Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1152/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 13 r ust 12, art. 25
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 listopada 2019 r. sprawy ze skargi W.P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 24 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej dla producentów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) – dalej jako "kpa" w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2137 ze zm.) w zw. z § 13r rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania W. P. – dalej jako "Skarżący" od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (dalej jako "Kierownik ARiMR") z dnia 30.01.2019 r. w sprawie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Podstawą powyższego rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

W dniu 05.10.2018 r. Skarżący zwrócił się do Kierownika ARiMR z wnioskiem o dzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi.

W sekcji VIII wniosku Skarżący oświadczył, iż posiada ubezpieczenie co najmniej 50% powierzchni upraw rolnych w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej z wyłączeniem łąk i pastwisk co najmniej od jednego z ryzyk.

W sekcji IX wniosku Skarżący wskazał, iż wnioskuje o pomoc publiczną, udzielaną na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. L 193 z 1.7.2014, str. 1-75), tj. w przypadku gdy szkody wyniosły powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej lub średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech ostatnich lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najniższej i najwyższej wielkości produkcji.

W części B sekcji IX.I wniosku Skarżący wniósł o udzielenie pomocy finansowej do powierzchni 108,11 ha upraw rolnych, w których wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy. Z kolei w części D sekcji IX.II wniosku wniósł o udzielenie pomocy finansowej do powierzchni 675,87 ha upraw rolnych, w których wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy i poniżej 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy.

Skarżący złożył oświadczenie dotyczące położenia gospodarstwa rolnego, w którym wskazał, iż gospodarstwo rolne jest położone na obszarach z ograniczeniami naturalnymi oraz oświadczył, iż nie otrzymał odszkodowania z tytułu wystąpienia szkód spowodowanych przez suszę lub powódź w 2018 r. w uprawach rolnych, jak również oświadczył, że wszystkie dane podane we wniosku oraz w załącznikach do niego są prawdziwe i zgodne ze stanem faktycznym oraz, że znane są mu skutki składania fałszywych oświadczeń wynikających z art. 297 § 1 ustawy - Kodeks karny.

Do wniosku Skarżący załączył wykaz działek ewidencyjnych i powierzchni upraw, na których wystąpiły szkody oraz potwierdzony przez Wojewodę protokół zbiorczy nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego. Skarżący zaznaczył na wniosku, że wraz z nim złożył 2 sztuki kopii polis ubezpieczenia upraw rolnych. Były to polisa nr [...] zawarta między Skarżącym a Towarzystwem Ubezpieczeniowym B oraz polisa nr [...] zawartą między Skarżącym a A.

W dniu 12.10.2018 r. Skarżący przedłożył kolejna polisę nr [...] zawartą między Skarżącym a Towarzystwem Ubezpieczeniowym B oraz pismo "wyjaśnienia do polis ubezpieczeniowych".

W dniu 29.10.2018 r. Skarżący przedłożył potwierdzoną przez Wojewodę korektę protokołu zbiorczego nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego.

Decyzją z dnia 30.01.2019 r. Kierownik ARiMR przyznał Skarżącemu pomoc finansową o wartości brutto 223.020,00 zł, stanowiącej równowartość 51.923,08 euro, do szkód powstałych w uprawach rolnych obejmujących co najmniej 30% i mniej niż 70% danej uprawy rolnej oraz szkód na powierzchni uprawy w wysokości co najmniej 70% danej uprawy. Ponadto organ pierwszej instancji odmówił przyznania pomocy finansowej w pozostałej części objętej wnioskiem.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z § 13r ust. 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 roku w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.), pomoc, o której mowa w ust. 1, pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

Organ wyjaśnił, iż po analizie całości materiału dowodowego ustalono, iż areał upraw w gospodarstwie rolnym producenta rolnego wynosił 965,88 ha, natomiast ubezpieczeniu podlegało jedynie 375,09 ha, co nie stanowi 50% powierzchni upraw w gospodarstwie, które winny podlegać ubezpieczeniu, czyli 482,72 ha.

Organ wskazał, które działki przyjął do wyliczenia powierzchni ubezpieczonej objętych polisą nr [...].

Organ wyjaśnił, że nie uwzględnił do przyznania pomocy działki nr [...] o powierzchni upraw 25 ha, gdyż działka ta została zadeklarowana do płatności obszarowych przez inną osobę.

Kierownik ARiMR wyjaśnił, iż polisy o nr [...] oraz [...] nie zostały uwzględnione do przyznania Skarżącemu pomocy finansowej, opisując szczegółowo powody, dla których nie mogły one stanowić o przyznaniu producentowi pomocy w pełnej wysokości.

Odwołanie, w którym strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, nie zostało uwzględnione.

Organ odwoławczy stwierdził, że strona w przepisanym prawem terminie złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy a wraz w wnioskiem przedłożyła protokół z oszacowania szkód spowodowanych suszą.

Kwestią sporną pozostaje natomiast ustalenie, czy strona spełniła przesłanki z § 13r ust. 12 rozporządzenia warunkujące przyznanie pomocy w pełnej wysokości.

W tym celu organ odwoławczy dokonał weryfikacji załączanych przez stronę do wniosku umów ubezpieczenia upraw rolnych oraz wyjaśnień strony w tej materii.

Umowa ubezpieczenia nr [...] została zawarta między Skarżącym a A w dniu 24.04.2017 r. Jak wynika z zapisów umowy osobą ubezpieczającą jak i osobą ubezpieczoną jest Skarżący. Ubezpieczenie obejmuje okres od 25.04.2017 r. do 24.04.2018 r. Umową tą są objęte uprawy położone na dwudziestu dwóch działkach ewidencyjnych, w ramach niniejszej sprawy przedmiotem weryfikacji są uprawy położone na działkach ewidencyjnych, które były w posiadaniu strony, co ustalono w oparciu o wniosek o przyznanie pomocy suszowej jak również danych zawartych w prowadzonej przez ARiMR bazie danych IACS. Uprawy były ubezpieczone od jednego z ryzyk wskazanych w rozporządzeniu, tj. od gradu.

Wbrew twierdzeniom organu pierwszej instancji ochrona ubezpieczeniowa wynikła z powyższej umowy nie wygasła przed terminem suszy. Jak trafnie wskazał organ pierwszej instancji susza jest zjawiskiem długotrwałym. Zgodnie z protokołem nr [...] "zbiorczy korekta", sporządzonego przez Komisję ds. szacowania szkód w gospodarstwach rolnych, datą wystąpienia szkód na skutek suszy jest okres pomiędzy 01.04.2018 r. a 10.06.2018 r. Ze względu na długotrwałe skutki suszy ARiMR dla celów dowodowych przyjmuje, że ostateczną datą wystąpienia szkody w uprawach na skutek suszy jest dzień sporządzenia protokołu, o którym mowa powyżej, co nie wyklucza faktu, że może ona nastąpić i we wcześniejszym terminie. Zatem ochrona ubezpieczeniowa w odniesieniu do części działek będących w posiadaniu Skarżącego istniała w dniu wystąpienia suszy, o ile wziąć pod uwagę sam okres obowiązywania umowy. Należy jednak zważyć, że zgodnie z § 13r ust. 12 rozporządzenia pomoc finansową dla producenta rolnego poszkodowanego w 2018 r. przez suszę lub powódź pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z następujących ryzyk: suszy, gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny.

Powyższy przepis wskazuje, że aby uzyskać pomoc w pełnej wysokości, ubezpieczeniem winno być objęte 50% powierzchni upraw znajdujących się w dniu wystąpienia szkód na użytkach rolnych będących w posiadaniu wnioskodawcy.

Jak wynika z zapisów umowy, ubezpieczeniem były objęte rzepak na ziarno oraz pszenica na ziarno, dla których wskazano jako rok zbioru rok 2017. Zatem były to uprawy które należało zebrać w roku 2017 i nie są to uprawy znajdujące się w gospodarstwie rolnika w dniu wystąpienia szkody w roku 2018.

Przedstawiona przez wnioskodawcę polisa nr [...] obejmująca ochroną ubezpieczeniową uprawy, których w dniu wystąpienia szkód nie było w gospodarstwie strony nie może zostać, zdaniem organu odwoławczego, uwzględniona do weryfikacji spełnienia warunku dotyczącego posiadania ubezpieczenia upraw.

W odniesieniu do polisy nr [...] organ stwierdził, że umowa ubezpieczenia została zawarta między Skarżącym a B Polska Towarzystwo Ubezpieczeń w dniu 20.10.2017 r. Jak wynika z zapisów umowy osobą ubezpieczającą jest Skarżący natomiast osobą ubezpieczoną jest T. P. (dalej jako "syn Skarżącego"). Ubezpieczenie obejmuje okres od 03.11.2017 r. do 02.11.2018 r. Umową tą są objęte uprawy położone m.in. na działkach ewidencyjnych, które były w posiadaniu strony, jednakże jak trafnie wskazał organ pierwszej instancji przedstawiona przez wnioskodawcę polisa nie może zostać uwzględniona przy weryfikacji spełnienia warunku dotyczącego posiadania ubezpieczenia upraw.

Organ odwoławczy podkreślił, iż z powyższej polisy wynika, że ubezpieczający i ubezpieczony to dwa różne podmioty, zatem jest to umowa ubezpieczenia na cudzy rachunek (art. 808 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1025 ze zm.). W ubezpieczeniu na cudzy rachunek ubezpieczający we własnym imieniu zawiera umowę ubezpieczenia, w której przedmiotem ochrony ubezpieczeniowej jest interes majątkowy innej osoby (ubezpieczonego). Wskutek tego, że ubezpieczony interes przysługuje owej innej osobie, organ stwierdza, że to na jej rzecz jest świadczona ochrona ubezpieczeniowa i to jej właśnie może być wypłacone ewentualne świadczenie pieniężne przez ubezpieczyciela po zajściu wypadku ubezpieczeniowego.

Odnosząc się do zarzutu Skarżącego, iż błędne jest ustalenie przez organ pierwszej instancji, iż nieistotne jest objęcie ubezpieczeniem pola uprawnego strony, lecz istotny jest podmiot zawierający umowę ubezpieczenia, co w ocenie strony doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. § 13r ust. 12 rozporządzenia oraz art. 25 ust. 9 rozporządzenia (UE) nr 702/2014, organ odwoławczy analizując powyższy zarzut stwierdza, iż zgodnie z § 13 r ust 2 pkt 1 rozporządzenia przedmiotowa pomoc jest udzielana na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia nr 702/2014 - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą powyżej 30% (...)

Jak zatem wynika z powyższego, pomoc przyznawana jest na warunkach określonych w rozporządzeniu (UE) nr 702/2014. Artykuł 25 rozporządzenia zgodnie ze swoim tytułem reguluje zasady pomocy na wyrównanie szkód spowodowanych przez niekorzystne zjawiska klimatyczne porównywalne do klęski żywiołowej, a zatem ma również zastosowanie w niniejszej sprawie. Ust. 9 ww. art. 25 stanowi: "Pomoc przyznaną na mocy niniejszego artykułu zmniejsza się o 50 %, chyba że przyznawana jest ona beneficjentom, którzy wykupili polisę ubezpieczeniową na co najmniej 50 % średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją i obejmującą zagrożenia związane z niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi statystycznie najczęściej występującymi w danym państwie członkowskim lub regionie, które są objęte zakresem ubezpieczeń."

Organ odwoławczy dalej podkreśla, że zgodnie z motywem 54 preambuły do rozporządzenia (UE) nr 702/2014 pomoc państwa na wyrównanie szkód spowodowanych przez niekorzystne zjawiska klimatyczne porównywalne do klęsk żywiołowych, na zwalczanie chorób zwierząt i szkodników roślin oraz pomoc z tytułu składek ubezpieczeniowych powinna ograniczać się do pomocy beneficjentom, którzy borykają się ze szczególnymi trudnościami, mimo że podjęli racjonalne wysiłki w celu zminimalizowania danego ryzyka.

Zestawienie powyższych przepisów, zdaniem organu, wskazuje, iż istotą wynikającą z powyższych zapisów jest to, by grunty rolne, na których powstały szkody spowodowane przez niekorzystne warunki klimatyczne były ubezpieczone w taki sposób, aby beneficjent, posiadacz gruntów mógł skorzystać z ubezpieczenia. W związku z powyższym beneficjent nie musi być osobą ubezpieczającą, ale musi być co najmniej osobą uprawnioną do skorzystania z polisy, tak aby zminimalizować negatywne skutki spowodowane przez niekorzystne zjawiska klimatyczne w prowadzonej działalności.

Odnosząc się do treści polisy nr [...] organ stwierdza, iż skoro zgodnie z treścią art. 808 K.c. ubezpieczający zawiera umowę, w której przedmiotem ochrony ubezpieczeniowej jest interes majątkowy innej osoby (ubezpieczonego), to w tym wypadku ubezpieczeniu podlegały działki ewidencyjne i położone na nich uprawy będące w posiadaniu Skarżącego.

Odnosząc się zaś do wyjaśnień Strony, że doszło do wymiany działek oraz że ubezpieczyciel po zgłoszeniu zmiany "nie widział powodu do zmiany polis"; Trafnie zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji stwierdził, że to na wnioskodawcy ciążył obowiązek zmiany danych zawartych w polisach, i to wnioskodawca powinien był zapewnić zgodność polisy z nowym stanem faktycznym, który zaistniał po złożeniu wniosku o płatności w 2018 r.

Skoro zgodnie z § 13r ust. 12 rozporządzenia niezbędnym dla uzyskania pomocy w pełnej wysokości jest aby w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, było ubezpieczonych (z zachowaniem warunków wskazanych w rozporządzeniu (UE) nr 702/2014) od wskazanych ryzyk, to organy administracji w celu potwierdzenia powyższego warunku opierają się na przedstawionych przez stronę dokumentach - umowach ubezpieczenia, a strona nie dokonała, jak również nie przedłożyła w ARiMR aneksu do ww. polisy. Zdaniem organu odwoławczego, przedstawiona przez Skarżącego polisa nie może zostać uwzględniona do weryfikacji spełnienia warunku dotyczącego posiadania ubezpieczenia upraw.

Odnosząc się do zarzutu strony, w przedmiocie wątpliwości organu w zakresie podmiotu, na rzecz którego suma ubezpieczenia winna zostać wypłacona, organ wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom strony nie miał wątpliwości kto jest osobą, na rzecz której suma ubezpieczenia powinna być wypłacona, gdyż wynika to z załączonych umów ubezpieczenia, w których osoba ubezpieczona jest imiennie wskazana.

Z oświadczenia strony z dnia 12.10.2018 r. wynikało, że wnioskodawca posiadał wiedzę, iż umowa ubezpieczenia winna ulec zmianie, jednocześnie jednak oświadczył, iż nie przedstawi do ww. umowy aneksu, gdyż takiego nie sporządzono. Skarżący nie przedstawił również umowy cesji.

Organ odwoławczy ponownie podkreślił, że co prawda z literalnego brzmienia § 13 ust. 12 rozporządzenia nie wynika obowiązek ubezpieczenia upraw osobiście przez rolnika, to jednak racjonalnym jest przyjęcie, że strona powinna móc z niego skorzystać. Wnioskodawca nie musi być zatem ubezpieczającym, ale musi być osobą uprawnioną do skorzystania z polisy (ubezpieczonym lub upoważnionym do odbioru świadczenia), tak aby zminimalizować negatywne skutki spowodowane przez niekorzystne zjawiska klimatyczne w prowadzonej działalności.

Powyższe oznacza, iż nie ma przeszkód, by wnioskodawca razem z wnioskiem o udzielenie pomocy przedstawił polisę ubezpieczenia obejmującą działki rolne wchodzące w skład jego gospodarstwa, zawartą przez osobę trzecią oraz załączył umowę cesji wierzytelności z polisy z ubezpieczającym, chyba że umowa z Ubezpieczycielem wyłączałaby taką możliwość. Istotnym jest, aby cedent był osobą uprawnioną do przeniesienia swoich praw i obowiązków na cesjonariusza.

Zgodnie bowiem z art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego, wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Jednocześnie w myśl § 2 wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.

Umowa cesji dla celów dowodowych powinna być zawarta w formie pisemnej. Tym bardziej, że Zakład Ubezpieczeń nie dokonałby wypłaty odszkodowania bez pisemnego potwierdzenia prawa cesjonariusza do odbioru przedmiotu świadczenia.

Zakład Ubezpieczeń dokonuje wypłaty odszkodowania w przypadku wystąpienia zdarzenia losowego określonego w umowie w okresie jej obowiązywania, na wniosek ubezpieczonego lub osoby będącej cesjonariuszem praw i obowiązków wynikających z umowy ubezpieczenia, złożony w terminie określonym umową (postanowienia Ogólnych Warunków Umów właściwych dla umowy) lub przepisami prawa. Ważnym jest więc, aby osoba występująca o wypłatę odszkodowania była uprawniona do odbioru środków pieniężnych z polisy.

Zawarcie umowy cesji wierzytelności po terminie wyznaczającym ostateczną datę zgłoszenia roszczenia o wypłatę odszkodowania byłoby niecelowe.

Organ odwoławczy stwierdza, że wnioskodawca w sprawie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy, w przypadku przedstawienia umowy ubezpieczenia obejmującej działki rolne wchodzące w skład jego gospodarstwa zawartej przez osobę trzecią, powinien załączyć umowę cesji wierzytelności z polisy zawartą w okresie uprawniającym do wystąpienia z wnioskiem o wypłatę odszkodowania. Jak wynika z akt sprawy, taka umowa cesji nie została zawarta przez wnioskodawcę.

Organ drugiej instancji zaznaczył, że strona nie jest zwolniona od współudziału w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza, że nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Obowiązek poszukiwania dowodów, czyli dowodzenia ciąży nie tylko na organie administracji, obarcza on także stronę, która zresztą z reguły, w swym dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Ponadto ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne.

Przechodząc do analizy polisy nr [...] organ odwoławczy stwierdził, że jest to umowa ubezpieczenia zawarta pomiędzy Skarżącym a B w dniu 20.10.2017 r. Jak wynika z zapisów umowy osobą ubezpieczającą jak i osoba ubezpieczoną jest Skarżący. Ubezpieczenie obejmuje okres od 03.11.2017 r. do 02.11.2018 r. Uprawy były ubezpieczone częściowo od gradu, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych częściowo tylko od gradu, a zatem ubezpieczone były przynajmniej od jednego ryzyka wskazanego w rozporządzeniu.

Umowa dotyczy upraw położonych na wskazanych działkach ewidencyjnych. Dane znajdujące się w umowie zawartej w roku 2017 porównano z danymi zawartymi we wniosku o przyznanie pomocy z tytułu szkód wywołanych suszą w roku 2018 oraz danymi z wniosku o przyznanie płatności obszarowych za rok 2018 (będącym szczegółowym oświadczeniem strony co do powierzchni i położenia upraw w roku 2018), celem stwierdzenia jakie uprawy i w jakim areale znajdowały się w gospodarstwie w czasie zaistnienia suszy i były objęte umową ubezpieczenia.

Z poczynionych ustaleń wynika, że łączna powierzchnia gospodarstwa wynosi 978,05 ha, natomiast łączna powierzchnia upraw w gospodarstwie, która podlegała ubezpieczeniu wynosi 965,43 ha (975,05 ha -0,45 ha - 12,17 ha) gdzie 0,45 ha to powierzchnia trwałych użytków zielonych (łąki i pastwiska) natomiast 12,17 ha stanowią trawy na ugorze, które są wyłączone z obowiązku ubezpieczenia. 50% powierzchni, która podlegała ubezpieczeniu stanowi 482,715 ha (965,43 x 50%).

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, iż strona nie spełniła przesłanek wskazanych w § 13r ust. 12 rozporządzenia, gdyż w dniu wystąpienia szkody co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

W konsekwencji zdaniem organu odwoławczego, wobec powyższych ustaleń zawartych w protokole z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym oraz dokonanych przez organ odwoławczy należy stwierdzić, że płatność została obliczona przez organ pierwszej instancji prawidłowo w kwocie 223.020,00 zł jako suma 168.965,00 zł, tj. kwoty przysługującej do powierzchni 675,86 ha upraw rolnych, w których wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy i poniżej 70% danej uprawy oraz 54.055, zł, tj. kwoty przysługującej do powierzchni 108,11 ha upraw na których wystąpiła susza w wysokości powyżej 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję, Skarżący wnosząc o jej uchylenie, zarzucił naruszenie § 13 ust. 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. i art. 25 ust. 9 Rozporządzenia (UE) nr 702/2014 - poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż Skarżący nie spełnił warunków do uzyskania płatności w pełnej wysokości z tytułu szkód w uprawach rolnych, tj. posiadania co najmniej 50% ubezpieczonej powierzchni upraw w dniu wystąpienia szkody, podczas gdy w dacie powstania szkody wymagana powierzchnia upraw (co najmniej 50%) była objęta ubezpieczeniem, co potwierdzają przedłożone polisy nr [...],[...].

W uzasadnieniu Skarżący stwierdził, że wskazane polisy obejmują łączną powierzchnię upraw 648,66 ha, a zatem wymóg ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni upraw jest spełniony.

Bez znaczenia, zdaniem Skarżącego, jest okoliczność, iż w zakresie polisy nr [...] jako Ubezpieczający jest wskazany Skarżący a jako Ubezpieczony syn Skarżącego, gdyż zgodnie z literalnym brzmieniem w/w norm prawnych wymagana powierzchnia upraw podlega ubezpieczeniu. Podobnie w zakresie działki nr [...] objętej polisą nr [...] wymóg ubezpieczenia jest spełniony.

Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż znaczenie ma fakt, że syn Skarżącego jest w polisach wskazany jako osoba Ubezpieczona. Istotnym zaś jest, iż przedmiotowe uprawy podlegały ubezpieczeniu w dacie szkody.

Rozumowanie zaprezentowane przez organ stoi w sprzeczności z w/w normami zarówno prawa krajowego, jak i Unii Europejskiej. Gdyby ustawodawca nakładał wymóg ubezpieczenia upraw wyłącznie na osobę będącą beneficjentem pomocy finansowej, wówczas taki zapis wynikałby z literalnego brzmienia przepisu.

Skarżący wskazał, iż istotne jest, aby beneficjent poniósł szkodę w uprawach w związku z klęskami, o których mowa w przepisach, a uprawy podlegały ubezpieczeniu jak to ma miejsce w niniejszej sprawie.

Zdaniem Skarżącego, o ile organ miał wątpliwości w zakresie podmiotu, na rzecz którego suma ubezpieczenia winna zostać wypłacona, mógł zażądać na piśmie cesji wierzytelności z tytułu umowy ubezpieczenia na rzecz Skarżącego, która to cesja z pewnością zostałaby przedłożona.

Skarżący wskazał, że wraz z synem na co dzień współpracuje w rolnictwie na zasadach zaufania, co w świetle obowiązujących przepisów prawa nie powinno stanowić warunku wypłaty pomocy w pełnej wysokości.

Zdaniem Skarżącego, z uwagi na fakt, iż spełnił wszelkie wymogi określone przepisami prawa, organ był zobligowany do wypłaty pomocy w pełnej wysokości.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona do sądu decyzja odpowiada prawu. Organy w zakresie niezbędnym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zebrały materiał dowodowy, który wnikliwie oceniły w kontekście przywołanego stanu prawnego, zaś wyciągniętym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności.

W rozpoznawanej sprawie problem dotyczy zasadności przyznania pomocy finansowej Skarżącemu – jako producentowi rolnemu w zaniżonej wysokości z tytułu szkody w uprawach rolnych spowodowanej wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi w gospodarstwie rolnym Skarżącego.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, organy prawidłowo wskazały, że w niniejszej sprawie pomoc jest przyznawana na podstawie powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r.

Z kolei istota sporu sprowadza się do prawidłowości zastosowania przez organy względem pomocy przyznanej na rzecz Skarżącego pomniejszenia wynikającego z § 13r ust. 12 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem analizowaną pomoc pomniejsza się o 50 %, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3. Przepis ten wprost uzależnia zatem wysokość ostatecznie przyznawanej pomocy od posiadania ubezpieczenia co najmniej 50 % powierzchni upraw, od jednego z ryzyk wymienionych w rozporządzeniu.

Jak wynika z akt sprawy, Skarżący złożył polisę ubezpieczenia uprawy z B Polska Towarzystwo Ubezpieczeń nr [...] obejmującą okres ubezpieczenia od dnia 3 listopada 2017 r. do dnia 2 listopada 2018 r., jednak jak wynika z zapisów umowy osobą ubezpieczającą jest Skarżący natomiast osobą ubezpieczoną jest jego syn.

Mając na uwadze powyższe za prawidłowe uznać należy stanowisko organu, że co prawda z literalnego brzmienia § 13r ust. 12 rozporządzenia nie wynika obowiązek ubezpieczenia upraw osobiście przez rolnika, ale racjonalnym jest przyjęcie, że strona powinna móc z niego skorzystać. Istotą wynikającą z powołanych przepisów jest bowiem to, by grunty, na których powstały szkody spowodowane przez niekorzystne zjawiska klimatyczne, były ubezpieczone w taki sposób, aby beneficjent mógł skorzystać z ubezpieczenia niezależnie od tego, kto zawarł polisę ubezpieczeniową. W związku z tym beneficjent nie musi być ubezpieczającym, ale musi być osobą uprawnioną do skorzystania z polisy, tak aby zminimalizować negatywne skutki spowodowane przez niekorzystne zjawiska klimatyczne w prowadzonej działalności.

Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że odnosząc się do wykładni celowościowej omawianego przepisu, należy zauważyć, iż rolą powołanego przepisu jest zmotywowanie rolników do ubezpieczenia się poprzez zagrożenie im obniżenia pomocy, a nie przeniesienia ryzyka związanego z wystąpieniem szkód na zakład ubezpieczeń. Na taką interpretację wskazuje również okoliczność, iż w myśl § 13r ust. 12 rozporządzenia przesłanką wypłacenia pomocy w pełnej wysokości jest ubezpieczenie co najmniej od jednego spośród ryzyk określonych w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, przy czym nie musi to być ryzyko, w związku z zaistnieniem którego powstały w gospodarstwie rolnym szkody skutkujące udzieleniem pomocy.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż wobec faktu, że na przedmiotowej polisie widnieje syn Skarżącego jako ubezpieczony (osoba uprawniona do otrzymania odszkodowania), oznacza to, że jest ona jedyną osobą uprawnioną do żądania ewentualnego odszkodowania. Dlatego też wbrew twierdzeniom Skarżącego, uznać należy, że nie spełnił on warunku wynikającego z § 13r ust. 12 rozporządzenia dotyczącego ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni upraw.

Organ zasadnie stwierdził, że to na Skarżącym ciążył obowiązek zmiany danych w polisie i to Skarżący powinien zapewnić zgodność polisy ze stanem faktycznym, a Skarżący nie może przerzucać na organ administracji skutków swoich zaniechań.

Z tych przyczyn na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 20102 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzeczono jak w wyroku.