Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1029/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: 140aa ust. 4 pkt 1 ppkt a i b
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. G. kwotę 817 (osiemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2015 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm. - dalej "p.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, po rozpatrzeniu odwołania M. G., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: F. (dalej "strona" lub "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 r., nr [...] o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 5.000 złotych.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.

W dniu 6 sierpnia 2014 r. na drodze krajowej nr 46 na obwodnicy [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika [...] wraz z trzyosiową naczepą [...]. Pojazdem kierował B. K., który wykonywał przejazd z ładunkiem podzielnym w postaci papieru w rolach na trasie Niemcy - Polska. Przewóz wykonywano w imieniu i na rzecz skarżącego. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r.

Podczas kontroli stwierdzono, iż ww. zespół pojazdów, poruszając się drogą krajową nr 46 o dopuszczalnym nacisku do 10 t, przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego stwierdzono przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej 10,7 t (po odjęciu dopuszczalnego błędu pomiaru w wysokości 2% zaokrąglonego w górę do 0,1 t) - przekroczenie o 0,7 t. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia innych parametrów, które pozostawały w dopuszczalnej normie.

W związku ze stwierdzonym naruszeniem [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] września 2014 r. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 5.000 złotych. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV.

Strona odwołała się o powyższej decyzji. Organowi I instancji zarzuciła naruszenie art. 140aa ust. 4 p.r.d. przez jego błędną interpretację i nałożenie kary pieniężnej na przewoźnika w sytuacji, gdy stwierdzone naruszenia zostały popełnione przez nadawcę ładunku, na co strona nie miała wpływu przy jednoczesnym dołożeniu należytej staranności w realizacji czynności związanych z przewozem. Strona wskazała również na naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i zaniechanie przeprowadzenia w sposób wyczerpujący koniecznych dowodów oraz jednostronną nieobiektywną ocenę istniejących dowodów, a zwłaszcza nieprzeprowadzenie drugiego ważenia pojazdu. Zdaniem strony organ I instancji błędnie przyjął, że przedmiotowy przejazd wymagał zezwolenia kategorii III-VI, a nie kategorii I lub VII.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] stycznia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny, z którego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Główny Inspektor Transportu Drogowego dokonał analizy treści zezwoleń od kategorii I do kategorii VII i mając na uwadze ujawnione podczas kontroli naruszenie stwierdził, że organ I instancji prawidłowo zakwalifikował naruszenie obowiązujących przepisów.

Organ odwoławczy zauważył, że czynności załadunkowe niewątpliwie wywierają wpływ na sposób przewożenia ładunku. Jednakże jako takie nie są związane z odpowiedzialnością podmiotu wykonującego przejazd, o której mowa w art. 140 aa ust. 1, ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 p.r.d. Podmiot wykonując przejazd odpowiada bowiem za przejazd i tylko w związku z tą czynnością związana jest jego odpowiedzialność określona w art. 140 aa ust. 1 p.r.d. Przepis ten stanowi, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Podmiot wykonujący przejazd ponosi zatem odpowiedzialność za przejazd, a nie za załadunek, co oznacza, że kwestie związane z tym kto dopuścił się niewłaściwego rozmieszczenia towaru w pojeździe, jak kształtował się proces załadunku i rozmieszczania towaru nie są okolicznościami istotnymi dla uwolnienia się przez podmiot wykonujący przejazd z odpowiedzialności administracyjnej na podstawie art. 140 aa ust. 4 p.r.d.

Główny Inspektor Transportu Drogowego odniósł się do stanowiska strony w przedmiocie odpowiedzialności nadawcy za czynności załadunkowe. Wskazał, że zgodnie z art. 140 aa ust. 3 p.r.d., w zależności od okoliczności sprawy, możliwe jest dodatkowe nałożenie kary pieniężnej także na podmioty wykonujące inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora. Niemniej jednak kara taka mogłaby być nałożona równolegle na podmiot wymieniony w art. 140aa ust 3 pkt 2 i na podmiot wykonujący przejazd. Możliwość ukarania podmiotu wskazanego w ww. przepisie nie wyklucza odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd, jak oczekiwałby skarżący.

Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że żaden przepis prawa nie nakazuje obligatoryjnego powtórnego ważenia kontrolowanych pojazdów. Podkreślił, że podczas przeprowadzonej kontroli drogowej kontrolujący wskazał kierowcy na możliwość powtórzenia takiej czynności - z czego ten skorzystał. W tym stanie rzeczy Główny Inspektor Transportu Drogowego przyjął za wiarygodny i prawidłowy wynik pomiaru dokonanego w dniu 6 sierpnia 2014 r.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy nie dopatrzył się również przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d. Strona nie dostarczyła bowiem dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 p.r.d.

Główny Inspektor Transportu Drogowego zauważył, że obowiązki związane z transportem drogowym wynikają z mocy powszechnie obowiązujących przepisów prawa i są tożsame dla wszystkich uczestników związanych z wykonywanym przejazdem. Obowiązki te określają sposób przewożenia ładunku, warunki techniczne pojazdu i związane z nimi parametry normatywne pojazdów, warunki związane z uzyskaniem określonej kategorii zezwolenia, kwestie podzielności ładunku i wynikającą z tego faktu możliwość uzyskania określonej kategorii zezwolenia oraz dopuszczalne naciski osi przewidzianych dla danej drogi. Regulacje te wyznaczają zbiór zakazów i nakazów, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, tak aby nie doszło do nienormatywności pojazdu. Brak dostosowania się do nich przesądza o braku należytej staranności, jak również o wpływie na powstałe naruszenie, bowiem świadczy o nieprzestrzeganiu zbioru zasad, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, aby do naruszenia nie doszło. Sposób doboru określonych środków (stworzenie własnych procedur, szczegółowa organizacja pracy, kształtowanie stosunków zobowiązaniowych z pozostałymi uczestnikami transportu drogowego, ustalanie trasy przejazdu) jest kwestią indywidualną, a ustawodawca nie narzuca w tym względnie gotowych rozwiązań.

Zdaniem organu z powyższych względów w gestii podmiotu wykonującego przejazd jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją ich naruszenia. Podmiot wykonując przejazd powinien mieć wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie jego właściwości, ilości, trasy oraz parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany. Następnie w przypadku nie normatywności pojazdu powinien wystąpić o stosowne zezwolenie lub rozważyć zmianę sposobu przejazdu, aby nie narażać się na negatywne konsekwencje w postaci kary administracyjnej.

Główny Inspektor Transportu Drogowego zauważył, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7, art. 8 oraz art. 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d. jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.

W związku z powyższym organ II instancji stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, a kara pieniężna została nałożona zgodnie z obowiązującym prawem.

Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

I. Naruszenie obowiązków wynikających z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, poprzez pominięcie istotnych dla sprawy okoliczności dotyczących prawidłowości i legalności dokonanego przez kontrolujących ważenia pojazdu, pomimo istnienia urzędowo potwierdzonych uzasadnionych wątpliwości.

II. Naruszenie art. 140aa ust. 4 pkt 1 ppkt a i b p.r.d. poprzez przyjęcie, że ustalony stan faktyczny w sprawie nie uzasadnia zastosowania tego przepisu.

W uzasadnieniu strona podkreśliła niektóre okoliczności realizowanego przejazdu, tj. jego międzynarodowy charakter oraz specyfikę przewożonego ładunku (papieru w rolach) wymagającego specjalnego zabezpieczenia w trakcie transportu, na którą to okoliczność wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wyciągu z Wytycznych Europejskiej Dobrej Praktyki mocowania ładunków w transporcie drogowym.

W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

Na rozprawie w dniu 22 stycznia pełnomocnik organu złożył do akt sprawy kserokopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem instrukcji obsługi wag SAW 10C/II wraz ze świadectwem homologacji. Sąd dopuścił dowód z dokumentu wskazanego w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy ma miejsce kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności podejmowanych przez organy rozstrzygnięć.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwaną dalej "p.p.s.a.".

Dokonując oceny prawnej według wyżej wymienionych kryteriów Sąd uznał, iż skarga okazała się zasadna.

Skargę oparto na podstawie naruszenia przez organy przepisów postępowania, które to naruszenie zdaniem strony skarżącej ma kwalifikowany charakter i istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności zarzuty dotyczą przeprowadzonego przez organy Inspekcji Transportu Drogowego postępowania dowodowego i prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Strona skarżąca w toku postępowania administracyjnego, jak i wniesionej do Sądu skardze, podnosiła zarzut nieprawidłowości w zakresie użytych w trakcie kontroli wag, podważając wyniki dokonanych pomiarów nacisków osi kontrolowanego zespołu pojazdów.

Odnosząc się do tego zarzutu należy stwierdzić, że w czasie kontroli użyto wag typu SAW 10 C/II o dokładności IIII. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152) w § 2 pkt 2 nawiązuje do wag nieautomatycznych wprowadzonych do użytkowania pod warunkiem stwierdzenia, że spełniają wymagania zgodności. Ze świadectw homologacji wag użytych do kontroli i ze świadectw legalizacji ponownej wynika, ze wagi te spełniały stosowne wymagania zgodności z dyrektywa WE nr 90/384/EWG.

Odnosząc się do zasadności użycia w przypadku spornej kontroli wag typu SAW 10 C serii II i o klasie dokładności IIII, podkreślić trzeba, że każdy przyrząd kontrolny, aby jego wskazania były rzeczywiste i prawdziwe, powinien być używany zgodnie ze wskazaniami producenta tych przyrządów kontrolnych. W tym celu kanadyjski producent wag typy SAW serii II wydał dla przedmiotowych wag Instrukcję Obsługi, którą organ odwoławczy dołączył do akt postępowania wraz z homologacją tych wagi, uzupełniając w tym zakresie materiał dowodowy sprawy.

W świetle powyższego Sąd kontrolując legalność skarżonej decyzji mógł na tej podstawie stwierdzić, iż organ dokonując spornych pomiarów (ważenia pojazdu) działał zgodnie z obowiązującymi w tym obszarze procedurami i wynik pomiarów w postaci stwierdzonego przekroczenia nacisku osi kontrolowanego zespołu pojazdów o 0,7 t nie budzi istotnych zastrzeżeń. Także brak drugiego ważenia pojazdu, z uwagi na fakultatywność tej procedury (żądanie kontrolowanego) i pouczenie o takiej możliwości kierującego pojazdem, co dokumentuje protokół kontroli z dnia [...] sierpnia 2014 r., nie stanowi podstawy do zakwestionowania legalności działań organu w przedmiotowej sprawie.

W ocenie Sądu wątpliwości takie budzi natomiast kwestia dokonania przez organy administracji oceny zaistnienia przesłanek z art. 140aa ust. 4 pkt 1 ppkt a i b p.r.d. poprzez przyjęcie, że ustalony stan faktyczny sprawy nie uzasadnia zastosowania tego przepisu.

Jak bowiem wskazał skarżący, realizował on przejazd z ładunkiem stanowiącym papier w rolach, wymagający szczególnej staranności w trakcie transportu z uwagi na możliwość jego uszkodzenia, co powoduje, że musi być przewożony w odpowiedni sposób, na dowód czego skarżący przedłożył dokument w postaci wyciągu z Wytycznych Europejskiej Dobrej Praktyki mocowania ładunków w transporcie drogowym, w zakresie dotyczącym przewożenia papieru w rolach. Skarżący podniósł, iż jako podmiot realizujący usługi transportu międzynarodowego jest zobowiązany przestrzegać obowiązujących zasad transportu poszczególnych rodzajów ładunku wynikających z ww. Wytycznych, co powoduje w przypadku spornego przejazdu, że ładunek nie mógł być mocowany w inny sposób. Podkreślił przy tym okoliczność, iż przewożony ładunek nie przekraczał dopuszczalnych parametrów, czego dowodem jest stwierdzona normatywność kontrolowanego pojazdu w odniesieniu do innych parametrów transportu drogowego, w szczególności masy całkowitej pojazdu.

Odnosząc się do powyższej argumentacji trzeba odpowiedzieć na pytanie, czy skarżący kierując się wskazanymi w ww. Wytycznych zasadami zachował należytą staranność w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz czy w jakikolwiek sposób przyczynił się do powstania stwierdzonego przez organy Inspekcji Transportu Drogowego naruszenia. Należy mieć przy tym na uwadze okoliczność, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, iż kierujący kontrolowanym pojazdem nie miał wpływu na dokonanie jego załadunku dokonanego poza granicami kraju. W ocenie Sądu organ wątpliwości tych nie wyjaśnił w sposób pozwalający na stwierdzenie, iż przesłanki wyłączające odpowiedzialność przewoźnika, o których mowa w art. 140aa ust. 4 pkt 1 ppkt a i b p.r.d nie mogły znaleźć w tym przypadku zastosowania.

Podkreślić ponadto trzeba, że do stwierdzonego naruszenia przepisów o transporcie drogowym doszło na drodze krajowej o dopuszczalnym nacisku osi do 10t. Przekroczenie wyniosło 0,7 t (w sumie 10,7 t) przy obowiązującym maksymalnym nacisku osi dla dróg wynoszącym 11,5 t. Nałożenie w tej sytuacji kary pieniężnej stanowi kolejną kwestię budzącą wątpliwości Sądu, w związku z faktem wykonywania przez skarżącego przejazdu stanowiącego usługę transportu międzynarodowego.

Sąd wskazuje, iż stan faktyczny badanej sprawy w istocie odpowiada przesłankom określonym przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego w piśmie z dnia 30 października 2015 r. (GGI.012.39.2015.003), będącego rodzajem wytycznych dla organów Inspekcji Transportu Drogowego, znanego Sądowi z urzędu. Sąd podziela stanowisko tego organu w kwestii możliwości naruszenia porządku prawnego Unii Europejskiej, w szczególności postanowień art. 3 i art. 7 dyrektywy 96/53/WE w odniesieniu do wykonywania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej usług międzynarodowego przewozu drogowego, dlatego też kwestia nałożenia na stronę skarżącą kary finansowej, w przypadku przedmiotowej sprawy, wymaga dodatkowo zbadania przez organy Inspekcji Transportu Drogowego także pod tym względem.

Wykazane wyżej nieprawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego sprawy stanowią naruszenie przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140aa ust. 4 pkt 1 ppkt a i b p.r.d), które w ocenie Sądu mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.