Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 896/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 3, art. 6, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 14, art.19 ust.1 pkt 1,art. 20ust.1, art. 21 ust.1,art.36 ust.1
journal: Dz.U. 2015 poz 1551
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
article: art.15, art.107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2017 r. sprawy ze skargi N spółki z o.o. spółki komandytowej na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (określany dalej jako Dyrektor OR ARiMR), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (określany dalej jako Kierownik BP ARiMR) nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania N Spółka z o.o. Spółki Komandytowej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.

W dniu 15 czerwca 2015 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek N Spółka z o.o. Spółki Komandytowej o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015, w tym jednolitej płatności obszarowej, płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatności za zazielenianie) oraz płatności dodatkowej. Łączny obszar, do którego wnioskodawca ubiegał się o płatności, wynosił 87,05 ha.. Wraz z wnioskiem o przyznanie płatności złożone zostały załączniki graficzne, na którym zaznaczone zostały działki rolne deklarowane do płatności.

W dniach [...] lutego – [...] marca 2016 r. inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR przeprowadzili inspekcję terenową działek zadeklarowanych we wniosku Spółki, w celu ustalenia maksymalnego obszaru kwalifikowanego do płatności, zwanego dalej "powierzchnią PEG", o której mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności Dz. U. UE z 20 czerwca 2014 r. L 2014.181.48 – określanego dalej jako rozporządzenie nr 640/2014). Przedmiotową kontrolą zostały objęte m.in. działki ewidencyjne nr [...]. Ustalenia kontrolne przedstawiono w formie tabelarycznej i opisano w protokole oględzin.

Z protokołu oględzin działek referencyjnych wynikało, że działki nr [...] w całości nie kwalifikują się do płatności za rok 2015. Na działkach nie była prowadzona uprawa ani wymagane zabiegi rolnicze. Działki te zostały częściowo zrekultywowane, oczyszczone z dużych zadrzewień, jednak były niekoszone, porośnięte chwastami, samosiejkami oraz odrostami drzew i krzewów, na części działek składowiska gałęzi/konarów, fragmenty zajęte przez doły, rowy, tereny podmokłe, czy wody stojące. Działka nr [...] pokryta była wieloletnimi zadrzewieniami. Pozostałe działki kwalifikujące się do płatności na obszarach zmierzonych podano w tabeli. Stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2015:

– w przypadku działki rolnej AA, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 0,35 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 0,35 ha;

- w przypadku działki rolnej F, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 0,30 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 0,30 ha;

– w przypadku działki rolnej AF, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 0,70 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 0,70 ha;

– w przypadku działki rolnej M, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 2,00 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 2,00 ha;

– w przypadku działki rolnej Z, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 0,30 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 0,30 ha;

– w przypadku działki rolnej X, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 2,00 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 2,00 ha;

- w przypadku działki rolnej H, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 1,20 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 0,31 ha;

– w przypadku działki rolnej P, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 0,70 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 0,05 ha;

- w przypadku działki rolnej B, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 0,80 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 0,69 ha;

- w przypadku działki rolnej C, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 8,00 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 8,00 ha;

– w przypadku działki rolnej N, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 4,00 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 4,00 ha;

– w przypadku działki rolnej L, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 3,00 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 0,73 ha;

– w przypadku działki rolnej AD, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 1,25 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 1,25 ha;

- w przypadku działki rolnej A, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 8,50 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 8,50 ha;

- w przypadku działki rolnej G, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 2,00 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 0,32 ha;

– w przypadku działki rolnej AC, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 1,30 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 1,30 ha;

– w przypadku działki rolnej Y, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 0,30 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 0,30 ha;

– w przypadku działki rolnej Ł, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 2,20 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 2,20 ha;

– w przypadku działki rolnej K, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 0,30 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 0,25 ha.

W dniu 5 kwietnia 2016 r. do OR ARiMR wpłynęły zastrzeżenia Spółki z dnia [...] marca 2016 r., reprezentowanej przez pełnomocnika, do ustaleń zawartych w protokole z oględzin działek referencyjnych w zakresie weryfikacji powierzchni PEG. Podniesiono w nim, że ustalenia zawarte w protokole z oględzin działek referencyjnych w zakresie weryfikacji powierzchni PEG nie polegają na prawdzie. W pierwszej kolejności zauważono, że sporne działki zostały zgłoszone jako ugór, a na przedmiotowych działkach były prowadzone systematycznie wszystkie wymagane zabiegi rolnicze. W szczególności sporne działki były wbrew zarzutom kontrolujących systematycznie koszone, co potwierdza faktura za wykonanie przedmiotowej usługi na tych działkach wystawiona przez wykonawcę tych usług spółkę R sp. z o.o., a ze skoszonych łąk zebrano siano. Wnioskodawca przeprowadził na spornych gruntach zabieg herbicydem nieselektywnym w celu ograniczenia rozsiewania chwastów. W/w zabieg został przeprowadzony późną wiosną 2015 r., a z tego powodu w momencie przeprowadzania czynności kontrolnych uwidocznione było wtórne zachwaszczenie terenu. W dalszej części zastrzeżeń podniesiono, że zgodnie z przepisami dopuszcza się, aby na 1 hektarze występowało do 100 drzew, które nie utrudniają normalnego użytkowania, a stan spornych działek na pewno nie przekracza przedmiotowej normy. W świetle powyższego ustalenia protokołu są powzięte wadliwie, albowiem przedstawiają nieprawdziwy stan faktyczny występujący w sprawie. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności wniesiono o zakwalifikowanie m.in. działek nr [...], zgłoszonych do płatności, w całości za rok 2015. Jednocześnie, w przypadku wątpliwości wniesiono o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków: M.P. na okoliczność koszenia działek, J.P. na okoliczność koszenia działek, stanu zadrzewienia, ilości odrostów, a także na okoliczność wykonywania koniecznych zabiegów rolniczych, w tym zabiegu herbicydem nieselektywnym w celu ograniczenia rozsiewania chwastów, J.G. na okoliczność koszenia działek, stanu zadrzewienia, ilości odrostów, a także na okoliczność wykonywania koniecznych zabiegów rolniczych, w tym zabiegu herbicydem nieselektywnym w celu ograniczenia rozsiewania chwastów oraz stanu zadrzewienia, ilości odrostów, a także na okoliczność wykonywania koniecznych zabiegów rolniczych, w tym zabiegu herbicydem nieselektywnym w celu ograniczenia rozsiewania chwastów.

Kierownik BP ARiMR poddał wniosek Spółki kontroli administracyjnej zgodnie z art. 28 ust. 1 i art. 29 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE z dnia 31 lipca 2014 r. L 2014.227.69 – określanego dalej jako rozporządzenie nr 809/2014) w związku art. 70 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE z 20 grudnia 2013 r. L 2013.347.549 – określanego dalej jako rozporządzenie nr 1306/2013, który stanowi, iż system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000, a od 2016 r. w skali 1:5000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki.

Decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] Kierownik BP ARiMR:

1) odmówił przyznania N Spółka z o.o. Spółce Komandytowej jednolitej płatności obszarowej na rok 2015 i nałożył sankcję w wysokości 16.133,57 zł,

2) przyznał Spółce:

- płatność za zazielenienie na 2015 rok w wysokości 15.542,09 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 126,83 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatność redystrybucyjną na rok 2015 w wysokości 4.558,74 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 37,20 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego.

Nadto organ przyznał Spółce kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 144,02 zł.

Od powyższej decyzji N Spółka z o.o. Spółka Komandytowa, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie:

- przepisów ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,

- przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu,

- przepisów prawa materialnego, w tym przepisów ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.,

- przepisów prawa materialnego, tj. rozporządzenia Komisji Nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wdrażającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem,

- art. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

– art. 77 k.p.a. poprzez nienależyte zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, oraz art, 75 § 1, 77 § 1 i 78 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie udowodnienia jej stanowiska;

– art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe (dowolne, niezgodnie z prawem, bezprawne) dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego;

– art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie słusznego interesu społecznego i interesu obywateli;

– art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie oraz naruszenie przepisów dotyczących zasad postępowania, w tym naczelnych zasad postępowania administracyjnego, takich jak: zasada praworządności (art. 6 k.p.a.), zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasada pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 k.p.a.), zasada zasadności przesłanek (art. 11 k.p.a.).

W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odmawiającej przyznania płatności na rok 2015 z tytułu jednolitej płatności obszarowej i nakładającej sankcję w wysokości 16.133,57 zł oraz orzeczenie o Spółce płatności zgodnie z wnioskiem.

W wyniku rozpoznania odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] Dyrektor OR ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity; Dz. U. z 2016 r. poz. 23), dalej zwanej k.p.a., w zw. art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 ze zm.), art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 1-4, art. 14 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1551 ze zm.), art. 5 ust. 2 lit a, art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (WE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności Dz. U. UE z 20 czerwca 2014 r. L 2014.181.48), art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE z 20 grudnia 2013 r. L 2013.347.549), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor OR ARiMR, po przedstawieniu regulacji prawnych stanowiących podstawę jej wydania przypomniał, że wszystkie wnioski o przyznanie płatności złożone przez rolników poddawane są kontroli administracyjnej, o której mowa w art. 28 ust. 1 lit. a, b, c, art. 29 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014. Kontrole administracyjne zgodnie z art. 28 ust. 1 lit. a, b, c, art. 29 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014 mają na celu zweryfikowanie odpowiednio zadeklarowanych uprawnień do płatności i zadeklarowanych działek, pozwalają uniknąć nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy odnośnie do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego do jednej działki oraz nienależnej kumulacji pomocy przyznawanej w ramach systemów pomocy obszarowej, dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów do pomocy. Wskazana powyżej weryfikacja przeprowadzana jest na podstawie danych zadeklarowanych we wniosku, który zgodnie z art. 14 ust. 1 lit. a, b, c, d, e, f, g rozporządzenia nr 809/2014 zawiera wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy lub wsparcia, w szczególności: tożsamość beneficjenta, szczegóły dotyczące przedmiotowych systemów płatności bezpośrednich lub środków rozwoju obszarów wiejskich, identyfikację uprawnień do płatności zgodnie z systemem identyfikacji i rejestracji przewidzianym w art. 7 rozporządzenia nr 640/2014 do celów systemu płatności podstawowej, szczegóły pozwalające na jednoznaczną identyfikację wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, ich powierzchnię wyrażoną w hektarach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, ich położenie i, jeśli to konieczne, dalsze specyfikacje dotyczące ich użytkowania, w stosownych przypadkach, szczegółowe dane umożliwiające jednoznaczną identyfikację gruntów nierolniczych, w odniesieniu do których składany jest wniosek o wsparcie w ramach środków rozwoju obszarów wiejskich, w razie potrzeby, wszelkie dokumenty uzupełniające potrzebne do wykazania kwalifikowalności do przedmiotowego systemu lub środka, oświadczenie beneficjenta, że jest świadomy warunków przedmiotowych systemów płatności bezpośrednich lub środków rozwoju obszarów wiejskich. Organ podkreślił, że kontrole administracyjne przeprowadzane są w oparciu o system IDR, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013. Art. 70 rozporządzenia 1306/2013 stanowi, że system IDR ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000, a od 2016 r. w skali 1:5000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Należy to określić zgodnie z istniejącymi normami unijnymi. W ramach w/w kontroli administracyjnej w oparciu o wskazany powyżej system identyfikacji działek rolnych na potrzeby jednolitej płatności obszarowej odnośnie do każdej działki referencyjnej określa się maksymalny kwalifikowalny obszar (powierzchnia PEG) w myśl art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014.

W ocenie organu odwoławczego zasadnicze znaczenie dla przedmiotowego rozstrzygnięcia ma ustalona przez organ I instancji powierzchnia kwalifikująca się do płatności. Kierownik BP ARiMR rozstrzygając sprawę wykluczył z płatności JPO obszar o łącznej wielkości 35,56 ha. Działki rolne A, C, D, F, K, Ł, M, N, X, Y, Z, AA, AB, AC, AD, AE, EF zostały wykluczone w całości, natomiast działki rolne B, G, H, I, P zostały wykluczone w części. Okoliczność wyłączenia z obszaru kwalifikowanego do płatności wskazanej powierzchni ma wpływ na odmowę przyznania płatności JPO za rok 2015.

Dyrektor OR ARiMR wyjaśnił, że ustaleń co do powierzchni uprawnionej do płatności na w/w działkach rolnych dokonano w oparciu o wizytację terenową, w trakcie której dokonywane są pomiary powierzchni uprawnionej do płatności i w ten sposób - poprzez weryfikację wyników pomiarów - ustalana jest powierzchnia PEG. Następnie ustalona wartość powierzchni PEG implementowana jest do systemu IDR, a dalej uwzględniana jest w trakcie przeprowadzanych kontroli administracyjnych. System IDR, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013 zawiera min. wektorowe granice oraz powierzchnię maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (PEG), o którym mowa w art. 5 rozporządzenia nr 640/2014. Do prowadzenia w/w systemu wykorzystuje się w szczególności: ortofotomapy cyfrowe sporządzane zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j.: Dz. U. z 2015 r. poz. 520 ze zm.- określanej dalej jako u.p.g.i.k.), dane z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów ww. ustawy, dane z wniosków o przyznanie płatności (art. 9a ust. 2 pkt 3 ustawy EP) oraz wyniki kontroli na miejscu, o których mowa w rozporządzeniu nr 640/2014 i rozporządzeniu nr 809/2014 (art. 9a ust. 2 pkt 4 ustawy EP). Wszystkie zaś zlecone przez ARiMR prace wykonywane na potrzeby systemu identyfikacji działek rolnych są nadzorowane i zatwierdzane przez osoby posiadające stosowne uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii. Ponadto system IDR budowany jest z uwzględnieniem niżej wymienionych przepisów prawa wspólnotowego, przepisów krajowych oraz instrukcji technicznych tj. m.in.: rozporządzenia nr 1306/2013, rozporządzenia nr 640/2014, u.p.g.i.k., ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej (Dz. U. Nr 76, poz. 489), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 sierpnia 2000 r. w sprawie państwowego systemu odniesień przestrzennych (Dz. U. z 2012 r., poz. 1247).

Organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku działek nr [...] powierzchnia PEG jest mniejsza niż powierzchnia zadeklarowana do płatności w ramach w/w działek referencyjnych, a stwierdzenia te dokonane zostały na podstawie inspekcji terenowej przeprowadzonej w dniach [...] lutego 2016r. – [...] marca 2016r. przez upoważnionych inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu OR ARiMR. Z przedmiotowej inspekcji sporządzony został materiał dowodowy w postaci protokołu z oględzin w/w działek ewidencyjnych oraz dokumentacji fotograficznej, która wykonywana była w trakcie pomiarów przeprowadzanych na w/w działce. Miejsca wykonywania dokumentacji fotograficznej zostały wskazane na szkicach z pomiarów.

Czynności kontrolne przeprowadzone w gospodarstwie N Sp. z o.o. Spółka Komandytowa wykazały, iż w ramach zadeklarowanych działek rolnych występują drzewa, samosiewy drzew i krzewów, odrosty po ściętych drzewach, chwasty wieloletnie, roślinność szuwarowa (trzcinowiska), ślady po karczowaniu drzew, hałdy gruzu i śmieci, doły wyrobiskowe, głębokie bruzdy. W przypadku tylko działek ewidencyjnych o nr [...], pomiary powierzchni kwalifikującej się do płatności nie stwierdziły przedeklarowania powierzchni zgłoszonej do płatności w ramach przedmiotowych działek.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 działka referencyjna obejmuje jednostkę gruntu stanowiącą powierzchnię użytków rolnych zgodnie z definicją wynikającą z art. 4 ust. 1 lit. e) rozporządzenia nr 1307/2013, czyli "użytki rolne" oznaczają każdy obszar zajmowany przez grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe. Obszary, na których występują samosiewy drzew i krzewów, odrosty po ściętych drzewach, chwasty wieloletnie, roślinność szuwarowa (trzcinowiska), ślady po karczowaniu drzew, hałdy gruzu i śmieci, doły wyrobiskowe, zobrazowane na dokumentacji fotograficznej nie można, w ocenie organu odwoławczego, uznać za żadne z określonych w art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 w zw. z art. 4 ust. 1 lit. e) rozporządzenia nr 1307/2013 oraz art. 32 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013. Biorąc powyższe pod uwagę, opisane wyżej tereny, występujące w granicach zadeklarowanych działek ewidencyjnych, nie będące obszarami, na których prowadzono działalność rolniczą i wyłączone w trakcie czynności kontrolnych, zostały również wyłączone z maksymalnego obszaru kwalifikowanego do płatności (powierzchnia PEG), o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014 - przepis ten nie pozwala bowiem zakwalifikować do powierzchni PEG obszarów innych niż te, na których prowadzona jest działalność rolnicza.

Dyrektor OR ARiMR mając na uwadze fakt, iż weryfikacja powierzchni PEG działek zadeklarowanych we wniosku Spółki wykonana została na wniosek organu, przeprowadził aktualizację wartości PEG przedmiotowych działek., którą wykonano w oparciu o wynik ustaleń inspekcji w terenie. Aktualizacji dokonano poprzez implementację do systemu IDR wyników pomiarów, których wartość wykorzystano w trakcie kontroli administracyjnej.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wyjaśnił pojęcie "działalności rolniczej" w rozumieniu art. 4 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013 oraz definicję "działki rolnej" wskazując, że oznacza ona działkę w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia nr 1306/2013 tj. zwarty obszar gruntu, zadeklarowany przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw.

Dyrektor OR ARiMR podkreślił że sposób użytkowania działek udokumentowany przez inspektorów terenowych podczas przeprowadzonych czynności kontrolnych pozwala na stwierdzenie, że część zgłoszonych gruntów nie było użytkowanych rolniczo w roku 2015, tj. roku którego dotyczy przedmiotowa sprawa. Z obszernej dokumentacji zdjęciowej, na zakwestionowanych obszarach znajdowały się drzewa, samosiewy drzew i krzewów, odrosty po ściętych drzewach, chwasty wieloletnie, roślinność szuwarowa (trzcinowiska), ślady po karczowaniu drzew, hałdy gruzu i śmieci, doły wyrobiskowe, głębokie bruzdy. Taki stan gruntów pozwala na stwierdzenie, iż działalność rolnicza nie była prowadzona od dłuższego czasu, a z całą pewnością nie była prowadzona w roku 2015. Ponadto fakt porośnięcia przedmiotowych gruntów drobnymi odrostami i młodymi samosiejkami potwierdzono w złożonym odwołaniu. Jednocześnie Dyrektor OR ARiMR zwrócił uwagę na spójność poszczególnych elementów dokumentacji pokontrolnej – stan działek ukazany na fotografiach i szkicach sytuacyjnych obrazujących miejsca wykonywania fotografii (integralna część protokołu z oględzin działek referencyjnych) sporządzonych w trakcie czynności kontrolnych koreluje ze sobą (uwzględniając miejsca, z których wykonano zdjęcia), co prowadzi do konkluzji, iż czynności kontrolne zostały przeprowadzone prawidłowo. Jednocześnie organ wyjaśnił, że był w posiadaniu ortofotomap spornych działek ewidencyjnych, które zostały sporządzone w oparciu o zdjęcia satelitarne wykonane w dniu 5 września 2014 r. Dokonując ich analizy organ stwierdził, że na wymienionych działkach nastąpiła sukcesja naturalna lasu. Oględziny działek referencyjnych przeprowadzone roku 2016 ujawniły natomiast, że wnioskodawca na przedmiotowych gruntach prowadzi działania mające na celu przywrócenie ich do stanu umożliwiającego prowadzenie działalności rolniczej. Świadczą o tym występujące na w/w działkach pozostałości po wycince drzew, ścięte pnie, porozrzucane gałęzie, odrosty po ściętych drzewach. W opinii organu odwoławczego, w przypadku spornych gruntów można mówić jedynie o działalności polegającej na przywracaniu gruntów do rolniczego użytkowania, a nie o prowadzeniu działalności rolniczej. W świetle powyższych ustaleń tereny wykluczone, a ewidentnie udokumentowane w materiale zdjęciowym (samosiewy drzew, odrosty wskazujące na nie usunięcie korzeni po wycince drzew, wody stojące/roślinność szuwarowa, hałdy ziemi, gruzu i śmieci, doły wyrobiskowe), nie kwalifikują się do płatności z uwagi na fakt, iż nie była na nich prowadzona działalność rolnicza, jak również tereny te nie spełniały definicji działki rolnej. Tereny te nie spełniają wymogów wynikających z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach.

Dyrektor OR ARiMR zauważył, że w przedmiotowej sprawie wniosek strony został rozpatrzony w granicach zawartego w nim żądania i organy orzekające w sprawie nie uwzględniły do płatności obszarów, na których nie jest prowadzona działalność rolnicza oraz które wykraczają poza granice działek referencyjnych, jakie strona zadeklarowała we wniosku z dnia [...] czerwca 2015 r.

Organ nie mógł również w niniejszej sprawie odstąpić od potrąceń, o których mowa w art. 19 rozporządzenia nr 640/2014 z uwagi na fakt, iż strona nie poinformowała o fakcie, że dane we wniosku od czasu złożenia do dnia wydania decyzji w niniejszej sprawie stały się nieaktualne. Wynika to wprost z art. 15 ust. rozporządzenia nr 640/2014, który stanowi, że kar administracyjnych przewidzianych w niniejszym rozdziale nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ uznał je za chybione. Dyrektor OR ARiMR wyjaśnił, że stan spornych gruntów ewidentnie wskazywał, że nie była na nich prowadzona działalność rolnicza. Nieprawidłowa jest również teza, że na gruntach, na których występują samosiewy drzew, odrosty wskazujące na nie usunięcie korzeni po wycince drzew, wody stojące/roślinność szuwarowa, hałdy ziemi, gruzu i śmieci, doły wyrobiskowe, możliwe było prowadzenie działalności rolniczej.

Niezasadne było również w ocenie organu odwoławczego przeprowadzenie dodatkowego dowodu z przesłuchania stron, albowiem obszerna dokumentacja fotograficzna w sposób jednoznaczny potwierdzała fakt nieużytkowania rolniczego gruntów wykluczonych z płatności, natomiast ewentualne uwzględnienie przedmiotowego żądania strony dotyczący przesłuchania świadków, w nieuzasadniony sposób powodowałoby wydłużenie rozpatrywania przedmiotowej sprawy. Ponadto organ nie wyklucza, że wnioskodawca mógł prowadzić jakieś zabiegi, tj. zabieg herbicydem nieselektywnym, koszenie, to jednak te zabiegi nie doprowadziły one gruntów do stanu, który pozwalałby na przyznanie do nich płatności.

Odnosząc się do zarzutu braku szczegółowych ustaleń co do gęstości zalesienia oraz że wnioski o porastaniu gruntów drzewami w ilości 100 szt/ha oparte zostały wyłącznie na domysłach, organ zauważył, że brak porośnięcia gruntu drzewami w ilości przekraczającej 100 szt/ha nie oznacza automatycznie, że prowadzona jest działalność rolnicza, i że grunt taki kwalifikuje się do przyznania płatności. W przedmiotowej sprawie fakt porośnięcia gruntów samosiejkami i odrostami drzew był jednym z powodów (ale nie jedynym) nieuznania spornych obszarów za spełniające kryteria kwalifikowalności. Ortofotomapy spornych działek a także charakter roślinności ukazany na zdjęciach z kontroli wskazują, iż ze względu na nieużytkowanie rolnicze przedmiotowych gruntów przebiegała tam sukcesja naturalna lasu. Występujące na zakwestionowanych gruntach samosiejki oraz odrosty po ściętych drzewach wskazują na przywracanie gruntów do prowadzenia działalności rolniczej. Jednak w dniu kontroli sporne działki nie były jeszcze przywrócone do rolniczego użytkowania.

W kwestii zaś zadeklarowania przez wnioskodawcę na przedmiotowych gruntach ugoru organ odwoławczy wyjaśnił, że charakter spornych gruntów nie wpisuje się w definicje zawarte w Rozporządzeniu Komisji Nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. (załącznik II) wdrażające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem (Dz. Urz. UE L nr 329 str. 1), zmienione przez Rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1391 zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1200/2009 (...) (Dz. U. UE z dnia 14 sierpnia 2015 r. str. 11). Dokumentacja fotograficzna sporządzona w toku kontroli ujawniła, iż grunty wykluczone z płatności nie były gruntami ornymi, gdyż znajdowały się tam drzewa, samosiewy drzew i krzewów, odrosty po ściętych drzewach, chwasty wieloletnie, roślinność szuwarowa (trzcinowiska), ślady po karczowaniu drzew, hałdy gruzu i śmieci, doły wyrobiskowe, głębokie bruzdy. Grunty te nie były orane ani uprawiane w inny sposób. Tym samym sporne grunty nie były gruntami ornymi, a w konsekwencji nie mogły być gruntami ugorowanymi.

W ocenie organu odwoławczego, Kierownik BP ARiMR w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy oraz w prawidłowy sposób zastosował przepisy prawa dotyczące kontroli administracyjnych i użytych do nich narzędzi oraz prawidłowo przyznał kwoty płatności. Ponadto argumenty podniesione w odwołaniu częściowo pozostają ze sobą w sprzeczności. W odwołaniu wskazano, że na spornych gruntach przeprowadzono zabieg herbicydem nieselektywnym, który – jak nazwa wskazuje – powoduje zwalczanie wszystkich roślin. Przedmiotowe działki były systematycznie koszone, a ze skoszonych łąk zebrano siano, co pozostaje z powyższym w oczywistej sprzeczności. Zdaniem organu zastosowanie zabiegów zwalczania chwastów na obszarze objętym sukcesją naturalną lasu czy też na obszarach bagiennych, nie uczyni ich automatycznie użytkami rolnymi. Jeśli – jak wskazano w odwołaniu zabieg był faktycznie wykonany wiosną 2015 r., to jak wskazuje dokumentacja fotograficzna nie zapobiegło to w żaden sposób występowaniu odrostów po ściętych drzewach, po niespełna jednym roku od wykonania tego zabiegu. Konieczne jest w takim przypadku podjęcie działań wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy (m.in. w celu usunięcia korzeni po wycince drzew). Wprawdzie w odwołaniu podniesiono, że na spornych działkach zastosowano zabieg herbicydem nieselektywnym, oraz dokonano koszenia i zbioru siana, to jednak dokumentów to potwierdzających nie przedstawiono na żadnym etapie postępowania. W myśl art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia dowodów oraz wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Na powyższą decyzję Dyrektora OR ARiMR Spółka, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. domagając się uchylenia w całości decyzji wydanych w obu instancjach i zasądzenia od organu na rzecz skarżącej Spółki zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

- przepisów ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,

- przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu,

- przepisów prawa materialnego, w tym przepisów ustanawiających zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.,

- przepisów prawa materialnego, w tym przepisów rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 22 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności,

- przepisów prawa materialnego, tj. rozporządzenia Komisji Nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wdrażającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem,

- prawa procesowego, art. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

– art. 77 k.p.a. poprzez nienależyte zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, oraz art, 75 § 1, 77 § 1 i 78 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie udowodnienia jej stanowiska;

– art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe (dowolne, niezgodnie z prawem, bezprawne) dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego;

– art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie słusznego interesu społecznego i interesu obywateli;

– art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie;

- naruszenie przepisów dotyczących zasad postępowania, w tym naczelnych zasad postępowania administracyjnego, takich jak: zasada praworządności (art. 6 k.p.a.), zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasada pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 k.p.a.), zasada zasadności przesłanek (art. 11 k.p.a.).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2016. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji i postanowień sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organom nie można bowiem zarzucić naruszenia prawa procesowego. Brak też podstaw do przyjęcie naruszenia przepisów prawa materialnego czy to poprzez niewłaściwą wykładnię czy też nieprawidłowe ich zastosowanie.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena legalności decyzji Dyrektora OR ARiMR utrzymującej w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. W odniesieniu do takiego przedmiotu sprawy dokonywana przez sąd administracyjny ocena legalności zaskarżonej decyzji musi być przeprowadzona z uwzględnieniem obowiązującego modelu postępowania administracyjnego w sprawach o przyznanie tego rodzaju płatności.

Postępowanie administracyjne w tym przedmiocie wszczynane jest przez złożenie przez producenta rolnego wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Wniosek zawiera deklarację (oświadczenie) wnioskodawcy co do posiadania zgłoszonych do płatności działek rolnych i co do określenia sposobu ich rolniczego wykorzystania (tj. prowadzenia na nich działalności rolniczej ).

W sprawach omawianych płatności znajduje zastosowanie ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015 r. poz. 1551 ze zm. – w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji – dalej jako: ustawa o płatnościach). Stosownie do art. 3 ust. 1 tej ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 3 ust. 2 ustawy w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przy czym przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W świetle przytoczonych przepisów stwierdzić należy, że ustawa o płatnościach zawiera szczególną, w stosunku do przepisów k.p.a., regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej – wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. – nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a.

Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, iż nie ciąży na organach ARiMR obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie. Pogląd taki, ukształtowany w orzecznictwie na gruncie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego – Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 (przykładowo wyrok NSA z dnia 17 września 2015 r., II GSK 1729/14, wyrok NSA z dnia 29 maja 2014 r., II GSK 420/13, wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2015 r., II GSK 2078/13, wyrok NSA z dnia 4 marca 2015 r., II GSK 98/14 ) – ze względu na tożsamość regulacji – pozostaje aktualny również pod rządami ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. W konsekwencji więc to na skarżącej Spółce jako beneficjencie pomocy w toku postępowania przez organami ARiMR spoczywał procesowy obowiązek wykazania, iż działalność prowadzona jest przez nią na całej zadeklarowanej do płatności powierzchni.

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostały uregulowane w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Stosownie do treści art. 6 tej ustawy płatności bezpośrednie oraz płatność niezwiązana do tytoniu są przyznawane rolnikowi, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie. W myśl art. 7 ust. 1 ustawy płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz

2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

W myśl ust. 2, pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:

1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz

2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013;

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Stosownie do treści art. 14 ust. 1 ustawy płatność dodatkowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej jest większa niż 3 ha. Płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika: 1) nie większej niż 30 ha oraz 2) pomniejszonej o 3 ha (art. 14 ust. 2 ustawy).

W myśl art. 19 ust. 1 pkt 1 wysokość płatności obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni – po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej – po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy minister właściwy do spraw rozwoju wsi w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określa corocznie, w drodze rozporządzenia, stawki: 1) jednolitej płatności obszarowej, 2) płatności za zazielenienie, 3) płatności dla młodego rolnika, 4) płatności dodatkowej, 5) płatności związanych do powierzchni upraw, 6) płatności związanych do zwierząt – mając na względzie pułapy wsparcia ustalone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub na ich podstawie oraz powierzchnię albo liczbę zwierząt, które mogą być objęte tymi płatnościami.

Z kolei w myśl art. 36 ust. 1 ustawy Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zważywszy na podjęte przez organy rozstrzygnięcie oraz zarzuty odwołania i skargi, spór między skarżącą i organami orzekającymi dotyczył kwestii różnicy pomiędzy obszarem deklarowanym a kwalifikującym się do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok, a konkretnie zasadności zweryfikowania zadeklarowanej do płatności powierzchni działek nr [...], które według organów w całości nie kwalifikują się do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2015.

W związku z powyższym wskazać należy, że organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która to najpełniej jest w stanie oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku.

W gospodarstwie skarżącej Spółki w dniach od [...] lutego do [...] marca 2016 r. inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR przeprowadzili inspekcję terenową działek zadeklarowanych do płatności na 2015 rok. W trakcie inspekcji został zgromadzony materiał dowodowy w postaci protokołu sporządzonego z oględzin przedmiotowych działek ewidencyjnych oraz dokumentacji fotograficznej, wykonanej w trakcie pomiarów przeprowadzanych na działkach. Miejsca wykonywania dokumentacji fotograficznej zostały wskazane na szkicach z pomiarów.

Dokumentacja fotograficzna sporządzona w toku kontroli wykazała, iż grunty wykluczone z płatności nie były gruntami ornymi, gdyż znajdowały się tam drzewa, samosiewy drzew i krzewów, odrosty po ściętych drzewach, chwasty wieloletnie, roślinność szuwarowa (trzcinowiska), ślady po karczowaniu drzew, hałdy gruzu i śmieci, doły wyrobiskowe, głębokie bruzdy. Ponadto organ dokonał analizy ortofotomap spornych działek, które zostały sporządzone w oparciu o zdjęcia satelitarne wykonane w dniu 5 września 2014 r. Na ich podstawie organ stwierdził, że na działkach tych nastąpiła sukcesja naturalna lasu. Oględziny działek przeprowadzone w trakcie inspekcji w roku 2016 wykazały natomiast, że na przedmiotowych gruntach prowadzone są działania mające na celu przywrócenie ich do stanu umożliwiającego prowadzenie działalności rolniczej. Świadczą o tym pozostałości po usunięciu drzew, ścięte pnie, porozrzucane gałęzie, odrosty po ściętych drzewach. Jednakże zabiegi te nie doprowadziły tych gruntów do stanu, który pozwalałby na przyznanie do nich płatności.

W świetle powyższych dowodów, w szczególności dokumentacji fotograficznej uzasadnione były stwierdzenia organów, iż przedmiotowe grunty nie zostały poddane orce ani nie były uprawiane w inny sposób i tym samym nie były gruntami ornymi, a w konsekwencji nie mogły być gruntami ugorowanymi, jak deklarowała strona. Zasadnie organ odmówił również uznania, iż strona ugoruje grunty z powodu włączenia ich w system płodozmianu, skoro zebrany materiał dowodowy wskazywał, iż w latach wcześniejszych nie były tam prowadzone żadne uprawy. Skoro bowiem na gruntach tych występowały samosiewy drzew, odrosty wskazujące na nie usunięcie korzeni po wycince drzew, wody stojące i roślinność szuwarowa, hałdy ziemi, gruzu i śmieci oraz doły wyrobiskowe, trudno uznać, aby na takich gruntach możliwe było prowadzenie działalności rolniczej. Grunty te nie spełniały zatem wymogów wynikających z przepisów ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym z art. 8 ust. 1 i nie kwalifikowały się do przyznania płatności.

Mając powyższe na uwadze uznać należało, iż organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie i prawidłowo przeprowadziły postępowanie, zgodnie z modyfikacjami wynikającymi z art. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ponadto organ odwoławczy dokonał całościowej ponownej merytorycznej oceny sprawy w zgodzie z zasadą dwuinstancyjności wynikającą z art. 15 k.p.a. Stąd też nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty skargi dotyczące naruszeń przepisów postępowania, w tym art. 7, 77 i 80 k.p.a., które – jak już wskazano wyżej – w ogóle nie miały zastosowania. W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji organu II instancji, mimo iż niezwykle obszerne, spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., opisuje bowiem ustalenia faktyczne oraz dowody na podstawie, których poczyniono te ustalenia oraz ich ocenę, a ponadto wskazuje podstawę prawną rozstrzygnięcia i ustosunkowuje się do zarzutów odwołania. Zauważyć należy, że organ odwoławczy uzasadnił także brak konieczności przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków wyjaśniając powody, dla których nie mogły one stanowić podstawy podważenia wiarygodności ustaleń przeprowadzonej kontroli na miejscu. Dokumentacja pokontrolna, w szczególności wykonane zdjęcia pozwalają jednoznacznie stwierdzić stan użytkowania spornych działek, a strona nie wykazała, iż dokumentacja fotograficzna przedstawia w istocie inne tereny niż te, które określa protokół z kontroli.

W tym zakresie Sąd podziela wypracowane na gruncie dotychczasowego orzecznictwa sądowadministracyjnego stanowisko, w myśl którego w razie przeprowadzenia kontroli to właśnie protokół kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. W sytuacji zatem, gdy protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości – gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osobę spełniającą ustawowe warunki – nie można organowi postawić skutecznego zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. O wadze tych dowodów świadczy fakt, że kontrole mogą być przeprowadzane przez określone podmioty, wyspecjalizowane, bezstronne, stąd – co do zasady – przypisuje się im wiarygodność. Dowodom w postaci raportu z czynności kontrolnych z racji przeprowadzenia kontroli sporządzonym przez podmioty dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, bezstronne co do zasady, przypisać więc należy przymiot wiarygodności. Raport z czynności kontrolnych jest – co do zasady – dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Tym samym raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 11 listopada 2016 r., II GSK 1069/15)

Skoro zatem ustalenia kontroli, które należało uznać za wiarygodne i rzetelne, wykazały nieprawidłowości na spornych gruntach, to tym samym zawarte w zaskarżonej decyzji orzeczenie w zakresie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i nałożenie na Spółkę sankcji zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, należało uznać za zasadne i zgodne z prawem, zaś podniesione w skardze zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.

W tej sytuacji, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku