Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 183/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Zakładowej Organizacji Związkowej A w Z. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umieszczenia pracownicy w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia z dnia [...]nr [...] Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K., działając na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 i art. 11a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 z późn. zm.) w związku z art. 104 § 1 kpa, odmówił nakazania umieszczenia pracownicy M. G. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 z późn. zm.).

W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że pismem z dnia 10 lutego 2012 r. M. G. wniosła skargę do Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. motywując jej złożenie tym, że od dnia 1 lutego 2012 r. jej pracodawca Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr [...] im. [...][...]Uniwersytetu Medycznego w K. z siedzibą w Z., zwany dalej szpitalem, nie zakwalifikował jej stanowiska pracy na Oddziale Intensywnej Terapii Dzieci do wykazu osób wykonujących pracę o szczególnym charakterze, który uprawnia do uzyskania emerytury pomostowej. W związku z tym domagała się przeprowadzenia w tym zakresie kontroli i ustalenia, czy swym działaniem pracodawca rażąco naruszył obowiązujące w tym przedmiocie przepisy prawa.

Dalej organ podał, że przeprowadzona w dniach 21,27,29 lutego oraz 2,9,12,14,19,22 marca 2012 r. kontrola w zakładzie pracy strony wykazała, że M. G. figurowała w prowadzonej przez pracodawcę ewidencji pracowników wykonujących pracę o szczególnym charakterze od 1 stycznia 2009 r. do 1 lutego 2012 r. Natomiast wykreślenie jej z powyższej ewidencji spowodowane było wejściem w życie zarządzenia Dyrektora Szpitala z dnia [...] nr [...], mocą którego ustalono nowy wykaz stanowisk pracy o szczególnym charakterze. Zgodnie z § 1 tego zarządzenia do stanowisk pracy o szczególnym charakterze zaliczono prace wykonywane w pełnym wymiarze czasu pracy personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru w komórkach organizacyjnych szpitala o nazwie Blok Operacyjny Oddziału Chirurgii Wad Rozwojowych Dzieci i Traumatologii oraz Blok Operacyjny. Tym samym, jedynie pielęgniarki wchodzące w skład zespołów operacyjnych zwane anestezjologicznymi (uczestniczące przy znieczulaniu pacjentów na blokach operacyjnych) pozostały w tej ewidencji.

Następnie organ pierwszej instancji powołał się na art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych stanowiący, że prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. Punkt 24 tego załącznika mówi, że pracami takimi są prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru. Natomiast personel medyczny zespołów operacyjnych dyscyplin zabiegowych, zdaniem organu, to lekarze dyscyplin zabiegowych, anestezjolodzy, pielęgniarki operacyjne wchodzący w skład zespołów operacyjnych działających w warunkach ostrego dyżuru. W związku z powyższym oraz mając na uwadze to, że stanowisko pracy strony (pielęgniarki dyplomowanej na Oddziale Intensywnej Terapii Dzieci) nie znalazło się w wykazie stanowisk pracy o szczególnym charakterze a także uwzględniając rodzaj wykonywanej przez stronę pracy, która nie odbywa się w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru, organ pierwszej instancji uznał, że nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na zakwalifikowanie pracy M. G. do prac o szczególnym charakterze.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym nie zgodziła się z wyżej wyrażonym stanowiskiem organu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, 8, 77 § 1, 78 § 1, 80, 84 § 1, 86 kpa, które jej zdaniem skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie, że pracując na Oddziale Intensywnej Terapii Dziecięcej nie wykonuje pracy o szczególnym charakterze. Odwołująca się stwierdziła, iż zaskarżoną decyzję organ oparł jedynie na stanowisku przedstawionym przez pracodawcę bez przeprowadzenia jego weryfikacji, mimo przedstawienia przez nią dowodów przeciwnych. Dodała również, że organ dokonał błędnej wykładni art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych i załącznika nr 2 do tej ustawy. Na tej podstawie domagała się zmiany zaskarżonej decyzji i wpisanie jej stanowiska pracy do ewidencji pracowników wykonujących pracę o szczególnym charakterze, a nadto wniosła o przeprowadzenie dowodów z opinii biegłego wydanej na potrzeby innej sprawy oraz stanowiska Krajowego i Wojewódzkiego Konsultanta w dziedzinie Medycyny Pracy dotyczących oceny charakteru pracy na Oddziałach Intensywnej Terapii. Podsumowując odwołująca się podkreśliła, że pielęgniarkę należy zaliczyć do "osób wykonujących zawód medyczny", "warunki ostrego dyżuru" są spełnione gdy występuje nieuchronność zdarzenia powodującego konieczność udzielenia świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym ze wskazań życiowych, a każda sala chorych na Oddziale Intensywnej Terapii Dziecięcej, na którym pracuje, jest salą zabiegową.

Decyzją z dnia [...] nr[...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 404), Okręgowy Inspektor Pracy w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że w myśl art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych w razie nieumieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy. Organy Państwowej Inspekcji Pracy w razie wniesienia takiej skargi na podstawie art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji. Nie są natomiast uprawnione do badania czy określone stanowisko spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych, by być umieszczone przez pracodawcę w rejestrze stanowisk, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Następnie organ odwoławczy zaznaczył, że strona jako pielęgniarka dyplomowana zalicza się do "personelu medycznego" jak również podkreślił, iż nie kwestionuje rozumienia pojęcia "w warunkach ostrego dyżuru" określonego w Komunikacie Ministerstwa Zdrowia. Ponadto dodał, że opinia biegłego, na którą powołuje się M. G. obejmuje wyłącznie warunki pracy pracowników oddziałów Szpitala Uniwersyteckiego w K. i tym samym nie dotyczy przedmiotu niniejszego postępowania. Zdaniem organu stronom zapewniono czynny udział w postępowaniu, podjęto wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy, z uwzględnieniem wyjaśnień przedstawionych przez strony.

Poza tym Okręgowy Inspektor Pracy w K. stwierdził, iż do dokonania oceny, czy praca wykonywana przez odwołującą się może być zakwalifikowana jako praca o szczególnym charakterze, należy uwzględnić zarówno przesłanki wynikające z art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych oraz załącznika nr 2 do tej ustawy, jak i rodzaj wykonywanej przez stronę pracy. Tym samym niespełnienie choćby jednej z powyższych przesłanek uniemożliwia nakazanie umieszczenia pracownika w ewidencji prac o szczególnym charakterze. Następnie organ odwoławczy zauważył, że punkt 24 załącznika nr 2 do tej ustawy wymienia prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru, a przeprowadzona kontrola u pracodawcy zatrudniającego M. G. wykazała, iż wśród pielęgniarek szpitala wyłącznie tzw. "pielęgniarki anestezjologiczne" spełniają kryterium określone w powyższym załączniku. Natomiast z porównania zakresów czynności "pielęgniarki anestezjologicznej" i odwołującej się wynika, iż rodzaj czynności świadczonych przez pielęgniarkę, wchodzącą w skład zespołu operacyjnego, różni się od rodzaju czynności wykonywanych przez stronę. Reasumując, na podstawie dokonanych ustaleń, organ odwoławczy uznał, że praca wykonywana przez stronę nie mieści się w rodzaju prac, o których mowa w pkt 24 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podkreśliła, iż zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji nie przeprowadził prawidłowo postępowania dowodowego. W szczególności wskazała na pominięcie szeregu dowodów, które jej zdaniem świadczą o tym, że zajmowane przez nią stanowisko jest stanowiskiem, na którym wykonywana jest praca o szczególnym charakterze. Zarzuciła również organowi drugiej instancji, że ograniczył się jedynie do przyjęcia ustaleń dokonanych przez organ I instancji oraz że nie została poinformowana o możliwości przejrzenia akt administracyjnych przed wydaniem decyzji. Poza tym skarżąca częściowo powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji wydanej w pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił wniesioną skargę, zaznaczając, ze nastąpiło to z innych, niż podniesione w niej przyczyny. Wskazał, że organy naruszyły przepisy o swojej właściwości wynikające z ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych oraz art. 105 § 1 kpa, a naruszenia te miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zatem obligowały Sąd do uchylenia skarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a.

W ponownym postępowaniu zalecił organowi umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy po przeprowadzeniu kontroli zostanie ustalone, że stanowisko na którym zatrudniony jest pracownik wnoszący skargę nie zostało przez płatnika składek na FEP zamieszczone w wykazie stanowisk pracy, na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Sąd wyjaśnił, że stosownie do treści art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.) płatnik składek jest obowiązany prowadzić:

1) wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze;

2) ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, zwierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2.

W przypadku nieumieszczenia pracownika w ewidencji o której mowa w pkt 2 wyżej wskazanego przepisu, pracownikowi temu służy skarga do Państwowej Inspekcji Pracy zgodnie z treścią art. 41 ust. 6 omawianej ustawy. Kompetencje właściwych organów w tym zakresie normuje ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej inspekcji pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm.). Zgodnie z art. 11a właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji. Wskazany przepis art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych reguluje obowiązek płatnika składek na Fundusz Emerytur Pomostowych umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których przewidziany jest obowiązek opłacania składek na właśnie Fundusz Emerytur Pomostowych. Z przepisu tego wynika, że podmiotem uprawnionym do zakwalifikowania danego rodzaju pracy, do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze jest płatnik składek, a więc pracodawca.

Pracownikowi, który nie został umieszczony w takiej ewidencji przysługuje środek ochrony, którym jest skarga do Państwowej Inspekcji Pracy składana w trybie art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych. Konsekwencją wniesienia skargi, którą organy Inspekcji uznają za zasadną, jest wydanie nakazu zgodnie z wyżej wskazanym art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Możliwość stosowania przez organy środków unormowanych we wskazanym przepisie wyznaczona została przepisami ustawy o emeryturach pomostowych. Właściwość ta została ograniczona w zasadzie do spraw, w których kwalifikacja pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie jest sporna i nie wymaga weryfikacji stanowiska pracy w oparciu o kryteria wynikające z przepisów ustawy o emeryturach pomostowych. Wydanie przez Inspektora Pracy nakazu umieszczenia danego pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze możliwe jest wówczas, gdy dane stanowisko pracy zostało przez samego pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, natomiast pracownik zajmujący takie właśnie stanowisko w zakładzie pracy nie został przez pracodawcę uwzględniony w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W pozostałym bowiem zakresie ustawa o emeryturach pomostowych przyjęła zasadę właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz sądów powszechnych w sprawach między innymi emerytur pomostowych, co z kolei ogranicza zakres kompetencji Inspekcji Pracy do spraw wyżej wskazanych. Powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 866/12, wyrok z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 573/12 dostępne w CBOSA) stwierdził, że takie wyznaczenie granic właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Państwowej Inspekcji Pracy wynika z regulacji zawartej w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 ze zm.). Zgodnie bowiem z treścią art. 10 ust. 1 tejże ustawy przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu administracji publicznej lub państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie. Udzielenie interpretacji następuje w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie. Odwołanie od decyzji wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych służy do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanych orzeczeniach zaakcentował, że właściwość sądu pracy i ubezpieczeń społecznych wskazywana jest również przez Sąd Najwyższy w szeregu postanowień, między innymi w postanowieniu z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II UK 113/11, gdzie Sąd Najwyższy stwierdził, że w sprawach z odwołania od decyzji organu rentowego w przedmiocie interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie właściwy jest sąd powszechny – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Sąd odwołał się również do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 4/12, w której wskazano, że sprawy o emerytury pomostowe oraz sprawy dotyczące obowiązku opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Konkludując Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za słuszne stanowisko organu odwoławczego co do tego, że brak jest podstaw do przyjęcia właściwości organów Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie dokonywania kontroli wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Organy te nie mogą bowiem dokonywać ustaleń, czy określone stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych, by być umieszczone przez pracodawcę w wykazie stanowisk prowadzonym w oparciu o regulacje art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy.

Oceniając postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji Sąd uznał, ze organy administracji przeprowadziły je bardzo wnikliwie i w zasadzie dokonały oceny warunków i charakteru pracy skarżącej, która zatrudniona jest na stanowisku pielęgniarki dyplomowanej w pełnym wymiarze czasu pracy w Samodzielnym Publicznym Szpital Kliniczny Nr [...] im. [...][...]Uniwersytetu Medycznego w K.z siedzibą w Z. na Oddziale Intensywnej Terapii Dzieci. Stwierdził, że w obszernych uzasadnieniach decyzji organy dokonały weryfikacji stanowiska pracy skarżącej pod kątem spełnienia kryteriów wskazanych w pkt 24 załącznika nr 2 ustawy o emeryturach pomostowych, do czego jednak, mając na uwadze wyżej zaprezentowaną interpretację przepisów nie były uprawnione.

Natomiast, jako kluczową kwestię sporną Sąd przyjął charakter zakwalifikowania prac pielęgniarek pracujących na Oddziale Intensywnej Terapii Dzieci do prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Jednocześnie też wyraził pogląd, że jest to kwestia, która wymaga rozstrzygnięcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, a zatem w kontrolowanym postępowaniu naruszono przepisy regulujące właściwość organów Państwowej Inspekcji Pracy.

Sąd wskazał, że na gruncie obecnie obowiązujących regulacji prawnych o spełnieniu wymagań niezbędnych do nabycia uprawnień do emerytury pomostowej, a zatem również warunku w postaci pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, rozstrzyga organ rentowy, a w razie wniesienia odwołania sąd powszechny. To w toku tego właśnie postępowania ustala się, czy pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez wymagany okres. Tym samym prawo pracownika do emerytury pomostowej uzależnione jest od tego, czy pracownik ten przez wymagany okres w rzeczywistości wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, nie natomiast okoliczność, czy był on wpisany w ewidencji pracowników wykonujących takie prace. Sąd podzielił w całości stanowisko wyrażone między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 587/12, zgodnie z którym prowadzenie ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych oraz wydawanie decyzji administracyjnych przez organy Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach związanych z prowadzeniem ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze ma służyć jedynie dokumentowaniu faktu wykonywania takiej pracy. Natomiast umieszczenie pracownika lub nie w takiej ewidencji nie przesądza samo przez się, że pracownik ten spełnia lub nie spełnia warunki nabycia prawa do emerytury pomostowej. Przepisy ustawy o emeryturach pomostowych, w szczególności art. 41 ust. 1 pkt 2, 41 ust. 4 pkt 2 i ust. 6 mówią o pracownikach, za których przewidziany jest obowiązek opłacania składek, nie natomiast o pracownikach, za których składki takie są przez płatnika odprowadzane. Pracownik, za którego przewidziany jest obowiązek opłacania składek, to pracownik, który wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, lecz ocena spornych okoliczności w tym zakresie należy do właściwości organów rentowych oraz sądów powszechnych.

Podsumowując Sąd wskazał, że merytoryczny spór pomiędzy pracownikiem, a pracodawcą w kwestii oceny charakteru pracy wykonywanej na danym stanowisku pracy, w szczególności, czy praca ta ma charakter pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze jest w zasadzie sporem z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z jednej bowiem strony dotyczy obowiązków pracodawcy między innymi w postaci opłacania składek na FEP, a z drugiej strony uprawnień pracownika związanych z uzyskaniem prawa do emerytury pomostowej.

Zatem organy Państwowej Inspekcji Pracy, do których wpłynęła skarga pracownika składana w trybie art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych zobowiązane są do wszczęcia postępowania kontrolnego, które to postępowanie może zakończyć się wydaniem nakazu w trybie art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, lecz jedynie wówczas, gdy dane stanowisko pracy zostało przez płatnika składek umieszczone w ewidencji natomiast pracownik, który spełnia wszystkie przesłanki do objęcia go wpisem ze względu na właśnie zajmowane stanowisko, wpisem do takiej ewidencji nie został objęty. Rola inspekcji pracy w tym zakresie ogranicza się jedynie do orzekania o istnieniu lub nieistnieniu naruszenia obowiązku pracodawcy o charterze ewidencyjno – sprawozdawczym.

Przedstawiony powyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach nie został zaskarżony skargą kasacyjną.

W ponownym postępowaniu przed organem zawiadomiono stronę oraz pracodawcę w trybie art. 10 § 1 k.p.a o możliwości wypowiedzenia się, co do materiałów sprawy i złożenia wniosków.

W piśmie z dnia 5 listopada 2013r. złożonym do organu przez przewodniczącą Zakładowej Organizacji Związków Zawodowych Pracowników Bloku Operacyjnego, Anestezjologii i Intensywnej Terapii (OZ OZZ PBOA i IT) przy Publicznym Szpitalu Klinicznym Nr [...] w Z., jak też przez M. G. wniesiono o przeprowadzenie dowodów - z opinii biegłego, na okoliczność, czy praca pielęgniarki jest pracą w szczególnym charakterze, Krajowego i Wojewódzkiego Konsultanta w dziedzinie Medycyny Pracy na okoliczność, czy praca na oddziałach Intensywnej Terapii jest pracą w szczególnym charakterze. Nadto złożono wniosek o przesłuchanie dyrektora Publicznego Szpitala Klinicznego nr [...]w Z. na okoliczność dlaczego do dnia 31 stycznia 2012r. praca pielęgniarki na oddziale Intensywnej Terapii była pracą o szczególnym charakterze i osoby te były wpisane do ewidencji, a po tej dacie już nie są wpisywane mimo, że charakter pracy jest identyczny i nie uległ zmianie.

W piśmie domagano się także przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem stron i weryfikację stanowiska pracy w zakresie spełniania przesłanek określonych w ustawie o emeryturach pomostowych w świetle obowiązujących aktów prawnych i stworzenie stanowiska w ewidencji w oparciu o kryteria wynikające z przepisów ustawy o emeryturach pomostowych.

W dniu 29 maja 2012r. (OZ OZZ PBOA i IT) przy Publicznym Szpitalu Klinicznym Nr[...] w Z. wniosła o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu administracyjnym, a wniosek ten uwzględniono postanowieniem z dnia [...] Okręgowego Inspektora Pracy dopuścił organizację związkową do udziału w postępowaniu.

Decyzją Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] nr [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylono w całości decyzję z dnia [...] nr [...] Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. i umorzono postępowanie pierwszej instancji.

Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania administracyjnego organ w całości przytoczył motywy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 sierpnia 2013r. sygn. akt IV SA/Gl 901/12. Wskazał następnie na ciążący na organie odwoławczym obowiązek rozpatrzenia sprawy w całości.

Odniósł się w pierwszej kolejności do przeprowadzonej w dniach 21,27,29 lutego oraz 2,9,12,14,19,22 marca 2012 r. kontroli w zakładzie pracy strony. Kontrola ta wykazała, że M. G. figurowała w prowadzonej przez pracodawcę ewidencji pracowników wykonujących pracę o szczególnym charakterze od 1 stycznia 2009r. do 1 lutego 2012r. Były to następujące stanowiska:

Blok Operacyjny Oddziału Chirurgii – pielęgniarka oddziałowa i starsza pielęgniarka;

Blok Operacyjny Oddziału Chirurgii Wad Rozwojowych Dzieci i Traumatologii – pielęgniarka oddziałowa, pielęgniarka koordynująca, starsza pielęgniarka;

Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii – ordynator, starszy asystent, młodszy asystent, pielęgniarka oddziałowa, pielęgniarka koordynująca, specjalistka pielęgniarka, starsza pielęgniarka, pielęgniarka, ratownik medyczny;

Oddział Intensywnej Terapii Dzieci - ordynator, kierownik oddziału, pielęgniarka oddziałowa, starsza pielęgniarka, starsza położona, pielęgniarka; oddział intensywnej Terapii Noworodka - kierownik oddziału, starszy asystent, pielęgniarka oddziałowa, starsza pielęgniarka, starsza położona, pielęgniarka.

Natomiast wykreślenie M. G. z powyższej ewidencji spowodowane było wejściem w życie zarządzenia Dyrektora Szpitala z dnia [...] nr[...], mocą którego ustalono nowy wykaz stanowisk pracy o szczególnym charakterze. Do stanowisk pracy o szczególnym charakterze zaliczono -

Blok Operacyjny Oddziału Chirurgii Wad Rozwojowych Dzieci i Traumatologii- ordynator/kierownik oddziału, starszy asystent, asystent, asystent, młodszy asystent, pielęgniarka oddziałowa, koordynująca, starsza pielęgniarka, pielęgniarka;

Blok Operacyjny –ordynator/kierownik oddziału, starszy asystent, asystent, młodszy asystent, pielęgniarka oddziałowa, pielęgniarka koordynująca, starsza pielęgniarka, pielęgniarka.

Odnosząc się do treści pisma z dnia 5 listopada 2013r. złożonego zarówno przez stronę, jak i dopuszczoną do udziału w sprawie Zakładową Organizację Związkową organ zauważył, że wszystkie wnioskowane tam dowody związane są z ustaleniem, czy wykonywana przez M. G. praca jest pracą o szczególnym charakterze. Zdaniem Okręgowego Inspektora Pracy uwzględnienie tak sformułowanych wniosków dowodowych oznaczałoby niedostosowanie się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach szczegółowo przedstawionych w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 sierpnia 2013r. sygn. akt IV SA/Gl 901/12, a w konsekwencji ponowne naruszenie przepisów o właściwości organów inspekcji pracy. Powtórzono wypowiedź zawartą w uzasadnieniu w/w wyroku, o braku podstaw do przyjęcia właściwości organów Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie dokonywania kontroli wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Organy te nie mogą bowiem dokonywać ustaleń, czy określone stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych, by być umieszczone przez pracodawcę w wykazie stanowisk prowadzonym w oparciu o regulacje art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy.

Odniesiono się również do żądania przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki warunkujące przeprowadzenia rozprawy administracyjnej określone w art. 89 kpa.

Organ przywołał treść wskazanego przepisu, a także art. 86 § 2 k.p.a. Stwierdził, że z przepisów tych nie wynika, by regułą było rozpatrywanie sprawy administracyjnej na rozprawie. Posiłkując się poglądem wyrażonym w piśmiennictwie prawniczym wskazano, że ocena, czy przeprowadzenie rozprawy przyczyni się do przyspieszenia lub uproszczenia postępowania należy do organu. W ramach tej oceny powinno się uwzględniać, że koncentracja materiału dowodowego w jednym miejscu i czasie jest z reguły czynnikiem upraszczającym i przyśpieszającym postępowanie. W ocenie organu takie przesłanki nie występują w przedmiotowej sprawie, gdyż materiał dowodowy został już zgromadzony, a do organu należy jego analiza. Nie zachodzi także potrzeba uzgodnienia interesów stron, gdyż interes strony odwołującej się nie budzi wątpliwości. Brak jest także potrzeby wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków, biegłych czy w drodze oględzin.

Powracając do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2013r. organ przypomniał, ze uchylenie poprzednio wydanej decyzji nastąpiło z powodu naruszenia przepisów o właściwości, jak również art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. przyczyną umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość, która nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ nie ma wówczas podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Bezprzedmiotowym jest przykładowo postępowanie prowadzone przez niewłaściwy organ. Reasumując organ odwoławczy doszedł do przekonania, że dalsze prowadzenie przez organy Państwowej Inspekcji Pracy postępowania w przedmiotowej sprawie oznaczałoby prowadzenie postępowania administracyjnego przez niewłaściwy organ, co w konsekwencji spowodowałoby wadliwość tego postępowania natomiast wydanie rozstrzygnięcia, czy stanowisko pracy M. G. należy do grupy stanowisk o szczególnym charakterze, naruszyłoby przepisy o właściwości organu.

Okręgowy Inspektor Pracy wyjaśnił dodatkowo, że wykreślenie danego stanowiska pracy z prowadzonego przez pracodawcę wykazu stanowisk, na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze jest tożsame z nieumieszczeniem tego stanowiska w wykazie, począwszy od dnia wykreślenia. W takim przypadku stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. organ I instancji zobligowany był do umorzenia postępowania. Z treści przepisu art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych nie wynika możliwość ingerencji inspektora pracy w wykaz stanowisk pracy, na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a jedynie w ewidencje pracowników i to tylko wówcza, gdy zajmowane przez pracownika stanowisko zostało umieszczone przez pracodawcę w w/w wykazie.

W skardze wniesionej przez ZOZ OZZPAiIT w Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zakwestionowano stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych.

Zdaniem strony skarżącej zgodnie z ustawą o Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) do zadań tej inspekcji należy badanie środowiska pracy, a w szczególności występujących w nim uciążliwości, które mają bezpośredni wpływ na dokonaną przez pracodawcę kwalifikację poszczególnego stanowiska pracy. Do PIP należy kontrola stanowiska pracy w zakresie czynników szkodliwych takich jak oświetlenie, hałas, zapylenie, promieniowanie jonizujące, występowanie pola elektromagnetycznego, hałas i inne. Tym samym nie sposób przyjąć za zasadne twierdzeń organu, że w zakresie stanowisk pracy wymienionych w obu załącznikach do ustawy o emeryturach pomostowych PIP utraciła ten obowiązek na rzecz ZUS w Warszawie. W opinii strony skarżącej kontroli ZUS zgodnie z ustawą o emeryturach pomostowych podlega jedynie kontrola prowadzonej ewidencji osób uprawnionych do emerytury pomostowej a celowi temu służyć ma Centralny Rejestr, o którym mowa w tej ustawie. Zakres tej kontroli ograniczony został do właściwego odprowadzenie składek na FEP w ramach dokonanej przez pracodawcę kwalifikacji stanowisk pracy.

Zdaniem strony skarżącej ustawodawca ograniczył kontrole ZUS jedynie do czynności ewidencyjno – sprawozdawczych. Natomiast żaden przepis ustawy o emeryturach pomostowych, jak również ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a nadto ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie daje uprawnień ZUS do kontroli pracodawcy w zakresie dokonanej przez niego kwalifikacji istniejących stanowisk pracy pod względem uprawnień do emerytury pomostowej. Pracownik kwestionujący ocenę pracodawcy w sprawie dokonanej przez niego kwalifikacji stanowiska pracy nie może w tej sprawie złożyć skargi czy wniosku lub odwołania do organu rentowego, gdy ten nie posiada kompetencji do rozpatrywania tych kwestii.

Natomiast zgodnie z regulacjami zawartymi w ustawie o emeryturach pomostowych pracownik ma prawo złożenia skargi do PIP. Skarga ta nie została ograniczona do przeprowadzania postępowania o charakterze ewidencyjno-sprawozdawczym. Jak wynika z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy inspektor PIP ma obowiązek kontroli prowadzonej przez pracodawcę ewidencji pod względem jej prowadzenia zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Kontrola ta musi obejmować także podstawy, w oparciu o które ewidencja jest prowadzona, a także kwalifikacje stanowisk pracy w oparciu o przesłanki wynikające z kwalifikacji stanowisk wymienionych w załączniku nr 1 i 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Zdaniem skarżącej odmienna interpretacja nie ma żadnego uzasadnienia prawnego i wywołuje skutek w postaci dowolności oceny dokonywanej przez pracodawcę w zakresie kwalifikacji stanowiska pracy. Tym samym doszłoby do naruszenia zasady równości prawa. Skarga, o której mowa w art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych ma na celu kontrolę pracodawcy w zakresie dokonanej przez niego kwalifikacji stanowiska pracy. Kontrola ewidencji nie może być zatem ograniczona do czynności ewidencyjno-sprawozdawczych, gdyż PIP nie prowadzi żadnej sprawozdawczości i ewidencji w ramach w/w ustawy, a prawo do złożenia skargi przez pracownika nie zostało ograniczone jedynie do takich kwestii.

Przywołując treść art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy skarżąca zauważyła, że organy PIP uprawnione są do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika (wykreślenia go lub dokonania korekty wpisu) w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych. W związku z tym skarżąca domagała się zadania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu pytania w oparciu o jakie kryteria PIP ma nakazać pracodawcy wykreślenie danego pracownika z ewidencji albo sporządzić korektę wpisu skoro jego działania mają ograniczyć się jedynie do "wzrokowej" kontroli ewidencji bez kontroli zasadności dokonanych wpisów i czy mimo jednoznacznej treści art. 11a ustawy o PIP kompetencje te należą do ZUS, a w takim przypadku na jakiej podstawie prawnej ZUS ma wydawać z urzędu lub na wniosek pracownika decyzje administracyjne podlegające kontroli sądów powszechnych nakazujące pracodawcy dokonanie oceny kwalifikacji stanowiska pracy zgodnie z kryteriami określonymi w załączniku nr 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Wskazała jednocześnie, że odpowiedź na pytania nie może ograniczyć się jedynie do stwierdzenia, iż wszystkie sprawy regulowane ustawą o emeryturach pomostowych są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych.

W skardze zarzucono także, że zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji nie przeprowadził prawidłowo postępowania dowodowego. Jest ono niepełne i niewystarczające, a organ nie rozpoznał żadnych wniosków dowodowych mimo, że przedstawione dowody podważały ustalenia i ocenę organów rozpatrujących sprawę. Podkreślono, że żaden z organów nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, co do przyczyn zmiany oceny pracodawcy w zakresie kwalifikacji stanowiska strony jako stanowiska o szczególnym charakterze.

Skarżąca zakwestionowała stanowisko organu, by wnioskowane przez nią dowody były niepotrzebne z uwagi na wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach pogląd. Za błędne uznano ograniczenie działań PIP do porównania ewidencji pracowników uprawnionych do emerytury pomostowej z dokonaną przez samego pracodawcę kwalifikacją stanowisk pracy.

Skarżąca wyjaśniła, że nie godzi się z uzasadnieniem tego wyroku, a godziła się z samą sentencją, jednak nie mogła złożyć skargi kasacyjnej od uzasadnienia wyroku.

Odniesiono się nadto krytycznie do poglądu wyrażonego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której przyznano kompetencje do kontroli kwalifikacji stanowisk pracy organom ZUS.

Podsumowując skarżąca oświadczyła, że dotychczasowa linia orzecznictwa sądów administracyjnych nie ma oparcia w obowiązującym prawie. Z tych powodów doszło do naruszenia art.7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77, art. 78 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na jej uwzględnienie.

Na wstępie uznał Sąd za konieczne przypomnieć, iż sprawa była już raz przedmiotem kontroli dokonywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, a w motywach swego wyroku z dnia 1 sierpnia 2013r. sygn. akt IV SA/Gl 901/12 Sąd ten wyraził określony pogląd prawny. Wyrok z dnia 1 sierpnia 2013r. stał się prawomocny, a od czasu jego wydania przepisy prawa nie uległy zmianie. Tym samym zarówno orzekające ponownie w niniejszej sprawie organ odwoławczy jak i Sąd zostały związane wykładnią wyrażoną w motywach powyższego wyroku. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.

Odwołując się do poglądu prezentowanego w judykaturze przypomnieć trzeba, że związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyroki NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97, z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1328/10 publ. CBOSA). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Natomiast naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p.p.s.a. i uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (por. Tarno, Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.). Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. w/w wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97). W orzecznictwie podkreśla się, że działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376).

Odnosząc się w tym miejscu do twierdzenia zawartego w skardze, o braku możliwości zakwestionowania motywów zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 sierpnia 2013r. zauważyć trzeba, że w procedurze sądowoadministracyjnej nie ma w istocie przepisu, który umożliwiałby zaskarżenie wyłącznie uzasadnienia skarżonego wyroku. Artykuł 176 p.p.s.a. stanowi jedynie o możliwości uchylenia lub zmiany orzeczenia, a nie samego uzasadnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2006 r., I FSK 750/05). W doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd, iż przedmiotem zaskarżenia nie może być wyłącznie uzasadnienie wyroku lub jego część (B. Gruszczyński, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Zakamycze 2006, wyd. II, s. 376, czy postanowienie NSA z dnia 10 maja 2007 r., II OSK 107/07, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wskazuje się jednak na możliwość uzyskania przez stronę zmiany uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego poprzez zaskarżenie całego tego orzeczenia, które podlegałoby wtedy weryfikacji przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 184 i 185 p.p.s.a. Orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego ma istotny wpływ na postępowanie administracyjne ponownie prowadzone w danej sprawie oraz na ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne albowiem na mocy art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W uzasadnieniu uchwały z dnia 15 lutego 2010 r. (II FPS 8/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż dopuszczalne jest zaskarżenie przez stronę wyroku dla niej korzystnego z punktu widzenia brzmienia sentencji, natomiast naruszającego interes prawny z uwagi na treść jego uzasadnienia.

W związku z powyższym uznać należy, że skarga kasacyjna, której celem byłoby zwalczenie motywów zaskarżonego wyroku jest dopuszczalna. Strona nie zgadzając się z częścią uzasadnienia wyroku sądu I instancji może je zaskarżyć, powinna jednak w takim wypadku zakwestionować całe orzeczenie, a w uzasadnieniu środka odwoławczego wskazać, że nie zgadza się z wyrażonym w uzasadnieniu poglądem prawnym.

Strona postępowania sądowadministracyjnego, M. G. nie skorzystała jednak ze swego uprawnienia do wniesienia skargi kasacyjnej, a w konsekwencji ponowne rozpoznanie sprawy przed organem inspekcji pracy nastąpiło w ramach związania wynikającego z treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 sierpnia 2013r. sygn. IV SA/Gl 901 /12.

Obowiązkiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kontrolującego obecnie zaskarżoną decyzję jest zatem przede wszystkim stwierdzić, czy organ odwoławczy zrealizował zalecenia zawarte w wyżej przywołanym wyroku i dostosował się do zawartych tam wskazań prawnych.

Z niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych, jednoznacznej oceny prawnej przedstawionej w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 sierpnia 2013r. wynikało, że organy Państwowej Inspekcji Pracy, do których wpłynęła skarga pracownika składana w trybie art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych zobowiązane są do wszczęcia postępowania kontrolnego, które to postępowanie może zakończyć się wydaniem nakazu w trybie art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy jedynie wówczas, gdy dane stanowisko pracy zostało przez płatnika składek umieszczone w ewidencji, natomiast pracownik, który spełnia wszystkie przesłanki do objęcia go wpisem ze względu na właśnie zajmowane stanowisko, wpisem do takiej ewidencji nie został objęty. W sytuacji natomiast, gdy po przeprowadzeniu kontroli ustalono, że stanowisko na którym zatrudniony jest pracownik wnoszący skargę nie zostało przez płatnika składek na FEP zamieszczone w wykazie stanowisk pracy, na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wówczas Inspektor pracy winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Rola inspekcji pracy w tym zakresie ogranicza się jedynie do orzekania o istnieniu lub nieistnieniu naruszenia obowiązku pracodawcy o charakterze ewidencyjno-sprawozdawczym.

Ponownie rozpoznając sprawę Okręgowy Inspektor Pracy w K. odwołał się do ustaleń wynikających z kontroli w zakładzie pracy strony przeprowadzonej w dniach 21,27,29 lutego oraz 2,9,12,14,19,22 marca 2012 r. Kontrola ta wykazała, że M. G. figurowała w prowadzonej przez pracodawcę ewidencji pracowników wykonujących pracę o szczególnym charakterze od 1 stycznia 2009r. do 1 lutego 2012r.

Wykreślenie M. G. z powyższej ewidencji spowodowane było wejściem w życie zarządzenia Dyrektora Szpitala z dnia [...] nr[...], mocą którego ustalono nowy wykaz stanowisk pracy o szczególnym charakterze. Do stanowisk pracy o szczególnym charakterze zaliczono:

Blok Operacyjny Oddziału Chirurgii Wad Rozwojowych Dzieci i Traumatologii - ordynator/kierownik oddziału, starszy asystent, asystent, asystent, młodszy asystent, pielęgniarka oddziałowa, koordynująca, starsza pielęgniarka, pielęgniarka;

Blok Operacyjny - ordynator/kierownik oddziału, starszy asystent, asystent, młodszy asystent, pielęgniarka oddziałowa, pielęgniarka koordynująca, starsza pielęgniarka, pielęgniarka.

M. G. nie zajmowała żadnego z wymienionych stanowisk.

W następstwie takich ustaleń uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie.

Rozstrzygnięcie to w pełni odpowiada zawartemu w wyroku z dnia 1 sierpnia 2013r. poglądowi prawnemu wiążącemu organ, co do tego, że jeżeli stanowisko na którym zatrudniony jest pracownik wnoszący skargę nie zostało przez płatnika składek na FEP zamieszczone w wykazie stanowisk pracy, na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wówczas Inspektor Pracy powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Z tej przyczyny nie można zarzucić organowi, by uchybił regulacji zawartej w art. 153 p.p.s.a.

Odnosząc się natomiast do postawionych w skardze zarzutu naruszenia przepisów art.7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77, art. 78 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a., a w szczególności nie odniesienie się przez organ do złożonych przez skarżącą organizację i uczestniczkę postępowania wniosków dowodowych zauważyć trzeba, że wnioski te zmierzały w kierunku sprzecznym z wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Z wytycznych tych wynikało, że organy inspekcji pracy nie mają przyznanych przepisami prawa kompetencji do władczego ingerowania w wykaz stanowisk pracy, które pracodawca – płatnik zaliczył do prac wykonywanych w warunkach szczególnych lub prac o szczególnym charakterze. Nie mogły zatem przeprowadzać postępowania w żądanym przez skarżącą zakresie.

Słusznie zatem organ odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Wyjaśniły natomiast istotną dla sprawy okoliczność, a to okoliczność czy stanowisko pracy zajmowane przez stronę postępowania zostało przez płatnika składek umieszczone w ewidencji.

Zasadnie też odmówiono przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Organy administracji publicznej uprawnione są do przeprowadzenia rozprawy wyłącznie pod warunkiem, że spełniona jest choć jedna z wymienionych w art. 89 k.p.a. przesłanek. Postępowanie wyjaśniające powinno przybrać tę formę wówczas, gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania, osiągnięcie celu wychowawczego, jeżeli wymaga tego przepis prawa, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron lub gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Do wykazania stanu faktycznego niezbędnego dla załatwienia kontrolowanej sprawy wystarczające były natomiast dokumenty.

Oceniając zasadność zawartego w skardze żądania zadania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu sprecyzowanych przez stronę skarżącą pytań, w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że uprawnienie takie nie zostało przyznane wojewódzkim sądom administracyjnym w obowiązującej procedurze. Sądy te upoważnione zostały jedynie do przedstawienia zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego w ściśle określonym przypadku. Stanowi o tym art. 269 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z jego brzmieniem jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Strony i uczestnicy mogą wnosić, aby sąd administracyjny skorzystał z tego trybu, jednak wniosek taki nie jest dla sądu wiążący (por. A. Kabat, Moc wiążąca uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego cyt. w Komentarzu do art.269 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi publ. LEX).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela prezentowany w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012r. I OPS 4/12 pogląd. W uchwale tej nadto znaleźć można odpowiedź na postawione w skardze pytania o podstawę prawną przesądzającą kompetencję organu rentowego do rozstrzygania o spełnieniu warunków wymaganych do nabycia prawa do emerytury pomostowej, w tym warunku w postaci okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W uchwale tej wskazuje się, że sprawy o emerytury pomostowe oraz sprawy dotyczące obowiązku opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy z dnia 17 stycznia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a także przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 25 i 40 ustawy o emeryturach pomostowych).

O spełnieniu warunków wymaganych do nabycia prawa do emerytury pomostowej, w tym warunku w postaci okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat (art. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych), rozstrzyga organ rentowy, a w razie wniesienia odwołania sąd powszechny (art. 25 ustawy o emeryturach pomostowych). W ramach tego postępowania ustala się, czy został spełniony przez pracownika warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez co najmniej 15 lat. Tak więc to organ rentowy, a w razie sporu i wniesienia odwołania – sąd powszechny, rozstrzyga o tym czy przez wymagany okres co najmniej 15 lat pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W tym postępowaniu rozstrzyga się także o tym, czy była to praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy, w rozumieniu art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Prawo do emerytury pomostowej zależy wiec o tego, czy pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez okres co najmniej 15 lat, a nie od tego czy był umieszczony w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

O tym, że pracownik spełnia lub nie spełnia ten warunek nabycia prawa do emerytury pomostowej nie może zatem rozstrzygać wpis do ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, ani decyzja administracyjna.

Prezentowany pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego stał się podstawą utrwalonej już linii orzeczniczej (por. przykładowo wyroki NSA z dnia 11 grudnia 2012r., sygn. I OSK 512/12, z dnia 14 grudnia 2012r. sygn. I OSK 552/12, z dnia 4 stycznia 2013r sygn. I OSK 908/12 publ. CBOSA).

Z treści uzasadnień przywołanych wyroków stwierdza się jednoznacznie, że zakres przedmiotowy stosowania nakazów unormowanych w art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy wyznacza regulacja ustawy o emeryturach pomostowych. Przyjęta regulacja zakresu właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w ustawie o emeryturach pomostowych oraz właściwość sądów powszechnych w sprawach ubezpieczeń społecznych, w tym i emerytur pomostowych ogranicza zakres właściwości organów Państwowej Inspekcji Pracy do spraw, w których kwalifikacja pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie jest sporna. W razie sporu właściwym jest do kwalifikacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a następnie sąd powszechny.

Takie wyznaczenie granic rozdzielenia właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i właściwości Państwowej Inspekcji Pracy wynika z regulacji prawnej przyjętej w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010r., Nr 220, poz. 1447 ze zm.). Według art. 10 ust. 1 tej ustawy "Przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu administracji publicznej lub państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie". Udzielenie interpretacji następuje w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 10 ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).

Właściwość sądu pracy i ubezpieczeń społecznych wskazał również Sąd Najwyższy w szeregu postanowień. W postanowieniu z dnia 18 stycznia 2012r. sygn. akt UK 113/11 stwierdził: "w sprawach z odwołania od decyzji organu rentowego w przedmiocie interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (art. 10 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej ) właściwy jest sąd powszechny – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 83 ust. 2 u.s.u.s)".

Podsumowując przedstawione rozważania stwierdzić należy, że zarzuty skargi nie mogą zostać uznane za skuteczne, gdyż w istocie stanowią wyłącznie polemikę z utrwalonym stanowiskiem judykatury,

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji , na podstawie z art.151 P.p.s.a.