyrokiem z dnia 11 września 2007 r. sygn. akt VI W 188/07 Sąd Rejonowy w M. Wydział VI Grodzki uniewinnił obwinionego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Nadto, jak zasadnie podnosi organ wyrok ten nie został uzasadniony (Sąd ustalił powyższą okoliczność na podS. akt sprawy toczącej się przez SR w M. o wykroczenie, sygn. VI W 188/07), wobec czego brak jest możliwości poznania szczegółowych motywów rozstrzygnięcia sądu.

Odnieść należy się także do zgłoszonych przez skarżącego w skardze oraz na rozprawie w dniu 10 kwietnia, uzupełnionych przy pismach procesowych z dnia 17 kwietnia i 27 maja 2008 r. wniosków o przeprowadzenie dowodów z:

- opinii biegłego w zakresie rolnictwa,

- dokumentów tj. planu nawożenia osadów ściekowych w roku 2006, analizy suchej

masy odczynu oraz zawartości metali ciężkich w glebach działek [...] i 512/2,

protokołu kontroli nr 2/2006 Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w

Z. z dnia 23 listopada 2006 r. wobec PWiK Sp. z o.o. oraz opinię prof.

Dr hab. Andrzeja W. Jasińskiego Doradcy Głównego Inspektora Ochrony

Środowiska z dnia 17 maja 2008 r. w sprawie wykorzystania osadów ściekowych

WPiK sp. Z o.o. w G. we współpracy z E. Sp. z o.o. z

W.ia, na działkach [...] i [...] w rejonie G. k. K.

oddalonych przez Sąd postanowieniami z dnia 10 kwietnia 2008 r. (k. 36 akt sądowych)

oraz 19 czerwca 2008 r. (k. 93), na podstawie przepisu art. 106 § 3 P.p.s.a.

Co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję. Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy w dacie orzekania przez organy. Zgodnie jednak z tym przepisem Sąd może z urzędu lub na wniosek przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z tych powodów dopuszczenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowodu z opinii biegłego było niedopuszczalne, natomiast przedstawione przez pełnomocnika strony skarżącej dokumenty w tym prywatna opinia sporządzona przez przedstawiciela nauki, nie były w ocenie Sądu niezbędne do wyjaśnienia rozpoznawanej sprawy dotyczącej legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd bowiem badając legalność zaskarżonego aktu z urzędu zważył, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wątpliwości co do stanu

faktycznego nie zostały przez organ wyjaśnione, co skutkuje uchyleniem decyzji. Podkreślenia wymaga, iż Sąd administracyjny nie może zastąpić organów administracji publicznej w rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej, dlatego niedopuszczalnym byłoby w postępowaniu sądowym dokonywanie, na obecnym etapie postępowania administracyjnego, oceny przedstawionych przez stronę na etapie postępowania sądowego dowodów co do ich znaczenia dla ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności. Dowody te może zgłosić strona w postępowaniu administracyjnym, które ponownie prowadzić będzie organ, i dokona ich oceny w kontekście całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Z tych powodów, na podS. art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., orzekł jak sentencji. Zgodnie z art. 200 w związku z art. 210 P.p.s.a., wobec braku wniosku strony skarżącej, nie orzeczono w zakresie zwrotu kosztów

postępowania.