Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 485/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2019-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone decyzje
Powołane przepisy: article: art. 207 § 1, art. 210, art. 240 § 1 pkt 5.
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) asesor WSA Katarzyna Górska Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 24 października 2019r. sprawy ze skarg J. K., H. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]", nr "[...]", nr "[...]", nr "[...]" w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2013, 2014, 2015 i 2016r., po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżone decyzje; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. K., H. K. kwotę 44 068 (czterdzieści cztery tysiące sześćdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

J.K, H.K. (dalej jako strona, skarżący, podatnicy ) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z "[...]" w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na: 2013r., 2014r., 2015r. oraz 2016r. po wznowieniu postępowania (odpowiednio w sprawach o sygn. akt I SA/Ol 485/19, I SA/Ol 486/19, I SA/Ol 487/19 i I SA/Ol 488/19).

Jak wynika z przekazanych akt spraw i uzasadnień poddanych kontroli Sądu rozstrzygnięć, decyzjami odpowiednio z dnia:

- "[...]"r.(na 2013 r.), Burmistrz ustalił H i J K wysokość zobowiązania podatkowego na 2013r. pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie 199,00zł. Do podstawy opodatkowania podatkiem rolnym przyjęto grunty rolne o powierzchni 33,1820 ha, zaś do podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości grunty oznaczone jako Lz o powierzchni 6600 m2 (korzystające ze zwolnienia). Decyzja ta została doręczona stronom w dniu 4 lutego 2013 r. i wobec niewniesienia od niej odwołania, stała się ostateczna.

- "[...]"r. (na 2014r.), Burmistrz ustalił H i J K wysokość zobowiązania podatkowego na 2014 r. pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie 199,00zł. Do podstawy opodatkowania podatkiem rolnym przyjęto grunty rolne o powierzchni 33,1820 ha, zaś do podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości grunty oznaczone jako Lz o powierzchni 6600 m2 (korzystające ze zwolnienia). Decyzja ta została doręczona stronom w dniu 18 lutego 2014 r. i wobec niewniesienia od niej odwołania, stała się ostateczna.

- "[...]"r. (na 2015 r.), Burmistrz ustalił H i J K wysokość zobowiązania podatkowego na 2015r. pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie 199,00zł. Do podstawy opodatkowania podatkiem rolnym przyjęto grunty rolne o powierzchni 33,1820 ha, zaś do podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości grunty oznaczone jako Lz o powierzchni 6600 m2 (korzystające ze zwolnienia). Decyzja ta została doręczona stronom w dniu 30 stycznia 2015 r. i wobec niewniesienia od niej odwołania, stała się ostateczna.

- "[...]"r. (na 2016 r.) Burmistrz ustalił H i J K wysokość zobowiązania podatkowego na 2016 r. pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie 198,00 zł. Do podstawy opodatkowania podatkiem rolnym przyjęto grunty rolne o powierzchni 33,8420 ha. Decyzja ta została doręczona stronom w dniu 5 lutego 2016 r. i wobec niewniesienia od niej odwołania, stała się ostateczna.

Postanowieniami z dnia "[...]"organ podatkowy pierwszej instancji wznowił z urzędu postępowania zakończone decyzjami wymiarowymi za sporne lata. W uzasadnieniach podał, że podatnicy, wbrew ustawowemu obowiązkowi, nie złożyli informacji podatkowej. Tym samym organ nie miał wiedzy o tym, że J.K. wykorzystuje część będących przedmiotem opodatkowania gruntów na działalność gospodarczą w zakresie wydobywania kruszywa naturalnego, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.Ordynacja podatkowa (t.j.Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) – dalej jako "O.p.".

Decyzjami z dnia "[...]"r. organ podatkowy I instancji uchylił własne decyzje za sporny okres i ustalił wysokość zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego odpowiednio na:

- 2013 r. w ogólnej kwocie 195.058,00 zł,

- 2014 r. w ogólnej kwocie 198.420,00 zł,

- 2015 r. w ogólnej kwocie 201.782,00 zł,

- 2016 r. w ogólnej kwocie 190.434,00 zł.

Do podstawy opodatkowania podatkiem rolnym przyjęto 0,2216 ha użytków rolnych (0,1994 ha przeliczeniowych), zaś do podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 336204 m2.

W uzasadnieniach organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej w 2017 r. kontroli ustalono, że znaczna część działki o numerze geodezyjnym 3/4 (obręb K.) o powierzchni 33,8420 ha, położonej na terenie gminy B zajęta jest na działalność gospodarczą w zakresie wydobycia kruszywa naturalnego - piasku ze żwirem, przez J.K , prowadzącego działalność gospodarczą po nazwą T. Areał użytków rolnych zajętych na działalność gospodarczą nie został przez podatnika wykazany w złożonej informacji. Zdaniem organu I instancji ze zgromadzonego materiału dowodowego jasno zaś wynika że eksploatacja piasku ze żwirem była i jest prowadzona na tej działce. Okoliczność istnienia wyrobiska ułatwia ustalenie faktu "zajęcia" użytku rolnego na prowadzenie działalności gospodarczej. Wyrobisko jest efektem przeprowadzonych prac wydobywczych, stanowi "ingerencję" w grunt. Tym samym, w ocenie organu, istnienie wyrobiska na użytku rolnym jest równoznaczne z zajęciem gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. W konsekwencji wykorzystywany w ten sposób grunt powinien być opodatkowany podatkiem od nieruchomości aż do uprawomocnienia się decyzji starosty o zakończeniu rekultywacji. Organ wyjaśnił przy tym, iż w celu ustalenia powierzchni gruntu zajętego na działalność gospodarczą, zlecił wykonanie pomiaru terenu zmienionego, zajętego pod działalność wydobycia pisaku ze żwirem dla powyższej działki przez Instytut Geodezji i Kartografii na podstawie zdjęć lotniczych obejmujących obszar analizowanej działki wykonanych w dniu 5 czerwca 2010 r., 18 maja 2013 r. i 8 maja 2016 r. W opinii sporządzonej w dniu 31 lipca 2018 r. Instytut wyjaśnił technikę wykonywania stereoskopowych zdjęć lotniczych w trakcie realizacji nalotów fotogrametrycznych i podał, że na dzień 18 maja 2013 r. powierzchnia formy typu W (pokrycia terenu zajętego pod działalność wydobycia piasku ze żwirem wraz z niezbędną infrastrukturą) wynosiła 336204 m2. Dodał, iż na podstawie przeprowadzonej analizy można stwierdzić, że w granicach działki ewidencyjnej 3/4 powierzchnia terenu zajętego pod działalność wydobycia pisku w badanych latach 2010, 2013 i 2016 nieznacznie różniła się od siebie. Różnica powierzchni terenu zajętego nad tą działalność między 2010 r. a 2016 r. wynosiła ok. 7823 m2.

W wyniku rozpatrzenia odwołań od powyższych decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z "[...]" uchyliło decyzje Burmistrza Miasta i Gminy B z dnia "[...]"r. i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że uchyliło decyzje wydane przez Burmistrza Miasta i Gminy B z dnia "[...]"r., W sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego odpowiednio na:

- 2013 r. w kwocie 199,00 zł i ustaliło wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na 2013 r. w kwocie 194.998,00 zł według następującego wyliczenia: grunty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą o powierzchni 336 204 m2x 0,58 zł = 194.998,32 zł, w zaokrągleniu zgodnie z art. 63 § 1 O.p. 194.998,00 zł.

- 2014 r. w kwocie 199,00 zł i ustaliło H i J K wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na 2014 r. w kwocie 187.065,00 zł według następującego wyliczenia: grunty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą o powierzchni 317060m2x 0,59 zł = 187.065,00zł, w zaokrągleniu zgodnie z art. 63 § 1 O.p. 187.065,00 zł.

- 2014 r. w kwocie 199,00 zł i ustaliło H i J K wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na 2014 r. w kwocie 187.065,00 zł według następującego wyliczenia: grunty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą o powierzchni 317060m2x 0,59 zł = 187.065,00zł, w zaokrągleniu zgodnie z art. 63 § 1 O.p. 187.065,00 zł.

- 2015 r. w kwocie 199,00 zł i ustaliło H i J K wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na 2015 r. w kwocie 190.236,00 zł według następującego wyliczenia: grunty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą o powierzchni 317060m2x 0,60 zł = 190.236,00zł.

- 2016 r. w kwocie 198,00 zł i ustaliło H i J K wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na 2016 r. w kwocie 190.236,00 zł według następującego wyliczenia: grunty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą o powierzchni 317060m2x 0,60 zł = 190.236,00zł.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie SKO podzieliło argumentację organu I instancji w części dotyczącej spełnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., albowiem organ podatkowy nie był w posiadaniu informacji o fakcie i rozmiarze prowadzonej działalności gospodarczej na będącej przedmiotem opodatkowania nieruchomości. Wskazano, że podatnicy nie złożyli, wbrew ustawowemu obowiązkowi wynikającemu z art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (j.t, Dz. U. z 2018 r. poz. 1445 ze zm. w brzmieniu obowiązującym w 2013r., 2014r., 2015r., 2016r. dalej u.p.o.l.), informacji podatkowej w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie wydobywania kruszywa ze złoża na znacznej części nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr 3/4 położnej w obrębie K w gminie B. W ocenie organu deklaracji podatkowej nie może zastąpić informacja dotycząca opłaty za wydobytą kopalinę, opłata eksploatacyjna wnoszona na konto gminy czy też przesłana organowi do wiadomości koncesja na wydobycie. Powyższe informacje nie wynikają bowiem z przepisów podatkowych.

Organ odwoławczy wskazał, że błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym nie stanowi podstawy wznowienia postępowania (taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie), ale już błędne ustalenie stanu faktycznego tę podstawę stanowi. Ujawnienie nowych dowodów prowadzić może nie tylko do ustalenia nowych okoliczności, ale do zmiany stanu faktycznego sprawy. Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych stanowi natomiast samoistną podstawę wznowienia postępowania. W rozpatrywanej sprawie, ujawnione w trakcie kontroli przeprowadzonej w 2017r. nowe okoliczności (fakt i rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej), mające wpływ na wymiar podatku, wypełniają przesłankę do wznowienia postępowania.

Następnie SKO wskazało, że spór w sprawie dotyczy czy organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił powierzchnię gruntów oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako grunty orne oraz grunty zadrzewione i zakrzewione zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, a w konsekwencji czy prawidłowo ustalona został podstawa opodatkowania podatkiem od nieruchomości według stawki określonej dla tej działalności.

Powołując treść art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1892 ze zm. w brzmieniu obowiązującym w 2013 r., 2014 r., 2015 r., 2016 r.) oraz art. 2 ust. 1 i 2 u.p.o.l. wskazano, że kluczowym jest ustalenie, czy grunt sklasyfikowany jako użytek rolny (grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych) jest zajęty na potrzeby pozarolniczej działalności gospodarczej.

Organ podkreślił, że w orzecznictwie sądowym wielokrotnie wypowiadano się na temat rozumienia pojęcia zajęcia gruntów rolnych lub lasów na prowadzenie działalności gospodarczej. Przede wszystkim sądy podkreślały, że terminu "zajęcie na prowadzenie działalności gospodarczej" nie można utożsamiać ze "związaniem z prowadzeniem działalności gospodarczej", zdefiniowanym w art. la ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. (tak np. wyrok WSA w Warszawie z 8 września 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 346/05 oraz wyrok WSA w Krakowie z 4 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Kr 757/07). Wskazano, że decyzja o zajęciu użytków rolnych na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej należy do przedsiębiorcy. Tylko w jego posiadaniu znajdują się informacje o powierzchni zajętych gruntów i okresach, w jakich miało to miejsce. Okoliczności te nie są natomiast utrwalane w jakichkolwiek ewidencjach bądź dokumentach urzędowych. Podatnik podatku od nieruchomości będący osobą fizyczną jest obowiązany na podstawie art. 6 ust. 6 u.p.o.l. do złożenia właściwemu organowi podatkowemu informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3.

SKO podało, że z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że H i J K byli i są właścicielami nieruchomości gruntowej położonej w obrębie K, gmina B, powiat P, o powierzchni 33,8420 ha. W ewidencji gruntów i budynków grunty te oznaczone były w spornych latach jako grunty orne R IVa - 1,6400 ha, R V - 9,9000 ha, RVI - 21,6072 ha, grunty zadrzewione i zakrzewione Lz IV - 0,6600 ha i inne tereny zabudowane - Bi - 0,0348 ha. Zasadniczo zatem, zdaniem SKO grunty orne - R powinny podlegać opodatkowaniu podatkiem rolnym poza użytkami rolnymi klasy V i VI oraz gruntami zadrzewionymi i zakrzewionymi ustanowionymi na użytkach rolnych - Lz, które korzystają z ustawowego zwolnienia na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym.

Podkreślono jednak, że z materiałów sprawy, a zwłaszcza z uzyskanych z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej fotogrametrycznych zdjęć lotniczych działki o numerze geodezyjnym 3/4 obręb K z dnia 5 czerwca 2010 r., 18 maja 2013 r. i 8 maja 2016 r., wynika że część przedmiotowych gruntów była wykorzystywana do działalności gospodarczej polegającej na wydobyciu piasku ze żwirem. Podkreślić też trzeba, że J.K. prowadził w 2013 r. działalność gospodarczą pod firmą: T., której przedmiotem było m. in. wydobywanie kruszywa naturalnego. Wskazano ponadto, że istotne w sprawie jest również to, że w dniu 23 grudnia 1998 r. podatnikowi udzielona została koncesja na wydobywanie kruszywa naturalnego za złoża S w miejscowości K gmina B. Koncesja ta została wygaszona przez Marszałka Województwa decyzją z dnia H i J K r. Jak zaś wynika z pisma Starosty w dnia "[...]" po wydaniu decyzji stwierdzającej wygaśniecie koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego S nie została wydana decyzja ustalająca kierunek rekultywacji dla tego terenu.

Organ odwoławczy wskazał również, że podatnicy nie wykazali woli współpracy gdyż nie stawili się na przesłuchanie (zarówno w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym), jak również nie przedstawili żadnych istotnych dowodów, które dałyby jednoznaczną odpowiedź na pytanie w jakim zakresie sporne grunty były w spornych latach zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.

SKO podkreśliło, że z uwagi na fakt, iż ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie dotyczyły przeszłości, niezbędnym było wykorzystanie w tym postępowaniu wszystkich możliwych źródeł. Stwierdzono za organem I instancji, że na podstawie oględzin terenu, czy zeznań świadków nie można ustalić, jaka część działki była faktycznie zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej, a jaka jej część pozostawała działką rolną. Kluczowe znaczenie przypisano zdjęciom lotniczym oraz pomiarowi terenu zmienionego dokonanego przez Instytut Geodezji i Kartografii.

Wskazano, że oględziny znajdujących się w aktach sprawy fotografii nie pozwalają na przyjęcie, że na spornej nieruchomości prowadzona była inna działalność niż gospodarcza. Wręcz przeciwnie - wynika z nich, że działki te faktycznie tworzyły zintegrowany obszar, na którym prowadzona była zakrojona na szeroką skalę działalność związana z wydobyciem kruszywa. Na podstawie fotointerpretacji stereoskopowej tych zdjęć obejmujących przedmiotowe działki, przy wsparciu techniki cyfrowego przetwarzania obrazów, stwierdzono występowanie w jej granicach formy terenu zajętego pod działalność wydobycia piasku i żwiru (miejsce eksploatacji odkrywkowej). Opisana forma W jest uporządkowaną i jednorodną teksturą obrazu o rozpiętości wartości radiometrycznych dla kanału R (czerwony) od 71 do 86, dla kanału G (zielony) od 86 do 98, dla kanału B (niebieski) od 63 do 76 (rozdzielczość radiometryczna 8bitlpiksel) i charakteryzuje miejsce eksploatacji odkrywkowej (załącznik 5.1, 5.2 i 5.3). Na podstawie przeprowadzonej fotointerpretacji zdjęć lotniczych obszaru odpowiadającego działce 3/4 stwierdzono, że na datę wykonania zdjęć, tj.:

- 5 czerwca 2010 r. powierzchnia formy typu W wynosiła 324 884 m2.

- 18 maja 2013 r. powierzchnia formy typu W wynosiła 336 204 m2.

- 8 maja 2016 r. powierzchnia formy typu W wynosiła 317 060 m2.

W ocenie Kolegium analiza zabranego materiału dowodowego pozwalała na przyjęcie, że wskazana w powyższym opracowaniu "powierzchnia formy typu W" odpowiada powierzchni gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

Podkreślono, że ustaleń tych nie może podważać argumentacja podatników kwestionująca ustalenia organu w zakresie faktycznej powierzchni wydobywania kruszywa w kontekście ustanowionego w koncesji z dnia 23 grudnia 1998 r. obszaru górniczego. W ocenie strony powierzchnia zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej mogłaby co najwyżej dotyczyć jedynie tego obszaru, który wynosił 19,68 ha (pole A) i 0,64 ha (pole B). Nie zgadzając się z powyższą argumentacją SKO wskazało, że działalności gospodarczej w okolicznościach niniejszej sprawy nie można ograniczać jedynie do działalności polegającej na wydobywaniu kruszywa w granicach wskazanych w koncesji. Z wykonanych w poszczególnych latach zdjęć lotniczych wynika, że opisana wyżej "powierzchnia formy typu W" przekraczała ustanowiony koncesją zarówno obszar górniczy (19,68 ha (pole A) i 0,64 ha (pole B)), jak i teren górniczy (32,38 ha).

Zdaniem Kolegium organ podatkowy I instancji zgromadził wystarczający materiał dowodowy umożliwiający dokonanie prawidłowej oceny podjętych ustaleń.Za nieuzasadniony uznano zarzut dokonania błędnych ustaleń faktycznych i naruszenia art. 122 O.p. oraz art.180 § 1, art.188 O.p.. W ocenie Kolegium, wskazane przez stronę dowody w żaden sposób nie mogłyby się przyczynić do wyjaśnienia sprawy. Wskazane materiały i dokumenty w większości znajdują się w aktach sprawy i stanowią jej materiał dowodowy. Jedynie brak jest w nich zawiadomienia o wykreśleniu z rejestru Państwowego Instytutu Geologicznego z dnia "[...]" r. Odnosząc się do prawidłowości dokonania doręczenia zaskarżonych decyzji wskazano, że z akt sprawy wynika, iż a decyzja została doręczona zarówno stronom jak i pełnomocnikowi. W takiej sytuacji za jako prawnie skuteczne należy ocenić doręczenie jej pełnomocnikowi. Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut pozbawienia strony czynnego udziału w sprawie gdyż jak wynika z akt sprawy podatnicy byli zawiadomieni o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do jego treści.

SKO wskazało, że biorąc pod uwagę fakt, iż na podstawie mapy ewidencyjnej ww. działki zawierającej kontury użytków gruntowych i ich oznaczenie oraz zdjęć lotniczych nie można precyzyjnie określić pozostałej (niezajętej na prowadzenie działalności gospodarczej) powierzchni gruntów podlegających opodatkowaniu podatkiem rolnym z uwzględnieniem faktu, iż znaczna ich część stanowi grunty korzystające z ustawowego zwolnienia na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym (użytki rolne klasy V, VI i VIz oraz grunty zadrzewione i zakrzewione ustanowione na użytkach rolnych), Kolegium uznało, że biorąc pod uwagę zasadę ekonomiki procesowej, ustalenie zobowiązania w podatku rolnym było niecelowe.

W odniesieniu do decyzji na 2013 r. poruszając kwestie przedawnienia wskazano, że w chwili orzekania przez Kolegium w sprawie upłynął wprawdzie (z dniem 31 grudnia 2018 r.) pięcioletni okres licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, jednak wobec faktu, iż decyzję wymiarową doręczono pełnomocnikowi podatników przed tą datą (19 października 2018 r.), SKO było uprawione do ustalenia w ramach wznowienia, w wyniku postępowania odwoławczego, wysokości zobowiązania podatkowego w mniejszej wysokości.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie od decyzji SKO strona wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W skargach zawarto zarzuty naruszenia:

- art. 144, art. 145 § 1, art. 148 § 1, § 2 pkt. 2, art. 149, art. 150 w zw. z art. 211, 212 O.p. poprzez nieprawidłowe doręczanie korespondencji w sprawie, tj. doręczanie jej osobie nieuprawnionej ani nie upoważnionej do odbioru korespondencji przez J.K oraz H.K. - pracownikowi J.K. nieupoważnionemu do odbioru korespondenci, w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez J.K. , co w konsekwencji doprowadziło m. in. do tego, iż skarżący zostali pozbawieni prawa do czynnego udziału w sprawie, i w konsekwencji wydania zaskarżonej decyzji;

- art. 207 § 1 i art. 210 w zw. z art. 245 § 1 pkt. 5 O.p. poprzez bezzasadne przyjęcie, iż w sprawie zaistniały podstawy do zmiany decyzji ostatecznej z dnia "[...]" r., chociaż na jaw nie wyszły istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania wzruszanej decyzji nieznane Organowi, który wydał decyzję a mające wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, czego organ I instancji w żaden sposób nie wykazał, co w konsekwencji doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji;

- art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1 , art. 124, art. 128 O.p. poprzez pozbawienie strony czynnego udziału w sprawie, nie wyjaśnienia sprawy w sposób obiektywny i wszechstronny, nie przeprowadzenie w sprawie koniecznych dowodów (przesłuchanie strony, świadków, dowody z dokumentów, itp.), dowolne zmienianie decyzji ostatecznej, bez uzasadnionych podstaw prawnych ku temu, dowolne przyjmowanie obszaru powierzchni co do którego strona winna zapłacić podatek od nieruchomości dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą, itp., co w konsekwencji doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji;

- art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a w zw. z art. 220 § 1 O.p. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, czym w konsekwencji pozbawiono skarżących prawa do instancji odwoławczej, a co w konsekwencji doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji.

W uzupełnieniu skarg przedstawiono dokumenty dotyczące sytuacji finansowej działalności skarżącego.

W odpowiedziach na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie 24 października 2019r. Sąd postanowił połączyć sprawy o sygn. akt I SA/Ol 485/19, I SA/Ol 486/19, I SA/Ol 487/19 i I SA/Ol 488/19 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić je dalej pod sygn. akt I SA/Ol 488/19.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z przedstawionych w skardze zarzutów Sąd uznał za zasadny zarzut naruszenia przepisów art. 207 § 1 i 210 w związku z art. 245 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że w sprawie zaistniały podstawy do zmiany decyzji ostatecznej z dnia "[...]" r.

Na wstępie podnieść trzeba, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem wzruszenia decyzji, odstępstwem od zasady trwałości - jednej z fundamentalnych zasad postępowania podatkowego. Wyrażona w art. 128 O.p. zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie nie tylko dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych, ale i dla całego istniejącego porządku prawnego. W systemie prawa polskiego każda ostateczna decyzja podatkowa korzysta z domniemania prawidłowości (legalności). Wszelkie decyzje ostateczne organów podatkowych, zgodnie z zasadą ich trwałości, mogą być weryfikowane zupełnie wyjątkowo, wyłącznie w określonych trybach nadzwyczajnych. Doniosłość tej zasady powoduje, jak podkreśla się w doktrynie prawa podatkowego, że stabilizacja porządku prawnego jest wartością większą niż potrzeba eliminowania z obrotu prawnego wadliwych decyzji. Wyznaczone przepisami odstępstwa od zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, jako stanowiące wyjątek od zasady, podlegają więc ścisłej wykładni.

Instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie podatkowe przed organem podatkowych było dotknięte choć jedną z kwalifikowanych wad procesowych wymienionych w art. 240 § 1 O.p. Podkreślić przy tym należy, iż postępowanie wznowieniowe nie jest kontynuacją postępowania zwykłego i nie może być wykorzystane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, gdyż inna jest waga zakresu naruszeń prawa uwzględnianych w tymże postępowaniu.

Postępowanie wznowieniowe nie może zmierzać do ponownego rozpatrzenia całej sprawy, a sprowadza się w zasadzie do konfrontacji dotychczasowych ustaleń organów z przedstawionymi dowodami i oceny na ile te dowody mają wpływ na dokonane przez organ ustalenia, czy mogą stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego dotychczasowej decyzji organu.

Decydującym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest czy w ogóle mogło dojść do wznowienia postępowania.

Organy jako podstawę wznowienia wskazały 240 § 1 pkt 5 O.p. powołując się na nowe okoliczności w sprawie polegające na ujawnieniu nowych dowodów w sprawie, a co za tym idzie do ustalenia nowych okoliczności i zmiany stanu faktycznego sprawy. Zdaniem organu ujawnione w trakcie kontroli przeprowadzonej w 2017r. fakt i rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżących, wypełniają przesłankę wznowienia postępowania w sprawie.

Z treści przepisów art.240 §1 pkt 5 O.p. wynika, że postępowanie wznawia się jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody, nieznane organowi, który wydał decyzję (...).

Zdaniem Sądu powyższe przesłanki nie zostały w sprawie spełnione. Podkreślić należy, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie jednoznacznie wynika, że organ na bieżąco był informowany o wszystkich zmianach zachodzących w nieruchomości podatników. Burmistrz Miasta i Gminy otrzymał do wiadomości zarówno koncesję z dnia "[...]" . na wydobywanie kruszywa naturalnego wydaną usługom J.K. , jak i decyzję z "[...]" zatwierdzającą Plan Ruchu Odkrywkowego razem z tym planem i załącznikami do niego. Wszystkie więc wątpliwości co do rozmiaru wykonywanej działalności za poszczególne lata podatkowe winny być wyjaśnianie przez organ na etapie decyzji pierwszej instancji. Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych nie oznacza sytuacji, w której okoliczności są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną. Nie można uznać, że dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję jeśli wynikała ona z materiału dowodowego będącego w dyspozycji tego organu. Fakt, że urzędnik nie dostrzegł tej okoliczności na skutek przeoczenia czy niedokładnej analizy akt nie może uzasadniać wznowienia postepowania. (Ordynacja podatkowa Komentarz pod redakcją Henryka Dzwonkowskiego wydanie 5.)

W niniejszej sprawie dowody i okoliczności na które powołuje się organ przy wznowieniu postępowania istniały w dacie orzekania w postępowaniu zwykłym i organ nimi dysponował. Jeżeli więc dowody te były, a organ ich nie zbadał to nie można takich dowodów w postępowaniu wznowieniowym uznać za nowe, choćby w postepowaniu zwykłym się nimi organ nie zajmował albo niewłaściwie je ocenił.

Powierzchowna analiza materiału dowodowego nie powoduje, że organ nie znał okoliczności i dowodów w sprawie. (M. Pułło Nowe okoliczności i dowody s.55).

Jeżeli wszystkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia były ujawnione i znane organowi w chwili wydawania pierwszej decyzji ostatecznej, to nie spełniają one przesłanki "nowości" w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Dlatego Sąd uznał, że nie została wykazana przesłanka dająca podstawę do wznowienia postepowania.

Co do zarzutu naruszenia art. 144, art.145 §1, art. 148 §1, §2 pkt 2, art.149, art.150 w związku z art. 211 i 212 ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłowe doręczanie korespondencji w sprawie i pozbawienie, w konsekwencji, prawa strony do czynnego udziału w sprawie uznać należało, że zarzut jest całkowicie bezpodstawny. Strona w sprawie reprezentowana była przez pełnomocnika i to pełnomocnikowi doręczana była cała korespondencja w sprawie ze wszystkimi konsekwencjami wynikającymi z udziału pełnomocnika w postępowaniu. Decyzja zaskarżona wysłana została również stronom, ale z uwagi na ustanowionego pełnomocnika działającego w sprawie organy prawidłowo uznały, że doręczenie to miało charakter wyłącznie informacyjny.

Podobnie za bezzasadny Sąd uznał zarzut pozbawienia strony czynnego udziału w sprawie, nie wyjaśnienia sprawy w sposób obiektywny i wszechstronny i nieprzeprowadzenie koniecznych dowodów. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioski dowodowe podatników były uwzględniane. Nie przeprowadzenie dowodów wynikało z przekładania terminów przesłuchania świadków czy strony, na terminy wskazane przez nich, a mimo tego wezwani na przesłuchanie nie stawiali się i składali kolejne wnioski o zmianę terminu. Podatnicy zaś byli zawiadomieni o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie i wypowiedzenia się co jego treści.

Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a, c Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi orzeczono jak w wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi.