Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1403/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 189f
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 1, ust. 2a, ust. 4, ust. 6
journal: Dz.U. 2021 poz 450
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: art. 15 zzzzzn2
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2022 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. Oddział w Polsce z siedzibą w [....] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. zarządza zwrot na rzecz strony skarżącej [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwoty 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem nadpłaconego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], wydaną w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu.

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], Starosta [...] nałożył na A sp. z o.o. z/s w S. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka"), karę pieniężną w wysokości 200 zł.

Organ I instancji podał, że w dniu [...] kwietnia 2021 r. A.S. zawiadomił o nabyciu przez Spółkę od "[...]" Sp. z o. o. z/s w W. pojazdu marki Citroen Relay, nr rej. [...], VIN: [...]. Z przedstawionego wniosku o rejestrację oraz faktury nr [...] wynika, że czynności tej dokonano w dniu [...] marca 2021 r. Oznacza to, że organ o fakcie nabycia pojazdu został powiadomiony z naruszeniem 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 450 z późn. zm.) – dalej: "P.r.d.". Wobec powyższego, zgodnie z obowiązującym od 1 stycznia 2020 r. art. 140mb pkt 2 P.r.d. zaistniały przesłanki zobowiązujące organ administracji do nałożenia kary pieniężnej.

Starosta podniósł, że ustalając wysokość kary pieniężnej wziął pod uwagę zakres naruszenia, który polegał na przekroczeniu o 4 dni terminu na zgłoszenie nabycia pojazdu, fakt braku wcześniejszych naruszeń ze strony Spółki oraz braku podstaw do stwierdzenia osiągnięcia korzyści finansowych uzyskanych z naruszenia ustawy. Stąd też ustalono karę pieniężną w najniższej możliwej wysokości – 200 zł. Odnosząc się do wyjaśnień skarżącej organ I instancji stwierdził, że przepisy P.r.d. nie regulują sposobu, w jaki strona powinna dokonać zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Jednak określenie "nieprzekraczającym" użyte w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. pozwala stwierdzić, iż jest to przepis bezwzględny i to na stronie spoczywa obowiązek skutecznego zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu we wspomnianym nieprzekraczającym terminie. W związku z powyższym, skarżąca mogła zawiadomić organ o nabyciu nie tylko osobiście poprzez system kolejkowy, ale także listownie, drogą elektroniczną przez platformę e-puap, poprzez wrzucenie dokumentów do urny znajdującej się w Starostwie Powiatowym czy pozostawienie ich w Kancelarii Ogólnej urzędu.

Spółka odwołała się od opisanej wyżej decyzji organu I instancji, domagając się jej uchylenia. Wyjaśniła, że opóźnienie w zgłoszeniu nabycia pojazdu wynikło z niewydolności systemu kolejkowego Wydziału Komunikacji Starostwa [...] i trudnością znalezienia wolego terminu na wizytę w urzędzie. Na potwierdzenie powyższego do odwołania dołączono skan z systemu [...] z dnia [...] czerwca 2021 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty [...].

Podzielając w całości stanowisko organu I instancji Kolegium podało, że w opisywanej sprawie bezspornym jest, że pojazd został zakupiony w dniu [...] marca 2021 r. (faktura nr: [...]), a zatem 30-dniowy termin do zarejestrowania pojazdu upływał z dniem [...] kwietnia 2021 r. Zgłoszenie pojazdu do organu I instancji nastąpiło w dniu [...] kwietnia 2021 r., czyli 4 dni po wyznaczonym terminie. Zdaniem Kolegium, skoro termin na zawiadomienie starosty ma nie przekraczać 30 dni, to czynność dokonana po upływie tego terminu niewątpliwie uchybia obowiązkowi wynikającemu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Zawarte w odwołaniu wyjaśnienia o niewydolności systemu kolejowego Starostwa [...], nie mogły z kolei być uznane za argument uzasadniający powód niedotrzymania terminu rejestracji. W sytuacji stwierdzenia niewykonania ww. obowiązku w ustawowym terminie, organ ma bowiem obowiązek wydać stosowną decyzję. Za zasadne organ odwoławczy uznał również wymierzenie skarżącej kary w minimalnej wysokości w oparciu o okoliczności wskazane przez organ I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, A sp. z o.o. z/s w S. wniosła o poddanie kontroli Sądu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Spółka podniosła, że opóźnienie w powiadomieniu organy było nieznaczne i nie przyniosło nikomu żadnej starty lub korzyści. Ponadto skarżąca wskazała, że koniec terminu w realiach opisywanej sprawy przypadał na okres pandemii COVID-19, a ponadto sam termin przewidziany na dopełnienie obowiązku powiadomienia organu był kilkukrotnie zmieniany – z 30 dni na 180 dni, później z powrotem na 30 dni, a finalnie na okres 60 dni. W ocenie skarżącej powyższe oznacza, że zdaniem ustawodawcy termin 30-dniowy był za krótki.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do pozbawienia jej mocy wiążącej. Na zasadzie art. 135 P.p.s.a. Sąd uchylił także decyzję organu I instancji.

Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 450 z późn. zm., dalej "ustawa" lub "p.r.d.") właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Natomiast

art. 140mb pkt 2 ustawy stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. W świetle art. 140n ust. 1 i ust. 2a ustawy, kara ta jest nakładana w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez starostę. Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 ustawy). Do przedmiotowej kary pieniężnej w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 140n ust. 6).

W ocenie Sądu, w postępowaniu administracyjnym nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie bowiem z art. 189f k.p.a.: § 1. Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:

1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub

2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

§ 2. W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.

§ 3. Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia".

W świetle utrwalonego już stanowiska sądów administracyjnych powołany przepis ma zastosowanie w sprawie dotyczącej kary przewidzianej w art. 140mb ustawy. "Ani przepisy ustawy p.r.d., ani też przepisy działu III Ordynacji podatkowej, nie zawierają uregulowań dotyczących odstąpienia od wymierzenia kar. Przepisy tej ustawy (art. 140n ust. 4 p.r.d.) regulują przesłanki wymiaru kary administracyjnej, przy jednoczesnym braku uregulowań w zakresie np. odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Okoliczność ta, przy uwzględnieniu treści reguły kolizyjnej z art. 189a § 2 k.p.a. in fine daje podstawy do wyrażenia poglądu co do powinności stosowania normy z art. 189f k.p.a. na tle spraw związanych

z nakładaniem kar pieniężnych w trybie przepisów p.r.d. Przy uwzględnieniu zatem »odpowiedniego« stosowania przepisów Ordynacji podatkowej, jak również przy zastrzeżeniu, że przepisy tej ustawy nie określają np. warunków odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej (co oczywiste), w sprawie należało m.in. przyjąć, że stosowanie na gruncie p.r.d. przepisu art. 189f k.p.a. jest nie tylko wymagane, ale

i zgodne z intencją ustawodawcy, którego zamysłem było ujednolicenie zasad wymiaru kar pieniężnych w systemie prawa, za wyjątkiem przypadków uregulowania tych kwestii w przepisach odrębnych. Skoro, jak wspomniano wyżej przepisy odrębne (p.r d. i O.p. poprzez odpowiednie stosowanie w rozumieniu art. 140n ust. 6 p.r.d.) nie regulują kwestii odstąpienia od wymierzenia kary, w sprawie należało zastosować art. 189f k.p.a." (wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2021 r., VII SA/Wa 2261/20, CBOSA).

Orzekające w niniejszej sprawie organy w ogóle nie rozważyły możliwości zastosowania art. 189f k.p.a., co implikuje naruszenie art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 maja 2021 r., II SA/Gl 1345/20, CBOSA) - zwłaszcza że okoliczności przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary jawią się w niniejszej sprawie jako prawdopodobne. Warto tu zwrócić uwagę choćby na okoliczności przytoczone przez organ odwoławczy w kontekście wymiaru kary - zdaniem Sądu, wymagają one rozważenia nie tylko przez pryzmat art. 140n ust. 4 p.r.d., ale także przez pryzmat art. 189f k.p.a.

W ponownym postępowaniu w sprawie organ obowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną sformułowaną w niniejszym wyroku oraz wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.

Podnoszone w skardze okoliczności wskazujące na trudności czy na niemożność zachowania terminu z art. 78 ust. 1 pkt 1 P.r.d. z przyczyn leżących po stronie organu przesądzają o znikomej wadze naruszenia prawa. Brak rozważenia możliwości odstąpienia od wymierzenia kary w minimalnej wysokości, nie może być w tej sytuacji zaakceptowany.

Ponadto na ocenę stanowiska organów, jak również zachowania skarżącego, nie bez wpływu pozostaje fakt, że dotyczyło to okresu w którym w Polsce ogłoszono stan epidemiczny.

W związku z ogłoszeniem Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii ( Dz.U. z 2020 r., poz. 491), obowiązującego od 20 marca 2020 r. do odwołania, ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz.U. 2020 r., poz. 1842) wprowadzono art. 15zzzzzn2.

Zgodnie z brzmieniem tego przepisu:

1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

3. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Przepisy zostały wprowadzone z myślą o zabezpieczeniu interesów stron, a więc na ich korzyść. Zatem celem tych regulacji jest ochrona podmiotów wchodzących w relacje z organami, w relacje o charakterze publicznoprawnym, w tym relacje materialnoprawne w zakresie terminów z tych stosunków wynikających. Skoro zatem ze względu na epidemię ochrona zdrowia obywateli jest priorytetem i w tym celu wprowadzane są różnego rodzaju ograniczenia i obostrzenia, a celem prawodawcy było ustanowienie regulacji zapewniających skuteczną ochronę, to nie można tych przepisów interpretować w sposób zawężający. Winny one zatem znaleźć zastosowanie w zakresie terminów prawa materialnego, w tym terminów z art. 78 ust. 2 P.r.d.

Od przewidzianego w tym przepisie obowiązku nie przewidziano żadnych wyjątków. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, w okresie stanu epidemii, organ powinien zastosować się do treści tego przepisu i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia. W niniejszej sprawie brak jest dowodów na to, że organ dopełnił tego obowiązku.

W ponownym postępowaniu w sprawie organ obowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną sformułowaną w niniejszym wyroku oraz wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasadzając na rzecz skarżącej kwotę 100 zł. Kwotę tę stanowi uiszczony wpis od skargi.

W pkt III orzeczono na podstawie art. 225 P.p.s.a.