Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 224/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6242 Odroczenie   terminu  odbycia zasadniczej służby wojskowej
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 223 poz 2217
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 666/06 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu odbycia zasadniczej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Poznaniu z upoważnienia Marszałka Województwa Wielkopolskiego decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] znak [...] udzielił odroczenia odbycia służby zastępczej poborowemu K. S. od 25 kwietnia 2006 r. do 24 lipca 2006 r. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że na wniosek K. S. uzasadniony tym, że od 1 marca 2006 r. podjął działalność gospodarczą oraz jest zobowiązany do spłaty kredytu hipotecznego, jego prośbę uwzględniono. Podkreślono jednak, że poborowy musi zdawać sobie sprawę z konieczności odbycia służby zastępczej. Stąd stosując przepisy art. 21 ust. 3 ustawy z 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz.U. Nr 223, poz. 2217 ze zm.) udzielono odroczenia na okres podany w rozstrzygnięciu.

W odwołaniu od decyzji K. S. przyznał, że skierowanie do służby zastępczej uzyskał w 1999 r. i ponieważ nie wzywano go do jej odbycia zawarł związek małżeński, urodziło mu się dziecko. Zaciągnął na zakup lokalu mieszkalnego kredyt w wysokości 18.000 CHF. W 2006 r. podjął działalność gospodarczą. Wiążą go w związku z powyższym podpisane umowy terminowe, obowiązek spłaty kredytu, stąd odroczenie służby jedynie na 3 miesiące, a nie 12 miesięcy stanowi zagrożenie bytu jego rodziny tym bardziej, że żona straciła pracę. Z tych względów odwołujący wnosił o odroczenie służby zastępczej o 12 miesięcy.

W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że powodem takiego, a nie innego odroczenia odbycia służby była zmiana przepisów ustawy o służbie zastępczej wprowadzonej ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o służbie zastępczej (Dz.U. Nr 180, poz. 1496).

Powołując się na przepisy ustawy, w szczególności art. 1 ustawy organ odwoławczy stwierdził, że uwzględnienie żądania odwołującego spowodowałoby nie odbycie służby zastępczej, natomiast art. 21 ust. 4 ustawy o służbie zastępczej stanowi, że odroczenia nie udziela się jeżeli spowodowałoby to nieodbycie służby zastępczej.

W ocenie organu odwoławczego, odwołujący dostał skierowanie do służby zastępczej na własną prośbę i powinien przy podejmowaniu ważnych decyzji życiowych mieć świadomość ciążącego na nim obowiązku odbycia służby zastępczej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący powtórzył zarzuty przytoczone w odwołaniu i zarzucił naruszenie zasad art. 7, 8, 9 i 10 K.p.a. W konkluzji wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z 25 października 2006 r. sygn. akt IV/Po 666/06, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu odbycia zasadniczej służby wojskowej, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w sprawie jest niespornym, iż orzeczeniem Powiatowej Komisji Poborowej we W. z dnia 11 czerwca 1999 r. uwzględniono wniosek K. S. i skierowano go do odbycia służby zastępczej. Niespornym jest również i to, że dnia 13 kwietnia 2006 r. wydano kartę skierowaną do odbycia służby zastępczej od dnia 24 kwietnia 2006 r.

Udzielając odroczenia odbycia służby zastępczej skarżącemu organ I instancji uwzględniał w stanie faktycznym:

- sytuacje osobistą i finansową skarżącego,

- fakt prowadzenia działalności gospodarczej.

Jednakże przy rozpoznaniu sprawy organ administracyjny nie mógł w sprawie kierować się uznaniem administracyjnym. W przedmiocie odroczenia odbycia służby zastępczej zastosowanie mają przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz.U. z 2000 r. Nr 223, poz. 2217) znowelizowanej ustawą z 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o służbie zastępczej (Dz.U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1496).

Art. 1 pkt 21 ustawy o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej zmienił brzmienie art. 46 w ust. 3 pkt 2, który stanowi, że poborowych niepowołanych do odbycia zasadniczej służby wojskowej z powodu: "złożenia wniosku o przeznaczenie do odbycia służby zastępczej przenosi się do rezerwy w ostatnim dniu upływu trzydziestu sześciu miesięcy ... następujących po dniu przeznaczenia do służby zastępczej, jeżeli poborowy nie został skierowany do odbycia tej służby...".

To brzmienie przepisu, zacytowanego w części dotyczącej poborowych skierowanych do służby zastępczej w nowym brzmieniu należy modyfikować przepisami art. 5 ust. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r., który stanowi że "poborowym, którzy w dniu wejścia w życie art. 1 pkt 21 ( tj. 3 stycznia 2006 r.) niniejszej ustawy lub w ciągu sześciu miesięcy po tym dniu podlegaliby przeniesieniu do rezerwy na podstawie art. 46 ustawy, o której mowa w art. 1, termin tego przeniesienia przedłuża się z mocy prawa o okres 12 miesięcy. Tak więc miały słuszność organy administracji odmawiającej skarżącemu odroczenia odbycia służby zastępczej na okres 12 miesięcy, bo w tym zakresie organy administracji związane są uregulowaniami art. 21 ust. 3 zdanie ostatnie ustawy z 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz.U. z 2003 r. Nr 225, poz. 2117, ze zm.), który stanowi, że odroczenia nie udziela się, jeśli spowodowałoby to nieobycie służby zastępczej.

Powyżej przedstawiony stan prawny uniemożliwiał uwzględnienie żądań skarżącego, przez organy administracji rozstrzygające sprawę.

Podniesione przez skarżącego zarzuty dotyczące sytuacji osobistej, majątkowej i zawodowej jakkolwiek z punktu jego widzenia istotne nie mogły spowodować wydania odmiennej decyzji. Sąd podkreślił, że spłata kredytu dla skarżącego zakończy się w 2033 roku, natomiast treść umowy zlecenia zależała w równej części zarówno od zleceniodawcy jak zleceniobiorcy (skarżącego w niniejszej sprawie), który winien mieć świadomość ciążącego na nim obowiązku służby zastępczej.

Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził, aby w postępowaniu administracyjnym naruszono przepisy art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a. Również nieuzasadniony jest zarzut dotyczący braku wyznaczenia rozprawy (art. 89 k.p.a.), na której ewentualnie skarżący skłonny był przystać na odroczenie służby na 11 miesięcy, gdyż ta dyspozycja odnosiłaby taki sam efekt co odroczenie służby na 12 miesięcy.

Uznając więc, że organy administracyjne przy rozstrzygnięciu sprawy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawidłowo zastosowały przepisy prawa – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.

K. S. wniósł od wyroku skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości. Podstawą skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz.U. Nr 223, poz. 2217 ze zm.), a także dokonanie błędnego ustalenia przez Sąd, że nie został naruszony w postępowaniu administracyjnym przepis art. 7 Prawa postępowania administracyjnego.

Na tej podstawie wnosił o uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodził, że sąd błędnie zinterpretował art. 21 ust. 3 ustawy z 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej. Przepis ten wszedł w życie w 2003 r. i jego zapis odnosił się do sytuacji określonych w przepisach w tym czasie obowiązujących. Ustawą z 29 lipca 2005 r. znowelizowane zostały przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, między innymi zmieniony została zapis art. 46 ust. 3 pkt 2 tej ustawy, który zmieniał zasady przenoszenia do rezerwy poborowych niepowołanych do odbycia służby. Skarżący powołany został do odbycia służby już po wejściu w życie ustawy z 29 lipca 2005 r.

Skarżący nie może ponosić ujemnych konsekwencji z tego tylko powodu, że zmieniony został przepis regulujący zasady przechodzenia poborowych do rezerwy, który to przepis, zdaniem Sądu uniemożliwia poborowemu uzyskanie odroczenia od służby, mimo że jego sytuacja rodzinna uzasadniałaby takie odroczenie.

W przypadku, gdy nie nastąpiła nowelizacja ustawy o powszechnym obowiązku obrony, skarżący poborowy byłby w lepszej sytuacja gdyż mógłby skorzystać z odroczenia zgodnie z jego wnioskiem.

Bezpodstawne jest więc twierdzenie Sądu, że organ administracji nie miał możliwości uznania, iż sytuacja poborowego zasługiwała na uwzględnienie jego wniosku. Zdaniem skarżącego, w zaistniałej sytuacji prawnej taka możliwość istniała i Sąd winien wziąć to pod uwagę.

Nie bez znaczenia w sprawie pozostaje również okoliczność, czego Sąd Administracyjny nie uwzględnił rozpatrując sprawę, że do przydzielenia poborowego do odbycia służby zastępczej do chwili wezwania go do jej odbycia upłynęło niemal siedem lat. Takie działanie organów wojskowych, uniemożliwiające poborowym zapewnienie stabilizacji życiowej powinno być wzięte pod uwagę po rozpatrywaniu przez Sąd sprawy skarżącego mając na uwadze art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd jednak bezzasadnie stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie nie został naruszony przepis art. 7 k.p.a. nie biorąc pod uwagę okoliczności, że organy administracji publicznej mają obowiązek dążyć do załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes strony. Sąd nie uwzględnił tej ogólnej zasady, przez co doszło do naruszenia słusznego interesu skarżącego.

Fakt ten potwierdził ustawodawca, który w ustawie z 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o obowiązku obrony wyznaczył wcześniejszy termin graniczny, w ciągu którego niepowołanie poborowego do służby skutkuje jego przeniesieniem do rezerwy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względy, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Zarzut skargi kasacyjnej błędnej wykładni art. 21 ust. 3 ustawy z 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz.U. Nr 223, poz. 2217 ze zm.) oraz art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego nie jest usprawiedliwiony. Według art. 21 ust. 3 in fine powołanej ustawy o służbie zastępczej "Odroczenia nie udziela się jeżeli spowodowałoby to nieobycie służby zastępczej". Dla ustalenia tej przesłanki negatywnej wyłączającej dopuszczalność odroczenia organ orzekający obowiązany jest zastosować przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji o odroczenie. Nie jest usprawiedliwiony zarzut, że należałoby stosować przepisy obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy o służbie zastępczej, a więc przepisy obowiązujące z 2003 r. Przyjęta w skardze kasacyjnej wykładnia jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności, która nakazuje stosowanie przepisów obowiązujących w dniu wydania decyzji. Odstąpienie od tej zasady jest dopuszczalne tylko w razie gdy tak stanowią przepisy przejściowe, a takich przepisów przejściowych brak.

W razie normy prawnej niebudzącej wątpliwości interpretacyjnej oraz obowiązującej zasady praworządności, z której wynika obowiązek stosowania przepisów obowiązujących, nie można wyprowadzić usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej naruszenia art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego. Należy też zważyć, że zarzut naruszenia art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego przez błędną ocenę Sądu jego stosowanie jest ogólnikowe. Art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego ustanawia trzy zasady ogólne, Sąd nie może domniemywać w zakresie w jakim zarzuca skarżący jego naruszenie. Jeżeli przyjąć, że skarżący zarzuca naruszenie ostatniej normy prawnej art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, to należy podkreślić, że nie daje on podstaw prawnych do działania z naruszeniem prawa, a zatem odstąpienia, na jej podstawie do stosowania przesłanek ustawowych przyjętych w art. 21 ust. 3 in fine powołanej ustawy o służbie zastępczej.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.