Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1993/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant ref. Luiza Cycling, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2019 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: "Prezes IPN") nr [...] z [...] maja 2018 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. o odmowie potwierdzenia, że K.T. (dalej: "skarżący" lub "wnioskodawca") spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690 ze zm., dalej: "ustawa o działaczach opozycji").

II. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

II.1. Wnioskiem z [...] sierpnia 2015 r. K.T. zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Po przeprowadzeniu kwerendy archiwalnej i rozpatrzeniu wniosku Prezes IPN wydał decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. o odmowie potwierdzenia, że wnioskodawca spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. W uzasadnieniu decyzji powołano się na definicję dokumentów znajdującą się w art. 7 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1575 z późn. zm.), według której dokumentami są wszelkie nośniki informacji, niezależnie od formy przechowywania informacji, w tym w szczególności akta, kartoteki, rejestry, pliki komputerowe, pisma, mapy, plany, filmy i inne nośniki obrazu, nośniki dźwięku i wszelkich innych form zapisu, a także kopie, odpisy i inne duplikaty tych nośników informacji. Dalej wskazano, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej nie odnaleziono dokumentów w formie papierowej wytworzonych przez Pana K.T. lub przy jego udziale, gdyż jak wynika z informacji Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w K. akta o sygn. [...] dotyczące skarżącego zostały zniszczone. Jednakże z zapisów w dzienniku archiwalnym b. WUSW w [...]., sygn. akt [...] wynika, że w skład akt oznaczonych numerem [...] wchodziła teczka personalna i teczka pracy K.T. Fakt rejestracji skarżącego jako TW "[...]" (od 18 grudnia 1981 r. do 21 marca 1984 r.) znajduje również potwierdzenie w zapisach w dzienniku rejestracyjnym b. WUSW w [...] - sygn. akt [...] i w kartotece odtworzeniowej b. Biura "[...]". Organ stwierdził, że fakt rejestracji skarżącego w ewidencji, założenie mu teczki personalnej i teczki pracy oznacza, że dokumenty ewidencyjne zostały wytworzone w ramach czynności wykonywanych przy udziale skarżącego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, czym wypełniają przesłanki art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Prawomocnym postanowieniem z [...] lutego 2016 r. Prezes IPN stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] grudnia 2015 r.

II.2. W dniu [...] lutego 2018 r. do Instytutu Pamięci Narodowej wpłynął wniosek K.T. o wznowienie postępowania z uwagi na nowe dowody w sprawie. Skarżący wskazał, że nigdy nie współpracował ze Służbą Bezpieczeństwa i na dowód tego dołączył oświadczenia osób, które współpracowały z nim w okresie stanu wojennego, tj. W.G. z dnia [...] stycznia 2018 r. i E.L. z dnia [...] stycznia 2018 r. W.G. oświadczyła, że działalność K.T. do [...] grudnia 1981 r. nie budziła żadnych zastrzeżeń, był oddanym działaczem "Solidarności" - wiceprzewodniczącym zarządu Regionu w C.. Od [...] grudnia 1981 r. W.G. nie miał bliższego kontaktu z wnioskodawcą. Natomiast E.L. oświadczyła, że znana jest jej działalność skarżącego przed i w trakcie stanu wojennego w strukturach zakładowych jak i również przy współredagowaniu gazety zakładowej. Mimo inwigilacji przez SB w postaci częstych wezwań i przesłuchań,-namawiania do opuszczenia kraju Pan K.T. pomagał zatrzymanym i osadzonym działaczom "Solidarności" i ich rodzinom. Powyższe pismo skarżącego Prezes IPN potraktował jako wniosek o wznowienie postępowania oparty na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i w dniu [...] marca 2018 r. wydał postanowienie nr [...] o wznowieniu postępowania. Wskazaną na wstępie decyzją z [...] maja 2018 r. Prezes IPN, powołując się m. in. na art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2015 r. W uzasadnieniu decyzji w pierwszej kolejności organ rozważył przesłanki wznowienia postępowania wymienione w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W myśl art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Jako nowy dowód w sprawie organ uznał nadesłane przez skarżącego oświadczenia – W.G. z dnia [...] stycznia 2018 r. i E.L. z dnia [...] stycznia 2018 r. Ponadto organ stwierdził, że wniosek o wznowienie postępowania nadany w urzędzie pocztowym w dniu [...] lutego 2018 r. został złożony do organu przed upływem 1 miesiąca od daty, w której skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, czym wypełnia dyspozycje art. 148 § 1 k.p.a. Prezes IPN wskazał również, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie ocenia całej działalności wnioskodawcy, a jedynie bada czy w archiwum zachowały się dokumenty spełniające kryteria wymienione w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej w wydawanej decyzji nie rozstrzyga też o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa i nie prowadzi postępowania dowodowego w celu ustalenia faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach zgromadzonych w zasobie archiwalnym IPN. Odnosząc się do nadesłanych przez wnioskodawcę oświadczeń, które stały się podstawą do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Prezes IPN stwierdził, że w postępowaniu przed Prezesem Instytutu Pamięci Narodowej prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji organ nie może oceniać całej działalności wnioskodawcy, ani też analizować dowodów w postaci zeznań świadków. Organ nie bada bowiem faktów, a jedynie sprawdza, czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. Postępowanie prowadzone przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dotyczy wyłącznie obecności w zasobach określonej kategorii dokumentów, których odnalezienie wyklucza możliwość przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej. Postępowanie prowadzone przez Prezesa IPN służy wyłącznie przedstawieniu materiałów znajdujących się w zasobach IPN i tylko w określonym wąskim zakresie. Dlatego też wbrew oczekiwaniom skarżącego, Prezes IPN nie był uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego w tej sprawie poprzez analizę nadesłanych przez wnioskodawcę oświadczeń.

III.1. W skardze na wskazaną wyżej decyzję Prezesa IPN z dnia [...] maja 2018 r. skarżący zarzucił m. in. naruszenie art. 4 ustawy o działaczach opozycji oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez "niezbadanie sprawy ze stanem rzeczywistym". W szczególności zarzucono pominiecie przez Prezesa IPN "oświadczeń świadków" E.L. oraz W.G. Skarżący opisał swoją działalność w opozycji demokratycznej oraz zaprzeczył, aby podpisał zobowiązanie do współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa

III.2. W odpowiedzi na skargę Prezes IPN wniósł o jej oddalenie.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).

IV.2. W pierwszej kolejności należy podnieść, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek wniesienia podania o wznowienie postępowania, czyli w jednym z tzw. trybów nadzwyczajnych. Dla trybów tych charakterystyczne jest przede wszystkim to, że ich przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, według określonych w prawie kryteriów, ale zbadanie prawidłowości ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym (por. np. B. Adamiak, Koncepcja nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, AUWr 1985, Prawo CXII, s. 92). W dalszej kolejności należy wskazać, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Tryb nadzwyczajny przewidziany w art. 145 – 152 k.p.a. ma zatem charakter wyjątku od zasady. Tym samym, przesłanki wznowienia postępowania podlegają wykładni ścisłej (exceptiones non sunt extendendae). Istotne jest również, że decyzji ostatecznej służy tzw. domniemanie legalności i prawidłowości (por. np. wyrok NSA z 18 kwietnia 2018 r., I OSK 1340/16 oraz wyrok NSA z 10 września 2014 r., I OSK 229/13, CBOSA). Z domniemania tego wynika między innymi, że ewentualne wątpliwości co do legalności kwestionowanej decyzji ostatecznej powinny przemawiać na rzecz utrzymania tej decyzji w obrocie prawnym. Pewność obrotu wymaga, aby decyzje administracyjne były stabilne i aby można było je wzruszyć tylko w nadzwyczajnych sytuacjach i z ważnych powodów. Brak jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybach nadzwyczajnych, zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym art. 16 § 1 k.p.a. przyznaje cechy trwałości, stanowi negatywną przesłankę do ich wzruszenia (por. np. wyrok NSA z 7 lutego 2018 r., I OSK 1853/17, CBOSA). Wspomniana wyżej zasada trwałości decyzji administracyjnej oraz wynikające z niej domniemanie legalności decyzji ostatecznej mają silne oparcie w wartościach konstytucyjnych, w tym przede wszystkim w zasadzie pewności prawa i obrotu prawego, stanowiącej istotny komponent zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., P 46/13, OTK-A 2015/5/62; orzeczenie to zostało wydane w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji, ale ustalenia Trybunału co konstytucyjnej ochrony zasady trwałości decyzji administracyjnych znajdują odpowiednie zastosowanie do innych trybów nadzwyczajnych, w tym do instytucji wznowienia postępowania).

IV.3. W następnej kolejności należy wskazać, że skarżący domagał się wzruszenia ostatecznej decyzji Prezesa IPN z [...] grudnia 2015 r. powołując się na opisane wyżej oświadczenia E.L. oraz W.G. Zasadnie Prezes IPN zakwalifikował takie podanie skarżącego o wznowienie postępowania jako oparte na przesłance z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Należy zauważyć, że przedmiotowe oświadczenia pochodzą z 2018 r. i nie mogą być zakwalifikowane jako nowe dowody w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., albowiem nie istniały one w dniu wydania decyzji ostatecznej, czyli [...] grudnia 2015 r. Powołane w podaniu o wznowienie dokumenty nie wyczerpują również przesłanki wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. O ile dokument pochodzący z daty po wydaniu decyzji ostatecznej może być źródłem wiedzy co do ujawnienia się nowych okoliczności istniejących w dniu wydania decyzji, to muszą to być okoliczności nieznane organowi, a nadto muszą to być okoliczności istotne. Należy podkreślić, że istotne dla sprawy będą tylko te dowody lub okoliczności faktyczne, których istnienie lub brak będzie bezpośrednio i stanowczo wpływać na treść rozstrzygnięcia w sprawie, tj. w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Innymi słowy, nie każde pojawienie się nowego dowodu czy nowego faktu będzie miało wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie (por. np. wyrok NSA z 12 grudnia 2017 r., II OSK 766/17, CBOSA). Równocześnie trzeba podkreślić, że ewentualna błędna ocena dowodów lub okoliczności faktycznych nie jest tym samym, co brak wiedzy o tym dowodzie lub okoliczności. Dlatego też odmienna, a nawet błędna ocena dowodu (okoliczności), który istniał i był znany organowi wydającemu decyzję, nie może stanowić uzasadnienia wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (por. np. wyroki NSA z 6 czerwca 2017 r., II OSK 574/17; z 21 września 2017 r., I GSK 1326/15 oraz z 13 grudnia 2017 r., II FSK 3323/15 – CBOSA). Zwalczaniu błędnej – zdaniem strony – oceny dowodów służy odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy), a następnie skarga do sądu od decyzji wydanej w trybie zwyczajnym. Przyjęcie odmiennej wykładni art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. podważałoby zasadę pewności prawa i stosunków prawnych ukształtowanych przez ostateczną decyzję administracyjną (art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 16 § 1 k.p.a.). Instytucja wznowienia postępowania nie służy również do kontroli prawidłowości wykładni i zastosowania prawa materialnego przez organ administracji publicznej w postępowaniu zwyczajnych. Również te wady winny być podnoszone w postępowaniu odwoławczym, a jeżeli mają charakter rażący, mogą być przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności (art. 156 k.p.a.). Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że przedmiotowe oświadczenia (scil. okoliczności w tych oświadczeniach podniesione) nie miały w ogóle znaczenia z punktu widzenia przesłanek, które były badane w postępowaniu zakończonym decyzją Prezesa IPN z [...] grudnia 2015 r. Innymi słowy, nie są to okoliczności istotne w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. O tym, czy osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, orzeka w drodze decyzji administracyjnej Prezes IPN (art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji). Uzyskanie pozytywnej decyzji Prezesa IPN jest jednym z warunków koniecznych do wystąpienia przez zainteresowanego do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o potwierdzenie w drodze decyzji, że osoba ta posiada status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 5 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji). W istocie rzeczy, wydanie przez Prezesa IPN decyzji odmownej na podstawie art. 4 ustawy o działaczach opozycji uniemożliwia zainteresowanemu nabycie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, nawet w sytuacji, w której spełnione są przesłanki pozytywne z art. 2 lub art. 3 ustawy o działaczach opozycji (spełnienie tych przesłanek jest badane przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych). Podkreślenie tego dwuetapowego trybu prowadzącego do stwierdzenia przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o potwierdzenie w drodze decyzji, że osoba ta posiada status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, było w niniejszej sprawie konieczne, albowiem skarżący w toku postępowania administracyjnego, a także w postępowaniu przed sądem starał się dowodzić, że jest działaczem opozycji oraz osobą represjonowaną w rozumieniu art. 2 i 3 ustawy o działaczach opozycji. Tymczasem Prezes IPN nie był uprawniony do oceny tych przesłanek. Zadaniem Prezesa IPN było wyłącznie ustalenie, czy w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Mając na uwadze taki zakres kognicji Prezesa IPN, oświadczenia osób trzecich co do opozycyjnej działalności skarżącego nie mogły mieć wpływu na treść decyzji opartej na art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Oświadczenia te mogły bowiem podważać ustaleń organu co do stanu archiwów IPN. Należy równocześnie z całą mocą podkreślić, że Prezes IPN wydając decyzję na podstawie art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji orzeka wyłącznie w oparciu o stan zachowanych materiałów archiwalnych. Prezes IPN nie przesądza tutaj, że wnioskodawca był w rzeczywistości tajnym współpracownikiem Służby Bezpieczeństwa, a jedynie opiera się na danych, które zachowały się w archiwach IPN. Warto podkreślić, że zbadaniu, czy współpraca ze Służbą Bezpieczeństwa rzeczywiście miała miejsce, służy postępowanie lustracyjne, w tym w postępowanie autolustracyjne (art. 20 ust. 5 ustawy lustracyjnej w brzemieniu uwzględniającym pkt 26 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2007 r., K 2/07). Postępowanie lustracyjne toczy się przed sądem powszechnym, który przeprowadza pełne postępowanie dowodowe, stosując odpowiednio przepisy k.p.k. (art. 19 ustawy lustracyjnej). Przypomnieć w tym miejscu należy, że w utrwalonym orzecznictwie sądowym na gruncie spraw lustracyjnych przyjmuje się (zamiast wielu zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2018 r., IV KK 121/18, LEX nr 2540114), że współpraca z organami bezpieczeństwa państwa po pierwsze musiała polegać na kontaktach z organami bezpieczeństwa państwa, a więc na przekazywaniu im informacji. Po drugie, współpraca musiała mieć charakter świadomy. Po trzecie tajny, a więc dla osoby współpracującej musiało być oczywiste, że fakt nawiązania współpracy i jej przebieg ma pozostać tajemnicą, szczególnie dla tych osób i środowisk, których dotyczyły przekazywane informacje. Po czwarte, współpraca musiała wiązać się z operacyjnym zdobywaniem informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Po piąte, współpraca nie mogła się ograniczać do samej deklaracji woli, lecz musiała materializować się w świadomie podjętych konkretnych działaniach w celu jej urzeczywistnienia. Tymczasem postępowanie prowadzone przez Prezesa IPN na podstawie art. 4 ustawy o działaczach opozycji ma charakter uproszczony wobec postępowania lustracyjnego i jest ograniczone do analizy stanu archiwów IPN. Dokonywanie przez Prezesa IPN ocen wykraczających poza okoliczności wskazane w art. 4 ustawy o działaczach opozycji mogłoby zostać uznane za naruszenie m. in. zasady legalizmu (art. 6 k.p.a.). W szczególności Prezes IPN nie może w tym postępowaniu prowadzić dowodów mających dowodzić nieprawdziwości lub nierzetelności dokumentów zachowanych w archiwach IPN. Raz jeszcze trzeba podkreślić, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie miała znaczenia, niekwestionowana zresztą przez Prezesa IPN, rzeczywista działalność opozycyjna skarżącego. Kwestie te mogły być bowiem badane w ramach prowadzonego przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postępowania o potwierdzenie w drodze decyzji, że dana osoba posiada status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W ramach postępowania wznowieniowego nie było również możliwe dokonanie kontroli decyzji Prezesa IPN z [...] grudnia 2015 r. pod kątem prawidłowości wykładni i zastosowania art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji w aspekcie uznania przez organ, że zapisy ewidencyjne potwierdzające istnienie, następnie zniszczonych, teczki personalnej i teczki pracy tajnego współpracownika TW "[...]", wyczerpywało przesłanki wskazane w tym przepisie. Są to bowiem zagadnienia prawnomaterialne, które nie mogą stanowić podstawy wznowienia postępowania. Reasumując, Prezes IPN nie naruszył prawa odmawiając uchylenia decyzji Prezesa IPN z [...] grudnia 2015 r. powołując się na art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Rozstrzygnięciu to było konsekwencją trafnego ustalenia, że podstawa wznowienia w rzeczywistości nie wystąpiła. Podkreślić trzeba, że nie ma tu sprzeczności między zaskarżoną decyzją, a wcześniejszym postanowieniem Prezesa IPN z [...] marca 2018 r. o wznowieniu postępowania. Postanowienie w sprawie wznowienia wydawane jest na etapie wstępnym i organ nie bada prawdziwości wskazanej przyczyny wznowienia, a tylko weryfikuje, czy mieści się ona w katalogu możliwych przyczyn wznowienia. Dopiero w kolejnym etapie, kończącym się decyzją, organ weryfikuje, czy wskazana przez stronę podstawa rzeczywiście zaistniała. W tej fazie postępowania organ nie przystępuje jeszcze do wyjaśniania i rozstrzygania sprawy materialnej. Gdy organ ustali nieistnienie badanej przyczyny wznowienia, to wydaje decyzję o odmowie jej uchylenia (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Natomiast nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (czyli decyzję merytoryczną bądź umarzającą postępowanie w sprawie merytorycznej) organ wydaje dopiero po stwierdzeniu rzeczywistego zaistnienia przyczyny wznowienia oraz uchyleniu decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.), stosując wówczas nowy stan prawny (por. np. wyrok NSA z 11 maja 2010 r., II OSK 768/09 oraz wyrok NSA z 16 czerwca 2015 r., II OSK 2732/13 - CBOSA). W realiach niniejszej sprawy powołana przez skarżącego przesłanka wznowienia w postaci wyjścia na jaw nowych dowodów lub okoliczności istotnych dla sprawy w rzeczywistości nie wystąpiła.

IV.4. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.