Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 157/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 37 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 października 2014 r., nr [...], 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej H. K. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 19 lutego 2015 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 9 października 2014 r., odmawiają wydania nakazu rozbiórki w oparciu o przepisy art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r.-Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38 poz.229 z 1974r. z późn.zm.), budynku gospodarczego - kurnika o wymiarach 16,0 mx40,0 m (oznaczonego jako obiekt nr [...]), położonego na działce nr [...] w Ł., gmina K.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z 17 sierpnia 2010 r. utrzymał w mocy poprzednią decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2 lipca 2010 r. odmawiającą wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego kurnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z 3 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 746/10, uchylił obydwie decyzje organów nadzoru budowlanego.

W uzasadnieniu Sąd uznał, że "organy przeprowadziły prawidłowo postępowanie dowodowe dotyczące określenia daty budowy obiektu budowlanego, ustalając, iż obiekt powstał przed dniem 1 stycznia 1995 r.. Natomiast nie dokonały ustaleń dotyczących budowy kurnika w warunkach samowoli. Organy obu instancji bez odwołania się do zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazały, że obiekt (ten) powstał bez pozwolenia na budowę".

Sąd wskazał także, że art.37 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. powinien być wykładany z uwzględnieniem aktualnego stanu ustawodawstwa, regulującego ten sam przedmiot, czyli usuwanie samowoli budowlanych jako (prowadzenia) budowy obiektów budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Warunkami legalizacji są zgodność budowy z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, (m.in.) z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tj. z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w razie jego braku, z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Odwołując się przy tym do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., Sąd wskazał, że chodzi o zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązującym w chwili decydowania o legalizacji, a nie w chwili budowy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z 9 października 2014 r. (sprostowaną postanowieniem co do wymiarów obiektu) odmówił wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego kurnika w oparciu o art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. -Prawo budowlane. W uzasadnieniu wskazał, że przepis § 44 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8 poz.48 z 1975r. ze zm.) określał, że wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków wymaga pozwolenia na budowę.

Przedmiotowy kurnik stanowi obecnie własność J. S.-P. i P. P., którzy nie przedstawili dokumentów świadczących o wzniesieniu go zgodnie z przepisami prawa (tj. decyzji o pozwoleniu na budowę i projektu budowlanego).

Ponadto organ stwierdził, że na planie zagospodarowania terenu, stanowiącym załącznik do wydanej przez Urząd Rejonowy decyzji z 2 kwietnia 1992r., zwalniającej z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę budynku gospodarczego (kurnika stanowiącego obiekt nr [...]), znajdującym się w zasobach archiwalnych Starostwa Powiatowego, przedmiotowy kurnik (obiekt nr [...]) nie występuje. Według oświadczenia H. K., złożonego do protokołu kontroli obiektu w dniu 10 listopada 2006 r., kurnik ten został wybudowany w latach 1987-1992, czego potwierdzeniem jest wniosek inwestorów z 15 stycznia 2007 r., skierowany do Sądu Rejonowego, w którym informują, że "2 kurniki, budynek gospodarczy i hydrofornia (były) wzniesione w latach 1987-1992 (...)";

Wójt Gminy przy piśmie z 15 listopada 2013 r. przekazał organowi wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Ł., uchwalonego Uchwałą Rady Gminy Nr V/56/2007 z 26.01.2007r. (Dz.U. Woj. Pom. nr 102 poz.1646 z 28.05.2007r.), informując, że plan ten "sankcjonuje zabudowę powstałą przed jego uchwaleniem". Ponadto w skierowanym do właścicieli kurnika piśmie z 24 marca 2011 r. Wójt Gminy wyjaśnił, że "uchwalony plan nie ustala likwidacji istniejących kurników na terenie W.34UM, umożliwia ich wykorzystanie w sposób dotychczasowy, tzn. nadal może być prowadzony chów kur niosek w istniejących kurnikach, a obiekt może być remontowany";

Dodatkowo właściciele kurnika przedłożyli "Orzeczenie o stanie technicznym" tego budynku z marca 2014r., w którego wnioskach zawarte jest stwierdzenie, że "obiekt w całości spełnia swoją funkcję, zapewniając bezpieczeństwo konstrukcji i użytkowania".

Powiatowy organ nadzoru budowlanego ocenił, że samowolne wzniesienie budynku nr [...] (kurnika) na działce nr [...] nie naruszyło zasad lokalizacji inwestycji, określonych przepisami prawa lokalnego, ponieważ w jego pobliżu usytuowane są inne obiekty gospodarcze, tak więc obiekt ten zachowuje charakter zabudowy otoczenia, stanowiąc jej uzupełnienie (art.37 ust.1 pkt 1 p.b. z 1974r.). Ponadto stan techniczny budynku kurnika i czas jego istnienia świadczą, że nie powoduje on niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art.37 ust.1 pkt 2 ustawy), nie zachodzą też inne ważne przyczyny uzasadniające wydanie decyzji o przymusowej rozbiórce przedmiotowego obiektu (art.37 ust.2 ).

Uwzględniając powyższe ustalenia organ stwierdził brak przesłanek do zastosowania art. 40 ustawy, tj. do nakazania zmian i przeróbek w budynku kurnika w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z przepisami.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła H. K. wnosząc o wydanie przez organ II instancji decyzji, która merytorycznie będzie dotyczyła sprawy. Według skarżącej zaskarżona decyzja nie uwzględnia uwag i sugestii zawartych w wyroku WSA w Gdańsku z 3 lutego 2011 r., sygn. II SA/Gd 764/10. Nie precyzuje bowiem, na czym polega fakt zaistnienia samowoli i mimo przywołania przepisów prawa budowlanego z 1974 r. stwierdza, że brak jest przesłanek do ich zastosowania. Odwołująca się wyraziła także pogląd, że osobiste uwagi Wójta Gminy nie mają nic wspólnego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Ł., ponieważ tylko plan i ustalenia w nim zawarte są aktem prawa miejscowego.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, rozpoznając sprawę przywołał art.103 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.-Prawo budowlane, zgodnie z którym do obiektów, których budowa bez wymaganego pozwolenia na budowę, została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Tymi przepisami są uregulowania zawarte w art.37 i art.40 ustawy z dnia 24 października 1974r.-Prawo budowlane. Art.37 ust.1 stanowi, że obiekt budowlany wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy (brak pozwolenia na budowę) podlega przymusowej rozbiórce, gdy znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia oraz w przypadku, gdy jest to uzasadnione innymi ważnymi przepisami poza wymienionymi w ust.1.

Do nakazania rozbiórki konieczne jest więc łączne wystąpienie dwóch przesłanek: braku wymaganego pozwolenia na budowę oraz co najmniej jednej z określonych w tym przepisie sytuacji.

Zgodnie z art. 40, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art.37, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian i przeróbek niezbędnych dla doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. W sprawie kurnika o wymiarach rzutu 40m x 16m, wybudowanego przed dniem 1 stycznia 1995 r. na działce nr [...] w Ł. bez wymaganego pozwolenia na budowę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie znalazł przesłanek do podjęcia decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę obiektu budowlanego na podstawie art.37 ust.1 pkt 2 i ust. 2 ww. ustawy lub do nakazania, w oparciu o art. 40, zmian i przeróbek doprowadzających do zgodności z przepisami.

Przywołał organ odwoławczy wykładnię Naczelnego Sąd Administracyjnego w aspekcie zgodności samowolnie wybudowanego przed 1 stycznia 1995 r. obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym, z której wynika, że skutki samowoli budowlanej na gruncie art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r.-Prawo budowlane oceniać należy w świetle przepisów o planowaniu przestrzennym, obowiązujących w dacie wydawania decyzji. Organy administracji publicznej, orzekając w przedmiocie samowoli budowlanej popełnionej w warunkach, o których mowa w art.103 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.-Prawo budowlane, winny mieć na uwadze zgodność budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w dacie wydania decyzji, a w razie braku planu z ostateczną decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzją o ustaleniu warunków zabudowy. Odwoływanie się do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy i orzekanie nakazu rozbiórki na podstawie art.37 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r.-Prawo budowlane przeczy celowi instytucji usuwania skutków samowoli budowlanej (por. wyrok NSA sygn. akt 234/09 z 3 lutego 2010r., wyrok NSA sygn. akt II OSK 506/09 z 10 marca 2010r., wyrok NSA sygn. akt II OSK 708/09 z 23 kwietnia 2010 r.). Przesłankę braku pozwolenia na budowę budynku kurnika (obiekt nr [...]) oparto na zebranym materiale dowodowym, z którego wynika jednoznacznie, że udzielone właścicielom działki nr [...] w Ł. pozwolenia na budowę nie dotyczą tego obiektu budowlanego. Pozwolenie na budowę z 13 września 1985 r. wydano bowiem dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego (obiekt nr [..].), z dnia 23 listopada 1987 r. - dla budynku kurnika (obiekt nr [...]), z dnia 2 kwietnia 1992 r. wydano decyzję zwalniającą z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dla budynku gospodarczego [...] (obiekt nr [...]).

W § 3 pkt 6a miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Ł. (uchwała Rady Gminy Nr V/56/2007 z dnia 26 stycznia 2007 r.) znajduje się zapis o treści: "w obszarze objętym planem w zasadzie zachowuje się istniejącą zabudowę; pkt 11 § 3 określa: "dla istniejącej zabudowy dopuszcza się zachowanie istniejących gabarytów i wysokości oraz zmianę kształtu dachu". Przytoczone przepisy prawa miejscowego oznaczają, że istniejącego w obszarze oznaczonym symbolem W.34UM budynku kurnika nr [..], wybudowanego przed dniem 1 stycznia 1995 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę, i tym samym podlegającego regulacjom ustawy z dnia 24 października 1974 r.-Prawo budowlane, nie można objąć nakazem przymusowej rozbiórki.

W ocenie organu II instancji, zaskarżona decyzja jest zatem zasadna. Odpowiadając na argumenty odwołania wyjaśnił organ odwoławczy, że organ I instancji zastosował się do wiążących go wskazań sądu administracyjnego. Ponadto wypowiedzi, w formie urzędowego pisma, organu administracji publicznej w sprawie z zakresu jego właściwości rzeczowej i miejscowej nie są "osobistymi uwagami" organu. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta są bowiem dysponentami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i mogą odnosić się do jego ustaleń, gdy pojawia się niejasność interpretacyjna; w omawianym przypadku jej nie było - pisma Wójta Gminy K. należy więc traktować jako informację potwierdzającą.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku H. K. wskazała, że po 8 latach postępowania organy nadzoru budowlanego przyznały, że inwestorzy nie posiadają pozwolenia na budowę obiektu nr [...] oraz, że sprawę należy rozpatrywać w oparciu o aktualnym plan zagospodarowania przestrzennego. Jednakże tym razem zastosowano nowy argument w postaci zapisu w planie zagospodarowania Ł. §3 pkt 6a i pkt 11. Tymczasem ten sam plan w § 3 pkt 6c mówi: "na wyodrębnionych terenach (UM) dopuszcza się sąsiedztwo działek o zabudowie mieszkaniowej, a także sąsiedztwo obiektów usługowych i mieszkaniowych na jednej działce lub na działkach sąsiednich", w § 3 pkt 2 natomiast stanowi: "w rejonie istniejącej zabudowy wsi Ł. tj. w rejonie skrzyżowania drogi krajowej nr [..] i drogi powiatowej nr [...] przewiduje się koncentrację obiektów usługowych i ośrodkotwórczych".

Według organów nadzoru budowlanego zapis w planie zagospodarowania w § 3 pkt 6a mówi co prawda że: i "w zasadzie zachowuje się istniejącą zabudowę", ale z pewnością nie dotyczy to samowoli budowlanej. Sprawy samowoli regulują przepisy prawa budowlanego. Samowola budowlana sąsiadów wyszła na jaw dopiero w chwili, kiedy wystąpili oni do Sądu Rejonowego z żądaniem ustanowienia z terenu należącego do skarżącej drogi koniecznej dla potrzeb kurników (sygnatura akt IX NS 46/07, sygnatura IV Ca 412/09 oraz sygnatura IV CSK 169/10). Przez cały czas trwania procesu cywilnego nadzór budowlany odwlekał, opóźniał i utrudniał wydanie ostatecznych decyzji, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy dotyczącej drogi koniecznej.

Teren, na którym znajduje się nieruchomość inwestorów w całości został uznany za usługowo-mieszkalny ze względu na "położenie przy drodze powiatowej w rejonie skrzyżowania z drogą krajową, zainwestowanie i przeznaczenie we wcześniej obowiązującym planie" (fragment z wyroku WSA w Gdańsku, str. 2 wers 24-28, sygn. II SA/Gd 244/07). Tymczasem Wójt Gminy pismem z 12 listopada 2013 (karta 72) informuje, że plan ten: "sankcjonuje zabudowę powstałą przed jego uchwaleniem".

Zdaniem skarżącej obowiązujący plan nie dopuszcza budowy kurnika na działce, na której został on postawiony.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z 30 sierpnia 2002 r., tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona.

Zakres ponownej kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu budynku gospodarczego - kurnika o (obiekt nr [...]), położonego na działce nr [...] w Ł. gmina K. wyznacza przede wszystkim wydany w tej sprawie prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 746/10. W sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Poddane ponownej kontroli sądowoadministracyjnej rozstrzygnięcie należy uznać za niezgodne z prawem wówczas, gdy nie uwzględnia wytycznych i oceny sądu przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym. Związanie organu i sądu polega też na tym, że ani organ ponownie rozpatrujący sprawę, ani sąd nie mogą formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem. Ich bezwzględnym obowiązkiem jest natomiast podporządkowanie się mu w pełnym zakresie. Dokonując oceny legalności aktu administracyjnego wydanego na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy w wyniku uchylenia poprzedniej decyzji, WSA nie może zatem pominąć kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne co do dalszego postępowania, zawarte w poprzednim wyroku.

Jednakże należy przypomnieć, że związanie oceną prawną wyrażoną w prawomocnym orzeczeniu Sądu, o której mowa w art. 153 P.p.s.a. nie dotyczy przypadku podjęcia po wydaniu tego orzeczenia uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, zawierającej stanowisko dotyczące wykładni prawa odmienne od wyrażonego w poprzednim wyroku. Z mocy art. 269 § 1 tej ustawy uchwała taka ma bowiem ogólny walor wiążący. W tym względzie wypowiedział się też Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 30 czerwca 2008 r. sygn. akt IFPS 1/08 (ONSA i WSA 2008/5/75), w której przyjęto, że Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu ponownej skargi kasacyjnej obowiązany jest w związku z art. 269 § 1 P.p.s.a., odstąpić od zastosowania art. 190 ustawy, z uwagi na podjęcie uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny. Pogląd ten należy też odnieść do przypadku rozpatrywania ponownej skargi przez wojewódzki sąd administracyjny po uprzednim uchyleniu aktu administracji na mocy prawomocnego wyroku, po wydaniu którego podjęto uchwałę w trybie art. 269 § 1 P.p.s.a., co dotyczy niniejszej sprawy. Taki też pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 września 2010 r. sygn. akt I OSK 920/10, LEX nr 745376.

Wiążący w sprawie na mocy art. 153 P.p.s.a. wyrok Sądu Rejonowego w Gdańsku został wydany w dniu 3 lutego 2011 r.. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy obowiązkiem organu odwoławczego i organu I instancji, których to organów decyzje wówczas uchylono, będzie przede wszystkim rozważenie, czy inwestorzy posiadają pozwolenie na budowę kontrolowanego obiektu oraz czy realizacja przedmiotowego kurnika jest zgodna z ustaleniami obowiązującego w dacie orzekania planu zagospodarowania przestrzennego miejscowego.

Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13 stwierdził, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243 poz. 1623 ze zm.) są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany od daty jego budowy.

W uzasadnieniu wskazanej wyżej uchwały NSA podkreślił, że wprawdzie przy stosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. podstawą orzekania powinny być przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji, lecz w określonych sytuacjach nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi, zwłaszcza z wynikającą z zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) zasadą zaufania obywatela do państwa i prawa, zasadą ochrony własności (art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) i zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) byłoby orzeczenie nakazu rozbiórki z powodu niezgodności obiektu budowlanego z obowiązującymi w dacie orzekania przez organy z przepisami o planowaniu przestrzennym, z pominięciem oceny przeznaczenia terenu w okresie wcześniejszym. NSA stwierdził, że o ile samo zjawisko samowoli budowlanej należy uznać za wysoce naganne, to jednak w przypadku bierności organów administracji, które nie podejmowały żadnych działań zmierzających do legalizacji tej samowoli podczas, gdy stan prawny w zakresie przepisów o planowaniu przestrzennym był przez szereg lat bardziej korzystny dla inwestora, interes prawny takiego inwestora zasługuje na konstytucyjną ochronę.

Przy rozpoznaniu skargi na decyzję WINB z 19 lutego 2015 r. kontroli Sądu winno być zatem poddane w pierwszej kolejności zagadnienie, czy organ uwzględnił przy ponownym rozpoznaniu sprawy ocenę prawną i wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w prawomocnym wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 746/10, naruszenie art. 153 P.p.s.a. stanowi bowiem uchybienie, które powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. Jednakże ocena ta powinna nastąpić z uwzględnieniem okoliczności związania aktualnie orzekającego Sądu odmienną oceną prawna zawartą w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku z 3 lutego 2011 r., organ odwoławczy zobowiązany był do zbadania, czy przedmiotowy kurnik został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, oraz czy w sprawie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., zgodnie z którym obiekty budowlany lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji publicznej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę.

Organy ustaliły, że przedmiotowy kurnik został zrealizowany bez pozwolenia na budowę. Jednakże w przekonaniu Sądu nie zbadały zgodności tej inwestycji z aktualnym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wsi Ł. (uchwała Rady Gminy Nr V/56/2007 z dnia 26 stycznia 2007 r.). Przywołane zostało jedynie pismo Wójta Gminy, gdzie wyrażone zostało stanowisko, że istniejący kurnik jako obiekt zastany przez obecnie obowiązujący plan jest zgodny z tym planem.

Rację przyznać należy skarżącej, że organy nadzoru budowlanego mają obowiązek dokonać samodzielnej oceny zgodności samowolnej zabudowy ze wszystkimi zapisami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Dokonując takiej oceny nie mogą się opierać na stanowisku Wójta Gminy, bowiem tylko orzekające w sprawie organy mają możliwość oceny czy samowolnie wybudowany obiekt zgodnie z zapisami dzisiejszego planu miejscowego mógłby zostać wybudowany. Natomiast w orzeczeniu organu stopnia podstawowego brak jest niezbędnej analizy, czy aktualny plan dopuszcza na działce nr [...] w Ł. budowę kurnika. Powyższych braków nie usunął również organ odwoławczy, który zweryfikował jedynie poprawność postępowania organu niższego stopnia, nie dokonując własnej merytorycznej oceny sprawy. Nie rozważył czy w sprawie istnieją podstawy do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r. Nie odniósł się bowiem w tym zakresie do przepisów konkretnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Zasadny jest także zawarty w skardze zarzut, że zawarte w treści planu stwierdzenie: "w obszarze objętym planem w zasadzie zachowuje się istniejącą zabudowę" dotyczy jedynie budowy zrealizowanej zgodnie z prawem, a nie w warunkach samowoli.

Tym samym należy stwierdzić, że organy nie wywiązały się z ciążących na nich obowiązków, określonych w przepisie art. 153 P.p.s.a.. Jak już wcześniej podniesiono, wadliwość decyzji wynika z niezastosowania się przez organ do wiążących wskazówek Sądu. Tym samym obie wydane w sprawie decyzje zostały wyeliminowane z obrotu prawnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny uwzględnić powyższe uwagi i wskazania Sądu oraz wszechstronnie przeanalizować całokształt okoliczności sprawy. Należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z tezą uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13 przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany od daty jego budowy.

Zatem w pierwszej kolejności organy powinny dokonać prawidłowej analizy obowiązującego w dacie orzekania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i ocenić, czy umożliwia on realizację przedmiotowego obiektu. Należy wziąć przy tym pod uwagę, że zachowanie istniejącej zabudowy dotyczy jedynie obiektów zrealizowanych zgodnie z prawem lub zalegalizowanych, a nie powstałych w warunkach samowoli budowlanej.

W przypadku, gdy powyższe ustalenia prowadzić będą do konieczności wydania decyzji o rozbiórce przedmiotowego kurnika, organy, zgodnie z obowiązująca wykładnią art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, powinny wziąć także pod uwagę przepisy planu miejscowego obowiązującego w dacie realizacji inwestycji. W przypadku zgodności nielegalnej zabudowy z treścią tego planu organy ze szczególna starannością winny zbadać przesłankę z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane i zważyć, czy dalsze funkcjonowanie przedmiotowego kurnika w sąsiedztwie powstałej zgodnie z planem zabudowy mieszkaniowej powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Uzasadnienie decyzji powinno zaś zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazywać, jaki związek zachodzi między tą oceną, a treścią rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a.