Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 643/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Marta Went po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Gminy Miasta na decyzję Wojewody z dnia 19 marca 2003 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 15 kwietnia 2002 r., nr [...].


UZASADNIENIE

II SA/ Gd. 643/ 03

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 kwietnia 2002r. Nr [...], Prezydent Miasta powołując się na przepisy art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 142 w związku z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jednolity Dz. U nr 46 z 2000r, poz. 543/ po rozpatrzeniu wniosku T. M. T.- B., K. T., S. T., Z. T. i T. S. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] oznaczonej jako działki o numerach - w części dotyczącej działek o numerach :

1/ odmówił zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] , oznaczonej jako działki nr

2/ zwrócił na rzecz T. S. / w 6/12 częściach/ , T. M. T.- B. / w 1/12 części/ , S. T. w / 1/ 12 części/ i Z. T. / w 1/ 12 części/ zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] , oznaczonej jako działka nr o powierzchni 2m² , zapisanej w księdze wieczystej Kw prowadzonej w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w G.

3/ustalił, że nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu,

4/ zobowiązał osoby, o których mowa w punkcie 2, do zwrotu na rzecz Gminy Miasta wypłaconego odszkodowania , które po waloryzacji wynosi 2,70 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 9 maja 1997r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] oznaczonej jako działki o numerach wystąpiła T. M. T. – B., a w dniu 27 czerwca 2001r. o zwrot działek o numerach wystąpili K. T. S. T., Z. T. i T. S..

Na rozprawie administracyjnej w dniu 13 grudnia 2001r. wnioskodawcy zgodnie podtrzymali wniosek o zwrot działek nr.

Prezydent Miasta na podstawie art. 142 wyżej wymienionej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej i orzekający w sprawach o zwrot przejętych na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości jako starosta poczynił następujące ustalenia co do działek: nr Nabycie przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] oznaczonej jako parcele o numerach o powierzchni 2.140 m² oraz o numerach o powierzchni 184 m² stanowiącej własność M. T. i F. S. nastąpiło na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G.- Wydział Gospodarki przestrzennej i Ochrony Środowiska z dnia 19 grudnia 1972r. wydanej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości / w brzmieniu ustalonym w Dz. U. z 1061r. nr 18, poz. 94/.

Wnioskodawcy są spadkobiercami współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości i z tego tytułu mogą występować o jej zwrot.

Prezydent ustalił, że oznaczone w dacie nabycia działki nr o powierzchni 1221 m², nr o powierzchni 446 m², nr o powierzchni 443 m², nr o powierzchni 76 m² i nr o powierzchni 2m² zachowały swoje oznaczenie geodezyjne i stanowią obecnie własność Gminy Miasta G. / na podstawie decyzji Wojewody nr [...] z dnia 17 kwietnia 1991r. i nr [...] z dnia 23 kwietnia 1991r./ co ujawnione zostało w księgach wieczystych kw i kw prowadzonych w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w G., natomiast działki nr o powierzchni 55 m², nr o powierzchni 30 m² / zachowując oznaczenie geodezyjne/ stały się własnością Gminy, na których ustalone zostało przed dniem 1 stycznia 1998r.prawo użytkowania wieczystego na rzecz różnych osób fizycznych, zaś działka nr o powierzchni 51 m² stała się częścią działki nr o powierzchni 1319 m², która pozostała własnością Skarbu Państwa i na której ustalone zostało przed dniem 1 stycznia 1998r. prawo użytkowania wieczystego na rzecz różnych osób fizycznych.

Przedmiotem postępowania i decyzji jest wyłącznie część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki o numerach.

Wskazana we wniosku K. T. działka nr stanowiła po podziale geodezyjnym działkę nr / po scaleniu geodezyjnym z innymi działkami są to obecnie części działek nr nr, które objęte są innym postępowaniem administracyjnym/ oraz działkę nr podzieloną następnie na działki nr i nr która stanowi przedmiot wniosku w części dotyczącej działki nr.

W pierwszej kolejności organ I instancji powołał przepis art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami w myśl, którego żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przysługuje stronie, jeżeli- stosownie do przepisu art. 137 ustawy- nieruchomość ta staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Organ rozpatrując wniosek w odniesieniu do wyżej wymienionych działek objętych wnioskiem, w świetle cytowanego przepisu ustalił, że wywłaszczenie nieruchomości zostało dokonane z przeznaczeniem tego terenu na cele budownictwa mieszkaniowego. Zgodnie z decyzją Wydziału budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. z dnia 24 maja 1972r. zatwierdzającej plan realizacyjny szczegółowego zagospodarowania terenu osiedla mieszkaniowego przy ul. [...], część terenu przeznaczona została na " urządzenie dojazdu komunikacyjnego od ul. [...] do ul. [...]". W uzasadnieniu wniosku o wywłaszczenie nieruchomości wskazano także , iż "nabyciu na rzecz Państwa podlegają parcele zajęte pod zieleń urządzoną przed budynkami mieszkalnymi przy ul. [...]" .

Organ prowadzący postępowanie ustalił stan rzeczywistego zagospodarowania i gospodarczego wykorzystywania działek o numerach po złożeniu wniosku powołując się na przepis art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r.

W toku wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 25. 10. 2001r. stwierdzono, że działka nr stanowi fragment skarpy terenowej- niezagospodarowanej, nie użytkowanej i zaniedbanej, działka nr zagospodarowana jest: od metalowego ogrodzenia na granicy tej działki do chodnika-trawnikiem stanowiącym pas zieleni ochronnej oraz pobocze jezdni; betonowym ciągiem pieszym / chodnikiem/ oraz betonową / kostka betonowa/ jezdnią stanowiącą drogę dojazdową do bloków mieszkalnych. W niewielkiej części tej działki zlokalizowana jest utwardzona droga dojazdowa do garaży przy bloku mieszkalnym " [...]" , działka nr stanowi w całości betonową jezdnię, ciąg pieszy i pobocze- trawnik, i wraz z zagospodarowaniem działki nr stanowi fragment urządzeń- infrastruktury osiedla mieszkaniowego. Stwierdzono także , że działki nr, nr stanowią w całości fragmenty pasa zieleni ochronnej przed blokiem " [...]" / urządzony trawnik/, betonowego chodnika / ciągu pieszego/ i kamiennego bruku ulicy [...]. Zagospodarowanie obu działek stanowi elementy infrastruktury osiedla mieszkaniowego.

Wskazano, że powyższe ustalenia z oględzin nieruchomości zostały bez zastrzeżeń przyjęte przez wnioskodawców i bezspornie wskazują, że cel nabycia nieruchomości określony jako przeznaczenie terenu " na cele budownictwa mieszkaniowego" a w szczególności " na urządzenie dojazdu komunikacyjnego od ul. [...] do ul. [...] oraz zachowanie zagospodarowania działek " zajętych pod zieleń urządzoną przed budynkami mieszkalnymi przy ul. [...], w odniesieniu do terenu działek nr , nr, nr i nr został definitywnie osiągnięty, albowiem obecny stan gospodarczego wykorzystania tej części wywłaszczonej nieruchomości pozwala na stwierdzenie, że prace związane z realizacją celu jej nabycia zostały na tej części wywłaszczonej nieruchomości nie tylko rozpoczęte, lecz i zakończone.

Natomiast stwierdzony w toku oględzin nieruchomości sposób wykorzystania działki nr wskazuje, że nie została ona zagospodarowana , tym samym nie została ona przeznaczona na cele wskazane w decyzji o wywłaszczeniu.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ I instancji wydał wyżej przytoczoną decyzję z dnia 15 kwietnia 2002r.

Odwołanie od powyższej decyzji skutecznie złożyli K. T. , S. T., Z. T.i ,T. T. i T. S. zarzucając rażące naruszenie prawa, w szczególności :

1/ przepisów prawa materialnego, w tym art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości / Tekst jednolity: Dz. U. z 1991r. nr 30, poz. 127/, w konsekwencji art. 137 ust. 1 pkt 1 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami przez swobodne uznanie , że nieruchomość wywłaszczona decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia 19 grudnia 1972r. nie podlega zwrotowi, z wyjątkiem 2m ² gruntu, pomimo że w dacie złożenia wniosku w dniu 9 maja 1997r. nieruchomości nie zostały wydane we władanie innych osób, w rozumieniu wykonywania prawa wieczystego użytkowania szczególności dotyczy to działek nr i nr oraz części działki nr w granicach wywłaszczonej parceli- działki, które winny być zwrócone następcom prawnym byłych właścicieli, gdyż jakiekolwiek rozporządzenia co do zmiany sposobu użytkowania wywłaszczonych nieruchomości po dniu złożenia wniosku o ich zwrot, były niedopuszczalne;

2/ przepisów postępowania , w tym

a/ art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1 i 2, art. 61 § 3 i 4 w związku z art. 64 § 2 kpa- przez zaniechanie merytorycznego rozpoznania w ustawowym terminie wniosku T. M. T.- B. złożonego w dniu 9 maja 1997r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, które miało wpływ na wynik rozstrzygnięcie , albowiem

- ustawa uznaje datę złożenia wniosku / art. 61 § 3 kpa/ za datę wszczęcia postępowania administracyjnego, które zrodziło dla odwołujących się przymiot i uprawnienia strony w szczególnym postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, ponieważ w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, wszczętej na wniosek jednego z jej byłych współwłaścicieli, wszyscy pozostali współwłaściciele mają uprawnienia stron w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości

- w dacie wszczęcia postępowania obowiązywały przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w szczególności art. 69 ust. 1 zawierający sformułowanie " nieruchomość podlega zwrotowi/../ oznaczające, że nieruchomość nie wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od czasu złożenia wniosku o jej zwrot nie może już zostać zadysponowana przez inwestora, dla którego potrzeb została wywłaszczona, jak i przez organy administracji, w sposób sprzeczny z wolą poprzedniego właściciela, a także przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia !6 lipca 1991r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości / Dz. U. z 1991r., nr 72, poz. 315/ korzystniejsze dla byłych właścicieli wywłaszczonych nieruchomości, żądających zwrotu tych nieruchomości; w tym rozumieniu zaniechanie przez organ I instancji merytorycznego rozpoznania w terminie, żądania jednego z byłych współwłaścicieli, pozbawiło wszystkich współwłaścicieli wywłaszczonych nieruchomości, możliwości uzyskania zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, a przede wszystkim wszczęcia postępowania o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego ustanowionego na gruncie, którego własność utracili w wyniku wywłaszczenia i to niezależnie od postanowień zawartych w treści art. 233 ustawy z 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami

3/ zasad ogólnych sformułowanych w art. 7, 8 i 9 w związku z art. 77 kpa przez zaniechanie należytego i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym okoliczności wykorzystywania nieruchomości przez osoby trzecie bez tytułu prawnego od dnia wywłaszczenia i ustalenia przyczyn niewykorzystania w terminie wywłaszczonej nieruchomości na cel oznaczony w decyzji o wywłaszczeniu.

Powołując się na powyższe wnieśli o rozważenie możliwości zastosowania art. 132 kpa i uznanie , że odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Wnieśli o wydanie nowej decyzji uwzględniającej żądania stron.

Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda decyzją z dnia 19 marca 2003r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji ustalił w pierwszej kolejności, że niniejsze postępowanie dotyczy działek o numerach oraz przedstawił stan faktyczny sprawy oraz przebieg postępowania przed organem I instancji.

Dokonując analizy akt sprawy i odwołania organ II instancji stwierdził, że organ I instancji prowadził postępowanie z naruszeniem procedury administracyjnej, nie został zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, niektóre zaś z dokumentów zgromadzonych w aktach nie mogą być traktowane jako dowody. Wojewoda wskazał, że zakres wniosków o zwrot wywłaszczonych nieruchomości złożonych przez strony nie pokrywa się z zakresem prowadzonego postępowania i wydanej decyzji. Organ przytoczył treść art. 136 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami zgodnie z którym poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Jeżeli nieruchomość stanowiła współwłasność, to wniosek powinien pochodzić od wszystkich współwłaścicieli- w niniejszej sprawie od wszystkich spadkobierców. W rozpatrywanej sprawie T. T.- B. nie złożyła wniosku o zwrot działki nr. Wniosek taki złożyła K. T. w imieniu swoim i swoich mocodawców. Natomiast organ I instancji orzekł o niej w decyzji mimo braku przesłanki do wszczęcia postępowania. Odnośnie orzeczonego zwrotu działki nr o powierzchni 2m² organ wskazał, że strony w ogóle nie wnioskowały o jej zwrot. Wprawdzie na rozprawie dotyczącej działek o numerach wnioskodawczynie podtrzymały swój wniosek o zwrot nieruchomości jak wynika z protokołu rozprawy, lecz według organu II instancji nie można go potraktować jako wniosku złożonego ustnie do protokołu rozprawy, gdyż protokół nie został podpisany.

Organ II instancji wskazał, że pod protokołami z wizji lokalnych i z rozprawy administracyjnej brak jest podpisów. Organ przytoczył treść przepisów art. 67 i art. 68 § 1 i § 2 kpa określających wymagania stawiane protokołowi jako czynności postępowania, podkreślając, że kontrola procesowa wymagań formalnych i materialnych przy sporządzaniu protokołu jest wykonywana przez uczestników postępowania . Przepis art. 68 § 2 stanowi o takiej kontroli wskazując na takie obowiązkowe czynności jak odczytanie protokołu wszystkim obecnym i uzyskanie na protokole ich podpisów. W niniejszej sprawie protokoły z wizji lokalnych oraz z rozprawy nie zostały podpisane przez wszystkich uczestników. Protokoły zostały nadto sporządzone nie bezpośrednio na wizjach i rozprawie, lecz później, co spowodowało niemożność odczytania ich uczestnikom i podpisania. Strony zostały jedynie listownie poinformowane o ich treści i o możliwości wniesienia sprzeciwów. Organ II instancji podał, że w celu zachowania zgodnego z procedurą administracyjną organ przed którym toczyło się postępowanie, winien tak zorganizować spotkania stron w terenie i w trakcie rozprawy, aby móc zgodnie z przepisami udokumentować prowadzone czynności. Protokoły z tych czynności winny być sporządzone w czasie trwania spotkań, powinny być odczytane wszystkim obecnym i podpisane. Natomiast brak podpisu z podaniem przyczyny, powinien zostać uwzględniony w treści protokołu. T. T.- B. po otrzymaniu pisma z powołaną wyżej informacją zakwestionowała treść protokołu z rozprawy podając uzasadnienie, lecz wniosek strony nie został rozpatrzony. Organ II instancji zarzucił organowi pierwszoinstancyjnemu naruszenie zasady wynikającej z art. 10 § 1 kpa ustanawiającego zasadę ogólną czynnego udziału strony w postępowaniu w każdym jego stadium dla zapewnienia ochrony praw strony.

W konsekwencji powyższego Wojewoda podał, że uchybienia w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji są zbyt znaczące dla dalszego prowadzenia sprawy. Niedopuszczalnym błędem naruszającym podstawowe zasady postępowania administracyjnego było nie udzielenie odpowiedzi na zapytania skierowane przez strony do prowadzącego sprawę. Naruszone zostały również wymagania formalne , jak i materialne co do sporządzonych protokołów co jest sprzeczne z zasadami gromadzenia materiału dowodowego. Samowolne było też wyżej opisane działanie organu I instancji dotyczące określenia przedmiotu postępowania.

Gmina Miasta złożyła skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku zarzucając jej naruszenie art. 7 kpa.

W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że zarzuty opisane w decyzji organu II instancji nie odpowiadają prawdzie i są gołosłowne. Odnośnie zarzutu objęcia rozstrzygnięciem działek o zwrot, których wnioskodawcy nie występowali to sam organ odwoławczy podał, że wniosek o jej zwrot został złożony na rozprawie, w której uczestniczyli wszyscy wnioskodawcy, zgodnie oni określili zakres żądania, obejmujący działkę której zwrot został orzeczony i inne działki, w stosunku do których orzeczono odmowę zwrotu. Strony miały też zagwarantowany czynny udział w prowadzonym postępowaniu, gdyż były w sposób należyty zawiadamiane o podejmowanych czynnościach \ wizjach lokalnych i rozprawie administracyjnej/ i miały zapewniony udział w tych czynnościach, mogły składać wnioski dowodowe i wypowiadać się co do zgromadzonych dowodów, stronom zapewniono też możliwość zapoznania się z całościowym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji.

Skarżąca zarzuciła też, ocena sporządzenia protokołów dokonana przez organ odwoławczy jest sprzeczna z art. 68 § 2 kpa, albowiem z formuły, że protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, nie wynika, że protokół ma być osobom biorącym udział w niej odczytany i przedstawiony do podpisu niezwłocznie po jej dokonaniu. Protokół – za zgodą uczestników czynności został im przesłany, co pozwoliło nie tylko zapoznać się z jego treścią, lecz także wnieść uwagi przez strony.

Skarżąca zarzuciła, że za rażące naruszenie zasady określonej w art. 7 kpa należy uznać pominięcie przez organ odwoławczy analizy i oceny materiału dowodowego zebranego przez organ I instancji , tj. zasadności / bądź jej braku/ odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Zawężenie przez organ odwoławczy analizy do spraw proceduralnych, było nie tylko sprzeczne z intencją strony odwołującej się, lecz przez pominięcie analizy i oceny strony merytorycznej postępowania I instancyjnego, pozbawiło organ I instancji / w przypadku ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten organ/ istotnych merytorycznych wskazań i zaleceń. Skarżąca zarzuciła, że odwołanie nie zawierało wskazania domniemanych uchybień, których ocenę zawarł w swej decyzji organ odwoławczy, zarzuty takie podnosiła natomiast strona, która złożyła odwołanie z uchybieniem terminu.

Powołując się na powyższe skarżąca podniosła, że rozstrzygnięcie sprawy w wyniku jej ponownego rozpatrzenia przez Prezydenta nie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części ; zatem decyzja Wojewody dotknięta jest rażącym błędem co winno skutkować jej uchyleniem.

Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie . W uzasadnieniu organ ten w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1271/ sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm/.

Art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153, poz. 1269/ stanowi, że sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości , kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola zgodności zaskarżonej decyzji z prawem dokonywana jest przez Sąd w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie orzekania przez organy administracji.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem działania / lub/ bezczynności organu wykonującego administrację publiczną, a nie tylko zgodność z przepisami , których naruszenie zarzucono w skardze.

W rozpoznawanej sprawie Sąd w pierwszej kolejności winien zatem ustalić, czy prezydent miasta sprawujący funkcję starosty musi się wyłączyć od udziału w postępowaniu, w którym stroną jest gmina.

Zdaniem Sądu taka okoliczność w rozpatrywanej sprawie ma miejsce. W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie , bowiem decyzja organu II instancji nie uwzględnia faktu, że decyzję I instancyjną wydał organ podlegający wyłączeniu od rozpatrzenia sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa.

Jak wynika z treści decyzji Prezydenta Miasta decyzja z dnia 15 kwietnia 2002r. dotyczy ona działek o numerach.

Z przedłożonych akt administracyjnych / k- 40/ wynika, że właścicielem wyżej wymienionych działek jest w całości Gmina Miasta / księga wieczysta nr dla działek i kw nr dla działek.

W sprawach o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent miasta jako organ wykonawczy i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa/ uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2003r. sygn. akt OPS 1/ 03 ONSA 2003/ 4/ 115/ . Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powyższej uchwały, jednostka samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym może pełnić rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 kpa, realizującego interes jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Jednostka ta, jako osoba prawna, może także być stroną postępowania administracyjnego i wówczas organy ją reprezentujące winny bronić jej interesu prawnego korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przyznają stronom postępowania administracyjnego. Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego. W sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości- stosownie do art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami / Dz. U. z 2000r. nr 46, poz. 543 ze zm./ - rolę organu prowadzącego postępowanie ustawodawca powierzył staroście. Jest on organem właściwym w tej sprawie bez względu na to, czyją własnością jest nieruchomość, której dotyczy żądanie zwrotu / Skarbu Państwa, gminy, powiatu czy województwa/ . Natomiast stronami w tym postępowaniu są: właściciel nieruchomości / z wyjątkiem powiatu/ , podmiot ubiegający się o zwrot oraz osoby posiadające inne tytuły prawnorzeczowe do tej nieruchomości. Jeżeli zatem gmina jest właścicielem nieruchomości będącej przedmiotem tego postępowania, gmina ta jest stroną niniejszego postępowania. Ta rola procesowa gminy nie może ulec zmianie tam, gdzie organ gminy / w tym przypadku prezydent miasta/ wykonuje zadania starosty / art. 92 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym- Dz. U. z 2001r. nr 142, poz. 1592 ze zm. W związku z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 o samorządzie gminnym- Dz. U. z 2001r. nr 142, poz. 1591 ze zm./. Prezydent sprawujący funkcję starosty nie może jednocześnie występować w imieniu gminy będącej stroną postępowania i jako organ rozpoznający sprawę. Prezydent jest pracownikiem gminy / art. 2 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 22 marca o pracownikach samorządowych- Dz. U. z 2001r. nr 142, poz. 1593 ze zm./, sprawującym równocześnie funkcję organu wykonawczego miasta i pełnienie funkcji jego ustawowego przedstawiciela, uznać należy za pozostawanie ze stroną w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na prawa i obowiązki prezydenta miasta. Podlega on zatem wyłączeniu od rozpatrzenia sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 kpa. Zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, prezydent miasta kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz, prezydent miasta jest więc także ustawowym przedstawicielem strony. Oznacza to, że w tym przypadku zachodzi również określona w art. 24 § 1 pkt 4 kpa przyczyna wyłączenia prezydenta miasta od udziału w postępowaniu w sprawie zwrotu nieruchomości, której właścicielem jest gmina. Wyłączenie osoby prezydenta miasta od udziału w postępowaniu czyni organ wykonawczy gminy niewładnym do działania. Jako organ administracji publicznej staje się on niewładnym do załatwienia sprawy / art. 26 § 3 kpa/. W tej sytuacji znajduje odpowiednie zastosowanie art. 26 § 2 kpa, a sprawa będzie podlegała załatwieniu przez organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta / w tym przypadku przez wojewodę/, przy czym organ ten będzie mógł wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ. Na marginesie wskazać należy , że wyłączenie od udziału w postępowaniu oznacza odsunięcie od wszystkich czynności, jakie mogą być podjęte, w tym brak możliwości udzielenia upoważnienia do wydania decyzji innemu pracownikowi urzędu miasta.

Podstawy uchylenia decyzji wyliczone zostały w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Między innymi Sąd uchyli zaskarżoną decyzję, jeżeli w wyniku rozpoznania sprawy ustali, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd będzie wówczas obowiązany uchylić decyzję, jeżeli stwierdzi istnienie jednej z przesłanek wznowienia . Opisana sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Zaistniała przy wydawaniu decyzji przesłanka wznowieniowa skutkuje na mocy powołanych wyżej przepisów koniecznością uchylenia decyzji Wojewody oraz decyzji Prezydenta Miasta.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia uznać należy, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego dotyczące wyłączenia pracownika organu administracyjnego /art. 145 § 1 pkt 3 kpa/ . W toku postępowania organ II instancji winien, jak to wyżej wskazano, przejąć sprawę do ponownego rozpatrzenia jako organ I instancji bądź na podstawie art. 26 § 2 kpa wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ. Decyzja , w której sprawę ponownie przekazano do rozpoznania organowi I instancji Prezydentowi Miasta jest zatem wadliwa.

Biorąc pod uwagę, że w toku postępowania przed organem I i II instancji doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego dotyczących wyłączenia pracowników organu administracyjnego , dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego /art. 145 § 1 pkt 3 kpa/ , Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.