Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 391/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 9, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 155
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 14 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , Protokolant Pomocnik sekretarza Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2017 roku sprawy ze skargi K.Ł. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o przyznaniu renty strukturalnej w zakresie okresu wypłaty 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz K.Ł. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...]. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, ze zm.), art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273, ze zm.), § 12 ust. 5, § 17 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191, ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 30 kwietnia 2004 r., art. 10-12 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z dnia 26 czerwca 1999 r., ze zm.) w związku z art. 93 pkt 1 akapit trzeci rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L z dnia 21 października 2005 r.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...]. nr [...] o odmowie zmiany decyzji o przyznaniu renty strukturalnej.

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że w dniu 7 marca 2006 r. K. Ł. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006.

W dniu [...]. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wydał postanowienie stwierdzające, że wnioskodawca spełnia warunki niezbędne do uzyskania renty strukturalnej.

W dniu 13 września 2006 r. skarżący złożył dokumenty potwierdzające zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, w tym umowę darowizny z dnia [...] (akt notarialny Rep. [...]) wraz z formularzem zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego od 5 września 2006 r.

W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wydał decyzję [...] o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej od 5 września 2006 r. do 4 sierpnia 2016 r. w kwocie 1 553,40 zł. Decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 12 października 2006 r.

W dniu 1 marca 2008 r. organ I instancji wydał decyzję o zmianie od 1 marca 2008 r. wysokości renty strukturalnej i ustalił ją w kwocie 1 654,35 zł w związku ze zmianą kwoty najniższej emerytury zgodnie z Komunikatem Prezesa ZUS z dnia 20 lutego 2008 r. (M.P. Nr 21, poz. 211).

W dniu 10 marca 2009 r. organ I instancji wydał decyzję o zmianie od 1 marca 2009 r. wysokości renty strukturalnej i ustalił ją w kwocie 1 755,26 zł w związku ze zmianą kwoty najniższej emerytury zgodnie z Komunikatem Prezesa ZUS z dnia 20 lutego 2009 r. (M.P. Nr 14, poz. 188).

W dniu 4 marca 2010 r. organ I instancji wydał decyzję o zmianie od 1 marca 2010 r. wysokości renty strukturalnej i ustalił ją w kwocie 1 836,35 zł w związku ze zmianą kwoty najniższej emerytury zgodnie z Komunikatem Prezesa ZUS z dnia 15 lutego 2010 r. (M.P. Nr 10, poz. 110).

W dniu 2 marca 2011 r. organ I instancji wydał decyzję o zmianie od marca 2011 r. wysokości renty strukturalnej i ustalił ją w kwocie 1 893,27 zł w związku ze zmianą kwoty najniższej emerytury zgodnie z Komunikatem Prezesa ZUS z dnia 16 lutego 2011 r. (M.P. Nr 15, poz. 162).

W dniu 1 marca 2012 r. organ I instancji wydał decyzję o zmianie od marca 2012 r. wysokości renty strukturalnej i ustalił ją w kwocie 2 077,87 zł w związku ze zmianą kwoty najniższej emerytury zgodnie z art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, ze zm.).

W dniu 1 marca 2013 r. organ I instancji wydał decyzję o zmianie od marca 2013 r. wysokości renty strukturalnej i ustalił jej wysokość w kwocie 2 160,99 zł w związku ze zmianą kwoty najniższej emerytury zgodnie z Komunikatem Prezesa ZUS z dnia 14 lutego 2013 r. (M.P. poz. 95).

W dniu 19 marca 2014 r. organ I instancji wydał decyzję o zmianie od marca 2014 r. wysokości renty strukturalnej i ustalił jej wysokość w kwocie 2 195,57 zł w związku ze zmianą kwoty najniższej emerytury zgodnie z Komunikatem Prezesa ZUS z dnia 18 lutego 2014 r. (M.P. poz. 165).

W dniu 18 marca 2015 r. organ I instancji wydał decyzję o zmianie od marca 2015 r. wysokości renty strukturalnej i ustalił jej wysokość w kwocie 2 289,17 zł w związku ze zmianą kwoty najniższej emerytury zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1682).

W dniu 28 maja 2015 r. organ I instancji wydał decyzję o zwieszeniu wypłaty części renty strukturalnej w części równej 50% wysokości ustalonej dotychczas kwoty renty strukturalnej, tj. o kwotę 1 144,58 zł.

Decyzją z dnia 21 sierpnia 2015 r. organ II instancji uchylił decyzję z dnia 28 maja 2015 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W dniu 31 sierpnia 2015 r. skarżący złożył decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 czerwca 2015 r. o przyznaniu emerytury zaliczkowej.

W dniu 1 października 2015 r. skarżący złożył decyzje Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 7 września 2015 r. o przyznaniu emerytury rolniczej oraz z dnia 16 września 2015 r. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury rolniczej.

W związku z powyższym w dniu 12 października 2015 r. organ I instancji wydał decyzję o zmianie wysokości renty strukturalnej. Od 1 maja 2015 r. wysokość renty strukturalnej została ustalona w kwocie 413,78 zł w ten sposób, że jej kwota brutto 2 289,17 zł została pomniejszona o kwotę brutto przyznanego świadczenia emerytalnego z ZUS w kwocie 802,39 zł oraz kwotę brutto przyznanego świadczenia emerytalnego z KRUS w kwocie 1 073,00 zł. Od 1 sierpnia 2015 r. wysokość renty strukturalnej została ustalona w kwocie 412,19 zł w ten sposób, że jej kwota brutto 2 289,17 zł została pomniejszona o kwotę brutto przyznanego świadczenia emerytalnego z ZUS w kwocie 802,39 zł oraz kwotę brutto przyznanego świadczenia emerytalnego z KRUS w kwocie 1 074,59 zł.

W dniu 23 października 2015 r. skarżący złożył decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 października 2015 r. o przyznaniu emerytury w kwocie ostatecznej od 1 maja 2015 r. w kwocie brutto 802,39 zł.

W odwołaniu od decyzji z dnia 12 października 2015 r., uzupełnionym pismem z dnia 28 października 2015 r., skarżący nie zgodził się z wysokością ustalonej kwoty renty strukturalnej. Skarżący dodatkowo podniósł, że w decyzji z dnia 6 października 2006 r. jest błąd w określeniu okresu czasu, do kiedy należy mu się renta strukturalna. Rentę strukturalną przyznaje się na 10 lat.

Decyzją z dnia 10 grudnia 2015 r. organ II instancji uchylił w całości decyzję z dnia 12 października 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ II instancji wskazał na zawarty w odwołaniu wniosek skarżącego o "skorygowanie" decyzji z dnia 6 października 2006 r. o przyznaniu renty strukturalnej w zakresie okresu czasu, na jaki ją przyznano.

Organ I instancji w dniu 16 lutego 2016 r. wydał decyzję o odmowie zmiany decyzji o przyznaniu renty strukturalnej w zakresie okresu wypłaty świadczenia.

W odwołaniu skarżący podniósł, że organ I instancji swoją decyzją skrócił o jeden miesiąc wypłatę renty strukturalnej. Ustawa przewiduje 10-letnie prawo do renty strukturalnej, tj. 120 miesięcy równe 365 dniom. Wobec czego decyzja jest niezgodna z rzeczywistością i krzywdząca dla skarżącego.

W dniu 15 marca 2016 r. organ I instancji wydał decyzję o zmianie od marca 2016 r. wysokości renty strukturalnej i ustalił ją w kwocie 413,18 zł w związku ze zmianą kwoty najniższej emerytury zgodnie z Komunikatem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent (M.P. poz. 168).

Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie.

Decyzją z dnia 11 kwietnia 2016 r. organ II instancji uchylił decyzję z dnia 15 marca 2016 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ II instancji wskazał, że w pierwszej kolejność organ l instancji powinien rozstrzygnąć w przedmiocie skorygowania decyzji przyznającej rentę strukturalną, następnie w przedmiocie zmiany jej wysokości w związku z uzyskanymi świadczeniami emerytalnymi z ZUS i KRUS, a w następnej kolejności w przedmiocie zmiany wysokości renty w związku z waloryzacją od marca 2016 r.

Decyzją z dnia 8 kwietnia 2016 r. organ II instancji uchylił w całości decyzję z dnia 16 lutego 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując, że skarżący wnosząc o "skorygowanie" decyzji o przyznaniu renty strukturalnej nie wskazał, w jakim trybie o to wnosi.

W piśmie z dnia 30 maja 2016 r. organ I instancji zwrócił się do skarżącego o doprecyzowanie, w jakim trybie wnosi o skorygowanie decyzji z dnia 6 października 2006 r. o przyznaniu renty strukturalnej.

Organ II instancji wskazał, że w piśmie z dnia 10 czerwca 2016 r. skarżący mylnie odniósł treść wezwania do odwołania zamiast do wniosku o "skorygowanie" decyzji ostatecznej stwierdzając, że art. 64 § 2 k.p.a. definiuje jakie są braki formalne. Takie nie wystąpiły w jego odwołaniu. Nie jest w jego kompetencji sugerowanie, w jakim trybie powinna być wydana decyzja.

W dniu [...] organ I instancji wydał decyzję nr [...] o odmowie zmiany decyzji o przyznaniu renty strukturalnej w zakresie okresu wypłaty świadczenia.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił, że w decyzjach została błędnie ustalona data zakończenia 10-letniego okresu, na jaki została przyznana renta strukturalna na dzień 4 sierpnia 2016 r. Zdaniem skarżącego okres ten powinien zakończyć się w dniu 5 września 2016 r.

W dniu [...] organ I instancji wydał decyzję nr [...] o zmianie wysokości renty strukturalnej. Organ l instancji ustalił od 1 maja 2015 r. wysokość pobieranej renty strukturalnej na kwotę 413,78 zł miesięcznie, a od 1 sierpnia 2015 r. na kwotę 412,19 zł miesięcznie.

W dniu [...] organ I instancji wydał decyzję nr [...] o zmianie wysokości renty strukturalnej od marca 2016 r. w związku z Komunikatem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 lutego 2016 r. (M.P. poz. 168).

Od decyzji z dnia 11 czerwca 2016 r. skarżący również wniósł odwołania.

Organ II instancji utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] nr [...] podniósł, że w § 13 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. ustanowiony został termin dziesięcioletni jako maksymalny okres, na jaki może zostać przyznana i wypłacana wnioskodawcy renta strukturalna. Ustawodawca w rozporządzeniu określił termin w latach, w więc istotną kwestią pozostaje sposób liczenia terminu określonego w latach. Regulacja k.p.a., art. 57 rozdziału 10 "Terminy" nie precyzuje sposobu obliczania terminu oznaczonego w latach. Stąd zgodnie z art. 110 k.c. jeżeli ustawa, orzeczenie sądu lub decyzja innego organu państwowego albo czynność prawna oznacza termin, nie określając sposobu jego obliczania, stosuje się przepisy poniższe. Tak więc w sprawach o przyznanie renty strukturalnej zastosowanie będzie miał art. 114 k.c. stanowiący, że jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach lub latach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się za dni trzydzieści, a rok za dni trzysta sześćdziesiąt pięć. Nadto, termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z dniem, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca (art. 112 k.c.). Według art. 115 k.c. jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy, termin upływa dnia następnego. Nie uwzględnia się dnia zdarzenia przy terminach liczonych w dniach, a nie przy terminach rocznych. Odnosząc powyższe na grunt § 13 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. uznaje się, że pomoc przyznano na każdy miesiąc kalendarzowy objęty okresem przysługiwania jej wypłaty. Rentę wypłaca się w pełnej wysokości za każdy miesiąc, za który przysługuje (w tym pierwszy i ostatni), począwszy od miesiąca, w którym zostały spełnione warunki do jej przyznania oraz niezależnie od daty dziennej spełnienia kryteriów przyznania pomocy. Zatem rzeczywisty okres wypłaty renty strukturalnej stanowią okresy liczone od pierwszego dnia miesiąca do ostatniego dnia miesiąca przysługiwania wsparcia. W ocenie organu II instancji określony w decyzji z dnia 6 października 2006 r. okres, na jaki przyznano skarżącemu rentę strukturalną, stanowi zastosowanie wprost dyspozycji zawartej w § 13 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. Tak określony okres, odpowiada okresowi przyznania prawa do wypłaty renty przez 10 lat składających się z 120 miesięcznych płatności. Płatność przysługuje w pełnej wysokości za cały miesiąc, bez podziału na ilość dni, gdyż § 13 pkt 1 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. nie określa wypłat w okresach dziennych. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. w zakresie przyznania renty strukturalnej od dnia 5 września 2006 r. obejmującego okres jej wypłaty przez 10 lat od pierwszej płatności za wrzesień 2006 r. w pełnej miesięcznej wysokości. Ostatnią wypłatę renty strukturalnej za 120 miesiąc jej realizacji, skarżący otrzymał za sierpień 2016 r. przelewem na rachunek bankowy. Podzielenie argumentacji skarżącego, że renta strukturalna powinna zostać jeszcze wypłacona za miesiąc wrzesień 2016 r., doprowadziłoby do wypłaty renty strukturalnej łącznie za 121 miesięcy, a tym samym jej wypłaty dłużej niż przez 10 lat i do naruszenia § 13 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r.

W skardze na powyższą decyzję K. Ł. zakwestionował prawidłowość ustalenia okresu czasu, na jaki przyznano mu rentę strukturalną decyzją z dnia 6 października 2006 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 19 czerwca 2017 r. skarżący podniósł, że 10-letni okres minął nie 4, lecz 31 sierpnia 2015 r., co stanowi okres 120 miesięcy. W odwołaniu z dnia 25 października 2015 r., wnosząc o skorygowanie okresu pobierania renty strukturalnej, wyraził zgodę na dokonanie przez organ wyboru trybu zmiany decyzji o przyznaniu renty strukturalnej.

Na rozprawie w dniu 14 lipca 2017 r. skarżący oświadczył, że popiera skargę. Rentę strukturalną otrzymał za 120 miesięcy. Skarżący wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując tej kontroli sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną oraz stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).

Ocena legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów wykazała, że skarga jest uzasadniona.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że decyzją z dnia 6 października 2006 r. organ I instancji przyznał skarżącemu rentę strukturalną od 5 września 2006 r. do 4 sierpnia 2016 r. Decyzja ta jest ostateczna. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

W odwołaniu od decyzji z dnia 12 października 2015 r. o zmianie wysokości renty strukturalnej skarżący zakwestionował prawidłowość ustalenia w decyzji z dnia 6 października 2006 r. okresu czasu, na jaki została przyznana mu renta strukturalna oraz wniósł o "skorygowanie" tej decyzji.

Jak wynika z akt sprawy, w piśmie z dnia 30 maja 2016 r. organ I instancji wezwał skarżącego do sprecyzowania, w jakim trybie wnosi o "skorygowanie" decyzji z dnia 6 października 2006 r. W wezwaniu tym organ I instancji przytoczył treść art. 155 i art. 156 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na to wezwanie skarżący w piśmie z dnia 10 czerwca 2016 r. stwierdził, że nie jest w jego "kompetencji sugerowanie, w jakim trybie powinna być wydana decyzja". Jednocześnie zaś skarżący stwierdził, że według niego zachodzą podstawy do zastosowania w jego sprawie art. 155 i art. 156 k.p.a.

Z wydanych w rozpoznawanej sprawie decyzji organów obu instancji nie wynika w sposób jednoznaczny, w jakim trybie prowadzone było postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją. Jednakże z uwagi na to, że w decyzji z dnia 10 czerwca 2016 r. organ I instancji powołał w jej podstawie prawnej art. 155 k.p.a. wskazać należy, iż zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.

Z wykładni gramatycznej art. 155 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: 1) strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji; 2) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji; 3) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Uwzględniając regułę interpretacyjną zawartą w przepisie art. 16 § 1 zdanie drugie, należy przyjąć, że przedmiotem postępowania określonego w art. 155 jest stwierdzenie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. W przypadku gdy organ administracji publicznej ustali istnienie tych przesłanek, może uchylić lub zmienić dotychczasową decyzję ostateczną (por. Andrzej Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, teza 13). Dodać trzeba, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że pojęcie "nabycia prawa" należy rozumieć w tym wypadku szeroko. Przyjmuje się, że każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabywa prawa". Oznacza to, że także w sytuacji, gdy ostateczna decyzja administracyjna nakłada na stronę określone obowiązki, ma ona znamiona prawne decyzji, z której strona "nabywa prawa", bowiem decyzja ta kształtuje sytuację prawną strony przez określenie czy i jakie obowiązki oraz w jakim zakresie na niej ciążą (por. wyrok SN z 12 grudnia 1997 r., III RN/92/97, OSNAPiUS 1998, Nr 10, poz. 290, wyrok NTA z 27 stycznia 1932 r., 1. Rej. 7168/29 oraz wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1985 r., III SA 1003/85, OSPiKA z 1987 r. Nr 7-8, poz. 163).

Należy także zwrócić uwagę na wzajemne relacje trybu nadzwyczajnego przewidzianego w art. 155 k.p.a. oraz instytucji wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 stycznia 1999 r., III RN 101/98 (OSNAPiUS 1999/20/637) wskazał, iż uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. może nastąpić jedynie wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 k.p.a.) lub do stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 k.p.a.). Pogląd ten jest wyrażany także w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Gliwicach z 22 marca 2012 r., II SA/Gl 45/12; wyroki NSA: z 13 października 1995 r., III SA 27/95; z 17 sierpnia 2016 r., I OSK 2937/15).

Wydanie prawidłowej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. powinno zatem poprzedzać zbadanie, co do podstaw wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. W trybie określonym w art. 155 k.p.a. można dokonać zmiany decyzji dotkniętych wadami niekwalifikowanymi, a zatem wadami niedającymi podstaw do uruchomienia postępowań nadzwyczajnych w sprawie wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności decyzji. Regulacja ta otwiera możliwość zmiany decyzji prawidłowych, a także decyzji podjętych w wyniku wadliwej wykładni prawa materialnego lub decyzji wydanych w ramach norm uznaniowych prawa materialnego (por. wyroki NSA: z 13 października 1995 r., III SA 27/95; z 15 listopada 1996 r., III SA 1110/95; z 4 stycznia 2011 r., I OSK 339/10; z 20 października 2011 r., II OSK 1442/10; z 17 sierpnia 2016 r., I OSK 2937/15; z 17 sierpnia 2016 r., I OSK 2937/15; wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 lutego 2005 r., II SA/Łd 1675/03). Istotą przepisu art. 155 k.p.a. jest możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, które pomimo, że wydane zostały w zgodzie z przepisami prawa, to jednak kolidują z innymi wartościami, które mogą przemawiać za zmianą lub uchyleniem tychże decyzji. A zatem samo stwierdzenie, iż decyzja ostateczna wydana została zgodnie z przepisami prawa nie uzasadnia odmowy zmiany tejże decyzji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 lutego 2005 r., II SA/Łd 1675/03).

Taka konstrukcja prawna powoduje, że przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 155 k.p.a. jest ustalenie przesłanek do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, a zatem przesłanek, o jakich mowa w tymże przepisie. Nie może być uznana za zgodną z prawem decyzja wydana bez ustalenia i rozważenia okoliczności faktycznych i prawnych objętych hipotezą przepisu prawa mającego zastosowanie w danej sprawie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 stycznia 1987 r., III SA 1048/86, ograniczenie się przez organ przy rozpatrywaniu sprawy w trybie art. 155 k.p.a. wyłącznie do skontrolowania legalności decyzji objętej wnioskiem strony i zaniechanie rozpoznania sprawy w świetle przesłanek do zmiany lub uchylenia decyzji, określonych w tym artykule stanowi naruszenie prawa (ONSA 1987, Nr 2, poz. 50).

W ocenie sądu sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie, albowiem organy administracji obu instancji badały wyłącznie zgodność z prawem decyzji z dnia 6 października 2006 r. o przyznaniu renty strukturalnej w zakresie okresu czasu, na jaki to świadczenie zostało przyznane. Organy administracji obu instancji w uzasadnieniach wydanych w niniejszej sprawie decyzji odnoszą się jedynie do kwestii prawidłowości ustalenia okresu czasu, na jaki przyznano skarżącemu rentę strukturalną. W uzasadnieniach tych brak jest natomiast jakichkolwiek rozważań odnośnie określonych w art. 155 k.p.a. przesłanek uchylenia lub zamiany decyzji ostatecznej. Organy administracji nie rozważyły w ogóle przesłanek określonych w art. 155 k.p.a. Wprowadzenie przesłanki zgodności wzruszenia decyzji w trybie art. 155 k.p.a. z interesem społecznym i interesem strony tymczasem oznacza, iż organ administracji nie może rozpoznając sprawę na podstawie tego przepisu nie ustosunkować się do celowości wzruszenia decyzji. Nawet okoliczność, że strona postępowania nie wskazuje przesłanek, na podstawie których opiera swoje żądanie nie zwalnia organu z obowiązku rozważenia, czy przesłanki takowe istnieją. W odwołaniu od decyzji z dnia 16 lutego 2016 r. o odmowie zmiany decyzji o przyznaniu renty strukturalnej skarżący zarzucał, że decyzja o przyznaniu renty strukturalnej w spornym zakresie jest krzywdząca. Niezależnie od tego, czy wpłynęłoby to na podjęte rozstrzygnięcie, przesłanki interesu społecznego lub słusznego interes strony wymagały rozważenia. Efekt tych rozważań winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Uzasadnienie decyzji administracyjnej winno czynić zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. zgodnie, z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Brak rozważań odnośnie wyboru trybu wzruszenia decyzji ostatecznej o przyznaniu renty strukturalnej oraz określonych w art. 155 k.p.a. przesłanek uchylenia lub zamiany decyzji ostatecznej przyjmując, że organy prowadziły postępowanie w tym trybie, gdyż organ I instancji powołał ten przepis w podstawie prawnej decyzji, stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nadto należy zauważyć, że zastosowanie art. 155 k.p.a. objęte jest uznaniem administracyjnym. W każdym jednak przypadku, gdy decyzja podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego, powinna ona zawierać wyczerpujące motywy rozstrzygnięcia. Uznanie administracyjne nie może bowiem oznaczać dowolności. Brak uzasadnienia w tym zakresie pozbawia sąd możliwości oceny, czy granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone. Postępowanie administracyjne przeprowadzone przed wydaniem przez organ administracji decyzji powinno zapewnić dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten wynika w szczególności z art. 7 k.p.a. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego i często uniemożliwia prawidłowe zastosowanie przepisów prawa. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone z naruszeniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Brzmienie art. 155 k.p.a. jednoznacznie wskazuje na obowiązek rozważenia słusznego interesu strony i interesu społecznego. Obowiązek ten łączy się nierozerwalnie z nakazem rzetelnego, wszechstronnego wyjaśnienia i rozważenia okoliczności sprawy, a następnie wydania rozstrzygnięcia w zgodzie z obowiązującym porządkiem prawnym. Przypomnieć także trzeba, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a czuwając nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, winny w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.).

Organ, rozpoznając sprawę ponownie uwzględni przedstawione wyżej rozważania. W szczególności organ ustali istnienie przesłanek zastosowanego trybu nadzwyczajnego wzruszenia ostatecznej decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, a następnie uzasadni swoje stanowisko zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

ms