Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2434/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1, art. 97, art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 252, art. 131 ust. 1 pkt 1, art. 131 ust. 2 pkt 1, art. 131 ust. 5, art. 255 ust. 4, art. 117 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 776
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Aneta Lemiesz Pr, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2017 r. nr Sp. [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] listopada 2016 r. nr Sp. [...] 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz M. K. kwotę 717 (siedemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M. K. (dalej jako "skarżący", "wnoszący sprzeciw") złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2017r. nr [...], który utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy "helper ubezpieczenia ubezpieczenia z wyobraźnią" [...] udzielonego na rzecz ]. W. (dalej jako "uprawniona").

. Podstawę prawną rozstrzygnięcia był art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017r., poz. 776 ze zm.) – dalej "p.w.p." i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ podał, że skarżący w sprzeciwie wobec decyzji Urzędu Patentowego RP z [...] grudnia 2014 r. o udzieleniu na rzecz ]. W. prawa ochronnego na znak towarowy "helper ubezpieczenia ubezpieczenia z wyobraźnią" o numerze [...], przeznaczonego do oznaczania usług ubezpieczeniowych (za wyjątkiem doradztwa ubezpieczeniowego i informacji w sprawach ubezpieczeń), zawartych w klasie 36 Międzynarodowej Klasyfikacji Towarów i Usług, wskazywał jako jego podstawę prawną art. 131 ust. 1 pkt 1 oraz art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p.

Uprawniona do prawa ochronnego na sporny znak towarowy uznała sprzeciw za bezzasadny i wniosła o jego oddalenie.

W konsekwencji, sprawa niniejsza, na podstawie art. 247 ust. 2 p.w.p., w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia sprzeciwu, została przekazana do rozstrzygnięcia w trybie postępowania spornego.

Postanowieniem z [...] listopada 2016 r. Urząd Patentowy zawiesił przedmiotowe postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Stwierdził, że w toku postępowania ujawniło się zagadnienie wstępne, wymagające uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd, dotyczące ustalenia praw autorskich do kwestionowanego przez wnoszącego sprzeciw znaku towarowego. Urząd Patentowy wyjaśnił, że zawieszenie uzasadnia oparcie zarzutu na naruszeniu art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. i twierdzeniu, że przysługują mu autorskie prawa do spornego znaku towarowego, podczas gdy uprawniona twierdzi, że prawa te i autorstwo znaku przysługują jej.

Na powyższe postanowienie Urzędu Patentowego z dnia [...] listopada 2016 r. wnoszący sprzeciw wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podniósł, że zagadnienie nie ma charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ Urząd Patentowy jest w pełni kompetentny do rozstrzygania kwestii naruszenia praw osobistych jak i majątkowych. Urząd Patentowy rozstrzyga kwestie. które mogłyby być właściwe dla rozstrzygnięcia w postępowaniu cywilnym, jednakże przekazane zostały Urzędowi do rozpoznania jako "innemu organowi" wymienionemu w art. 253 kpc.

Uprawniona do prawa ochronnego na sporny znak towarowy wniosła o utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Urzędu Patentowego wskazując, że Urząd Patentowy nie jest organem, którego zadaniem jest ustalenie, komu rzeczywiście przysługują prawa autorskie do zgłoszonego znaku towarowego.

Jej zdaniem, postępowanie w tym zakresie powinno być oparte o okoliczności wykazane, bezsporne albo stwierdzone orzeczeniem innego organu lub sądu. Rozstrzygnięcie powstałego sporu, dotyczącego praw autorskich, będzie wymagało przeprowadzenia długotrwałego postępowania dowodowego, w tym również przesłuchania stron i być może świadków, co czyni właściwy sąd cywilny.

Kolegium Orzekające postanowieniem z [...] lipca 2017r. utrzymało w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania. Oceniło, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do obligatoryjnego zawieszenia postępowania określone w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przepis nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek zawieszenia postępowania, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego jawi się jako bezwzględna przeszkoda do wydania decyzji. Przy czym od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno zależeć rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji pozytywnej lub negatywnej dla wnioskodawcy.

Kolegium Orzekające uznało, że skoro wnoszący sprzeciw oparł zarzut na art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p., dotyczącym naruszenia praw osobistych lub majątkowych, wskazując na naruszenie praw autorskich i strony postępowania nie zgadzają się co do przynależności tych praw oraz praw z nich wynikających, a odnoszących się do przedmiotowego oznaczenia będącego zarejestrowanym znakiem towarowym, to zawieszenie postępowania w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest uzasadnione.

Zdaniem Urzędu Patentowego jest on upoważniony do rozstrzygania kwestii naruszenia praw osobistych lub majątkowych, o ile kwestia ta dotyczy sfery przedmiotowej znaku. Natomiast spór między stronami jest zasadzony na sferze podmiotowej i w istocie sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy stronie postępowania przysługuje prawo do określonego oznaczenia będącego spornym znakiem towarowym lub elementem znaku spornego. W takiej sytuacji, rozstrzygnięcie tego zagadnienia wstępnego, mającego charakter roszczenia cywilno-prawnego, należy do właściwości sądów powszechnych.

Na poparcie swojego stanowiska Urząd powołał się na wyroki wydane w innych sprawach (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sygn. akt II SA 4666/03 i sygn. akt Vl SA/Wa 550/05 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II GSK 1412/15). Na ich podstawie wywiódł zasadę, że o ile między stronami istnieje spór co do autorskich praw majątkowych do oznaczenia będącego jednocześnie zarejestrowanym znakiem towarowym, to ustalenie powyższych praw w postępowaniu sądowym o ich naruszenie będzie istotne dla ustalenia przesłanek zdolności rejestrowej spornego znaku towarowego. Okoliczność ta determinuje konieczność zawieszenia z urzędu niniejszego postępowania i zobowiązania wnoszącego sprzeciw do podjęcia działań mających na celu zainicjowanie postępowania sądowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Urzędu Patentowego RP z [...] lipca 2017r. oraz poprzedzającego go postanowienia Urzędu Patentowego RP z [...] listopada 2016r. o zawieszeniu postepowania i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Podniósł zarzut naruszenia: naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. Naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 252 ust. 1 p.w.p poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji przez Urząd Patentowy RP w trybie postepowania spornego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny. Organ błędnie uznał, że kwestia przysługujących Skarżącemu autorskich i majątkowych praw autorskich jest zagadnieniem wstępnym dla rozpatrzenia wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "helper ubezpieczenia ubezpieczenia z wyobraźnią" [...], i w konsekwencji zawiesił postępowanie, zobowiązując skarżącego do podjęcia działań mających na celu zainicjowanie postępowania sądowego. Zatem kontroli Sądu podlegać winna kwestia prawidłowości uznania przez organ, czy zostały spełnione przesłanki wymienionego przepisu 97 9 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p, bowiem zaskarżone postanowienie oraz postanowienie go poprzedzające naruszają prawo w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

2. Naruszenie art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. i art. 252 p.w.p poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, spowodowane niedopełnieniem obowiązku zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w celu ustalenia, że udzielenie prawa ochronnego na sporny znak towarowy nastąpiło z naruszeniem art, 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p oraz art.131 ust. 2 pkt 1 p.w.p, co doprowadziło do przedwczesnego wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie wniosku o unieważnienie. Naruszenie wskazanych przepisów polega na niepodjęciu przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz na nie odniesieniu się do dowodów przedstawionych przez skarżącego, jak i nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego będącego w aktach sprawy oraz nieuwzględnieniu przez Urząd Patentowy wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W uzasadnieniu skarżący powoływał się m.in. na wskazywane w sprzeciwie podstawy unieważnienia rejestracji, tj. art. 131 ust. 1 pkt 1 oraz art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. oraz na złożone ze sprzeciwem dowody, w tym akt notarialny z [...] grudnia 2016 r. zawierający protokół otwarcia dysku przenośnego wraz z odczytaniem danych na nim zawartych, dokonaniem wydruku szczegółowych informacji dotyczących poszczególnych plików oraz otwarcie treści umieszczonych na sześciu stronach internetowych o adresach wskazanych w protokole. Przypomniał, że już w trakcie postępowania zgłoszeniowego zostały złożone uwagi odnośnie przeszkód w udzieleniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Wskazał na brzmienie art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p., który to przepis gwarantuje prewencyjną ochronę dokonywaną przez UP RP w zakresie istniejących praw osobistych lub majątkowych osób trzecich. Jest to szczególny przypadek ochrony praw osób trzecich, bowiem ochrona zasadniczo mieszcząca się w ramach prawa prywatnego dokonywana jest przez UPRP w ramach jego działalności publicznoprawnej, nawet przy braku inicjatywy ze strony podmiotu, którego prawa osobiste lub majątkowe zostały naruszone.

Ponadto Skarżący podniósł, że Urząd Patentowy jest w stanie samodzielnie ocenić także kwestie działania lub nie w złej wierze, jak i naruszenie praw osobistych lub majątkowych stron powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2012 r. (II GSK 1647/11).

Wskazał, że przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego nie może być okoliczność, którą organ prowadzący postępowanie administracyjne może ocenić we własnym zakresie, nawet gdy okoliczność ta może być przedmiotem oceny dokonywanej także przez inne organy lub sądy w odrębnych postępowaniach. Ocena spełnienia ustawowo określonych przesłanek do rozstrzygnięcia danej sprawy jest podstawowym obowiązkiem organów administracji, dlatego też organy nie mogą się od niej uchylać, jeżeli nie zostało to wyłączone z ich właściwości, oczekując na dokonanie takiej oceny przez inne organy lub sąd.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Uprawniona w odpowiedzi na skargę, w piśmie z 22 marca 2018r., wniosła o jej oddalenie. Wskazała, że Urząd Patentowy w zaskarżonym postanowieniu nie dopuścił się zarzucanych w skardze naruszeń, a argumentacja skarżącego nie zasługuje na akceptację, ponieważ zarzuty są bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 roku, poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2017 roku, poz. 1369, ze zm.; zwaną dalej "p.p.s.a."). Sąd nie bada zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jej celowości czy słuszności.

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2017r., który utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] listopada 2016 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy "helper ubezpieczenia ubezpieczenia z wyobraźnią" [...] udzielonego na rzecz uprawnionej narusza prawo.

Na wstępie należy zaznaczyć, że wbrew zarzutom skarżącego organ nie mógł naruszyć art. 252 p.w.p., ponieważ przepis ten, jako odnoszący się do postępowania zgłoszeniowego, nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Jak wynika z postanowienia z [...] listopada 2016r. zastosowany został art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p.(odnoszący się do postępowania spornego). Art. 256 ust. 1, w myśl którego do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, nie wskazuje by przy interpretacji przepisów tegoż kodeksu, mających zastosowanie w postępowaniu spornym, należałoby stosować inne reguły wykładni niż wówczas, gdy kodeks ten stosowany jest wprost.

Artykuł 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wiąże obligatoryjne zawieszenie postępowania z zaistnieniem określonych w nim wymogów. Zawarte w nim unormowanie nie może więc być przez art. 256 ust. 1 p.w.p. "odpowiednio" (inaczej) stosowane na potrzeby postępowania spornego przed Urzędem Patentowym.

W art. 97 § 1 k.p.a. zostały określone podstawy zawieszenia postępowania. Zastosowany przez organ punkt 4 tego artykułu nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek zawieszenia tego postępowania, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Zagadnieniem wstępnym jest zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania administracyjnego, do rozstrzygnięcia, którego właściwym jest inny organ lub sąd a rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracyjny. Innymi słowy, treść rozstrzygnięcia innego organu lub sądu, do którego kompetencji należy wydanie takiego rozstrzygnięcia, jest koniecznym elementem podstawy rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji przez organ administracyjny. Rozstrzygnięciem jest czynność prawna organu lub sądu zarówno orzecznicza jak i rejestracyjna, a także czynności stron procesowych dokonane przed organem procesowym, jeżeli po spełnieniu przewidzianych prawem warunków wywierają skutki równe rozstrzygnięciu organu procesowego. Dotyczyć może uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo innych jeszcze okoliczności mających znaczenie prawne (zob. kom. Kodeks postępowania administracyjnego Piotr Przybysz Lexis Nexis).

Najbardziej sporna jest kwestia zależności między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Pojawiające się kontrowersje wynikają z faktu, że formułując wymóg istnienia zależności, kodeks nie określa jej charakteru.

W ocenie Sądu, trafny jest pogląd, że art. 97 k.p.a. wymaga zależności bezpośredniej, ponieważ przemawia za tym istota instytucji zawieszenia postępowania, instytucji tamującej bieg postępowania i opóźniającej rozstrzygnięcie sprawy (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 1999 r. IV SA 7444/97 niepubl.).

O kwestii prejudycjalnej w postępowaniu administracyjnym wypowiadali się niejednokrotnie zarówno przedstawiciele doktryny jak i w swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z jego utrwalonym orzecznictwem, pod pojęciem zagadnienia wstępnego należy rozumieć sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego. Innymi słowy, przez zagadnienie wstępne rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji. Treść rozstrzygnięcia innego organu lub sądu, do którego kompetencji należy wydanie takiego rozstrzygnięcia, jest koniecznym elementem podstawy rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji przez organ administracji. W doktrynie przyjmuje się, że "zagadnienie wstępne" obejmuje wyłącznie zagadnienia prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: postępowanie administracyjne jest w toku, zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte oraz rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (tak w orzeczeniu z 19 maja 1998 r. sygn. akt I SA 1874/97, z 30 sierpnia 2001 r. sygn. akt II SA 1982/00, z 21 września 2001 r. sygn. akt I SA 2314/00, z 17 lipca 2003 r. sygn. ATK I SA 427/02). W orzeczeniu z 17 lipca 2003 r. (sygn. akt II SA 427/02) NSA podkreślił, że prejudycjalność zachodzi tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe (także wyrok NSA z 24 maja 2006 r., sygn. akt II GSK 11/06).

Tymczasem Kodeks postępowania administracyjnego nie określa wyraźnie podstaw prawnych powyższej zależności. Judykatura przyjmuje, że przesądza o niej treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej i w nich nakazuje ich poszukiwać (patrz np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 22 października 1991 r., SA/Wr 936/91, ONSA 1991, nr 3-4, poz. 90 oraz 22 grudnia 1993 r. SA/Wr 1160/93, ONSA 1995 nr 1, poz. 21). Zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych (vide. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II - komentarz do art. 97 k.p.a.). Obowiązek wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym należy bowiem do organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie.

O kwestii prejudycjalnej w postępowaniu administracyjnym wypowiadali się niejednokrotnie przedstawiciele doktryny. Przegląd poglądów na temat pojęcia oraz istoty prejudycjalności zaprezentował m.in. J. Rodziewicz (w:) Prejudycjalność w postępowaniu cywilnym, Gdańsk 2000 r., strony 7-18, gdzie podaje m.in., że pod pojęciem prejudycjalności rozumie się najczęściej przesądzające znaczenie, jakie posiada rozstrzygnięcie jednej sprawy dla rozstrzygnięcia drugiej sprawy lub technicznoprawną konieczność rozstrzygnięcia jednej sprawy po to, aby następnie można było rozstrzygnąć inną sprawę. Z kolei W. Jakimowicz w artykule pt. "O kwestii prejudycjalnej w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym" opublikowanym (w:) Samorząd Terytorialny 2003/10/29 wskazuje: "samo, zatem stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ, na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Na interpretację zagadnienia wstępnego, jako przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego nie mają wpływu względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania".

W niniejszej sprawie do Urzędu Patentowego RP działającego w trybie postępowania spornego wpłynął sprzeciw skarżącego wobec decyzji Urzędu Patentowego RP z [...] grudnia 2014 r. o udzieleniu na rzecz J. W. prawa ochronnego na znak towarowy "helper ubezpieczenia ubezpieczenia z wyobraźnią" o numerze [...], przeznaczonego do oznaczania usług ubezpieczeniowych (za wyjątkiem doradztwa ubezpieczeniowego i informacji w sprawach ubezpieczeń), zawartych w klasie 36 Międzynarodowej Klasyfikacji Towarów i Usług, na podstawie prawnej art. 131 ust. 1 pkt 1 oraz art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p.

W analizowanej sprawie rację ma skarżący, że powody dla których nastąpiło zawieszenie postępowania przed organem patentowym, nie stanowią zagadnienia wstępnego, ponieważ Urząd Patentowy sam był kompetentny rozstrzygnąć sprawę, opierając się na art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. oraz art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p.

Art. 131 ust. 1 pkt 1 i 2 p.w.p. stwierdza, że: "Nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia:

1) których używanie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich;

2) które są sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami."

Art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. wskazuje, że "nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, jeżeli zostały zgłoszone w złej wierze do Urzędu Patentowego w celu uzyskania ochrony." Uzupełniające znaczenie dla rozumienia ww. norm ma art. 131 ust. 5 p.w.p., który stanowił, że: "Zgłoszenie w charakterze znaku towarowego oznaczenia, którym inna osoba posługuje się jako nazwą, pod którą prowadzi działalność gospodarczą, w szczególności jeżeli jest ona wyrazem pospolitym, nie stanowi samoistnej podstawy do odmowy udzielenia prawa ochronnego, jeżeli zgłaszający działał w dobrej wierze, a:

1) nazwa ta nie jest używana jako znak towarowy powszechnie znany na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej dla towarów tego samego rodzaju lub

2) w chwili zgłoszenia znaku nie było konfliktu interesów, w szczególności ze względu na różny profil działalności, lokalny jej zasięg lub odmienne formy używania obu oznaczeń."

W konsekwencji Sąd zgadza się ze stanowiskiem skarżącego, że przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego nie może być okoliczność, którą organ prowadzący sporne postępowanie administracyjne może ocenić we własnym zakresie, nawet gdy okoliczność ta może być przedmiotem oceny dokonywanej także przez inne organy lub sądy w odrębnych postępowaniach.

Co więcej, ocena spełnienia ustawowo określonych przesłanek do rozstrzygnięcia danej sprawy jest podstawowym obowiązkiem organów administracji, dlatego też organy nie mogą się od niej uchylać, jeżeli nie zostało to wyłączone z ich właściwości, oczekując na dokonanie takiej oceny przez inne organy lub sąd.

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko zajęte przez Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z 27 listopada 2012r. (sygn. akt II GSK 1647/11) i powołane w nim stanowisko doktryny: Wskazane przepisy ustawy – Prawo własności przemysłowej ustanawiają tzw. bezwzględne przeszkody rejestracyjne uniemożliwiające rejestrację oznaczenia, co do zasady, dla wszystkich klas towarów (usług), które są badane przez Urząd Patentowy RP w chwili zgłaszania przez wnioskodawcę oznaczenia do rejestracji. Wszak art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. wprost zakazuje udzielania prawa ochronnego na oznaczenia, których używanie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Zatem jest to prewencyjna ochrona, dokonywana przez Urząd Patentowy RP, istniejących praw osobistych lub majątkowych osób trzecich.

Przy czym, nie chodzi tu o potencjalną możliwość naruszenia prawa osobistego lub majątkowego osób trzecich, lecz o takie powiązanie oznaczenia z prawem osobistym lub majątkowym tych osób, które narusza ich prawa. Jest to szczególny przypadek ochrony praw osób trzecich, bowiem ochrona zasadniczo mieszcząca się w ramach prawa prywatnego dokonywana jest przez UPRP w ramach jego działalności publicznoprawnej, nawet przy braku inicjatywy ze strony podmiotu, którego prawa osobiste lub majątkowe zostały naruszone" (por. M. Andrzejewski, P. Kostański [w]: Prawo własności przemysłowej. Red. P. Kostański. Warszawa 2010, s.674 i nast.).

Prawa osobiste to w szczególności dobra osobiste wskazane przykładowo w art. 23 k.c., a nadto prawa autorskie i prawo do firmy. Jak podnosi się w literaturze przedmiotu art. 131 ust. 5 p.w.p. stanowi swoiste uzupełnienie, czy też dopełnienie myśli ustawodawczej wyrażonej w cyt. wyżej art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Z tego ostatniego bowiem dowiadujemy się, że nie podlega rejestracji znak towarowy, którego używanie narusza prawo do nazwy, natomiast pierwszy z wymienionych artykułów określa w jakich sytuacjach prawo to nie zostaje naruszone pomimo tego, że znak towarowy zawiera nazwę innego przedsiębiorstwa.

Należy podkreślić, że ukształtowało się jednolite stanowisko w orzecznictwie, powołujące się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1388/07 i wskazujące, że Urząd Patentowy RP posiada wyłączną kognicję w

sprawach decyzji w zakresie rejestrowalności znaku towarowego, jak i przeszkód w rejestracji określonego znaku oraz posiada uprawienia do samodzielnego ustalenia faktów i dokonania prawnej oceny zebranego materiału dowodowego, w tym do ustalenia czy znak towarowy narusza prawa osobiste lub majątkowe, czy też został zgłoszony w złej wierze." (np. wyrok z dnia 27 listopada 2012r. sygn.. akt II GSK 1647/11).

Kompetencje te wynikają wprost z działania organu w trybie spornym, gdzie – jak wskazał WSA w Warszawie w cytowanym przez organ wyroku z 16 listopada 2004r. II SA 4666/03) - "jest władny do rozpoznawania spraw o unieważnienie prawa ochronnego albo prawa z rejestracji na podstawie art. 255 pkt 1 p.w.p. z powodu niespełnienia ustawowych warunków wymaganych dla uzyskania prawa (warunków rejestracji wg art. 49 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 29 u.z.t.), o których mowa w art. 131 p.w.p., który to przepis jest odpowiednikiem art. 8 u.z.t., w tym m.in. z powodu naruszenia praw osobistych lub majątkowych osób trzecich, ale tylko w sytuacji, gdy nie ma wątpliwości, iż rejestracja znaku towarowego narusza te warunki; w szczególności chodzi o cudze dobra osobiste. O ile jednak przed sądem powszechnym zawisł spór o ochronę dóbr osobistych, wówczas tylko rozstrzygnięcie tego sądu, jako właściwego w sprawie z mocy art. 17 k.p.c. może stanowić przesłankę unieważnienia prawa z rejestracji znaku (pot. decyzję Komisji odwoławczej przy UP z [...] września 1996r. [...])".

Tymczasem, na gruncie niniejszej sprawy, nawet podnoszone w postępowaniu zgłoszeniowym zarzuty w kwestii prawa do znaku nie spowodowały zainicjowania sporu przed sądem powszechnym.

W konsekwencji sporu o unieważnienie znaku, wynikające z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zagadnienie wstępne, jako rozstrzygnięcie kwestii prawnej przez inny organ, musi wykazywać istniejący związek przyczynowy między rozstrzygnięciem sprawy, a zagadnieniem wstępnym (którego sam nie miałby kompetencji rozstrzygnąć). Urząd Patentowy obowiązany był ten związek wykazać, czego nie uczynił, zatem zawieszenie postępowania na tej podstawie jest niedopuszczalne.

Inaczej mówiąc, Urząd Patentowy uchylił się od orzekania, w sposób niedopuszczalny zawieszając postępowanie w materii pozostającej w jego właściwości i posiadając uprawienia do samodzielnego ustalenia faktów i dokonania prawnej oceny zebranego materiału dowodowego, w tym do ustalenia, czy znak towarowy narusza prawa osobiste lub majątkowe, czy też został zgłoszony w złej wierze.

Tymczasem z art. 255 ust. 4 p.w.p. wynika jednoznacznie, że Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Dysponując wnioskiem i dowodami powołanymi przez wnoszącego sprzeciw, czy uprawnioną mógł łatwo ustalić oraz samodzielnie ocenić pozostałe, podnoszone w postępowaniu spornym, kwestie, np. istnienie lub nie, konfliktu interesów między stronami, działanie lub nie w złej wierze, ewentualne naruszenie praw osobistych lub majątkowych stron, czy konflikt między skarżącym, a uprawnioną istniał i jak długo przed udzieleniem prawa ochronnego. Powyższe oznacza, że uchylenie się od tej oceny nastąpiło z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 7, 77 § 1, 107 § 3 w zw. z art. 80 k.p.a.

W niniejszej sprawie Urząd Patentowy RP jest więc uprawniony do rozstrzygania kwestii naruszenia praw osobistych lub majątkowych. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1388/07, iż Urząd Patentowy RP posiada wyłączną kognicję w sprawach z zakresu decyzji w przedmiocie rejestrowalności znaku towarowego, jak i przeszkód w rejestracji określonego znaku oraz posiada uprawnienia do samodzielnego ustalenia faktów i dokonania prawnej oceny zebranego materiału dowodowego, w tym do ustalenia, czy znak towarowy narusza prawa osobiste lub majątkowe.

Należy przy tym podnieść, że zagadnienie naruszenia praw osobistych i majątkowych było także objęte poprzednio obowiązującą regulacją art. 8 pkt 2 ustawy o znakach towarowych. W orzecznictwie sądów ugruntowanym i jednolitym nie występowały wątpliwości co do właściwości Urzędu Patentowego. Innymi słowy, przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego nie może być taka okoliczność, którą organ prowadzący postępowanie administracyjne może ocenić we własnym zakresie, nawet gdy okoliczność ta może być przedmiotem oceny dokonywanej także przez inne organy lub sądy w odrębnych postępowaniach. Ocena spełnienia ustawowo określonych przesłanek do rozstrzygnięcia danej sprawy jest podstawowym obowiązkiem organów administracji, dlatego też organy nie mogą się od niej uchylać, jeżeli nie zostało to wyłączone z ich właściwości, oczekując na dokonanie takiej oceny przez inne organy lub sąd.

Skoro Urząd Patentowy posiada wyłączną kognicję w sprawach decyzji w zakresie rejestrowalności znaku towarowego, jak i przeszkód w rejestracji określonego znaku, to posiada uprawnienia do samodzielnego ustalenia faktów i dokonania prawnej oceny zebranego materiału dowodowego, w tym do ustalenia, czy znak towarowy narusza prawa osobiste lub majątkowe, czy też został zgłoszony w złej wierze, to w niniejszej sprawie uchylił się od wykonania ciążących na nim obowiązków i w ramach przysługujących mu kompetencji sprawy nie rozpoznał.

Rejestracja znaku towarowego z naruszeniem praw podniesionych we wniosku o unieważnienie prawa, w tym – praw osobistych, mieści w sobie zarzut naruszenia dóbr osobistych, w rozumieniu art. 23 k.c. Z kolei art. 43 k.c. stanowi podstawę odpowiedniego stosowania art. 23 i 24 k.c. do osób prawnych. Mimo, że listy wymienionych przykładowo w art. 23 k.c. dóbr osobistych osób fizycznych nie da się odnieść wprost do osób prawnych, to jednak wskazówki, które z niej wynikają, są pomocne przy konstruowaniu dóbr osobistych po stronie osób prawnych.

Za słusznością takiego rozstrzygnięcia przemawia także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w wyroku z dnia 16 listopada 2004 r. (sygn. akt 6 II SA 4666/03) w którym stwierdził, że: "UP działający w trybie spornym, jest władny do rozpoznawania spraw o unieważnienie prawa ochronnego albo prawa z rejestracji, na podstawie art, 255 pkt 1 p.w.p. z powodu niespełnienia ustawowych warunków wymaganych dla uzyskania prawa, o których mowa w art. 131 p.w.p., który to przepis jest odpowiednikiem art. 8 u.z.t., w tym m.in. z powodu naruszenia praw osobistych lub majątkowych osób trzecich, ale tylko w sytuacji, gdy nie ma wątpliwości, że rejestracja znaku towarowego narusza te warunki; w szczególności chodzi o cudze dobra osobiste.

Jedynie w przypadku, gdyby spór o ochronę dóbr osobistych jako pierwszy zawisłby przed sądem powszechnym, zanim zawisłby spór przed Urzędem Patentowym, to wówczas czekanie na prawomocne rozstrzygnięcie sądu powszechnego, mogłoby stanowić przesłankę do zawieszenia postępowania o unieważnienie prawa z rejestracji znaku.

Jeżeli, jak w niniejszej sprawie, taki spór nie został zainicjowany przed sądem powszechnym, a przed Urzędem Patentowym, to Urząd jest uprawniony do rozstrzygania podniesionych kwestii naruszenia praw osobistych lub majątkowych. Podobna kompetencja została przyznana Urzędowi Patentowemu w sprawach o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego (art. 117 ust. 2 p.w.p.).

We wszystkich tych przypadkach, Urząd orzeka w trybie postępowania administracyjnego o przyznaniu praw wyłącznych i o braku naruszenia równorzędnych praw innych osób. Urząd Patentowy RP rozstrzyga zatem w postępowaniu zgłoszeniowym kwestie, które mogłyby być właściwe dla rozstrzygnięcia przez sądy cywilne (art. 1 k.p.c.) ale przekazane zostały Urzędowi do rozpoznania jako "innemu organowi" wymienionemu z art. 2 § 3 k.p.c. Podobnie w postępowaniu spornym, które służy weryfikacji wcześniejszych ustaleń dokonanych w postępowaniach zgłoszeniowych, Kolegium Orzekające jest kompetentne do dokonywania rozstrzygnięć w kwestii naruszeń praw osobistych. Ustawodawca przekazał bowiem kwestię rozpatrzenia przez Urząd Patentowy RP czy dana rejestracja znaku towarowego narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich.

W konsekwencji, przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego nie może być taka okoliczność, którą organ prowadzący postępowanie administracyjne może ocenić we własnym zakresie, nawet gdy okoliczność ta może być przedmiotem oceny dokonywanej także przez inne organy lub sądy w odrębnych postępowaniach. Ocena spełnienia ustawowo określonych przesłanek do rozstrzygnięcia danej sprawy jest podstawowym obowiązkiem organów administracji, dlatego też organy nie mogą się od niej uchylać, jeżeli nie zostało to wyłączone z ich właściwości, oczekując na dokonanie takiej oceny przez inne organy lub sąd.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że w sprawie nie występowało, wbrew ustaleniom organu, zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., co skutkuje naruszeniem powołanego przepisu i w konsekwencji, mającą istotny wpływ na wynik sprawy, wadliwością zaskarżonych postanowień.

Z tych względów Sąd w pkt 1 sentencji orzekł po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Zasądzając w pkt 2 od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie 717 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2, § 3 i § 4 p.p.s.a. w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 212, poz. 2076 ze zm.), które wynosi 600 zł zwrotu kosztów zastępstwa rzecznika patentowego oraz 100 zł wpisu sądowego, zgodnie z § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) i 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.