Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 348/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 81 c ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 63  par. 2 i par. 3, art. 64 par. 2, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Halina Kremis, Sędzia WSA Alicja Palus (spr.), Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 października 2008r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej Dz. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu dostarczenia ekspertyzy mykologiczno-budowlanej lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w Dz. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji II. uchyla postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Dz. z dnia [...]r. nr [...] III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; IV. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz Gminy Miejskiej Dz. kwotę 100zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] wydanym po uprzednim kasacyjnym orzeczeniu Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. /Nr [...]/ i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Dz. działając na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane /t.j. Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm./ oraz art. 123 kodeksu postępowania administracyjnego nałożył na współwłaścicieli nieruchomości tj.: Gminę Miejską Dz., A.W. i M.W. obowiązek dostarczenia w nieprzekraczalnym terminie do dnia 31 marca 2008r. ekspertyzy mykologiczno-budowlanej mieszkania zajmowanego przez A.W. na parterze w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w Dz., wykonanej przez rzeczoznawcę z zakresu mykologii, posiadającego aktualne zaświadczenie o przynależności do izby inżynierów budownictwa, określającej w szczególności:

a) przyczyny zagrzybienia ścian w lokalu mieszkalnym nr 2, wraz z oceną zagrożenia zdrowia i życia ludzi przebywających w tym mieszkaniu,

b) sposób usunięcia zagrzybienia i przywrócenia warunków mieszkalnych lokalu spełniających wymagania określone w art. 5 ustawy Prawo budowlane i rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz.U. nr 75, poz. 690 z późn. zm.) w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawie złego stanu technicznego lokalu mieszkalnego nr 2 w budynku mieszkalnym położonym w Dz. przy ul. [...] zostało wszczęte na wniosek A.W., który w piśmie wniesionym do Inspektoratu poinformował m.in., że w jego mieszkaniu występują zawilgocenia i pleśnie, mające zły wpływ na stan zdrowia jego rodziny.

Z tych względów powiatowy organ nadzoru budowlanego przeprowadził w dniu 23 maja 2007r. oględziny przedmiotowego lokalu mieszkalnego, podczas których stwierdzono, że w lokalu mieszkalnym na ścianie wewnętrznej przy której ustawione są meble oraz kuchnia gazowa w poziomie od posadzki do wysokości ok. 30 cm występują ślady zawilgocenia oraz pleśni. Jednocześnie stwierdzono brak w tym lokalu mieszkalnym instalacji nawiewnej. Ustalono ponadto, że zawilgocona ściana oddziela lokal mieszkalny od pomieszczenia gospodarczego użytkowanego przez najemcę innego lokalu mieszkalnego Z.P.. W pomieszczeniu gospodarczym nie stwierdzono w czasie oględzin śladów zawilgoceń na ścianie oddzielającej je od kuchni wnioskodawcy.

W tych okolicznościach Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Dz. uznał, że lokal mieszkalny nr 2, zajmowanym przez A.W. znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, a to pozwala uznać, że budynek mieszkalny położony przy ul. [...] w Dz. utrzymywany jest niezgodnie z przepisem art. 5 ust. 2 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo budowlane, stanowiącym, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska, w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7 tego przepisu.

W dalszej części uzasadnienia organ orzekający wyjaśnił, że z powyższych względów zastosował w sprawie przepis art. 81 c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane i postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] nałożył na Spółkę A - zarządcę przedmiotowego budynku, obowiązek dostarczenia ekspertyzy mykologiczno-budowlanej lokalu mieszkalnego zajmowanego przez A.W., w budynku mieszkalnym nr 116 przy ul. [...] w Dz..

Spółka wniosła zażalenie na to postanowienie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W.. Organ odwoławczy postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując, że adresatem orzeczenia powinna być Wspólnota Mieszkaniowa jako ogół współwłaścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości. Takie stanowisko jak podkreślił organ II instancji, wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2007 sygn. akt II OSK 1294/06. W rozpatrywanym przypadku współwłaścicielami budynku nr 1A przy ul. [...] w Dz. są: Gmina Miejska Dz., A.W. oraz M.W.. Uwzględniając powyższe współwłaściciele przedmiotowego budynku są odpowiedzialni za stan techniczny budynku oraz utrzymanie obiektu w należytym stanie technicznym. W przedmiotowym przypadku mamy do czynienia ze złym stanem technicznymi budynku mieszkalnego.

Wobec wątpliwości co do stanu technicznego przedmiotowego obiektu budowlanego, niezbędnym jest wykonanie ekspertyzy mykologiczno-budowlanej przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Ocena winna być sporządzona przez rzeczoznawcę z zakresu mykologii, posiadającego aktualne zaświadczenie o przynależności do izby samorządu zawodowego. I

Art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego mówi, że organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Takie uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego przedmiotowego obiektu w niniejszej sprawie zaistniały, o czym świadczy stwierdzony w protokole oględzin stan lokalu.

W zażaleniu wniesionym na opisane powyżej postanowienie przez Gminę Miejską Dz. reprezentujący ją pełnomocnik R.M. – Prezes Zarządu Spółki A w Dz. wniósł o jego uchylenie oraz wstrzymanie wykonania. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik Gminy zarzucił, że wskazanie w zaskarżonym postanowieniu jako adresata obowiązków Gminy Miejskiej Dz. oraz wymienionych imiennie pozostałych właścicieli lokali mieszkalnych położonych przy ul. [...] w Dz. jest błędne, a stanowisko przyjęte przez powiatowy organ nadzoru budowlanego i argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu postanowienia są niewłaściwe.

Jednocześnie pełnomocnik Gminy odwołał się do treści art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali /t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 80, poz. 903 z późn. zm./ oraz poglądów judykatury prezentowanych w odniesieniu do tego przepisu i opinii glosatorów, zgodnie z którymi obowiązki dotyczące nieruchomości wspólnej powinny zostać nałożone na wspólnotę, mającą przymiot strony i wymagającą traktowania jako ogół właścicieli lokali, występujących wspólnie z mocy prawa w zakresie czynności dotyczących ustawowej współwłasności nieruchomości wspólnej.

Po rozpatrzeniu zażalenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] stosując przepis art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i wyznaczył nowy termin do dnia 30 czerwca 2008r., a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ orzekający przedstawił w szczegółowy sposób stan faktyczny sprawy oraz podjęte w niej dotychczas czynności procesowe, a następnie stwierdził, że zażalenie wniesione przez Gminę Miejską Dz. nie zasługuje na uwzględnienie, a powołane w nim argumenty nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym oraz ustaleniach dokonanych w toku postępowania. Następnie organ wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), który upoważnia właściwy organ nadzoru budowlanego, do żądania od uczestników procesu budowlanego, inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz w określonym terminie. Uprawnienie to ma na celu umożliwienie prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w postępowaniu administracyjnym. Organ orzekający stwierdził, iż ustalony stan faktyczny w niniejszej sprawie niewątpliwie uprawniał organ I instancji do wydania postanowienia mającego oparcie w przepisie art. 81 c ustawy Prawo budowlane. Wynik przedłożonej ekspertyzy pozwoli, bowiem jednoznacznie określić,' rzeczywisty stan techniczny przedmiotowego lokalu oraz stanie się podstawą do wydania decyzji zmierzającej do likwidacji nieodpowiedniego stanu technicznego lokalu mieszkalnego i jego doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.

Podkreślił również, iż zaskarżone postanowienie nie kończy postępowania w przedmiotowej sprawie i nie kształtuje praw i obowiązków indywidualnie oznaczonego adresata, wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Zaskarżone postanowienie stanowi niejako wstępny etap postępowania wyjaśniającego, a od jego wyników, tj. stwierdzenia ewentualnych uchybień uzależniony będzie sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W dalszej części uzasadnienia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że organ I instancji jako stronę zobowiązaną do wykonania nałożonego w zaskarżonym rozstrzygnięciu obowiązku wskazał Gminę Miejską Dz., A.W. oraz M.W. - współwłaścicieli budynku nr 1A przy ul. [...] w Dz.. Uwzględniając powyższe współwłaściciele przedmiotowego budynku są odpowiedzialni za stan techniczny wskazanego obiektu oraz jego utrzymanie w należytym stanie technicznym.

Jakkolwiek organ I instancji nałożył wymienione obowiązki na współwłaścicieli omawianego obiektu zauważyć należy, iż za zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej odpowiada Wspólnota Mieszkaniowa bez ograniczeń, a każdy właściciel lokalu - w części odpowiadającej jego udziałowi w tej nieruchomości. Odpowiedzialność wspólnoty i poszczególnych właścicieli lokali nie jest solidarna, gdyż żaden przepis prawa takiej odpowiedzialności nie przewiduje. Regulacja prawna art. 369 Kodeksu cywilnego określa, że zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej. Ustawa o własności lokali nie zawiera takiego zapisu. Z tego względu odpowiedzialność należy określić jako tzw. odpowiedzialność in solidum - odpowiedzialność solidarna nieprawidłowa /niewłaściwa/. Spełnienie świadczenia przez wspólnotę albo któregokolwiek z właścicieli lokali powoduje wygaśnięcie wierzytelności w tej wysokości w stosunku, do wszystkich dłużników. Wierzyciel może także żądać spełnienia całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników /wspólnota i właściciele lokali/ łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarnie pozostają zobowiązani. Ź powyższego wynika, iż ponieważ wspólnota mieszkaniowa została wyposażona w zdolność sądową/wierzyciel może dochodzić zaspokojenia wierzytelności albo od wspólnoty, albo od właścicieli lokali lub też wspólnoty i właścicieli.

Wobec powyższych rozważań uznać należy, iż skierowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia do konkretnych współwłaścicieli budynku nr 1A przy ul. [...] w Dz., nie stanowi w ocenie WINB kwalifikowanego naruszenia prawa i zgodnie z wcześniej wyrażonym stanowiskiem zajętym przez organ nadzoru II instancji w postanowieniu [...] z dnia [...] r., wskazującym jako właściwego adresata orzeczonych obowiązków - Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w Dz., brak jest podstaw do uchylenia postanowienia w tym zakresie.

W zakończeniu uzasadnienia organ zażaleniowy wskazał, że korzystając z możliwości reformacyjnych przyznanych mu przez dyspozycję art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz mając na względzie zapis art. 8 kpa zmienił jedynie termin wykonania obowiązku nałożonego zaskarżonym postanowieniem, w celu umożliwienia stronom zobowiązanym jego realnego wykonania.

Postanowienie wydane w sprawie przez wojewódzki organ nadzoru budowlanego zostało zaskarżone przez Gminę Miejską Dz., reprezentowaną przez Burmistrza Dz.. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Uzasadniając wniosek kasacyjny zawarty w petitum skargi Gmina Miejska Dz. powołała argumenty przedstawione wcześniej w zażaleniu na postanowienie wydane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a ponadto zakwestionowała zasadność twierdzeń Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zamieszczonych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, dotyczących odpowiedzialności in solidum wspólnoty mieszkaniowej. W ocenie skarżącej Gminy w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw prawnych i faktycznych dla przyjęcia takiej konstrukcji odpowiedzialności, bowiem solidarność niewłaściwa związana jest z czynami niedozwolonymi i wynika bezpośrednio z przepisu art. 441 kodeksu cywilnego.

Ponadto w uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę, że postępowanie dotyczące obowiązku wykonania ekspertyzy mykologiczno-budowlanej dotyczyło wyłącznie lokalu mieszkalnego nr 2, zajmowanego przez A.W. i było związane z występującymi tylko w tym lokalu zawilgoceniem i pleśnią, spowodowanymi brakiem właściwej wentylacji. Podkreślono jednocześnie, że Gmina Miejska Dz. nie posiada żadnych uprawnień do przedmiotowego lokalu, prawa do swobodnego dysponowania nim w myśl art. 3 pkt 11 ustawy - Prawo budowlane, wcześniej powoływanym, a nawet wstępu do niego. W związku z tym – zdaniem skarżącej – decyzja uwzględniająca jako adresata obowiązków Gminę jest błędna, niezgodna z przepisami i niewykonalna, bowiem za stan techniczny lokalu mieszkalnego, stanowiącego odrębną nieruchomość i utrzymanie go w należytym stanie odpowiedzialny jest wyłącznie właściciel lokalu, któremu przysługuje prawo użytkowania tego lokalu i dysponowania nim.

W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 9 lipca 2008r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Dodatkowo wyjaśnił, że zarzuty zawarte w skardze zostały już uprzednio ocenione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i pozostają bez wpływu na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczny i prawne:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnym /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/, formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji.

Jednoznaczność tej zasady sprawy, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji /innego aktu lub czynności/ z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził konieczność uwzględnienia skargi poprzez zastosowanie przy orzekaniu przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./ przy jednoczesnym skorzystaniu z dyspozycji art. 134 § 1 i art. 135 tej samej regulacji, co – wobec treści ostatniego ze wskazanych przepisów – skutkowało objęciem sentencją wyroku nie tylko postanowienia zaskarżonego, ale również innych, wydanych w granicach tej sprawy, dotkniętych wadą niezgodności z prawem.

Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy powoływanej wcześniej ustawy – Prawo budowlane. Należą one do sfery materialnego prawa administracyjnego, co podporządkowuje postępowanie prowadzone w warunkach tej regulacji – jako postępowanie w sprawie administracyjnej – przepisom kodeksu postępowania administracyjnego.

W procedurze administracyjnej do przepisów postępowania o uniwersalnym charakterze należą m.in. sformułowane w art. 6-16 kpa zasady ogólne, będące normami komplementarnymi oraz art. 63 kpa, określający formę i treść podania /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998r., sygn. akt IV SAB 77/98; Lex 43765/.

Do obligatoryjnych elementów podania wnoszonego w trybie kpa – zgodnie z art. 63 § 2 i § 3 tej ustawy – należą podpis osoby wskazanej w nim jako wnosząca to podanie oraz określenie jego żądania.

Zważyć przy tym należy, że przepis art. 63 § 2 i § 3 kpa określa minimum wymogów formalnych, od spełnienia których uzależniona jest prawidłowość podania, a poprzez to skuteczność podejmowanej w tej formie czynności. Zarówno w literaturze przedmiotu jak i w orzecznictwie nie budzi żadnych wątpliwości stwierdzenie, że własnoręczny podpis złożony pod treścią podania jest jednym z elementów /poza wskazaniem osoby wnoszącej podanie i jej adresem/ umożliwiających zindywidualizowanie podmiotu, który żąda od organu administracji publicznej orzeczenia w sposób władczy o uprawnieniu lub obowiązku. Podpis stanowi gwarancję tego, że podanie pochodzi od osoby w nim określonej jako osoba kierująca do organu żądanie, a jego brak /nieusunięty/ powoduje niemożność wywołania skutku prawnego związanego z podejmowaną czynnością.

Akta rozpoznawanej sprawy na podstawie których – zgodnie z dyspozycją przepisu art. 133 § 1 powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeka sąd administracyjny, pozwalają stwierdzić, że na oryginale podania skierowanego w dniu 20 marca 2007r. Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Dz. przez A.W. nie widnieje jego własnoręczny podpis, co stanowi oczywisty brak formalny. Sytuacja ta obligowała właściwy organ do podjęcia czynności w trybie art. 64 § 2 tj. wezwania wnoszącego podanie do usunięcia braku w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że niezastosowanie się do wezwania tzn. nieusunięcie tego braku spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Zaniechanie tej czynności przez organ, będący adresatem podania uniemożliwiło nadanie podaniu prawidłowości formalnej w tym zakresie, a to miało zasadniczy wpływ na jego skuteczność, a w istocie na niemożność wywołania oczekiwanego skutku. /np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 września 2000r., sygn. akt III SA 417/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt IV SA 689/97; B. Adamiak, J. Borkowski: KPA Komentarz, Warszawa 2006r./

Istotne również jest, że drugi z elementów uwzględnionych w powołanym wcześniej przepisie art. 63 § 2 kpa tj. żądanie wyznacza poprzez swoją treść dwa z zasadniczych składników administracyjnego stosunku prawnego, a mianowicie przedmiot sprawy i właściwy w sprawie organ.

W podaniu, które w rozpoznawanej sprawie stanowiło – jak wynika z zawiadomienia skierowanego do stron postępowania w dniu [...]r. – podstawę wszczęcia postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Dz., A.W. zwrócił się z "uprzejmą prośbą o analizę stanu lokalu znajdującego się przy ul. [...]."

Wyjaśnił jednocześnie, że obecnie zajmuje ten lokal, natomiast z dokumentów wynika, że do zajmowanego lokalu należy również sąsiednie pomieszczenie użytkowane bez przydziału jako pomieszczenie gospodarcze przez sąsiadkę zamieszkującą na pierwszym piętrze. Z treści podania skierowanego przez Andrzej Wołosiaka do organu nadzoru budowlanego wynika również, że poprzednio pomieszczenie wykorzystywane obecnie przez sąsiadkę jako pomieszczenie gospodarcze było użytkowane jako kuchnia i do tego jest przystosowane oraz, że on sam od kilku lat bezskutecznie zwraca się m.in. do Burmistrza o udostępnienie tego lokalu lub umożliwienie jego wykupu. Nadmienił również, że pomieszczenie to nie jest przez obecną użytkowniczkę ogrzewane, a to powoduje zawilgocenie i zagrzybienie ściany w lokalu przez niego zajmowanym, co z kolei źle wpływa na stan zdrowia jego matki, chorującej od wielu lat.

W ocenie Sądu w treści podania brak jest wyraźnego wskazania, że intencją wnioskodawcy było zainicjowanie postępowania w sprawie stanu technicznego lokalu mieszkalnego w budynku położonym przy ul. [...] w Dz., jak wskazał Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Dz. w zawiadomieniu skierowanym w trybie art. 61 § 4 kpa w dniu 2 maja 2007r. do stron postępowania.

Podanie w żadnej ze swoich sekwencji nie zawiera tak wyartykułowanego żądania, a twierdzenia w nim zawarte można – zdaniem Sądu – odczytać również jako prośbę o uregulowanie stanu prawnego pomieszczenia użytkowanego przez sąsiadkę i jego statusu prawno-rzeczowego.

Wprawdzie w postępowaniu administracyjnym przyjęta została poprzez treść art. 63 § 1-3 kpa w odniesieniu do formy i treści podania zasada ograniczonego formalizmu, ale to nie eliminuje konkretnych powinności organu, do którego podanie zostało wniesione, wymaganych przez ustawodawcę wprost albo w sposób pośredni. Zważyć przecież należy, że do obowiązków właściwego organu administracji publicznej należy przez wszystkim – co już wcześniej w uzasadnieniu wskazano – ocena prawidłowości wniesionego podania, warunkującej możliwość wszczęcia postępowania w określonym treścią wnoszonego podania przedmiocie oraz właściwym trybie. Istnienie braków formalnych pisma w zakresie sformułowania żądania, uniemożliwiających prawidłową jego kwalifikacją, a poprzez to nadanie pismu właściwego biegu i rozpoznanie go we właściwym trybie, czy też zaistnienie wątpliwości co do charakteru formalnoprawnego wniesionego podania, obligują organ administracji publicznej do podjęcia określonych czynności – również poprzednio w uzasadnieniu opisanych – które umożliwią osobie wnoszącej podanie ewentualne usunięcie braków, wyjaśnienie wątpliwych kwestii, w tym wyjaśnienie jej rzeczywistej woli poprzez sprecyzowanie żądania. /np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 1990r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990, Nr 2-3, poz. 47/. Prawo do określania charakteru pisma i zinterpretowania jego treści – w przypadku wątpliwości – przyznane zostało wyłącznie podmiotowi wnoszącemu pismo /podanie/, a nie organowi. Takie stanowisko zajmuje w omawianej kwestii zarówno doktryna jak i judykatura /np. B. Adamiak J. Borkowski: op. cit.; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 1992r., sygn. akt III SA 949/92, KPA z orzecznictwem pod red. R. Hausera, Warszawa 1998/. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uchybiły wskazanym wcześniej powinnościom i naruszyły jednocześnie obowiązki ustawowe określone w powoływanym wcześniej przepisie art. 64 § 2 kpa, a także w przepisie art. 8 i 9 tej ustawy. Treść podania – wniesionego wprawdzie w ułomnej formie – przez A.W. w dniu 20 marca 2007r. nie upoważniała w sposób jednoznaczny do kwalifikowania go jako wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stanu technicznego lokalu mieszkalnego w budynku położonym przy ul. [...] w Dz.. Oznacza to – przy uwzględnieniu zaniechania organów w zakresie obowiązków wynikających z powyżej wskazanych przepisów kpa – iż organ, do którego podanie wniesiono dokonał w sposób nieuprawniony samodzielnej oceny jego charakteru prawnego i konkretyzacji żądania, uniemożliwiając właściwemu pomiotowi wyjaśnienie jego rzeczywistej woli.

W tym kontekście Są uznał za konieczne wyjaśnić, że powyżej przedstawionego stanowiska Sądu nie należy odczytywać jako sugestię zignorowania zawartej w podaniu A.W. informacji o budzącym wątpliwości stanie technicznym lokalu mieszkalnego przez niego zajmowanego /zawilgocenie i zagrzybienie/. Konieczność podjęcia właściwych działań wynika z ustawowych obowiązków organów nadzoru budowlanego, niezależnie od aktywności podmiotu bezpośrednio zainteresowanego, należy jednak przy tym respektować obowiązujące przepisy prawa, w tym regulujące tryb wszczęcia postępowania w sprawie administracyjnej i mieć na względzie zasadę praworządności, zawartą w art. 6 kpa i wpisaną jako zasada ustrojowa w treść art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto stanowiącą jedną z zasad podstawowych Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji /art. 4/.

Opisane wcześniej uchybienia skutkowały istotną wadliwością czynności orzeczniczych podjętych w rozpoznawanej sprawie przez organy obu instancji, a to obligowało Sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Niezależnie od tego należy też zwrócić uwagę, że w toku postępowania instancyjnego prowadzonego w tej sprawie organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy art. 7 i art. 77 § 1 kpa, statuujące powinność prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Zważyć bowiem należy, że zastosowany w sprawie jako podstawa prawna podejmowanych czynności orzeczniczych przepis art. 81 c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane uprawnia właściwe organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego do nałożenia na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązku dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Treść przepisu wskazuje zatem, że okolicznością istotną, wymagającą wyjaśnienia jest ustalenie właściciela obiektu, którego dotyczą działania właściwego organu, co w przypadku rozpoznawanej sprawy oznaczało zdaniem Sądu – właściciela lokalu mieszkalnego nr 2 położonego w przedmiotowym budynku.

W ocenie Sądu, skoro budzący uzasadnione wątpliwości i wymagający interwencji właściwych organów nadzoru budowlanego stan techniczny dotyczy wyłącznie wewnętrznej ściany jednego lokalu mieszkalnego, to brak jest podstaw do adresowania obowiązku, określonego w przepisie art. 81 c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane do członków wspólnoty mieszkaniowej jako współwłaścicieli budynku, w którym ten lokal mieszkalny się znajduje. Należy bowiem mieć na względzie treść przepisu art. 13 ust. 1 powoływanej wcześniej ustawy o własności lokali, stanowiącym, m.in., że "Właściciel ponosi wydatki związane z utrzymanie jego lokalu, jest obowiązany utrzymywać swój lokal w należytym stanie...". Natomiast wspólnota mieszkaniowa – zgodnie z treścią przepisu art. 17 wskazanej powyżej ustawy – odpowiada jedynie za zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej, którą ustawodawca zdefiniował w przepisie art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali uznając, że stanowi ją grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali.

/Wprawdzie w piśmie z dnia 19 lutego 2008r. przekazującym zażalenie, skierowanym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Dz. do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zawarte jest stwierdzenie, że ocena techniczna dotyczy ścian i stropów przedmiotowego obiektu, czyli części wspólnych budynku ...", ale nie znajduje to żadnego potwierdzenia w materiale sprawy, z którego jednoznacznie wynika, że zawilgocenia i pleśnie występują w lokalu mieszkalnym nr 2, na ścianie wewnętrznej, w poziomie od posadzki do wysokości ok. 30 cm./.

W istniejących warunkach prawnych brak jest – zdaniem Sądu – podstaw do nałożenia na członków wspólnoty mieszkaniowej obowiązków innych niż związane z nieruchomością wspólną.

Istotne natomiast jest, że materiał zebrany w sprawie nie umożliwia stwierdzenia w sposób wiarygodny, kto jest właścicielem lokalu nr 2 w budynku położonym przy ul. [...] w Dz..

Z podania wniesionego w dniu 20 marca 2007r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru w Dz. przez A.W. wynika, że "zajmuje" on lokal mieszkalny nr 2, skarga zawiera stwierdzenie, że jest on właścicielem tego lokalu, natomiast treść znajdującego się w aktach sprawy /k.3/ wykazu właścicieli i władających gruntów nie pozwala ustalić, czy A.W. jest współwłaścicielem lokalu nr 5 w budynku położonym przy ul. [...] w Dz., czy współwłaścicielem lokalu nr 2. Na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie można również wykluczyć tego, że lokal nr 2 nie został wyodrębniony jako samodzielny, jest przedmiotem najmu, a prawo własności przysługuje nadal Gminie Dz.. W rozpoznawanej sprawie nie została zatem wyjaśniona zasadnicza kwestia.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny – stwierdzając, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienia, objęte kasacyjnym wyrokiem, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Klauzula zawarta w pkt III wyroku wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd przy orzekaniu o uwzględnieniu skargi przepisu art. 152 wskazanej powyżej ustawy, natomiast orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnione jest treścią przepisu art. 200 tej samej regulacji zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Za takie koszty Sąd uznał kwotę wpisu sądowego uiszczonego od skargi.

Rozpoznając sprawę ponownie powiatowy organ nadzoru budowlanego wezwie A.W. do uzupełnienia braków formalnych podania wniesionego w dniu 20 marca 2007r. w zakresie wskazanym przez Sąd, a następnie – stosownie do czynności dokonanych przez wezwanego – podejmie działania procesowe w sprawie w sposób wymagany prawem, uwzględniając przy tym uwagi Sądu zawarte w uzasadnieniu.

H.B. 1.12.2008r.