Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1551/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1, art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 127 ust. 7 pkt 4 i 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 3243/18 w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącej M. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez M. sp. z o.o. w W. (powoływanej dalej również jako: "Spółka", "skarżąca") jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (powoływanego dalej również jako: "Sąd I instancji", "WSA") z dnia 25 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3243/18, którym oddalono skargę ww. Spółki na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (powoływanego dalej jako: "organ", "organ odwoławczy") z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego.

Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

M. Sp. z o.o. wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty P. z [...] września 2017 r. nr [...], w związku z pozbawieniem jej – jako strony - udziału w postępowaniu oraz uchylenie wyżej wymienionej decyzji i wydanie decyzji odmawiającej udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na rzecz Gminy K.

Dyrektor Zarządu Zlewni w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (powoływany dalej również jako: "organ I instancji") postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną Starosty P. z dnia [...] września 2017 r. udzielającą Gminie K. z siedzibą w miejscowości K. pozwolenia wodnoprawnego na budowę pomostu.

Dyrektor Zarządu Zlewni w W. pismem z dnia [...] maja 2018 r. zawiadomił strony o możliwości czynnego udziału na każdym stadium postępowania i zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym.

Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] organ I instancji, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1257 z późn. zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 388 ust. 1 pkt 1, art. 397 ust. 3 pkt 2 oraz art. 401 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 z późn. zm.), w związku z art. 127 ust. 7 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1121 z późn. zm.), odmówił uchylenia ww. decyzji ostatecznej Starosty P. z dnia [...] września 2017 r.

W motywach uzasadnienia decyzji organ I instancji wskazał, że z wniosku Spółki o wznowienie postępowania wynikało, że Spółka powinna zostać uznana za stronę w postępowaniu o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 127 ust. 7 pkt 6, tj. jako uprawniony do korzystania z wód w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych.

Zaznaczył, że z przedłożonych materiałów wynika, że M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. jest właścicielem jazu na rzece J. w km [...] jej biegu, a uprawnienie Spółki do korzystania z wód wynika z art. 31 ust. 4 pkt 8 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne i polega na piętrzeniu wód rzeki J. na ww. jazie. Z akt sprawy dotyczącego postępowania administracyjnego o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na budowę pomostu na prawym brzegu rzeki J. w rejonie km [...] jej biegu, na działkach o nr ew. [...] i [...] obręb [...] w miejscowości K. wynika, że za strony postępowania w przedmiotowej sprawie uznano wnioskodawcę, właściciela wody oraz uprawnionego do rybactwa w zasięgu oddziaływania planowanego do wykonania pomostu. Zasięg oddziaływania planowanego pomostu zamykał się w obrysie tego pomostu.

Organ I instancji uznał, że krąg stron w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na budowę pomostu na prawym brzegu rzeki J. w rejonie km [...] jej biegu, na działkach o nr ew. [...] i [...] obręb [...] w miejscowości K. ustalony został prawidłowo. W zasięgu oddziaływania ww. pomostu nie znajduje się jaz stanowiący własność M. Sp. z o.o. z siedzibą w W., a tym samym w zasięgu tym nie zachodzi korzystanie z wód, tj. piętrzenie wód rzeki J. na jazie km [...] jej biegu. Zasięg cofki przy piętrzeniu maksymalnym na jazie nie może zostać uznany za zasięg korzystania z wód przez właściciela jazu, a jedynie za zasięg oddziaływania tego korzystania. Ponadto, zauważył, że Spółka nie posiada aktualnego pozwolenia wodnoprawnego na ww. piętrzenie wód.

Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie, w którym także wskazała na prawo własności jazu. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 14 ust. 4 ustawy Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że Spółka nie posiada aktualnie obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wody na rzece J. przy pomocy jazu żelbetowego zlokalizowanego w km [...], które zostało wygaszone decyzją Marszałka Województwa [...] nr [...], znak: [...], gdzie w pkt 1 stwierdzono wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę P. z dnia [...] września 2022 r., znak: [...] w zakresie piętrzenia i poboru wody powierzchniowej z rzeki J.

Odnosząc się do zarzutu, iż organ I instancji nienależycie zbadał stan faktyczny sprawy i nie uznał Spółki za stronę postępowania, organ odwoławczy stwierdził, iż "nie można przychylić się do tego zarzutu gdyż Dyrektor Zarządu Zlewni w wyniku analizy przedłożonego materiału wydał decyzję odmowną wskazując, iż skarżący nie jest uprawniony do korzystania z wód gdyż nie znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanego do wykonania urządzenia wodnego (pomostu)."

W ocenie organu odwoławczego podnoszone przez Spółkę naruszenie interesów osób trzecich wynikających z pozwolenia wodnoprawnego oraz negatywny wpływ planowanego do wykonania urządzenia wodnego, które może doprowadzić do zamknięcia budowli wodnej, nie znajdują uzasadnienia w zgromadzonej dokumentacji.

Odnosząc się do zarzutu nieuznania skarżącej za stronę postępowania, organ stwierdził, że "należy przychylić się do argumentacji organu I instancji, który wskazał jednoznacznie, że w zasięgu oddziaływania pomostu nie znajduje się stanowiąca własność M. Sp. z o. o. (organ odwoławczy nie wskazał jaka). Z przedłożonej dokumentacji jednoznacznie wynika, że zasięg oddziaływania planowanego do wykonania pomostu zamykał się będzie w obrysie tego pomostu."

Jednocześnie organ stwierdził, iż zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia § 58 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2007 r., poz. 1257 ze zm.) nie znajduje odzwierciedlenia w przedłożonym operacie wodnoprawnym, gdzie wskazano, że bezpieczne wzniesienie spodu konstrukcji budowli hydrotechnicznej będzie wynosić 0,5 m nad poziomem, na podstawie którego została wydana decyzja pozwolenia wodnoprawnego Starosty P. z dnia [...] września 2017 r. Jednoznacznie podkreślił, że aspekt, iż wydane pozwolenie na budowę pomostu może przyczynić do utrudnienia w ochronie przeciwpowodziowej na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią nie może być uwzględniony, gdyż zasięg oddziaływania planowanego do wykonania urządzenia wodnego (pomostu) obejmuje tylko obrys pomostu, więc nie może być mowy o szkodliwym oddziaływaniu na urządzenia wodne istotne w ochronie przeciwpowodziowej na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji na podstawie art. 151 § 1 k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wydał właściwie decyzję, w której odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji, gdyż stwierdził brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Powyższą decyzję Spółka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie:

1. art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 127 ust. 7 pkt 4 i 6 ustawy Prawo wodne przez ich niezastosowanie i odmowę wznowienia postępowania zakończonego decyzją Starosty P., a nadto odmowę uchylenia tej decyzji w postępowaniu, w którym skarżący będący stroną, pozbawiony został możliwości udziału, zaś decyzja obarczona jest oczywistymi wadami;

2. art. 139 ust. 1 i 4 ustawy Prawo wodne przez uznanie, że decyzja stwierdzająca wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego nie może tworzyć po stronie właściciela urządzenia praw i obowiązków związanych z korzystaniem z wód, podczas gdy z przepisów tych wynika wprost, że decyzje te mogą formułować obowiązki w zakresie kształtowania zasobów wodnych;

3. art. 7, 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego i uznanie, że decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] nie nakładała na właściciela urządzenia wodnego obowiązków kształtowania zasobów wodnych przez m.in. kontynuowanie piętrzenia zgodnie z dotychczasowymi zasadami (ustalonymi pozwoleniem wodnoprawnym) oraz pełnienie funkcji przeciwpowodziowej;

4. art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 37 przez nienależyte zbadanie stanu faktycznego sprawy i poczynienie niezgodnych ze stanem faktycznym ustaleń, przez ustalenie, że zasięg oddziaływania urządzenia wodnego zamyka się w jego obrysie, podczas gdy wykonanie urządzenia wodnego zgodnie z wnioskiem spowoduje niemożliwość piętrzenia wody do maksymalnego poziomu piętrzenia przez jaz stanowiącego własność skarżącej, a nadto uznanie, że Spółka nie jest uprawniona do korzystania z wód znajdujących się w zasięgu oddziaływania planowanego pomostu, w sytuacji gdy uprawnienie i obowiązek taki wynika z decyzji wygaszającej pozwolenie wodnoprawne;

5. art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte zbadanie stanu faktycznego sprawy i poczynienie niezgodnych ze stanem faktycznym ustaleń, przez uznanie, że postępowanie w sprawie niniejszej nie dotyczy tego samego przedmiotu co postępowanie prowadzone w oparciu o uprzedni wniosek inwestora, a nadto niepoczynienie jakichkolwiek ustaleń w zakresie kwestionowanych przez uczestników zapisów analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, a przez to nierozpoznanie sprawy;

6. art. 10, 15 k.p.a. w związku z art. 127 ust. 7 pkt 4 ustawy Prawo wodne przez uniemożliwienie stronie postępowania udziału w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym i niewznowienie postępowania oraz nieuchylenie decyzji mimo, iż błędnie określony został krąg uczestników oraz przez nierozpoznanie sprawy przez organ II instancji, a poprzestał na przyjęciu poprawności ustaleń organu I instancji oraz decyzji wydanej w postępowaniu, którego wznowienia żądał skarżący, w sytuacji gdy ich poprawność kwestionowana była w toku postępowania wznowieniowego;

7. art. 77 i art. 80 k.p.a. przez nierozpoznanie całości materiału dowodowego w sprawie oraz dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów przez ustalenie, że treść operatu wodnego przedłożonego przez wnioskodawcę jest zgodna z rzeczywistością, podczas gdy z przedłożonych dokumentów (decyzji wygaszającej pozwolenie wodnoprawne oraz pozwoleń wodnoprawnych dotyczących jazu) wynika, że pomost ograniczał będzie możliwość zgodnego z prawem wykorzystania innego urządzenia wodnego;

8. art. 107 § 1 pkt 4 i art. 9 k.p.a. przez błędne uzasadnienie prawne nieodpowiadające treści uzasadnienia i sentencji decyzji, nieodpowiadającego jego treści, a nadto błędne pouczenie o prawie strony do wniesienia sprzeciwu od decyzji w przypadku wydania decyzji odmawiającej zmiany decyzji organu I instancji, ponadto niepełne uzasadnienie faktyczne nie dające odpowiedzi na zarzut strony o zbyt niskiej wysokości projektowanego pomostu, niezgodnej z przepisami;

9. art. 133 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne przez odmowę uchylenia pozwolenia wodnoprawnego naruszającego interes osób trzecich oraz zmieniającego sposób korzystania z wód w regionie wodnym;

10. art. 65 ust. 1 pkt 3 lit. e i h ustawy Prawo wodne przez odmowę uchylenia pozwolenia wodnoprawnego umożliwiającego wykonanie urządzenia wodnego mogącego doprowadzić do unieruchomienia zamknięć budowli wodnej oraz zmniejszającej przydatność gospodarczą innego urządzenia wodnego;

11. § 58 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie, przez wydanie pozwolenia wodnoprawnego umożliwiającego wybudowanie budowli hydrotechnicznej o spodzie konstrukcji poniżej poziomu bezpiecznego wzniesienia;

12. art. 88I ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy Prawo wodne przez odmowę uchylenia pozwolenia wodnoprawnego umożliwiającego wykonanie budowli wodnej powodującej utrudnienia w ochronie przeciwpowodziowej i zarządzanie ryzykiem powodziowym na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią.

Wobec podniesionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 25 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3243/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Spółki.

W motywach uzasadnienia Sąd I instancji wyjaśnił, że przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Natomiast inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Związek trybu kontrolnego z postępowaniem rozpoznawczym powoduje, że punktem wyjścia dla ustalenia kręgu stron postępowania wznowieniowego jest przedmiot postępowania, w którym wydano decyzję ostateczną. Status stron mogących żądać wznowienia posiadają wszystkie te podmioty, które należały do kręgu stron postępowania jurysdykcyjnego zwyczajnego. Oznacza to, że w omawianym aspekcie uwzględnieniu może podlegać tylko stan prawny i faktyczny obowiązujący na dzień wydania kwestionowanej decyzji, będącej przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania.

W ocenie WSA to na stronie ciąży obowiązek wykazania, że przysługuje jej status strony postępowania w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego. Ciężar dowodu co do faktu, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, spoczywa na podmiocie, który wnosi o wznowienie postępowania. Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie Spółka nie wykazała okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku. Zaznaczył, że skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania powołała się na art. 127 ust. 7 pkt 6 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z tym przepisem stroną postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego jest: uprawniony do korzystania oraz uprawniony do rybactwa w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Powyższy przepis, definiując na potrzeby wydania pozwolenia wodnoprawnego przymiot strony, stanowi lex specialis w stosunku do normy art. 28 k.p.a. Jeżeli zatem dany podmiot spełnia przesłanki określone w art. 127 ust. 7 ustawy Prawo wodne, to jest on stroną postępowania.

WSA wskazał, że w toku postępowania Spółka powołała się na udzielone pierwotnemu właścicielowi urządzenia wodnego – jazu - pozwolenie wodnoprawne wydane przez Starostę P. nr [...] z dnia [...] września 2002 r., znak: [...] w zakresie piętrzenia i poboru wody powierzchniowej z rzeki J. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca nie posiada aktualnie obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wody na rzece J. przy pomocy jazu żelbetowego zlokalizowanego w km [...], bowiem ww. pozwolenie zostało wygaszone z dniem [...] marca 2012 r. decyzją Marszałka Województwa [...] nr [...], z dnia [...] lipca 2012 r.

W ocenie Sądu I instancji uprawnionym do legalnego korzystania ze środowiska jest podmiot legitymujący się ostateczną decyzją uprawniającą ją do tego. Wbrew twierdzeniom skarżącej, cechy tej nie posiada natomiast wygasłe pozwolenie wodnoprawne. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych pozwolenie wygasłe wskutek np. cofnięcia, jak w niniejszej sprawie, nie może już uprawniać do dalszego korzystania z wód w oznaczonym w tym pozwoleniu zakresie.

Nadto Sąd I instancji stwierdził, że interesu prawnego w tym postępowaniu Spółka nie może też wywodzić z faktu władania powierzchnią ziemi znajdującą się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania pomostu. Z akt sprawy wynika – mając na uwadze treść operatu wodnoprawnego (m.in. załącznik graficzny k. 160 akt admin.) – że brak jest nieruchomości Spółki znajdującej się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji, bowiem zasięg oddziaływania obiektu został ograniczony jedynie do powierzchni pomostu. Zatem odnosząc się do zarzutów skargi, w zakresie nie uznania wnioskodawcy za stronę postępowania, należy przychylić się do argumentacji organów, które wskazały że w zasięgu oddziaływania pomostu nie znajduje się stanowiąca własność skarżącej, która uprawniałaby ją do bycia stroną postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego pomostu w myśl art. 127 ust. 7 pkt 5 ustawy Prawo wodne.

Z takimi ustaleniami – jak wskazała w skardze Spółka - nie sposób się zgodzić, bowiem budowa pomostu oddziałuje na położony dalej jaz wodny piętrzący wodę. W tym zakresie jednak Spółka nie przedłożyła żadnego dowodu (opinii, kontroperatu) potwierdzającego jej ogólne twierdzenie, a które podważyłoby ustalenia organu.

Odnosząc się do kwestii naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a., Sąd I instancji wskazał, że biorąc pod uwagę wcześniejsze wywody, uznał iż nie zasługują one na uwzględnienie i nie są rozpatrywane w sprawie na tym etapie postępowania wznowieniowego. Podmiotem, który może żądać uchylenia pozwolenia wodnoprawnego w trybie wznowienia postępowania jest tylko strona postępowania tego pozwolenia w myśl art. 127 ustawy Prawo wodne, a skarżąca w toku postępowania nie wykazała, że status strony jej przysługuje. A zatem zasadnie organy już z tych względów odmówiły uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2017 r. udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na budowę pomostu

Wobec powyższego WSA stwierdził, że podnoszone przez Spółkę okoliczności, że pomost nie spełnia wymogów rozporządzenia Ministra Środowiska z 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie nie mogą być przedmiotem niniejszego postępowania, ponieważ postępowanie w sprawie nie może być prowadzone merytorycznie, z uwagi na brak przymiotu strony wnioskodawcy do wznowienia postępowania. Organ w toku postępowania także nie miał obowiązku odnosić się do tego rodzaju zarzutu, w związku z tym nie można przypisać mu, że działał z naruszeniem przepisów postępowania, na które powołuje się Spółka w skardze.

Dodatkowo WSA zauważył, że decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, zwolnił inwestora od zakazu wykonywania robót i czynności na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią, w tym zakazu budowy w związku z realizacją spornego przedsięwzięcia, w tym zakazu budowy obiektów budowlanych, w związku z realizacją przedmiotowego przedsięwzięcia, w zakresie budowy pomostu.

Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi o błędnym pouczeniu o środku zaskarżenia WSA stwierdził, że stanowi ono oczywiście uchybienie procesowe, jednak w niniejszej sprawie nie miało ono wpływu na wynik sprawy. Strona także takiego wpływu nie wykazała, wniosła skutecznie skargę, która została przez Sąd rozpoznana.

Od powyższego wyroku Spółka wniosła skargę kasacyjną zarzucając mu:

I. w trybie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego, to jest:

1. art. 127 ust. 7 pkt 6 ustawy Prawo wodne i art. 139 ust. 1, 4 w zw. z art. 37 pkt 4 ustawy Prawo wodne przez ich błędną wykładnię i niezastosowanie skutkujące przyjęciem, że skarżąca nie jest stroną postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, gdyż decyzja stwierdzająca wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego nie tworzy po stronie właściciela urządzenia wodnego, z którego funkcjonowaniem była związana, obowiązku, a zarazem prawa do korzystania z wód, w sposób określony w decyzji w przedmiocie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego, co z kolei skutkowało uznaniem, że nie istniały podstawy do wznowienia postępowania, a w rezultacie oddaleniem skargi przez Sąd mimo, iż skarżącą należy uznać za podmiot uprawniony do korzystania z wód w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanego do wykonania urządzenia oraz za właściciela urządzenia wodnego znajdującego się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanego do wykonania urządzenia;

2. art. 133 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne w zw. z art. 151 §1 pkt 2 i art. 147 k.p.a. przez jego błędną wykładnię i niezastosowanie, skutkujące błędnym przyjęciem przez Sąd, że w toku postępowania w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego stroną nie jest osoba, której interesy narusza pozwolenie wodnoprawne oraz, że ustalenie właściwego kręgu uczestników postępowania nie stanowi obowiązku organu administracyjnego, oraz, że skutkiem ustalenia naruszenia tych praw powinno być wznowienie postępowania przez organ administracyjny i zmiana bądź uchylenie decyzji ostatecznej o pozwoleniu wodnoprawnym;

II. ponadto zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4, art. 151 §1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 127 ust. 7 pkt 4 i 6 ustawy Prawo wodne, w zw. z art. 28 k.p.a., polegające na tym, że Sąd I instancji dokonał niewłaściwej kontroli legalności decyzji wydanych przez orzekające w sprawie organy i nie zastosował środka określonego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. mimo, że kontrolowana decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. nie odpowiada prawu, bowiem podmiotowi, który złożył wniosek o wznowienie postępowania przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty P. z [...] września 2017 r., nr [...];

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I dokonał niewłaściwej kontroli legalności decyzji wydanych przez orzekające w sprawie organy i nie zastosował środka określonego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., mimo naruszenia prawa przez decyzję organu II instancji polegającego na nierozpatrzeniu w całości materiału dowodowego w sprawie oraz dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, skutkujące błędnym ustaleniem przez organ II instancji, że podmiotowi który złożył wniosek o wznowienie postępowania przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty P. z [...] września 2017 r., nr [...] (dowody świadczące o innym niż wskazano w operacie wodnoprawnym zasięgu zamierzonego oddziaływania planowanego urządzenia wodnego);

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I dokonał niewłaściwej kontroli legalności decyzji wydanych przez orzekające w sprawie organy i nie zastosował środka określonego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., mimo naruszenia prawa przez decyzję organu II instancji polegającego na uznaniu, że decyzja Marszałka Województwa [...] z [...] lipca 2012 r., nr [...] nie tworzyła po stronie właściciela urządzenia wodnego - jazu obowiązku a więc także prawa do określonego w niej korzystania z wód;

4. art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 6 w zw. z art. 190 w zw. z art. 65 ust. 1 pkt 3 lit. h, art. 191, art. 194 pkt 13 ustawy Prawo wodne polegające na tym, że Sąd I instancji nie stwierdził wydania decyzji z naruszeniem prawa w przypadku, w którym decyzja organu II instancji utrzymywała w obrocie prawnym decyzję, której wykonanie wywołałoby czyn zagrożony karą;

Wobec podniesionych zarzutów Spółka wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarżąca podniosła, że Sąd I instancji w sposób nieuprawniony doszedł do przekonania, że decyzja wygaszająca pozwolenie wodnoprawne nie może tworzyć korelującego z określonym w niej obowiązkiem, prawa do korzystania z wód. Wydaje się zresztą, że Sąd I instancji kwestii doniosłości prawnej decyzji wygaszającej nie badał poprzestając na konstatacji, że pozwolenie wodnoprawne wygasło, co było zresztą okolicznością bezsporną. Brak rozróżnienia więc sytuacji, w której w braku decyzji wygaszającej, uprawnienia z pozwolenia wodnoprawnego wygasały z upływem określonego w nim terminu, z sytuacją w której określone uprawnienia tworzyła, w sposób samoistny, decyzja wygaszająca pozwolenie wodnoprawne, doprowadziły Sąd I instancji do wadliwego zrozumienia art. 139 ustawy Prawo wodne. A w wyniku tej błędnej wykładni Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie jest podmiotem, o którym mowa czy to w art. 127 ust.7 pkt 6 Prawa wodnego.

Spółka wskazała też, że wykładnia przepisów prawa wodnego, a w szczególności jej art. 127 ust. 7 musi odbywać się w sposób niezwykle rozważny. W szczególności pojęcia takie jak "zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód" wykładane muszą być w sposób gwarantujący zachowanie praw osób trzecich. Nie do pogodzenia z zasadami państwa prawa jest zaś taka wykładnia wskazanego przepisu która umożliwia wydanie decyzji administracyjnej stojącej w opozycji do przepisów gwarantujących zachowanie takich praw (jak np. art. 133, art. 65 ust. 1 pkt 3 lit. h ustawy Prawo wodne). Innymi słowy pojęcie zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód musi gwarantować udział w postępowaniu właścicieli urządzeń wodnych, których przydatność gospodarcza może ulec zmniejszeniu lub których interes może ulec naruszeniu w wyniku zmiany sposobu użytkowania wód).

Skarżąca stwierdziła, że przysługuje jej w sprawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego Gminie K. przymiot strony jako podmiotowi, którego urządzenie wodne znajduje się w zasięgu zamierzonego oddziaływania pomostu, a nadto któremu przysługuje prawo korzystania z wód w zasięgu oddziaływania wskazanego pomostu. Zaznaczyła, że wygaszenie pozwolenia wodnoprawnego nie skutkuje zmianą przydatności gospodarczej jazu. Pozostaje ona niezmienna i wynika z technicznych, a nie formalnoprawnych uwarunkowań. Przydatność gospodarczą jazu wyznaczają więc jego parametry techniczne, w tym maksymalny poziom piętrzenia. W sytuacji przywrócenia wykorzystania jazu zgodnie z jego gospodarczym przeznaczeniem i wystąpienia przez niego o zgodę wodnoprawną, organ rozpatrujący wniosek obowiązany będzie rozważyć wpływ zamierzonego korzystania z wód na inne urządzenia wodne w tym na pomost Gminy K. Uwzględnienie przy rozstrzyganiu wniosku skarżącego decyzji Starosty P. z [...] września 2017 r. oraz wymogów wynikających z przepisów § 58 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie skutkować będzie wydaniem decyzji obniżającej maksymalny poziom piętrzenia jazu do 89,15 mnpm. Jak z powyższego wynika jaz stanowiący własność skarżącej jest nieruchomością, na którą oddziałuje planowana inwestycja, a to poprzez ograniczenie możliwości gospodarczego wykorzystania jazu zgodnie z jego właściwościami technicznymi i dotychczasowym wykorzystaniem. Spółka wskazała też, że ograniczenie maksymalnego poziomu piętrzenia ograniczy także właściwości retencyjne, a więc i przeciwpowodziowe budowli hydrotechnicznej - jazu. Zaznaczyła przy tym, że na okoliczności powyższe powoływała się w toku postępowania w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania, a także w skardze do sądu administracyjnego. Jednakże Sąd I instancji błędnie uznał, że budowa pomostu nie oddziałuje na należący do skarżącej jaz wodny.

Spóła wskazała również, że w zakresie określenia kręgu podmiotów w całości, zarówno organy obu instancji, jak i WSA oparły się na przedłożonym przez wnioskodawcę operacie wodnym. Podkreśliła, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty przedłożone przez skarżącą, które podważają prawidłowość wskazanego operatu, tj. decyzja Marszałka Województwa [...] nr [...] oraz decyzja Starosty P. nr [...], a także akt notarialny, w oparciu o który skarżąca nabyła jaz. W ocenie Spółki dokumenty te wykazywały interes prawny po stronie skarżącej, a to poprzez wykazanie ograniczenia jakie wprowadza dla gospodarczego przeznaczenia jej urządzenia decyzja Starosty P. z 2017 r. W korelacji z regulacją nadającą status strony właścicielowi urządzenia wodnego wskazane dokumenty skutecznie podważały ustalenia płynące z operatu wodnego. Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem Sądu I instancji jakoby interes ten nie został wykazany przez skarżącą, a nadto jakoby konieczna była w tym zakresie dalej idąca inicjatywa dowodowa, w szczególności polegająca na przedkładaniu dokumentów prywatnych lub opinii biegłych. W ocenie skarżącej zakwestionowanie lub powzięcie wątpliwości co do rzetelności operatu wodnego, w szczególności w zakresie obszaru oddziaływania, nakłada na organ administracyjny obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 403/21; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie wystąpiła.

Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka podniosła zarzuty dotyczące obu z ww. podstaw kasacyjnych.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego. Przypomnieć trzeba, że oceniana przez Sąd I instancji decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie oraz poprzedzająca ją decyzja Dyrektor Zarządu Zlewni w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie zostały wydane w jednym ze szczególnych trybów postępowania jakim jest wznowienie postępowania.

We wniosku z dnia [...] marca 2018 r. skarżąca domagała się wznowienia postępowania zakończonego decyzją Starosty P. z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, wskazując, że jako strona została pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu, tj. z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w postępowaniu, prowadzonym na skutek wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, z powodu przyczyny określonej w ww. przepisie, nie jest wykluczone ustalenie, że wnioskodawca w sposób oczywisty nie ma interesu prawnego, a co za tym idzie nie jest stroną. W tej sytuacji możliwe jest wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. W razie wątpliwości w tym zakresie należy, co do zasady, wznowić postępowanie oraz przeprowadzić postępowanie wyjaśniające (patrz m.in. Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 804; wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2105/10). To, czy zachodzi oczywisty brak przesłanki podmiotowej wszczęcia postępowania, czy też należy wątpliwości co do legitymacji wnioskodawcy wyjaśnić po wszczęciu postępowania wznowieniowego, zależy od ustaleń organu dokonanych w postępowaniu wstępnym. (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt II OSK 1414/21).

W niniejszej sprawie organ zdecydował się na wszczęcie postępowania wznowieniowego i w tym postępowaniu ustalał, czy Spółce przysługiwał status strony. Z powyższego wynika, że w sprawie nie mamy do czynienia z oczywistym brakiem interesu strony. Interes ten rozważając powołane przez Spółkę przesłanki w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należało zbadać.

Zaznaczyć przy tym trzeba, że w postępowaniu nadzwyczajnym z wniosku o wznowienie postępowania są stosowane przepisy o postępowaniu zwykłym, a więc także przepisy o postępowaniu wyjaśniającym. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej, a więc także organ do którego złożono wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, z urzędu lub na wniosek stron powinien podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w rezultacie których będzie możliwe ustalenie, czy zachodzi okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia. W drodze postępowania wyjaśniającego odbywa się także sprawdzenie czy strona skarżąca jest, czy też nie jest, stroną wnioskowanego do wznowienia postępowania. Zakres tego postępowania wyjaśniającego jest jednak w znacznej mierze uwarunkowany twierdzeniami strony, wskazującymi na to z jakich okoliczności i przepisów prawa materialnego wywodzi ona swój interes prawny. Dopiero wskazanie przez wnioskodawcę kierunku postępowania wyjaśniającego, umożliwia organowi skonfrontowanie ustaleń postępowania zwykłego w zakresie podmiotów, którym przyznano przymiot strony, ze stanowiskiem wnioskodawcy w tej mierze. Twierdzenia wnioskodawcy, zgłaszającego podstawę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., powinny zatem polegać na podjęciu próby wykazania, że nie brał udziału w postępowaniu, mimo posiadania interesu prawnego. Warto zauważyć, że taki obowiązek wnioskodawcy wynika z jednego z aspektów zasady skargowości, odnoszącej się do tej przesłanki, a zawartej w art. 147 zdanie drugie k.p.a. W tym sensie można przyjąć, że obowiązkiem wnioskodawczyni było wykazanie zaistnienia jej indywidualnego interesu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1015/19 oraz powołane w nim orzecznictwo). Nie można jednak uznać, że w takim postępowaniu organ zwolniony jest z podjęcia wszelkich czynności niezbędnych od wyjaśnienia stanu faktycznego.

Przypomnieć należy, że decyzja Starosty P. z dnia [...] września 2017 r. została wydana na mocy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.), w której w art. 127 ust. 7 pkt 1-6 ustawodawca określił katalog stron postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego.

Zgodnie z tym przepisem stroną takiego postępowania jest:

1) wnioskodawca ubiegający się o wydanie pozwolenia wodnoprawnego;

2) właściciel wody w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych;

3) właściciel urządzeń kanalizacyjnych, do których będą wprowadzane ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego;

4) właściciel istniejącego urządzenia wodnego znajdującego się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych;

5) właściciel powierzchni ziemi położonej w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych;

6) uprawniony do korzystania oraz uprawniony do rybactwa w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych.

Powyższy przepis enumeratywnie wymienia wszystkie strony postępowania o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego i ma charakter zamknięty. Jest on też przepisem szczególnym w stosunku do art. 28 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie we wniosku o wznowienie postępowania skarżąca powołała się wprost na art. 127 ust. 7 pkt 6 ustawy Prawo wodne, tj. że jest uprawnioną do korzystania, bowiem nabyła jaz na rzece Jeziorce, który pierwotny właściciel urządzenia wodnego użytkował w oparciu o pozwolenie wodnoprawne wygaszone decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2012 r., w której orzeczono jednocześnie o niezbędności pozostawienia urządzeń wodnych służących do przedmiotowego korzystania z wód, w tym jazu zlokalizowanego w k. [...] rzeki. Jednakże mając na uwadze ww. argumentację skarżącej organ, a także Sąd I instancji, badając status Spółki jako strony ww. postępowania winien też rozważyć przesłankę, o której mowa w art. 127 ust. 7 pkt 4 ustawy Prawo wodne, tj. czy Spółkę można uznać za właściciela istniejącego urządzenia wodnego znajdującego się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych.

Sąd I instancji nie ocenił jednak czy organy rozważyły obie z ww. przesłanek, czy też tylko jedną z nich i czy, wobec powyższego, dokonana przez organy ocena jest prawidłowa.

Organ I instancji wskazując podstawy prawne decyzji wskazał ogólnie na art. 127 ust. 7 ustawy Prawo wodne. Natomiast w motywach uzasadnienia decyzji stwierdził, m.in. że "(...) Z przedłożonych materiałów wynika, że M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. jest właścicielem jazu na rzece J. w km [...] jej biegu, a uprawnienie Spółki do korzystania z wód wynika z art. 31 ust. 4 pkt 8 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. i polega na piętrzeniu wód rzeki J. na ww. jazie". "(...) W zasięgu oddziaływania ww. pomostu nie znajduje się jaz stanowiący własność M. Sp. z o.o. z siedzibą w W., a tym samym w zasięgu tym nie zachodzi korzystanie z wód, tj. piętrzenie wód rzeki J. na jazie km [...] jej biegu. Zasięg cofki przy piętrzeniu maksymalnym na jazie nie może zostać uznany za zasięg korzystania z wód przez właściciela jazu, a jedynie za zasięg oddziaływania tego korzystania. Ponadto, zauważyć należy, że Spółka nie posiada aktualnego pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie ww. wód."

Z kolei organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, stwierdził, że: "O takim trybie rozstrzygnięcia zdecydował między innymi fakt, iż skarżący nie posiada aktualnie obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wody na rzece Jeziorce przy pomocy jazu żelbetowego zlokalizowanego w km [...], które to zostało wygaszone decyzją Marszałka Województwa [...] nr [...], znak: [...], gdzie w pkt 1 stwierdzono wygaśniecie pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę P. z dnia [...] września znak: [...] w zakresie piętrzenia i poboru wody powierzchniowej z rzeki .". "(...) Odnosząc się do zarzutu dot. nieuznania skarżącego za stronę postępowania, należy przychylić się do argumentacji organu I instancji, który wskazał jednoznacznie, że w zasięgu oddziaływania pomostu nie znajduje się stanowiąca własność M. Sp. z o. o. Z przedłożonej dokumentacji jednoznacznie wynika, że zasięg oddziaływania planowanego do wykonania pomostu zamykał się będzie w obrysie tego pomostu."

Tymczasem z uzasadnienia Sądu I instancji wynika, że dokonał on kontroli ww. decyzji jedynie pod kątem przesłanki z art. 127 ust. 7 pkt 6 ustawy Prawo wodne i art. 127 ust. 7 pkt 5 tej ustawy. Przy czym ostatniej z ww. przesłanek w żaden sposób nie można było wywieść ani z wniosku skarżącej ani z akt niniejszego postępowania. Spółka nie powoływała się bowiem na prawo własności powierzchni ziemi, lecz urządzenia wodnego.

Odnosząc się jednym zdaniem do twierdzenia Spółki, że budowa pomostu oddziałuje na położony dalej jaz wodny piętrzący wodę, WSA stwierdził jedynie, że: "W tym zakresie Spółka nie przedłożyła żadnego dowodu (opinii, kontroperatu) potwierdzającego jej ogólne twierdzenie, a które podważyłoby ustalenia organu".

Sąd I instancji nie rozważył jednak, czy skarżąca w ramach postępowania wyjaśniającego była wzywana przez organ do przedłożenia dodatkowych dokumentów, które pozwoliłyby ww. kwestię w sposób niewątpliwy wyjaśnić, ewentualnie czy organ zgromadził dokumenty świadczące jednoznacznie o możliwości przypisania skarżącej braku przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu oraz czy okoliczności te mają wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji nie rozważył też w kontekście art. 127 ust. 7 pkt 4 ustawy Prawo wodne, co oznacza stwierdzenie organu I instancji, że "zasięg cofki przy piętrzeniu maksymalnym na jazie nie może zostać uznany za zasięg korzystania z wód przez właściciela jazu, a jedynie za zasięg oddziaływania tego korzystania", czy jest ono prawidłowe i jak ww. okoliczność wpływa na wnioski końcowe organów, w kontekście argumentów powoływanych przez skarżącą.

Podkreślić trzeba, że w pkt 4 art. 127 ust. 7 ustawy Prawo wodne jest mowa o "właścicielu istniejącego urządzenia wodnego znajdującego się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych". Powyższa przesłanka różni się od tej wskazanej w pkt 6 ww. przepisu. Można bowiem wyobrazić sobie sytuację, że strona która nie jest właścicielem urządzenia wodnego jest uprawniona do korzystania z wód, jak i odwrotną, a mianowicie, że nie posiadając uprawnienia (np. pozwolenia wodnoprawnego) strona będzie właścicielem istniejącego urządzenia wodnego znajdującego się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód. W okolicznościach niniejszej sprawy istotne jest zatem by obie z ww. okoliczności rozważyć, a tego Sąd I instancji nie uczynił.

W tej sytuacji w ocenie NSA jako zasadne należy ocenić podniesione w pkt II.1 i pkt II. 2 skargi kasacyjnej zarzuty związane z naruszeniem przez Sąd I instancji: art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4, art. 151 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 127 ust. 7 pkt 4 i 6 ustawy Prawo wodne, w zw. z art. 28 k.p.a., oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. z zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji dokonał niewłaściwej kontroli legalności decyzji wydanych przez orzekające w sprawie organy.

Wobec stwierdzonych uchybień przedwczesne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.

Mając jednak na uwadze, że druga ze wskazanych przez skarżącą przesłanek została rozpoznana przez Sąd I instancji i orzekające w sprawie organy wyczerpująco, a sprawa będzie ponownie rozpatrywana przez Sąd I instancji, stwierdzić należy, że argumenty skarżącej sugerujące, że spełnia ona przesłankę z art. 127 ust. 7 pkt 6 ustawy Prawo wodne, albowiem decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Marszałek Województwa [...] wygaszając M. S.A. udzielone pozwolenie wodnoprawne orzekł jednocześnie o niezbędności pozostawienia urządzeń wodnych, które skarżąca nabyła aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 2013r. Rep. A nr [...], są chybione. Z akt niniejszej sprawy wynika jednoznacznie, czego zresztą skarżąca nie kwestionuje, że Spółka nie posiada aktualnego pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z ww. urządzeń. Tymczasem, jak słusznie zauważył WSA, uprawnionym do legalnego korzystania ze środowiska jest podmiot legitymujący się ostateczną decyzją uprawniającą go do tego. Zaznaczyć trzeba, że w ustawie Prawo wodne zarówno w brzmieniu obowiązującym obecnie, jak i w brzmieniu obowiązującym w czasie postępowania, którego wznowienia domaga się skarżąca, na piętrzenie wody wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.

Podkreślić należy, że pozwolenia wodnoprawne, co do zasady, są instrumentem formalnoprawnym pozwalającym uprawnionym organom administracji publicznej na określanie warunków korzystania z wód powierzchniowych i podziemnych oraz prowadzenie kontroli w tym zakresie. Celem wprowadzenia systemu pozwoleń jest racjonalizacja korzystania z wód, ograniczanie zanieczyszczenia wód, zapewnienie ich odpowiedniej jakości oraz zależnych od nich ekosystemów wodnych poprzez określanie sposobów wykorzystywania wód, w tym w szczególności ilości wody pobieranej oraz ilości substancji wprowadzanych (ścieków) do wód i do gruntów. Okoliczność, że art. 139 ust. 1 ustawy Prawo wodne przewiduje możliwość w decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego, nałożenia na dotychczasowego beneficjenta tego pozwolenia obowiązków niezbędnych do kształtowania zasobów wodnych, nie oznacza, że mogą to być obowiązki nałożone bezterminowo (por. prawomocny wyrok WSA w Szczecinie z dnia 22 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 919/16). Skarżąca nabywając zatem ww. urządzenie wodne winna wystąpić o stosowne pozwolenie. Pozwolenie wodnoprawne wydaję się bowiem na wniosek podmiotu zainteresowanego a nie z urzędu.

Zaznaczyć jednak trzeba, że Spółka – jak słusznie zauważyła w złożonej skardze kasacyjnej – jako właściciel jazu może ubiegać się o wydanie takiego pozwolenia.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składa się uiszczony przez skarżącą Spółkę wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącej określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U 2015 r. poz. 1800 ze zm.) w kwocie 240 zł.