Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 324/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1 i 2, art. 12 ust. 1 i 2, art. 14 ust. 4 i 6
journal: Dz.U. 2005 nr 25 poz 202
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2000 nr 269 poz 34 art. 5 ust. 1 i 4
law: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji i stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy, na podstawie art. 138 §. 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", decyzję z [...] czerwca 2013 r., zgodnie z którą stwierdzono wydanie orzeczenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] marca 2012 r. z naruszeniem prawa oraz odmówiono jego uchylenia, gdyż - w wyniku wznowienia postępowania - mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie dotychczasowej. Aktem z 2012 roku, którego uchylenia odmówiono, utrzymano w mocy decyzję tego samego organu z [...] października 2011 r. o określeniu wysokości zobowiązania H. (zwanej dalej Spółka") z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za 2006 rok, na kwotę 5 070 500 zł.

Organ wskazał, w kontekście wznowienia postępowania, że naruszenie prawa polegało na wydaniu decyzji z 2012 roku przez pracownika (pełnił funkcję Zastępcy Głównego Inspektora Ochrony Środowiska), który podlegał wyłączeniu stosownie do art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.

Wywodząc, że w wyniku wznowienia postępowania zapaść mogło jedynie orzeczenie tożsame, przywołano następujące uwarunkowania faktyczne i prawne sprawy:

- z art. 11 ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. Nr 25, poz. 202) zwanej dalej "ustawą o recyklingu pojazdów", w wersji obowiązującej w chwili powstania z mocy prawa zobowiązania Spółki za brak sieci w 2006 roku wynika, że wprowadzający pojazd do obrotu, taki jak Spółka, jest obowiązany zagwarantować sieć zbierania pojazdów, obejmującą terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu; wprowadzający pojazd może zapewnić sieć na podstawie umów z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu,

- zgodnie z art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów w brzmieniu obowiązującym na koniec 2006 roku, a więc w momencie powstania obowiązku obliczenia opłaty za brak sieci w 2006 roku, wprowadzający pojazd, jest obowiązany do zapewnienia sieci a nie spełnia tego obowiązku, jest obowiązany do naliczenia i wpłacenia opłaty za brak sieci; opłatę za brak sieci oblicza się jako iloczyn stawki opłaty za brak sieci i liczby pojazdów wprowadzonych w danym roku na terytorium kraju przez wprowadzającego pojazd oraz ilorazu liczby dni w roku, w których nie zapewniono sieci, i liczby dni w danym roku; do liczby dni, w których nie zapewniono sieci, nie wlicza się dni, w których niezapewnienie sieci wynikało z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3 ustawy, jeżeli wprowadzający pojazd zapewnił sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny; liczba tych dni nie może przekroczyć 90 w ciągu roku; stawka opłaty za brak sieci wynosi 500 zł za pojazd,

- zgodnie z art. 16 ustawy o recyklingu pojazdów obowiązek obliczenia opłaty za brak sieci powstaje na koniec roku kalendarzowego , czyli w przypadku opłaty za brak sieci za 2006 rok - na koniec roku 2006; opłata za brak sieci jest wpłacana na rachunek bankowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej do 31 marca roku następującego po roku, którego opłata dotyczy,

- w myśl art. 17 ustawy o recyklingu pojazdów w razie stwierdzenia, że wprowadzający pojazd nie dokonał opłaty za brak sieci albo dokonał wpłaty w wysokości niższej od należnej, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci; do należności z tytułu opłat za brak sieci stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska,

- pismem z 23 lipca 2013 r. organ wezwał Spółkę do złożenia wyjaśnień na piśmie oraz nadesłania umów zawieranych pomiędzy S. Sp. z o.o., a innymi stacjami demontażu i punktami zbierania pojazdów w celu ustalenia dokładnego stanu faktycznego w zakresie utworzonej przez Spółkę sieci zbierania pojazdów w 2006 roku; w odpowiedzi na powyższe Spółka wraz z pismem z 31 lipca 2013 r. przekazała kopie posiadanych przez siebie umów zawartych pomiędzy S. Sp. z o.o., a stacjami demontażu,

- po przeanalizowaniu otrzymanych danych, organ wraz z pismem z 13 sierpnia 2013 r., przesłał Spółce wyniki przeprowadzonej analizy zapewnienia sieci zbierania pojazdów w 2006 roku, w oparciu o dane wynikające z przedstawionych przez stronę umów o zapewnieniu sieci zbierania pojazdów zawartych bezpośrednio z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu oraz umów zawartych pomiędzy S. Sp. z o.o., a innymi stacjami demontażu,

- w wyniku ponownie przeprowadzonej analizy zapewnienia przez Spółkę sieci zbierania pojazdów GIOŚ ustalił, że przy wzięciu pod uwagę wszystkich stacji demontażu, z którymi Spółka zawarła bezpośrednio umowy, jak i umowy zawarte pomiędzy S. Sp. z o.o., a innymi stacjami demontażu, (łącznie 135 stacji demontażu) i punktami zbierania pojazdów (łącznie 65 punktów zbierania pojazdów) - Spółka nie zapewniła przez cały 2006 rok sieci zbierania pojazdów zgodnej z wymogami określonymi w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów - sieci obejmującej terytorium kraju w taki sposób, aby właściciel pojazdu miał możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu; przez cały rok 2006 poza siecią utworzoną przez Spółkę znajdowały się takie miejscowości, jak np.: T., K., J., R. (woj. [...]),

- w związku z tym, na podstawie rocznego sprawozdania o wysokości należnej opłaty za brak sieci stwierdzono, że Spółka w 2006 roku wprowadziła 10 141 pojazdów.; z przeprowadzonej analizy zapewnienia sieci zbierania pojazdów wynikało, że Spółka w 2006 r. nie zapewniła sieci przez 365 dni (tj. od dnia podjęcia działalności 1 stycznia do 31 grudnia 2006 r.), ponieważ na terytorium kraju znajdowały się takie miejsca nieobjęte siecią, w których zlokalizowane są miejscowości, a więc zamieszkują tam właściciele pojazdów; wobec tego wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci w 2006 roku wynosi dla Spółki 5 070 500 zł.,

- odnosząc się do wskazanego przez Spółkę zarzutu naruszenia art. 2 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. Nr 176, poz. 1236), zwanej dalej "nowelą z 2007 roku", w zw. z art. 2 Konstytucji R.P., poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że art. 1 noweli nadający nowe brzmienie art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych nie stosuje się do opłat za brak sieci za 2006 rok, wyjaśniono: nowelą z 2007 roku wprowadzono przepisy stopniujące wysokość opłaty za brak sieci w zależności od uzyskanego stopnia pokrycia siecią terytorium kraju; jednocześnie z przepisów ustawy wynika, że do obliczenia opłaty za brak sieci za 2007 rok stosuje się przepisy ustawy o recyklingu w brzmieniu nadanym tą ustawą; zastosowanie samej tylko wykładni językowej prowadzi do wniosku, że z brzmienia art. 2 noweli z 2007 roku wynika, iż jedynym okresem sprzed wejścia jej w życie nowelizacji, do którego stosuje się nowe brzmienie przepisów ustawy o recyklingu pojazdu jest 2007 rok (miesiące sprzed wejścia w życie nowelizacji); tak więc - a contrario - do obliczania opłaty za brak sieci w 2006 roku nie stosuje się przepisów ustawy w brzmieniu nadanym nowelą z 2007 roku; wykładnię tę potwierdza też założenie o braku retroaktywnego skutku ustawy, chyba że wynika to wyraźnie z jej treści; skoro zobowiązanie Strony z tytułu opłaty za brak sieci za rok 2006 powstało z mocy prawa na koniec 2006 r., a Strona była zobowiązana wpłacić dobrowolnie to zobowiązanie najpóźniej do 31 marca 2007 r. na rachunek Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, to nie można przyjąć założenia, że zmiana zasad tworzenia sieci na przyszłość, dokonana w 2007 roku, mogła wpłynąć na wysokość już istniejącego zobowiązania ukształtowanego w 2006 roku., gdyż żaden przepis ustawy nowelizującej na to nie wskazuje; zobowiązanie z tytułu opłaty za brak sieci za rok 2006 może zatem wygasnąć jedynie przez zapłatę tego zobowiązania lub jego przedawnienie, zgodnie z ustawą - Ordynacja podatkowa; Główny Inspektor Ochrony Środowiska zaś, na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów, w związku z art. 21 § 3 ustawy - Ordynacja podatkowa, ma bezwzględny obowiązek - do czasu przedawnienia tego zobowiązania - do jego określenia celem przeprowadzenia egzekucji administracyjnej w związku z brakiem dobrowolnej zapłaty zobowiązania przez Stronę,

- zauważono, że zasady prawidłowej legislacji są sformułowane w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908); choć nie mogą one stanowić wzorca kontroli legalności aktów normatywnych. Wyznaczają standardy prawidłowej legislacji i w tym zakresie mogą stanowić jedną z podstaw wykładni art. 2 noweli z 2007 roku; zgodnie z § 30 ust. 1 Zasad Techniki Prawodawczej (ZTP) w przepisach przejściowych reguluje się wpływ nowej ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych; stosownie do § 30 ust. 2 ZTP w przepisach przejściowych rozstrzyga się w szczególności:

- sposób zakończenia postępowań będących w toku (wszczętych w czasie obowiązywania dotychczasowych przepisów i niezakończonych ostatecznie do dnia ich uchylenia), skuteczność dokonanych czynności procesowych oraz organy właściwe do zakończenia postępowania i terminy przekazania im spraw;

- czy i w jakim zakresie utrzymuje się czasowo w mocy instytucje prawne zniesione przez nowe przepisy;

- czy zachowuje się uprawnienia i obowiązki oraz kompetencje powstałe w czasie obowiązywania uchylanych albo wcześniej uchylonych przepisów oraz czy skuteczne są czynności dokonane w czasie obowiązywania tych przepisów; sprawy te reguluje się tylko w przypadku, gdy nie chce się zachować powstałych uprawnień, obowiązków lub kompetencji, albo chce się je zmienić, albo też gdy chce się uznać dokonane czynności za bezskuteczne;

- czy i w jakim zakresie stosuje się nowe przepisy do uprawnień i obowiązków oraz do czynności, o których mowa w pkt 3;

- czy i w jakim zakresie utrzymuje się w mocy przepisy wykonawcze wydane na podstawie dotychczasowych przepisów upoważniających,

biorąc pod uwagę powyższe wątpliwości przyjęto: skoro zobowiązanie (obowiązek) Strony powstało i zostało ostatecznie ukształtowane przed wejściem w życie noweli z 2007 roku oraz fakt, iż zgodnie z ZTP wpływ nowej ustawy na powstałe już obowiązki (zobowiązania) reguluje się tylko w przypadku, gdy nie chce się zachować powstałych obowiązków (zobowiązań) albo chce się je zmienić, to nie można przyjąć, inaczej niż, że wolą ustawodawcy było, aby nowelizacja nie miała retroaktywnego skutku w stosunku do zobowiązania Strony za rok 2006; w przeciwnym wypadku ustawodawca wyraźnie wskazałby w nowelizacji, w jakim zakresie chce zmodyfikować zobowiązanie za rok 2006,

- do ustalenia więc wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci w 2006 roku nie może być wzięta pod uwagę nowela z 2007 roku, gdyż ustawa tego rodzaju, zgodnie z ZTP musiałaby mieć w takim wypadku wyraźnie retroaktywny charakter; nowela z 2007 roku nie dość, że nie ma charakteru retroaktywnego, to wyraźnie z jej art. 2 wynika, że nowelizacja ta ma mieć zastosowanie tylko do opłaty za brak sieci za rok 2007 rok., a nie do opłaty należnej za rok 2006, potwierdził to też Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9 lipca 2012 r., sygn. akt P 8/10 (Dz.U. z 2012 r. poz. 820),

- odnosząc się do zarzutu Spółki naruszenia art. 5 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.Urz. UE wyd. spec. 15/t. 5 s. 224) wskazano, że w myśl art. 5 ust. 1 Państwa Członkowskie mają podjąć niezbędne środki w celu zapewnienia, że:

- podmioty gospodarcze stworzą systemy zbierania wszystkich pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz w stopniu technicznie możliwym, części zużytych usuniętych w trakcie naprawy samochodów osobowych,

- punkty zbierania będą w wystarczającym stopniu dostępne na ich terytorium;

art. 7 ust. 1 dyrektywy wskazuje, że Państwa Członkowskie podejmą niezbędne środki w celu zachęcenia do ponownego używania części, które nadają się do ponownego użycia, do odzyskiwania części, które nie mogą być ponownie użyte oraz do przyznawania preferencji recyklingowi, jeżeli nie stanowi to zagrożenia dla środowiska, bez naruszania wymagań dotyczących bezpieczeństwa pojazdów oraz wymogów ochrony środowiska, szczególnie związanych z emisją do atmosfery oraz hałasem; dyrektywa wskazuje tylko, cel (tj. stworzenie ogólnodostępnego systemu zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji), który mają osiągnąć Państwa Członkowskie, natomiast pozostawia swobodę wyboru rozwiązań służących jego osiągnięciu; w Polsce dyrektywa została transponowana przepisami ustawy o recyklingu pojazdów; ustawodawca uznał, że wystarczająca dostępność stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów zostanie zapewniona, gdy właściciel pojazdu będzie miał do nich nie dalej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby; nie oznacza to pokrycia siecią zbierania pojazdów 100% terytorium kraju, gdyż, jeżeli wprowadzający pojazdy utworzy sieć w taki sposób, że na obszarach leżących w odległości większej niż 50 km od punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu nie ma miejscowości (a więc nie zamieszkują tam właściciele pojazdów), to można uznać, że sieć spełnia wymagania ustawowe; zasadą wynikającą z dyrektywy 2000/53/WE jest to, że wprowadzający pojazdy ponoszą wszystkie lub znaczną część kosztów związanych z działaniem sieci; ustanowiony w Polsce system, obejmujący tworzenie przez wprowadzających pojazdy sieci oraz dofinansowanie stacji demontażu ze środków zgromadzonych z opłat ponoszonych przez wprowadzających pojazdy, jest zatem zgodny z celami dyrektywy 2000/53/WE; w zakresie naruszenia art. 5 ust 1 dyrektywy nie zgodzono się z argumentem, że przyjęte regulacje pozostawały w sprzeczności z wymaganiami dyrektywy; system zbierania pojazdów mógł być bowiem zapewniony w kraju także poprzez redystrybucję środków publicznych uzyskanych od przedsiębiorców, którzy nie utworzyli sieci w wymaganym zakresie; stosowne wymagania dyrektywy mogły więc zostać wypełnione; celem nakazanym do osiągnięcia było zagwarantowanie utworzenia sieci zbierania pojazdów na obszarze każdego z krajów tworzących Wspólnotę Europejską; jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt P 8/10, chodziło przede wszystkim o "zapobieganie powstawaniu odpadów z pojazdów, a ponadto ponowne użycie i recykling lub inne formy odzysku pojazdów wycofanych z eksploatacji i ich części"; przepisy krajowe nie są nadmiernie rygorystyczne w stosunku do przepisów wspólnotowych, wręcz przeciwnie - dążą do ich właściwej transpozycji; nie było więc powodu, aby organ interpretował przepisy ustawy o recyklingu pojazdów zgodnie z postulatami Spółki; tym bardziej niezasadne byłoby więc bezpośrednie zastosowanie przepisów dyrektywy 2000/53/WE z pominięciem prawa krajowego (niezależnie od zakresu dopuszczalności bezpośredniego stosowania dyrektywy); z uwagi na to, że art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów w pierwotnym brzmieniu określa sankcję za naruszenie art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu i jest zgodny z zasadą proporcjonalności, to również norma wywodzona z art. 11 ust. 1 wskazanej ustawy nie narusza powołanej zasady; brak jest podstaw do formułowania oceny, że przyjęty sposób transpozycji dyrektywy 2000/53/WE narusza zasadę proporcjonalności, określoną w prawie europejskim,

- nie zgodzono się ze stanowiskiem Strony, co do nadmiernej restrykcyjności obowiązku zapewnienia sieci zbierania pojazdów, określonego w ustawie o recyklingu pojazdu; w ocenie Spółki prawidłowa interpretacja art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu powinna uwzględniać art. 5 ust, 1 dyrektywy 2000/53/WE, art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 2 Konstytucji RP, a także art. 5 ust. 1 i 4 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej; taka wykładnia powinna prowadzić do wniosku, że gdy wprowadzający pojazd zapewnia sieć pokrywającą przeważającą część kraju w taki sposób, aby odległość do każdej stacji demontażu wynosiła nie więcej niż 50 km i jednocześnie zapewnia bezkosztowny odbiór od właściciela, gdyby okazało się, iż zamieszkuje on na obszarze niepokrytym siecią - wprowadzający pojazd zapewnia sieć w rozumieniu ustawy o recyklingu pojazdów; zdaniem organu za zapewnienie sieci zbierania pojazdów nie można uznać odbioru przez Spółkę pojazdu od jego właściciela; taka ocena wynika z brzmienia art. 5 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów; zgodnie z tym przepisem zbieranie pojazdów wycofanych z eksploatacji mogą prowadzić tylko przedsiębiorcy prowadzący punkty zbierania pojazdów i przedsiębiorcy prowadzący stacje demontażu; Spółka - nie posiadając zezwolenia na zbieranie i transport odpadów w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji, tj. nie będąc przedsiębiorcą prowadzącym punkt zbierania pojazdów - nie była uprawniona do takich działań; zbieranie i transport pojazdów wycofanych z eksploatacji byłyby w przypadku Spółki oczywiście możliwe, jednakże dopiero po uzyskaniu przez nią stosownego zezwolenia pozwalającego na prowadzenie takiej działalności; Spółka mogła tworzyć własne punkty zbierania pojazdów, jak również własne stacje demontażu (po uzyskaniu stosowanej decyzji w związku z prowadzeniem stacji demontażu),

- za nieuzasadnione uznano twierdzenie Spółki jakoby nowela z 2007 roku prowadziła do obalenia domniemania zgodności z Konstytucją RP poprzednio obowiązujących przepisów ustawy, statuujących obowiązek uiszczenia opłaty za 2006 rok; sama krytyczna ocena przez ustawodawcę poprzedniego rozwiązania nie oznacza, że było ono niezgodne z Konstytucją RP lub prawem europejskim; z faktu znowelizowania ustawy o recyklingu pojazdów nie wynika również jakoby obowiązek określony w art. 11 ust 1 tej ustawy był niewykonalny; wątpliwości konstytucyjne w tym zakresie rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt P 8/10, orzekając, że art. 14 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy o recyklingu, w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2007 roku, w zakresie, w jakim nie różnicuje przy wymiarze kary administracyjnej sytuacji podmiotów zobowiązanych do tworzenia sieci z uwagi na stopień dokonanego pokrycia siecią terytorium kraju, jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP, to jest z wynikającą z niego zasadą adekwatności (proporcjonalności) rozwiązań ustawodawczych do zakładanego celu regulacji; jak wynika z sentencji i uzasadnienia wyroku, art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów w pierwotnym brzmieniu nie jest nadmiernie restrykcyjny i nie narusza zasady proporcjonalności; Trybunał Konstytucyjny wskazał m.in., że konstrukcja opłaty za brak sieci nawiązuje do koncepcji zadośćuczynienia za wywołanie choćby potencjalnych szkód w środowisku naturalnym przez podmioty, które wprowadzają na terytorium kraju substancje mogące stać się szkodliwymi, jeśli staną się odpadami; opłata za brak sieci stanowi przejaw oderwanej od winy obiektywnej odpowiedzialności (sankcji) administracyjnej za niewykonanie obowiązku; Trybunał stwierdził także, że art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wdraża podstawowe postanowienia dyrektywy 2000/53/WE; jednakże konstrukcja opłaty za brak sieci stanowi autonomiczne rozwiązanie polskiego ustawodawcy, mające na celu zapewnienie skuteczności realizacji celów ustawodawcy europejskiego; konstrukcja ta nie jest nieprzydatna ani nieuzasadniona charakterem obowiązku utworzenia sieci zbierania pojazdów; zapewnienie celów ustawy o recyklingu pojazdów wymagało generalnego zrównania sankcji wobec osób, które zarówno w dużym stopniu, jak i w razie mniej znacznego uchybienia, nie zapewniły sieci na terytorium kraju; ta jednolitość sankcji jest uzasadniona także charakterem obiektywnej odpowiedzialności administracyjnej; co więcej, usprawiedliwia ją również charakter celów zakładanych przez ustawodawcę europejskiego; Trybunał Konstytucyjny stwierdził również, że obowiązek wynikający z art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów jest możliwy do wykonania; w ocenie Trybunału argument o nadmiernej dolegliwości opłaty za brak sieci dla wprowadzającego ponad 1 000 pojazdów w danym roku został znacznie osłabiony przez kwalifikację prawno-podatkową opłaty za brak sieci; zgodnie z art. 55 ustawy o recyklingu pojazdów, poniesione opłaty, o których mowa w art. 14 ustawy o recyklingu, stanowią koszt uzyskania przychodów w rozumieniu i na potrzeby ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, ze zm.); zgodnie z art. 56 ustawy o recyklingu, poniesione opłaty, o których mowa w art. 14 ustawy o recyklingu, stanowią także koszt uzyskania przychodów w rozumieniu i na potrzeby ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zm.); poniesione opłaty mogą zostać wliczone w koszty uzyskania przychodów, pomniejszając zysk podlegający opodatkowaniu, co jest korzystnym rozwiązaniem dla wprowadzających pojazdy,

- organ wskazał, że podziela ocenę Trybunału Konstytucyjnego; art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów w pierwotnym brzmieniu nie narusza zasady proporcjonalności, z tym zastrzeżeniem, że – zdaniem organu - opłata za brak sieci nie stanowi środka o charakterze karnym (administracyjnej kary pieniężnej), lecz środek o charakterze podatkowym ( daniowym ),

- nie podzielono stanowiska Strony, że realizacja dyspozycji normy art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów jest niemożliwa; obowiązek wynikający z art. 11 ust. 1 jest nie tylko wykonalny, ale też znajduje uzasadnienie w celach i wartości prawa; polega on na zapewnieniu sieci w taki sposób, aby każdy potencjalny właściciel pojazdu miał dostęp do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu znajdującej się w odległości nie większej niż 50 km,; na terenach niezamieszkałych nie trzeba tworzyć sieci (tam, gdzie nie ma miejscowości); tak ujęty obowiązek jest z pewnością wykonalny dla dużych przedsiębiorców, którymi z reguły są wprowadzający pojazdy; restrykcyjność wskazanej normy łagodzi fakt, że utworzenie sieci zbierania pojazdów może odbyć się na podstawie umów z już istniejącymi stacjami demontażu; w przypadku nieutworzenia sieci przedsiębiorca jest zobowiązany do uiszczenia opłaty za brak sieci; jej stawka wynosi 500 zł za każdy pojazd, co nie jest nadmiernie wygórowaną kwotą, w sytuacji gdy wprowadzane pojazdy z reguły przedstawiają znaczną wartość; innymi słowy, następstwo nieutworzenia sieci odbioru pojazdów obejmującej terytorium całego kraju w postaci obowiązku ponoszenia opłaty w wysokości 500 zł od sztuki pojazdu nie można uznać za obciążenie o nieproporcjonalnej dolegliwości w stosunku do wyspecjalizowanego podmiotu, który obraca rocznie pojazdami w ilości ponad 1 000 sztuk,

- zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów, do należności z tytułu opłaty za brak sieci stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska; organ ten może zatem, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym i na wniosek zobowiązanego, odroczyć termin płatności zobowiązania lub rozłożyć go na raty, może również umorzyć w całości lub w części zaległość z tytułu opłaty za brak sieci, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (art. 67a § 1 ustawy); co więcej, uiszczone opłaty mogą zostać wliczone w koszty uzyskania przychodów, pomniejszając zysk podlegający opodatkowaniu; wskazana regulacja w istotny sposób wpływa na ocenę, czy regulacja dotycząca opłaty za brak sieci jest nieproporcjonalna - nadmiernie uciążliwa dla przedsiębiorców,

- wobec tego nie istnieje podstawa, aby odstąpić od takiego rozumienia art. 2 noweli z 2007 roku., zgodnie z którym do obliczenia opłaty za brak sieci w 2006 roku stosuje się przepisy ustawy o recyklingu pojazdów w brzmieniu pierwotnym; stanowisko to potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt P 8/10); w uzasadnieniu wyroku Trybunał stwierdził: skoro uznał, że art. 14 ust. 1-4 ustawy o recyklingu pojazdów w pierwotnym brzmieniu nie narusza art. 2 Konstytucji i wyrażonej w nim zasady adekwatności (proporcjonalności) rozwiązań ustawodawczych do zakładanego celu regulacji, trudno przyjąć, za niezgodny z tym samym wzorcem kontroli i tak kwalifikować brak retroaktywnego stosowania art. 14 ust. 5 i 6 ustawy o recyklingu pojazdów po nowelizacji; nowela z 2007 roku nie miała co "naprawiać", skoro sam art. 14 ust. 1-4 ustawy o recyklingu pojazdów nie narusza zasady proporcjonalności opłaty za brak sieci do celów ustawy; natomiast przepisy dotyczące opłat za 2006 rok nie utraciły mocy obowiązującej, więc ich zastosowanie było zgodne z prawem,

- prezentowana przez organ administracji publicznej wykładnia nie prowadzi do naruszenia zasady równości podmiotów (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) ani zakazu dyskryminacji podmiotów (art. 32 ust. 2 Konstytucji RP); decyzja o utworzeniu pełnej sieci lub uiszczeniu opłat za jej brak pozostawała w gestii przedsiębiorcy; jak już wskazano, ustawa nakazuje tworzenie sieci, jednak sankcje za jej nieutworzenie były analogiczne do sytuacji prawnej podmiotów wprowadzających pojazdy, które sieci tworzyć nie musiały (art. 12 ust. 1 i 2 ustawy o recyklingu pojazdów); sytuację, w której poniesiono znaczne nakłady, lecz pełnej sieci nie zdołano utworzyć, co spowodowało konieczność poniesienia opłaty, należy uznać za szczególną; możliwość jej zaistnienia nie przesądza o niekonstytucyjności regulacji, lecz oznacza jedynie, że przyjęty model obciążał znacznym poziomem ryzyka przedsiębiorcę zainteresowanego tworzeniem sieci; jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. akt P 8/10, zapewnienie celów ustawy o recyklingu pojazdów wymagało generalnego zrównania sankcji wobec osób, które zarówno w dużym stopniu, jak i w razie mniej znacznego uchybienia, nie zapewniły sieci na terytorium kraju,

- co do zarzutu Spółki naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez zastosowanie sprzecznego z tym przepisem art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów, wyjaśniono: zgodnie z art. 14 (w brzmieniu obowiązującym w 2006 roku), wprowadzający pojazd, który nie zapewnił sieci, był obowiązany do naliczenia i wpłacenia opłaty za brak sieci; opłatę oblicza się jako iloczyn stawki opłaty za brak sieci (500 zł) i liczby pojazdów wprowadzonych w danym roku na terytorium kraju przez wprowadzającego pojazd oraz ilorazu liczby dni w roku, w których nie zapewniono sieci, i liczby dni w danym roku; przepis ten został zmieniony nowelą z 2007 roku, poprzez wprowadzenie przepisów stopniujących wysokość opłaty za brak sieci w zależności od uzyskanego stopnia pokrycia siecią terytorium kraju; jednocześnie z przepisów noweli wynika, że do obliczenia opłaty za brak sieci za 2007 rok stosuje się przepisy ustawy o recyklingu w nowym brzmieniu; niezależnie od tego, co zostało przedstawione w toku prac nad nowelizacją ustawy podkreślono, że ustawodawca zajął jasne stanowisko: pomimo krytycznej oceny wcześniejszych rozwiązań, mają one znaleźć zastosowanie do należności za 2006 rok; do momentu stwierdzenia niezgodności danych przepisów z Konstytucją stanowią one obowiązujące prawo i wiążą swą mocą zarówno obywateli, jak i organy władzy publicznej,

- odnosząc się do zarzutu podnoszonego Spółkę, dotyczącego wydania uprzedniej decyzji z naruszeniem art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów, poprzez wliczenie do okresu niezapewnienia sieci terminów, które z mocy prawa nie powinny być wliczone, wskazano: wbrew twierdzeniom strony przez zapewnienie sieci zbierania pojazdów nie należy rozumieć pokrycia siecią zbierania pojazdów 100% powierzchni kraju, gdyż ustawa o recyklingu pojazdów nie daje podstawy do przyjęcia takiego twierdzenia; zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy wprowadzający pojazd jest obowiązany zapewnić sieć zbierania pojazdów, obejmujące terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu; nie oznacza to więc obowiązku tworzenia i zapewnienia sieci zbierania pojazdów na terenach niezamieszkałych, a więc obowiązku zapewnienia sieci zbierania pojazdów na 100% powierzchni kraju, jak błędnie to przyjmuje w swoim wniosku Spółka; z art. 11 ustawy o recyklingu pojazdów wynika jedynie, iż właściciele pojazdów muszą mieć dostęp do stacji demontażu lub punktów zbierania pojazdów działających w ramach sieci danego, wprowadzającego pojazdy w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od ich miejsca zamieszkania, albo siedziby właściciela pojazdu, a nie że sieć tak utworzona ma obejmować 100% powierzchni kraju; z art. 11 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wynika też w sposób jednoznaczny i niebudzący żadnych wątpliwości, że w przypadku

- cofnięcia pozwolenia zintegrowanego albo innej decyzji w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu przedsiębiorcy prowadzącemu taką stację;

- cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów przedsiębiorcy prowadzącemu punkt zbierania pojazdów;

- rozwiązania lub wygaśnięcia umowy, o której mowa w ust. 2

przedsiębiorca powinien w terminie 3 miesięcy zapewnić sieć, ale nie w jakikolwiek sposób, jak zdaje się przyjmować Spółka, tylko w sposób definiowany w ustępie pierwszym art. 11, a więc tak, aby zapewnić sieć zbierania pojazdów obejmującą terytorium kraju; pojęcie zapewnienia sieci definiuje art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów i do tak zdefiniowanego pojęcia zapewnienia sieci odwołuje się zarówno art. 11 ust. 3, jak i art. 14 ust. 1 i 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, gdzie posłużono się tym pojęciem,

- fakt niezapewnienia przez Spółkę sieci zbierania pojazdów wynika jednoznacznie ze zgromadzonego materiału dowodowego, gdyż poza jej siecią zbierania pojazdów przez cały rok 2006 pozostawały miejscowości, w których zamieszkiwali właściciele pojazdów; w swoich pismach Spółka w żaden sposób tej okoliczności nie podważa, a wręcz potwierdza ją, wskazując, że mogła to robić jak to określa bez żadnych konsekwencji,

- aby, przy obliczaniu opłaty za brak sieci, było możliwe nieuwzględnienie maksymalnie 90 dni, muszą przede wszystkim wystąpić przyczyny określone w art. 11 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów; poza tym, wprowadzający pojazd powinien zapewnić sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny; takie zwolnienie jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy utworzona przez wprowadzającego pojazd sieć zbierania pojazdów, spełniająca wymogi określone w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu, z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3 tej ustawy, przestała spełniać wymagania oraz gdy wprowadzający pojazd zapewnił sieć (tj. uzupełnił sieć tak, aby odpowiadała wymaganiom ustawy) w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny; w przypadku Spółki przepisy te nie mają więc żadnego zastosowania; Spółka nie miała zapewnionej sieci zbierania pojazdów w całym 2006 roku; ponadto nie wystąpiła którakolwiek z przyczyn wskazanych w art. 11 ust. 3 ustawy; organ nie miał zatem podstaw do nie- uwzględniania pierwszych 90 dni 2006 roku przy obliczaniu wysokości zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci; nie doszło więc do naruszenia art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów przez wliczenie do okresu niezapewnienia sieci terminów, które z mocy prawa nie powinny zostać wliczone,

- zauważono, że wygaśnięcie z mocy prawa dotychczasowych decyzji dotyczących wytwarzania odpadów powstających w związku z gospodarowaniem odpadami w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji 30 czerwca 2005 r. oraz późne opublikowanie rozporządzeń dotyczacych minimalnych wymagań dla stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów, nie spowodowało - wbrew stanowisku Spółki - zniknięcia z terytorium kraju wszystkich zakładów uprawnionych do zbierania i przetwarzania pojazdów wycofanych z eksploatacji; przed wydaniem szczegółowych rozporządzeń, stacje demontażu i punkty zbierania pojazdów, aby uzyskać stosowną decyzję lub zezwolenie, musiały spełniać bardziej ogólne wymogi przepisów o odpadach; z danych kontrolnych Inspekcji Ochrony Środowiska wynika, że 31 grudnia 2005 r. w wykazach, prowadzonych ówcześnie przez wojewodów, znajdowało się 368 przedsiębiorców prowadzących stacje demontażu i 46 przedsiębiorców prowadzących punkty zbierania pojazdów, a więc liczba zdecydowanie przewyższająca niezbędne minimum, aby utworzyć prawidłową sieć przez Spółkę; należy też zaznaczyć, że wprowadzający pojazdy już od momentu wejścia w życie przepisów ustawy o recyklingu pojazdów - od 14 marca 2005 r. - mogli i powinni samodzielnie tworzyć sieć oraz uzupełniać ją już w trakcie trwania 2006 roku; Spółka - jak wynika z akt sprawy - we własnym zakresie nie utworzyła ani jednego punktu zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji w celu zapewnienia odpowiedniej infrastruktury dla realizacji obowiązku; w związku z tym zarzut Spółki, dotyczący wydania decyzji z naruszeniem art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów, uznano za bezpodstawny.

W skardze do Sądu Spółka zarzuciła naruszenie:

- art. 2 noweli z 2007 roku w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie, jakoby art. 1 noweli, nadający nowe brzmienie art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów, nie stosował się do opłat za brak sieci w 2006 roku,

- art. 5 ust 1 oraz art. 7 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE poprzez wydanie decyzji sprzecznej z tymi przepisami - oparcie się na prawie krajowym, pomimo jego sprzeczności z przepisami wspólnotowymi,

- art. 2 w związku z art. 31 ust 3, art. 32 ust 2, art. 22 w zw. z art. 64 Konstytucji RP a także art. 5 ust 1, 3 i 4 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej poprzez oparcie się przez organ administracji na normie art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów pomimo, że jest on sprzeczny z powołanymi na wstępie krajowymi i wspólnotowymi przepisami rangi konstytucyjnej,

- art. 2 Konstytucji RP poprzez oparcie się przez organ administracji państwowej na przepisie art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów (w brzmieniu obowiązującym w ciągu 2006 roku) pomimo, że jest on sprzeczny z wynikającymi ze wskazanego przepisu zasadami konstytucyjnymi, tj. zasadą zaufania do prawa oraz zasadą poprawnej (przyzwoitej) legislacji,

- art. 14 ust 3 ustawy o recyklingu pojazdów poprzez wliczenie do okresu (rzekomego) niezapewnienia sieci terminów, które z mocy prawa nie powinny być wliczone.

W obszernym uzasadnieniu skargi podniesiono m.in.:

- jedną z najważniejszych reguł, wynikających z art. 2 Konstytucji RP, jest zasada prawidłowej legislacji, ściśle powiązana z zasadą pewności, ochrony zaufania do państwa i stosowanego przez nie prawa; działanie zgodne z przywołaną zasadą nakłada na ustawodawcę obowiązek określania w ustawie zmieniającej zakres obowiązywania przepisów w nowym brzmieniu do spraw: będących w toku, niezakończonych w dacie wejścia w życie ustawy zmieniającej, ale również załatwianych po tej dacie, dotyczących zdarzeń wcześniejszych, zaistniałych w czasie obowiązywania ustawy w brzmieniu sprzed jej nowelizacji; ustawodawca w noweli z 2007 roku nie uregulował w sposób wystarczający zakresu obowiązywania przepisów w każdej z możliwych sytuacji, koniecznie jest zatem dokonanie wykładni art. 2 noweli w oparciu o ugruntowane już orzecznictwo; zasadą jest, że w przypadku braku odpowiedniego przepisu intertemporalnego konieczne jest stosowanie danego przepisu w nowym brzmieniu, co jest zgodne z utrwalonymi już zasadami stosowania norm w czasie, a w szczególności z regułą tempus regjt actum; takie działanie nie narusza także zasady lex retro non agit, gdyż nie jest to zasada bezwzględnie obowiązująca, zwłaszcza, gdy sytuacja zobowiązanego pod rządami nowej regulacji ulega polepszeniu; skoro zatem postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za brak sieci w 2006 roku zostało wszczęte w czasie obowiązywania nowego brzmienia art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów, konieczne jest stosowanie jego znowelizowanego brzmienia również w niniejszej sprawie; stanowisko Spółki zostało podzielone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach o sygn. akt II OSK 2372/12, 2373/12, 2374/12, 2376/12, oraz 2377/12 (dostępne w CBOSA), które to tworzą jednolitą linię orzeczniczą; na konieczność prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa, w szczególności z uwzględnieniem zasady zaufania jednostki do państwa zwrócił również uwagę NSA w wyroku o sygn. akt I FSK 1996/11 (dostępny w CBOSA); Sąd podkreślił, że w przypadku braku wyraźnych przepisów przejściowych podstawową regułą jest stosowanie ustawy nowej, z wyjątkiem sytuacji, w której przepisy poprzedniej ustawy (starej ustawy) są korzystniejsze dla podatnika,

- rozumienie pojęcia zapewnienia sieci w ustawie o recyklingu pojazdów sprowadza się do przyjęcia nadmiernie rygorystycznego założenia, zgodnie z którym obowiązek zapewnienia sieci jest spełniony, jeżeli właściciel pojazdu posiada możliwość oddania pojazdu do stacji demontażu położonej w odległości maksymalnie 50 km od miejsca jego zamieszkania; mając powyższe na uwadze, art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów jest niezgodny z art. 5 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE, gdyż prowadzi on do realizacji celu określonego w art. 5 za pomocą nadmiernie uciążliwych, nieproporcjonalnych środków, a jednocześnie nie realizuje celu wyrażonego w art. 7 dyrektywy,

- jedną z podstawowych reguł wywodzonych uprzednio z art. 2 Konstytucji RP, a w świetle obecnego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego z art. 31 ust. 3 Konstytucji jest zasada proporcjonalności, której istotą jest zakaz nadmiernej ingerencji władzy w życie obywateli, tzn. uznanie, że jeżeli muszą być ustanawiane ograniczenia praw i wolności jednostki, to mogą one następować tylko w zakresie niezbędnym (minimalnie koniecznym), a podstawową miarą ustalania, co jest niezbędne, a co nadmierne, jest porównanie rangi (znaczenia) interesu publicznego, któremu dane ograniczenie ma służyć i rangi (znaczenia) prawa czy wolności indywidualnej (art. 32 ust. 2 Konstytucji RP), której ograniczenie to ma dotykać; zasada ta ma także zastosowanie do przedsiębiorców - niezbędne jest, aby ograniczenia swobody działalności gospodarczej były wprowadzane dla ochrony interesu publicznego i pozostawały w proporcji do ciężarów nakładanych w wyniku ograniczenia na obywateli; w rezultacie, zastosowania powyższej reguły interpretacyjnej, uzasadniona jest teza, że wprowadzający pojazd, zapewniający sieć pokrywającą przeważającą (powyżej 95%) powierzchnię terytorium kraju w taki sposób, aby odległość do każdej stacji demontażu wynosiła nie więcej niż 50 km i jednocześnie zapewniający bezkosztowy odbiór od właściciela pojazdu, gdy mieszka on poza terenem objętym siecią, generalnie zapewnia sieć, w rozumieniu ustawy o recyklingu pojazdów,

- Trybunał Konstytucyjny wyrokiem o sygn. akt P 8/10 rozstrzygnął co prawda, że art. 14 ustawy o recyklingu w zakresie, w jakim nie różnicuje wysokości opłaty za brak sieci z uwagi na stopień pokrycia siecią terytorium kraju jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP, jednak ograniczył się do stwierdzenia konstytucyjności art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów w związku z zasadą proporcjonalności (adekwatności) rozwiązań ustawodawczych do zakładanego celu regulacji, która to zasada wynika z art. 2 Konstytucji RP; jak podkreślił sędzia Wojciech Hermeliński w uzasadnieniu zdania odrębnego do wyroku "wzorcem kontroli dla art. 14 ustawy, o recyklingu w brzmieniu pierwotnym powinna być także zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasada prawidłowej legislacji."; Spółka w całej pełni zgadza się z poglądem wyrażonym przez sędziego Wojciecha Hermelińskiego w zdaniu odrębnym, że regulacja art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów pozostaje w sprzeczności z zasadą prawidłowej legislacji, przede wszystkim w aspekcie wymogu racjonalności prawa; trudno bowiem uznać za racjonalne działanie ustawodawcy w taki sposób, że kluczowe dla realizacji art. 14 ustawy o recyklingu akty wykonawcze (jak np. rozporządzenie w sprawie minimalnych wymagań dla stacji demontażu oraz sposobu demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji) weszły w życie niemalże tuż przed (biorąc pod uwagę ilość wymogów koniecznych do spełnienia) rozpoczęciem egzekwowania obowiązku zapewnienia sieci,

- nadmierny rygoryzm i niecelowość regulacji ustawy o recyklingu pojazdów w brzemieniu obowiązującym w 2006 roku zostały dostrzeżone także przez samych projektodawców nowelizacji ustawy i zidentyfikowane w treści uzasadnienia nowelizacji, a także potwierdzone w toku prac nad nowelizacją; w uzasadnieniu projektu nowelizacji (druk sejmowy nr 1626) wskazano: "Proponowana zmiana art. 14 ma na celu uczynienie sankcji za nie -zorganizowanie sieci zbierania pojazdów sankcjami sprawiedliwszymi i proporcjonalnymi w stosunku do stopnia wykonania obowiązku utworzenia sieci. W obecnym brzmieniu art. 14 ustawy umożliwia nakładanie kar w sposób odbiegający dalece od sprawiedliwości - taka sama sankcja nakładana jest bowiem zarówno na podmiot, który w ogóle nie posiada sieci jak i na taki, który np. utworzył sieć na obszarze obejmującym swoim zasięgiem 95% a nawet 99% powierzchni terytorium Polski. (...)",

- co do zarzutu naruszenia art. 14 ust. 3 wskazano m.in.: ustawodawca w żadnym przepisie ustawy o recyklingu pojazdów nie utożsamia pojęcia "zapewnienia pokrycia siecią" z koniecznością "100% pokrycia siecią terytorium kraju"; dla uznania, że zapewniono sieć; powinno to zostać dokonane z uwzględnieniem art. 11 i 14 ustawy o recyklingu pojazdów w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r., wystarczające jest zapewnienie jej na poziomie 85% czy 90%, to bowiem pozwala na obniżenie opłaty za brak sieci; Spółka, po upływie 3 miesięcy od ustania przyczyny uniemożliwiającej utworzenie sieci, zapewniła sieć na poziomie powyżej 94%.

W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Poszerzając argumentację prawną, wobec zarzutów skargi, wskazał dodatkowo m.in.:

- przyjęcie postulatu Skarżącej o orzekaniu w myśl przepisów po nowelizacji oznaczałoby, że organ nie stwierdzałby jedynie wysokości zobowiązania Spółki, powstałego na koniec roku 2006, ale tworzyłby je bez żadnej podstawy prawnej w innej wysokości niż ono powstało z końcem roku 2006, zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów; organ naruszyłby w ten sposób wyraźną dyspozycję art. I 17 ust. 1 ustawy – wskazano tam, że organ ma tylko obowiązek określić wysokość już istniejącego zobowiązania, a nie wykreować je, w drodze decyzji konstytutywnej, w innej wysokości niż powstało ono z mocy prawa z końcem 2006 roku,

- przytoczone przez Skarżącą w uzasadnieniu skargi szerokie orzecznictwo dotyczące obowiązku stosowania prawa obowiązującego w chwili wydania decyzji odnosi się jedynie do decyzji o charakterze konstytutywnym, a nie decyzji, które stwierdzają jedynie uprawnienie lub obowiązek, powstałe już na podstawie prawa, a stwierdzane jedynie decyzją deklaratoryjną przez organy administracji; jest to oczywista konsekwencja zasady niedziałania prawa wstecz; prawo generalnie ma tylko skutek prospektywny, a nie wsteczny; takie też stanowisko można wyczytać z szeregu orzeczeń sądów administracyjnych podejmowanych w sprawach dotyczących opłaty za brak sieci, w szczególności w wyrokach NSA o sygn. akt II OSK 2370/12 oraz 2375/12 (dostępne w CBOSA); stanowisko to wynika też z wyroku Trybunału Konstytucyjnego. o sygn. akt P 8/10,

- odnośnie wydanych przez organ w analogicznych sprawach decyzji korzystnych w stosunku do innych spółek motoryzacyjnych, to orzeczenia w oparciu o przepisy ustawy o recyklingu pojazdów po jej znowelizowaniu w 2007 roku., zostały wydane w związku z niektórymi wyrokami NSA, które były wiążące; organ nie podzielał stanowiska w nich wyrażonego, było ono jednak wiążące zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.); pogląd taki został też wyrażony w uzasadnieniu tych decyzji; wyroki były wiążące jednak tylko i wyłącznie w sprawach, których dotyczyły, a nie w niniejszym postępowaniu; w innych sprawach, dotyczących zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za rok 2006, NSA zajął, z goła odmienne stanowisko, podzielając stanowisko organu o braku retroaktywnego skutku nowelizacji z 2007 w stosunku do zobowiązań z tytułu opłaty za brak sieci w 2006 roku.

W złożonym na rozprawie piśmie procesowym, zawierającym tezy wystąpienia Pełnomocnika spółki (k 129-132), wskazano m.in.:

- w drugiej połowie kwietnia i maju 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrywał skargi szeregu spółek motoryzacyjnych (sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 325/14, 323/14 682/14, 681/14); we wszystkich przywołanych sprawach Sąd uznał: z uwagi na fakt, że postępowanie zostało wszczęte dopiero w 2011 roku, a dana spółka nie uiściła uprzednio żadnej kwoty z tytułu opłaty za brak sieci w 2006 roku, w sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy ustawy o recyklingu pojazdów w brzmieniu obowiązującym w 2011 roku - w chwili wszczęcia postępowania,

- zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa – patrz rozporządzenie Ministra Finansów z 7 lipca 2004 r. w sprawie wykazu opłat sankcyjnych (Dz.U. Nr 161 poz. 1682 ze zm.) - do opłat o charaktery sankcyjnym zalicza się opłaty określam w art.: 12 ust. 2, art. 14 i 17 ustawy o recyklingu pojazdów; przepis jest jasny i nie budzi żadnych wątpliwości; we wszystkich dotychczas wydanych przez siebie wyrokach NSA nie miał wątpliwości, że opłata za brak sieci ma charakter opłaty sankcyjnej; dla przykładu, w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 2373/12 wskazano: "Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę podziela stanowisko, że opłata za brak sieci nosi znamiona sankcji administracyjnej. Sankcje te mają zazwyczaj charakter represyjny, ale często spełniają także rolę bodźców ekonomicznych. Potwierdza to także rozporządzenie Ministra Finansów z 7 lipca 2004 r. w sprawie wykazu opłat o charakterze sankcyjnym (...), które naliczą do nich m.in. opłaty określone w art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (§ 1 pkt 9). (...) Uznanie "sankcyjnego" charakteru opłaty za brak sieci powoduje że zobowiązywanie do ich uiszczenia powinno spełniać, nawiązujące do zasad procedur karno-sądouych, standardy określone w 'Rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy z 13 lutego 1991 r. Nr R(91)1, na tej m.in. zasadzie, że wejście w życie, po dokonaniu czynu sprzecznego z obowiązującymi normami mniej represyjnych nowych postanowień powinno działać na korzyść podmiotu, co do którego rozważa się nałożenie sankcji. Stosowanie wykładni in dubio pro cive ma w rozpoznawanej sprawie uzasadnienie podwójne, z jednej strony wynika z nakazu stosowania - przy orzekaniu po wejściu w życie przepisów nowej ustawy, w razie braku odmiennych postanowień nowej ustawy (ustawy zmieniającej) - nowych przepisów, pod warunkiem upewnienia procedury umożliwiającej zainteresowanym ochronę ich praw, a z drugiej strony, z uwagi na charakter opłat za brak sieci, z nakazu stosowania - w razie braku odmiennych postanowień - przepisów obowiązujących w dacie orzekania, jeśli są one korzystniejsze dla podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 2377/12 — dostępny na stronie internetowej orzeczenia. nsa.gov.pl)",

- w wydawanych przez siebie w ostatnim czasie wyrokach w sprawie opłaty za brak sieci w 2006 roku sądy zwracały także uwagę na dodatkową okoliczność, która przemawia za sanacyjnym charakterem tej opłaty; w pisemnym uzasadnieniu wyroku o sygn. akt IV SA/Wa 322/14 (dostępny w CBOSA) wskazano: "Sąd zwraca uwagę, że opłata za brak sieci jest jednym z instrumentów realizacji zasady ponoszenia kosztów gospodarowania odpadami oraz zasady rozszerzonej odpowiedzialności producenta za produkt. (...) Zasada ponoszenia kosztów gospodarowania odpadami stanowi rozwinięcie zasady "zanieczyszczajmy płaci" uregulowanej w art. 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (...)" Obie te zasady za priorytet uznają, dążenie do wzmocnienia działań w zakresie ponownego wykorzystania odpadów i zapobiegania ich powstawaniu, recyklingu oraz stosowania innych form odzysku. Odpowiedzialność finansowa uruchamiana jest dopiero w przypadku, gdy z jakichś powodów cel ten nie został osiągnięty. Nie ulega zatem wątpliwości, że opłata za brak sieci ma charakter sankcji za brak realizacji priorytetowego celu, jakim jest powtórne zagospodarowanie odpadów.".

Z kolei Pełnomocnik organu wywodził na rozprawie, że w istocie orzecznictwo Naczelnego Sadu Administracyjnego nie jest jednolite. Przyjmuje się w nim niekonsekwentnie, że nowelizacja ma retroaktywny skutek w stosunku do należności jeszcze niewniesionych przed nowelizacją, zaś nie ma takiego skutku, gdy obowiązany podmiot opłatę uiścił przed nowelizacją. Prowadzi to do naruszenia reguł konstytucyjnych – zasady równości. Zwrócił uwagę, że decyzja organu w przedmiocie opłaty, nie kreuje powstania zobowiązania zapłaty, lecz jedynie potwierdza powstanie takiego zobowiązania w określonym dniu, jako wynikającego bezpośrednio z ustawy. Podkreślił, że prawodawca w ustawach dotyczących podatków dochodowych (od osób fizycznych i prawnych) przyjmuje, że opłata recyklingowa może być wliczona do kosztów działalności, zaś w przypadku różnego rodzaju sankcji administracyjnych takiej możliwości nie daje. Zauważył, że pojęcie opłat sankcyjnych zostało zdefiniowane w rozporządzeniu z 2004 roku, powoływanym przez Stronę skarżącą, jedynie dla osiągnięcia konkretnego celu, z punktu widzenia ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721 ze zm.). Wymieniono w nim także, np. opłaty za czynności laboratoryjne. Stwierdził, że powiązanie zasady zanieczyszczający płaci z koniecznością ponoszenia sankcji za naruszenie norm ochrony środowiska jest nieporozumieniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W sprawie nie są sporne jej istotne uwarunkowania faktyczne – Spółka, wprowadzająca pojazdy do obrotu, nie zapewniła sieci zbierania pojazdów w zakresie wskazanym w art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o recyklingu pojazdów w wersji obowiązującej w 2006 roku. Jak odnotował organ administracji, część terytorium Polski przez cały 2006 rok nie została objęta siecią, spełniającą wskazane w art. 11 ust. 1 i 2 wymagania. Spółka nie kwestionowała tego, zarzucając jednak, że nie było to konieczne, wobec stanu prawnego ukształtowanego nowelą z 2007 roku. Spór sprowadza się w istocie do ustalenia, czy w sprawie znajdą zastosowanie przepisy ustawy o recyklingu pojazdów sprzed, czy też po nowelizacji ustawy o recyklingu pojazdów, dokonanej w 2007 roku.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie argumentacja organu administracji, uzupełniona dodatkowo w odwiedzi na skargę, jak i na rozprawie jest w pełni trafna (przywołanie tej argumentacji, pomimo niezamieszczenia w samym uzasadnieniu orzeczenia, jest dopuszczalne, bowiem stanowi ona polemikę z tezami zawartymi w skardze – nie sposób byłoby stąd wywodzić jakoby sprawa - w kontekście uwarunkowań formalnoprawnych - nie została należycie rozważona, gdy chodzi o prawidłowe uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia). Z uwagi na uprzednie szczegółowe zreferowanie, jej ponowne przytaczanie byłoby zbędne. Sąd przyjmuje ją za własną.

W kontekście sformułowanych zarzutów skargi wypada jedynie wskazać dodatkowo, co następuje.

Ustawa o recyklingu pojazdów wprawdzie obligowała określone podmioty do utworzenia sieci, jednak sankcja za niewypełnienie obowiązku w tym zakresie była równoważna do obciążeń przewidzianych dla podmiotów, które wprowadzały pojazdy, lecz nie były zobligowane do utworzenia sieci ze względu na mniejszy obrót (art. 12 ust. 1 i 2 i art. 14 ust. 4 ustawy). Wskazane regulacje zostały zmodyfikowane nowelą z 2007 roku. Zmiana polegała na faktycznym ograniczeniu obowiązku utworzenia sieci zbierania pojazdów pokrywającej całe zamieszkane terytorium kraju przez podmioty dokonujące większego obrotu - ponad 1000 sztuk pojazdów (dodany w art. 14 ust. 5) oraz zróżnicowaniu dla nich w pewnym zakresie opłat sanacyjnych za brak sieci (dodanie w art. 14 ust. 6). Jednoczenie art. 2 ustawy nowelizującej wskazywał, że nowe zasady znajdą zastosowanie dla opłat należnych za rok 2007.

Z kolei według stanu na dzień powstania zobowiązania do uiszczenia opłaty za brak sieci zbierania pojazdów, w myśl art. 401 ust. 11 i 12 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.), opłata ta była gromadzona na wyodrębnionym rachunku Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i przeznaczana na wspieranie finansowe systemu zbierania i demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji, co jest realizowane m.in. w formie dopłat, w myśl art. 410a ustawy - Prawo ochrony środowiska. Analogiczne zasady zakreślono w przepisach w obecnym brzmieniu – art. 401 ust. 7 pkt 9 i art. 401c ust. 9 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r. poz. 1232 ze zm.)

Wskazane regulacje miały na celu transpozycję przepisów dyrektywy 2000/53/WE. W myśl art. 5 ust. 1 dyrektywy, kraje członkowskie mają zapewnić istnienie dostępnej sieci punktów demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji (cel taki potwierdza pkt 15 preambuły). Z jej regulacji nie wynika, aby sieci takie musiały być stworzone przez podmiot wprowadzający pojazd na rynek ("producenta" w rozumieniu art. 2 pkt 3), skoro użyto pojęcie "podmiot gospodarczy" obejmujące także podmioty prowadzące gospodarkę odpadami (patrz art. 2 pkt 10 dyrektywy). Z pkt 7 zd. 2 preambuły do dyrektywy oraz art. 5 ust. 4 zd. 2 wynika wyłącznie, że intencją prawodawcy było, aby koszty funkcjonowania sieci pokrywali wprowadzający pojazdy na rynek (producenci).

Jak wynika ze wskazanych wyżej uwarunkowań prawnych, zadania wskazane w dyrektywie były realizowane w Polsce w 2006 roku poprzez stymulowanie ekonomiczne wprowadzających pojazdy do eksploatacji do tworzenia sieci zbierania pojazdów oraz poprzez realizacje zadań w zakresie funkcjonowania systemu zbierania i poddawania odzyskowi pojazdów przy pomocy środków publicznych (z wpływów z tytułu opłat za brak sieci).

Nowelizacją ustawy o recyklingu pojazdów, dokonaną nowelą z 2007 roku, dodano do art. 14 ustawy ustępy 5 i 6, modyfikując stosownie art. 14 ust. 1 ustawy. Ustęp 5 art. 14 ustawy stanowi, że w przypadku zapewnienia sieci obejmującej, co najmniej 95% terytorium kraju wprowadzający pojazdy jest zwolniony z opłaty za brak sieci. Przepisu tego jednak, w związku z wyraźnym, niebudzącym wątpliwości, gdy chodzi o znaczenie w kontekście językowo - logicznym, brzmieniem art. 2 noweli nie stosuje się do obliczenia opłaty za brak sieci za 2006 rok. Było ostatecznie świadomą i jednoznacznie wyrażoną decyzją ustawodawcy, aby opłata za 2006 rok była obliczana według poprzednio obowiązujących zasad. Potwierdza to jasne brzmienie regulacji a nie podważają takiej konkluzji żadne zachowane materiały dotyczące procesu legislacyjnego.

Nieuzasadnione jest twierdzenie Spółki, jakoby fakt nowelizacji ustawy skutkował uchyleniem domniemania zgodności z Konstytucją poprzednio obowiązujących przepisów statuujących obowiązek uiszczenia opłaty za 2006 rok. Sama krytyczna ocena przez prawodawcę (czy raczej pracujących w stosownych komisjach posłów) poprzedniego rozwiązania nie oznacza, że było ono niezgodne z Konstytucją. Prawodawca zajął jasne stanowisko: pomimo krytycznej oceny poprzednio obowiązujących przepisów (skoro były przesłanki do ich zmiany) miały one znaleźć zastosowanie do naliczania opłaty za 2006 rok.

Nietrafne są też inne zarzuty skargi, jakoby skarżona decyzja została wydana z naruszeniem przywoływanych norm konstytucyjnych.

Przede wszystkim, organ administracji jest obowiązany do stosowania regulacji normatywnych mających charakter źródła prawa w Rzeczypospolitej Polskiej wskazanych w art. 87 Konstytucji. Kwestia ich zgodności z Konstytucją ma z reguły charakter ocenny (wymaga wartościowania szeregu zasad zawartych w Konstytucji, które w pewnych stanach faktycznych, co do zasady, mogą pozostawać w opozycji). Stąd prawodawca ustanowił konstytucyjnie umocowany organ państwa, właściwy do rozstrzygania powstałych wątpliwości (art. 188 pkt 1-3 Konstytucji). Stosownej oceny dokonał Trybunał w orzeczeniu sygn. akt P 8/10. Trafnie zauważa się w skardze, że Trybunał dokonał w istocie oceny zgodności kwestionowanych zapisów z regułami wywodzonym z Konstytucji jedynie w zakresie, w jakim zakreślono to w sformułowanym do niego pytaniu. Jednakże w tym zakresie ocena Trybunału jest wiążąca. Bezzasadne byłoby stąd odnoszenie się przez Sąd obecnie do wywodów skargi w zakresie, w jakim wywodzi się w niej jakoby art. 14 w zw. z art. 11 ustawy o recyklingu pojazdów był sprzeczny z Konstytucją w kontekście zasady proporcjonalności także, gdy chodzi o przyjęcie określonych rozwiązań normatywnych w celu implementacji prawodawstwa stanowionego na szczeblu Unii Europejskiej (w szczególności implementacji dyrektywy 2000/53/WE), czy wywodów odnośnie nie- wykonalności nałożonych ustawą obowiązków w 2006 roku. W kwestii tej jednoznacznie stanowisko Trybunału, prowadzące do określonych konkluzji, wyrażonych w sentencji orzeczenia jest wiążące – dopuszczalne było zastosowania reguł odpowiedzialności za brak sieci, rozumianej w sposób wskazany w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów, w stosunku do wszystkich podmiotów, niezależnie od tego, w jakim zakresie podjęły stosowne działania w celu realizacji obowiązku zapewnienia sieci w 2006 roku.

Bardziej szczegółowego odniesienia wymaga natomiast kwestia możliwości zastosowania regulacji nowych w stosunku do pomiotów, które nie wykonały obowiązku ciążącego z mocy art. 11 ust. 1 i 2, ani art. 14 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów, tzn. nie uiściły należnych opłat.

Słusznie zauważono w skardze, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że w takim przypadku zasadnym jest zastosowanie reguł nowych – zakreślonych nowelą z 2007 roku. Nie sposób go podzielić.

Trafnie zauważa organ administracji, że obowiązek samodzielnego naliczenia opłaty powstaje z upływem roku, w którym sieć nie została zapewniona a opłata ta jest wymagalna od 31 marca następnego roku (art. 16 ustawy o recyklingu pojazdów). Jedynie wobec ewentualnego jej nieuiszczenia organ administracji obowiązany jest wydać decyzję, w której wskazuje się na obowiązek uiszczenia opłaty i jej wysokość (art. 17 ust. 1). Akt ten stanowi jedynie podstawę egzekucji administracyjnej obowiązku, który w istocie wynika z mocy ustawy. Nie ma więc charakteru konstytutywnego, lecz wyłącznie deklaratoryjny. Okoliczność ta ma znacznie kluczowe. Trafnie zauważa się w judykaturze, że gdy obowiązek został już spełniony – opłatę uiszczono w terminie, brak jest podstaw, aby wobec późniejszej nowelizacji ustawy o recyklingu pojazdów, dokonywać jej zwrotu w części lub całości przy zastosowaniu nowych reguł (tak np. przywoływane wyroki NSA o sygn. akt II OSK 2370/12 oraz 2375/12). Trafnie odnotowano, że zobowiązanie powstało z określonym dniem a potem wygasło, na skutek wykonania obowiązku. O ile można przyjąć natomiast, jakoby wolą prawodawcy było złagodzenie tego obowiązku nowelą z 2007 roku, logiczna byłaby konkluzja, że dana danina - o charakterze publicznoprawnym może ulec zwrotowi. Brak jednak ku temu podstaw, skoro prawodawca w przepisach przejściowych nie wyraził takiej zasady. Wręcz przeciwnie wskazał, że – z wnioskowania a contrario - do należności za rok 2006 będzie się stosować przepisy dotychczasowe (art. 2 noweli z 2007 roku).

Taka sytuacja stawia otwartym pytanie, czy w danym przypadku dopuszczalna jest interpretacja przepisu przejściowego, statuującego w istocie stan prawny w 2006 roku, w kierunku, w jakim ma to miejsce w dominującym orzecznictwie. Czy w istocie zmieniona regulacja dotycząca obowiązku ponoszenia opłaty za brak sieci może być rozumiana jako przepis sanacyjny – o charakterze represyjnym, co mogłoby skutkować zasadnością stosowania reguł nowych, jako względniejszych dla strony, przy ocenie zdarzeń przeszłych, które miały miejsce w innym porządku prawnym.

W ocenie Sądu, orzekającego w niniejszym składzie, jest to niedopuszczalne, a wynika to z poniższych uwarunkowań.

Po pierwsze tego rodzaju interpretacja prowadzi, zdaniem Sądu, w istocie do naruszenia istotnych reguł wywodzonych z zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji): w szczególności: zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, a po drugie - zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji). Oznaczałoby to, co znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie sądowym, że podmioty, które w poszanowaniu prawa uiściły należną opłatę za brak sieci, byłyby traktowane inaczej – gorzej – niż podmioty, które naruszyły porządek prawny państwa, samodzielnie nie uiszczając opłat, do czego były obowiązane z mocy prawa (art. 14 ust. 1 ustawy). Wypada podkreślić, że kwestia dotyczy segmentu rynku sprzedaży pojazdów i nierówne traktowanie podmiotów, gdy chodzi o zakres danin za 2006 rok, prowadzi wprost do naruszenia zasady wolnej konkrecji, co godzi także wprost w reguły wspólnego rynku. Nie sposób przypisać prawodawcy, aby jego wolą było osiągnięcie takiego skutku, zwłaszcza, gdy brzmienie regulacji – przepisu przejściowego – wskazuje wprost na intencję stosowania reguł dotychczasowych, co do wszystkich zobowiązań powstałych w 2006 roku. Z kolei innych reguł nie można jednocześnie wyprowadzić bezpośrednio z zasad konstytucyjnych. Wręcz przeciwnie - prowadziłoby to - jak wskazano - do oczywistej sprzeczności z zasadami konstytucyjnymi. Tego rodzaju interpretacja skutkowałaby też podważeniem zasady zaufania do organów państwa i stawionego przezeń prawa, skoro stawiałoby w oczywiście lepszej sytuacji podmioty, które działały bez poszanowania porządku prawnego – nie uiszczając należnych z mocy prawa danin publicznych.

Po wtóre, zgodzić się można z poglądem, że obowiązek poniesienia opłat jest także sui generis następstwem a więc pewną sankcją za niewywiązanie się z obowiązku wskazanego w art. 11 ust. 1 i 2 ustawy. Nie można jednak uznać, jakoby ta funkcja miała charakter wiodący i wywodzić z tego, że chodzi tu o sankcję w pełni analogiczną do karnej. Konieczność poniesienia określonych danin publicznych, służących realizacji określonego celu publicznego (osiągniecie odpowiednich poziomów odzysku, recyklingu odpadów), wobec niewykonania nałożonych ustawą obowiązków w określonym roku, ma w istocie charakter ekwiwalentny. Przypomnieć wypada, że taką samą daninę ponosiły w 2006 roku wszystkie podmioty, które nie były obowiązane do tworzenia sieci (art. 12 ust. 1 i 2 ustawy). Stąd wniosek, że możliwość tworzenia sieci, co łączyło się z brakiem potrzeby ponoszenia opłaty w wysokości wskazanej w art. 14 ust. 4, był w istocie przywilejem podmiotów, które wprowadzały pojazdy do obrotu. O ile opłata, wskazana w art. 14 ust. 4 ustawy, byłby niższa niż koszty utworzenia sieci, żaden z zobowiązanych podmiotów gospodarczych nie podjąłby nawet próby jej utworzenia, a staranie w tym zakresie (nota bene nieskuteczne jeszcze w 2006 roku) zainicjowało szereg firm, co jest notorycznie znane Sądowi (patrz sprawy o przywoływanych przez strony sygn. akt). Wobec tego opłatę za brak sieci - choć należy zakładać skalkulowaną, jako wyższa niż koszt samodzielnej realizacji obowiązku przez duży podmiot gospodarczy - należy traktować w istocie, jako swoisty ekwiwalent wobec niepodjęcia określonych działań a - w zasadzie - nieosiągnięcie zakreślonego ustawą celu (wskazany w art. 11 ust. 1). W tym zakresie wywody zawarte w uzasadnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt P 8/10, gdzie wywodzono, że regulacje mają charakter sankcyjny, w ocenie Sądu nie są w pełni precyzyjne, jednak podkreślenia wymaga, że uwagi w tym zakresie nie stanowiły bezpośredniej przesłanki dokonania oceny konstytucyjności przepisu. Stąd uwagi te nie muszą być traktowane jako wiążące, gdy chodzi o skutki orzeczenia Trybunału.

W końcu wymaga podkreślenia, że zasada bezpośredniego działania nowego prawa może być uznana za zgodną z wolą prawodawcy jedynie, gdy brak odnośnych przepisów intertemporalnych (tak np. wyroki TK o sygn. akt SK 34/08 i K 3/10). W rozpoznawanym przypadku sytuacja taka nie miała miejsca – prawodawca zamieszczając przepis intertemporalny (art. 2 noweli z 2007 roku) wyraził jasno, w jakim zakresie zamierza ingerować w stosunki prawne, które ukształtowały się przed wejściem w życie noweli. Wskazał wprost, że jego wolą nie jest wkraczanie w zobowiązania, jakie wynikały z regulacji obowiązujących w roku 2006. Przypomnieć wypada, że obowiązek uiszczenia opłat za brak sieci wynikał wprost z mocy prawa.

Reasumując brak jest przekonywających argumentów wywodzonych, czy to z zasad konstytucyjnych, systemowych, bądź też względów celowościowych przemawiających za przyjęciem, jakoby skutki art. 2 noweli z 2007 roku w sferze ukształtowania prawa materialnego w roku 2006 były takie, że podmioty które nie uiściły opłat za brak sieci mają je ponosić na zasadach wskazanych w ustawie po nowelizacji. Wniosku takiego - jak wskazano na wstępie - nie sposób wywieść także z samego brzmienia art. 2.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi i jej argumentacji, wypada dodatkowo wskazać:

- art. 2 noweli z 2007 nie może być uznany za naruszającą konstytucyjną zasadę prawidłowej, jasnej, legislacji; w ocenie Sądu, intencje prawodawcy zostały wyrażone w sposób jasny i czytelny, a powstające w orzecznictwie rozbieżności wynikają w istocie z niezasadnego w danym przypadku wykorzystywania bardziej złożonych reguł wykładani (prokonstytucyjnej czy względów celowościowych); nie było potrzeby wskazywania przez prawodawcę, jakie reguły mają dotyczyć należności za 2006 rok, skoro nowelę uchwalono w 2007 roku i przesądzono, że nowe zasady, gdy chodzi o powstające zobowiązania, znajdą zastosowanie jedynie do należności za 2007 rok; w takiej sytuacji nie było konieczności zamieszczania szczegółowych regulacji, co do zasad postępowania w sprawach dotyczących należności za uprzedni rok; nie dokonano jednocześnie zmian, gdy chodzi o przepisy proceduralne, zaś kwestie materialnoprawne zostały uregulowane jasno i jednoznacznie,

- jak wskazano, zasady ponoszenia obowiązków publicznoprawnych – w postaci konieczności stworzenia sieci spełniającej wymagania zakreślone w art. 11 ust. 1 i 2 bądź poniesienia opłaty wskazanej w art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów nie pozostają w sprzeczności z prawodawstwem stanowionym na szczeblu Unii Europejskiej; w tej kwestii zajął w istocie wprost stanowisko Trybunał Konstytucyjny oceniając, że przyjęte zasady były dopuszczalne jako służące implementacji reguł wynikających z dyrektywy 2000/53/WE,

- wykładnia przyjęta przez Sąd jako właściwa nie skutkuje naruszeniem zasady równości podmiotów czy zakazu dyskryminacji (art. 31 Konstytucji), jak wskazano - wręcz przeciwnie - odmienne rozumienie skutków prawnych wejścia w życie noweli z 2007 roku, prowadziłoby do naruszenia tych zasad; nie może być przesądzająca przy tym, że w innych sprawach sądy, prawomocnymi wyrokami wyrażały pogląd o konieczności zastosowania reguł ponoszenia opłat za brak sieci ustawionych w noweli z 2007 roku; tego rodzaju sytuacja nie mogłaby usprawiedliwić oczywistej dyskryminacji podmiotów, które poniosły należne opłaty według reguł zakreślonych na rok 2006,

- prezentowana w orzecznictwie koncepcja stosowania reguł ponoszenia ciężarów względniejszych, gdy dochodzi od łagodzenia sankcji, nie może dotyczyć należności publicznoprawnych, które obciążają podmioty, stanowiąc ekwiwalent niespełnienia nałożonych ustawą obowiązków, w sytuacji, gdy inne podmioty, prowadzące analogiczną działalność, określone obciążenia (w formie daniny publicznej lub kosztów ekonomicznych realizacji obowiązków ustawowych) już poniosły; prowadziłoby to do zaburzenia konkurencji, a w szczególności naruszenia konstytucyjnych reguł równości wobec prawa (wywodzona z art.2 bądź art. 31),

- trafnie zauważa organ administracji, że o generalnie sanacyjnym charakterze opłaty za brak sieci nie może przesądzać treść rozporządzenia w sprawie wykazu opłat sankcyjnych; ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - gdzie zamieszczono upoważnienie do wydania tego aktu - ani tym bardziej ten akt nie mają charakteru regulacji systemowej; upoważnienie zostało sformułowane i zamieszczone przez prawodawcę dla osiągnięcia określonego doraźnego celu – zakreślenia granic przyznanych przywilejów (zwolnień); zamieszczenie określonych danin publicznych w utworzonym katalogu ma służyć wyłącznie przesądzeniu powstałych wątpliwości, czy dana należność jest objęta określonymi regułami wskazanymi w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (zwolnienie z obowiązku jej ponoszenia); egzemplifikacja przedmiotowych opłat była zasadna, skoro nie było wolą prawodawcy zwolnienie zakładów pracy chronionej z obowiązku ponoszenia określonej opłaty, zaś jej sanacyjny charakter mógłby budzić uzasadnione wątpliwości; trafnie zauważa organ administracji, że w katalogu należności, określonych mianem "sanacyjne", wymieniono również opłaty za czynności dokonywane przez Państwową Inspekcję Sanitarną (§ 1 pkt 1 rozporządzenia), które niewątpliwie mają charakter opłat o charakterze ekwiwalentnym; do "opłat sankcyjnych" zaliczono również zwykłe opłaty ponoszone w związku z usuwaniem drzew (§ 1 pkt 6 rozporządzenia): z kolei istotniejsze znacznie - z punktu widzenia oceny faktycznego charakteru opłat za brak sieci - może mieć sygnalizowana przez organ administracji kwestia wskazania ich expressis verbis w ustawach regulujących kompleksowo opodatkowanie dochodów (odzwierciedla to stosowna nowelizacja tych ustaw dokonana art. 55 i 56 ustawy o recyklingu pojazdów) wśród wydatków, które mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów; gdyby prawodawca opłatę za brak sieci traktował, jako sankcję rozciągnąłby na nią generalną regułę braku możliwości zaliczenia tego rodzaju wydatków, jako kosztów, co umniejsza wszak podstawę opodatkowania,

- Sąd orzekając w sprawie miał na uwadze, że we wcześniejszym orzecznictwie dominował odmienny pogląd – patrz powoływane przez Spółkę nieprawomocne orzeczenia z kwietnia i maja br., Sąd - w obecnym składzie - podziela jednak pogląd wyrażony m.in. w nieprawomocnym orzeczeniu o sygn. akt IV SA 2737/13,

- nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wyrażona w art. 7 ustawy – Prawo ochrony środowiska, zasada zanieczyszczający płaci; nie stoi ona na przeszkodzie nałożenia przez prawodawcę na podmiot, którego działanie pośrednio (na etapie usuwania wprowadzonych uprzednio do obrotu produktów) może przyczynić się do zanieczyszczenia środowiska, obowiązku realizacji określonych zadań (zapewnienia sieci odbioru pojazdów) ,bądź ponoszenia danin publicznych (obowiązek uiszczenia opłaty) w pewnym zakresie, także w sytuacji, gdy później skonstatuje on możliwość ograniczenia, zmodyfikowania skali obciążeń; dopuszczalność nałożenia obowiązku w określonym zakresie, w świetle zasad konstytucyjnych, była również przedmiotem rozważań Trybunału Kosntytutucyjnego (sprawa sygn. akt P 8/10) i w tym zakresie jego stanowisko jest wiążące w sprawie; urągałaby z kolei zasadzie zanieczyszczający płaci w sposób oczywisty sytuacja, gdy podmioty prowadzące działalność w analogicznym zakresie, której to skutki mogłyby stanowić w przyszłości obciążenie dla środowiska ponosiłyby za ten sam okres obciążenia w innym zakresie; skutkowałoby tym - wobec wskazanych wyżej uwarunkowań - przyjęcie założenia, że zmienione zasady ponoszenia opłaty za brak sieci dotyczą podmiotów, które nie spełniły ciążącego na nich z mocy ustawy obowiązku – nie zorganizowały sieci, bądź samodzielnie nie uiściły należnej opłaty za 2006 rok; z kolei z zasady zanieczyszczający płaci nie można wywieść, jakoby opłata za brak sieci miała charakter sankcyjny; w szczególności nie sposób zgodzić się z przywoływaną przez Spółkę tezą: "opłata za brak sieci ma charakter sankcji za brak realizacji priorytetowego celu, jakim jest powtórne zagospodarowanie odpadów"; jest ona natomiast surogatem podjęcia określonych działań organizacyjnych (stworzenie sieci) służących ograniczaniu przyszłego zagrożenia środowiska - na etapie gospodarowania odpadami powstałymi z wprowadzanych do obrotu produktów (pojazdów),

- niezasadny jest zarzut naruszania konstytucyjnej zasady równości i niedyskryminacji (art. 32 Konstytucji); nie wykazano bowiem, aby podmioty kwalifikowane według tych samych kryteriów pozostawały w odmiennej sytuacji prawnej; nie można bowiem uznać analogii odnośnie sytuacji faktycznej zapewnienia sieci obejmującej wszystkie tereny, gdzie mogą być potencjalni posiadacze pojazdów według precyzyjnie normatywnie określonych kryteriów (odległość od miejsc zbierania pojazdów) z przypadkiem, gdy sieci spełniającej takie kryteria nie zapewniono; poza oceną pozostaje kwestia, czy nałożenie obowiązku zapewnienie sieci, spełniającej wymagania normatywne, bądź uiszczenia stosownej opłaty było dopuszczalne z punktu widzenia zakładanego celu; wiążącej oceny w tym zakresie dokonał Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt P 8/10,

- odczytanie znaczenia określonych zwrotów, zgodnie z ich rozumieniem językowo-logicznym, w sytuacji, gdy nie prowadzi to do znalezienia się podmiotów, będących w analogicznej sytuacji faktycznej, w odmiennej sytuacja prawnej, gdy równocześnie, skala nałożonego ustawą obowiązku została dokonana przez organ konstytucyjnie do tego powołany, jako adekwatna w kontekście zakładanego celu (patrz wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt P 8/10), nie może być uznana, jako prowadząca w danym przypadku do naruszenia zasad ochrony własności, wyrażonych w art. 64 konstytucji R.P.,

- chybiony jest zarzut naruszenia zasady proporcjonalności i pomocniczości wyrażonej w art. 5 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej; zasady te zakreślają wyłącznie granice dla wykonywania kompetencji przez ograny i instytucje powołane w związku z funkcjonowaniem samej Unii Europejskiej, nie stanowią natomiast o żadnym ograniczeniu dla państw członkowskich przy stanowieniu prawa w zakresach, gdzie należy to do ich suwerennych uprawnień, których granice zakreśla wyłącznie zakaz godzenia w zasady tzw. czterech swobód, dla których rozwoju została ustanowiona Unia; w danym przepadku sytuacja taka nie ma miejsca; sposób odkodowania norm przyjęty przez Sąd za organem nie prowadzi do naruszenia konkurencyjności podmiotów, wprowadzających do obrotu pojazdy na rynku krajowym w 2006 roku; jedynie na marginesie jeszcze raz wypada odnotować, że odmienna wykładania (preferowana przez Spółkę) prowadziłaby do takiej sytuacji, z wyżej wskazanych przyczyn,

- wobec okoliczności, że w niniejszej sprawie dotyczącej opłaty za brak sieci znajdzie zastosowanie ustawa o recyklingu pojazdów w brzmieniu sprzed noweli z 2007 roku, chybiony jest także zarzut naruszenia art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów; Strona bowiem nie wywodziła, aby spełniała wymagania zapewnienia sieci, wskazane w art. 11 ust. 1, o ile nie ma możliwości uwzględnienia treści normatywnej, dodanego później, art. 14 ust. 5 ustawy; w takim przypadku nie może znaleźć zastosowania wskazywany wyjątek, gdyż nie można uznać, aby spełniono warunek zapewnienia sieci po okresie 3 miesięcy; bezprzedmiotowe byłoby wobec tego rozważanie, czy niespełnienie wymagania w toku 3 miesięcznego okresu wynikało z przesłanek zakreślonych ustawą, jako zwalniające z odpowiedzialności za brak sieci w danym okresie,

- trafnie skonstatował organ, że za zapewnienie sieci zbierania pojazdów nie można uznać sytuacji, gdy Spółka gwarantowała bezpłatny odbiór i transport pojazdu od jego właściciela na terenach, gdzie w dostatecznej odległości nie znajdowały się punkty, do których mógł być on dostarczony przez właściciela (w myśl art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów); wynika to z art. 5 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów; zgodnie z nim zbieranie pojazdów wycofanych z eksploatacji mogą prowadzić tylko przedsiębiorcy prowadzący punkty zbierania pojazdów i przedsiębiorcy prowadzący stacje demontażu; Spółka – nie posiadając w 2006 roku zezwolenia na zbieranie i transport odpadów, w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji, tj. nie będąc przedsiębiorcą prowadzącym punkt zbierania pojazdów - nie była wówczas uprawniona do takich działań; przyjęte na 2006 rok rozwiązania na gruncie prawodawstwa polskiego zostały ocenione przez Trybunał Konstytucyjny, jako proporcjonalne, bo m.in. służące realizacji celów wynikających z dyrektywy 2000/53/WE; stąd sama hipotetyczna możliwość oparcia systemu na innych założeniach (dopuszczenia odbioru i bezkosztowego dla właściciela transportu pojazdu wycofanego z eksploatacji przez przedsiębiorcę, nieprowadzącego samodzielnie stacji demontażu lub zbierania pojazdów) nie pozwala na sformułowanie konstatacji o możliwości bezpośredniego stosowania dyrektywy wobec niezgodności z nią prawa stanowionego na szczeblu kraju członkowskiego.

Wobec powyższej argumentacji bezzasadne są zarzuty naruszenia przepisów przywołanych w skardze. Sąd nie dopatrzył się również z urzędu wadliwości decyzji, która mogłaby prowadzić do uchylenia zaskarżonego aktu, także w kontekście konstatacji organu, że pomimo ujawnienia przesłanek wznowienia postępowania wcześniejsze orzeczenie nie mogło być uchylone z uwagi na treść art. 146 §. 2 K.p.a., co uzasadniało orzeczenie na zasadzie art. 151 §. 2 Kodeksu.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.