Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 843/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15zzs ze zn. 4 ust. 3, art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 134 par. 1, art. 133 par. 1,
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 67a par. 1 pkt 3, art. 208 par. 1, art. 121 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lipca 2021 r. sprawy ze skargi R.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2020 r.,nr [...] w przedmiocie umorzenie postępowania podatkowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...].


UZASADNIENIE

R. B. (dalej jako: "wnioskodawczyni", "podatniczka", "skarżąca") pismem z dnia [...] lipca 2020 r. [data wpływu do organu: 14.07.2020 r.] wniosła o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości II i III raty 2017 r. w łącznej kwocie [...]zł. We wniosku wskazała, że jej pobory stanowi renta chorobowa wypłacana przez ZUS na konto wspólne jej i matki, pozostałe to świadczenia rodzinne na córki, świadczenie wychowawcze "500+", zasiłek pielęgnacyjny. Następnie złożyła oświadczenie o stanie majątkowym z dnia [...] lipca 2020 r. (data wpływu do organu: 22.07.2020 r.]

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] na podstawie art. 207, art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej jako: "O.p.") umorzył postępowanie podatkowe w sprawie z wniosku o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości z tytułu II i III raty podatku od nieruchomości za rok 2017. Organ zaznaczył, że wniosek ten został złożony po prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Po [...], a następnie po wystąpieniu przez Burmistrza do Urzędu Skarbowego w [...] z tytułem wykonawczym z dnia [...].05.2020 r. Organ wyjaśnił, że rozpatrywany wniosek dotyczy podatku od nieruchomości B. , której skarżąca jest właścicielem. Powierzchnia działki wynosi [...] m2, powierzchnia użytkowa domu jednorodzinnego [...] m2, a budynków pozostałych [...] m2. Podatniczka nie mieszka tam ze względu na zły stan zabudowań. Mieszka u swojej matki I. B. w [...]. Podatniczka, ponowny wniosek o umorzenie II i III raty podatku od nieruchomości za 2017 r. argumentuje tym, że jej pobory, t.j. renta chorobowa jest poniżej kwoty wolnej od potrącenia, wypłacana jest przez O/ZUS na konto wspólne jej i matki, pozostałe to świadczenia rodzinne na córki, które wolne są od potraceń, gdyż mają charakter zabezpieczenia socjalnego wraz z tzw. 500+, podobnie zasiłek pielęgnacyjny. Organ wskazał, że przeanalizował aktualną sytuację finansową wnioskodawczyni i porównał z sytuacją z okresu wydania decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...], z analizą sytuacji finansowej z oświadczenia majątkowego z dnia [...].08.2017 r. oraz decyzji SKO nr [...], z analizą sytuacji z oświadczenia majątkowego z dnia [...].10.2018 r. Organ wskazał, że w oświadczeniu z [...].08.2017 r. wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, w skład którego wchodzą małoletnie córki: E. i K.. Jako wydatki wymieniła: [...],- zł woda, [...] -[...],- zł prąd, [...],- zł, telefon, [...] zł abonament RTV, [...],- zł spłata kredytu, [...],- zł spłaty ratalne kart kredytowych, [...] zł kurs dla córek, wydatki na ochronę zdrowia w zależności od potrzeby, [...],- zł Internet, [...] zł spłaty ratalne na sprzęt gospodarstwa domowego, [...],- zł ogrzewanie mieszkania czyli [...],- zł na m-c. [...] września podatniczka przedstawiła rachunki za: [...] zł spłata kredytu zaciągniętego przez nieżyjącego J. G. – ojca dzieci, [...],- zł Internet, [...] książki do szkoły ponadgimnazjalnej, [...] zł abonament RTV w C. [...], [...] zł spłatę kredytu na kurs dla córek (opłata z konta wspólnego z matką), [...] zł spłata zakupu pralki (opłata z konta wspólnego z matką), [...] zł spłata kredytu zaciągniętego z matką, [...],- zł spłata pierwszej karty kredytowej, [...] zł spłata drugiej karty kredytowej, [...] zł telefon. W dniu [...] września 2018 r. przedłożyła rachunki za wodę i gaz z wyjaśnieniem, że są one wystawiane na właściciela nieruchomości I. B., ale płacone wspólnie. Faktura za prąd na kwotę [...]zł. Wydatki wymienione w decyzji SKO to: [...],- zł Internet, [...],- zł spłata kredytu konsolidacyjnego, [...],- zł co drugi miesiąc gaz czyli [...],- zł za 1 m-c, [...]-[...],- zł prąd, [...],- zł woda, [...],- koszty związane z ogrzewaniem mieszkania od m-ca X do IV, [...] zł telefon, [...],- zł spłata karty kredytowej, [...] zł rata, [...],- zł kurs karate, [...] zł abonament RTV, [...] zł rata za tablet. Organ wskazał, że wydatki w tamtym czasie t.j. 2017 i 2018 r. w strukturze miesięcznej były na poziomie ok. [...],- zł. Organ stwierdził, że obecnie w skład gospodarstwa domowego wchodzi wnioskodawczyni i dwie córki, z tym, że jedna jest już pełnoletnia. Wydatki wynoszą miesięcznie niespełna [...],- zł i przedstawiają się następująco: [...],- zł spłata kredytu konsolidacyjnego, [...] zł prąd, od [...],- do [...] zł woda, [...],- gaz, [...],- zł odpady komunalne, [...],- zł opał, [...],- zł karty kredytowe I i II, [...] zł faktury za telefon. Do tego dochodzą koszty związane z zakupem okularów w kwocie [...]zł i z leczeniem oczu córki ok. [...] zł na 2 miesiące. Organ dokonał analizy dochodów. Wskazał, że całkowity dochód na rodzinę, na podstawie oświadczenia majątkowego z [...] sierpnia 2017 r. wyniósł [...] zł. Składa się na niego renta chorobowa w kwocie [...]zł, zasiłek pielęgnacyjny [...],- zł, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami [...],- zł, renta rodzinna na dwoje dzieci po zmarłym ojcu [...] zł, w przeliczeniu dochód na 1 osobę wyniósł [...] zł. We wniosku wymieniono jeszcze świadczenie [...] zł na dwoje dzieci t.j. łącznie [...],- zł, niewliczone do dochodu. Dochody wymienione w decyzji SKO z [...].10.2018 r. z wyliczeniami na 2018 r. to [...] zł na osobę. Obecnie na dochód składa się renta w kwocie [...]- zł, zasiłek pielęgnacyjny [...] zł, renta rodzinna [...] zł, zasiłek rodzinny [...],- zł, renta rodzinna [...] zł, zasiłek rodzinny [...],- zł, co daje łącznie [...] zł na trzy osoby, w przeliczeniu na 1 osobę to [...] zł. Wymieniono także świadczenie 500+ na 1 dziecko. Organ wskazał, że podatniczka zgodnie z jego wiedzą podobnie jak w latach 2017 i 2018 ma nadal orzeczony stopień umiarkowany ze wskazaniem możliwości pracy na stanowisku przystosowanym. Organ stwierdził, że stałe wydatki podatniczki zmalały, natomiast dochody nieco wzrosły. Organ wskazał, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni nie zmieniła się zasadniczo na gorszą. Wobec tego organ stwierdził również, że rozpatrywanie wniosku po raz kolejny w takim przypadku jest bezprzedmiotowe. Organ dodatkowo wskazał, że niewątpliwie doszły wydatki związane z leczeniem wzroku córki, wg podatniczki wynoszą ok. [...] zł w lipcu, za 2 miesiące to [...],- zł. W ocenie organu nie jest to jednak okoliczność wystarczająca do ponownego rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległości i uznania, że ta przesłanka uniemożliwia spłatę zaległości np. w ratach. Organ zaznaczył, że o takiej możliwości podatniczka była wielokrotnie informowana. Organ podsumowując wskazał, że w jego ocenie nie doszło do żadnych nowych zdarzeń lub pogorszenia sytuacji finansowej, które uzasadniałyby ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie zaległości.

Po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] września 2020 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] października 2020 r. na podstawie art. 233 § 1 O.p. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu SKO stwierdziło, że sprawa dotycząca umorzenia zaległości podatkowych za II i III ratę podatku od nieruchomości za 2017 r. została prawomocnie osądzona i wynika to z tego, że w tej samej sprawie zapadł wyrok WSA w Poznaniu, który stał się prawomocny w dniu 19 lipca 2019 r., natomiast co do pogorszenia sytuacji bytowej wnioskodawczyni stwierdziło, że nie uległa pogorszeniu, gdyż obecnie brane pod uwagę przychody wzrosły. W ocenie SKO brak było podstaw do dalszego prowadzenia postępowania ukierunkowanego na ustalenie i wyważenie interesu publicznego z ważnym interesem podatnika, gdyż kwestia ta została już prawomocnie rozstrzygnięta i dlatego też za prawidłowe uznać należało umorzenie postępowania w tej sprawie.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca przytoczyła stan faktyczny. Podniosła, że musiała jeździć z córkami do K. do okulisty. W okresie lipca i sierpnia, t.j. w każdym z tych dwóch miesięcy poniosła koszty wyjazdów w wysokości 10 x [...] zł = [...] zł na m-c. Skarżąca zakwestionowała, że dochód w rodzinie z kwoty [...]zł na 1 osobę w 2017 r. wzrósł do [...] zł obecnie na 1 osobę. Wskazała, że otrzymuje świadczenie wychowawcze na jedno dziecko, a nie jak w 2017 r. na dwie córki. Skarżąca podniosła, że w dniu składania oświadczenia jej wydatki to kwota ok. [...] zł wraz z wyjazdem do K. i na zakup okularów. Skarżąca podała, że jej sytuacja nie była taka sama jak w 2017 r., gdyż nie miała wtedy wydatków związanych w z wyjazdami do okulisty z córkami. Skarżąca podała, że starsza córka nie ma przyznanego świadczenia wychowawczego. Wskazała, że otrzymywała zasiłek rodzinny w obniżonej wysokości [...] zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z dnia 14 lipca 2021 r. podtrzymał skargę. W piśmie tym odniósł się do przepisu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej i pojęć ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. W uzasadnieniu swojego stanowiska powołał się na orzeczenia sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 02 czerwca 2021 r., wydanego na podstawie art. 15 zzs ze zn. 4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności organów administracji publicznej, w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji rozstrzyga sprawę w granicach sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie sądu administracyjnego skargą oznacza m.in., że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, a podstawę orzekania przez ten sąd stanowi materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego prowadzonego w danej sprawie postępowania, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy.

Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] o umorzeniu postępowania podatkowego jako bezprzedmiotowe w sprawie umorzenia zaległości podatkowej za II i III ratę podatku od nieruchomości za 2017 r. Z uzasadnień ww. decyzji wynika, że skarżąca złożyła kolejny wniosek o umorzenie zaległości podatkowej , t.j. II i III raty podatku od nieruchomości za 2017 r. Sprawa dotycząca umorzenia zaległości podatkowych za II i III ratę podatku od nieruchomości za 2017 r. została już prawomocnie osądzona i zapadł w tej sprawie wyrok WSA w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2019 r. o sygn. akt I SA/Po [...], który stał się prawomocny w dniu 19 lipca 2019 r., zaś co do sytuacji bytowej skarżącej stwierdził, że nie uległa ona pogorszeniu, ponadto przychody nieco wzrosły.

Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej jako: "O.p.") organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że zmiana sytuacji podatnika i wystąpienie nowych okoliczności uprawnia go do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych, czy też o przyznanie ulgi innego rodzaju, i to nawet w sytuacji, gdy pierwotnie wydana w tym przedmiocie decyzja była decyzją negatywną dla podatnika. Rozstrzygnięciom wydawanym w przedmiocie wskazanych ulg nie towarzyszy bowiem walor res iudicata, co oznacza możliwość wielokrotnego składania wniosków i dokonywania przez organ podatkowy ich oceny uwzględniającej aktualną, tj. na datę wystąpienia z tego rodzaju żądaniem, sytuację podatnika materialną, zdrowotną i rodzinną (por. wyrok WSA w Lublinie z 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 945/10, wyrok NSA z 01 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 3286/14). Ponadto wskazać również należy, że na podstawie ww. przepisu można żądać umorzenia zaległości tak długo, jak długo zaległość ta istnieje.

Wniosek złożony przez skarżącą nie został merytorycznie rozpoznany przez organy podatkowe, ponieważ organ I instancji umorzył na podstawie art. 208 § 1 O.p. postępowanie w tym zakresie, organ odwoławczy podtrzymał to rozstrzygnięcie.

Zgodnie z art. 208 § 1 O.p. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy nie uzasadniał wydania takiego rozstrzygnięcia. Postępowanie zainicjowane przez skarżącą o zastosowanie ulgi nie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ zaległości podatkowe wciąż istnieją, a w każdym razie organ w decyzji nie wskazał, że one z jakiejkolwiek przyczyny wygasły. W zaskarżonej decyzji organ błędnie bezprzedmiotowość upatruje w tym, że: po pierwsze: skarżąca wcześniej składała wniosek o umorzenie tych zaległości, który był przedmiotem postępowania zakończonego decyzją ostateczną, która była też poddana kontroli sądowej, a po drugie: dokonana przez organ analiza sytuacji finansowej, rodzinnej i majątkowej skarżącej z sytuacją wskazaną we wcześniej złożonym wniosku nie uległa pogorszeniu.

Sąd zauważa, że organ może odmówić zastosowania ulgi z uzasadnieniem, że sprawa była rozstrzygnięta decyzją ostateczną i nie zaistniały żadne nowe okoliczności pod warunkiem, że materiał dowodowy będzie wskazywał, że sytuacja rodzinna, materialna, zdrowotna, na którą powołuje się wnioskodawczyni faktycznie nie uległa zmianie w stosunku do wcześniejszego wniosku rozpoznanego już decyzją, jednakże nie może z tego powodu umorzyć postępowania podatkowego na podstawie art. 208 § 1 O.p. i stwierdzić, że stało się bezprzedmiotowe, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

Podsumowując, należy stwierdzić, że organy nie były uprawnione do umorzenia postępowania w sprawie z wniosku skarżącej o umorzenie zaległości podatkowych na podstawie art. 208 § 1 O.p., ponieważ to postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, z powodów wskazanych w decyzji.

Postępowanie w przedmiocie ulgi jest prowadzone na wniosek podatnika i podatnik winien odpowiednią argumentacją i stosowną dokumentacją wykazać, że spełnia warunki przyznania ulgi, co jednak nie zwalnia organu do prowadzenia postępowania, ustalania faktów i gromadzenia materiału dowodowego. Wynikający z art. 121 § 1 O.p. nakaz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych wyznacza określone standardy. Organy są w świetle tej zasady zobowiązane do zachowania, które nie powoduje ujemnych skutków dla strony postępowania, działającej w dobrej wierze, która ma zaufanie do działania danego organu i je wykonuje (por. wyrok WSA w Kielcach z 09 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Ke 42/20). Na marginesie Sąd dodatkowo zauważa, na co uwagę powinna zwrócić skarżąca, że występując z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej, aby nie narazić się na negatywne rozstrzygnięcie, powinna ujawniać fakty czy też dowody będące w jej posiadaniu, przyczyniając się tym samym do wyjaśnienia sprawy. Potrzeba taka aktualizuje się zwłaszcza w przypadku rozstrzygania przez organy o prawie podatnika do ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. To podatnik bowiem występuje ze stosownym wnioskiem o wszczęcie postępowania w tym zakresie i to podatnik powinien starać się wykazywać, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie takiej ulgi.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ winien ponownie ustalić aktualną sytuację finansową, majątkową i zdrowotną skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (z uwagi na upływ czasu wydaje się mało prawdopodobne, żeby była taka sama), a następnie na tej podstawie ocenić, czy zaszły określone w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego i na tej podstawie wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.