Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 559/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.183 par1, art. 151, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2004 nr 52 poz 525
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - tekst jedn.
article: art. 156 par 1 pkt 2, art. 97par 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędzia del. WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 16 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1611/12 w sprawie ze skargi W.J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji cofającej pozwolenie na broń palną myśliwską 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od W.J. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1611/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji cofającej pozwolenie na broń palną myśliwską.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach, działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 oraz art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. nr 52, poz. 525 ze zm.), cofnął W.J. pozwolenie na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przeciwko W.J. toczy się postępowanie karne o popełnienie czynu przeciwko mieniu. Organ wskazując na treść art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji wyjaśnił, że użycie w powołanym przepisie sformułowania "w szczególności", poprzedzającego wymienienie osób, które zostały skazane lub przeciwko którym toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu zdrowiu lub mieniu, oznacza, że co do tych osób obawa sprzecznego z prawem użycia broni istnieje. Zdaniem organu, dla zastosowania powyższego przepisu wystarczy zatem ustalenie, że przeciwko posiadaczowi pozwolenia na broń toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw, wymienionych w tym przepisie. Wobec powyższego, mając na uwadze obligatoryjny charakter przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, należało cofnąć stronie pozwolenie na broń palną myśliwską.

Wnioskiem z dnia 13 kwietnia 2012 r. W.J. wystąpił do Komendanta Głównego Policji o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach. Jako podstawę prawną swojego żądania wskazał art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., podnosząc, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Naruszonymi przepisami prawa, zdaniem strony, są art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, art. 5 § 1 Kodeksu postępowania karnego, przepisy Konstytucji RP oraz art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. stanowi o obowiązku zawieszenia postępowania, jeżeli jego rozstrzygnięcie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. Podniósł również, że zasada domniemania niewinności jest zasadą konstytucyjną i ustawową, a każdy organ państwowy jest obowiązany ją stosować bez żadnych wyjątków. W postępowaniu o cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej zasada ta powinna mieć zastosowanie poprzez obligatoryjne zawieszenie postępowania do czasu wydania wyroku przez sąd. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach, niezawieszając postępowania, rażąco naruszył zatem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wyjaśnił, że w jego sprawie został wydany wyrok uniewinniający – wyrok Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej z dnia 12 maja 2009 r., sygn. akt II K 505/08, który uprawomocnił się w dniu 18 września 2009 r. W.J. podniósł także, że wbrew wywodom, zawartym w przedmiotowej decyzji, nie miała ona charakteru decyzji związanej. Organ nie dokonał ustaleń, czy postawienie mu zarzutu z art. 286 § 1 k.k. wpływało i w jaki sposób na zapewnienie bezpieczeństwa w posiadaniu broni. Nie wykazano żadnego zagrożenia tego bezpieczeństwa.

Komendant Główny Policji, rozpoznając powyższy wniosek W.J., decyzją z dnia [...] maja 2012 r., wydaną na podstawie art. 156 § 1, art. 157 § 1 i § 2 oraz art. 268a k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] października 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że organ właściwy do przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest związany wnioskiem strony co do podstaw nieważności. Obowiązkiem jego jest zatem ocena rozstrzygnięcia pod kątem wszystkich wad kwalifikowanych, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Komendant Główny Policji stwierdził, że art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, stanowiący podstawę prawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, które uzasadniałyby obawę takiego zachowania, a zatem prawo do jego rozszerzenia ustawodawca przyznał organom Policji. Organ wskazał, iż nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa przez organ I instancji. Niewątpliwie w dacie wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń był on osobą, wobec której toczyło się postępowanie karne o czyn skierowany przeciwko mieniu, który w świetle art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stanowił przesłankę do cofnięcia pozwolenia na broń. Odnosząc się do zarzutu rażącego naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., Komendant Główny Policji wyjaśnił, że w myśl przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, obowiązującego do dnia 10 marca 2011 r., organ Policji cofał pozwolenia na broń osobom, co do których istniała uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczyło się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Przepis ten dopuszczał zatem merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w przypadku toczącego się postępowania karnego o przestępstwo przeciwko zdrowiu, życiu lub mieniu, ponieważ okoliczność ta dawała podstawę do obaw, iż oskarżony o tego typu przestępstwa może użyć broni sprzecznie z prawem. Tym samym niezasadne byłoby zawieszenie postępowania w sprawie cofnięcia W.J. pozwolenia na broń. Komendant Główny Policji podniósł również, że tryb nadzwyczajny wzruszania decyzji administracyjnych nie daje możliwości badania sprawy pod względem merytorycznym, tj. zasadności rozstrzygnięcia. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ogranicza się wyłącznie do oceny, czy decyzja organu I instancji jest dotknięta którąkolwiek z wad, wymienionych w art. 156 § 1 oraz czy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 156 § 2 k.p.a. (negatywne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji). Reasumując, organ stwierdził, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji. Wyjaśnił także, że W.J., chcąc uzyskać pozwolenie na broń, może wystąpić do Komendanta Wojewódzkiego Policji z wnioskiem o jego wydanie w trybie zwykłym, tj. na podstawie przepisu art. 10 ust. 1 w zw. z ust. 3 pkt 2 ustawy o broni i amunicji.

W.J. złożył od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W jego uzasadnieniu powtórzył argumentację, zawartą we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Podniósł także, że organ, wskazując na toczące się postępowanie karne, jako obligatoryjną przesłankę cofnięcia pozwolenia na broń, nie poczynił ustaleń, co do tego, czy jego postępowanie stwarzało zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego.

Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 156 § 1 oraz art. 268a k.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2012 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] października 2007 r., cofającej W.J. pozwolenie na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał wcześniejszą argumentację. Dodatkowo wyjaśnił, że ustawodawca, dyspozycją art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji (obowiązującą do dnia 9 marca 2011 r.), zobowiązał organy Policji do cofnięcia pozwolenia na broń w szczególności osobom skazanym za przestępstwo przeciwko zdrowiu, życiu lub mieniu albo przeciwko którym toczy się postępowanie karne o takie przestępstwo. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach zastosował ten przepis prawa w sytuacji, gdy przeciwko stronie toczyło się postępowanie o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k., a więc właśnie przeciwko mieniu. Taki był stan faktyczny w dniu wydania przez organ decyzji cofającej pozwolenie na broń. Nie zmienia tego stanu okoliczność, że ostatecznie do skazania nie doszło, bowiem strona została uniewinniona od zarzuconego jej czynu. Podniósł także, że dostęp do broni podlega administracyjnej reglamentacji ze względu na możliwy wpływ posiadania jej na sferę bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz, że nie należy on do konstytucyjnych uprawnień obywatela. Ustawodawca uznał, że posiadaczom pozwolenia na broń należy je odebrać już na etapie toczącego się postępowania karnego o wskazane w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji przestępstwa. Nie oznacza to jednak, że ktokolwiek - ustawodawca bądź organy Policji - przesądził z góry, że oskarżony jest winien zarzuconego mu czynu zabronionego. Nie została więc w ten sposób naruszona zasada domniemania niewinności. Fakt, iż w wyniku postępowania karnego ustalono, że strona przestępstwa nie popełniła, jest w ustalonych przepisami ustawy o broni i amunicji ramach prawnych nową okolicznością faktyczną, którą należy uwzględnić w ewentualnej sprawie, prowadzonej w trybie zwykłym, bowiem nie ma charakteru "nadzwyczajnego", tj. nie stanowi przesłanki żadnego z przepisów art. 156 § 1 k.p.a. Odnosząc się do podnoszonego przez stronę zarzutu, iż z uwagi na toczące się przeciwko niemu postępowanie karne organ I instancji winien był na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesić postępowanie administracyjne do czasu wydania przez sąd wyroku, Komendant Główny Policji wyjaśnił, że w myśl przywołanego wyżej przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, obowiązującego do dnia 9 marca 2011 r., toczące się przeciwko posiadaczowi pozwolenia na broń postępowanie karne było elementem stanu faktycznego sprawy administracyjnej, a nie wynikłym w toku jej procedowania zagadnieniem prejudycjalnym, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przepisy prawa materialnego dopuszczały merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w przypadku toczącego się postępowania karnego o przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, ponieważ okoliczność ta była - zgodnie z wolą ustawodawcy - formalną podstawą do obaw, iż oskarżony o tego typu przestępstwa może użyć broni sprzecznie z prawem.

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, W.J. zarzucił wskazanej wyżej decyzji Komendanta Głównego Policji naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, art. 5 § 1 k.p.k., art. 97 § 1 pkt 4, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 156 § 1 oraz art. 268a k.p.a., a ponadto art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi W.J. podniósł, że w państwie prawa nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której osoba niewinna ponosi jakiekolwiek negatywne skutki prawne chybionego i niesłusznego oskarżenia: cywilne, administracyjne, społeczne, zawodowe. Zasada domniemania niewinności zobowiązywała zatem organ administracji do obligatoryjnego zawieszenia postępowania, gdyż oczywistym jest, że od wyroku sądu karnego uzależnione było prawidłowe procedowanie w sprawie. Zdaniem skarżącego wyrok uniewinniający nie jest żadną nową okolicznością, gdyż domniemanie niewinności jest kategorią prawną i nie zostało w niniejszej sprawie przełamane. Wyrok uniewinniający tylko potwierdził to, że strona była i jest niewinna. Stan faktyczny nie uległ zatem żadnej zmianie, a tylko zaistniało prawomocne orzeczenie, potwierdzające bezpodstawność i niesłuszność aktu oskarżenia. Wskazał, że norma z art. 97 pkt. 4 k.p.a. służy właśnie temu, aby nie zaistniała taka sytuacja jak w tej sprawie, czyli żeby orzeczenia organów administracji i sądów działających nie w imieniu własnym, lecz Rzeczypospolitej Polskiej, nie pozostawały ze sobą w sprzeczności prawnej. Sytuacja taka godzi w autorytet państwa, a obywatel nie powinien doznać w wyniku tego żadnej szkody materialnej. Wystarczyło, żeby organ zawiesił postępowanie i nie doszłoby do sprzeczności decyzji z wyrokiem, co jest istotą sprawy.

Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r. oddalił skargę. Sąd wskazał, iż podstawę prawną cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską stanowił art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j. Dz. U. z 2004 r. nr 52, poz. 525 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 9 marca 2011 r. Zgodnie z tymi przepisami, w ówczesnym ich brzmieniu, właściwy organ Policji cofał pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach uznał, iż skarżący należy do tej kategorii osób, albowiem toczyło się przeciwko niemu postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu. Okoliczność prowadzenia tego postępowania karnego w czasie, gdy przedmiotowa decyzja została wydana nie jest w sprawie sporna. Sporne jest natomiast to, czy fakt ten mógł stanowić przesłankę do cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń, a co za tym idzie, czy decyzja wydana w sprawie rażąco narusza prawo. Sąd I instancji wyjaśnił, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, który jest jasny i klarowny oraz gdy charakter tego naruszenia powoduje, że taka decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażącym naruszeniem prawa nie jest rozstrzygnięcie wynikające z odmiennej interpretacji danej normy prawa. Nie jest to więc spór o wykładnię prawa, lecz działanie wbrew zakazowi lub nakazowi, ustanowionemu w prawie. Sąd I instancji wskazał, iż do czasu nowelizacji ustawy o broni i amunicji, dokonanej na podstawie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. nr 38, poz. 195 ze zm.), art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy budził wiele wątpliwości i był powodem rozbieżności w orzecznictwie. Sąd I instancji wskazał, iż w decyzji z dnia [...] października 2007 r. Komendant Wojewódzki Policji, cofając skarżącemu pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej, oparł się na fakcie, iż w stosunku do skarżącego toczyło się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu bez wykazywania, że okoliczność ta dowodzi istnienia uzasadnionej obawy użycia przez skarżącego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W decyzji tej przyjęto więc interpretację przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, która była podzielana w orzecznictwie sądów administracyjnych nie można zatem mówić, że doszło do rażącego naruszenia prawa. W ocenie Sądu I instancji ustalenia organu, że decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] października 2007 r. nie narusza w sposób rażący art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji są prawidłowe. Sąd wskazał, iż prawidłowo organ ustalił również, że przedmiotowa decyzja nie narusza art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a. Sąd podzielił stanowisko organu, że fakt toczącego się przeciwko skarżącemu postępowania karnego o przestępstwo przeciwko mieniu nie uzasadniał zawieszenia postępowania w sprawie. Toczące się postępowanie karne było bowiem jedną z przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń w myśl art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Skoro więc postępowanie w sprawie zostało wszczęte w związku zaistnieniem przesłanki toczącego się postępowania karnego, to nie można było zawieszać postępowania do czasu, gdy w wyniku wyroku sądu karnego okaże się, czy skarżący będzie skazany czy też nie, a więc do czasu, gdy zaistnieje inna przesłanka do cofnięcia pozwolenia na broń. W ocenie Sądu I instancji całkowicie chybiony jest zarzut skarżącego, dotyczący rażącego naruszenia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach art. 5 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1987 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.). Postępowanie w sprawie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń toczyło się w oparciu o przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego. Kodeks postępowania karnego nie miał zastosowanie w sprawie, nie mogło zatem dojść do naruszenia jednego z jego przepisów. Prawidłowe są również ustalenia organu co do braku wystąpienia innych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 pkt 1- 7 k.p.a. Decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] października 2007 r. nie zawiera żadnej z wad, określonych w tych przepisach. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2012 r. odpowiadają prawu. Sąd I instancji uznał, że trafna jest uwaga organu, zawarta w decyzji z dnia [...] maja 2012 r., że jeżeli skarżący chce uzyskać pozwolenie na broń winien wystąpić do właściwego organu Policji z wnioskiem o jego wydanie na podstawie przepisu art. 10. ust. 1 w zw. z ust. 3 pkt 2 ustawy o broni i amunicji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył W.J. reprezentowany przez adwokata. Wyrok zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnie, a to art. 15 ust. 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji z dnia 21 maja 1999 r. i art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej co do prawnego domniemania niewinności w zw. z art. 5 § 1 k.p.k. oraz naruszenie przepisów postępowania a to art. 156 k.p.a. i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez jego niewłaściwą interpretację i art. 151 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie. Wskazując na ww. zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od organu administracji na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż Sąd nie ustosunkował się do zarzutu naruszenia art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącej o domniemaniu niewinności, stosowaniu Konstytucji również wprost i skutkach prawnych ustawy zasadniczej w przypadku toczącego się postępowania karnego, obowiązującej w nim zasady domniemania niewinności z art. 5 § 1 k.p.k. i kolizji tych ustaw z art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zdaniem strony skarżącej uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odnosi się również

do podnoszonej konsekwentnie przez stronę skarżącą wadliwości postępowania skutkującego cofnięciem pozwolenia na broń palną myśliwską w postaci nieprzeprowadzenia w postępowaniu administracyjnym ustaleń i jednoczesnego wykazania związku przyczynowego między zarzucanym ówcześnie stronie skarżącej czynem co do którego toczyło się postępowanie karne, a samym postępowaniem strony skarżącej, które stwarzałoby obawy, że skarżący użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Nadto podniesiono, że Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia art. 5 § 1 k.p.k. przez organ administracji z którym to stwierdzeniem nie sposób się zgodzić, gdyż doprecyzowuje on zasadę domniemania niewinności wyrażoną w art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w ten sposób, że stwarza prawne domniemanie a zatem obowiązujące również Sąd i organy administracji, co do tego, że osoba korzysta z tego domniemania do czasu jego przełamania prawomocnym wyrokiem uznającym winę. Zdaniem skarżącego decyzja o cofnięciu pozwolenia została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż ustawodawca w obowiązującym w dacie wydania decyzji w art. 15 ust. 1 pkt 6 wyraźnie uwarunkował wydanie (tu cofnięciu) pozwolenia przesłanką negatywną w postaci istnienia uzasadnionej obawy, że osoby

te mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw która to przesłanka obowiązywała w postępowaniu o cofnięcie pozwolenia na broń z art. 18 ust. 6 ustawy o broni i amunicji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji reprezentowany przez radcę prawnego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważnościowych, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego.

Wskazać należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem w nowej sprawie, w której organ administracji nie orzeka co do istoty sprawy lecz jako organ kasacyjny zajmuje się kwestiami czysto prawnymi dotyczącymi nieważności decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych i poglądach doktryny przyjmuje się, że naruszenie prawa będzie rażące wtedy gdy jego skutków społeczno gospodarczych nie można akceptować z punktu widzenia państwa prawa i musi być to naruszenie oczywiste. Muszą to być wady o szczególnym charakterze gatunkowym, z najwyższym stopniem naruszenia prawa, nie dającym się pogodzić z zasadami praworządności, powodującym konieczność wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego. Rażące naruszenie prawa nie może odnosić się do pewnego luzu decyzyjnego organu wydającego decyzję chyba, że organ jawnie wyszedł poza granice swobodnej oceny. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej organ administracji orzeka jako organ kasacyjny na podstawie przepisów i stanu faktycznego obowiązujących w dacie wydania decyzji podlegającej ocenie pod względem istnienia przesłanek do stwierdzenia jej nieważności, a nie w dacie orzekania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Skoro zatem w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej organ administracji orzeka jako organ kasacyjny na podstawie przepisów i stanu faktycznego obowiązujących w dacie wydania decyzji podlegającej ocenie pod względem istnienia przesłanek do stwierdzenia jej nieważności, to późniejsza zmiana przepisów prawa nie ma znaczenia w sprawie. Rażące naruszenie prawa to naruszenie normy prawnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych. W przypadku zatem gdy norma prawna wymaga wykładni, a wynik tej wykładni może być różny, przyjęcie określonej wykładni nie może zostać zakwalifikowane do rażącego naruszenia prawa.

Komendant Główny Policji, oceniając decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r. w sprawie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską, stwierdził, iż nie zachodzi przesłanka obligująca do stwierdzenia nieważności decyzji, określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzja cofająca skarżącemu pozwolenie na broń została wydana na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji w związku z zaistnieniem przesłanek z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, z uwagi na fakt toczącego się przeciwko skarżącemu postępowania karnego o popełnienie czynu przeciwko mieniu. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, uznając, iż decyzja cofająca pozwolenie na broń została wydana w oparciu o istniejącą podstawę prawną, zgodnie z treścią obowiązujących w tej materii przepisów.

Jak słusznie zaznaczył, Sąd I instancji do czasu nowelizacji ustawy o broni i amunicji, dokonanej na podstawie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. nr 38, poz. 195 ze zm.), art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy budził wiele wątpliwości i był powodem rozbieżności w orzecznictwie. I tak w kwestii stosowania ww. przepisu wykształciły się dwie linie orzecznicze związane z jego interpretacją. W myśl pierwszej z nich skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo toczące się przeciwko osobie postępowanie karne o takie przestępstwo stanowiło samoistną przesłankę do wydania decyzji, gdyż to sam ustawodawca rozstrzygnął, iż w stosunku do osób tych istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Natomiast w myśl drugiej linii orzeczniczej organ był zobowiązany do przeprowadzenia postępowania uzupełniającego celem ustalenia dodatkowo czy charakter popełnionego lub zarzucanego w postępowaniu karnym przestępstwa rodzi taką obawę.

W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił z wnioskiem o podjęcie uchwały wyjaśniającej, czy sam fakt skazania prawomocnym orzeczeniem za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń, czy też niezbędne jest dodatkowe wykazanie, iż przestępstwo to realnie wskazuje na możliwość użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. II OPS 4/09 /ONSAiWSA 2010, nr 1 poz. 5/ stwierdził, że osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie. Zauważyć w tym miejscu należy, że wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich nie objął tej części przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którą pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności (...), wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw /przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu/. Stąd też uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego o tej części przepisu nie rozstrzygnęła i dlatego, że nie może wiązać w rozpoznawanej sprawie. Poza sporem pozostaje bowiem, że W.J. nie został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu a jedynie przeciwko wymienionemu skierowano akt oskarżenia o jedno z wymienionych wyżej przestępstw.

W niniejszej sprawie Komendant Wojewódzki Policji w decyzji z dnia [...] października 2007 r., cofając skarżącemu pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej, oparł się na fakcie, iż w stosunku do skarżącego toczyło się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu bez wykazywania, że okoliczność ta dowodzi istnienia uzasadnionej obawy użycia przez skarżącego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W decyzji tej przyjęto więc interpretację przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, która była podzielana w orzecznictwie sądów administracyjnych wobec czego nie można stwierdzić, że doszło do rażącego naruszenia prawa.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zatem zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: 1/ postępowanie administracyjne jest toku, 2/ rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, przy czym organ musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym 3/ zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte (porównaj: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. wyd. C.H. Beck Warszawa 2011, str. 377-378).

W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, orzeczenie sądu karnego, mające być wydane w przyszłości, jako zakończenie toczącego się przeciwko skarżącemu postępowania karnego, nie stanowiło zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem od wyniku tego postępowania karnego nie zależy przecież treść rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym. Przepis na podstawie którego organ I instancji orzekł o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej uzależnia cofnięcie tego pozwolenia nie od tego, czy skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem sądu, ale od zaistnienia uzasadnionej obawy, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wprawdzie za taką uzasadnioną obawą może przemawiać skazanie prawomocnym wyrokiem sądu karnego za przestępstwa wymienione w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, jednakże nie jest to jedyny warunek. Bowiem w przypadku braku wyroku skazującego, organ oceniając, czy zachodzi ta "uzasadniona obawa" może wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności, które jego zdaniem świadczą o tym, że mamy do czynienia z przesłanką z art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, w tym także fakt toczenia się przeciwko stronie postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu.

Mając na uwadze powyższe rozważania oraz treść przepisów w brzmieniu obowiązującym do dnia 9 marca 2011 r., stwierdzić należy, że w sytuacji gdy przeciwko stronie postępowania administracyjnego toczącego się w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni toczyło się postępowanie karne, to niezakończenie tej sprawy karnej nie stanowiło przeszkody do wydania decyzji. Także okoliczność zakończenia postępowania karnego kilka lat po wydaniu decyzji z dnia [...] października 2007 r. wyrokiem uniewinniającym skarżącego od zarzutu popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu nie świadczy o tym, iż ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem dotychczasowych przepisów ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji.

Zatem nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, bowiem Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny ustaleń organów orzekających i zasadnie stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów art. 156 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a tym samym prawidłowo zastosował przepis art. 151 p.p.s.a.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 42 ust. 3 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady domniemania niewinności wyjaśnić należy, że w postępowaniu administracyjnym nie ustala się winy czy niewinności osoby posiadającej pozwolenie na broń, gdyż postępowanie to jest prowadzone według reguł ustalonych w kodeksie postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie przedmiotem dowodu była okoliczność czy przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne o czyn objęty katalogiem art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy broni i amunicji. Ustalenia takie poczyniono, co znalazło odzwierciedlenie w aktach sprawy. W tej sytuacji cofnięcie pozwolenia na broń w niczym nie naruszało istotnej w prawie karnym zasady domniemania niewinności, bowiem cofnięcie pozwolenia nie jest karą w rozumieniu przepisów prawa karnego, a jedynie konsekwencją administracyjnoprawną wynikającą z przedstawienia skarżącemu zarzutów o bezprawnym zachowaniu w sferze prawa karnego.

Nadto Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, iż z dniem 10 marca 2011 r. nastąpiła zmiana art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym i skarżący kasacyjnie może zainicjować nowe postępowanie w tym zakresie

Mając powyższe okoliczności na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.